Bottom-up Quick Scan Administratieve Lasten Landbouwers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bottom-up Quick Scan Administratieve Lasten Landbouwers"

Transcriptie

1 Boudewijnlaan 30, 4de verdieping, 1000 BRUSSEL Tel: , Fax Brussel, 13 juni 2007 Bottom-up Quick Scan Administratieve Lasten Landbouwers Finaal rapport Uitgevoerd door IDEA Consult

2 INHOUD 1 Inleiding 4 2 Aanpak van het project 6 3 Samenvatting resultaten quick scan De opinie van de Vlaamse landbouwers over de problematiek van de administratieve lasten Samenvattend overzicht informatieverplichtingen Resultaten quick scan meting van de administratieve lasten Gedetecteerde knelpunten en suggesties 18 4 Quick scan meting van de administratieve lasten Inleiding De opinie van de Vlaamse landbouwers over de problematiek van de administratieve lasten Het beroep op externe ondersteuning Globale quick scan inschatting van de administratieve lasten Quick scan inschatting van de administratieve lasten per informatieverplichting 40 5 Bedrijfstoeslagregeling en verzamelaanvraag Toeslagregeling Verzamelaanvraag 50 6 Subsidies in kader van beheerovereenkomsten Subsidies plantaardige eiwitbronnen Subsidies groenbedekker Subsidies onkruidbestrijding Subsidies bescherming genetische diversiteit rundvee, schapen en geiten Beheerovereenkomsten VLM 65 7 Subsidies en reglementering biologische landbouw Reglementering biologische productiemethode Hectaresteun biologische productiemethode Subsidies voor omschakelingsplannen en bedrijfsbegeleiding Aanvraag uitzondering zaaizaad biologische productiemethode 75 8 Vestigings- en investeringssteun (VLIF) Aanvragen VLIF-steun Bijhouden bedrijfseconomische boekhouding 84 9 Overige subsidies Subsidie voor het bebossen van landbouwgronden Premie voor energiegewassen Steunregeling lijnzaad en spelt Slachtpremie kalveren 95 2

3 9.5 Aanvraag zoogkoeienpremie Zorg en activering zorgvragers Mest Aanvraag van een mestbanknummer Jaarlijkse aangifte aan de mestbank Melden van substitutie Burenregeling Bijhouden van register(s) en bijhorende documenten Inscharingscontract opmaken Aanvraag overdracht nutriëntenhalte Opmaak nutriëntenbalansstelsel Aanvraag voor uitstel superheffing Melk- en zoogkoeienquotum Overdrachten melkquotum Register rechtstreekse verkoop melk Overdrachten zoogkoeienquotum Voedselveiligheid Inleiding Dierengezondheid Dierlijke productie Plantaardige productie Autocontrole en sectorgidsen Statistiekverplichtingen: de nationale landbouwtelling (NIS) Milieuvergunning en MER Milieuvergunning Opmaak van een project-mer Water Jaarlijkse aangifte heffing op grondwaterwinning en heffing op waterverontreiniging Ingebruikname of stopzetting grondwaterwinning Bijlage 1: Niet opgenomen informatieverplichtingen Bijlage 2: gecontacteerde personen Gecontacteerde personen binnen de administraties Gecontacteerde personen binnen de landbouworganisaties Bijlage 3: Enquête Bijlage 4: Analyse AL per type en grootte bedrijf 183 3

4 1 Inleiding In verschillende beleidsbrieven en beleidsnota s van ministers van de Vlaamse Regering werd het initiatief aangekondigd om de landbouwregelgeving verder te vereenvoudigen en de administratieve lasten voor de landbouwers terug te dringen. In dat kader gaf de dienst Wetsmatiging aan IDEA Consult de opdracht voor het uitvoeren van een quick scan van de administratieve lasten die het resultaat zijn van de regelgeving opgelegd aan de landbouwers in Vlaanderen. De finale doelstelling van de opdracht was om een aantal voorstellen voor administratieve vereenvoudiging van de regelgeving voor de landbouwer naar voor te brengen. Om tot die doelstelling te komen hebben we: - de informatieverplichtingen opgelegd aan de landbouwers geïnventariseerd en geanalyseerd, - de landbouworganisaties alsook individuele landbouwers bevraagd over de knelpunten op het gebied van de administratieve lasten, - een enquête opgezet om het belang van de problematiek in kaart te brengen en de nodige informatie te verzamelen voor een feitelijke administratieve lastenmeting. Dit finaal rapport bevat de resultaten van deze quick scan van de administratieve lasten van de Vlaamse landbouwers. In het volgende hoofdstuk bespreken we de aanpak die werd gevolgd voor de uitvoering van deze quick scan. Vervolgens geven we in hoofdstuk 3 een samenvattend overzicht van de resultaten, zowel van de administratieve lastenmeting als van de geïdentificeerde knelpunten en suggesties. Hoofdstuk 4 bevat meer detail over de enquêteresultaten met betrekking tot het belang van de problematiek van de administratieve lasten in het algemeen en de generieke knelpunten. In dit hoofdstuk zijn ook de gedetailleerde resultaten opgenomen van de quick scan administratieve lastenmeting. De hoofdstukken 5 tot 15 bevatten de meer gedetailleerde beschrijving van de informatieverplichtingen, de parameterinformatie die werd verzameld, alsook de specifieke knelpunten en suggesties. Hoofdstukken 16 tot 19 bevatten een aantal bijlagen. Een belangrijke opmerking bij aanvang van dit rapport betreft het feit dat er momenteel belangrijke wijzigingen worden voorbereid of geïmplementeerd die hun impact zullen hebben op de administratieve lasten van de landbouwers. We vermelden er enkele, bij wijze van voorbeeld en zonder volledigheid te beogen: - In 2007 zal de éénmalige perceelsregistratie (EPR) worden geïmplementeerd. Tot vorig jaar moesten landbouwers van ieder bewerkt perceel jaarlijks twee maal aangifte doen: één keer om allerhande premies te krijgen en één keer voor de mestbank. Door de uitwisseling van gegevens tussen de betrokken administraties zal voortaan één aangifte volstaan. Er komt ook een unieke identificatie van de landbouwbedrijven waarbij drie nieuwe gemeenschappelijke nummers zullen worden toegekend ter vervanging van vijf huidige nummers. We mogen verwachten dat EPR, nadat de kinderziekten bij een eerste implementatie zijn overwonnen, tot een feitelijke administratieve vereenvoudiging zal leiden. - Er is een nieuw mestdecreet waarvan de uitvoeringsbesluiten in voorbereiding zijn. Omdat informatieverplichtingen typisch deel uitmaken van de uitvoeringsbesluiten is het nog niet helemaal duidelijk wat de implicaties zullen zijn van het nieuwe decreet op de administratieve lasten van de landbouwers. - In 2007 is ook een nieuwe programmaperiode van start gegaan voor het programma duurzame plattelandsontwikkeling. In het kader daarvan zullen sommige subsidiemaatregelen verdwijnen, andere zullen worden aangepast en nieuwe maatregelen geïntroduceerd. Ook dit zal een invloed hebben op de administratieve lasten van de landbouwers die gebruik willen maken van deze maatregelen. - Er is ook recent een e-loket Landbouw en Visserij van start gegaan van waaruit land- of tuinbouwers van thuis uit allerhande bedrijfsgerelateerde zaken kunnen terugvinden en afhandelen. Zo kan men zijn meest recente bedrijfsgegevens consulteren alsook allerhande aanvragen elektronisch beheren en indienen via het internet. - Ook Europees staat administratieve vereenvoudiging hoog op de politieke agenda. In het recent aangekondigde actieplan voor administratieve vereenvoudiging behoort landbouw en landbouwsubsidies tot één van de prioritaire domeinen waarop actie zal worden ondernomen. 4

5 Omdat veel informatieverplichtingen in de landbouwsector hun oorsprong vinden in Europese wetgeving, is dit een belangrijk contextgegeven. Er zijn dus de afgelopen jaren al een aantal initiatieven genomen en andere zijn in voorbereiding, waarvan we mogen hopen dat ze tot een daling van de administratieve lasten voor de landbouwers zullen leiden. In die context willen we met dit rapport, waarin nog een hele lijst met knelpunten maar ook suggesties voor vereenvoudiging staan, een constructieve boodschap brengen om de bestaande dynamiek voor administratieve vereenvoudiging te versterken. Tenslotte, dit project is het eerste meetproject administratieve lasten in Vlaanderen waarbij bottom up gewerkt is, met name vanuit de informatieverplichtingen waarmee de individuele landbouwer te maken heeft. Er is dus niet vertrokken vanuit een specifieke wet of wetgevingsdomein zoals gebruikelijk bij een administratieve lastenmeting. Die aanpak is slechts mogelijk mits de medewerking van alle betrokken actoren. Daarom willen we de verschillende gecontacteerde administraties bedanken, de drie landbouworganisaties (Boerenbond, Algemeen Boerensyndicaat en Vlaams Agrarisch Centrum) alsook de gecontacteerde landbouwers voor hun actieve en constructieve medewerking aan dit project. Omwille van de zeer uitgebreide en complexe regelgeving en dit in verschillende wetgevingsdomeinen zouden we dit project nooit tot een goed einde hebben gebracht zonder hun medewerking. Onze bijzondere dank gaat ook uit naar de heer Jozef Sannen, hoofd dienstbetoon van de Boerenbond, en zijn medewerkers voor de praktische ondersteuning bij de organisatie van de enquête. 5

6 2 Aanpak van het project De aanpak van dit project viel uiteen in twee grote fasen: eerst een kwalitatieve quick scan, vervolgens uitgebreid tot een kwantitatieve quick scan. Elk van deze twee fasen kan verder worden opgesplitst in een aantal stappen zoals Figuur 1 duidelijk maakt. Figuur 1: Aanpak van het project 6

7 Voor de uitvoering van de kwalitatieve quick scan, die werd uitgevoerd in de periode van half oktober tot half december 2006, zijn we vertrokken van de ruime inventaris zoals die werd samengesteld met de medewerking van de cel Juridische Dienstverlening van het Departement Landbouw en Visserij en van de landbouworganisaties (Boerenbond, Algemeen Boerensyndicaat en Vlaams Agrarisch Centrum). Vervolgens hebben we voor de informatieverplichtingen opgenomen in deze ruime inventaris de achterliggende wetgeving en/of de beschikbare informatie op websites opgezocht. De verzamelde informatie werd gescreend op basis van onder andere de volgende vragen: - Hebben de verplichtingen betrekking op de individuele landbouwers? - Wat zijn precies de informatieverplichtingen opgelegd aan de individuele landbouwers? - Wat is de aard van de informatieverplichtingen (registers bijhouden, formulieren invullen, éénmalige overeenkomst afsluiten, )? - Wat is de periodiciteit van de informatieverplichting (éénmalig, periodiek weerkerend (dagelijks, maandelijks, jaarlijks, ), afhankelijk van een gebeurtenis)? - Zijn er formulieren en/of handleidingen beschikbaar? - Is er een afstemming/overlap met andere informatieverplichtingen (bijvoorbeeld de verzamelaanvraag)? De resultaten van deze screening op basis van desk research, in het bijzonder met betrekking tot de praktische invulling van de informatieverplichtingen, hebben we afgetoetst met de bevoegde administraties. Zij werden ook bevraagd over informatie die we nog ontbraken, in het bijzonder het aantal landbouwers waarop de informatieverplichtingen van toepassing zijn. In totaal hebben we bijna 50 personen binnen de verschillende administraties gecontacteerd en bevraagd. De lijst is opgenomen in hoofdstuk 16. Ook de landbouworganisaties hebben we opnieuw bevraagd met betrekking tot de volledigheid van de inventaris, de complexiteit van de informatieverplichtingen voor de landbouwers en eventuele knelpunten en suggesties voor verbetering. Tenslotte hebben we ook 7 individuele landbouwers gecontacteerd. Qua omvang en aard van hun landbouwactiviteit was er een redelijke verscheidenheid (een heel groot bedrijf, de overige middelgrote bedrijven, exclusief akkerbouw, gemengd akkerbouw en vleesvee, melkvee of varkens). Ook zij werden bevraagd (sommige face-to-face, andere telefonisch) over de praktische implicaties van de informatieverplichtingen waarmee zij ervaring hadden, de knelpunten en eventuele oplossingen. Gegeven het beperkte aantal was het niet de bedoeling een werkelijk representatief beeld te krijgen, maar vooral om meer feeling te krijgen met de beleving in de praktijk van een aantal informatieverplichtingen. De resultaten van deze kwalitatieve quick scan werden opgenomen in een interim-rapport dat we presenteerden op een stuurgroepvergadering in december Daar werd beslist om de inventarisatie en analyse te vervolledigen en te verfijnen alsook om een feitelijke kwantitatieve quick scan raming te maken van de administratieve lasten. Die werd uitgevoerd in de periode van half januari tot half maart Daartoe hebben we in eerste instantie opnieuw contact opgenomen met de verantwoordelijke administraties om de inhoud van het interim-rapport te valideren en de ontbrekende informatie te vervolledigen. De al geïdentificeerde knelpunten en suggesties werden voor validatie en aanvulling ook nog eens voorgelegd aan de drie landbouworganisaties: Boerenbond, Algemeen Boerensyndicaat en Vlaams Agrarisch Centrum. Bij de Boerenbond gebeurde dit tijdens een workshop op 26 januari 2007, met de provinciale verantwoordelijken van het dienstbetoon. Vervolgens hebben we ook nog een ruimere bevraging georganiseerd van de landbouwers aan de hand van een enquête. De enquête bestond uit volgende onderdelen (zie bijlage 3 in hoofdstuk 18 voor de volledige vragenlijst van de enquête): 7

8 - een inleidende vraag over de problematiek van de administratieve lasten van de landbouwers; - enkele vragen die toelaten een globale inschatting te maken van de administratieve lasten van de landbouwers op basis van de totale tijd die ze er zelf aan besteden alsook omwille van hun uitgaven voor externe ondersteuning; - een hele reeks vragen waarbij voor specifieke informatieverplichtingen gevraagd werd naar de benodigde tijd voor het vervullen ervan, per eenheid of per tijdsperiode, alsook de mate waarin men voor die informatieverplichting beroep doet op externe ondersteuning; - een vraag over het relatieve belang van een aantal generieke knelpunten, geïdentificeerd in de eerste fase van het project; - tenslotte een aantal vragen naar de persoonlijke gegevens van de invuller en zijn landbouwactiviteiten. De enquête werd onder elektronische vorm toegestuurd aan een bestand van adressen waarover de Boerenbond beschikt. Omdat het profiel van landbouwers met een adres waarschijnlijk niet helemaal representatief is, werd de enquête ook nog eens toegestuurd met de reguliere post aan een steekproef van 1000 landbouwers uit het Boerenbond ledenbestand van landbouwers in hoofdberoep. Bij de steekproeftrekking werd een representatieve regionale spreiding volgens provincie nagestreefd 1. De respons bedroeg 416 antwoorden wat overeenstemt met een responsgraad van ruim 17 %. Dit is een bevredigend antwoordpercentage gegeven de beperkte doorlooptijd van de enquête (slechts 2 weken) en, bijgevolg, de beperkte opvolgingsmogelijkheden 2. Tenslotte werden de tijdsparameters verzameld via de enquête gecombineerd met de eerder verzamelde parameterinformatie om een feitelijke meting uit te voeren van de globale administratieve lasten van de landbouwers alsook van de administratieve lasten verbonden aan een lijst van specifieke informatieverplichtingen. Op te merken valt dat het gaat om een quick scan raming van de administratieve lasten. Omdat we voor een groot aantal informatieverplichtingen tijdsparameters moesten verzamelen, is geopteerd voor een enquête. Daarbij zijn we ons bewust van de mogelijke nadelen van deze aanpak, in bijzonder het feit dat we in vergelijking met bijvoorbeeld een persoonlijk of telefonisch interview, minder controle hebben over wat de respondent allemaal beschouwt als administratieve lasten. De informatieverplichting kan in een schriftelijke enquête immers slechts op een bondige wijze omschreven worden daar waar ze tijdens een interview verder kan worden uitgelegd. Mogelijks is er ook sprake van een non response bias 3. 1 Omwille van privacy redenen konden geen andere populatiekenmerken in rekening worden gebracht bij de steekproeftrekking. 2 Er verscheen tweemaal een oproep tot deelname in het weekblad Boer en Tuinder en er werd een herinneringsmail gestuurd. 3 Men spreekt van een non response bias indien de antwoorden van diegenen die niet hebben geantwoord, significant zouden verschillen van de antwoorden van diegenen die wel hebben geantwoord. 8

9 3 Samenvatting resultaten quick scan 3.1 De opinie van de Vlaamse landbouwers over de problematiek van de administratieve lasten Zoals blijkt uit de resultaten in Tabel 1 zijn ruim 80 % van de respondenten het eens tot helemaal eens met de stelling dat de administratieve verplichtingen tot de belangrijkste problemen behoren waarmee ze in hun beroep te maken hebben. Bijna alle respondenten zijn het eens tot helemaal eens met de stelling dat deze administratieve verplichtingen de afgelopen jaren nog zijn toegenomen. Tenslotte is ruim 80 % van de respondenten het oneens tot helemaal oneens met de stelling dat de overheid de afgelopen jaren belangrijke inspanningen heeft geleverd om de administratieve verplichtingen voor de landbouwers te verminderen. Samengevat komen deze resultaten erop neer dat in de ogen van de landbouwers hun administratieve verplichtingen een belangrijk probleem zijn, dat dit probleem nog is verergerd de laatste jaren en dat de overheid er te weinig aan doet. Tabel 1: Administratieve verplichtingen als probleem voor de landbouwer globaal beeld 1. De administratieve verplichtingen waaraan ik als landbouwer moet voldoen, behoren tot de belangrijkste problemen waarmee ik in mijn beroep te maken heb. 2. De afgelopen jaren zijn de administratieve verplichtingen waaraan ik als landbouwer moet voldoen, toegenomen. helemaal oneens oneens geen mening eens helemaal eens gemiddeld a 1,5% 11,4% 5,7% 47,0% 34,4% 1, ,2% 1,0% 0,7% 27,4% 69,6% 1, De overheid heeft de afgelopen jaren belangrijke inspanningen geleverd om de administratieve 35,2% 47,0% 9,6% 7,6% 0,5% -1, verplichtingen voor de landbouwers te verminderen. a gemiddelde score met helemaal oneens = -2, oneens = -1; geen mening = 0, eens = 1 en helemaal eens = 2 n De resultaten in Tabel 2 tonen aan dat van de opgegeven knelpunten, waarvan sommige de problematiek van de administratieve lasten stricto sensu overstijgen, de steeds veranderende wetgeving waardoor de landbouwers zich steeds opnieuw moeten informeren, het meest werd aangekruist én ook de laagste score heeft. Dit knelpunt wordt dus ook, gemiddeld gesproken, als het belangrijkste knelpunt beschouwd. Het knelpunt dat de verschillende regels die landbouwers moeten naleven te streng zijn in verhouding tot de risico s, staat als tweede gerangschikt. Als derde volgt het knelpunt dat de controles waarmee landbouwers te maken hebben, overdreven streng zijn. Op basis van de score wisselen beide knelpunten van plaats. 9

10 Tabel 2: De belangrijkste problemen inzake administratieve verplichtingen Rang a Knelpunt n Score b 1 2 De wetgeving verandert voortdurend waardoor je je als landbouwer steeds opnieuw moet informeren. De verschillende regels die je als landbouwer moet naleven, zijn veel te streng in verhouding tot de risico s die je landbouwactiviteit veroorzaakt , ,08 3 De controles waarmee je als landbouwer te maken hebt, zijn overdreven streng ,85 4 Je moet als landbouwer vaak informatie aan de overheid bezorgen die al bij een andere overheid beschikbaar is of die je al eerder aan de overheid hebt bezorgd , Er bestaan zoveel verschillende premies en subsidies met verschillende voorwaarden en procedures dat je er als landbouwer niet meer wijs uit geraakt. Je moet als landbouwer veel aanvragen indienen in het voorjaar (april-mei) terwijl dat net een erg drukke periode is. Je hebt als landbouwer te veel verschillende nummers (producentennummer, veebeslagnummer, mestbanknummer, productie-eenheidsnummer, BTW-nummer enzovoort). Als je informatie nodig hebt over een bepaalde administratieve verplichting, is de overheid moeilijk bereikbaar of word je niet goed geholpen. De registers die je als landbouwer moet invullen sluiten onvoldoende aan bij de informatie die je zelf bijhoudt voor je eigen bedrijfsvoering. Er is een grote overlapping tussen de gegevens die je als landbouwer moet bijhouden voor de overheid en de gegevens die je moet bijhouden in het kader van lastenboeken. 93 2, , , , , ,49 a Rangschikking op basis van het aantal keren dat het knelpunt werd aangeduid. b Gemiddelde score met 1 = belangrijkste probleem, 2 = tweede belangrijkste probleem en 3 = derde belangrijkste probleem 3.2 Samenvattend overzicht informatieverplichtingen Tabel 3 bevat een samenvattend overzicht van de informatieverplichtingen die verder in deze quick scan werden onderzocht. Deze inventaris van informatieverplichtingen werd samengesteld op basis van de volgende criteria: Ze hebben betrekking op de landbouw. Wetgeving met betrekking tot de visserij- of bosbouwsector werd uitgesloten. Binnen de landbouwsector werden ook de verplichtingen die eerder specifiek zijn voor de tuinbouwsector en/of de fruitteelt buiten beschouwing gelaten 4. Het moet gaan om landbouwspecifieke wetgeving. Informatieverplichtingen waaraan de landbouwer onderworpen is maar niet, of slechts in beperkte mate, vanuit zijn specifieke activiteit als landbouwer, werden niet opgenomen in de beperkte inventaris. Een voorbeeld hiervan zijn de informatieverplichtingen in het kader van de BTW-wetgeving waaraan de landbouwer onderhevig is als BTW-plichtige. Dit tweede criterium is echter niet altijd even gemakkelijk toepasbaar. Dit geldt bijvoorbeeld voor milieuverplichtingen waar de grens niet altijd even duidelijk te trekken is. Zo is de milieuvergunning geen specifieke verplichting voor de landbouwsector. Toch hebben we ze opgenomen omdat bepaalde Vlarem rubrieken specifiek van toepassing zijn op landbouwactiviteiten. Ze hebben betrekking op de individuele landbouwer. Wetgeving of informatieverplichtingen die niet of slechts in zeer beperkte mate betrekking hebben op individuele landbouwers werden niet opgenomen. Zo werd de wetgeving uitgesloten die betrekking heeft op de erkenning van bijvoorbeeld fokkersverenigingen of op fasen verder in de keten zoals de handel van landbouwproducten. 4 In de tuinbouw- en fruitteeltsector bestaan er bijvoorbeeld specifieke regelingen voor de inzet van tijdelijke arbeidskrachten. 10

11 Het gaat om informatieverplichtingen. Wetgeving met uitsluitend inhoudelijke verplichtingen of met louter definitiebepalingen werd niet weerhouden voor de ruime inventaris. Voor elk van deze verplichtingen geven we de volgende informatie: - Bev. = Bevoegdheid: o o - Klasse: o o o o F = Federaal V = Vlaams Klasse A: De informatieverplichting en de manier waarop ze moet toegepast worden, komt voort uit regelgeving op Europees niveau. Klasse B: De informatieverplichting komt voort uit Europese regelgeving, maar de implementatie en de bepaling van de toepassingsmodaliteiten (manier) gebeurt op Belgisch/Vlaams niveau. Hier worden ook wetgevingen opgenomen die meer informatieverplichtingen opnemen dan strikt vereist door de Europese regelgeving. Klasse C: De informatieverplichting en de manier waarop ze moet toegepast worden, komt enkel voort uit Belgische/Vlaamse regelgeving Mix = gemengd Deze A-B-C-indeling is een classificatie die ook door de Europese Commssie wordt gebruikt. Maar het onderscheid tussen deze klassen is niet altijd even gemakkelijk te maken omdat de indeling voor interpretatie vatbaar is. - Aard IV = Aard van de informatieverplichting o o o - Init = initiatief o o o A = Actief: de landbouwer moet informatie overmaken aan de overheid P = Passief: de landbouwer moet informatie ter beschikking houden G = Gemengd: sommige van de onderliggende informatieverplichtingen/handelingen vereisen dat de landbouwer informatie overmaakt aan de overheid, anderen niet. LB = Landbouwer: het is de landbouwer die het initiatief neemt om aan de informatieverplichting te voldoen ADM = administratie: het is de administratie die de landbouwer uitnodigt om aan zijn informatieverplichting te voldoen (hierbij dient de landbouwer nog steeds zelf aan de informatieverplichting te voldoen, maar hier geeft de overheid een duidelijk signaal aan de landbouwer dat hij hiertoe verplicht is / uitgenodigd wordt) G = Gemengd: voor sommige van de onderliggende informatieverplichtingen/handelingen ligt het initiatief bij de landbouwer, voor andere bij de administratie - Sub = subsidie o o J = Ja: aan de informatieverplichting is een subsidie verbonden N = Nee: aan de informatieverplichting is geen subsidie verbonden - Uitb = uitbesteding: de landbouwer besteedt de naleving van de informatieverplichting uit o o o o N = (bijna) nooit S = soms R = regelmatig A = altijd - # = aantal landbouwers dat aan de informatieverplichting moet voldoen o C1 < 100, C2 < 1000, C3 < , C4 < , C5 = ongeveer alle landbouwers 11

12 - Per = periodiciteit waarmee de landbouwer aan de informatieverplichting(en) moet voldoen o o E = eenmalig WJ = jaarlijks weerkerend o o WF = frequent (= meerdere keren per jaar) weerkerend AFH = afhankelijk van het voorkomen van een bepaald feit Tabel 3: Overzicht inventaris informatieverplichtingen Overzicht informatieverplichtingen bev. klasse aard IV init sub uitb # Per Toeslagregeling & verzamelaanvraag Toeslagregeling overdrachten toeslagrechten V A A LB N S C2 AFH aanvraag overdracht aan reserve V B A LB N N C1 WJ Verzamelaanvraag V B G ADM N S C5 WJ Subsidies in kader van beheerovereenkomsten Beheerovereenkomsten duurzame landbouw (ALT) Bedrijfsgebonden productie van plantaardige eiwitten V A G LB J R C2 WJ Groenbedekking V A A LB J R C3 WJ Mechanische onkruidbestrijding V A G LB J R C2 WJ Bescherming genetische diversiteit rundvee, schapen en geiten V B A LB J N C2 WJ Beheerovereenkomsten VLM VLM (zonder BO water) V B G LB J S C2 AFH VLM BO water V B G LB J S C3 AFH Subsidies en reglementering biologische landbouw Reglementering biologische productiemethode V B G LB N N C2 WF Hectaresteun voor biologische productiemethode V A A LB J R C2 WJ Subsidies voor omschakelingsplannen en bedrijfsbegeleiding V B A LB J N C1 AFH Aanvraag uitzondering zaaizaad biologische productiemethode V A A LB N N C2 AFH VLIF Aanvraag VLIF-steun V B G LB J S C5 AFH Bijhouden bedrijfseconomische boekhouding V B P G N R C5 WF Overige subsidies Steun voor de bebossing van landbouwgronden V B A G J N C1 AFH Steun voor energiegewassen V B G LB J R C2 WJ Steunregeling lijnzaad en spelt V B A LB J R C2 WJ Slachtpremie kalveren V B A LB J R C3 AFH Aanvraag zoogkoeienpremie V B A G J R C3 WJ Subsidies voor de zorg en activering van zorgvragers op land- of tuinbouwbedrijven Mest V C G LB J N C2 AFH Aanvraag van een mestbanknummer V C A LB N N C5 E Jaarlijkse aangifte aan de Mestbank V B A ADM N R C5 WJ Melden van substitutie V B A LB N N C2 AFH Burenregeling V B A LB N N C3 AFH Register(s) bijhouden V B P LB N S C5 WF Inscharingscontract opmaken V B A LB N N C2 AFH 12

13 Overzicht informatieverplichtingen bev. klasse aard IV init sub uitb # Per Aanvraag overdracht nutriëntenhalte V B A LB N N C1 AFH Opmaak nutrientenbalansstelsel V B A LB N R C1 WJ Aanvraag uitstel superheffing V B A LB N N C1 AFH Melk- en zoogkoeienquotum Overdrachten melkquotum V A A G N R C3 AFH Register rechtstreekse verkoop melk V A G LB N N C2 WF Overdrachten zoogkoeienquotum V B A G N N C2 AFH Voedselveiligheid a Dierengezondheid Dierlijke productie Plantaardige productie Autocontrole en sectorgidsen Statistiekverplichtingen F F F F Nationale landbouwtelling (NIS) F C A ADM N S C5 WJ Milieuvergunning en MER Milieuvergunning V mix A LB N A C5 WJ Opmaak project-mer V B A LB N A C1 WJ Water Jaarlijkse aangifte heffing op grondwater en heffing op waterverontreiniging V B A ADM N S C5 WJ Ingebruikname of stopzetting grondwaterwinning V B A LB N R C3 AFH a De analyse van deze federale informatieverplichtingen gebeurde minder gedetailleerd. Vandaar dat de informatie in de tabel onvolledig is. 3.3 Resultaten quick scan meting van de administratieve lasten GLOBALE QUICK SCAN INSCHATTING VAN DE ADMINISTRATIEVE LASTEN In de enquête werd, alvorens in te gaan op de specifieke informatieverplichtingen die een landbouwer moet voldoen, eerst een globale inschatting gevraagd van de tijd die landbouwers aan het vervullen van hun administratieve verplichtingen besteden alsook van hun uitgaven voor externe ondersteuning met betrekking tot hun administratieve verplichtingen. De totale administratieve lasten ramen we dan als de som van de administratieve lasten die gepaard gaan met de tijd die de landbouwers zelf besteden aan het vervullen van hun administratieve verplichtingen en de uitgaven die ze hebben gedaan voor externe ondersteuning. Bij deze globale inschatting hoort de belangrijke opmerking dat deze vermoedelijk vertekend is naar boven en wel om twee redenen. Vooreerst omdat het voor de landbouwer niet evident is zulk een globale inschatting te maken van alle informatieverplichtingen tezamen. Een tweede reden is dat we bij deze globale inschatting minder controle hebben over wat de landbouwer allemaal als administratieve verplichtingen beschouwt. Met betrekking tot de benodigde tijd die de landbouwers zelf besteden aan het vervullen van hun administratieve verplichtingen, komen we op een gemiddelde per landbouwer van ongeveer 5u30 per week. Indien we deze tijdsinschatting vermenigvuldigen met de andere parameters ramen we de administratieve lasten die gepaard gaan met de tijd die de landbouwers zelf besteden aan het vervullen van hun administratieve verplichtingen op ongeveer 264 miljoen euro per jaar. Dit stemt overeen met gemiddeld per landbouwer per jaar. 13

14 Tabel 4: Globale inschatting administratieve lasten - tijdsbestedingskosten Tijdsbesteding per landbouwer (u/week, gewogen gemiddelde a ) Uurtarief Periodiciteit Tijdsbestedingskosten per jaar en per landbouwer Aantal landbouwers Totale tijdsbestedingskosten per jaar 5, weken a Dit is een gewogen gemiddelde van de gemiddelde tijdsbesteding opgegeven door de landbouwers die de enquête elektronisch invulden (5,33 u/week) en door de landbouwers die de enquête schriftelijk invulden (5,96 u/week), op basis van 361 observaties. Deze berekening hebben we ook gedaan voor de kosten voor externe ondersteuning (uitbestedingskost). Op basis van de beschikbare antwoorden komen we op een gemiddelde van ongeveer 966 per jaar en per landbouwer. Indien we dit extrapoleren naar de Vlaamse landbouwerspopulatie (waarbij we een uitbestedingsratio van 90% hanteren), komen we op een totale uitbestedingskost van ongeveer 30 miljoen euro per jaar. Tabel 5: Globale inschatting administratieve lasten - uitbestedingskosten Uitbestedingskost per jaar en per landbouwer a n Aantal landbouwers b 965,6 327 (0,9 * =) Totale uitbestedingskosten per jaar a Dit is een gewogen gemiddelde van de gemiddelde uitbestedingskost opgegeven door de landbouwers die de enquête elektronisch invulden (935,5 per jaar) en door de landbouwers die de enquête schriftelijk invulden (1080 per jaar) én die beroep doen op externe ondersteuning. b Omdat 10 % van de landbouwers zijn administratieve verplichtingen volledig zelf uitvoert, wordt een correctie uitgevoerd op het aantal landbouwers. De totale administratieve lasten van de landbouwers in Vlaanderen ramen we aldus op ongeveer 294 mio per jaar of gemiddeld per landbouwer. In de enquête hebben we voorts enkele profielvragen gevoegd, om na te gaan in welke mate dat de administratieve lasten beïnvloed worden door deze kenmerken (de leeftijd, de scholingsgraad, de complexiteit van het bedrijf, de grootte van het bedrijf en het internetgebruik van de respondent). Met uitzondering van de grootte van het bedrijf (zie Tabel 6), vinden we geen duidelijk verband tussen de omvang van de administratieve lasten en de verschillende profielkenmerken. Waarschijnlijk is de relatie tussen de omvang van de administratieve lasten en de profielkenmerken complexer en niet te vatten in een één op één relatie. Een multivariaat analyse viel echter buiten het bestek van deze quick scan-meting. Tabel 6: Globale inschatting administratieve lasten per landbouwer volgens grootte Grootte Tijdsbesteding per landbouwer (u/week) Tijdsbestedingskost per landbouwer (per jaar) Uitbestedingskost per landbouwer (per jaar) Totale administratieve lasten per landbouwer (per jaar) Klein 5, Middelgroot 6, Groot 8, Totale groep 5, QUICK SCAN INSCHATTING VAN DE ADMINISTRATIEVE LASTEN PER INFORMATIEVERPLICHTING Naast een globale inschatting van de tijd per week en de kosten voor externe ondersteuning op jaarbasis, werd aan de respondenten ook gevraagd een tijdsinschatting te geven voor een aantal specifieke informatieverplichtingen. Deze specifieke informatieverplichtingen werden vooral 14

15 geselecteerd op basis van het aantal betrokken landbouwers 5 en de beschikbaarheid van frequentieparameters. Voor elk van deze verplichtingen werd de landbouwers gevraagd om, voor die verplichtingen die op hun van toepassing zijn, hun tijdsbesteding per week of per dossier aan te geven. De totale tijdsbestedingskost die overeenstemt met deze lijst van gemeten informatieverplichtingen, komt op een bedrag van ruim 82 mio euro. Wanneer we dit bedrag vergelijken met de globale inschatting van de totale tijdsbestedingskosten (260 mio euro) dat valt het verschil als volgt te verklaren. Zoals al eerder aangegeven, is de globale inschatting waarschijnlijk een overschatting. Maar belangrijk is ook te vermelden dat het hier om een beperkte lijst van informatieverplichtingen gaat (cfr scope van de inventaris). Vele informatieverplichtingen, zowel landbouwspecifiek maar zeker ook de niet-landbouwspecifieke, hebben we niet gemeten op het niveau van de individuele informatieverplichtingen, maar zijn naar verwachting wel meegenomen door de landbouwers wanneer zij werden gevraagd een globale inschatting te maken. Tabel 7: Administratieve lasten per informatieverplichting tijdsbestedingskosten Informatieverplichting Aanvraag van premies via de verzamelaanvraag Aanvraag van overdracht van toeslagrechten Aanvraag van toeslagrechten uit de nationale reserve Invullen van teeltfiches en bewaren van zaaizaadcertificaten Aanvraag van een beheerovereenkomst en subsidie duurzame landbouw bij de Administratie Land- en Tuinbouw (ALT) (voor productie van plantaardige eiwitbronnen, groenbedekkers, mechanische onkruidbestrijding, hectaresteun voor biologische landbouw, ) Aanvraag van een beheerovereenkomst en subsidie bij de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) (voor natuur, water, botanisch beheer, erosiebestrijding, perceelsrandenbeheer, weidevogels, kleine tijd in u 2,17 1,19 0,93 eenheid per aanvraag per aanvraag per aanvraag periodiciteit aantallen / frequenties Totale tijdsbestedingskost Tijdsbestedingskost per landbouwer/ aanvraag , , ,1 0,32 per week a ,16 0,95 1,19 per aanvraag per aanvraag , ,1 5 Informatieverplichtingen die van toepassing zijn op een klein aantal landbouwers werden niet opgenomen in de enquête omdat de kans klein was een voldoende aantal respondenten te hebben voor deze informatieverplichtingen en hun belang in termen van administratieve lasten bovendien relatief klein is. 15

16 Informatieverplichting landschapselementen, ) tijd in u eenheid periodiciteit aantallen / frequenties Totale tijdsbestedingskost Tijdsbestedingskost per landbouwer/ aanvraag Aanvraag van VLIF-steun 2,41 Aanvraag van de slachtpremie kalveren Invullen van register dierlijke productie en bewaren van benodigde documenten Invullen van voederregister per diersoort en bewaren van facturen en berekeningen Invullen van een begrazingsregister Invullen van een bemestingsregister Invullen van register voor de exploitant van een mestverwerkingseenheid Jaarlijkse mestbankaangifte door de producenten of gebruikers Jaarlijkse mestbankaangifte door de exploitant van een verwerkingseenheid Jaarlijkse perceelsregistratie voor mestbank Aanvraag van een burenregeling Aanvraag van een overdracht nutriëntenhalte Aanvraag van een overdracht melkquotum Invullen van het register rechtstreekse verkoop van melk en bewaren van bewijsstukken Aanvraag van een overdracht van premiequota voor zoogkoeien 0,37 per aanvraag per aanvraag , ,1 0,46 per week ,72 0,46 per week ,70 0,04 per week ,82 0,18 per week ,35 0,01 per week ,70 2,08 1,13 1,70 1,03 3,02 1,45 per aangifte per aangifte per registratie per aanvraag per aanvraag per aanvraag , , , , , ,2 0,02 per week ,07 1,55 per aanvraag ,8 16

17 Informatieverplichting Aanvraag van een herziening van het quotum zoogkoeien Jaarlijkse nationale landbouwtelling in mei Aanvraag van een milieuvergunning klasse 1 Aanvraag van een milieuvergunning klasse 2 Melding van een milieuinrichting klasse 3 of mededeling kleine verandering Invullen van register waterverbruik Jaarlijkse aangifte grondwaterheffing en heffing op waterverontreiniging Invullen van diergeneesmiddelenregist er "in" en bewaren van documenten Invullen van diergeneesmiddelenregist er "uit" en bewaren van documenten Invullen van permanent register runderen Invullen van permanent register varkens Invullen van Aujeszky vaccinatie-register varkens Melding van geboorte, sterfte, vertrek, (Sanitel) Aanvraag van een sanitair attest voor varkenshouders tijd in u 0,78 1,00 5,82 4,40 1,86 eenheid per aanvraag per enquête periodiciteit aantallen / frequenties per aanvraag 453 per aanvraag per melding Totale tijdsbestedingskost Tijdsbestedingskost per landbouwer/ aanvraag , , , , ,3 0,06 per week ,13 0,71 per aangifte ,1 0,34 per week ,75 0,35 per week ,95 0,39 per week ,49 0,25 per week ,49 0,21 per week ,14 0,51 per week ,14 0,74 per aanvraag a Aangezien we geen exacte aantallen hebben van het aantal landbouwers die deze fiches en certificaten dienen bij te houden, hebben we ons gebaseerd op het aantal keer dat deze verplichting als relevant werd aangevinkt in de enquête (56%): 0,56 * = betrokkenen Het is duidelijk dat de verschillende vormen van registratie (de registers dierlijke productie, het permanent register runderen, het diergeneesmiddelenregister, de teeltfiches, het voederregister, het register waterverbruik, de verzamelaanvraag, perceelsaangiftes, de NIS-telling,...) de belangrijkste oorzaken zijn van administratieve lasten, specifiek voor de landbouwsector, De meeste zaken dienen hierbij immers meerdere malen per jaar of per maand uitgevoerd te worden; wat uiteraard de totale kost aanzienlijk beïnvloedt. Voor verplichtingen in het kader van subsidie- of vergunningsaanvragen ligt de frequentie veel lager; waardoor de jaarlijkse administratieve lasten 17

18 (ten opzichte van de totale lasten) relatief lager zijn. Dit neemt echter niet weg dat deze aanvragen voor de landbouwer zeer belastend kunnen overkomen op het moment van de aanvraag. 3.4 Gedetecteerde knelpunten en suggesties INLEIDING De onderstaande lijst bevat een overzicht van de knelpunten en, soms, bijhorende suggesties die werden genoteerd tijdens de contacten met de landbouworganisaties en de individuele landbouwers. Eerst lijsten we een aantal knelpunten en bijhorende suggesties op die generiek van aard zijn. Een aantal hiervan werden ook voorgelegd aan de landbouwers voor hun oordeel met betrekking tot hun relatief belang. Sommige van deze knelpunten overstijgen de problematiek van de administratieve lasten in strikte zin. De volgende paragraaf bevat de knelpunten en suggesties die specifiek zijn voor de geïnventariseerde informatieverplichtingen. Deze laatste werden geschikt onder de verschillende thema s. Bij deze oplijsting van knelpunten en suggesties horen twee belangrijke voorafgaandelijke opmerkingen. Vooreerst: door de scope van de inventarisatie waarbij de aandacht vooral is uitgegaan naar de informatieverplichtingen die hun oorsprong vinden in Vlaamse wetgeving, komen er in deze overzichten weinig of geen knelpunten voor die hun oorsprong vinden in federale materies. Dit betekent uiteraard niet dat die er niet zouden zijn. Een tweede opmerking betreft de haalbaarheid van sommige suggesties. De bevoegde administraties hebben nog niet allemaal kunnen reageren op de suggesties die zijn opgenomen. Wanneer dat al wel is gebeurd, hebben we hun eventuele commentaren en bedenkingen opgenomen als opmerkingen bij de knelpunten en suggesties GENERIEKE KNELPUNTEN EN SUGGESTIES Knelpunt: Steeds veranderende regelgeving en weinig klantgerichte communicatie - De wetgeving verandert voortdurend waardoor de landbouwers zich steeds opnieuw moeten informeren. - De landbouwers worden verondersteld alles te weten terwijl de administraties slechts specialist moeten zijn op hun specifiek terrein. - De administraties nemen niet de finale verantwoordelijkheid over de volledige juistheid van de toelichtingsbrochures die ze opmaken. De naleving van de instructies in de toelichtingsbrochures biedt dus geen rechtszekerheid voor de landbouwer. - Soms interpreteren verschillende buitendiensten dezelfde regels op een verschillende manier. Suggesties: - Minder wijzigingen van de wetgeving. - Een loket waar landbouwers met al hun vragen terecht kunnen en waar ze effectief worden geholpen. - De naleving van de instructies in de toelichtingsbrochures moet de landbouwer de zekerheid bieden dat hij correct handelt. Opmerking: - De administratie merkt hierbij op dat de toelichting die zij ter beschikking stelt niet kan gelijkgesteld worden met een reglementair besluit, namelijk een door de regelgever 18

19 uitgevaardigd besluit dat een rechtsregel formuleert en dat een algemene draagwijdte heeft. Knelpunt: Geen unieke identificatie - Landbouwers beschikken over veel verschillende nummers. Een gecontacteerde landbouwer sprak van 12 verschillende nummers die hij had. Suggesties: - Afstemming en vermindering van het aantal nummers waarover landbouwers beschikken: productie-eenheidsnummer, veebeslagnummer, mestbanknummer, producentnummer, BTWnummer, (In het kader van EPR is hiermee een begin gemaakt). - Het gebruik van identificatiestickers die op formulieren kan worden gekleefd. Knelpunt: Internet en online applicaties niet voor iedereen dé oplossing - De landbouwers moeten niet over internet beschikken, maar in de praktijk wordt daar bijna wel van uitgegaan. Wanneer het voedselagentschap een aankondiging doet wordt bijvoorbeeld verwezen naar het internet voor bijkomende informatie. - Ongeveer de helft van de respondenten op de enquête heeft geen internet of gebruikt het niet voor het vervullen van zijn administratieve verplichtingen. Ongeveer een kwart maakt er passief gebruik van, dwz voor het afhalen van informatie. Nog eens een kwart maakt er actief gebruik van, dwz voor het indienen van aanvragen ed. Suggesties: - Gratis internet voor de landbouwers. - Opleiding internet op maat voor de landbouwers - Alternatieven blijven voorzien Knelpunt: Samenloop van informatieverplichtingen in zelfde periode - Vele aangiftes moeten worden voorbereid en vervolgens effectief ingediend in apil-mei terwijl dit één van de drukste periodes is van het jaar. - Indien verzamelaanvraag op 2 april zou moeten worden ingediend, dan zijn teeltplannen nog niet definitief (in het bijzonder in de akkerbouw), zodat nadien meer wijzigingen nodig zijn. Suggesties: - Spreiding aangiftes over het jaar indien mogelijk of integratie. - Verzamelaanvraag later indienen wanneer teeltplannen (bijna) definitief zijn zodat er minder wijzigingsaanvragen moeten worden ingediend. Knelpunt: Controlestress - Controles leveren de landbouwers veel stress op. Ze zijn vaak overdreven streng. Het is ook zo dat men praktisch gezien nooit met alles helemaal in orde kan zijn. - Het lijkt erop dat de administratie eerder zoekt naar zaken die het dossier kunnen tegenhouden, in plaats van te vertrekken vanuit de idee welke zaken in orde moeten zijn om het dossier goed te keuren. - De verschillende regels die landbouwers moeten naleven, zijn vaak veel te streng in verhouding tot de risico s die de landbouwactiviteiten met zich meebrengen. Suggesties: - Administratie ook een ondersteunende rol geven en minder de klemtoon leggen op controle alleen door inzet van bedrijfsplanners die landbouwers adviseren omtrent wat ze niet goed doen. Vervolgens de tijd geven aan landbouwers om zich aan te passen. Men zou kunnen opteren om enkel boetes uit te schrijven wanneer ze zich niet aanpassen. Een eerste controle zou adviserend kunnen zijn terwijl er pas boetes kunnen volgen na een tweede controle. 19

20 - Anderzijds kan men ook opteren om enkel sancties te nemen indien de reële situatie bewijst dat een bepaalde verplichting niet is nageleefd; in plaats van een boete uit te schrijven op basis van een niet volledig ingevuld register (terwijl de inhoudelijke verplichting wel werd nageleefd). - Meer algemeen: wanneer probleemsituaties zich slechts in beperkte mate voordoen, dan is een proactieve opvolging vanuit de administratie efficiënter dan het opzetten van een controlesysteem dat van toepassing is op alle landbouwers. Opmerkingen: Bij deze knelpunten en suggesties werden door de betrokken administratie de volgende opmerkingen gemaakt: - Mogelijks heeft de landbouwer deze knelpunten gesignaleerd met alle controles in het achterhoofd. Dus ook die van het FAVV, de BTW, de belastingen, en niet alleen mbt de Vlaamse materies. Het zal de landbouwer maar beperkt soelaas bieden wanneer alleen op het terrein van de controle op GLB-steun actie wordt ondernomen. - Het is voor de gecontroleerde moeilijk om correct in te schatten hoeveel controles nodig zijn. Die controles worden niet uitgevoerd om de landbouwer bij te scholen, maar om de openbare middelen te beschermen tegen onterechte uitgaven. Het leereffect, het menselijk karakter, zijn aspecten die belangrijk zijn en waar aandacht voor moet zijn, maar maken niet het doel uit van de controle. - Wat de Europese steun (rechtstreekse steun en steun voor agromilieumaatregelen) betreft, heeft het Vlaamse betaalorgaan zeer weinig marge om een eigen controlebeleid te voeren. In de huidige reglementering (de controleverordening, geconsolideerde versie 25/03/2005) is het verplicht om een controlesysteem te hebben. Ook hier ligt een publieke verantwoording van de bestede middelen (de Europese steun) aan de basis van deze verplichtingen. - Voor wat de randvoorwaarden betreft, komt het systeem voor bedrijfsadvisering tegemoet aan de vraag naar meer ondersteuning. Ook binnen de Mestbank wordt informatieverstrekking en bedrijfsbegeleiding verder structureel ingebed. - Verder zullen er blijvend inspanningen worden gedaan om de landbouwers zo goed mogelijk te informeren over de premie- en randvoorwaarden en inzake de mestwetgeving, langs diverse kanalen. Actuele initiatieven: uitgebreide toelichting, persberichten, vorming van fieldmen, gepersonaliseerde mailings, opbellen van bepaalde doelgroepen. - Tenslotte dient de fase van advisering plaats te vinden vóór de eigenlijke controle. Dit belet niet dat een controleagent op een algemene vraag moet kunnen antwoorden of doorverwijzen naar de te contacteren persoon. Dat laatste is echter het geven van informatie, wat niet het geven van advies omvat. - De mestbank past nu reeds in zekere mate het handhavingsinstrumentarium gedifferentieerd toe i.f.v. de soort en graad van overtreding. Zo worden oa. bij initiële en beperkte mestbalansoverschrijdingen waarschuwingsbrieven gestuurd. Knelpunt: Verscheidenheid aan registerformaten - De meeste administratie gaat in het bijhouden van lijsten en registers, die elk op verschillende formulieren ingevuld moeten worden, terwijl deze soms gelijkaardige gegevens bevatten. - De meeste administraties eisen dat de registers op hun eigen papier worden opgemaakt, terwijl de meeste boeren die data wel in de (elektronische) boekhouding bijhouden. - Het gebruik van online formulieren lost deze problemen niet helemaal op want het blijft dubbel werk: men dient de data over te typen, desgevallend ook nog af te printen en op te sturen of af te geven aan het betreffende loket. Suggesties: - Alle registerverplichtingen afstemmen op eenzelfde software die door de overheid aangeboden wordt 20

vergadering C154 LAN8 zittingsjaar 2009-2010 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid

vergadering C154 LAN8 zittingsjaar 2009-2010 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid vergadering C154 LAN8 zittingsjaar 2009-2010 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid van 10 maart 2010 2 Commissievergadering nr. C154 LAN8 (2009-2010) 10

Nadere informatie

Melding van een volledige bedrijfsoverdracht

Melding van een volledige bedrijfsoverdracht Melding van een volledige bedrijfsoverdracht MIB-REF-101ID-150326 /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Financieel Medewerker Aanmoedigingspremies

Functiebeschrijving: Financieel Medewerker Aanmoedigingspremies Functiebeschrijving: Financieel Medewerker Aanmoedigingspremies Functiefamilie dossierbeheerder externe aanvragen Voor akkoord Naam leidinggevende Datum + handtekening Lieve Cornelis, diensthoofd Ann Van

Nadere informatie

pagina 1 van 8 Landbouw en Visserij Vlaamse overheid - www.vlaanderen.be/landbouw U bent hier: Vlaanderen.be > Landbouw en Visserij > Home > Nieuws > Nieuws landbouw > Premies & subsidies > Aanvraag voor

Nadere informatie

Landbouwgevoeligheidsanalyse & Landbouweffectenrapport. Glastuinbouwconcentratie Sint-Katelijne-Waver. 5 januari 2010

Landbouwgevoeligheidsanalyse & Landbouweffectenrapport. Glastuinbouwconcentratie Sint-Katelijne-Waver. 5 januari 2010 Landbouwgevoeligheidsanalyse & Landbouweffectenrapport Glastuinbouwconcentratie Sint-Katelijne-Waver 5 januari 2010 Inhoud VLM Landbouwgevoeligheidsanalyse (LGA) Doel Methodiek Resultaat Landbouweffectenrapport

Nadere informatie

Agentschap Inspectie RWO - Toezicht Afdeling Toezicht team Administratief Beheer Koning Albert II-laan 19 bus 22, 1210 Brussel. 1.

Agentschap Inspectie RWO - Toezicht Afdeling Toezicht team Administratief Beheer Koning Albert II-laan 19 bus 22, 1210 Brussel. 1. Agentschap Inspectie RWO - Toezicht Afdeling Toezicht team Administratief Beheer Koning Albert II-laan 19 bus 22, 1210 Brussel Toezichtsproject Presentiegelden en kostenvergoedingen toegekend in 2011 en

Nadere informatie

Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag. Geachte Voorzitter,

Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag. Geachte Voorzitter, Aan de Voorzitter van het OCMW van Kinrooi Breeërsesteenweg 146 Postcode en plaats Geïntegreerd inspectieverslag POD MI Inspectiedienst POD MI Kinrooi/W65B-SFGE/2016 2 Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag

Nadere informatie

KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK FACULTATIEVE OPDRACHT PRIORITEITENBELEID. Resultaten

KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK FACULTATIEVE OPDRACHT PRIORITEITENBELEID. Resultaten KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK FACULTATIEVE OPDRACHT PRIORITEITENBELEID Resultaten Dienstverlening m.b.t. de facultatieve opdracht prioriteitenbeleid in het kader van het decreet van 13 juli 2001 en het

Nadere informatie

Less is more: burden reduction is beneficial for governments cases

Less is more: burden reduction is beneficial for governments cases 4 Instance Congres 2014 Synergy and cooperation for a more efficient Government Less is more: burden reduction is beneficial for governments cases Jo Steyaert partner Indiville Prof. Dr. Wim Marneffe Universiteit

Nadere informatie

1. PROJECTINDIENING. Naam: Adres: Rechtsvorm: Doel en werking: BTW-plichtig: JA / NEEN BTW-nummer: E-mail: Contactpersoon instelling Functie:

1. PROJECTINDIENING. Naam: Adres: Rechtsvorm: Doel en werking: BTW-plichtig: JA / NEEN BTW-nummer: E-mail: Contactpersoon instelling Functie: Vlaamse overheid Departement Landbouw en Visserij Afdeling Duurzame Landbouwontwikkeling Aanvraagformulier Demonstratieprojecten 2007 AANVRAAGSCHEMA VOOR HET BEKOMEN VAN STEUN IN HET KADER VAN: DEMONSTRATIEPROJECTEN

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie B Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 24 van het Kankerplan: Steun aan pilootprojecten

Nadere informatie

HET NIEUWE GLB BETALINGSRECHTEN EN BETALING VOOR JONGE LANDBOUWERS. Oostmalle 9 september 2014 Tine Van Eylen

HET NIEUWE GLB BETALINGSRECHTEN EN BETALING VOOR JONGE LANDBOUWERS. Oostmalle 9 september 2014 Tine Van Eylen HET NIEUWE GLB BETALINGSRECHTEN EN BETALING VOOR JONGE LANDBOUWERS Oostmalle 9 september 2014 Tine Van Eylen Overzicht 1. Nieuwe structuur vanaf 2015 2. Basisbetalingsregeling 3. Aanvraag tot de reserve

Nadere informatie

1 Introductie... 3 2 Uitgevoerde meting... 4 3 Algemene kerncijfers... 5 3.1 Uurtarief... 5 3.2 Aantal... 5 4 Kerncijfers en benaderingen per fase...

1 Introductie... 3 2 Uitgevoerde meting... 4 3 Algemene kerncijfers... 5 3.1 Uurtarief... 5 3.2 Aantal... 5 4 Kerncijfers en benaderingen per fase... Digitale bouwaanvraag Bevraging van de Orde van Architecten 1 Introductie... 3 2 Uitgevoerde meting... 4 3 Algemene kerncijfers... 5 3.1 Uurtarief... 5 3.2 Aantal... 5 4 Kerncijfers en benaderingen per

Nadere informatie

Validatie van de door de VLM opgemaakte attesten in het kader van bestemmingswijzigingen in ruimtelijke uitvoeringsplannen

Validatie van de door de VLM opgemaakte attesten in het kader van bestemmingswijzigingen in ruimtelijke uitvoeringsplannen Validatie van de door de VLM opgemaakte attesten in het kader van bestemmingswijzigingen in ruimtelijke uitvoeringsplannen Adviesnummer: INBO.A.3193 Datum advisering: 27 oktober 2014 Auteur: Contact: Lieve

Nadere informatie

Indien u vragen hebt over deze controle, kunt u contact opnemen met uw inspecteur via mi.inspect_office@mi-is.be.

Indien u vragen hebt over deze controle, kunt u contact opnemen met uw inspecteur via mi.inspect_office@mi-is.be. Aan de Voorzitter van het OCMW van Wervik Steenakker 30 8940 WERVIK Geïntegreerd inspectieverslag POD MI Inspectiedienst POD MI Aantal 2 OCMW/ STOF-SCP/2015 Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag Geachte

Nadere informatie

KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK FACULTATIEVE OPDRACHT PRIORITEITENBELEID. Resultaten

KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK FACULTATIEVE OPDRACHT PRIORITEITENBELEID. Resultaten KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK FACULTATIEVE OPDRACHT PRIORITEITENBELEID Resultaten Dienstverlening m.b.t. de facultatieve opdracht prioriteitenbeleid in het kader van het decreet van 13 juli 2001 en het

Nadere informatie

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer;

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer; BERAADSLAGING RR Nr 28 / 2006 van 8 november 2006 O. Ref. : SA2 / RN / 2006 / 026 BETREFT : aanvraag van de Vlaamse Landmaatschappij om het identificatienummer van het Rijksregister te gebruiken met het

Nadere informatie

VERBREDING IN LAND- EN TUINBOUW

VERBREDING IN LAND- EN TUINBOUW AMS FOCUS 2012 VERBREDING IN LAND- EN TUINBOUW STAND VAN ZAKEN IN 2011 Vlaamse overheid Departement Landbouw en Visserij 1.Blik op verbreding in de landbouw 2.Sociale en toeristische activiteiten 3. Milieu,

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 21/22 : Innovatieve benaderingen in de psychosociale steun

Projectoproep Kankerplan Actie 21/22 : Innovatieve benaderingen in de psychosociale steun C Projectoproep Kankerplan Actie 21/22 : Innovatieve benaderingen in de psychosociale steun Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 21/22 van het Kankerplan: Psychosociale

Nadere informatie

Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag. Geachte Voorzitter,

Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag. Geachte Voorzitter, Aan de Voorzitter van het OCMW van Kalmthout Heuvel 39 2920 Kalmthout Geïntegreerd inspectieverslag POD MI Inspectiedienst POD MI KALMTHOUT/RMIB-STOF/2015 2 Betreft: Geïntegreerd inspectieverslag Geachte

Nadere informatie

De elektronische verzamelaanvraag. Ruben Fontaine Markt- en Inkomensbeheer dienst Aangiftes

De elektronische verzamelaanvraag. Ruben Fontaine Markt- en Inkomensbeheer dienst Aangiftes De elektronische verzamelaanvraag Ruben Fontaine Markt- en Inkomensbeheer dienst Aangiftes Ben ik proefkonijn? Verzamelaanvraag % elektronische verzamelaanvragen 100% 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 40%

Nadere informatie

Tekst aangenomen door de plenaire vergadering. van het ontwerp van decreet

Tekst aangenomen door de plenaire vergadering. van het ontwerp van decreet ingediend op 340 (2014-2015) Nr. 3 3 juni 2015 (2014-2015) Tekst aangenomen door de plenaire vergadering van het ontwerp van decreet tot wijziging van het decreet van 27 april 2007 betreffende het hergebruik

Nadere informatie

Resultaten internetpanel Dienst Regelingen

Resultaten internetpanel Dienst Regelingen Resultaten internetpanel Dienst Regelingen Nieuwsbrief over peiling 13: relatie met DR en tracking & tracing BTR Maart 2012 1. Inleiding Tussen 9 en 19 februari 2012 konden panelleden van het Internetpanel

Nadere informatie

U neemt een vergunde mestopslag in gebruik die hoort bij een bestaande (leegstaande) exploitatie.

U neemt een vergunde mestopslag in gebruik die hoort bij een bestaande (leegstaande) exploitatie. FAQ s opslag van vaste dierlijke op landbouwgrond 1. Wat is vaste dierlijke mest? Onder vaste dierlijke mest wordt verstaan: champost stalmest vaste fractie na het scheiden van dierlijke mest dierlijke

Nadere informatie

TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT

TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT Aanbeveling... 2 Advies... 2 Algemeen commentaar... 2 Beleidsdocument... 3 Besluit... 3 Decreet... 3 Europees besluit... 3 Grondwet... 3 Koninklijk besluit... 3 Mededeling...

Nadere informatie

Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap. Administratie Land- en Tuinbouw. Afdeling Land- en Tuinbouwvorming. Aanvraagformulier

Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap. Administratie Land- en Tuinbouw. Afdeling Land- en Tuinbouwvorming. Aanvraagformulier Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Administratie Land- en Tuinbouw Afdeling Land- en Tuinbouwvorming Aanvraagformulier AANVRAAGSCHEMA VOOR HET VERKRIJGEN VAN STEUN BIJ : PROJECTEN TER BEVORDERING VAN

Nadere informatie

Raad voor Maatschappelijk Welzijn

Raad voor Maatschappelijk Welzijn Raad voor Maatschappelijk Welzijn Ontwerpbesluit Zitting van 30 april 2015 OCMW Maatschappelijke Integratie en Ontplooiing 20 2015_RMW_00289 Maatschappelijke hulpverlening aan residenten - Werkafspraken

Nadere informatie

Zorginspectie in de kinderopvang

Zorginspectie in de kinderopvang Zorginspectie in de kinderopvang Infomomenten t Opzet Najaar 2015 Inhoud Zorginspectie Wie zijn we? Wat doen we (niet)? Inspectie in de kinderopvang Wanneer? Verloop van een inspectiebezoek? Hoe voorbereiden?

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP

MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP 4 JUNI 1999. - Ministerieel besluit betreffende het toepassen van milieuvriendelijke landbouwproductiemethoden ter uitvoering van de Verordening (EEG) nr. 2078/92

Nadere informatie

1. De Vlaamse Toezichtcommissie voor het elektronische bestuurlijke gegevensverkeer (hierna: "VTC");

1. De Vlaamse Toezichtcommissie voor het elektronische bestuurlijke gegevensverkeer (hierna: VTC); Vlaamse Toezichtcommissie voor het elektronische bestuurlijke gegevensverkeer Beraadslaging VTC nr. 06/2011 van 16 maart 2011 Betreft: aanvraag tot machtiging van het Agentschap voor Natuur en Bos tot

Nadere informatie

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker

Competentieprofiel. Maatschappelijk werker Competentieprofiel maatschappelijk werker OCMW 1. Functie Functienaam Afdeling Dienst Functionele loopbaan Maatschappelijk werker Sociale zaken Sociale dienst B1-B3 2. Context Het OCMW garandeert aan elke

Nadere informatie

SALV Strategische Adviesraad voor Landbouw en Visserij

SALV Strategische Adviesraad voor Landbouw en Visserij SALV Strategische Adviesraad voor Landbouw en Visserij ADVIES naschoolse opleidingsinitiatieven in de landbouwsector SALV, 18 januari 2013(nr.2013-01) Contactpersoon SALV: Dirk Van Guyze SALV-advies naschoolse

Nadere informatie

Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap. Administratie Land- en Tuinbouw. Afdeling Duurzame Landbouw. Aanvraagformulier

Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap. Administratie Land- en Tuinbouw. Afdeling Duurzame Landbouw. Aanvraagformulier Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Administratie Land- en Tuinbouw Afdeling Duurzame Landbouw Aanvraagformulier Projecten ter bevordering van de biologische landbouw in Vlaanderen 2005 AANVRAAGSCHEMA

Nadere informatie

Technische specificatie 2013/643/PCCB. Non-conformiteiten tijdens audits

Technische specificatie 2013/643/PCCB. Non-conformiteiten tijdens audits Technische specificatie 2013/643/PCCB Non-conformiteiten tijdens s versie versie 1 dd 22-04-13 In toepassing vanaf : 15-05-13 Verantwoordelijke administratie : Verantwoordelijke dienst : secretariaat :

Nadere informatie

Indien u vragen hebt over deze controle, kunt u contact opnemen met uw inspecteur via mi.inspect_office@mi-is.be.

Indien u vragen hebt over deze controle, kunt u contact opnemen met uw inspecteur via mi.inspect_office@mi-is.be. Aan de Voorzitter van het OCMW van Knokke-Heist Kraaiennestplein 1 bus 2 8300 Knokke-Heist Geïntegreerd inspectieverslag POD MI Inspectiedienst POD MI Aantal 2 OCMW / RMIB-SFGE / 2015 Betreft: Geïntegreerd

Nadere informatie

Aanvraagformulier tot certificatie van een Fiscale Data Module als onderdeel van een geregistreerd kassasysteem

Aanvraagformulier tot certificatie van een Fiscale Data Module als onderdeel van een geregistreerd kassasysteem Via dit aanvraagformulier verzamelt de Federale Overheidsdienst Financiën (FOD Financiën) de gegevens die noodzakelijk zijn om de certificatieprocedure uit te voeren van een Fiscale Data Module, zoals

Nadere informatie

Factureringsregels van toepassing vanaf 1 januari 2013 volgend op de omzetting. in het Belgisch recht van richtlijn 2010/45/EU

Factureringsregels van toepassing vanaf 1 januari 2013 volgend op de omzetting. in het Belgisch recht van richtlijn 2010/45/EU volgend op de omzetting in het Belgisch recht van richtlijn 2010/45/EU Het betrouwbaar controlespoor Als u denkt dat Btw reglementering eenvoudig is, of u niet btw plichtig bent, leest u best niet verder.

Nadere informatie

Vzw Kinderopvang Leuven Professor Roger Van Overstraetenplein 1 3000 Leuven. Huishoudelijk reglement

Vzw Kinderopvang Leuven Professor Roger Van Overstraetenplein 1 3000 Leuven. Huishoudelijk reglement Vzw Kinderopvang Leuven Professor Roger Van Overstraetenplein 1 3000 Leuven BINNENSCHOOLSE KINDEROPVANG Huishoudelijk reglement Huishoudelijk reglement vzw Kinderopvang Leuven Inhoud 1. Voorwoord... 3

Nadere informatie

Ontwerp van samenwerkingsakkoord

Ontwerp van samenwerkingsakkoord Ontwerp van samenwerkingsakkoord Tussen: de Franse Gemeenschap Vertegenwoordigd door Mevrouw Fadila LAANAN, Minister van Cultuur, Audiovisuele Zaken, Gezondheid en Gelijkheid van Kansen En: de Vlaamse

Nadere informatie

Gebruik van de mestuitscheidingsbalans van het subtype andere voeder- en/of exploitatietechniek voor de diergroep varkens

Gebruik van de mestuitscheidingsbalans van het subtype andere voeder- en/of exploitatietechniek voor de diergroep varkens Gebruik van de mestuitscheidingsbalans van het subtype andere voeder- en/of exploitatietechniek voor de diergroep varkens In het kader van de mestuitscheidingsbalans van het subtype andere voeder- en/of

Nadere informatie

DE VLAAMSE LANDBOUWCONJUNCTUURINDEX

DE VLAAMSE LANDBOUWCONJUNCTUURINDEX FOCUS 2015 DE VLAAMSE LANDBOUWCONJUNCTUURINDEX RESULTATEN ENQUÊTE VOORJAAR 2015 INHOUD 1. Vlaamse conjunctuurindex 2. Landbouw 3. Tuinbouw 4. Investeringen 5. Belemmeringen 6. Meer informatie 1. VLAAMSE

Nadere informatie

PDPO II: TERUGBLIK EN STAND VAN ZAKEN. Jules Van Liefferinge 07/11/2013

PDPO II: TERUGBLIK EN STAND VAN ZAKEN. Jules Van Liefferinge 07/11/2013 PDPO II: TERUGBLIK EN STAND VAN ZAKEN Jules Van Liefferinge 07/11/2013 Agenda PDPO II - het origineel Opmaak en goedkeuring Originele maatregelen Originele budgettoewijzing PDPO II doorheen de tijd Allerlei

Nadere informatie

EU ETS INFO. Over deze nieuwsbrief DEPARTEMENT LEEFMILIEU, NATUUR EN ENERGIE. LNE.be/themas/klimaatverandering. In dit nummer

EU ETS INFO. Over deze nieuwsbrief DEPARTEMENT LEEFMILIEU, NATUUR EN ENERGIE. LNE.be/themas/klimaatverandering. In dit nummer LNE.be/themas/klimaatverandering Kunt u deze nieuwsbrief niet lezen? Ga naar de onlineversie. EU ETS INFO DEPARTEMENT LEEFMILIEU, NATUUR EN ENERGIE In dit nummer Over deze nieuwsbrief Voorstel EC over

Nadere informatie

Energieprestatiecertificaten (EPC) in het Vlaamse Gewest. Stand van zaken

Energieprestatiecertificaten (EPC) in het Vlaamse Gewest. Stand van zaken Energieprestatiecertificaten (EPC) in het Vlaamse Gewest Stand van zaken Inhoud presentatie I. Situering van de context II. Energieprestatiecertificaat voor nieuwbouw of vernieuwbouw III. Energieprestatiecertificaat

Nadere informatie

MINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING VLAAMS MINISTER VAN BESTUURSZAKEN, BUITENLANDS BELEID, MEDIA EN TOERISME

MINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING VLAAMS MINISTER VAN BESTUURSZAKEN, BUITENLANDS BELEID, MEDIA EN TOERISME MINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING VLAAMS MINISTER VAN BESTUURSZAKEN, BUITENLANDS BELEID, MEDIA EN TOERISME VLAAMS MINISTER VAN FINANCIEN EN BEGROTING EN RUIMTELIJKE ORDENING NOTA AAN DE VLAAMSE

Nadere informatie

INNOVATIE IN DE VLAAMSE LAND- EN TUINBOUW

INNOVATIE IN DE VLAAMSE LAND- EN TUINBOUW FOCUS 2014 INNOVATIE IN DE VLAAMSE LAND- EN TUINBOUW RESULTATEN 2014 VAN HET LANDBOUWMONITORINGSNETWERK Vlaamse overheid Departement Landbouw en Visserij 1. Blik op innovatie 2. Innovatie bij Vlaamse land-

Nadere informatie

SALV Strategische Adviesraad voor Landbouw en Visserij

SALV Strategische Adviesraad voor Landbouw en Visserij SALV Strategische Adviesraad voor Landbouw en Visserij ADVIES Bedrijfsadvisering in de biologische landbouw SALV, 18 januari 2013 (nr.2013-02) Contactpersoon SALV: Dirk Van Guyze SALV-advies over bedrijfsadvisering

Nadere informatie

SUBSIDIE VAN DE PROVINCIE ANTWERPEN VOOR EEN CULTUURPROJECT: Bovenlokale culturele projecten Goedgekeurd door de provincieraad op 27/06/2013

SUBSIDIE VAN DE PROVINCIE ANTWERPEN VOOR EEN CULTUURPROJECT: Bovenlokale culturele projecten Goedgekeurd door de provincieraad op 27/06/2013 SUBSIDIEREGLEMENT DEPARTMENT CULTUUR Cultuurloket SUBSIDIE VAN DE PROVINCIE ANTWERPEN VOOR EEN CULTUURPROJECT: Bovenlokale culturele projecten Goedgekeurd door de provincieraad op 27/06/2013 HOOFDSTUK

Nadere informatie

Huwelijksaangifte en samenlevingscontract vereenvoudigd

Huwelijksaangifte en samenlevingscontract vereenvoudigd INFORMATIENOTA Huwelijksaangifte en samenlevingscontract vereenvoudigd De vereenvoudiging van de saangifte en het samenlevingscontract werd vastgelegd in de wet van 3 december 2005 tot wijziging van de

Nadere informatie

Aanvraagformulier tot certificatie van een kassasysteem als onderdeel van een geregistreerd kassasysteem

Aanvraagformulier tot certificatie van een kassasysteem als onderdeel van een geregistreerd kassasysteem Via dit aanvraagformulier verzamelt de Federale Overheidsdienst Financiën (FOD Financiën) de gegevens die noodzakelijk zijn om de certificatieprocedure uit te voeren van een kassasysteem als onderdeel

Nadere informatie

Algemene informatie Tegemoetkoming reis-, verblijf- transportkos- ten in het kader van het kunstendecreet

Algemene informatie Tegemoetkoming reis-, verblijf- transportkos- ten in het kader van het kunstendecreet Algemene informatie Tegemoetkoming reis-, verblijf- in de transportkos- en ten in het kader van het kunstendecreet Algemene Doel De tegemoetkoming in de reis-, verblijf- en transportkosten is één van de

Nadere informatie

Onderzoek klanttevredenheid Proces klachtbehandeling 2011... Antidiscriminatievoorziening Limburg

Onderzoek klanttevredenheid Proces klachtbehandeling 2011... Antidiscriminatievoorziening Limburg Proces klachtbehandeling 2011................................................................... Antidiscriminatievoorziening Limburg Mei 2012...................................................................

Nadere informatie

Minister van Binnenlandse Zaken

Minister van Binnenlandse Zaken Minister van Binnenlandse Zaken Secretariaat van de Geïntegreerde Politie (SSGPI) SSGPI Ter attentie van : Fritz Toussaintstr. 8 - de korpschefs 1050 Brussel - de bijzondere rekenplichtigen T: 02 554 43

Nadere informatie

Toelichting bij het autonome beheer. Voorwaarden voor landbouwers die geïdentificeerd zijn bij het Agentschap voor Landbouw en Visserij

Toelichting bij het autonome beheer. Voorwaarden voor landbouwers die geïdentificeerd zijn bij het Agentschap voor Landbouw en Visserij Toelichting bij het autonome beheer Voorwaarden voor landbouwers die geïdentificeerd zijn bij het Agentschap voor Landbouw en Visserij Colofon Deze toelichting is een initiatief van het Agentschap voor

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN FEDICT DIENSTEN

ALGEMENE VOORWAARDEN FEDICT DIENSTEN ALGEMENE VOORWAARDEN FEDICT DIENSTEN Doel van het document: De algemene voorwaarden voor Fedict diensten bevatten de standaardvoorwaarden voor het gebruik van alle Fedict diensten. Ze worden aangevuld

Nadere informatie

TC/01/82. Gelet op de aanvraag van de Kruispuntbank van de sociale zekerheid;

TC/01/82. Gelet op de aanvraag van de Kruispuntbank van de sociale zekerheid; TC/01/82 BERAADSLAGING NR. 01/70 VAN 14 AUGUSTUS 2001 BETREFFENDE EEN AANVRAAG VOOR DE MEDEDELING VAN SOCIALE GEGEVENS VAN PERSOONLIJKE AARD DOOR DE KRUISPUNTBANK AAN DE DRUKKER VAN DE GRATIS PASSEN VANWEGE

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

Richtlijnen afrekening Tegemoetkoming reis- verblijf- transportkos- ten in het kader van het kunstendecreet

Richtlijnen afrekening Tegemoetkoming reis- verblijf- transportkos- ten in het kader van het kunstendecreet Richtlijnen afrekening Tegemoetkoming reis- verblijf- in de transportkos- en ten in het kader van het kunstendecreet Inleiding De Vlaamse minister van Cultuur heeft beslist om voor uw initiatief een tegemoetkoming

Nadere informatie

IWT KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK 2013 Executive summary redactie door IWT. Uitgevoerd door: GfK Belgium Opgesteld voor:

IWT KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK 2013 Executive summary redactie door IWT. Uitgevoerd door: GfK Belgium Opgesteld voor: IWT KLANTENTEVREDENHEIDSONDERZOEK 2013 Executive summary redactie door IWT Uitgevoerd door: GfK Belgium Opgesteld voor: 1 Onderzoeksopzet Om bij de verdere ontwikkeling van zijn werking beter rekening

Nadere informatie

VERENIGING WAAR ARMEN HET WOORD NEMEN

VERENIGING WAAR ARMEN HET WOORD NEMEN Koning Albert II-laan 35, bus 31 1030 Brussel T 02 553 34 34 F 02 533 34 35 contact@zorginspectie.be VERENIGING WAAR ARMEN HET WOORD NEMEN Naam: Adres: Tel: Fax: Email: Opdrachtnummer: Datum opdracht:

Nadere informatie

Geachte mevrouw, Geachte heer,

Geachte mevrouw, Geachte heer, Bestuur medische expertise (MEDEX) ONZE REF. DATUM 10/06/2014 BIJLAGE(N) TOELICHTING NIEUW KB BEHEER ARBEIDSONGEVALLEN CONTACT Contact Center TEL. 02/524 97 97 E-MAIL cg_ga@medex.belgium.be BETREFT Toelichting

Nadere informatie

Kwalitatieve bevraging van de stakeholders van het FAVV-AFSCA 2014

Kwalitatieve bevraging van de stakeholders van het FAVV-AFSCA 2014 Kwalitatieve bevraging van de stakeholders van het FAVV-AFSCA 2014 Presentatie Raadgevend Comité 24 september 2014 Agenda 1 Doelstelling, scope en methodiek 2 Resultaten van de stakeholderbevraging 2.1

Nadere informatie

Voortgangsrapport 31 januari 2010 Beleidsdomein CJSM - Agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen (ASCW)

Voortgangsrapport 31 januari 2010 Beleidsdomein CJSM - Agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen (ASCW) Voortgangsrapport 31 januari 2010 Beleidsdomein CJSM - Agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen (ASCW) Vooraf In dit voortgangsrapport beperken we ons tot een bespreking van de items

Nadere informatie

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld.

Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Preview. De vragenlijst kan uitsluitend online worden ingevuld. Vragenlijst "Een tussentijdse herziening van Europa 2020 - het standpunt van de EU-regio's en -steden" Achtergrond De tussentijdse herziening

Nadere informatie

Nieuwe instrumenten in het bodembeleid

Nieuwe instrumenten in het bodembeleid Nieuwe instrumenten in het bodembeleid ECOnext, Afdelingshoofd Bodembeheer OVAM Programma Nieuwe instrumenten voor de vastgoedsector Regeling cofinanciering Wijzigingen door omzetting Richtlijn Industriële

Nadere informatie

Geachte mevrouw, Geachte heer,

Geachte mevrouw, Geachte heer, Bestuur medische expertise (MEDEX) ONZE REF. DATUM 10/06/2014 BIJLAGE(N) TOELICHTING NIEUW KB BEHEER ARBEIDSONGEVALLEN CONTACT Contact Center TEL. 02/524 97 97 E-MAIL cg_ga@medex.belgium.be BETREFT Toelichting

Nadere informatie

zittingsjaar 2013-2014 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid

zittingsjaar 2013-2014 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid vergadering C54 LAN3 zittingsjaar 2013-2014 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Landbouw, Visserij en Plattelandsbeleid van 6 november 2013 2 Commissievergadering nr. C54 LAN3 (2013-2014) 6

Nadere informatie

Advies van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 7 oktober 2003

Advies van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 7 oktober 2003 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt North Plaza B Koning Albert II-laan 7 B-1210 Brussel Tel. +32 2 553 13 53 Fax +32 2 553 13 50 Email: info@vreg.be Web: www.vreg.be Advies

Nadere informatie

www.weerwerkpremie.be

www.weerwerkpremie.be www.weerwerkpremie.be Handleiding bij het besluit van de Vlaamse Regering van 24 juni 2005 Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap 6/2005 Inhoud Woord vooraf 2 1. Op wie is de maatregel van toepassing? 3

Nadere informatie

KMO-PORTEFEUILLE. Onze rijschool is erkend als opleidingsverstrekker bij de Vlaamse Overheid.

KMO-PORTEFEUILLE. Onze rijschool is erkend als opleidingsverstrekker bij de Vlaamse Overheid. KMO-PORTEFEUILLE Onze rijschool is erkend als opleidingsverstrekker bij de Vlaamse Overheid. Kleine en Middelgrote ondernemingen kunnen in dat geval genieten van 50 % steun op de in aanmerking komende

Nadere informatie

De vragenlijst van de openbare raadpleging

De vragenlijst van de openbare raadpleging SAMENVATTING De vragenlijst van de openbare raadpleging Tussen april en juli 2015 heeft de Europese Commissie een openbare raadpleging gehouden over de vogel- en de habitatrichtlijn. Deze raadpleging maakte

Nadere informatie

MEDEDELING ALV/KWA/71

MEDEDELING ALV/KWA/71 MEDEDELING ALV/KWA/71 Agentschap voor Landbouw en Visserij Productkwaliteitsbeheer Ellips, 4 de verdieping Koning Albert II laan 35, bus 41 1000 Brussel Tel. 02 552 74 44 - Fax 02 552 74 01 els.debruyn@lv.vlaanderen.be

Nadere informatie

De (ver)nieuw(d)e fiscale regularisatie. Een overzicht van de aangekondigde wijzigingen

De (ver)nieuw(d)e fiscale regularisatie. Een overzicht van de aangekondigde wijzigingen De (ver)nieuw(d)e fiscale regularisatie Een overzicht van de aangekondigde wijzigingen DLA Piper www.dlapiper.com Vanaf 2 juli 2013 t.e.m. 31 december 2013 wordt de bestaande regularisatiewet aangepast.

Nadere informatie

TOESPRAAK VAN HILDE CREVITS VLAAMS MINISTER VAN OPENBARE WERKEN, ENERGIE, LEEFMILIEU EN NATUUR 24 januari 2008

TOESPRAAK VAN HILDE CREVITS VLAAMS MINISTER VAN OPENBARE WERKEN, ENERGIE, LEEFMILIEU EN NATUUR 24 januari 2008 TOESPRAAK VAN HILDE CREVITS VLAAMS MINISTER VAN OPENBARE WERKEN, ENERGIE, LEEFMILIEU EN NATUUR 24 januari 2008 Studievoormiddag Doelgroepen en milieubeleid: focus op prioritaire sectoren van industrie

Nadere informatie

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult

Procesmanagement. Waarom processen beschrijven. Algra Consult Procesmanagement Waarom processen beschrijven Algra Consult Datum: 22 oktober 2009 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. WAAROM PROCESMANAGEMENT?... 3 3. WAAROM PROCESSEN BESCHRIJVEN?... 3 4. PROCESASPECTEN...

Nadere informatie

REG. Hoogrendementsbeglazing. REG-premieaanvraag 2014 (*) Niet-woongebouwen. Een premie aanvragen in 5 stappen. Afhandeling premie.

REG. Hoogrendementsbeglazing. REG-premieaanvraag 2014 (*) Niet-woongebouwen. Een premie aanvragen in 5 stappen. Afhandeling premie. REG 2014 REG-premieaanvraag 2014 (*) Niet-woongebouwen Hoogrendementsbeglazing Een premie aanvragen in 5 stappen 1. Lees aandachtig de algemene voorwaarden en de actievoorwaarden. 2. Vul het aanvraagformulier

Nadere informatie

Functiebeschrijving: Directeur audit

Functiebeschrijving: Directeur audit Functiebeschrijving: Directeur audit Functiefamilie Controle en audit functies Voor akkoord Naam leidinggevende Datum + handtekening Naam functiehouder Datum + Handtekening 1. Context van de functie 1.1.

Nadere informatie

BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE

BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE BELGISCH INSTITUUT VOOR POSTDIENSTEN EN TELECOMMUNICATIE MEDEDELING VAN DE RAAD VAN HET BIPT VAN 4 FEBRUARI 2014 MET BETREKKING TOT DE BIPT-AUDIT VAN HET EXTERNE BELEX-MEETSYSTEEM VAN BPOST VOOR DE CONTROLE

Nadere informatie

Onderzoek Verplaatsingsgedrag Vlaanderen 4.3 (2010-2011)

Onderzoek Verplaatsingsgedrag Vlaanderen 4.3 (2010-2011) Onderzoek Verplaatsingsgedrag Vlaanderen 4.3 (2010-2011) Verkeerskundige interpretatie van de belangrijkste tabellen (Analyserapport) D. Janssens, S. Reumers, K. Declercq, G. Wets Contact: Prof. dr. Davy

Nadere informatie

OPINIEONDERZOEK VLAANDEREN: ACTUELE MAATSCHAPPELIJKE THEMA S OKTOBER 2013 TECHNISCH-STATISTISCH RAPPORT

OPINIEONDERZOEK VLAANDEREN: ACTUELE MAATSCHAPPELIJKE THEMA S OKTOBER 2013 TECHNISCH-STATISTISCH RAPPORT OPINIEONDERZOEK VLAANDEREN: ACTUELE MAATSCHAPPELIJKE THEMA S OKTOBER 2013 TECHNISCH-STATISTISCH RAPPORT Dit technisch-statistisch rapport omvat de technische specificaties, conform de aanbevelingen van

Nadere informatie

PROCEDURES BETREFFENDE DE VERWERVING DOOR HET EUROPEES PARLEMENT VAN PRIVEARCHIEVEN VAN LEDEN EN VOORMALIGE LEDEN

PROCEDURES BETREFFENDE DE VERWERVING DOOR HET EUROPEES PARLEMENT VAN PRIVEARCHIEVEN VAN LEDEN EN VOORMALIGE LEDEN 2.2.8. PROCEDURES BETREFFENDE DE VERWERVING DOOR HET EUROPEES PARLEMENT VAN PRIVEARCHIEVEN VAN LEDEN EN VOORMALIGE LEDEN BESLUIT VAN HET BUREAU VAN 10 MAART 2014 HET BUREAU VAN HET EUROPEES PARLEMENT,

Nadere informatie

OCMWCPASPensionRegisterConsult (Raadpleging van het Pensioenkadaster)

OCMWCPASPensionRegisterConsult (Raadpleging van het Pensioenkadaster) OCMWCPASPensionRegisterConsult (Raadpleging van het Pensioenkadaster) Inhoudstafel 1) Inleiding... 2 2) Wetgeving... 2 Voorgeschiedenis... 2 4) Wie gebruikt de dienst? Voor wie en naar wie? Binnen welke

Nadere informatie

Bemiddelingsfiche voor het sparen of beleggen met een levensverzekering

Bemiddelingsfiche voor het sparen of beleggen met een levensverzekering BVBA Kantoor Decapmaker Oostlaan 18 8970 Poperinge Ondernemingsnummer: 0426.185.831 info@decapmaker.be, tel: 057/33 65 65, fax: 057/ 33 87 47, www.decapmaker.be Bankagent Crelan en Verzekeringsmakelaar

Nadere informatie

GIDS M.B.T. DE GEWONE ALGEMENE VERGADERING VAN SOLVAY NV OP 8 MEI 2012

GIDS M.B.T. DE GEWONE ALGEMENE VERGADERING VAN SOLVAY NV OP 8 MEI 2012 GIDS M.B.T. DE GEWONE ALGEMENE VERGADERING VAN SOLVAY NV OP 8 MEI 2012 Deze Gids is opgesteld met als doel om bepaalde nieuwe bepalingen toe te lichten die van toepassing zijn op de volgende gewone algemene

Nadere informatie

Resultaten tevredenheidsenquête bij operatoren 2013

Resultaten tevredenheidsenquête bij operatoren 2013 Resultaten tevredenheidsenquête bij operatoren 2013 Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen FAVV FOD Personeel en Organisatie Directie-generaal Organisatie- en Personeelsontwikkeling

Nadere informatie

Samenvatting van het advies goedgekeurd op 2 juni 2004 en uitgebracht op grond van artikel 133, tiende lid van het Wetboek van vennootschappen

Samenvatting van het advies goedgekeurd op 2 juni 2004 en uitgebracht op grond van artikel 133, tiende lid van het Wetboek van vennootschappen ADVIES- EN CONTROLECOMITÉ OP DE ONAFHANKELIJKHEID VAN DE COMMISSARIS Ref : Accom ADVIES 2004/1 Samenvatting van het advies goedgekeurd op 2 juni 2004 en uitgebracht op grond van artikel 133, tiende lid

Nadere informatie

BEROEPSKWALIFICATIE (BK 0145)

BEROEPSKWALIFICATIE (BK 0145) BEROEPSKWALIFICATIE (BK 0145) Hulpdeclarant (m/v) 1. GLOBAAL 1.1 Titel Hulpdeclarant (m/v) 1.2 Definitie De hulpdeclarant staat in voor het ondersteunen van alle douaneformaliteiten (het verzorgen van

Nadere informatie

VERGROENING ECOLOGISCH AANDACHTSGEBIED: PRAKTISCH OP E-LOKET / 5.12.2014

VERGROENING ECOLOGISCH AANDACHTSGEBIED: PRAKTISCH OP E-LOKET / 5.12.2014 VERGROENING ECOLOGISCH AANDACHTSGEBIED: PRAKTISCH OP E-LOKET / 5.12.2014 //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nadere informatie

Handhavingsprogramma Inspectie Kinderopvang 2015. Volksgezondheid

Handhavingsprogramma Inspectie Kinderopvang 2015. Volksgezondheid Volksgezondheid November 2014 INHOUD 1. Inleiding 3 2. Omgevingsanalyse 4 3. Toezicht en handhaving 2015: prioriteiten 6-2 - 1. Inleiding In 2009 is het programmatisch handhaven ingevoerd in Utrecht. Dit

Nadere informatie

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer,

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, COMMISSIE VOOR DE BESCHERMING VAN DE PERSOONLIJKE LEVENSSFEER ADVIES Nr 12 / 94 van 2 mei 1994 ------------------------------------------- O. ref. : A / 94 / 008 BETREFT : Ontwerp van koninklijk besluit

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 1995.

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 1995. RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 12 juni 2008 (13.06) (OR. fr) Interinstitutioneel dossier: 2008/0110 (COD) 10637/08 ADD 2 AGRILEG 104 CODEC 769 INGEKOMEN DOCUMENT van: de heer Jordi AYET PUIGARNAU,

Nadere informatie

DE BEROEPSINSTANTIE - Afdeling openbaarheid van bestuur

DE BEROEPSINSTANTIE - Afdeling openbaarheid van bestuur Beroepsinstantie inzake openbaarheid van bestuur en hergebruik van overheidsinformatie Vlaamse Regering Diensten voor het Algemeen Regeringsbeleid Afdeling Kanselarij Boudewijnlaan 30, bus 20 1000 Brussel

Nadere informatie

Aanvraag om toegang tot de gegevens van de Kruispuntbank van Ondernemingen en tot de applicatie «Ambulante en kermisactiviteiten»

Aanvraag om toegang tot de gegevens van de Kruispuntbank van Ondernemingen en tot de applicatie «Ambulante en kermisactiviteiten» Formulier ingevuld terug te sturen naar de Beheersdienst van de Kruispuntbank van Ondernemingen, Koning Albert IIlaan 16, 1000 Brussel of helpdesk.kbo@economie.fgov.be Helpdesk Tel. : 02/277 64 00 E-mail

Nadere informatie

INFORMATIEDOSSIER. Voor 20 juli: Indienen BTW aangifte Betaling van de op de aangifte verschuldigde BTW minus de betaalde voorschotten

INFORMATIEDOSSIER. Voor 20 juli: Indienen BTW aangifte Betaling van de op de aangifte verschuldigde BTW minus de betaalde voorschotten INFORMATIEDOSSIER BTW Hoe en wanneer BTW betalen? Btw betalingen dienen altijd te gebeuren op rekeningnummer BTW Brussel 679 2003000 47 (uitzondering: zie bijzondere rekening). Vermeld steeds de gestructureerde

Nadere informatie

Algemene principes van de uitvoering van een project en de verslaggeving

Algemene principes van de uitvoering van een project en de verslaggeving IWT Ellipsgebouw Koning Albert II-laan 35, bus 16 1030 Brussel tel. +32 (0)2 432 42 00 fax +32 (0)2 432 43 99 website : www.iwt.be e-mail : bedrijfssteun@iwt.be Toelichtingsdocument kmo-innovatieprojecten

Nadere informatie

Technisch rapport kiesintentiemetingen

Technisch rapport kiesintentiemetingen Technisch rapport kiesintentiemetingen (In te vullen door het betrokken instituut en terug te sturen naar het secretariaat Febelmar, ter publicatie op de Febelmar website.) Dit rapport omvat een geheel

Nadere informatie

WinBooks Versie 4 What s New?

WinBooks Versie 4 What s New? WinBooks Versie 4 What s New? 1. Goedkeuring van de facturen vóór betaling... 2 2. Afpunten van de openstaande posten... 8 3. Prints : BTW Formulieren 2007... 10 4. Prints : Dagboeken : overzicht van de

Nadere informatie

Informatievergadering VLM VCM

Informatievergadering VLM VCM Informatievergadering VLM VCM 19u10: 19u20: 20u: 20u40: Verwelkoming Toelichting wijziging UB Vervoer en UB Mestverwerking (VLM): Analyseverplichting Verwerker-staalnemer Burenregeling Massaprotocol Praktische

Nadere informatie

Vzw Kinderopvang Leuven Professor Roger Van Overstraetenplein 1 3000 Leuven

Vzw Kinderopvang Leuven Professor Roger Van Overstraetenplein 1 3000 Leuven Vzw Kinderopvang Leuven Professor Roger Van Overstraetenplein 1 3000 Leuven BINNENSCHOOLSE KINDEROPVANG Huishoudelijk reglement 2012-2013 Inhoud Inhoud... 2 1. Voorwoord... 3 2. Algemeen... 4 2.1 Administratieve

Nadere informatie