Is wit brood ongezond?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Is wit brood ongezond?"

Transcriptie

1 Welk brood heeft de meeste vezels? Is wit brood ongezond? Maakt brood je dik? Welke voedingsstoffen bevat brood? Hoeveel zout zit er in brood? De lekkerste

2 Inhoud Pagina Inleiding Brood daar zit wat in Hoofdstuk 1 Brood is de basis 1 Hoofdstuk 2 Brood kan altijd 3 Hoofdstuk 3 Voedingswaarde van brood 5 Hoofdstuk 4 Voedingsstoffen in brood 7 Hoofdstuk 5 Brood en dieet 19 Hoofdstuk 6 Brood en voedselovergevoeligheid 21 Veelvoorkomende vragen 23 Trefwoordenlijst 25 Bijlage 1 Brood in alle soorten en maten

3 Brood is de basis Brood daar zit wat in Vijf simpele woorden met heel veel inhoud. Figuurlijk is de betekenis grappig; een treffende slagzin. Maar letterlijk is het een understatement. We zouden minstens twee accenten op dáár moeten zetten en wat moeten onderstrepen. Een hele rij uitroeptekens erachter zou nog onvoldoende zijn om de betekenis van brood te benadrukken!!! Het is een product dat veel belangrijke voedingsstoffen bevat. Brood & gezondheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het is niet verwonderlijk dat brood in ons leven zo n belangrijke rol speelt. Want brood is bovendien lekker, gemakkelijk, in een enorme variatie verkrijgbaar en past op elk moment van de dag. Naar de voedingswaarde van brood is uitgebreid onderzoek gedaan. Deze actuele voedingswaardegegevens zijn het bewijs voor de belangrijke rol van brood in onze dagelijkse verantwoorde voeding. Bakker Bart kan nu beschikken over deze belangrijke, actuele informatie. In dit naslagwerk wordt dieper ingegaan op alle afzonderlijke, waardevolle voedingsstoffen. Je zult onderwerpen tegenkomen die je wellicht reeds kent, maar je zal ook nieuwe feiten en wetenswaardigheden aantreffen. Bakker Bart communiceert over brood met klanten en heeft belang bij deze informatie. Transparantie, duidelijkheid en eerlijkheid zijn van deze tijd en horen bij brood Op die manier is iedereen in staat om het waardevolle verhaal over gezondheidsaspecten aan het product te verbinden en aan de klant mee te geven. Bakker Bart legt uit waarom brood gezond is, welke voedingsstoffen in brood zitten en waarom ze belangrijk zijn. Het naslagwerk gaat ook in op vragen over voedingsvezel en misvattingen als hoe bruiner, hoe gezonder. Diverse diëten komen aan bod. Op verschillende onderwerpen wordt wat dieper ingegaan op een specifiek onderwerp. Achterin deze map tref je een lijst met veelvoorkomende vragen en antwoorden aan over brood & gezondheid. Tenslotte zal je geregeld zogenaamde broodpluspunten tegenkomen, eigenschappen die samengevat brood uniek maken.

4 Maakt brood je dik? Hoeveel calorieën zitten er in een snee brood? Hoeveel zout zit er in brood? Welke voedingsstoffen bevat brood? Is wit brood ongezond? Waarom zit er jodium in brood? Welk brood heeft de meeste vezels? Is meergranenbrood gezonder dan volkorenbrood? Hoe bruiner het brood, hoe meer vezels? Is er ook glutenvrij brood? Waarom is brood gezond? Wat is het verschil tussen bruin- en volkorenbrood?

5 Brood is de basis Hoofdstuk 1: Brood is de basis Brood behoort tot de basisvoedingsmiddelen. In de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum heeft brood een vooraanstaande plek. Samen met aardappelen, rijst, pasta en peulvruchten vormt brood vak 2 van de Schijf van Vijf. Eén van de 5 stelregels voor een gezonde voeding is eet veel groente, fruit en brood. Het Voedingscentrum adviseert elke dag een ruime hoeveelheid vezelrijke producten te eten zoals brood, aardappelen, rijst, pasta en peulvruchten. Deze voedingsmiddelen leveren veel voedingsstoffen en bevatten relatief weinig calorieën. 1

6 Brood is de basis Lang niet genoeg Een volwassene eet gemiddeld 3-4 sneetjes brood per dag. Dat is volgens de aanbevolen hoeveelheden van het Voedingscentrum te weinig. Wie meer brood eet, krijgt namelijk op een gezonde manier meer vezels, vitamines en andere belangrijke voedingsstoffen binnen. Het Voedingscentrum adviseert de volgende hoeveelheden per dag: Vrouwen 1-3 jaar 4-8 jaar 9-13 jaar jaar jaar jaar 70+ jaar Brood 2-3 sneden 3-4 sneden 4-5 sneden 6 sneden 6 sneden 5 sneden 4 sneden Mannen 1-3 jaar 4-8 jaar 9-13 jaar jaar jaar jaar 70+ jaar Brood 2-3 sneden 3-4 sneden 4-5 sneden 7 sneden 7 sneden 6 sneden 5 sneden Bron: Voedingscentrum Jong geleerd is oud gedaan Kinderen kunnen al heel vroeg beginnen met brood eten, ongeveer vanaf 6 maanden. De allerkleinsten kunnen beginnen met wit- of bij voorkeur bruinbrood, zonder pitjes of hele korrels. Het brood kan besmeerd worden met wat margarine. Beleg is in het begin nog niet echt nodig, maar kan wel. Belangrijk is dan, om te kiezen voor smeerbaar beleg en het brood te snijden in kleine stukjes. Ook al heeft een kind dan nog geen tanden, zo n stukje brood kan het toch al op. Met de kaken en de tong maalt het kind het brood fijn. Zo leert een baby kauwen en dat is belangrijk voor de ontwikkeling van de mondmotoriek. Hoe beter de mondmotoriek zich ontwikkelt, hoe beter en sneller een kind leert praten. Gaat het eten van stukjes wit- of bruinbrood goed, dan kan vanaf 8 maanden een papmaaltijd vervangen worden door een broodmaaltijd. Vanaf dat moment kan men ook beginnen met fijn volkorenbrood. Vanaf de leeftijd van 1 jaar kan een kind dagelijks 2 broodmaaltijden gaan gebruiken. Ouders kunnen dan alle broodsoorten geven, inclusief grof volkoren- en meergranensoorten met pitjes en zaden. Het is goed om kinderen van jongs af aan te laten wennen aan het eten van een ontbijt. Ouders geven idealiter zelf het goede voorbeeld. Kinderen die s morgens moeite hebben met eten, kunnen misschien worden overgehaald met een beschuitje, een licht geroosterde boterham of een zacht broodje met smeerbaar beleg. Een lekkere zachte krentenbol met een beetje halvarine eet s morgens vaak ook nog gemakkelijk weg. Broodpluspunt: Brood is de basis 2

7 Brood Brood is kan de basis altijd Hoofdstuk 2: Brood kan altijd Elk moment een broodmoment Brood heeft zich de laatste jaren ontwikkeld van een basisvoedingsmiddel naar een genotsvoedingsmiddel: brood is genieten. De verluxing van het broodassortiment heeft daarvoor gezorgd. En dat zie je terug in de momenten waarop brood wordt geconsumeerd. Dé traditionele broodmomenten zijn nog steeds het ontbijt en de lunch. Maar brood heeft zich inmiddels een weg gebaand naar andere tijdstippen op de dag. Tussendoor wordt steeds vaker een boterham of een broodje gegeten om de lekkere trek te stillen. Brood wordt in toenemende mate bij de warme maaltijd gebruikt. Daarmee volgen wij de gewoonten van andere culturen. En ook past brood heel goed bij het borrelen, of dat nu in de namiddag of avond is. Dat is niet verwonderlijk, want brood is gezond, lekker, gemakkelijk en je kunt er eindeloos mee variëren. Dat betekent dat je op elk moment van de dag brood kunt eten. Voor elk broodmoment is er wel een geschikte broodsoort voorhanden. Broodpluspunt: Brood kan altijd Begin de dag met brood Ontbijten is belangrijk. De eerste maaltijd van de dag is niet zomaar bedacht. Ons lichaam heeft het s nachts zonder eten moeten doen. Om goed te kunnen functioneren en presteren hebben we na het opstaan weer voedsel nodig. Een ontbijt zorgt ervoor dat we ons goed kunnen concentreren op het werk of op school. Ook zet een goed ontbijt de darmen aan het werk. Wie ontbijt, krijgt veel gemakkelijker alle voedingsstoffen binnen die dagelijks nodig zijn. Een ontbijt is ook belangrijk om goed op gewicht te blijven. Een ontbijt met brood zorgt voor een goed gevuld gevoel. Uit onderzoek blijkt dat mensen die ontbijten vaker een goed gewicht hebben dan mensen die niet ontbijten. Na een ontbijt is de verleiding minder groot om in de loop van de morgen te veel te snacken of te snoepen. 3

8 Brood kan is de altijd basis Broodpluspunt: Ontbijt broodnodig Een goed ontbijt bestaat bijvoorbeeld uit: een (volkoren) graanproduct, zoals brood besmeerd met zachte (dieet)margarine of halvarine een melk(product), zoals halfvolle melk, karnemelk, magere yoghurt zoet beleg, zoals jam, honing, vruchtenhagel of appelstroop hartig beleg, zoals kaas of vleeswaren (bij voorkeur de magere en gemiddeld vette soorten zoals 30+ kaas, achterham, schouderham, casselerrib, rookvlees en kipfilet) fruit of vruchtensap. 4

9 Voedingswaarde Brood is van de brood basis Hoofdstuk 3: Voedingswaarde van brood Ons lichaam heeft voedingsstoffen nodig om te functioneren en presteren, zoals werken, wandelen of sporten, maar ook om te denken of te slapen. Ook inwendige processen, zoals het kloppen van ons hart, is ervan afhankelijk. Deze voedingsstoffen zitten in ons voedsel. Voedingsstoffen worden grofweg verdeeld in: Macrovoedingsstoffen (zoals eiwitten, vetten en koolhydraten). Microvoedingsstoffen (zoals vitamines en mineralen). Een geheugensteuntje is dat het lichaam van macrovoedingsstoffen grote hoeveelheden nodig heeft. Macrovoedingsstoffen leveren energie en zijn bouwstoffen. Van microvoedingsstoffen hebben we maar kleine hoeveelheden nodig, al zijn ze (ook) zeer belangrijk voor ons lichaam. Brood bevat veel waardevolle voedingsstoffen. Brood is een leverancier van koolhydraten, voedingsvezels, eiwit, B-vitamines en mineralen. De totale hoeveelheid voedingsstoffen wordt de voedingswaarde van een product genoemd. Het belangrijkste ingrediënt in brood dat bijdraagt aan de voedingswaarde is bloem en/of meel. Daarnaast kan je nog vruchten, zaden of noten toevoegen aan het brood. Ook deze ingrediënten dragen bij aan de uiteindelijke voedingswaarde van een brood. Bloem, meel of volkorenmeel Het grootste deel van het Nederlandse brood is gemaakt van tarwe. Tarwe is een heel geschikte graansoort om brood van te bakken. Het zorgt voor lekker luchtig brood. De tarwekorrel is dus in feite de basis van het brood. Het is juist die korrel die alle waardevolle voedingsstoffen bevat. Dat komt omdat de graankorrel eigenlijk het zaadje is waaruit een nieuwe plant kan groeien. Zo n zaadje bevat alle nodige voeding voor het jonge plantje. 5

10 Brood is de basis Voedingswaarde van brood Brood is grofweg te verdelen in wit-, bruin-, volkoren- en meergranenbrood. Witbrood wordt hoofdzakelijk gemaakt van tarwebloem. Hierbij is alleen het binnenste van de tarwekorrel gebruikt. De kiem en zemelen zijn volledig uitgezeefd. Tarwebloem is wit van kleur. Bruinbrood of tarwebrood wordt hoofdzakelijk gemaakt van tarwemeel waarvoor de zemelen en kiem (buitenkant van de korrel) gedeeltelijk zijn uitgezeefd. De kleur van tarwemeel is daardoor heel lichtbruin. Het gebruik van de naam tarwebrood of bruinbrood is wettelijk vastgelegd. Een brood mag alleen tarwebrood of bruinbrood genoemd worden, als het om brood gaat waarvan tarwemeel, al dan niet gemengd met gebroken tarwe en tarwevlokken, het voornaamste bestanddeel is en waarin zemelen met het blote oog waarneembaar zijn. Dit is vastgelegd in het Warenwetbesluit Meel en brood. Volkorenbrood wordt gemaakt van volkoren tarwemeel. De gehele tarwekorrel is vermalen en het brood bevat vaak halve en hele tarwekorrels. De kleur van volkorenmeel is om die reden lichtbruin. Het gebruik van de naam volkoren is ook vastgelegd in het Warenwetbesluit Meel en brood. Een brood mag alleen volkorenbrood genoemd worden als er meel is gebruikt waarin de gehele korrel is verwerkt. Het grootste deel van de voedingsvezels, vitamines en mineralen, bevindt zich in de buitenste laag van de korrel, de zogenaamde zemel. Het binnenste deel van de korrel, het meellichaam, bestaat voornamelijk uit koolhydraten en bevat ook eiwitten. Het voedingsvezelgehalte in bruin- en volkorenbrood is daarom hoger dan in witbrood. Meergranenbrood wordt van meerdere graansoorten gemaakt (de naam zegt het al). Bijvoorbeeld tarwe en maïs, gerst en rogge. Het gehalte aan voedingsvezels, vitamines en mineralen in meergranenbrood verschilt per soort. Dat komt doordat verschillende graansoorten verschillende voedingsstoffengehaltes hebben. De voedingswaarde van meergranenbroden kan ook verschillen omdat sommige op basis van bloem (basis voor witbrood) en andere op basis van (volkoren)meel worden gemaakt. Tot slot zijn veel meergranensoorten gedecoreerd met zaden of bevatten ze gebroken of hele graankorrels. Ook die hebben invloed op de voedingswaarde van het brood. Achterin dit boek vind je extra informatie over de broden van Bakker Bart (Bijlage 1). Broodpluspunt: Brood bevat veel voedingsstoffen 6

11 Voedingsstoffen Brood is de in brood basis Hoofdstuk 4: Voedingsstoffen in brood Brood, daar zit wat in. Maar wat dan precies? Hierbij een overzicht van alle voedingsstoffen in brood. Energie Brood is een belangrijke leverancier van energie. Dat komt doordat brood veel koolhydraten, een klein beetje eiwit en weinig vet bevat. Deze macrovoedingsstoffen leveren energie. De energie wordt uitgedrukt in kilocalorieën of joules. Koolhydraten en eiwitten leveren beide 4 kcal per gram. Vetten leveren 9 kcal per gram. Een snee brood bevat zo n 15 gram koolhydraten, 4 gram eiwitten en 1 gram vet. Rekensommetje Een snee brood, zonder beleg, levert gemiddeld zo n 85 kilocalorieën: 15 gram koolhydraten (15 x 4 kcal) = 60 kilocalorieën (kcal) 1 gram vet (1 x 9 kcal) = 9 kilocalorieën (kcal) 4 gram eiwitten (4 x 4 kcal) = 16 kilocalorieën (kcal) 85 kilocalorieën (kcal) De calorieën in brood zijn voor 60 tot 80% afkomstig uit koolhydraten. Afhankelijk van het soort brood komen de overige calorieën uit eiwitten (15-20%) en vetten (5-20%). Dat de meeste calorieën in brood door koolhydraten worden geleverd, is gunstig. Het Voedingscentrum beveelt namelijk een dagelijkse voeding aan waarvan de calorieën voor 40 tot 70 procent uit koolhydraten komen. 7

12 Voedingsstoffen Brood is de basisin brood Koolhydraten Brood bevat vooral koolhydraten in de vorm van zetmeel. Dat is een goede energieleverancier (oftewel brandstof ) voor ons lichaam. Het zetmeel wordt in de maag en darmen afgebroken tot kleine brokstukjes glucose, die in het bloed worden opgenomen. Het lichaam kan de glucose dan direct gebruiken of opslaan als reserve. Want het lichaam heeft eigenlijk de hele dag glucose nodig. De hersenen functioneren niet zonder glucose en ook wordt voor het bewegen van de spieren veel glucose gevraagd. Bij koolhydraten en energieleverancier wordt snel gedacht aan te dik worden. Maar koolhydraten in de vorm van zetmeel, zoals bijvoorbeeld in brood, vormen zelden een probleem. Een flinke portie geeft een gevuld gevoel waardoor je minder snel in de verleiding komt om te veel te gaan snoepen of snacken. Dat verzadigde gevoel wordt overigens ook veroorzaakt door de vezels in brood. Zie daarvoor ook pagina 9. Sporters, die heel veel energie nodig hebben om topprestaties te leveren, gebruiken juist koolhydraatrijke producten als brood, rijst, pasta of aardappelen. Extra informatie Glycemische index Niet alle koolhydraten worden in het lichaam even snel afgebroken tot glucose. De maat waarmee men de snelheid van afbraak aangeeft, heet de GI: de glycemische index. Hoe lager de GI, hoe langzamer de koolhydraten worden afgebroken tot glucose. Zo is de GI van volkorenbrood lager dan de GI van beschuit of van witbrood. Maar ook het soort beleg is van invloed. Een boterham met jam heeft bijvoorbeeld een hogere GI dan een boterham met gekookt ei. Er zijn aanwijzingen dat voeding met een lage GI minder kans geeft op diabetes en overgewicht. In de praktijk komt een voeding met een lage GI neer op een gezonde voeding met veel groente en fruit, peulvruchten en volkoren graanproducten. Broodpluspunt: Brood levert energie 8

13 Voedingsstoffen Brood is de in brood basis Voedingsvezel Brood bevat veel voedingsvezel. Voedingsvezel is een verzamelnaam voor alle onverteerbare koolhydraten in onze voeding. Ze zorgen ervoor dat de darmen goed werken. Ze zijn belangrijk voor een goede stoelgang. Ze verminderen de kans op het ontstaan van hart- en vaatziekten en sommige vormen van kanker. Ook zorgen ze voor een vol gevoel in de maag. Dat is belangrijk voor wie op zijn gewicht wil letten. Het is daarom belangrijk elke dag voldoende voedingsvezel te eten. Voedingsvezel komt hoofdzakelijk voor in plantaardige producten, dus ook in graan. Omdat voedingsvezel zich vooral bevindt in het buitenste deel van de graankorrel (zemel), heeft brood er een hoger gehalte van naarmate de meelsoort een groter deel van de gehele tarwekorrel bevat. Volkorenmeel - waarvoor de gehele tarwekorrel is vermalen - heeft dus een hoger voedingsvezelgehalte dan tarwebloem. Voor tarwebloem is immers alleen het middelste deel van de tarwekorrel gebruikt. Volkoren én variatie leveren veel voedingsvezel! Zes sneetjes witbrood leveren samen 5 gram voedingsvezel, terwijl je met 6 sneetjes volkorenbrood wel 14 gram vezels binnen krijgt. Betekent dit dat je alleen maar volkorenbrood moet eten om gezond te blijven? Nee, want als je alle verschillende broodsoorten (inclusief witbrood) varieert, dan krijg je ook veel vezels binnen. Eet je op een dag bijvoorbeeld een sneetje tijgerwit, 1 tarwepistoletje, een mueslibol, een volkorenboterham en 1 snee bruinbrood, dan heb je zo al 12 gram voedingsvezel binnen! Dit is bijna 40% van wat je op een dag nodig hebt. Ook lukt het je door te variëren waarschijnlijk gemakkelijker om voldoende brood te eten. In de voedingswaardetabel op pagina 10 is te zien dat het vezelgehalte in brood oploopt, beginnend bij witbrood. Volkorenbrood bevat weer meer vezels dan bruinbrood. Extra informatie Verschillende soorten voedingsvezel Hoewel voedingsvezel de verzamelnaam is voor onverteerbare koolhydraten in onze voeding, wordt er toch een onderscheid gemaakt door de mate waarin ze alsnog - in de darm kunnen worden afgebroken. We onderscheiden twee verschillende typen vezel - fermenteerbare en niet-fermenteerbare - die in ons lichaam ook verschillende functies hebben. Sommige soorten vezel worden gefermenteerd door bacteriën die in de darm leven. De stoffen die bij fermentatie vrijkomen, houden de massa in de darm soepel. Zo bevorderen ze de stoelgang. Belangrijk is ook dat deze vrijgekomen stoffen dienen als voedsel voor goede bacteriën in de darm. Daarmee leveren ze een bijdrage aan een goede afweer, want deze bacteriën zorgen ervoor dat ziekteverwekkers geen kans krijgen. Niet-fermenteerbare voedingsvezel heeft een andere functie. Deze vezelsoort vergroot het volume van de darminhoud en bevordert de beweeglijkheid van de darm en daarmee een vlotte stoelgang. Ook geeft deze vezelsoort sneller een vol gevoel en bindt bepaalde stoffen aan zich, zoals cholesterol uit eten. Niet-fermenteerbare vezel verlaat het lichaam in ongewijzigde vorm. Vezelrijke voedingsmiddelen, zoals volkorenproducten, peulvruchten, ongeschild fruit en groenten, bevatten vrijwel altijd beide vezeltypes, dus fermenteerbare en niet-fermenteerbare vezels. Beide dragen bij aan een goede gezondheid. De tarwekorrel bevat ook beide typen voedingsvezel, maar vooral fermenteerbare vezel. Dat betekent dat tarwebrood, waarin ook het buitenste deel van de graankorrel (zemel) is verwerkt, over deze gunstige eigenschappen beschikt. 9

14 Voedingsstoffen Brood is de basisin brood Meergranenbrood op basis van bloem heeft gemiddeld het vezelgehalte van tarwebrood. Meergranenbrood op basis van meel heeft gemiddeld het hoogste vezelgehalte (hoger dan volkorenbrood). Het gaat hierbij om gemiddelde waardes. De Gezondheidsraad (een raad van deskundigen in Nederland op het gebied van gezondheid) raadt 30 tot 40 gram voedingsvezel per dag aan voor een volwassene. De meeste mensen halen dat niet. Gemiddeld krijgt een volwassene slechts 19 gram vezels per dag binnen. Een ruime(re) portie brood, welke soort dan ook, zorgt vanzelf voor de inname van meer vezels. Al bevatten bruin-, volkoren- en meergranenbrood meer vezels dan witbrood (zie tabel). Zitten er ook nog zuidvruchten, noten en/of zaden in het brood verwerkt, dan is het vezelgehalte nóg hoger. Broodpluspunt: Brood bevat voedingsvezel Gemiddelde gehaltes voedingsvezel in Nederlands brood Portie grootte Voedingsvezel, gram % ADH* Op basis van bloem¹ eenheid gram portie 100 gram 100 gram Croissant 1 stuks 40 0,9 2,2 7 Witbrood, water snee 30 0,8 2,5 8 Suikerbrood snee 35 0,9 2,6 9 Krentenbrood snee 35 1,1 3,2 11 Rozijnenbrood snee 35 1,4 4,0 13 Krentenbol 1 stuks 60 2,5 4,2 14 Maïsbrood snee 30 1,4 4,7 16 Meergranen, basis bloem, donker snee 35 1,8 5,0 17 Meergranen, basis bloem, licht snee 35 2,0 5,7 19 Op basis van (volkoren) meel² Bruin (tarwe) brood snee 35 1,8 5,0 17 Mueslibol 1 stuks 60 3,5 5,8 19 Volkorenbrood snee 35 2,3 6,6 22 Mueslibrood snee 35 2,4 6,9 23 Meergranen, basis meel, licht snee 35 2,5 7,0 23 Meergranen, basis meel, donker snee 35 2,6 7,3 24 Roggebrood, licht (Limburgs/Brabants) snee 25 1,9 7,7 26 Pompoenpittenbrood, tarwe/volkoren snee 35 2,7 7,8 26 Roggebrood, donker (Fries) snee 40 3,3 8,3 28 Zonnebloempittenbrood, tarwe/volkoren snee 35 3,0 8,7 29 * ADH = Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid voor volwassen vrouwen (30 gram voedingsvezel/ dag) Bron: Onderzoek Voedingswaarde Brood, TNO/ NBC, mei 2008 ¹ zie bijlage 1 voor het overzicht van alle broden van Bakker Bart op basis van bloem ² zie bijlage 1 voor het overzicht van alle broden van Bakker Bart op basis van meel 10

15 Voedingsstoffen Brood is de in brood basis Hoe donkerder het brood, des te meer vezel? Brood is een belangrijke bron van vezels. Vroeger werd een ezelsbruggetje gebruikt om de consument voor te lichten over welke soort brood de meeste vezels bevat. Hoe donkerder het brood, des te meer vezels het bevat. Dat gaat vandaag de dag niet meer op door het gebruik van smaakmakende ingrediënten als moutmeel en gekarameliseerde suiker óf door toevoeging van kleurloze (oftewel transparante) vezels aan witbrood. Deze nieuwe ontwikkelingen geven dus een andere kijk op de oude stelregel. De kleur van een brood zegt daarom niet per definitie iets over het gehalte aan voedingsvezel, vitamines en mineralen. De ingrediënten doen dit wel! Gebruik van moutmeel Moutmeel wordt gemaakt van gekiemde en gemalen tarwe-, rogge- en gerstekorrels, die worden geroosterd. De graankorrels kiemen in een vochtige omgeving. Uit de korrel ontstaat een plantje. Tijdens het kiemen wordt het aanwezige zetmeel (door enzymen) omgezet in maltose. Maltose zorgt voor een zoete smaak. De gekiemde korrels worden vervolgens geroosterd (gebrand). Het branden of roosteren is een veilig procedé, te vergelijken met het branden van koffiebonen. Resultaat: moutmeel, dat brood op een natuurlijke manier een donkere kleur en een lichtzoete smaak geeft. Boeren vezelwit met calcium Dit witte boeren brood ziet er op het eerste gezicht niet veel anders uit dan witbrood, maar het is wel een bijzonder brood! Het brood is verrijkt met vezels en bevat meer vezels dan tarwebrood en zelfs bijna net zoveel als volkorenbrood. Ook is aan dit brood calcium toegevoegd. Calcium is nodig voor een normale groei en ontwikkeling van botten van kinderen. Een lekker witbrood met wat extra voor jong en oud. 11

16 Voedingsstoffen Brood is de basisin brood De kleur zegt niet alles over het vezelgehalte van het brood. Belangrijk is om te weten waarvan het is gemaakt: van bloem (basis voor witbrood), meel (basis voor bruinbrood) of volkorenmeel (basis voor volkorenbrood). En ook of er vruchten, zaden of noten zijn toegevoegd. Die basisinformatie geeft antwoord op de vraag of er minder of meer vezels en voedingsstoffen in zitten. Vet Brood bevat over het algemeen weinig vet. In een gewoon sneetje brood zit ongeveer 1 gram vet. Dat komt omdat er voor het maken van het deeg nauwelijks vet nodig is. Een graankorrel bevat wel van nature wat vet, maar niet veel. In brood met noten en zaden zit iets meer vet. Er zijn enkele luxe broodsoorten die wel meer vet bevatten. Het bekendste voorbeeld hiervan is de croissant. Bij de bereiding van de croissant is vet heel belangrijk. Zonder vet krijg je geen goede luchtige, lekkere croissant. Voor de structuur van de croissant is het ook nodig dat het vet dat gebruikt wordt hard is bij kamertemperatuur. Met olie kun je dus geen croissant maken. Hierdoor bevat een croissant in vergelijking met een gewone snee brood best veel (verzadigd) vet. Dit betekent niet dat er helemaal geen croissants meer kunnen worden gegeten. In een gezonde voeding gaat het om variatie en balans. Een croissant is een echt verwenproduct, waar op zijn tijd heerlijk van kan worden genoten. Het ene vet is het andere niet Ons lichaam heeft elke dag vet nodig. Het levert energie (calorieën) en het is een bron van vitamine A, D en E en zogenaamde essentiële vetzuren. In tegenstelling tot wat men vroeger dacht is veel vet eten helemaal niet zo ongezond. In een gezonde voeding komt tussen de twintig en de veertig procent van de calorieën uit vet. Het belangrijkste is letten op het soort vet dat je eet. Op basis van scheikundige eigenschappen kun je vet indelen in onverzadigd vet en verzadigd vet. Onverzadigd vet verlaagt het cholesterolgehalte en helpt daarmee hart- en vaatziekten voorkomen. Een uitzondering hierop zijn de transvetten. Zij zijn onverzadigd, maar verhogen juist het cholesterolgehalte. Ook verzadigd vet verhoogt het cholesterolgehalte, hoewel in mindere mate. Dit betekent dat vooral transvetten een verkeerde keuze zijn. Ook te veel verzadigd vet wordt afgeraden door het Voedingscentrum, hoewel deze soort minder slecht is dan transvet. Onverzadigde vetten zijn de beste keuze. Transvetten zitten tegenwoordig bijna niet meer in onze voeding. Verzadigde vetten zitten onder andere in volle zuivel, harde margarines en vlees. Onverzadigde vetten zitten vooral in vis, olie, noten en zaden. Hierdoor is de vetsamenstelling van brood met noten en zaden gunstig. Maar, ook het vet in brood zelf is voornamelijk van de goede (onverzadigde) soort. Voor het aantal calorieën maakt het overigens niet uit welk soort vet je kiest. Alle soorten vet leveren 9 kcal per gram. Eiwit Het meeste eiwit in onze voeding halen we uit dierlijke producten zoals vlees, eieren en zuivelproducten. Maar ook plantaardige producten bevatten eiwit. Denk hierbij aan noten, bonen en graanproducten. Dus ook brood bevat eiwit. Gemiddeld moet een volwassene 8-11% van zijn energie-inname uit eiwit halen. Een sneetje brood bevat 3 tot 5 gram eiwit. Het lichaam gebruikt eiwitten als bouwstof voor lichaamscellen. De huid, de spieren, de botten en het bloed zijn opgebouwd uit eiwitten. Het lichaam heeft voortdurend eiwitten nodig, om nieuwe cellen te maken en oude cellen te vernieuwen. Broodpluspunt: Brood bevat weinig vet 12

17 Brood is de basis Voedingsstoffen in brood Vitamines Brood levert een aantal belangrijke vitamines, vooral de B-vitamines. Het zijn met name vitamines B1, B2, B3, B6 en B11 (foliumzuur). De aanbevolen hoeveelheid brood voor vrouwen - dagelijks 6 sneetjes volkorenbrood voorziet al in een kwart van de dagelijkse behoefte aan vitamine B3 en foliumzuur (zie grafiek). Extra informatie % aanbevolen hoeveelheid B-vitamines voor vrouwen volkorenbrood B1 gevarieerd brood B2 B3 B6 Foliumzuur Deze grafiek laat zien dat een gevarieerd broodmenu net zoveel B-vitamines kan leveren als alleen volkorenbrood. Toelichting grafiek: bijdrage van 6 sneden volkorenbrood aan de dagelijkse behoefte aan diverse B-vitamines (in %) vergeleken met de bijdrage van een gevarieerd broodmenu (= 1 snee volkorenbrood, 1 snee bruinbrood, 1 meergranenpistolet o.b.v meel, 1 mueslibolletje en 1 snee tijgerwit). Broodpluspunt: Brood levert diverse B-vitamines 13

18 Voedingsstoffen Brood is de basisin brood Alle 13 goed Er bestaan 13 verschillende vitamines, voedingsstoffen waarvan het lichaam elke dag kleine hoeveelheden nodig heeft. Het gaat meestal maar om enkele milligrammen per dag. Vitamine A B1 B2 B3 B5 B6 B8 Foliumzuur (B11) B12 C D E K belangrijk voor.. weerstand, ogen, haren en huid energievoorziening en zenuwstelsel zenuwstelsel, spijsvertering, huid en haren huid, energievoorziening en zenuwstelsel hormonen en de stofwisseling weerstand, spijsvertering, bloed en zenuwstelsel stofwisseling, huid en haren bloed, hart- en bloedvaten en aanleg hersenen/zenuwbanen bloed en zenuwstelsel weerstand, botten, tanden, bloedvaten, opname ijzer en vrije radicalenafbraak botten en tanden bloed, spieren, weerstand en vrije radicalenafbraak bloedstolling en botten Mineralen Brood - vooral bruin-, meergranen- en volkorenbrood - bevat mineralen. Denk hierbij aan voedingsstoffen als ijzer, zink, koper, magnesium, selenium, kalium, fosfor en jodium. Mineralen zijn nodig bij allerlei processen. Zo kan het bloed geen zuurstof vervoeren als er niet genoeg ijzer aanwezig is. De afweer kan alleen optimaal zijn als er voldoende zink is opgenomen en jodium speelt een rol in je schildklier. Wie elke dag brood eet, krijgt belangrijke mineralen binnen (zie bladzijde 16). Mineralen zitten vooral in het buitenste deel van de graankorrel. Daarom is het gehalte aan mineralen in volkorenbrood en meergranenbrood op basis van meel groter dan in witbrood of een croissant. Noten en zaden bevatten ook vitamines B3, B6, B8 en foliumzuur (B11) en de mineralen ijzer, zink, koper, calcium en magnesium. Brood met veel noten en/of zaden levert dus extra voedingsstoffen. Ook rozijnen en krenten leveren extra voedingsstoffen. Ze bevatten bijvoorbeeld ijzer. Daarom zit in een krentenbrood meer ijzer dan in witbrood, ondanks dat beide van bloem gemaakt zijn. Tip: Wie alleen witbrood eet (en geen andere broodsoorten), kan het best veel andere vezelrijke producten nemen zoals peulvruchten, volkorenpasta, noten, groente en fruit. Zo komt men toch nog aan voldoende vitamines, mineralen en voedingsvezel. 14

19 Voedingsstoffen Brood is de in brood basis Extra informatie % aanbevolen hoeveelheid mineralen voor vrouwen volkorenbrood gavarieerd brood ijzer koper magnesium zink selenium jodium calcium fosfor Deze grafiek laat zien dat een gevarieerd broodmenu net zoveel mineralen kan leveren als alleen volkorenbrood. Toelichting grafiek: bijdrage van 6 sneetjes brood aan de dagelijkse behoefte aan diverse mineralen (in %) vergeleken met de bijdrage van een gevarieerd broodmenu (= 1 snee volkorenbrood, 1 snee bruinbrood, 1 meergranenpistolet o.b.v meel, 1 mueslibolletje en 1 snee tijgerwit). Jodium maakt brood bijzonder Er zijn maar weinig voedingsmiddelen die van nature jodium bevatten. Alleen in zeevis en in beperkte mate in eieren zit wat jodium. De jodiumvoorziening heeft daarom extra aandacht. Bij een te lage jodiuminname kan vergroting van de schildklier (krop) ontstaan. Bij kinderen kan een tekort aan jodium zorgen voor groeiachterstand en een verminderd leervermogen. Toen de overheid in 1942 besloot om het jodiumtekort onder de Nederlandse bevolking terug te dringen, werd gekeken aan welk product deze voedingsstof het best kon worden toegevoegd. Zodat iedereen het zou binnenkrijgen. Gekozen werd voor ons dagelijks brood. Daardoor werd brood nóg belangrijker als basisvoedingsmiddel. De bakkerijsector gebruikt zout met toegevoegd jodium voor de productie van brood, beschuit en crackers. Dit speciale zout wordt bakkerszout genoemd. Sinds kort is het ook toegestaan in gebak, koek en andere bakkerijproducten. Met ongeveer 6 sneetjes brood per dag krijgt de consument voldoende jodium binnen. 15

20 Voedingsstoffen Brood is de basisin brood Mineralen op een rij Soms zijn er van mineralen slechts microgrammen (duizendsten van milligrammen) nodig voor het lichaam. Een voorbeeld is selenium. Hoe weinig er ook van nodig is, we kunnen niet zonder om gezond te blijven. Mineraal Calcium IJzer Jodium Kalium Fosfor Koper Magnesium Zink Selenium nodig voor botten, tanden, bloedstolling en hormonen zuurstoftransport in het bloed werking van de schildklier, zenuwstelsel, stofwisseling en groei zenuwstelsel, bloeddruk en spieren botten en stofwisseling zuurstoftransport in het bloed, pigmentatie huid en botten zenuwstelsel, spieren en botten groei, wondgenezing, afweer en opbouw hormonen antioxidant en gaat de vorming van schadelijke stoffen in het lichaam tegen Broodpluspunt: Brood levert belangrijke mineralen 16

Met brood in balans Gezond afvallen Doe het broodwisseldieet

Met brood in balans Gezond afvallen Doe het broodwisseldieet Met brood in balans Gezond afvallen Doe het broodwisseldieet Een goed gewicht Ben je ook een van die miljoenen Nederlanders die worstelen met de weegschaal? Of je nu een paar kilo wilt afvallen of juist

Nadere informatie

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Inhoudsopgave: Kennis testen Waar is voeding eigenlijk goed voor? Waarmee moeten we dan ontbijten? Bloedsuiker spiegel Calorieën?? Schijf van 5 Hoeveel calorieën

Nadere informatie

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Inhoud 1 Vakantiebestemmingen 2 Wat is gezonde voeding? 3 Energieleveranciers en functies 4 Energiebalans op vakantie 5 Weet

Nadere informatie

Noten en gedroogde zuidvruchten passen in een gezond voedingspatroon

Noten en gedroogde zuidvruchten passen in een gezond voedingspatroon Noten en gedroogde zuidvruchten passen in een gezond voedingspatroon Noten, rozijnen, gedroogde pruimen en andere gedroogde zuidvruchten bevatten veel gezonde vetten, vezels, vitamines en mineralen. Uit

Nadere informatie

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf De Schijf van Vijf in het kort Om fit en gezond te leven is het belangrijk om gezond te eten. Gezond eten is samen met voldoende bewegen dé basis voor een

Nadere informatie

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Waarom eet je eigenlijk? Je krijgt er energie van! Energie heb je nodig alle processen in je lichaam b.v. voor lopen, computeren Maar ook

Nadere informatie

Vers. uit eigen. bakkerij

Vers. uit eigen. bakkerij Vers uit eigen bakkerij Deka Proef t Verschil De eigen bakkers van Deka zijn er s ochtends al vroeg bij. Voor dag en dauw bakken zij het lekkerste brood, dat daarna regelrecht naar uw eigen winkel gaat.

Nadere informatie

Voedingsadviezen. 2.1. Samenstelling van de voeding. 6-7 sneetjes. 20-25 g. 4-5 aardappelen/ opscheplepels

Voedingsadviezen. 2.1. Samenstelling van de voeding. 6-7 sneetjes. 20-25 g. 4-5 aardappelen/ opscheplepels Hoofdstuk 2 Voedingsadviezen voor mensen met diabetes mellitus 2.1. Samenstelling van de voeding Dieetadviezen bij diabetes mellitus zijn niet anders dan adviezen voor een goede voeding. De basis van een

Nadere informatie

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus Bij gebruik van GLP-1-analoog Aangezien u lijdt aan Diabetes mellitus, type 2 (oftewel ouderdomsdiabetes) én overgewicht hebt, heeft de arts u een behandeling met zogenaamd

Nadere informatie

Een handvol pompoenzaden per dag: goed op bijten. Pompoenpitten zijn lekker in yoghurt, slaatjes, brood of gebak, pastagerechten,...

Een handvol pompoenzaden per dag: goed op bijten. Pompoenpitten zijn lekker in yoghurt, slaatjes, brood of gebak, pastagerechten,... Toepassingen van pompoenpitten Werkt mee aan de instandhouding van normale testosterongehalten in het bloed door zink Dragen bij tot een normale vruchtbaarheid en voortplanting door zink Goed voor je blaas

Nadere informatie

gezond zijn, gezond blijven met vitamines en mineralen

gezond zijn, gezond blijven met vitamines en mineralen gezond zijn, gezond blijven met vitamines en mineralen Vitamines en mineralen: we kunnen geen dag zonder We weten dat we ze elke dag nodig hebben. Maar wat zijn het nu eigenlijk? Vitamines en mineralen

Nadere informatie

Voedingsbeleid Kinderdagverblijf Kiekeboe 2015

Voedingsbeleid Kinderdagverblijf Kiekeboe 2015 Ons voedingsbeleid Inleiding Gezond zijn en blijven begint onder andere met voeding. Gezond eten betekent: gevarieerd en niet te veel. Een gezond voedingspatroon is een voedingspatroon waarmee problemen

Nadere informatie

Welkom bij Forte kinderopvang

Welkom bij Forte kinderopvang Welkom bij Forte kinderopvang Gezonde voeding van 0-12 jaar Voedingsbureau PUUR! Donderdag 5 maart 2015 Inhoud 1. Belang gezonde voeding 2. Duurzaam & puur 3. Interactief informeren 4. Vragen 1. Belang

Nadere informatie

Sportvoeding. Antwoord op veel gestelde vragen over voeding. Sadia Rodjan Danique Stoop

Sportvoeding. Antwoord op veel gestelde vragen over voeding. Sadia Rodjan Danique Stoop Sportvoeding Antwoord op veel gestelde vragen over voeding Sadia Rodjan Danique Stoop Alles over eten Wanneer eet ik gezond? Gezond eten wordt vaak gezien als het eten van voldoende groente en fruit. Maar

Nadere informatie

WATERWIT. Ongeknipt wit

WATERWIT. Ongeknipt wit WATERWIT Ongeknipt wit plantaardige olie, emulgatoren, E471,E472e, gist,zout Geknipt wit plantaardige olie, emulgatoren, E471,E472e, gist,zout Vloerwit plantaardige olie, emulgatoren, E471,E472e, gist,zout

Nadere informatie

Diabetes mellitus. Victoza en voeding

Diabetes mellitus. Victoza en voeding Diabetes mellitus Victoza en voeding In het kort Wat is diabetes? Diabetes mellitus wordt in de volksmond ook wel suikerziekte genoemd. Bij Diabetes mellitus is er geen of onvoldoende insuline beschikbaar

Nadere informatie

Gezond eten met pubers

Gezond eten met pubers Gezond eten met pubers Slimme tips voor ouders E-Book uitgegeven door Feel Good Coaching, exploitant van Ladyline Parkstad en Ladyline Sittard Gezond eten met pubers Slimme tips voor ouders Als ouder zie

Nadere informatie

gezond zwanger met vitamines en mineralen

gezond zwanger met vitamines en mineralen gezond zwanger met vitamines en mineralen Vitamines en mineralen: we kunnen geen dag zonder We weten dat we ze elke dag nodig hebben. Maar wat zijn het nu eigenlijk? Vitamines en mineralen zijn voedingsstoffen

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77 Inhoud Voorwoord 3 Voeding 6 Slaap 22 Houding 30 Naar de dokter 37 Kleding 65 Mode 74 Kleding wassen 77 6 VOEDING Weet wat je eet Je eet elke dag. Alles wat je eet (en drinkt) heet voeding. Is elke voeding

Nadere informatie

Voeding bij zwangerschaps diabetes. Diabetes Gravidarum

Voeding bij zwangerschaps diabetes. Diabetes Gravidarum Voeding bij zwangerschaps diabetes Diabetes Gravidarum Universitair Medisch Centrum Groningen Zwangerschapsdiabetes is een vorm van suikerziekte die kan optreden tijdens de zwangerschap. Deze brochure

Nadere informatie

Een operatie? Let op uw voeding!

Een operatie? Let op uw voeding! Een operatie? Let op uw voeding! Belangrijk Om een operatie en uw herstel zo goed mogelijk te laten verlopen is het belangrijk dat u lichamelijk in een zo goed mogelijke conditie bent. Een goede voedingstoestand

Nadere informatie

Zwangerschapsdiabetes en voeding

Zwangerschapsdiabetes en voeding Zwangerschapsdiabetes en voeding Afdeling diëtetiek Zwangerschapsdiabetes wordt ook wel diabetes gravidarum genoemd en is een tijdelijke vorm van diabetes (suikerziekte). Meestal wordt zwangerschapsdiabetes

Nadere informatie

Gezonde basisvoeding met de Schijf van Vijf Factsheet

Gezonde basisvoeding met de Schijf van Vijf Factsheet Voedingscentrum De erkende autoriteit op het gebied van gezond, veilig en duurzaam eten Gezonde basisvoeding met de Schijf van Vijf Factsheet De Schijf van Vijf is het voorlichtingsmodel dat het Voedingscentrum

Nadere informatie

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over.

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Pre-diabetes Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Wat is pre-diabetes Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het

Nadere informatie

Ons voedingsbeleid. Inleiding

Ons voedingsbeleid. Inleiding Ons voedingsbeleid Inleiding Gezond zijn en blijven begint onder andere met voeding. Gezond eten betekent: gevarieerd en niet te veel. Een gezond voedingspatroon is een voedingspatroon waarmee problemen

Nadere informatie

S C H I J F V A N V I J F

S C H I J F V A N V I J F SCHIJF VAN VIJF DE SCHIJF VAN VIJF, GOED VOOR JE LIJF! V o o r i e d e r e e n i s e e n v o e d i n g s k e u z e v a n b e l a n g w a a r a l l e b e n o d i g d e voedingsstoffen in zitten. Dit zijn

Nadere informatie

FAQ productinformatie en levensmiddelenwetgeving

FAQ productinformatie en levensmiddelenwetgeving Inleiding In deze factsheet van Zeelandia wordt achtergrondinformatie gegeven over een aantal veel gebruikte voedingsclaims, beweringen en levensmiddelenwetgeving gerelateerde onderwerpen. Inhoud: 1. Vezels

Nadere informatie

Gezond eten als je zwanger wilt worden

Gezond eten als je zwanger wilt worden Gezond eten als je zwanger wilt worden Auteur: Voedingscentrum Gezond eten is belangrijk, zeker als je zwanger wilt worden. Dit informatieblad bevat algemene tips en informatie over gezond eten. De tips

Nadere informatie

HAVER APPELVEZEL VEZELS UIT 6 NATUURLIJKE BRONNEN CITRUS WITLOF MAIS HAVER SOJA

HAVER APPELVEZEL VEZELS UIT 6 NATUURLIJKE BRONNEN CITRUS WITLOF MAIS HAVER SOJA HAVER APPELVEZEL CITRUS VEZELS UIT 6 NATUURLIJKE BRONNEN APPEL HAVER WITLOF SOJA MAIS WAT ZIJN VEZELS? Als essentieel onderdeel van een evenwichtig dieet helpen vezels uw spijsverteringssysteem in goede

Nadere informatie

Afdeling Diëtetiek. Dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte

Afdeling Diëtetiek. Dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte Afdeling Diëtetiek Dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte Algemeen U heeft een verhoogd cholesterolgehalte. Deze folder bevat informatie over het dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte. U kunt deze

Nadere informatie

Alles over VETTEN GOEDE ÉN SLECHTE. E-book

Alles over VETTEN GOEDE ÉN SLECHTE. E-book Alles over VETTEN GOEDE ÉN SLECHTE E-book WAT IS VET? VET IS EEN VOEDINGSSTOF DIE ZIT IN BIJVOORBEELD HALVARINE, OLIE, VLEES, KAAS EN IN KOEK, SNACKS EN SAUZEN. VET IS ALTIJD EEN MENGSEL VAN VETZUREN.

Nadere informatie

gezond zwanger met vitamines en mineralen

gezond zwanger met vitamines en mineralen gezond zwanger met vitamines en mineralen Vitamines en mineralen: we kunnen geen dag zonder We weten dat we ze elke dag nodig hebben. Maar wat zijn het nu eigenlijk? Vitamines en mineralen zijn voedingsstoffen

Nadere informatie

van baby naar peuter met vitamines en mineralen

van baby naar peuter met vitamines en mineralen van baby naar peuter met vitamines en mineralen Vitamines en mineralen: we kunnen geen dag zonder We weten dat we ze elke dag nodig hebben. Maar wat zijn het nu eigenlijk? Vitamines en mineralen zijn voedingsstoffen

Nadere informatie

Gezonde voeding voor teamsporters

Gezonde voeding voor teamsporters Gezonde voeding voor teamsporters Inleiding Door: Esther Verhoef en Puck Reckers Doel: Kennis vergroten goede voeding rondom trainingen/wedstrijden. Inhoud Presentatie Wat is voeding - Koolhydraten - Vetten

Nadere informatie

VOEDINGSBELEID. Kinderopvang De Klompjes. Gezond Samenzijn. Opgesteld door: Nienke van den Bekerom, Diëtistenpraktijk Beter in Balans

VOEDINGSBELEID. Kinderopvang De Klompjes. Gezond Samenzijn. Opgesteld door: Nienke van den Bekerom, Diëtistenpraktijk Beter in Balans VOEDINGSBELEID Kinderopvang De Klompjes Gezond Samenzijn 2015 Opgesteld door: Nienke van den Bekerom, Diëtistenpraktijk Beter in Balans Bianca Klomp, Kinderopvang De Klompjes Inhoud voorwoord Algemeen

Nadere informatie

WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten?

WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten? WAT ETEN WE VANDAAG? 1 Waarom moet je eten? Alles wat je eet en drinkt noemen we voedingsmiddelen. Voorbeelden hiervan zijn: brood, boter, groenten en vlees. In voedingsmiddelen zitten voedingsstoffen:

Nadere informatie

5. Dagelijkse energie

5. Dagelijkse energie 5. Dagelijkse energie Elke beweging die je doet kost energie. Niet alleen bij het rennen, lopen, bukken en springen, maar ook slapen en zitten kosten dus energie. De energie die hiervoor nodig is, wordt

Nadere informatie

Dieetadviezen bij wondgenezing

Dieetadviezen bij wondgenezing Dieetadviezen bij wondgenezing Diëtetiek Bereikbaarheid afdeling Diëtetiek Amphia Ziekenhuis: Locatie Langendijk, Molengracht, Pasteurlaan: (076) 595 30 75 Algemeen telefoonnummer Amphia Ziekenhuis: (076)

Nadere informatie

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Wat zijn voedingsstoffen Voedingsstoffen zijn stoffen die je nodig hebt om te lopen, te denken enz. Er zijn 6 soorten voedingsstoffen. 1. eiwitten (vlees, peulvruchten.

Nadere informatie

Deze brochure is gebaseerd op de NDF Voedingsrichtlijn Diabetes. Lekker. en gezond eten met diabetes

Deze brochure is gebaseerd op de NDF Voedingsrichtlijn Diabetes. Lekker. en gezond eten met diabetes Deze brochure is gebaseerd op de NDF Voedingsrichtlijn Diabetes Lekker en gezond eten met diabetes 3 Gezond eten heeft zin Met diabetes heb je extra veel plezier van gezond eten: je zit lekkerder in je

Nadere informatie

Gezonde Voeding Tips

Gezonde Voeding Tips Gezonde Voeding Tips Waarom is een gezond dieet zo belangrijk? A) Voorkom risico s op aandoeningen Weet je dat de meeste aandoeningen kunnen worden voorkomen? Voorbeelden hiervan zijn:» Hartaandoeningen»

Nadere informatie

Eiwitbeperkt dieet. Over een eiwitbeperkt dieet. Almere, Dieetadvies voor: Eiwitbeperkt à gram eiwit per dag

Eiwitbeperkt dieet. Over een eiwitbeperkt dieet. Almere, Dieetadvies voor: Eiwitbeperkt à gram eiwit per dag Eiwitbeperkt dieet Almere, Dieetadvies voor: Eiwitbeperkt à gram eiwit per dag Natriumbeperkt à 2400 mg natrium per dag (6 gram zout) Over een eiwitbeperkt dieet U heeft het advies gekregen een eiwitbeperkt

Nadere informatie

Workshop Korfbal & Voeding: maximaal effect door minimale aanpassingen. Miracle Performance

Workshop Korfbal & Voeding: maximaal effect door minimale aanpassingen. Miracle Performance Workshop Korfbal & Voeding: maximaal effect door minimale aanpassingen. Bob ter Haak Miracle Performance Bob ter Haak Eigenaar Miracle Performance Sportdiëtist Bewegingsdeskundige Docent Sport Fietsen

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 - Gezond eten met aandacht voor vetten

Hoofdstuk 1 - Gezond eten met aandacht voor vetten Hoofdstuk 1 - Gezond eten met aandacht voor vetten Dit hoofdstuk bevat zeven vragen Hoofdstuk 1 gaat over het belang van een gezond voedingspatroon en de rol van vetten hierin. Na bestudering van dit hoofdstuk

Nadere informatie

Aanbevolen gebruik Dagelijks één kauwtablet. Geschikt voor kinderen van één tot dertien jaar.

Aanbevolen gebruik Dagelijks één kauwtablet. Geschikt voor kinderen van één tot dertien jaar. Aanbevolen gebruik Dagelijks één kauwtablet. Geschikt voor kinderen van één tot dertien jaar. Een gezonde levensstijl is belangrijk, evenals een gevarieerde, evenwichtige voeding, waarvoor voedingssupplementen

Nadere informatie

Risico op ondervoeding tijdens opname

Risico op ondervoeding tijdens opname Risico op ondervoeding tijdens opname Ondervoeding door ziekte, een behandeling of een operatie is in het ziekenhuis een veelvoorkomend probleem. Ongeveer één op de drie patiënten heeft een risico op

Nadere informatie

De voedingsmiddelendriehoek.

De voedingsmiddelendriehoek. Hoofdstuk 8 De voedingsmiddelendriehoek. 1. De voedingsdriehoek invullen. 2. De drie maaltijden per dag opnoemen. 3. Zeggen wanneer we best drinken en hoeveel liter we drinken. 4. Tips opnoemen om gezond

Nadere informatie

Pag. Inleiding 1 Visie 1

Pag. Inleiding 1 Visie 1 Inhoudsopgave Pag. Inleiding 1 Visie 1 1. Het voedingsaanbod 2 1.1 Zuigelingen/flesvoeding 2 1.2 Broodmaaltijd 2 1.3 Broodbeleg 2 1.4 Drinken en keuze dranken 3 1.5 Fruit en groente 3 1.6 Overige tussendoortjes

Nadere informatie

niveau 2, 3, 4 thema 5.5

niveau 2, 3, 4 thema 5.5 niveau 2, 3, 4 thema 5.5 Gezonde voeding Inleiding Wanneer eet je gezond? Hoeveel moet ik dagelijks eten? Wat is een goed lichaamsgewicht? Onder- en overgewicht Inleiding Goede voeding levert de dagelijks

Nadere informatie

Energie en eiwitverrijkte. voor kinderen

Energie en eiwitverrijkte. voor kinderen Energie en eiwitverrijkte voeding voor kinderen Inleiding Als uw kind ziek is, verbruikt het lichaam van uw kind meer energie en voedingsstoffen in vergelijking met een gezond kind. Ook kan een ziekte

Nadere informatie

Waarom eet je eigenlijk vegetarisch?waar haal je je eiwitten vandaan?zijn die schoenen van leer?is vegetarisme een volwaardige voeding?

Waarom eet je eigenlijk vegetarisch?waar haal je je eiwitten vandaan?zijn die schoenen van leer?is vegetarisme een volwaardige voeding? Vegetarisme Waarom eet je eigenlijk vegetarisch?waar haal je je eiwitten vandaan?zijn die schoenen van leer?is vegetarisme een volwaardige voeding? Vegetarisme is een voedingsgewoonte die meer en meer

Nadere informatie

Adviezen voor een voedingsvezelverrijkt en vochtverrijkt dieet

Adviezen voor een voedingsvezelverrijkt en vochtverrijkt dieet Adviezen voor een voedingsvezelverrijkt en vochtverrijkt dieet Tekst: Nicole Broekman, diëtist Datum: FEBRUARI 2010 Heeft u wijzigingen of aanvullingen op deze folder? Dan kunt u contact opnemen met de

Nadere informatie

Voedingsadvies bij peuterdiarree

Voedingsadvies bij peuterdiarree Afdeling: Onderwerp: Diëtetiek 1 Inleiding Peuterdiarree is een lastig en vervelend probleem waar peuters (en hun ouders/verzorgers) mee te maken kunnen krijgen. De voeding van uw kind kan hiermee te maken

Nadere informatie

DIABETES TYPE 2. De ziekte van de toekomst?!

DIABETES TYPE 2. De ziekte van de toekomst?! DIABETES TYPE 2 De ziekte van de toekomst?! Inleiding 1. Wat is diabetes 2. Wat loopt er mis 3. Wie loopt er risico 4. Wat zijn de mogelijke gevolgen 5. Meest voorkomende klachten 6. Behandelen en/of voorkomen

Nadere informatie

Voedingsadvies bij verhoogde bloedsuikers tijdens de zwangerschap

Voedingsadvies bij verhoogde bloedsuikers tijdens de zwangerschap Voedingsadvies bij verhoogde bloedsuikers tijdens de zwangerschap 2 Bij de Glucose Tolerantie Test was uw bloedsuiker (ook wel bloedglucose genoemd) te hoog. Daarom ontvangt u deze informatie. Wat is glucose?

Nadere informatie

Adviezen voor een voedingsvezelverrijkt en vochtverrijkt dieet

Adviezen voor een voedingsvezelverrijkt en vochtverrijkt dieet Adviezen voor een voedingsvezelverrijkt en vochtverrijkt dieet Bronvermelding Deze folder is gemaakt door de afdeling diëtetiek van het UMC Utrecht: Adviezen voor een voedingsvezelverrijkt en vocht verrijkt

Nadere informatie

Wat kies jij? Geen punt! Keuzekaart 1. Appel. Punt appeltaart

Wat kies jij? Geen punt! Keuzekaart 1. Appel. Punt appeltaart Wat kies jij? Appel Punt appeltaart Geen punt! Keuzekaart 1 Keuzekaart 1 Appel of appeltaart? Vak 1 Iedereen weet dat de meest gezonde keuze de appel is. Maar waarom is dat precies? In appeltaart zitten

Nadere informatie

Volwaardige voeding 1

Volwaardige voeding 1 Volwaardige voeding 1 Het dieet dat door onze schepper voor ons is uitgekozen, bestaat uit graan, fruit, noten en groenten. Dit voedsel, zo eenvoudig en natuurlijk mogelijk bereid, is het gezondst en voedzaamst.

Nadere informatie

MijnCoach Voedingsleer

MijnCoach Voedingsleer MijnCoach Voedingsleer MijnCoach: Voedingsleer Pagina 1 Inhoudsopgave Basis Voedingsleer... 3 Energie... 3 Voedingswaarden... 3 Vet... 4 Eiwit... 4 Koolhydraten... 4 Vezels... 5 Natrium... 5 Vitaminen...

Nadere informatie

VOEDINGSBELEID Versie Oktober 2015, versie 01 Verantwoordelijke Beleidsmedewerker Kwaliteit Aantal pagina s 7 Geldig tot 31 december 2016

VOEDINGSBELEID Versie Oktober 2015, versie 01 Verantwoordelijke Beleidsmedewerker Kwaliteit Aantal pagina s 7 Geldig tot 31 december 2016 VOEDINGSBELEID Versie Oktober 2015, versie 01 Verantwoordelijke Beleidsmedewerker Kwaliteit Aantal pagina s 7 Geldig tot 31 december 2016 Inhoud Algemeen o Gezond voedingsaanbod o Vaste en rustige eetmomenten

Nadere informatie

30 dagen een commitment met jezelf aangaan!

30 dagen een commitment met jezelf aangaan! 30 dagen een commitment met jezelf aangaan! 1. Training 2. Voeding 3. Rust 1. Training - Grote spieren trainen benen, borst en rug - Cardio training - Dagelijks middelmatig bewegen Grote spieren trainen:

Nadere informatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie

Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Voedingsadviezen na een Whipple-operatie Albert Schweitzer ziekenhuis september 2014 pavo 1127 Inleiding U heeft een Whipple-operatie gehad waarbij (een deel van) uw alvleesklier is verwijderd. Na de operatie

Nadere informatie

GEZOND ETEN MET DE SCHIJF VAN VIJF

GEZOND ETEN MET DE SCHIJF VAN VIJF GEZOND ETEN MET DE SCHIJF VAN VIJF DE SCHIJF VAN VIJF IN HET KORT Iedereen weet dat gezond eten goed voor je is. Door gezond te eten, voel je je fitter. Daarnaast is het belangrijk om een gezond gewicht

Nadere informatie

Voedingsadvies bij galklachten

Voedingsadvies bij galklachten Afdeling: Onderwerp: Diëtetiek 1 Wat is gal? De lever maakt galvloeistof aan, die nodig is bij de vertering van vetten. Deze galvloeistof wordt opgeslagen in de galblaas. Zodra er vet voedsel in de darm

Nadere informatie

De 27 onmisbare vitaminen en mineralen

De 27 onmisbare vitaminen en mineralen Page 1 of 5 De 27 onmisbare vitaminen en mineralen zaterdag 05 september 2009 Wist je dat een kiwi in verhouding veel meer vitamine C bevat dan een sinaasappel? Week&nd start het nieuwe schooljaar gezond,

Nadere informatie

Topsport en Voeding V R I J D A G 2 8 M A A R T 2 0 1 4 Z N B A S A R A I P A N N E K OE K S P ORTVOEDINGSADVIES

Topsport en Voeding V R I J D A G 2 8 M A A R T 2 0 1 4 Z N B A S A R A I P A N N E K OE K S P ORTVOEDINGSADVIES Topsport en Voeding V R I J D A G 2 8 M A A R T 2 0 1 4 Z N B A S A R A I P A N N E K OE K S P ORTVOEDINGSADVIES Het menu voor de ouders Even voorstellen Voedingspiramide Basissportvoeding Koolhydraten,

Nadere informatie

Document Pro 3 Procesverantwoordelijke: Hoofd opvangvormen Taakverantwoordelijke: Pedagogisch medewerkers Toepassingsgebied KDV PSZ BSO

Document Pro 3 Procesverantwoordelijke: Hoofd opvangvormen Taakverantwoordelijke: Pedagogisch medewerkers Toepassingsgebied KDV PSZ BSO TITEL Doel: GEZONDE VOEDING Kinderen die bij onze organisatie opgevangen worden krijgen gezonde voeding. Pedagogisch medewerkers hebben kennis van gezonde voeding Document Pro 3 Procesverantwoordelijke:

Nadere informatie

Grafiek 1: Aanbeveling versus huidige inname. Gemiddelde aanbeveling per dag (ADH) voor volwassenen (19-59 jaar) 2 (uitgedrukt als 100 %)

Grafiek 1: Aanbeveling versus huidige inname. Gemiddelde aanbeveling per dag (ADH) voor volwassenen (19-59 jaar) 2 (uitgedrukt als 100 %) 1 2 Grafiek 1: Aanbeveling versus huidige inname 3 g groenten 2 stukken (of 25 g) fruit minstens 5 sneetjes (of 175 g) bruin brood of volkorenbrood 141 g of 47 % van de ADH (214 g incl. soepen en sappen)

Nadere informatie

Een gezonde levensstijl is belangrijk, evenals een gevarieerde, evenwichtige voeding, waarvoor voedingssupplementen geen vervanging zijn.

Een gezonde levensstijl is belangrijk, evenals een gevarieerde, evenwichtige voeding, waarvoor voedingssupplementen geen vervanging zijn. Aanbevolen gebruik Flinndal Multi is afgestemd op de behoefte van mensen vanaf 14 tot ongeveer 50 jaar. Dagelijks één tablet is voldoende. Ook geschikt voor vegetariërs. Een gezonde levensstijl is belangrijk,

Nadere informatie

Afdeling Diëtetiek Vezelrijke voeding

Afdeling Diëtetiek Vezelrijke voeding Afdeling Diëtetiek Vezelrijke voeding Telefoonnummer: 0344 674285 De arts heeft een vezelrijke voeding geadviseerd in verband met obstipatie of andere darmklachten. Van belang voor een goede darmfunctie

Nadere informatie

Gezonde voeding. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? De betekenis van eten voor mensen. Gezonde voeding

Gezonde voeding. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? De betekenis van eten voor mensen. Gezonde voeding Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over gezonde voeding. Nu vraag je je misschien af wat dit met de horeca te maken heeft. Gasten komen toch naar een horecabedrijf om lekker te eten en toch niet

Nadere informatie

Dagvers niet-gesneden brood

Dagvers niet-gesneden brood Dagvers niet-gesneden brood Nieuw KWALITEIT VAN BIJ ONS VAN BIJ O DE CHEZ N QUALITÉ DE CHEZ NOUS DE C AUS UN QUALITÄT AUS UNSEREM LAND In uw Colruyt vindt u vanaf nu dagvers niet-gesneden brood. Elke dag,

Nadere informatie

voedingsvezel verrijkt dieet

voedingsvezel verrijkt dieet voedingsvezel verrijkt dieet inhoudsopgave Waarom deze brochure Wat zijn voedingsvezels? Algemene adviezen Wat zijn vezelrijke voedingsmiddelen? Hoeveel voedingsvezel is per dag nodig? Vochtadvies Werken

Nadere informatie

Dieetadvies bij zwangerschapsdiabetes

Dieetadvies bij zwangerschapsdiabetes Dieetadvies bij zwangerschapsdiabetes Wat is zwangerschapsdiabetes Zwangerschapsdiabetes (diabetes gravidarum) is een vorm van diabetes mellitus die tijdens de zwangerschap ontstaat. Als een vrouw deze

Nadere informatie

Eiwitbeperkt dieet Radboud universitair medisch centrum Radboud universitair medisch centrum

Eiwitbeperkt dieet Radboud universitair medisch centrum Radboud universitair medisch centrum Eiwitbeperkt dieet U heeft het advies gekregen om een eiwitbeperkt dieet te volgen. Deze brochure geeft u algemene informatie en voedingsadviezen over een eiwitbeperkt dieet. Heeft u na het lezen van

Nadere informatie

Afdeling Diëtetiek. Voedingsadviezen bij zwangerschapsdiabetes

Afdeling Diëtetiek. Voedingsadviezen bij zwangerschapsdiabetes Afdeling Diëtetiek Voedingsadviezen bij zwangerschapsdiabetes Inleiding Zwangerschapsdiabetes (diabetes gravidarum) is een vorm van diabetes die tijdens de zwangerschap ontstaat en meestal na de bevalling

Nadere informatie

Voedingsadvies bij ijzertekort

Voedingsadvies bij ijzertekort Voedingsadvies bij ijzertekort Wat doet ijzer in het lichaam IJzer is een bestanddeel van het bloed. Het zit in de kleurstof van de rode bloedlichaampjes, het hemoglobine. Dit hemoglobine neemt de zuurstof

Nadere informatie

Alles over KOOLHYDRATEN. E-book

Alles over KOOLHYDRATEN. E-book Alles over KOOLHYDRATEN E-book WAT ZIJN KOOLHYDRATEN? KOOLHYDRATEN ZIJN VOEDINGSSTOFFEN DIE ENERGIE LEVEREN AAN HET LICHAAM, NET ALS EIWITTEN EN VETTEN. KOOLHYDRATEN ZITTEN VOORAL IN GRAANPRODUCTEN ZOALS

Nadere informatie

boterham? Wat zit er op mijn de voedingswaarden van broodbeleg op een rij

boterham? Wat zit er op mijn de voedingswaarden van broodbeleg op een rij boterham? Wat zit er op mijn de voedingswaarden van broodbeleg op een rij Wat zit er op mijn boterham? de voedingswaarden van broodbeleg op een rij Over dit boekje De broodmaaltijd is een belangrijk onderdeel

Nadere informatie

GEZONDE VOEDING VOOR KINDEREN VAN 4-12 JAAR

GEZONDE VOEDING VOOR KINDEREN VAN 4-12 JAAR GEZONDE VOEDING VOOR KINDEREN VAN 4-12 JAAR Kinderen hebben een goede voeding nodig, dat is bekend. Maar waaruit moet deze voeding eigenlijk bestaan? In deze brochure wordt uiteengezet waaraan een gezonde

Nadere informatie

GEZONDE VOEDING VOOR KINDEREN VAN 1-4 JAAR

GEZONDE VOEDING VOOR KINDEREN VAN 1-4 JAAR GEZONDE VOEDING VOOR KINDEREN VAN 1-4 JAAR Peuters en kleuters hebben een goede voeding nodig, dat is bekend. Maar waaruit moet deze voeding eigenlijk bestaan? In deze brochure wordt uiteengezet waaraan

Nadere informatie

DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN.

DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN. GEZONDHEID INFOBLAD DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN. BRON: VIGeZ, 2011. De actieve voedingsdriehoek. De actieve voedingsdriehoek geeft je een idee

Nadere informatie

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid

lyondellbasell.com Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Eet dit Dat niet Verbeter je gezondheid Verander je keuzes, verander je leven Deze presentatie heeft als doel om u betere beslissingen te laten nemen m.b.t. voeding om zo uw gezondheid te verbeteren. Belangrijke

Nadere informatie

Gezond eten moet dat?

Gezond eten moet dat? 51 K e n n I s m a k e n Gezond eten moet dat? Uit allerlei studies en enquêtes in verband met gezondheid en voeding blijkt dat het aantal zwaarlijvige jongeren toeneemt. Kinderen eten te vaak frieten,

Nadere informatie

Uitgangspunten Wij bepalen wat en wanneer een kind eet. Het kind bepaalt zelf hoeveel hij/ zij eet.

Uitgangspunten Wij bepalen wat en wanneer een kind eet. Het kind bepaalt zelf hoeveel hij/ zij eet. Voeding Inhoud Voeding... 1 Uitgangspunten... 2 Voeding op Polderpret... 3 Fruit en Groente... 3 Tussendoortjes... 3 Leverworst en smeerleverworst... 4 Drinken... 4 Eetmomenten... 4 Voedingsbeleid Polderpret...

Nadere informatie

Gezonde voeding (voor ouderen)

Gezonde voeding (voor ouderen) Gezonde voeding (voor ouderen) We worden steeds ouder Europe 29% North America 25% Eastern Asia 21% LA & Caribbean 14% 1953 Schijf van vijf 2004 1981 voorjaar van 2016 1965 1991 Algemene voedingsadviezen

Nadere informatie

De Schijf van Vijf in het kort

De Schijf van Vijf in het kort Gezond eten met de Schijf van Vijf De Schijf van Vijf in het kort Iedereen weet dat gezond eten goed voor je is. Door gezond te eten, voel je je fitter. Daarnaast is het belangrijk om een gezond gewicht

Nadere informatie

Zwangerschapsdiabetes en voeding

Zwangerschapsdiabetes en voeding Gynaecologie Zwangerschapsdiabetes en voeding www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Zwangerschapsdiabetes... 3 Glucosedagcurve... 3 Behandeling... 4 Adviezen met betrekking tot uw voeding... 4 Hanteer een

Nadere informatie

CEMA-Antwerpen 1. INLEIDING... 3 2. ALGEMENE INFORMATIE... 3

CEMA-Antwerpen 1. INLEIDING... 3 2. ALGEMENE INFORMATIE... 3 1. INLEIDING... 3 2. ALGEMENE INFORMATIE... 3 2.1. TANDEN POETSEN... 3 2.2. MEDICATIE... 3 2.3. WAT BIJ DIARREE... 4 2.4. BIJ BRAKEN EN VOEDSEL WEIGERING: NOODREGIME AANGEPAST OP LEEFTIJD EN GEWICHT. 4

Nadere informatie

LES 16C VOEDINGSSTOFFEN: Beschermende (Bouw)stoffen en Mini lasagne

LES 16C VOEDINGSSTOFFEN: Beschermende (Bouw)stoffen en Mini lasagne [1] VERWERKING van AGRARISCHE PRODUCTEN LES 16C VOEDINGSSTOFFEN: Beschermende (Bouw)stoffen en Mini lasagne INLEIDING Deze les gaat over beschermende stoffen. Brandstoffen, bouwstoffen en beschermende

Nadere informatie

Naam: GEZOND ETEN. Hoe je gezond kan eten zie je in de Schijf van Vijf.In het midden staan de 5 regels hoe je gezond kan eten:

Naam: GEZOND ETEN. Hoe je gezond kan eten zie je in de Schijf van Vijf.In het midden staan de 5 regels hoe je gezond kan eten: Naam: GEZOND ETEN Gezonde voeding zorgt voor een gezond lichaam. Als je daarbij genoeg beweegt blijf je op een gezond gewicht. Daardoor word je minder snel ziek. Hoe je gezond kan eten zie je in de Schijf

Nadere informatie

Voedingsvezelverrijkt dieet

Voedingsvezelverrijkt dieet Voedingsvezelverrijkt dieet Naam : Datum : Specialist : Diëtist : Telefoonnummer : o (0223) 69 69 16 o (0223) 69 69 27 o (0223) 69 62 81 o (0223) 69 63 29 1 Inhoud pag. Waarom deze brochure?...3 Wat zijn

Nadere informatie

Dieet bij zwangerschapsdiabetes

Dieet bij zwangerschapsdiabetes Dieet bij zwangerschapsdiabetes De arts heeft u verteld dat u zwangerschapsdiabetes hebt. In deze folder leest u wat dit is en wat u hier met een dieet zelf aan kunt doen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens

Nadere informatie

Gezond gewicht: BOFT. Gezonde eet- en beweegadviezen. voor ouders van kinderen van 4 tot 12 jaar

Gezond gewicht: BOFT. Gezonde eet- en beweegadviezen. voor ouders van kinderen van 4 tot 12 jaar Gezond gewicht: BOFT Gezonde eet- en beweegadviezen voor ouders van kinderen van 4 tot 12 jaar Van gezond eten blijf je fit en van bewegen word je vrolijk Kinderen moeten goed eten om te groeien, leren,

Nadere informatie

Postprandiale hypotensie

Postprandiale hypotensie Diëtetiek Geriatrie Postprandiale hypotensie i Patiënteninformatie Lage bloeddruk na het eten Slingeland Ziekenhuis Algemeen Postprandiale hypotensie betekent een lage bloeddruk na het eten. Als de bloeddruk

Nadere informatie

vitamines & mineralen onmisbaar voor een goede gezondheid

vitamines & mineralen onmisbaar voor een goede gezondheid vitamines & mineralen onmisbaar voor een goede gezondheid Vitamines en mineralen: we kunnen geen dag zonder We weten dat we ze elke dag nodig hebben. Maar wat zijn het eigenlijk? Vitamines en mineralen

Nadere informatie

"Als je weet wat je eet kan je bewuster keuzes gaan maken en een gezondere lifestyle ontwikkelen."

Als je weet wat je eet kan je bewuster keuzes gaan maken en een gezondere lifestyle ontwikkelen. Dagelijkse voeding Als je wat meer op je voeding wilt gaan letten, dan sta je vast stil bij wat je allemaal op een dag eet. En je vraagt je vast af wat heb je nu direct nodig en wat niet? Wat voor effect

Nadere informatie

Leefregels voor. Gezond blijven. KBO Bernadette Helmond. 23 april 2014

Leefregels voor. Gezond blijven. KBO Bernadette Helmond. 23 april 2014 Leefregels voor Gezond blijven KBO Bernadette Helmond 23 april 2014 1 Senioren leven ongezonder dan 10 jaar geleden - Drinken meer - Roken (vrouwen) - Bewegen minder - Overgewicht - Eenzijdig eten 2 Leefregels

Nadere informatie

Een gezonde lunch. Een gezonde lunch. Ontbijt en energie

Een gezonde lunch. Een gezonde lunch. Ontbijt en energie Een gezonde lunch Een gezonde lunch Ga met folders van het Voorlichtingsbureau voor de Voeding een gezonde lunch voor jezelf maken. Zoek daarvoor eerst uit wat er precies in een gezonde lunch moet zitten.

Nadere informatie