Voerkostbesparing in de varkenshouderij Inmengen van bijproducten in een rantsoen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Voerkostbesparing in de varkenshouderij Inmengen van bijproducten in een rantsoen"

Transcriptie

1 Departement Industrieel Ingenieur en Biotechniek Bachelor in Agro- en biotechnologie Intensieve veehouderij Voerkostbesparing in de varkenshouderij CAMPUS Geel Dries Beck Academiejaar

2 Voorwoord Bijna drie jaar geleden besliste ik na een theoretische humanioraopleiding een nieuwe stap te zetten in mijn studiecarrière. Na zes jaren achter de banken wilde ik theorie en praktijk combineren in een sector die me al van jonge leeftijd nauw aan het hart lag. Een opleiding als graduaat in Sint-Niklaas leek een logische keuze, maar door mijn specifieke interesse in de varkenshouderij koos ik voor een gespecialiseerde opleiding aan de Katholieke Hogeschool Kempen; een keuze die ik me tot op heden nooit beklaagd heb en die me ongetwijfeld heel wat voor het leven heeft bijgebracht. De keuze om me te specialiseren in een sector die de voorbije jaren meer baisses als hausses kende was niet evident, maar mijn nicht Christel en haar man Patrick overtuigden me van de toekomstmogelijkheden. In Geel kreeg ik het inzicht dat de hedendaagse varkenshouderij heel wat meer bevat dan hard werken in de stal. Docenten verduidelijkten dat management, resultatenanalyse, maar vooral resultatenoptimalisering belangrijke troeven zijn om het productieproces in goede banen te leiden. Een goede band met hen ontstond door wederzijdse motivatie en respect. Een welgemeend woord van dank naar alle docenten is hier zeker op zijn plaats. In het bijzonder wil ik mijn promotor Jos Van Thielen bedanken voor de steun en begeleiding van dit eindwerk. Maar Geel was meer dan studeren alleen. De vriendschappen die hier ontstonden zijn ongetwijfeld voor het leven en zullen goede herinneringen blijven oproepen. Klas- en kotgenoten waren een steun bij het studiewerk maar eveneens onontbeerlijk om het hele schoolgebeuren even aan de kant te schuiven en ontspanning te laten primeren. Het afscheid zal niet definitief zijn, maar ongetwijfeld de nodige emoties met zich meebrengen. Iedereen bedanken is onmogelijk omdat een voorwoord nu eenmaal niet langer dan een bladzijde hoeft te zijn, maar toch wil ik mijn trouwe kotgenoten, Karl, Guy en Stijn en mijn enige klasgenoten, Tim en Nicky, extra vermelden en bedanken voor het wederzijdse respect, vertrouwen en de vele mooie dagen. Van harte! Verder wil ik enkele mensen bedanken die aan de realisatie van dit eindwerk een extra dimensie gaven. Kurt Notteboom van de firma Hendrix Haeck bezorgde me heel wat informatie inzake brijvoeding. Een beter extern begeleider kan ik me moeilijk voorstellen. Kurt kon me alvast overtuigen van zijn gedreven professionele werking en competentie bij deze firma. Bovendien hielp hij me deze zomer in extremis aan een derde stagebedrijf te Passendale. Het bedrijf van Wim Mouton en diens vrouw Bea beschouw ik als een droom voor iedere student die zich wil verdiepen in de realisatie van uitstekende technische resultaten. Op het bedrijf was het mogelijk veel en intensief met brijvoer bezig te zijn en leerde ik op een praktische manier omgaan met de materie. Ik reken alvast op een goed, blijvend contact voor de toekomst en hoop ook voor jullie iets terug te kunnen doen. Bedankt Kurt, Wim en Bea! Ook de bedrijfsleiders van mijn andere stagebedrijven wil ik bedanken voor hun inzet en gedrevenheid. Herman T Seyen, Raf De Roeck en Otto Geyn (medewerker Raf) toonden zich steeds bereid mee te werken aan mijn stageopdrachten. De realisatie van dit eindwerk zou onmogelijk geweest zijn zonder de morele steun van een resem mensen. Eerst en vooral wil ik mijn ouders bedanken die me bij elke beslissing steunden en me de mogelijkheid gaven verder te studeren. Verder kon ik rekenen op de steun van mijn vriendin Caroline en mijn zus Lore. Zonder jullie zou slagen in mijn studies een moeilijke opdracht geworden zijn. Eindigen doe ik met een speciaal en welgemeend woord van dank voor Patrick en Christel.

3 Jullie overtuigden me te kiezen voor een landbouwopleiding en gaven me al heel wat praktische tips. Ik kijk er dan ook naar uit verder met jullie samen te werken in de toekomst.

4 Voerkostbesparing in de varkenshouderij 4 Inhoudstafel Inleiding 7 1 Varkensvoeding 8 2 Voerbestanddelen Droge stof Anorganische stof Organische stof Ruw eiwit Ruw vet Koolhydraten 10 3 Brijvoeding Algemeen Bijproducten Type en herkomst van de meest gebruikte bijproducten Nevenstromen van de graanverwerkende industrie Nevenstromen van de aardappelverwerkende industrie Nevenstromen van de zuivelindustrie Andere bijproducten Levering en beschikbaarheid van bijproducten Bijproductenkeuze in functie van doorstroming en beoordeling Aanvoer van bijproducten Belang van een correcte droge stofbepaling Beoordeling bijproduct met eigen zintuigen Chemische beoordeling bijproduct Beoordeling afleverbon Kritische behandeling van afwijkende analyseresultaten Opslag van bijproducten i.f.v. micro-organismen Schimmels Gisten Entero-bacteriën Opslagmethodes voor natte bijproducten Betonnen bunker Polyester silo Roerwerk Oplag van droge bijproducten Opslag van steekvaste bijproducten in sleufsilo Fermentatie van vochtrijke bijproducten en brijvoeders tijdens opslag Rantsoensamenstelling in de praktijk Water-voer verhoudingen Belang van bijkomende drinkwatervoorziening Nutriënteneisen aan het rantsoen Voorbeeldrantsoenen Biggenrantsoen 1 (7-23kg) Biggenrantsoen 2 (7-23 kg) Drachtrantsoen Drachtrantsoen 2 47

5 Voerkostbesparing in de varkenshouderij Lactorantsoen Lactorantsoen Voormestrantsoen 1 (23-45 kg) Voormestrantsoen 2 (23-45 kg) Vleesvarkensrantsoen (> 45 kg) Vleesvarkensrantsoen 2 (> 45 kg) Voeren van eindmengsels Rantsoeninstellingen Voormengen Aanmaken voormengsel Indoseren Hoofdmengen Eventuele opwarming van het eindmengsel Uitdoseren Brijvoerinstallatie Brijvoersystemen Traditioneel enkelleidingsysteem Kolomvoedering Restloos voederen Multifase brijvoeding of dubbelleidingsysteem Vergelijking verschillende brijvoersystemen Onderdelen van de installatie Weger-menger(s) Centrifugaal pomp Verdringerpomp Frequentieregelaar Stenenvanger Afsluiters Brijvoerventielen Zuurtoevoegingssysteem Toevoegingssysteem voor vloeibare componenten Brijvoercomputer Uitdoseertroggen Kamplan feeder Sensorvoedering Variomixbak Trog Vergelijking verschillende typen uitdoseersystemen Controle van de brijvoerinstallatie Opslag Indoseren Menger Uitdoseren Periodieke controle Computerinstellingen Meest voorkomende fouten gemaakt bij een brijvoerinstallatie Proeven gedaan op het stagebedrijf Periodieke controle van eindmengsels Eindmengselbeoordeling door Selko Controle natte bijproducten Rendabiliteit brijvoeding Rendabiliteit op vermeerderingsbedrijven 76

6 Voerkostbesparing in de varkenshouderij Rendabiliteit op vleesvarkensbedrijven Rendabiliteit op een gesloten bedrijf Financiering van een brijvoerinstallatie VLIF steun Opinie van erkende kredietinstellingen 83 Besluit 84 Literatuurlijst 85

7 Voerkostbesparing in de varkenshouderij 7 Inleiding De winstmarges in de hedendaagse varkenshouderij worden steeds kleiner waardoor schaalvergroting zich opdringt. De toenemende concurrentie vanuit Zuid-Amerikaanse landen en vooral vanuit het Oostblok verplichten Vlaamse varkenshouders tot optimaler produceren. Optimaler produceren gaat hand in hand met kosten drukken en inkomsten verhogen. De inkomsten kunnen door toeslagen slechts beperkt verhoogd worden, maar door te besparen op de belangrijkste kostenposten kunnen saldo s aanzienlijk ruimer worden. Kosten kunnen verlaagd worden door elke tak in de productieketen te optimaliseren en uitstekende technische resultaten te behalen. Technisch cijfers zijn ongetwijfeld belangrijk in de varkenshouderij, maar net als elke andere onderneming mogen uitstekende technische resultaten het economische belang niet overstijgen. Uiteindelijk wil elk bedrijf een zo hoog mogelijk saldo realiseren om te kunnen blijven groeien en evolueren. Maar op welke kosten moet of kan een modern varkensbedrijf dan besparen? In principe kan op elke kostenpost bespaard worden, maar het meest logische is de grootste kostenfactor te reduceren tot een minimum. Ongetwijfeld staat voer bovenaan de kostenlijst van elk varkensbedrijf, waardoor hierop besparen heel wat mogelijkheden biedt. De voerkosten drukken is geen nieuwigheid in de intensieve veehouderij. Vanaf het begin van de professionalisering van de sector in de jaren zestig werden op de gemengde bedrijven reeds zelf geteelde granen in het rantsoen gemengd. Het inmengen van granen gebeurde vaak zonder rekening te houden met nutritionele aspecten rond diervoeding. Technische resultaten werden echter steeds belangrijker waardoor een correctere formulatie zich opdrong. Grote krachtvoerfirma s namen geleidelijk de markt in handen en gebruikten hun kennis om te fungeren als tussenpersoon tussen akkerbouwer en veeteler. In de jaren negentig kweekten steeds meer vleesvarkenshouders hun eindproduct door een onderhands contract met de krachtvoerindustrie te sluiten, waardoor deze firma s geleidelijk aan de markt in handen namen. Klanten werden op deze manier gebonden en niet de bedrijfsleiders, maar wel de toeleverende bedrijven versterkten hun positie. Steeds meer bedrijfsleiders beseffen op welke manier de krachtvoerindustrie groot en machtig geworden is en proberen door bedrijfseigen voerbesparingen zelfstandig te blijven. Door op voer te besparen worden krachtvoerleveranciers vaak omgevormd naar kernvoerleveranciers waardoor hun aandeel in varkensrantsoenen daalt en hun machtspositie ingedijkt wordt. Voerbesparingen worden in de praktijk op verschillende manieren gerealiseerd. Inmengen van CCM wordt vaak toegepast op gemengde bedrijven, maar vormt een probleem op bedrijven die zich enkel richten op varkenshouderij. Brijvoeding met inmenging van reststromen uit de industrie blijkt de meest toegepaste methode van voerkostbesparing op grondloze bedrijven. Bedrijven die functioneren op brijvoeding pronken vaak met financieel aantrekkelijke gegevens. Maar zijn deze gegevens in werkelijkheid even correct? Of moeten voerwinstcijfers gerelativeerd worden? Meer dan voldoende stof om het hele brijvoergebeuren door te lichten en een rentabiliteitsstudie te maken voor verschillende types bedrijven.

8 Voerkostbesparing in de varkenshouderij 8 1 Varkensvoeding Een varken heeft energie nodig voor onderhoudsprocessen zoals het in stand houden van de lichaamstemperatuur, ademhaling, bloedsomloop, enz. Ook voor de productie zoals groei bij vleesvarkens en melkproductie bij lacterende zeugen is energie noodzakelijk. De energie in varkensvoeders wordt geleverd door vet, eiwit, zetmeel, suikers en overige organische stof. In België wordt deze energie varkensvoeder uitgedrukt in EW (energiewaarde). Hoe hoog de EW in een product is, is afhankelijk van de samenstelling van het product. Hiervoor worden de voedermiddelen ontleed volgens onderstaande weende analyse. Figuur 1.1 Weende analyse

9 Voerkostbesparing in de varkenshouderij 9 2 Voerbestanddelen 2.1 Droge stof Alhoewel water het belangrijkste nutriënt is voor een varken, telt het niet mee in de voederwaarde van een voedermiddel. Bij vochtrijke bijproducten wordt de voederwaarde ook altijd uitgedrukt in droge stof. Droge stof is gedefinieerd als dat deel wat overblijft na drogen op 103 graden Celsius gedurende minimaal 4 uur. Bij deze bepaling verdampt echter niet alleen het water maar ook stoffen zoals alcohol en vluchtige vetzuren. 2.2 Anorganische stof Anorganische stof is dat deel dat na verbranding van droge stof overblijft. De anorganische stof heeft geen energiewaarde maar wel een bepaalde voederwaarde. De anorganische stof bevat bijvoorbeeld belangrijke componenten als fosfor en calcium, maar ook ongewenste stoffen zoals zand behoren tot de AS-fractie. 2.3 Organische stof De organische stof (het gedeelte van het product dat wel verbrandt) bevat wel energiewaarde mits het varken deze organische stof ook kan verteren. Hout bijvoorbeeld bevat wel organische stof maar geen voederwaarde omdat een varken deze organische stof niet kan verteren. 2.4 Ruw eiwit Eiwitten zijn opgebouwd uit circa 20 verschillende aminozuren. Deze aminozuren zijn in te delen in een tweetal categorieën: Niet essentiële aminozuren; deze kunnen gemaakt worden door de varkens zelf, dit gebeurt vanuit de ombouw van andere aminozuren Essentiële aminozuren; deze kunnen niet door een varken zelf worden aangemaakt en zullen daarom via het voeder verstrekt moeten worden. De meest bekende aminozuren zijn lysine, methionine, cystine, threoninene en tryptofaan; dit zijn allen essentiële aminozuren en het eerst beperkend. Dat wil zeggen dat een tekort aan één van deze aminozuren tot gevolg heeft dat de eiwitaanzet (groei) wordt verlaagd. Figuur 2.1 Chemische structuur van lysine

10 Voerkostbesparing in de varkenshouderij 10 Eiwitten worden in de maag en de dunne darm door enzymen afgebroken tot aminozuren. Alleen de aminozuren die in de dunne darm beschikbaar komen, gebruikt het varken voor bijvoorbeeld eiwitaanzet. Vandaar dat vooral wordt gesproken over darm- of ileaalverteerbare aminozuren zoals bijvoorbeeld darmverteerbaar lysine. 2.5 Ruw vet Vetten komen maar in kleine hoeveelheden in voermiddelen voor, maar leveren wel veel energie. Eén gram vet levert ongeveer drie keer zoveel energie als één gram zetmeel of suiker. Een varken kan vet uit voer heel efficiënt omzetten naar lichaamsvet. Bij de groei van een varken wordt ook vet aangezet, vandaar is het aantrekkelijk een hoeveelheid vet in het rantsoen op te nemen. 2.6 Koolhydraten Koolhydraten zijn, doordat ze in veel grondstoffen procentueel het meeste voorkomen, de grootste energieleverancier voor varkens. In plantaardige grondstoffen komen koolhydraten vooral voor in de vorm van zetmeel (ZET) en suiker (SUI). Deze zijn voor het varken nagenoeg volledig verteerbaar in de dunne darm. De overige organische stof die met name ruwe celstof (RC) bevat wordt in de dikke darm verteerd (gefermenteerd onder invloed van bacteriën). Deze heeft een positief effect op de darmgezondheid en kan het beste door de zeug worden verteerd, doordat deze een groter dikke darmpakket bezit dan bijvoorbeeld een vleesvarken. In welzijnsvoeders voor zeugen wordt een minimumeis aan overige organische stof gesteld vanwege het effect op de rust bij zeugen.

11 Voerkostbesparing in de varkenshouderij 11 3 Brijvoeding 3.1 Algemeen Figuur 3.1 GMP-logo Het fabriceren van voedingsmiddelen voor de mens brengt onvermijdelijk afval met zich mee. Deze afvalstromen, hetgeen in feite hoogwaardige grondstoffen zijn en die ik dan ook met de term nevenstromen zal benoemen - vinden een nuttige toepassing in of als veevoeder. Het bewijs dat dit hoogwaardige grondstoffen zijn, wordt geleverd door de kwaliteitseisen die aan deze nevenstromen worden gesteld. Goede Mengvoeder Praktijken (GMP) bevatten een reeks van voorschriften en vereisten met betrekking tot de gebouwen, de uitrusting, de hygiëne en hoe deze in het productieproces moeten worden ingepast. Met behulp van het HACCP-systeem worden de meest kritische beheerspunten (CCP s) in het proces opgespoord en worden beheersmaatregelen voor deze kritische punten opgesteld. HACCP staat voor Hazard Analysis of Critical Control Points, of een gevarenanalyse van kritische beheerspunten. De meetresultaten van de beheersmaatregelen worden geregistreerd zodat bij overschrijding van de normen corrigerende acties ondernomen kunnen worden. Het hele productieproces en de beheersmaatregelen worden duidelijk gedocumenteerd Naast rundveebedrijven verwerken ook steeds meer varkenshouders reststromen in hun rantsoen om voerkosten te drukken en technische resultaten beter te kunnen sturen. Brijvoeding wordt door een selecte groep varkenshouders in de bedrijfsstrategie ingepast en vraagt vaak een aangepaste instelling van de bedrijfsleider inzake voerbeleid. Zo zijn de gebruikte nevenstromen, in tegenstelling tot droogvoer vaak vloeibare extracten die verpompt dienen te worden door het voercircuit. Via een computergestuurde brijvoerinstallatie en door persluchtgeregelde ventielen komt het gewenste voer in elke trog terecht. Kenmerkend voor brijvoer is dat de voer-water verhouding perfect te regelen is en een extra drinkwatervoorziening vaak overbodig blijkt te zijn. Vloeibaar voer verstrekken biedt ongetwijfeld heel wat mogelijkheden, maar in een komende analyse zal blijken dat brijvoerconcepten enkel bestemd zijn voor vooruitstrevende ondernemers die voeding als één van de belangrijkste aspecten van hun bedrijf beschouwen. 3.2 Bijproducten De totale productie nevenstromen bedraagt ongeveer 4,6 miljoen ton in België. De oorsprong ervan is te vinden in zowat elke tak van de voedingsindustrie. De belangrijkste leveranciers van nevenstromen vinden we echter in de suikerindustrie, de aardappelverwerkende industrie en de graanverwerkende industrie (met onder andere de productie van bloem, mout, bier). Maar ook de groenteverwerkende industrie, de olieverwerkende industrie en de fermentatie-industrie zijn leveranciers van nevenstromen. Belangrijk is ook te weten wat de grondstoffen zijn waaruit de nevenstroom ontstaat, waar het in het productieproces vrijkomt en of er additieven en hulpstoffen gebruikt worden in dit proces. Bijproducten worden niet geproduceerd, maar ontstaan als gevolg van een

12 Voerkostbesparing in de varkenshouderij 12 productieproces. Basisproducten zoals bijvoorbeeld tarwe zijn meestal constanter van samenstelling dan het restproduct tarwezetmeel. Het is dus goed om te weten waar het bijproduct vandaan komt en hoe het bijproduct tot stand is gekomen. Afhankelijk van het type grondstof zal spreiding in voedingswaarde in meer of mindere mate optreden. In de praktijk worden vier soorten grondstoffen onderscheiden: Enkelvoudige onbewerkte grondstoffen (bijvoorbeeld granen) Enkelvoudige bewerkte grondstoffen (bijvoorbeeld tarwegries) Enkelvoudige bewerkte natte grondstoffen (bijvoorbeeld bierborstel) Samengestelde bewerkte natte en droge grondstoffen (bijvoorbeeld koekmixen) Variaties zijn eveneens te verwachten als gevolg van jaar- en seizoensinvloeden, maar ook tussen fabrieken als gevolg van verschillen in productieproces Type en herkomst van de meest gebruikte bijproducten In dit deel bespreek ik het aanbod van de voornaamste nevenstromen. Van elke nevenstroom geef ik een korte beschrijving van de jaarlijkse productie, het productieproces, de adviezen voor opslag, de gebruikte additieven en hulpstoffen en de voederwaarde. Uitzonderlijk gebruikte bijproducten komen in dit werk niet aan bod om de essentie niet uit het oog te verliezen. Figuur 3.2 Transport van natte bijproducten Nevenstromen van de graanverwerkende industrie Amystar (behoort tot de groep van de tarwezetmelen) Jaarlijkse productie Jaarlijks wordt ton amystar geproduceerd. Met een droge stofpercentage van 20 % resulteert dit in ton droge amystar. Figuur 3.3 Amystar in mengtank Omschrijving nevenstroom Figuur 3.4 Amystar Amystar behoort tot de productgroep van tarwezetmeelsuspensie en is afkomstig van Amylum. Het is een vloeibare nevenstroom van de tarwezetmeelraffinage hoofdzakelijk bestaande uit de kleinere zetmeelkorrels. De basisgrondstof is tarwe, die op basis van strenge kwaliteitseisen wordt ingekocht en gecontroleerd. De hele tarwekorrel wordt gereinigd, geconditioneerd, gemalen en gezeefd waarna tarwebloem, tarwekiem en tarwezetmelen vrijkomen. De tarwebloem wordt met behulp van water en fysische processen gescheiden in tarwezetmeel en tarwe-eiwit

13 Voerkostbesparing in de varkenshouderij 13 (gluten). Uit de verschillende processen komen nevenstromen vrij die het product amystar vormen. Het product wordt ingedikt tot circa 21% drogestof, aangezuurd en rechtstreeks naar de varkenshouder gebracht. Voedingstechnische informatie Amystar heeft een lichte kleur en een frisse geur. Het product is zeer stabiel en het zetmeelgehalte blijft behouden tijdens opslag. Bovendien is het een zeer goede zetmeel- en energiebron voor alle diercategorieën, ook voor jonge biggen. De energiewaarde is goed en uit onderstaande tabel blijkt dat een aanzienlijk deel van het rantsoen kan bestaan uit tarwezetmeel. Tabel 3.1 Maximale percentage (op basis van drogestof) amystar dat opgenomen kan worden in een rantsoen Gespeende Vleesvarkens Vleesvarkens zeugen biggen kg kg % Amystar tot 20% tot 30% tot 40% tot 40 % Productmatrix Tabel 3.2 Productmatrix amystar Gehalten per kg droge stof Ruw eiwit 55 g. Ruw vet 30 g. Ruwe celstof 20 g. As 40 g. EW (* 100) 141 Zetmeel 700 g. Conservering/opslag Het product dient opgeslagen te worden in een vloeistofdichte, zuurbestendige ruimte, zoals een opslagsilo of een gecoate betonnen opslagbunker. Het is met een geringe hoeveelheid organisch zuur geconserveerd om het circa 2 maanden houdbaar te maken. De ph van het product varieert van 2.8 tot 3.4 wat positief is voor het voorkomen van gisten in de brijvoerinstallatie. Verder verdient het de aanbeveling het product regelmatig te roeren om uitzakking te voorkomen. Procesbeschrijving Figuur 3.5 Procesbeschrijving bij de vervaardiging van amystar

14 Voerkostbesparing in de varkenshouderij 14 Voordelen Goed verpompbaar Constant aanbod gedurende het hele jaar Enkelvoudig plantaardig product HACCP waardig product Uitstekende energieleverancier (zetmeel) voor alle diercategoriën Zeer constante nutritionele samenstelling Draagt bij aan de diergezondheid door lage ph en organische zuren Nadelen Steeds meer vraag naar het product product dat ook kan fungeren als energiebron in vergistinginstallaties Door de toenemende vraag stijgt de prijs, waardoor het aandeel in het rantsoen beperkt dient te worden Variatie in ds %, koolhydraten en RE Soms te hoge Na-gehaltes Biergist Jaarlijkse productie Jaarlijks wordt ton natte biergist geproduceerd. Omgerekend naar het drogestofgehalte van 10 % komt dit neer op ton droge stof per jaar. Omschrijving nevenstroom Biergist ontstaat tijdens de productie van bier en is afkomstig van een brouwerij. De basisgrondstof is hop, die volgens strenge kwaliteitseisen wordt ingekocht, geselecteerd en gecontroleerd. Door middel van het kiemen ontstaat er mout, waarbij een belangrijk deel van het zetmeel omgezet wordt in moutsuikers. Dan wordt de bierborstel afgescheiden en ontstaat er wort. De wort wordt geënt met gisten, die de aanwezige koolhydraten omzetten in alcohol. Daarna komt biergist beschikbaar, die wordt vermarkt als vochtrijk diervoeder. Voedingstechnische informatie Figuur Biergist Biergist bevat een hoog aandeel eiwit en is rijk aan aminozuren, met name lysine. Het is daarmee een uitstekende vervanger van droge eiwitrijke grondstoffen als vismeel, soja, raap en erwten. Biergist bevat circa 4,5% alcohol, wat de energiewaarde van biergist aanzienlijk verhoogt. Bovendien zijn er aanwijzingen dat alcohol de onderhoudsbehoefte van het varken verlaagt (de varkens zijn rustiger), waardoor meer energie overblijft om van te groeien. De groei en de voederconversie worden hierdoor positief beïnvloed. Biergist is tevens rijk aan vitamine B wat bijdraagt aan een goede intermediaire stofwisseling en een goed functionerend zenuwstelsel van het dier. Biergist kan op basis van drogestof als volgt worden opgenomen in het rantsoen (maximale hoeveelheden).

15 Voerkostbesparing in de varkenshouderij 15 Tabel 3.3 Maximale percentage (op basis van droge stof) biergist dat opgenomen kan worden in een rantsoen Gespeende Vleesvarkens Vleesvarkens zeugen biggen kg kg % Biergist tot 5% tot 8% tot 12% tot 10 % Productmatrix Tabel 3.4 Productmatrix biergist Gehalten per kg droge stof Ruw eiwit 458 g. Ruw vet 35 g. Ruwe celstof 5 g. As 64 g. EW (* 100) 199 Zetmeel 0,0 g. Conservering/opslag Het product dient te worden opgeslagen in een vloeistofdichte ruimte, zoals een opslagsilo of een gecoate betonnen opslagbunker. Biergist is, indien het aangezuurd wordt, circa 6 tot 8 weken houdbaar. Het aanzuren van biergist is gewenst om de aanwezige gisten af te doden en daarmee de voederwaarde en eiwitkwaliteit te behouden. Het toe te voegen zuur heeft circa 2 dagen nodig om zijn werking optimaal uit te voeren. Verder is het noodzakelijk dat het product regelmatig geroerd wordt om uitzakking te voorkomen. Procesbeschrijving Figuur 3.7 Procesbeschrijving bij de vervaardiging van biergist Voordelen Goed verpompbaar Constant aanbod gedurende het hele jaar Uitstekende plantaardige eiwitleverancier Extreem hoog aminozuurgehalte Bevat alcohol dat rust brengt bij de varkens HACCP waardig Bevat veel vitamine B

16 Voerkostbesparing in de varkenshouderij 16 Nadelen Beperkt houdbaar indien de aanzuring niet optimaal verloopt RE-gehalte sterk afhankelijk van brouwerij tot brouwerij Hoog fosforgehalte (?) Hoge ph (3-6) zorgt ervoor dat de kans op bacteriële besmetting reëel is Nevenstromen van de aardappelverwerkende industrie Aardappelstoomschillen Jaarlijkse productie Samenvattend kunnen we zeggen dat er jaarlijks ton aardappelschillen geproduceerd worden. Dit getal omhelst de aardappelstoomschillen, maar ook de rauwe aardappelschillen. Met een droge stofpercentage van 17 % is de resterende massa ton droge stof. Omschrijving nevenstroom Aardappelstoomschillen bevatten de schil en de buitenste laag van de aardappel. Ze komen vrij bij de verwerking van gewassen aardappelen tot geschilde aardappelen door middel van de stoomschilprocedure. Eventueel vermaalt men de stoomschillen en/of voegt men enzymen toe om de verpompbaarheid te verbeteren. Dit product ontstaat bij de verwerking van aardappelen tot frites, puree, zetmeel en andere aardappelproducten. Omdat de eindproducten bestemd Figuur 3.8 Aardappelstoomschillen zijn voor menselijke consumptie, worden hoge kwaliteitseisen gesteld aan de grondstoffen en het productieproces, dat geborgd wordt door HACCP. De aardappelen worden bij binnenkomst gewassen, en vervolgens met stoom behandeld. Door het stomen komt de schil los. De schil, en een deel van de zetmeellaag direct onder de schil, worden vervolgens door middel van borstels verwijderd. De stoombehandeling zorgt er ook voor dat het zetmeel wordt ontsloten. Aan het einde van het proces worden de schillen zeer fijn vermalen en gehomogeniseerd. Voedingstechnische informatie Onderzoek met varkens laat zien dat het product goed verteerbaar is, mede doordat het zetmeel goed ontsloten is. Uit recente onderzoeken door Beuker blijkt dat het product van natuur snel fermenteert, de ph snel onder de vier daalt en er organische zuren en een beetje alcohol worden gevormd. Diverse aanwijzingen tonen dat gefermenteerde stoomschillen een positief effect kunnen hebben op de groei, voederconversie en gezondheid van varkens. De opname in brijvoerrantsoenen bevordert de homogeniteit van de brij, m.a.w. aardappelstoomschillen helpen de ontmenging van brij te voorkomen. Het product kan op basis van drogestof als volgt worden opgenomen in het rantsoen: (maximale hoeveelheden)

17 Voerkostbesparing in de varkenshouderij 17 Tabel 3.5 Maximale percentage (op basis van droge stof) aardappelstoomschillen dat opgenomen kan worden in een rantsoen Gespeende Vleesvarkens Vleesvarkens zeugen biggen kg kg % Ass / 5 tot 7.5% 10 tot 15% 10 tot 20% Productmatrix Tabel 3.6 Productmatrix aardappelstoomschillen Gehalten per kg droge stof Ruw eiwit 182 g. Ruw vet 31 g. Ruwe celstof 104 g. As 98 g. EW (* 100) 114 Zetmeel 280 g. Conservering/opslag Het product dient te worden opgeslagen in een vloeistofdichte, zuurbestendige ruimte, zoals een opslagsilo of een gecoate betonnen opslagbunker. De stoomschillen ondergaan een natuurlijke fermentatie waardoor de ph daalt tot beneden de 4. De hierbij gevormde organische zuren zijn positief voor de stabiliteit van het opgeslagen product en voor de gezondheid van varkens. De houdbaarheid is circa 6 maanden en optimalisering van de verpompbaarheid door toevoeging van enzymen is mogelijk. Procesbeschrijving Figuur 3.9 Procesbeschrijving bij de vervaardiging van biergist Voordelen Levering gedurende het ganse jaar HACCP waardig Goede energieleverancier Zorgt voor homogenere eindbrij en bijgevolg minder ontmenging Roerwerk is overbodig bij opslag Draagt bij aan de gezondheid van varkens (lage ph en organische zuren)

18 Voerkostbesparing in de varkenshouderij 18 Nadelen Daling ds % tijdens opslag Te hoge Na en K gehaltes zijn geen uitzondering Samenstelling wijzigt grondig bij inzet nieuwe aardappelseizoen stoomschillen van nieuwe aardappelen moeilijker verteerbaar Voorgebakken frieten Jaarlijkse productie Jaarlijks worden ton voorgebakken én rauwe aardappelsnippers geproduceerd. Met een droge stofgehalte van 18 % resulteert dit in ton droge stof op jaarbasis. Omschrijving nevenstroom Voorgebakken frieten ontstaan bij de verwerking van aardappelen tot frieten. Na het bakproces vindt een selectie van de frieten (o.a. opstarten baklijn, onjuiste vorm, verkleuring) plaats en komt het product vrij. De gestelde normen hebben dus geen betrekking tot voedselveiligheid. Op het moment van winning voldoet de nevenstroom aan de normen voor humane voeding. Voedingstechnische informatie De combinatie van ruw vet (plantaardig) en zetmeel maken voorgebakken frieten tot een hoogwaardige energiebron voor zeugen en vleesvarkens. Het aanwezige zetmeel is volledig ontsloten. Tijdens het inkuilen vindt er een fermentatieproces plaats en conserveert het product zich. De ph daalt tot onder de 4.5 en er worden organische zuren gevormd. Zoals bij aardappelstoomschillen zijn er aanwijzingen dat er een Figuur 3.10 Voorgebakken frieten positief effect ontstaat op de groei, voederconversie en gezondheid van varkens. Het product kan op basis van drogestof als volgt worden opgenomen in het rantsoen (maximale hoeveelheden). Tabel 3.7 Maximale percentage (op basis van droge stof) frieten dat opgenomen kan worden in een rantsoen % voorgebakken frieten Productmatrix Gespeende Vleesvarkens Vleesvarkens zeugen biggen kg kg / 5 tot 7.5% 15 tot 20% 15 tot 20% Tabel 3.8 Productmatrix voorgebakken frieten Gehalten per kg droge stof Ruw eiwit 69 g. Ruw vet 150 g. Ruwe celstof 20 g. As 30 g. EW (* 100) 171 Zetmeel 660 g.

19 Voerkostbesparing in de varkenshouderij 19 Conservering/opslag Het product dient te worden opgeslagen in een sleufsilo, en bij voorkeur luchtdicht te worden afgedekt. Om het fermentatieproces goed te laten werken, is het raadzaam om de sleufsilo eerst twee dagen los te laten liggen en daarna af te dekken. Het is aan te bevelen de kuil ongeveer twee weken dicht te houden. Voorgebakken frieten ondergaan een natuurlijke fermentatie waardoor de ph daalt tot onder de 4.5. De hierbij gevormde organische zuren zijn zowel positief voor de stabiliteit van het opgeslagen product als voor de gezondheid van de varkens. De opslagduur is, mits goed ingekuild, enkele maanden. Procesbeschrijving Figuur 3.11 Procesbeschrijving bij de vervaardiging van biergist Voordelen Levering gedurende het ganse jaar HACCP waardig Goede energieleverancier Zorgt voor homogenere eindbrij en bijgevolg minder ontmenging Draagt bij aan de gezondheid van varkens (lage ph en organische zuren)

20 Voerkostbesparing in de varkenshouderij 20 Nadelen Brijvoerinstallatie moet voorzien zijn van een voormenger Verontreiniging van product is mogelijk opstoppingen in bvi Opmengen met een nat product is noodzakelijk om voorgebakken frieten verpompbaar te maken Nevenstromen van de zuivelindustrie Kaaswei Jaarlijkse productie Er wordt jaarlijks 3.3 miljard liter wei aangeboden door de verwerkende industrie. Omschrijving nevenstroom Bij de bereiding van kaas ontstaan reststromen van wei en room. Deze kunnen in andere productieprocessen hergebruikt worden. Tijdens twee stappen van het kaasmaken komt wei vrij. Allereerst tijdens het versnijden van wrongel, dit is ongeveer een derde van de hoeveelheid wei. De rest van de wei verlaat het kaasproces tijdens het persen. Van deze beide wei-stromen wordt het laatste restje room gescheiden en terug in het proces gevoerd. Kaaswei is dus grofweg de vloeistof die overblijft nadat het vet en de caseïne uit de productstroom verwijderd zijn. Het is een vloeistof die, naast de vele nutriënten als Figuur 3.12 Kaaswei eiwitten, lactose, vitamines en mineralen, ook enzymen, hormonen en andere groei-stimulerende middelen bevat. Naast hun nutritionele waarde hebben sommige wei-componenten een structuur opbouwende rol in producten. Voedingstechnische informatie Vanwege het hoogwaardige eiwit is wei een uitermate geschikt co-product voor de varkenshouderij. Door de natuurlijke verzuring heeft kaaswei een lage ph van gemiddeld 3,5. Kenmerkend voor het product is dat de calcium die er in aanwezig is bijzonder goed opneembaar is wat vooral voor zeugen heel wat voordelen biedt. Het product kan op droge stofbasis als volgt worden opgenomen in het rantsoen: (maximale hoeveelheden) Tabel 3.9 Maximale percentage (op basis van droge stof) frieten dat opgenomen kan worden in een rantsoen Gespeende Vleesvarkens Vleesvarkens zeugen biggen kg kg % kaaswei tot 5% tot 5% tot 7% tot 7% Productmatrix Tabel 3.10 Productmatrix kaaswei Gehalten per kg droge stof Ruw eiwit 178 g. Ruw vet 53 g. Ruwe celstof 0 g. As 92 g.

Steekvast. nutriëntwaarden. Eiwitrijk. Bierdraf - persdraf. - traditionele draf. Chloride (Cl) 0.3

Steekvast. nutriëntwaarden. Eiwitrijk. Bierdraf - persdraf. - traditionele draf. Chloride (Cl) 0.3 Eiwitrijk Bierdraf - persdraf Ruw eiwit 285 Ruw vet 109 Ruwe celstof 166 Ruw as 39 Zetmeel (tot) 27 Suiker 1 Calcium (Ca) 3.7 Fosfor (P) 5.5 Natrium (Na) 0.2 Kalium (K) 0.7 Magnesium (Mg) 2.2 Chloride

Nadere informatie

Lezing Rijpaardenfokvereniging Limburg

Lezing Rijpaardenfokvereniging Limburg Lezing Rijpaardenfokvereniging Limburg Bijzonderheden spijsvertering paard Het paard: Produceert voortdurend maagzuur Is een lange duureter Heeft een zeer kleine maag Heeft relatief weinig zetmeelsplitsende

Nadere informatie

X C D X C D. landbouw en natuurlijke omgeving 2009 dierhouderij en -verzorging gezelschapsdieren CSPE KB. minitoets bij opdracht 1

X C D X C D. landbouw en natuurlijke omgeving 2009 dierhouderij en -verzorging gezelschapsdieren CSPE KB. minitoets bij opdracht 1 landbouw en natuurlijke omgeving 2009 dierhouderij en -verzorging gezelschapsdieren CSPE KB minitoets bij opdracht 1 variant c Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen - Omcirkel het goede antwoord

Nadere informatie

In deze circulaire zal aandacht worden besteed aan maatregelen om deze ongewenste situaties te voorkomen of te beperken.

In deze circulaire zal aandacht worden besteed aan maatregelen om deze ongewenste situaties te voorkomen of te beperken. SCH-1996-20 DE INTERNE OF VOERGEBONDEN WARMTE VAN VARKENSVOEDERS Inleiding Van de energie die met het voer aan varkens wordt verstrekt komt een aanzienlijk deel vrij als warmte. Dit is de interne of voergebonden

Nadere informatie

Voederwaarde-onderzoek Gras ingekuild Kuilkenner Excellent kuil 1

Voederwaarde-onderzoek Gras ingekuild Kuilkenner Excellent kuil 1 Onderzoek Onderzoek-/ordernummer: Datum verslag: 731267/002743994 22-07-2011 Oogstdatum: Datum monstername: Monster genomen door: Contactpersoon monstername: 16-05-2011 07-07-2011 Dick Huiberts: 0652002131

Nadere informatie

2 Paard en voeropname Gebit en speeksel Maag en darmorganen Afsluiting 20

2 Paard en voeropname Gebit en speeksel Maag en darmorganen Afsluiting 20 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 Samenstelling voedermiddelen 11 1.1 Weenderananlyse 11 1.2 Droge stof en water 13 1.3 Anorganische stoffen 13 1.4 Organische stoffen 14 1.5 Afsluiting 15 2 Paard en voeropname

Nadere informatie

Optimale biggen voeding Hoe verteerd een big en hoe kan ik hem daarbij helpen?

Optimale biggen voeding Hoe verteerd een big en hoe kan ik hem daarbij helpen? Optimale biggen voeding Hoe verteerd een big en hoe kan ik hem daarbij helpen? Albert Timmerman Hoe kunnen we door middel van voer onze biggen helpen opnemen en verteren en daarmee de weerstand en resultaten

Nadere informatie

Voeding schapen algemeen. Voeding en vertering. Vertering schaap schematisch

Voeding schapen algemeen. Voeding en vertering. Vertering schaap schematisch Voeding schapen algemeen Voeding en vertering Enkele belangrijke aspecten: - verteringsstelsel - herkauwproces - nutriënten Uitgelicht: - mineralen: Cu, - spoorelement: Co Roel de Lange Assortiment Vragen

Nadere informatie

Documentatie. Praktijkinformatie voor de Varkenshouder 2009: ZELF MENGEN

Documentatie. Praktijkinformatie voor de Varkenshouder 2009: ZELF MENGEN Documentatie Het Praktijkcentrum Varkenshouderij en de Vlaamse overheid - Dep. Landbouw en Visserij organiseren de studiedagen: Praktijkinformatie voor de Varkenshouder 2009: ZELF MENGEN Ma 23 november

Nadere informatie

gespecialiseerde bedrijven overige bedrijven aantal varkens per bedrijf

gespecialiseerde bedrijven overige bedrijven aantal varkens per bedrijf De markt voor de varkenshouderij in Nederland Structuur In Nederland worden op ongeveer 1. bedrijven varkens gehouden. Het aantal bedrijven met varkens is de afgelopen jaren duidelijk afgenomen (figuur

Nadere informatie

Geachte relatie, Onze rundveespecialist wil graag voor u het rantsoen bereken, voor een rantsoen op maat!

Geachte relatie, Onze rundveespecialist wil graag voor u het rantsoen bereken, voor een rantsoen op maat! Geachte relatie, Wat een mooi voorjaar en zomer hebben we gehad. Veel warme en zonnige dagen. Er is veel goede vrucht geoogst. Nu is de eerste herfststorm alweer geweest en de winterperiode staat voor

Nadere informatie

taal VOer Meer kennis, scherpe prijs ForFarmers Hendrix 3 Sterke resultaten met Sigma Voerhygiëne komt vaak te laat! 7 NR 1 2013 BELGIE

taal VOer Meer kennis, scherpe prijs ForFarmers Hendrix 3 Sterke resultaten met Sigma Voerhygiëne komt vaak te laat! 7 NR 1 2013 BELGIE NR 1 2013 Uitgave van Forfarmers Hendrix BELGIE VOer taal ForFarmers Hendrix 3 Meer kennis, scherpe prijs Sterke resultaten met Sigma 6 Voerhygiëne komt vaak te laat! 7 2 Voertaal Varkens Inhoud 03 ForFarmers

Nadere informatie

Vochtrijke Voeders van levering tot aan het voerhek. Informatie over het bewaren en voeren van vochtrijke voeders

Vochtrijke Voeders van levering tot aan het voerhek. Informatie over het bewaren en voeren van vochtrijke voeders Vochtrijke Voeders van levering tot aan het voerhek Informatie over het bewaren en voeren van vochtrijke voeders Voorwoord Vochtrijke voeders zijn een aantrekkelijke en waardevolle aanvulling voor het

Nadere informatie

KUNNEN VOEDERBIETEN PERSPULP VERVANGEN IN HET

KUNNEN VOEDERBIETEN PERSPULP VERVANGEN IN HET KUNNEN VOEDERBIETEN PERSPULP VERVANGEN IN HET MELKVEERANTSOEN? Daniël De Brabander en Sam De Campeneere Vlaamse overheid, Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) Eenheid Dier Alex De Vliegher

Nadere informatie

Labanalyse in de voedingsmiddelenindustrie, ook een kwestie van chemie. Ron Davidse Cargill B.V. Rotterdam, 31 maart 2011 www.cargill.

Labanalyse in de voedingsmiddelenindustrie, ook een kwestie van chemie. Ron Davidse Cargill B.V. Rotterdam, 31 maart 2011 www.cargill. Labanalyse in de voedingsmiddelenindustrie, ook een kwestie van chemie. Ron Davidse Cargill B.V. Rotterdam, 31 maart 2011 www.cargill.com Waarom analyseren we voedingsmiddelen? Eisen van overheidswege

Nadere informatie

LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING VERWERKING AGRARISCHE PRODUCTEN CSE KB

LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING VERWERKING AGRARISCHE PRODUCTEN CSE KB Examen VMBO-KB 2005 tijdvak 1 maandag 23 mei 9.00-11.00 uur LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING VERWERKING AGRARISCHE PRODUCTEN CSE KB Het examen landbouw en natuurlijke omgeving CSE KB bestaat uit twee deelexamens

Nadere informatie

Nieuw licht op het ontsluiten van granen

Nieuw licht op het ontsluiten van granen Nieuw licht op het ontsluiten van granen De basis voor goed biggenvoer ligt in een combinatie van hoogwaardige grondstoffen van constante kwaliteit. De behoefte aan een gedegen basis is alleen maar groter

Nadere informatie

Doelstelling VALORFOOD

Doelstelling VALORFOOD VALORFOOD Valorisatie van reststromen uit de agro- voedingsindustrie (West-Vlaanderen) Doelstelling VALORFOOD 1/ Welke zijn de grootste reststromen (voeding) in West-Vlaanderen? --> alle reststromen in

Nadere informatie

Transfertoets blok 5 BIER VAPRO B

Transfertoets blok 5 BIER VAPRO B Transfertoets blok 5 BIER VAPRO B Versie: november 2008 Werkwijze transfertoets Aan het einde van je VAPRO A opleiding dien je zo mogelijk het totale dan wel een deel van het productieproces van je bedrijf

Nadere informatie

De energiewaarde voor gerst wordt berekend op basis van de volgende chemische samenstelling (g/kg) en coëfficiënten:

De energiewaarde voor gerst wordt berekend op basis van de volgende chemische samenstelling (g/kg) en coëfficiënten: REKENVOORBEELDEN VOEDERWAARDEN VARKENS 1 Energiewaarde varkens: NEv en EW 1.1 Rekenvoorbeelden Ter verduidelijking van de energiewaardeberekening bij varkens zijn twee rekenvoorbeelden uitgewerkt. In deze

Nadere informatie

Breedmax : Een zeer volledig voedingssupplement met duidelijk wetenschappelijke achtergrond

Breedmax : Een zeer volledig voedingssupplement met duidelijk wetenschappelijke achtergrond : Een zeer volledig voedingssupplement met duidelijk wetenschappelijke achtergrond In het wild eten vogels naast zaden ook insecten, larven, bloemknoppen, fruit, bladeren, boomschors, groenvoer en aarde.

Nadere informatie

Bio, goed voor de natuur, goed voor ons

Bio, goed voor de natuur, goed voor ons Bio, goed voor de natuur, goed voor ons Certisys BE-BIO-01 VOOR GEVOGELTE ACTI KUIKEN [438000000] Volledig voeder voor kuikens in de vorm van meel, geproduceerd volgens Acti Kuiken bestaat uit 100% plantaardige

Nadere informatie

Olijven konings knoflook op olie (G) (Oliva) Auteur informatie. Telefoon 048 143 26 79 Versie 08-07-2014, 14:10:30

Olijven konings knoflook op olie (G) (Oliva) Auteur informatie. Telefoon 048 143 26 79 Versie 08-07-2014, 14:10:30 Olijven konings knoflook op olie (G) (Oliva) Auteur informatie Auteur han1 Email info@oliva.nl Telefoon 048 143 26 79 Versie 08072014, 14:10:30 Specificatie Algemeen Productnaam Artikelnummer Doelgroep

Nadere informatie

simply perfect hondenvoeding

simply perfect hondenvoeding hondenvoeding simply perfect Premium Care wordt exclusief geproduceerd voor bij het Forix Groep samenwerkingsverband aangesloten winkels. Informatie Forix Groep Noordwijkerhout - www.forix.nl Premium Care,

Nadere informatie

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN 16.3.2012 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/1 II (Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN VERORDENING (EU) Nr. 225/2012 VAN DE COMMISSIE van 15 maart 2012 tot wijziging van bijlage II bij Verordening

Nadere informatie

WELLNESS CATFOOD DOG & CAT WELLNESS DOGFOOD HI-TEC BALANCED NUTRITION

WELLNESS CATFOOD DOG & CAT WELLNESS DOGFOOD HI-TEC BALANCED NUTRITION WELLNESS CATFOOD DOG & CAT WELLNESS DOGFOOD HI-TEC BALANCED NUTRITION NL 2 WELLNESS CATFOOD Wellness WELLNESS KITTEN WELLNESS ADULT WELLNESS SENSITIVE King Qualifood is een divisie van de firma Natural

Nadere informatie

Granen in de Melkveehouderij. Henk Woolderink/ Roy Berentsen 30 mei 2013

Granen in de Melkveehouderij. Henk Woolderink/ Roy Berentsen 30 mei 2013 Granen in de Melkveehouderij Henk Woolderink/ Roy Berentsen 30 mei 2013 Aandachtspunten Ontwikkelingen mestbeleid! Dreigend ruwvoeroverschot? Krachtvoervervangers! Projectmatig! Voedergewassen Eigen eiwit

Nadere informatie

Stikstofretentie en -excretie door varkens; verschillen tussen beren en borgen

Stikstofretentie en -excretie door varkens; verschillen tussen beren en borgen Stikstofretentie en -excretie door varkens; verschillen tussen beren en borgen Commissie Deskundigen Meststoffenwet. Notitie opgesteld door Dr. P. Bikker, Livestock Research, Wageningen University Goedgekeurd

Nadere informatie

BIO BASED ECONOMY WERKT!

BIO BASED ECONOMY WERKT! Inhoudsstoffen uit uien Ui, meer dan voedingsbron alleen BIO BASED ECONOMY WERKT! GROene GRONDSTOFFEN Inhoudsstoffen GROene GRONDSTOFFEN Inhoudsstoffen uit uien Inleiding Uien zijn voor Nederland en zeker

Nadere informatie

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw Hoe maak je biogas? Inhoud presentatie Wie en wat is Biogas Plus? Hoe werkt een biogasinstallatie? Voor wie is een biogasinstallatie interessant? Is een biogasinstallatie duurzaam? Zijn subsidies nodig?

Nadere informatie

Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer. Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer

Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer. Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer Januari 2013 Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer Herman van Schooten (WUR-LR) Hans Dirksen (DMS) Januari 2013 Inleiding

Nadere informatie

Aanmeldingsformulier voor proeven met gewervelde dieren.

Aanmeldingsformulier voor proeven met gewervelde dieren. Aanmeldingsformulier voor proeven met gewervelde dieren. Secretariaat DEC Aanvrager: Afdeling: Titel dierproef: Practicum ANU30806: Invloed koolhydraten en vetten op de energiestofwisseling bij varkens

Nadere informatie

Varkensacademie. Vrijdag 27 november 2015. Roeselare, België

Varkensacademie. Vrijdag 27 november 2015. Roeselare, België Varkensacademie Vrijdag 27 november 2015 Roeselare, België Voeder, kritieke succesfactor in rendement Maarten Ceyssens - Dierenarts nutritionist Voeder, kritieke succesfactor in rendement 1. Even voorstellen

Nadere informatie

Voedingsleer. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Voedingsleer en het plantenrijk

Voedingsleer. Waar gaat deze kaart over? Wat wordt er van je verwacht? Voedingsleer en het plantenrijk Waar gaat deze kaart over? Deze kaart gaat over voedingsleer: over voedingsstoffen en de manier waarop ons lichaam met deze stoffen omgaat. Wat wordt er van je verwacht? Na het bestuderen van deze kaart

Nadere informatie

Actief Melken Actieve koeien door passend voer en het beste advies

Actief Melken Actieve koeien door passend voer en het beste advies Actief Melken Actieve koeien door passend voer en het beste advies Actief Melken Actief Melken is dé handleiding voor de voeding van melkgevende koeien. ABZ Diervoeding onderscheidt zich door een rationele

Nadere informatie

Voeding Róse kalveren

Voeding Róse kalveren Voeding Rosékalveren ZLTO 30 november 2011 Engelbert Heutink Voeding Róse kalveren Verschil Junior en Oud Opfok niet onderschatten Voederwaarde en voedernormen Pensgezondheid 1 VOEDING OUD Zoals het de

Nadere informatie

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Waarom eet je eigenlijk? Je krijgt er energie van! Energie heb je nodig alle processen in je lichaam b.v. voor lopen, computeren Maar ook

Nadere informatie

Minimum bepaalbaarheidsgrens

Minimum bepaalbaarheidsgrens Stofnaam Type methode Te onderzoeken in Minimum bepaalbaarheidsgrens Vocht Gravimetrisch Mengvoeders uitgezonderd mineralenmengsels; diervoedergrondstoffen en enkelvoudige diervoeders uitgezonderd minerale

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT Naam: Klas: Datum: 1 Situering van het biotoop Plaats: Type water: vijver / meer / ven / moeras/ rivier / kanaal / poel / beek / sloot / bron Omgeving: woonkern / landbouwgebied

Nadere informatie

Produktspecificatie. Artikelbenaming 1090374-001 KEURSLAGERS TOMATENSAUS FINESSE

Produktspecificatie. Artikelbenaming 1090374-001 KEURSLAGERS TOMATENSAUS FINESSE Artikelbenaming 1090374-001 KEURSLAGERS TOMATENSAUS FINESSE Handelsbenaming kruidensaus Ingrediënten (in afnemende volgorde) water, tomaten, sacharose, gemodificeerd maïszetmeel: geacetyleerd dizetmeeladipaat

Nadere informatie

Micro-organismen. Waar gaat deze kaart over? De soorten micro-organismen. Wat wordt er van je verwacht? Wat zijn micro-organismen?

Micro-organismen. Waar gaat deze kaart over? De soorten micro-organismen. Wat wordt er van je verwacht? Wat zijn micro-organismen? Waar gaat deze kaart over? De soorten micro-organismen Deze kaart gaat over micro-organismen. Microorganismen zitten in voedsel. Als je voedsel bereidt is het belangrijk om te weten wat micro-organismen

Nadere informatie

Tekst Inhoudstafel Begin

Tekst Inhoudstafel Begin 27 FEBRUARI 2003. - Koninklijk besluit tot vaststelling van de wijze van het nemen van monsters voor de officiële controle op de maximum-gehalten aan mycotoxines in bepaalde voedingsmiddelen. (NOTA : Raadpleging

Nadere informatie

Herhaling leerstof / maatwerk. Les Voeding en vertering (Voedselproductie, bacteriën en schimmels Etiketten en achtergrondinformatie)

Herhaling leerstof / maatwerk. Les Voeding en vertering (Voedselproductie, bacteriën en schimmels Etiketten en achtergrondinformatie) Herhaling leerstof / maatwerk Les Voeding en vertering (Voedselproductie, bacteriën en schimmels Etiketten en achtergrondinformatie) Algemeen: Lees onderstaande tekst en uitleg door en beantwoord de vragen

Nadere informatie

Supplementen. voeding. Steeds vaker zie ik rantsoenen waar een hele serie. supplementen aan is toegevoegd. De reden voor het gebruik

Supplementen. voeding. Steeds vaker zie ik rantsoenen waar een hele serie. supplementen aan is toegevoegd. De reden voor het gebruik Supplementen Steeds vaker zie ik rantsoenen waar een hele serie supplementen aan is toegevoegd. De reden voor het gebruik van supplementen is vaak onvrede over de gezondheid, de conditie of de prestaties

Nadere informatie

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus Bij gebruik van GLP-1-analoog Aangezien u lijdt aan Diabetes mellitus, type 2 (oftewel ouderdomsdiabetes) én overgewicht hebt, heeft de arts u een behandeling met zogenaamd

Nadere informatie

Je hebt het beter in de hand

Je hebt het beter in de hand Je hebt het beter in de hand Uniform koppel Meer eieren per hen Betere voerbenutting SOLIQ is een gezamelijk concept van: SOLIQ Het nieuwe voeren SOLIQ is het nieuwe voeren. Hiermee mengt u droog kernvoer

Nadere informatie

Voeding. Voeding = eten

Voeding. Voeding = eten Voeding Voeding = eten Alle dieren en mensen moeten eten om in leven te blijven!! Goed voer is belangrijk voor een goede conditie Voeding Vitaminen Vit. A Vit. B 1-12 Vit. C Waar wordt het voer /eten voor

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 1 maandag 24 mei 11:30 13:00 uur LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING VERWERKING AGRARISCHE PRODUCTEN CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit

Nadere informatie

Diabetes mellitus. Victoza en voeding

Diabetes mellitus. Victoza en voeding Diabetes mellitus Victoza en voeding In het kort Wat is diabetes? Diabetes mellitus wordt in de volksmond ook wel suikerziekte genoemd. Bij Diabetes mellitus is er geen of onvoldoende insuline beschikbaar

Nadere informatie

Wereldoriëntatie - Natuur Wereldoriëntatie - Techniek Geschatte lesduur Hoofdstuk 1.2. Nuttige microben benadrukt dat niet alle

Wereldoriëntatie - Natuur Wereldoriëntatie - Techniek Geschatte lesduur Hoofdstuk 1.2. Nuttige microben benadrukt dat niet alle Wereldoriëntatie - Natuur Algemene vaardigheden: 1.1 & 1.2 Levende en niet-levende natuur: 1.3 & 1.5 Wereldoriëntatie - Techniek 2.16* Geschatte lesduur 50 minuten Hoofdstuk 1.2. Nuttige microben benadrukt

Nadere informatie

Product informatie dd. 28-12-2014 BRC Handboek Concept Food Service b.v. S20M01

Product informatie dd. 28-12-2014 BRC Handboek Concept Food Service b.v. S20M01 Artikelnummer : 04101 Productnaam : YI Graanwafels, zak a 12 stuks 1 Bedrijfsgegevens producent 1.01 Bedrijfsnaam Concept Food Service b.v. 1.02 Bezoekadres Ambachtsweg 16 Andelst 1.03 Postadres Beemd

Nadere informatie

Proefverslag 350 VERLAGING VAN HET RUW EIWITGEHALTE IN VOEDER VOOR LACTERENDE ZEUGEN. Inleiding. Proefopzet Proefdieren. Proefbehandelingen lactatie

Proefverslag 350 VERLAGING VAN HET RUW EIWITGEHALTE IN VOEDER VOOR LACTERENDE ZEUGEN. Inleiding. Proefopzet Proefdieren. Proefbehandelingen lactatie Proefverslag 350 VERLAGING VAN HET RUW EIWITGEHALTE IN VOEDER VOOR LACTERENDE ZEUGEN (proef VFB-31; PV-350; Y1992) december 1992 auteurs: ir. C.H.M. Smits dr. ir. P.J. van der Aar Inleiding Het systeem

Nadere informatie

Welkom bij Brasvar. Het Brasvarken van Nevele. Pure kwaliteit. Voeding, zo belangrijk. Charcuterie

Welkom bij Brasvar. Het Brasvarken van Nevele. Pure kwaliteit. Voeding, zo belangrijk. Charcuterie BRASVAR D a t s m a a k t, d a t r a a k t Welkom bij Brasvar Het Brasvarken van Nevele Pure kwaliteit Voeding, zo belangrijk Charcuterie 2 3 Welkom bij Brasvar Het Brasvarken van Nevele 3 Pure kwaliteit

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL 2004

Examenopgaven VMBO-GL 2004 Examenopgaven VMBO-GL 2004 tijdvak 1 maandag 24 mei 09:00 11:00 uur LANDBOUW EN NATUURLIJKE OMGEVING VERWERKING AGRARISCHE PRODUCTEN CSE GL Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit

Nadere informatie

Bij hoeveel procent vochtverlies gaat de sportprestatie achteruit? Ong. 1% Bart van der Meer WM/SM theorie les 11 Amice

Bij hoeveel procent vochtverlies gaat de sportprestatie achteruit? Ong. 1% Bart van der Meer WM/SM theorie les 11 Amice Bij hoeveel procent vochtverlies gaat de sportprestatie achteruit? Ong. 1% Bart van der Meer WM/SM theorie les 11 Amice Bij hoeveel procent vochtverlies krijg je een dorstsignaal? Ong. 2% Bewerkt door

Nadere informatie

Meer melk uit uw ruwvoer. Conserveringsmiddelen en broeiremmers

Meer melk uit uw ruwvoer. Conserveringsmiddelen en broeiremmers Meer melk uit uw ruwvoer Conserveringsmiddelen en broeiremmers > betere ruwvoerkwaliteit > smakelijk ruwvoer > hogere opname > lagere voerkosten Ecosyl: meer melk uit uw ruwvoer Op melkveebedrijven blijft

Nadere informatie

Europa 14 juni 1993: hygiënerichtlijn 93/94/EEG. België 7 februari 1997: KB inzake de algemene voedingsmiddelenhygiëne

Europa 14 juni 1993: hygiënerichtlijn 93/94/EEG. België 7 februari 1997: KB inzake de algemene voedingsmiddelenhygiëne WAAROM? Voor VEILIGHEID van de consument Jaarlijks 1.5 miljoen vergiftigingen in Nederland 1993 Duitsland: > 1000 mensen ziek na eten van chips (salmonella) 1996 15- jarige jongen sterft door botulisme

Nadere informatie

HEPATIC DIET VOOR DE KAT

HEPATIC DIET VOOR DE KAT Bij de behandeling van leveraandoeningen zal uw dierenarts uw kat meestal een speciale dieetvoeding voorschrijven. Hepatic Diet van Royal Canin is speciaal ontwikkeld ter ondersteuning van de behandeling

Nadere informatie

Patisserie Unique New Business B.V. Nieuwerhoekplein 1a 3761 HD Soest T: 035-5882395 F: 084-7268972 E: Artikelnummer 7109

Patisserie Unique New Business B.V. Nieuwerhoekplein 1a 3761 HD Soest T: 035-5882395 F: 084-7268972 E: Artikelnummer 7109 Productspecificatie Patisserie Unique New Business B.V. Nieuwerhoekplein 1a 3761 HD Soest T: 035-5882395 F: 084-7268972 E: info@patisserieunique.nl Productkenmerken Artikelnummer 7109 Productnaam Easy-to-Eat

Nadere informatie

Prijslijst KIVO-Petfood Dogs outdoor adventure 15 maart 2016 Bestelling kunt u doorgeven: e-mail: contact@dogsoutdooradventure.nl

Prijslijst KIVO-Petfood Dogs outdoor adventure 15 maart 2016 Bestelling kunt u doorgeven: e-mail: contact@dogsoutdooradventure.nl Bestelling kunt u doorgeven: e-mail: contact@dogsoutdooradventure.nl Product Prijs Prijs los KIVO Compleet Doos 10 kilo 24.50 1 kilo 2,45 KIVO Compleet Doos 20 pond 25.50 500 gram 1.30 KIVO Compleet Doos

Nadere informatie

Onzichtbare PIA doet pijn (in de portemonnee)

Onzichtbare PIA doet pijn (in de portemonnee) Onzichtbare PIA doet pijn (in de portemonnee) ABZ Diervoeding studieavond april 2015 abcd Historie PIA 1931 (Biester and Schwarte) beschrijving Proliferatieve Enteropathie bij varkens 1973 (Rowland, Lawson

Nadere informatie

Dogscare. Buys Ballotstraat 18 4462 AP Goes 0113-213455 info@dogscare.nl K.v.K. 22060497

Dogscare. Buys Ballotstraat 18 4462 AP Goes 0113-213455 info@dogscare.nl K.v.K. 22060497 Dogscare Buys Ballotstraat 18 4462 AP Goes 0113-213455 info@dogscare.nl K.v.K. 22060497 D a t a s h e e t DOG LOVERS GOLD Ingrediënten: Alle geselecteerde ingrediënten van de allerhoogste kwaliteit zijn.

Nadere informatie

EINDRAPPORT VOEDSELVERLIEZEN BIJ 4 BRUSSELSE BEDRIJVEN

EINDRAPPORT VOEDSELVERLIEZEN BIJ 4 BRUSSELSE BEDRIJVEN EINDRAPPORT VOEDSELVERLIEZEN BIJ 4 BRUSSELSE BEDRIJVEN Voedselverliezen voedingsbedrijven in 2012 INLEIDING Voedselverspilling heeft een groot aandeel in de totale milieu-impact van voedingsproducten.

Nadere informatie

Voorlopige lijst maatregelen stoppersregeling Actieplan Ammoniak Veehouderij. Toelichting:

Voorlopige lijst maatregelen stoppersregeling Actieplan Ammoniak Veehouderij. Toelichting: Voorlopige lijst maatregelen stoppersregeling Actieplan Ammoniak Veehouderij Rijk-IPO-VNG-werkgroep Actieplan Ammoniak Veehouderij, 6 juli 12 Toelichting: De lijst is een voorlopige lijst, in die zin dat

Nadere informatie

Effectieve Micro-organismen. De praktijk van het maken van bokashi

Effectieve Micro-organismen. De praktijk van het maken van bokashi Effectieve Micro-organismen De praktijk van het maken van bokashi De bokashi-emmer De emmer kan luchtdicht worden afgesloten. Onderin zit een rooster, waardoor de GFT niet op de bodem kan komen. Daar wordt

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting 106 Samenvatting Samenvatting Actieve sportpaarden krijgen vaak vetrijke rantsoenen met vetgehalten tot 130 g/kg droge stof. De toevoeging van vet verhoogt de energiedichtheid van voeders.

Nadere informatie

Kort verslag oriënterende voerproef hooi

Kort verslag oriënterende voerproef hooi Kort verslag oriënterende voerproef hooi Voerproef naar de invloed van hooi op melkproductie en melksamenstelling Uitgevoerd voor het netwerk Heerlijk, Helder Hooi Locatie proef: proefboerderij Zegveld

Nadere informatie

Informatieblad Transport van levensmiddelen, diervoeders en dierlijke bijproducten.

Informatieblad Transport van levensmiddelen, diervoeders en dierlijke bijproducten. Informatieblad Transport van levensmiddelen, diervoeders en dierlijke bijproducten. Nadere uitwerking van de Hygiënecode Transport Opslag en Distributie en de Hygiënecode Diervoedersector Wegtransport

Nadere informatie

Wijzer over grondstoffen

Wijzer over grondstoffen Wijzer over grondstoffen Diervoedergrondstoffen voor de Nederlandse markt * Granen- en graanbijproducten (54%) Soja (producten) (11%) Palmpit (producten) (3%) Koolzaad, raapzaad en zonnebloem (producten)

Nadere informatie

Pure Whey Eiwit - Kennismakingsset

Pure Whey Eiwit - Kennismakingsset Zo ondersteunt Pure Whey Eiwit uw gezondheid Eiwitten zijn belangrijke bouwstoffen voor het lichaam. Ze zijn nodig voor groei, herstel en instandhouding van lichaamscellen en weefsels. Niet voor niets

Nadere informatie

PRODUCTSPECIFICATIE CÊLAVÍTA VERSE AARDAPPELPRODUCTEN 450 G

PRODUCTSPECIFICATIE CÊLAVÍTA VERSE AARDAPPELPRODUCTEN 450 G Naam : CêlaVíta b.v. Adres : Puttensteinsveldweg 22 Postbus 22 8090 AA Wezep Holland Telnr. : (+31) (0) 38-845 9 700 Faxnr. : (+31) (0) 38-845 9 600 E-mail : info@celavita.nl PRODUCTBESCHRIJVING Vers geschilde,

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving 2011 verwerking agrarische producten CSPE BB minitoets bij opdracht 1

landbouw en natuurlijke omgeving 2011 verwerking agrarische producten CSPE BB minitoets bij opdracht 1 landbouw en natuurlijke omgeving 2011 verwerking agrarische producten CSPE BB minitoets bij opdracht 1 variant a Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).

Nadere informatie

BAKWORKSHOP. Lekker brood smaakt naar vroeger, niet naar gisteren. Bakworkshop

BAKWORKSHOP. Lekker brood smaakt naar vroeger, niet naar gisteren. Bakworkshop BAKWORKSHOP Lekker brood smaakt naar vroeger, niet naar gisteren. SOORTEN BLOEM EN MEEL Bloem Met bloem wordt wit meel aangeduid. Bij bloem worden de zemel en de kiem van de graankorrel voor het malen

Nadere informatie

Belang van goed water

Belang van goed water Belang van goed water Dr Guillaume Counotte Wat is goed water? Smakelijk Beschikbaar Niet schadelijk voor dieren Niet schadelijk voor producten (ei, vlees) 1 Waterbehoefte Normale omstandigheden: 1,6-2

Nadere informatie

Snijmaïs oogsten 1971. Inkuilmanagement. Wat komt aan de orde? Welke verliezen bij inkuilen, bewaring en voeren

Snijmaïs oogsten 1971. Inkuilmanagement. Wat komt aan de orde? Welke verliezen bij inkuilen, bewaring en voeren Inkuilmanagement Betere snijmaïs voeren door minder verliezen Snijmaïs oogsten 1971 Herman van Schooten Maïschallenge bijeenkomst 4 september 2012 De normale oogsttijd valt van 20 september tot 20 oktober

Nadere informatie

Aardappel, Groente en Fruitverwerking. afrekenen met bacteriën, virussen + schimmels

Aardappel, Groente en Fruitverwerking. afrekenen met bacteriën, virussen + schimmels Aardappel, Groente en Fruitverwerking Aardappel, Groente en Fruitverwerking Vires5 hanteert in haar bedrijfsfilosofie het one-stop-shop principe. Voor de klanten betekent dit dat Vires5 een volledig dienstenpakket

Nadere informatie

totally rawesome! Compleet Vers Vlees voor Honden

totally rawesome! Compleet Vers Vlees voor Honden totally rawesome! Compleet Vers Vlees voor Honden Waarom Raw4Dogs? Jij wilt toch ook graag weten wat je eet? Dan wil je vast ook precies weten wat je je hond te eten geeft! Daarnaast gun je hem natuurlijk

Nadere informatie

Mest, mestverwerking en wetgeving

Mest, mestverwerking en wetgeving Mest, mestverwerking en wetgeving Harm Smit Beleidsmedewerker Economische Zaken, DG AGRO Inhoud Feiten en cijfers. Huidig instrumentarium. Visie op mestverwerking en hoogwaardige meststoffen Toekomstig

Nadere informatie

Voeding. Bevroren voedsel Pas op met wortelen en bieten. Bewaar ze vorstvrij want. Jonge paarden en krachtvoer

Voeding. Bevroren voedsel Pas op met wortelen en bieten. Bewaar ze vorstvrij want. Jonge paarden en krachtvoer Voeding 1. Schimmelvrij hooi Strooi bij het opslaan van het hooi telkens wat keukenzout tussen de balen, de paarden vinden dit lekker, het beschermt tegen schimmels en het haalt nog wat vocht uit het hooi.

Nadere informatie

landbouw en natuurlijke omgeving 2009 dierhouderij en -verzorging gezelschapsdieren CSPE BB minitoets bij opdracht 1 A B X C D foto 1 foto 2

landbouw en natuurlijke omgeving 2009 dierhouderij en -verzorging gezelschapsdieren CSPE BB minitoets bij opdracht 1 A B X C D foto 1 foto 2 landbouw en natuurlijke omgeving 2009 dierhouderij en -verzorging gezelschapsdieren SPE BB minitoets bij opdracht 1 variant b Naam kandidaat Kandidaatnummer Meerkeuzevragen - Omcirkel het goede antwoord

Nadere informatie

Patisserie Unique New Business B.V. Nieuwerhoekplein 1a 3761 HD Soest T: 035-5882395 F: 084-7268972 E:

Patisserie Unique New Business B.V. Nieuwerhoekplein 1a 3761 HD Soest T: 035-5882395 F: 084-7268972 E: Productspecificatie Patisserie Unique New Business B.V. Nieuwerhoekplein 1a 3761 HD Soest T: 035-5882395 F: 084-7268972 E: info@patisserieunique.nl Productkenmerken Artikelnummer 30000 Productnaam Baguette

Nadere informatie

PRAKTISCH. VOEDING VAN UW KAT normen en hoeveelheid. www.licg.nl over houden van huisdieren

PRAKTISCH. VOEDING VAN UW KAT normen en hoeveelheid. www.licg.nl over houden van huisdieren l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n PRAKTISCH VOEDING VAN UW KAT normen en hoeveelheid over houden van huisdieren Het juiste voer en de juiste hoeveelheid

Nadere informatie

Milieuvriendelijke en efficiënte desinfectie zonder chemicaliën en toxische additieven enkel elektriciteit, zout en water?

Milieuvriendelijke en efficiënte desinfectie zonder chemicaliën en toxische additieven enkel elektriciteit, zout en water? Milieuvriendelijke en efficiënte desinfectie zonder chemicaliën en toxische additieven enkel elektriciteit, zout en water? Dankzij een uiterst efficiënte en stabiele diaphragma electrolyse produceert ANOLYTECH

Nadere informatie

De lever bij kat en hond

De lever bij kat en hond De lever bij kat en hond Veterinary Diet DE LEVER BIJ KAT EN HOND Leveraandoeningen komen relatief vaak voor bij katten en honden. De afgelopen jaren is er grote vooruitgang geboekt in het achterhalen

Nadere informatie

Topsport en Voeding V R I J D A G 2 8 M A A R T 2 0 1 4 Z N B A S A R A I P A N N E K OE K S P ORTVOEDINGSADVIES

Topsport en Voeding V R I J D A G 2 8 M A A R T 2 0 1 4 Z N B A S A R A I P A N N E K OE K S P ORTVOEDINGSADVIES Topsport en Voeding V R I J D A G 2 8 M A A R T 2 0 1 4 Z N B A S A R A I P A N N E K OE K S P ORTVOEDINGSADVIES Het menu voor de ouders Even voorstellen Voedingspiramide Basissportvoeding Koolhydraten,

Nadere informatie

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 1 Dit is een voorproefje in druk van het digitale Cosun MVO-verslag over 2011. Wilt u meer gegevens raadplegen over wat wij zoal ondernemen met het oog op onze maatschappelijke

Nadere informatie

Beste KOOK-OOK klant,

Beste KOOK-OOK klant, Beste KOOK-OOK klant, Recent is uit een internationaal onderzoek gebleken dat biologisch voedsel een hogere voedingswaarde heeft dan niet biologisch voedsel. Biologische gewassen zoals groenten, fruit

Nadere informatie

PRAKTISCH. VOEDING VAN UW HOND normen en hoeveelheid. www.licg.nl over houden van huisdieren

PRAKTISCH. VOEDING VAN UW HOND normen en hoeveelheid. www.licg.nl over houden van huisdieren l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n PRAKTISCH VOEDING VAN UW HOND normen en hoeveelheid over houden van huisdieren Het juiste voer en de juiste hoeveelheid

Nadere informatie

Het lezen van de etiketten

Het lezen van de etiketten Terug naar vorige hoofdstuk Terug naar inhoudsopgave Verder naar volgende hoofdstuk Het lezen de etiketten De inhoud dit hoofdstuk: Vergelijkende voedsel analyses Wat er in de wet staat - en wat niet Mineralen

Nadere informatie

Wat erin zit, staat erop! Etiketten

Wat erin zit, staat erop! Etiketten Wat erin zit, staat erop! Etiketten Zoek uit welke informatie er zoal op etiketten staat door tien verschillende verpakkingen te bestuderen. Maak een indeling van de categorieën informatie. Probeer er

Nadere informatie

Spijsvertering. Voorwoord. Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering.

Spijsvertering. Voorwoord. Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering. Spijsvertering Voorwoord Mijn spreekbeurt gaat over de reis van het voedsel. Met een moeilijk woord heet dat Spijsvertering. Spijsvertering betekent: "Het verteren van het voedsel tot stoffen die door

Nadere informatie

Leveraandoeningen bij de hond

Leveraandoeningen bij de hond Leveraandoeningen bij de hond LEVERAANDOENINGEN BIJ DE HOND Leveraandoeningen komen relatief vaak voor bij honden. De afgelopen jaren is er grote vooruitgang geboekt in het achterhalen van de oorzaken

Nadere informatie

1. Belang Hygiënecode

1. Belang Hygiënecode 1. Belang Hygiënecode 1. Waarom wordt er in de slagerij met een Hygiënecode gewerkt? Om op een structurele manier hygiënisch en veilig met voedsel te werken. Om mensen te leren om gezonder en gevarieerder

Nadere informatie

VERORDENINGEN. (Voor de EER relevante tekst)

VERORDENINGEN. (Voor de EER relevante tekst) L 125/10 VERORDENINGEN VERORDENING (EU) 2015/786 VAN DE COMMISSIE van 19 mei 2015 tot vaststelling van criteria voor de aanvaardbaarheid van zuiveringsprocedés die worden toegepast op producten die bedoeld

Nadere informatie

Optimale voeding. Hoe verteerdeenbig en hoe kanikhem daarbij helpen. Albert Timmerman

Optimale voeding. Hoe verteerdeenbig en hoe kanikhem daarbij helpen. Albert Timmerman Optimale biggen voeding Hoe verteerdeenbig en hoe kanikhem daarbij helpen Albert Timmerman Wat zien we in praktijk? Veel gezondheidsproblemen (Verterings-)diarree Streptococcen Plotse sterfte Oornecrose

Nadere informatie

Mitochondriële ziekten

Mitochondriële ziekten Mitochondriële ziekten Stofwisseling NCMD Het Nijmeegs Centrum voor Mitochondriële Ziekten is een internationaal centrum voor patiëntenzorg, diagnostiek en onderzoek bij mensen met een stoornis in de mitochondriële

Nadere informatie

FEITEN OVER BIOLOGISCHE GEITEN

FEITEN OVER BIOLOGISCHE GEITEN FEITEN OVER BIOLOGISCHE GEITEN Info over de geitenmelksector Alles over productie, verwerking en afzet De melkgeit is terug Kenmerken van de melkgeit De melkgeit in Nederland is terug van weggeweest. In

Nadere informatie

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Omzendbrief betreffende de dioxinemonitoring van voor de diervoeding bestemde risicovolle producten Kenmerk PCCB/S1/DVO/912984 Datum 16/12/2015

Nadere informatie