~T.!~j~~INOHOVEN. 81BliOTHEEK 8~01749 THE-RC Computing Centre Note 18

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "------. ~T.!~j~~INOHOVEN. 81BliOTHEEK 8~01749 THE-RC 54908. Computing Centre Note 18"

Transcriptie

1 THE-RC BliOTHEEK 8~ ~T.!~j~~INOHOVEN d! Technische Hogescl I' Computing Centre Note 18 Inventarisatie van Data Base Management Systemen en keuze-overwegingen voor het THE-RC Auteur: Th.H. Bruning iy./ 1.-/ ~ (,;- l December 1983

2 INHOUDSOPGAVE O. Inleiding biz Toepassingsgebieden van een DBMS. biz Aspecten van data base management systemen. biz Huidige ontwikkelingen binnen de THE. biz Beperking van de keuzemogelijkheden biz Korte beschrijving van elk der systemen biz DMS II van Burroughs. biz SQL/DS van IBM. biz IDMS van Cullinane Database Systems, Inc. biz ORACLE van Relational Software Incorporated biz RAPPORT van LOGICA. biz TOTAL van Cincom Systems, Inc.. biz ADABAS, the Adaptable Data Base System. biz BASIS, Batelle's Automated Search Information System. biz MIMER van Savant biz Opmerkingen biz Keuze-overwegingen voor de administratieve automatiserinblz Samenvatting en conclusies. biz Aanbevelingen biz. 33 Bijlagen biz. 34

3 THE-RC biz. 3 o. Inleiding In deze Inleiding zijn enlge algemene uitgangspunten geformuleerd. In paragraaf 1 maken we onderscheid, in verband met de eisen die we stellen, tussen data base management systemen ten behoeve van de constructie van informatiesystemen voor administraties en ten behoeve van de ontwikkeling van technisch wetenschappelljke informatlesystemen. In paragraaf 2 laten we de verschillende aspecten van een een data base management systeem de revue passeren. In paragraaf 3 wordt de huidige situatie aan de THE met betrekking tot data base programmatuur ulteen gezet. In paragraaf 4 geven we aan tot welke data base programmatuur we onze keuze beperkt hebben. In paragraaf 5 geven we een beknopt overzicht van de karakteristieken van deze systemen. Tot slot trekken we in paragraaf 6 enige conclusies. De Bijlage geeft in enkele tabellen de belangrijkste aspecten weer. Definities Data base: een grote hoeveelheid data met die logisch gezien bij elkaar horen speciale software (data base management wordt. Informatie systeem: toepassing met de programmatuur. complexe structuren en die met behulp van system) onderhouden een data base voor een specifieke door de gebruiker ontwikkelde bijbehorende Data base (management) systeem: systeemprogrammatuur waarmee data bases gecreeerd, en door meerdere gebruikers tegelijkertijd onderhouden en geraadpleegd kunnen worden. Klassen van data base management systemen De huidige data base systemen kunnen we gemakshalve in drie klassen verdelen te weten: enerzijds de volwaardige systemen waarmee grote (administratieve) informatiesystemen worden gebouwd en die, onder andere ten behoeve van multiple user access, een mainframe vereisen en anderzijds de data base systemen voor micro (en mini)'s ten behoeve van persoonlijke (single user access) administraties (informatiesystemen). De derde categorie zit tussen de bovengenoemde twee in en is speciaal voor mini (en micro) apparatuur met beperkte multiple user access. In de volgende paragrafen worden uitsluitend data base systemen van de eerste categorie beschouwd.

4 THE-RC biz Toepassingsgebieden van een DBMS Technisch wetenschappeiijke toepassingen Bij deze toepassingen zal er over het algemeen sprake zijn van betrekkelijk eenvoudige data bases. Een dergelijke data base wordt gekenmerkt doordat hij slechts uit enkele onderling gerelateerde files bestaat. De files kunnen zeer omvangrijk zijn. Men kan hierbij denken aan data bases voor opslag van bijvoorbeeld meetgegevens. enquetegegevens en projectgegevens. Deze data bases zullen over het algemeen een kleine kring (van gespecialiseerde) gebruikers hebben. Eisen die hier gesteld worden zijn onder andere: data base moet interactief op te zetten en aan te passen zijn. het moet mogelijk zijn om gemakkelijk grote hoeveelheden data in te voeren. het is essentieel dat het systeem beschikt over een gemakkelijk aan te leren. krachtige vraagtaal. enige rapport-faciliteiten zijn wenselijk. Ook Computer Aided Design en Production Control systemen maken gebruik van data bases. CADAM bijvoorbeeld. van Lockeed/IBM beschikt over een interface die het gebruik van willekeurige data base management systemen mogelijk moet maken. Engeneering Data Bases zijn data bases waarvan de data gehanteerd worden in rekenintensieve programma's en waarbij een groot gedeelte van de data-structuur zich in het werkgeheugen bevindt om snel acces mogelijk te maken. Normale data base systemen geven voor dit soort toepassingen een te traag acces. Administratieve toepassingen l~t data base systeem wordt in dit geval gebruikt bij de constructie van omvangrijke informatiesystemen. Deze kenmerken zich door een groot aantal onderling gerelateerde bestanden. die een lange levensduur hebben en waarbij in de loop van de tijd de structuur zal wijzigen. in die zin dat een record met een veld uitgebreid moet worden en/of dat een veld van een record uitgebreid moet worden. Voor een goed functioneren van het informatiesysteem is het belangrijk om over de volgende faciliteiten te beschikken: Geintegreerde Data Dictionary Dit is een gereedschap voor de data base administrator en de programmeur. In de Data Dictionary is zowel de statische informatie over de bestanden opgenomen (bestands definities. authorisatie gegevens en scherm definities). als ook aile informatie omtrent het gebruik van de bestanden etc. (dynamische informatie). Vraagtaal voor interactief gebruik Dit is een stuk gereedschap waarmee de " getrainde" eind-

5 THE-RC biz. 5 gebruiker direct vanachter zijn terminal informatie aan het systeem kan onttrekken, meestal in de vorm van tabellen. Dmdat niet verwacht mag worden dat aile eindgebruikers als "getraind" gekwalificeerd kunnen worden moet het mogelijk zijn om vragen in een bibliotheek op te slaan. Report generator Hiermee kan een automatiseringsdeskundige op een snelle manier overzichten met de gewenste informatie in bijna elke gewenste layout produceren. Software development tool lliermee kan aile interactieve programmatuur, die noodzakelijk is om administraties te automatiseren, interactief ontwikkeld worden. Screen definitie faciliteit Hiermee kan de layout van screens worden gedefinieerd en gewijzigd onafhankelijk van de programma's die ze gebruiken. Host language interface Voor de administratieve programma's: COBOL en PL/l, voor de technisch wetenschappelijke programma's: FORTRAN en PASCAL. 2. Aspecten van data base management systemen Data base structuren Hierarchische data base Een dergelijke data base bestaat uit een aantal verschillende bestanden waarbij de records uit die bestanden onderling gerelateerd zijn volgens een hierarchische structuur. Deze hierarchie bepaalt tevens het pad waarlangs records zijn te benaderen. Dit is de oudste data base structuur en heeft de beperking dat aileen relaties in de vorm van boomstructuren mogelijk zijn, hetgeen bij de andere soorten niet het geval is. Netwerk data base Een netwerk data base bestaat uit meerdere bestanden waarbij de records onderling volgens een netwerkstructuur gerelateerd kunnen zijn. Deze relaties worden in zogenaamde (owner member) sets vastgelegd. Voor netwerk data bases is een internationale standaard vastgelegd (Codasyl). De programmeur navigeert door de netwerkstructuur ("record at a time" acces). Relationele data base Bij een relationele data base bestaan aile bestanden uit tabellen evenals aile relaties tussen de bestanden. Bij vele theoretische beschouwingen over data bases wordt er van relationele data bases uit gegaan, omdat er overeenkomst bestaat met (wiskundige) verzamelingen. Bij relationele data bases werkt men met operaties op verzamelingen. Geintegreerdheid van de functies De verschillende functies zoals: data base structuur wijzigen, report generator en definitie, data base de vraagtaal moe ten

6 THE-RC biz. 6 zodanig geintegreerd en op elkaar afgestemd zijn dat de gebruiker gemakkelijk van de ene functie naar de andere kan "switchen". Overdraagbaarheid Een data base management systeem dat op machines van diverse fabrikanten operationeel is, verdient voorkeur boven een systeem dat slechts op een machine te gebruiken is. Met zo'n eerstgenoemd systeem is men onafhankelijk van de hardware-keuze. Daarnaast is het uitermate wenselijk dat ook in de toekomst op lokale mini's hetzelfde data base management systeem is te gebruiken als op het mainframe. Gebruiksgemak Het gebruiksgemak wordt enerzijds bepaald door het gemak waarmee bet gebruik van de verschillende componenten is te leren en anderzijds door de faciliteiten die het systeem biedt met betrekking tot privacy, security en concurrent access. Ten aanzien vande security is het van belang hoe snel na een storing een data base weer operationeel en up-to-date is (door middel van een "roll forward" met "after images" op een logfile of door middel van "roll backward" met "before images") en hoe de data base beheerder uberhaupt detecteert dat er iets niet in orde is met de data base. Systeem beslag CPU, zowel bij online als batch gebruik. Geheugenbeslag (per data base en per actieve gebruiker). Welke terminals zijn bij het data base systeem te gebruiken. Onder welk operating system is het systeem operationeel. Kosten Aanschaf en onderhoud Personeel (systeem programmeurs etc) Documentatie en cursussen Gebruikerservaringen Bij wat voor bedrijven of instellingen is het in gebruik? Hoe complex van structuur en hoe omvangrijk zijn de toegepaste data bases? Welke maatregelen heeft men getroffen om de data bases consistent te houden? Worden er (bedrijfs)standaards door de systeemontwerpers en programmeurs gehanteerd? Hoe zijn de eindgebruikers over het systeem te spreken?

7 THE-RC blz Huidige ontwikkelingen binnen de THE Data base management systemen op de THE Op dlt moment wordt op de DEC 20 bij de sfdeling Bedrijfskunde DBMS 20 gebruikt ten behoeve van het practicum bij het college Data Bases van Drs. F. Remmen. DBMS 20 voldoet aan de Codasyl standaard. Voor het practicum is een complexe/en omvangrijke data base voor een fictief ziekenhuis informatiesysteem gecreeerd die met behulp van COBOL programma's wordt bespeeld. Ten behoeve van de studenten administratie wordt gebruik gemaakt van het. door het RC ontwikkelde. MARS systeem. MARS support hierarchisch gestructureerde data bases. die op logisch niveau gerelateerd kunnen zijn. MARS heeft uitsluitend een interface met ALGOL (BEA); multiple user access is aileen toegestaan voor retrieval programma's; het bezit geen eigen authorisatie faciliteiten en de security maatregelen zijn beperkt (geen roll forward en roll back). MARS beschikt over uitgebreide screenings mogelijkheden en geeft uitgebreide foutmeldingen. Sinds kort beschikken we ook over een zelf ontwikkelde screen formatter (uitsluitend geschikt voor uitvoer). Ten behoeve van de overige administraties die geautomatiseerd zijn wordt er gewerkt met de traditionele bestandsorganisatie. Cluster Voor de universitaire administratieve automatisering heeft de minister de universitaire instellingen in zogenaamde clusters ingedeeld. waarbij elk cluster 1 machine krijgt. Tot nu toe zijn er 3 cluster machines geplaatst, allen IBM 4341, in Leiden, Amsterdam en Nijmegen. De Stichting Universitaire Adminstratieve Automatisering richt zich met haar ontwikkelingen op IBM en het data base management systeem IDMS.

8 THE-RC biz Beperking van de keuzemogelijkheden De keuze van een data base management system met bijbehorende software vindt plaats in het kader van de vervanging van de B7700. Daarom hebben we ons tot de volgende data base pakketten beperkt: 1. DMS II van Burroughs, voor het geval we bij Burroughs apparatuur blijven. 2. SQL/DS van IBM, voor het geval dat we overgaan tot IBM of plug compatible apparatuur. (IMS en DL/1 van IBM komen niet in aanmerking omdat deze systemen teveel computercapaciteit en teveel mankracht vergen. 3. IDMS van Cullinane, aileen te gebruiken op IBM (compatible) apparatuur. Dit systeem is door een CVDUR werkgroep gekozen om daarmee programmatuur in SUAA verband te ontwikkelen. Om in de toekomst vrij te zijn in de hardware-keuze, en om op lokaal opgestelde apparatuur van ander fabrikaat toch hetzelfde data base systeem te kunnen gebruiken verdient het aanbeveling om naar data base management pakketten te kijken waarvan voor meerdere systemen implementaties bestaan. Daarom komen ook de volgende pakketten in aanmerking: 4. ORACLE van Relational Software, speciaal ontworpen voor wetenschappelijke toepassingen op DEC en IBM apparatuur. 5. RAPPORT van Logica, een relational data base management system geschreven in standaard FORTRAN en (dus) volledig portable (implementaties onder andere op Burroughs, IBM, DEC en PRI}ffi apparatuur). 6. TOTAL van Cincom Systems; een niet-codasyl netwerk data base management systeem dat op een grote verscheidenheid van machines is geimplementeerd. 7. ADABAS van Software AG; een veel gebruikt data base systeem voor IBM, VAX en PDP BASIS van Batelle, ook op meerdere computers geimplementeerd. De met BASIS gerealiseerde informatiesystemen zijn zonder problemen van de ene op de andere machine over te zetten (portable informatiesystemen). 9. MIMER van Savant is een relationeel data base systeem dat op een groot aantal machines is geimplementeerd. Be langrijk pluspunt is, dat het programma's kan gegeneren voor andere computers. AIle gegevens over de verschillende data base voornamelijk verkregen uit documentatie en literatuur en uit presentaties van fabrikanten. systemen zijn voorts uit de

9 THE-RC biz Korte beschrijving van elk der systemen 5.1. DMS II van Burroughs (In gebruik bij Gist Brocades) Database Management System II (DMS 11) DMS II is een niet-standaard data base management systeem. De database-administrator definieert een data base met behulp van de definitietaal DASDL. Een D~1S II data base is opgebouwd uit een willekeurig aantal data sets (files), waarbij de records van een data set de occurrences zijn van een entiteit. Een record is opgebouwd uit items (maximum record lengte 4K woorden). Een item is van het type alpha, boolean, field, number of real. De records binnen een data set zijn niet geordend. Naast data sets kent DMS II ook nog sets en subsets. Oit zijn additionele files, waarvan de records een sleutel (eventueel een samengestelde sleutel) en een adres van een record in de bijbehorende data set bevatten. Een set bevat voor ieder record in de bijbehorende data set een entry, een subset slechts VQor sommige records. Met deze faciliteiten zijn tabelvormige data bases te definieren. Dankzij het feit dat data sets, sets en subsets ook items mogen zijn van een record van een data set, is het ook mogelijk hierarchisch gestructureerde data bases te definieren. Tenslotte is het mogelijk in een record diverse soorten links te definieren. Een link bevat een adres van een record in een data set. Zodoende is het ook mogelijk om met OMS II data bases met een typische netwerkstructuur te definieren. net herstructureren van een bestaande data base. Met behulp van DASOL is dat mogelijk, mits er maar geen fysieke wijzigingen plaatsvinden in de data sets. Dus toevoegen en verwijderen van hele data sets, sets en subsets kan met DASOL gerealiseerd worden. Voor het wijzigen van de recordbeschrijving, bijvoorbeeld voor het toevoegen en verwijderen van items, moet de utility Data Base Reorganization gehanteerd worden. Beveiliging (audit en recovery) DMS II onderscheidt twee soorten data bases: audited en nonaudited. In het laatste geval moet er handmatig recovery gepleegd worden als de data base opgeblazen is. In het eerste geval is recovery een volledig automatisch gebeuren. Daartoe is het wei noodzakelijk, om consistentie te kunnen garanderen, dat de prograrnmeur het updaten in transacties organiseert.

10 THE-RC biz. 10 Exception handling Bij acces van een data base met behulp van een host language kan een uitzonderingsituatie ondervangen worden door het testen van het resultaat van de data base operatie. Dit is geheel voor de verantwoordelijkheid van de programmeur. Host language interface DMS II bezit een host language interface met ALGOL(BEA), COBOL68, COBOL74 en PL!I. Generalized Message Control System (Gemcos) Gemcos is een transactie georienteerd Message Control System dat onder andere de samenwerking met DMS II synchroniseert voor interactieve applicaties, hetgeen vooral van belang is voor de recovery. De belangrijkste faciliteiten van Gemcos zijn: Transaction Control Language Access Control (wie mag op welk station een transactie plegen) Message routing Checkpoint recovery Network Control Utilities Data Base Reorganization Ten behoeve van het verbeteren van de performance en het wijzigen van de data base structuur. Dump Tape Directory Een hulpmiddel bij het handmatig plegen van data base recovery. Loaddump Genereert programma's waarmee data sets geladen kunnen worden vanaf een conventionele file. Data Base Monitor Hiermee kan de data base administrator interactief statistieken met betrekking tot het gebruik van de data base raadplegen en diverse opties en parameters van de data base zetten. Dbanalyzer Een gereedschap voor de data base administrator am de logische en fysieke structuur van de data base te analyseren. Data Dictionary Met de Data Dictionary faciliteit kan een DMS II data base ( de Data Dictionary) gecreeerd worden met informatie over (andere) DMS II data bases, bijbehorende programmatuur en verwijzingen naar documentatie files. Met deze faciliteit kunnen nu rapporten gegenereerd worden die aangeven: welke data bases, programma's en documentatie files bestaan

11 THE-RC biz. 11 welke data bases (items) er door een specifiek programma gebruikt worden welke programma's gebruiken een specifiek item de verschillen tussen twee generaties (update levels) van een bepaalde data base. Inquiry De data base administrator genereert bij een data base een Inquiry programma, waarmee de gehele data base of slechts een gedeelte daarvan, interactief bekeken kan worden. Inquiry bezit naast eenvoudige rapporteringsfaciliteiten ook mogelijkheden om reords toe te voegen, te wijzigen en te verwijderen. De belangrijkste commando's zijn: SELECT Hiermee kunnen records geselecteerd worden, die aan bepaalde criteria voldoen. DISPLAY Hiermee worden de waarden van de geselecteerde records gedisplayd. Met behulp van geneste SELECT's kan Inquiry geneste structuren aan. Reporter lliermee kunnen rapporteringsprogramma's gegenereerd worden voor DMS II data bases, DISK FORTE files en conventionele files. Reporter dient daartoe over een speciale beschrijving (de zogenaamde vocabulary) te beschikken, die aangemaakt wordt met behulp van VOCAL. Als input voor VOCAL kan de DATA DEFINITION van een COBOL programma dienst doen, of de de DASDL beschrijving van een DMS II data base. De generatie van het eigenlijke rapporteringsprogramma vindt in twee fasen plaats. Eerst wordt de rapport definitie gecontroleerd en daarna wordt het eigenlijke rapporteringsprogramma pas gegenereerd. De twee belangrijkste statements in de rapportbeschrijving zijn: INPUT Deze geeft aan hoe de betreffende datastructuren benaderd moeten worden. REPORT Hiermee wordt de layout en de inhoud van een rapport vastgelegd. LINC (Logic and Information Network Compiler) Met LINC kunnen complete on-line, real-time systemen gegenereerd worden. Met behulp van specificaties worden programma's, data base definities en screen layouts gegenereerd inclusief bijbehorend transaction and network management. LINC is te vergelijken met ADS-ONLINE bij IDMS en met lag bij ORACLE. Voor gebruik van LINC zijn nodig: DMS II. COBOL74, GEMCOS, NDL en CANDE.

12 THE-RC biz SQL/OS van IBM Oit is een relational data base system dat de mogelijkheid biedt om interactief bestanden te definieren. te wijzigen en te onderzoeken. Enige eigenschappen Kolommen kunnen van de volgende typen zijn: integer. smallint. decimal(n.m). char(n) en varchar(n). Kolommen kunnen nill-waarden bevatten. tenzij ze NOT NILL gedefinieerd zijn. Oesondanks wordt er bij de selectie geen gebruik gemaakt van drie-waardige logica. Views kunnen gedefinieerd worden: CREATE VIEW AS SELECT FRO}! WHERE Queries kunnen geparametriseerd opgeslagen worden. Een bestaande tabel kan uitgebreid worden met een nieuwe kolom. Geneste SELECT's zijn mogelijk. Er zijn authorisatie faciliteiten met behulp van de commando's GRANT en REVOKE. De documentatie zegt niets over security faciliteiten. Het is mogelijk data van externe files over te brengen naar tabellen. Report generator Er zijn layout faciliteiten ten behoeve van uitvoer op het scherm. die tevens gebruikt kunnen worden voor de printer. Integrated data dictionary De SQL/DS SYSTEM CATALOGS bevatten tabellen. kolommen. programma's. opgeslagen queries. gegevens met betrekking tot gebruikers. tabel gebruik en Host language SQL/OS heeft een host language interface met COBOL. PL/1 en assembler. Gebruikers ervaringen l~t systeem is nog nergens in gebruik in Nederland (Philips ISA is test site).

13 THE-RC biz IDMS van Cullinane Database Systems, Inc. (onder andere in gebruik bij TH Delft) IDMS is een netwerk data base management systeem dat voldoet aan de Codasyl standaard. Bij een dergelijk systeem wordt er onderscheidt gemaakt tussen het definieren van een data base enerzijds en het manipuleren anderzijds. Het definieren van een data base geschiedt met behulp van de Data Description Language (DDL) en bijbehorende compilers. De logische structuur van de data base wordt gerealiseerd met behulp van het record type, relaties tussen records worden vast gelegd met behulp van het set type (owner member). De fysieke data base is opgebouwd uit pagina's, waarbij een pagina uit regels bestaat. Een record wordt opgeslagen op een regel van een pagina onder besturing van de gedefinieerde location mode (CALC, VIA, DIRECT of physical sequential). Een record bestaat uit de eigenlijke data en de pointers behorend bij aile sets waartoe dit record behoort. Een data base wordt in een of meerdere datasets opgeslagen en wei zodanig dat een block van zo'n dataset overeenkomt met een pagina. Het manipuleren van een data base gebeurt met behulp van de Data Manipulation Language die deei uit maakt van een host language (bijvoorbeeld COBOL). Functies van de DML: READY bij de start van een data base transactie (RETRIEVAL/ UPDATE, PROTECTED/EXCLUSIVE) en FINISH aan het einde. FIND beinvloedt de currents (run unit, record type, set type) en GET waardoor data overgebracht worden van data base naar werkgeheugen. Data modificatie geschiedt met STORE, ERASE, CONNECT (opnemen als member in een set), DISCONNECT en MODIFY. In verband met concurrent access en security bestaan er: KEEP om acces van of update door een ander te voorkomen, COMMIT om een checkpoint aan te geven en ROLLBACK om recovery te plegen. Integrated data dictionary (IDD) De data dictionary accepteert definities van entiteiten records, files, programma's, users etc. Verder wordt automatisch het gebruik van de data base bijgehouden en er allerlei rapporten geproduceerd worden. zoals: daarin kunnen Shared data base system (SDS) Dit systeem maakt het mogelijk dat applicatie programma's op verschillende machines een en dezelfde data base accesseren.

14 THE-RC b~. 14 Teleprocessing monitor IDMS-DC een teleprocessing monitor volledig geintegreerd met IDMS. Universal Communications Facility (UCF) een teleprocessing monitor met een gemeenschappelijke taal voor de DB en TP functies t hiermee kunnen reeds bestaande TP-applicaties worden uitgevoerd en nieuwe TP-applicaties kunnen met IDMS geintegreerd worden. Online Query (OLQ) Speciaal bedoeld als een tool tijdens het ontwikkelen van data base applicaties en voor de data base administrator. OLQ bezit een HELP-functie t report faciliteiten en multiple screen output waardoor browsing forward en backward mogelijk is. Culprit output processor (report generator) Een parameter gestuurd systeem om rapporten te genereren van IDMS data bases en conventionele files. Application Development System (ADS online) Hiermee kunnen menu gestuurde transacties ontwikkeld worden. Een applicatie wordt dan gezien als een verzameling dialogen t waarbij een dialoog een enkele interactie is met de persoon achter de terminal. 20'n dialoog bestaat uit de volgende onderdelen: data base view t before terminal output proces t screen layout t waarbij screenvelden en elementen uit records met elkaar geassocieerd worden t after terminal output proces t inter dialoog commando's. het aanroepen van niet-ads programma's. IDMS is geimplementeerd op IBM 360 t 370 t 303x en 4300 systemen.

15 THE-RC biz ORACLE van Relational Software Incorporated Oracle is een relational data base system met alle gewenste componenten. Vraagtaal (SQL) SQL vertoont erg veel overeenkomst met SQL van IBM en zal in de toekomst daarmee ook helemaal compatibel zijn. SQL van Oracle beschikt over enkele mogelijkheden die SQL van IBM (nog) niet biedt, waardoor Oracle de voor IBM problematische vragen wei kan beantwoorden. Enige eigenschappen Kolommen kunnen van de volgende typen zijn: number(n,m), char(l) en date, daarnaast kan eventueel nog NOT NULL gespecificeerd worden. Elke kolom kan van een zoek index voorzien worden. Zo'n index kan op elk gewenst moment toegevoegd en zonodig weer verwijderd worden. Tabellen kunnen worden uitgebreid met nieuwe kolommen. Geneste queries zijn (sinds release 3) ook mogelijk (nestingsdiepte =< 16). Oracle kan de occurrences van een tabel in een hierarchische volgorde (boomstructuur) aflopen. Naast de normale join operatie, waarbij 2 tabe11en als het ware worden samengevoegd op grond van een relatie tussen voorkomende kolomwaarden, kent Oracle ook een zogenaamde outer join waarbij tabellen worden samengevoegd op het niet voorkomen van overeenkomstige waarden. Toegangsbeveiliging (data privacy) Ret inloggen, creeren van tabellen en het toekennen van privileges kan afgeschermd worden. Op tabelniveau kunnen de volgende functies a1 dan niet afgeschermd worden: select, insert, update, delete, het uitbr'eiden van tabel1en en het creeren van indexen. Met behulp van views kan op kolom en waarde niveau afgeschermd worden. Integriteit van de data base Een logical unit of work wordt geheel of geheel niet uitgevoerd op de data base. De gebruiker geeft een logical unit of work aan met behulp van een COMMIT WORK (auto COMMIT is mogelijk). Concurrent access De gebruiker kan dit op 2 manieren garanderen, ofwel door een hele tabel te LOCK-en danwel door bij een SELECT de clause FOR UPDATE te samen met CO~lliIT WORK toe te voegen. Er vindt deadlock detectie plaats??? Backup en recovery Er worden before images gelogged en er zijn recovery faciliteiten. Aborted users worden ge-"roll back"-ed.

16 THE-RC biz. 16 User Friendly Interface (UFI) Het interactief bespelen van Oracle vindt plaats via UFI (CANOE van ORACLE). UFI beschikt over editing faciliteiten, uitgebreide HELP-functie en mogelijkheden om scherm uitvoer te formatteren (inclusief sommatie over kolommen). Via UFI kan scherm uitvoer eventueel ook naar een printer gestuurd worden. Interactive Application Generator en Processor ~~t behulp van de lag kunnen interactief (menu-gestuurde) transactie applicaties gedefinieerd worden, die met behulp van de lap worden uitgevoerd. Binnen de lag heeft de "programmeur" de volledige beschikking over SQL. Kant en klare definities zijn ook met lag weer te wijzigen. Men definieert een scherm met velden. waarbij velden (tijdens executie) door de gebruiker gevuld kunnen worden. of. met behulp van door de gebruiker opgegeven waarden. door SQL queries. Report Writer (RPT) Hiermee kan vaste tekst met informatie uit een data base worden samengevoegd. RPT beschikt over aile SQL-mogelijkheden en daarnaast bevat het reken en sequentieringsfaciliteiten. Oracle Data Loader (ODL) Hiermee kan men data uit externe files overhevelen in tabellen. Host language Host language interface met COBOL. PL/1. FORTRAN. assembler. c en Integrated data dictionary Er bestaan tabellen. die met SQL geraadpleegd waarin namen van tabellen, kolommen. views. indexen automatisch bijgehouden worden. kunnen worden, privileges en Data base administrator De DBA creeert tabellen in overleg met een ORACLE beheerder en draagt zorg voor de toegangsbeveiliging. Gebruikers ervaringen fret systeem is in gebruik bij onder andere Gasunie en Ministerie van Landbouw en Visserij. ORACLE is geimplementeerd op IBM-, PDP 11- en VAX-systemen.

17 THE-RC biz RAPPORT van LOGICA Dit systeem is geschreven in FORTRAN 66 en daardoor op vele systemen operationeel. Ondanks de aanwezigheid van een interactive query facility lijkt het systeem sterk batch georienteerd. Het essentiele mechanisme van RAPPORT is de SEARCH ENDSEARCH constructie waarbij de tussenliggende operaties op elk record dat aan het search criterium voldoet, wordt uitgevoerd. Enige eigenschappen Nesting van SEARCHes is mogelijk. Ret aantal records in 1 file moet < max(integer)/2 zijn. Velden kunnen van het type real of integer zijn (scalar of vector); zonodig kunnen integer velden speciaal voor opslag van karakters dienen. Gewone integer velden kunnen gepacked worden. Meerdere indexen op meerdere velden zijn mogelijk. Volgens de opvatting van LOGICA heeft elke data base een data base administrator nodig die verantwoordelijk is voor de creatie van de tabellen en de performance van het geheel. Er bestaan nogal wat foutcondities, waarmee de programmeur rekening moet houden. Het is mogelijk tabellen te herstructureren, maar dat moet separaat gebeuren, waarna aile programma's opnieuw gecompileerd moe ten worden. Indien het systeem geen reentrant code kent heeft iedere gebruiker zijn eigen nucleus in gebruik. Data privacy: Er kunnen wachtwoorden gekoppeld worden aan de combinatie van een of meerdere velden en een of meerdere waarden. Ret systeem kent dus geen gebruikers. Concurrent access en data security De programmeur moet hiervoor zeif zorgdragen door het gebruik van TRANSACT COMMIT. Zowel after images alsook before images kunnen gelogged worden. Bij deadlock detectie wordt een van de schuldigen ge-"backed out" en het is de verantwoordelijkheid van de gebruiker om te testen of hem dat is overkomen. Recovery operaties herstellen de toestand van de data base. maar niet van het programma. Interactive query facility Lijkt erg veel op een programmeertaal met FORTRAN invloeden. Deze taal kent IF THEN ELSE en WlIILE DO ENDWHILE constructies. formatteringsmogelijkheden voor velden en faciliteiten voor page headers en footers. Zo'n query-programma wordt bij het intikken uitsluitend op syntax gecontroleerd en pas bij het EXECUTE commando uitgevoerd Ret systeem is bij

18 THE-RC biz. 18 PHILIPS (ISA/TIS) in gebruik voor technisch/wetenschappeiijke toepassingen. Host language interface Rapport heeft aileen met FORTRAN t maar in de toekomst ook met COBOL een interface. Gebruikerservaringen Het systeem is bij Philips in gebruik. Ontwikkelingen in release 4 (medio '83) Host language interface met COBOL en PASCAL. Er komt een nieuwe vraagtaal t die volledig compatible is met SQL/nS van IBH t genaamd RASQL. Er komen screen definitie faciliteiten binnen IQL. Er komt een micro-rapport voor 8 en 16 bits micro's. RAPPORT is geimplementeerd op: IBN Burroughs VAX PDP Prime ICL CDC Perkin Elmer Honeywell etc.

19 THE-RC biz TOTAL van Cincom Systems. Inc. TOTAL is een non-codasyl netwerk data base management system van Cincom Systems. Inc. te Cincinnati. Ohio U.S. TOTAL is op een veelheid van machines geimplementeerd. zowel. maniframes als mini's. Eigenschappen Een TOTAL data base is opgebouwd uit Master files en Variable entry files. Op een Master file is direct acces met behulp van een key mogelijk. waarna via kettingen gerelateerde records in Variable entry files benaderd kunnen worden. Met behulp van de Data Dictionary wordt onder andere het user acces veld-niveau geregeld. TOTAL kent zelf geen I/O operaties en maakt uitsluitend gebruik van de standaard acces methoden van het betreffende computersysteem. Het is op een enigszins moeilijke manier mogelijk om bestaande records met nieuwe velden uit te breiden. Iedere file kan afzonderlijk gewijzigd worden, zonder invloed op andere files in de data base. Dankzij deze onderlinge onafhankelijkheid is de gebruiker in staat zijn data base geleidelijk aan op te bouwen. Na executie van een Data Management Language commando levert het systeem een Status Code aft waaruit de al dan niet succesvolle afloop van de opdracht is af te lezen. Het is de taak van de programmeur hierop te testen. Concurrent access wordt ofwei beveiligd door middel van file reservation. ofwei (in de multi task version) door record level reservation. Het is niet mogelijk een record uit een Master File te verwijderen als niet eerst aile daarmee gerelateerde records in de Variable Entry Files zijn verwijderd. SOCP~TES is het batch reporting system met retrieval language. Bij rapportage worden eerst de relevante data aan de data base onttrokken en in een temporary file gedumpt. Vervolgens worden deze data in de gewenste layout geprint. ENVIRON -1 is de TP monitor waarmee tevens recovery gerealiseerd wordt. T-ASK is de on line query faciliteit. Afwisselend commando en menu gestuurd kan men informatie aan de data base onttrekken. HOST

20 THE-RC biz. 20 language interfaces betstaan er voor COBOL, FORTRAN en PASCAL. MANTIS is het application development system (aileen operationeel op IBM sysytemen (7». Hiermee kunnen files, screens en programma's interactief gedefinieerd worden. MANTIS bezit een interface met standaard files en TOTAL data bases; interface met bestaande programma's is mogelijk. RAPPORT is geimplementeerd op: IBH Burroughs VAX PDP ICL CDC Perkin Elmer Honeywell etc.

Databases - Inleiding

Databases - Inleiding Databases Databases - Inleiding Een database is een verzameling van een aantal gegevens over een bepaald onderwerp: een ledenbestand van een vereniging, een forum, login gegevens. In een database worden

Nadere informatie

Databases en SQL Foundation (DBSQLF.NL)

Databases en SQL Foundation (DBSQLF.NL) Databases en SQL Foundation (DBSQLF.NL) EXIN Hét exameninstituut voor ICT ers Janssoenborch - Hoog Catharijne Godebaldkwartier 365 3511 DT Utrecht Postbus 19147 3501 DC Utrecht Nederland T +31 30 234 48

Nadere informatie

Secure Application Roles

Secure Application Roles Secure Application Roles Beheer de toegang tot de database 1. Inleiding Het realiseren van geautoriseerde toegang tot een database lijkt eenvoudig. Echter, vaak blijkt dat dezelfde combinatie van gebruikersnaam

Nadere informatie

SQL is opgebouwd rond een basisinstructie waaraan één of meerdere componenten worden toegevoegd.

SQL is opgebouwd rond een basisinstructie waaraan één of meerdere componenten worden toegevoegd. BASISINSTRUCTIES SQL SQL : Structured Query Language is een taal gericht op het ondervragen van een relationele database en die aan veel klassieke databasemanagementsystemen kan worden gekoppeld. SQL is

Nadere informatie

SQL manipulatietaal. We kunnen er data mee toevoegen, wijzigen en verwijderen uit een database.

SQL manipulatietaal. We kunnen er data mee toevoegen, wijzigen en verwijderen uit een database. SQL manipulatietaal We kunnen er data mee toevoegen, wijzigen en verwijderen uit een database. Basiscommando's: INSERT : toevoegen van gegevens DELETE : verwijderen van gegevens UPDATE : wijzigen van gegevens

Nadere informatie

NHibernate als ORM oplossing

NHibernate als ORM oplossing NHibernate als ORM oplossing Weg met de SQL Queries Wat is ORM? ORM staat in dit geval voor Object Relational Mapping, niet te verwarren met Object Role Modeling. ORM vertaalt een objectmodel naar een

Nadere informatie

DB architectuur. joost.vennekens@denayer.wenk.be

DB architectuur. joost.vennekens@denayer.wenk.be DB architectuur joost.vennekens@denayer.wenk.be DB - logisch perspectief - DB - fysisch perspectief - DBMS Fysische details van databank beheren Zodat gebruiker zich enkel om logische perspectief moet

Nadere informatie

Waarmaken van Leibniz s droom

Waarmaken van Leibniz s droom Waarmaken van Leibniz s droom Artificiële intelligentie Communicatie & internet Operating system Economie Computatietheorie & Software Efficiënt productieproces Hardware architectuur Electronica: relais

Nadere informatie

Technische Specificaties nieuwe Unix Applikaties

Technische Specificaties nieuwe Unix Applikaties Technische Specificaties nieuwe Unix Applikaties In 2010 werden 7 Unix servers geconsolideerd naar een nieuwe Unix omgeving, waar gebruik gemaakt wordt van srp s (vergelijkbaar met zone, of container).

Nadere informatie

Sparse columns in SQL server 2008

Sparse columns in SQL server 2008 Sparse columns in SQL server 2008 Object persistentie eenvoudig gemaakt Bert Dingemans, e-mail : info@dla-os.nl www : http:// 1 Content SPARSE COLUMNS IN SQL SERVER 2008... 1 OBJECT PERSISTENTIE EENVOUDIG

Nadere informatie

1. Inleiding... 2 1.1. Inleiding SQL... 3 1.1.1. Inleiding... 3 1.1.2. Database, databaseserver en databasetaal... 4 1.1.3. Het relationele model...

1. Inleiding... 2 1.1. Inleiding SQL... 3 1.1.1. Inleiding... 3 1.1.2. Database, databaseserver en databasetaal... 4 1.1.3. Het relationele model... 1. Inleiding... 2 1.1. Inleiding SQL... 3 1.1.1. Inleiding... 3 1.1.2. Database, databaseserver en databasetaal... 4 1.1.3. Het relationele model... 4 1.1.4. Wat is SQL?... 6 1.1.5. Verschillende categorieên

Nadere informatie

Powerpoint presentatie College 5 Gilbert van Lierop & Farshad Salamat

Powerpoint presentatie College 5 Gilbert van Lierop & Farshad Salamat Powerpoint presentatie College 5 Gilbert van Lierop & Farshad Salamat Wat is een database? Een verzameling van georganiseerde data Een database bestaat uit applicaties, SQL en het DBMS Watis eendbms? EenDBMS

Nadere informatie

Gebruikers handleiding. Lizard Configuration Manager ToolTip. Installatie. Instellen. Initieel instellen

Gebruikers handleiding. Lizard Configuration Manager ToolTip. Installatie. Instellen. Initieel instellen Gebruikers handleiding Lizard Configuration Manager ToolTip Installatie Installeer eerst het volgende: Installeer python 2.5.2; zie de map Breda\Tooltip\lcm\install\python-2.5.2.msi Ga naar dos (run/uitvoeren

Nadere informatie

Databank - Basis 1. Inhoud. Computervaardigheden en Programmatie. Hoofdstuk 4 Databank - Basis. Terminologie. Navigeren door een Venster

Databank - Basis 1. Inhoud. Computervaardigheden en Programmatie. Hoofdstuk 4 Databank - Basis. Terminologie. Navigeren door een Venster 4. 4. Inhoud rste BAC Toegepaste Biologische Wetenschappen Hoofdstuk 4 Databank Terminologie, Navigeren, Importeren Tabellen Records/Velden manipuleren Queries (Vragen) [Ook in SQL] sorteren filter volgens

Nadere informatie

NetPay Desktop Reporting. Rapportage voor Xafax NetPay

NetPay Desktop Reporting. Rapportage voor Xafax NetPay NetPay Desktop Reporting Rapportage voor Xafax NetPay Inhoud 1.0.0 NetPay Desktop Reporting... 3 1.1.0 Minimumeisen... 3 1.2.0 NetPay instellingen... 3 1.2.1 Access Rights groepen... 3 1.2.2 Gebruikers

Nadere informatie

Hoog Beschikbaarheid en het waterschapshuis

Hoog Beschikbaarheid en het waterschapshuis Hoog Beschikbaarheid en het waterschapshuis het doel, de mogelijkheden en de beperkingen Oracle Waterschapsdag SPREKER : E-MAIL : DATUM : Johan Westerduin jwesterduin@transfer-solutions.com 30 november

Nadere informatie

Martiris 2011. Secure Private Data. Gegevensbescherming in Oracle Databases

Martiris 2011. Secure Private Data. Gegevensbescherming in Oracle Databases Martiris 2011 Secure Private Data Gegevensbescherming in Oracle Databases Inhoudsopgave INTRODUCTIE... 3 HISTORIE... 4 SECURE PRIVATE DATA: FUNCTIONEEL... 4 A) ROW LEVEL SECURITY... 4 B) COLUMN MASKING...

Nadere informatie

EMBEDDED SQL. Inleiding. Queries en update-opdrachten. Embedden en hostvariabelen

EMBEDDED SQL. Inleiding. Queries en update-opdrachten. Embedden en hostvariabelen Inleiding In het boek Databases & SQL wordt beschreven hoe opdrachten in de programmeertaal SQL gebruikt worden om de inhoud van een relationele database te raadplegen en te bewerken. SQL wordt daarbij

Nadere informatie

Kennis na het volgen van de training. Na het volgen van deze training bent u in staat:

Kennis na het volgen van de training. Na het volgen van deze training bent u in staat: Training Trainingscode Duur Gepubliceerd Taal Type Leermethode Kosten SF2015V8 4 dagen 02/02/2015 Nederlands & Engels Developer, basis Invidueel & klassikaal Op aanvraag Deze training richt zich op het

Nadere informatie

DBMS. DataBase Management System. Op dit moment gebruiken bijna alle DBMS'en het relationele model. Deze worden RDBMS'en genoemd.

DBMS. DataBase Management System. Op dit moment gebruiken bijna alle DBMS'en het relationele model. Deze worden RDBMS'en genoemd. SQL Inleiding relationele databases DBMS DataBase Management System!hiërarchische databases.!netwerk databases.!relationele databases.!semantische databases.!object oriënted databases. Relationele databases

Nadere informatie

Zelftest DB2 for z/os basiscursus

Zelftest DB2 for z/os basiscursus Zelftest DB2 for z/os basiscursus Document: n1067test.fm 22/01/2013 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST DB2 FOR Z/OS BASISCURSUS

Nadere informatie

Technische nota AbiFire5 Rapporten maken via ODBC

Technische nota AbiFire5 Rapporten maken via ODBC Technische nota AbiFire5 Rapporten maken via ODBC Laatste revisie: 29 juli 2009 Inhoudsopgave Inleiding... 2 1 Installatie ODBC driver... 2 2 Systeeminstellingen in AbiFire5... 3 2.1 Aanmaken extern profiel...

Nadere informatie

Multi user Setup. Firebird database op een windows (server)

Multi user Setup. Firebird database op een windows (server) Multi user Setup Firebird database op een windows (server) Inhoudsopgave osfinancials multi user setup...3 Installeeren van de firebird database...3 Testing van de connectie met FlameRobin...5 Instellen

Nadere informatie

Zelftest Java concepten

Zelftest Java concepten Zelftest Java concepten Document: n0838test.fm 22/03/2012 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST JAVA CONCEPTEN Om de voorkennis nodig

Nadere informatie

Installatiehandleiding. Facto minifmis

Installatiehandleiding. Facto minifmis Installatiehandleiding Facto minifmis 1. Installatie Facto MiniFMIS 1.1 Achtergrond Facto MiniFMIS biedt facilitaire organisaties een eenvoudige en gebruikersvriendelijke hulpmiddel bij het uitvoeren van

Nadere informatie

Hoofdstuk: 1 Principes van databases

Hoofdstuk: 1 Principes van databases DBSQLF Databases en SQL Hoofdstuk: 1 Principes van databases aant Css: 4 732 blz 9 1.1 Doel ve database - om op het juiste moment op de juiste plaats de juiste gegevens beschikbaar te hebben richten we

Nadere informatie

SQL datadefinitietaal

SQL datadefinitietaal SQL datadefinitietaal We kunnen er het schema van de database mee bepalen: metadata toevoegen, wijzigen en verwijderen uit een database. Basiscommando's: CREATE : toevoegen van metagegevens DROP : verwijderen

Nadere informatie

AFO 142 Titel Aanwinsten Geschiedenis

AFO 142 Titel Aanwinsten Geschiedenis AFO 142 Titel Aanwinsten Geschiedenis 142.1 Inleiding Titel Aanwinsten Geschiedenis wordt gebruikt om toevoegingen en verwijderingen van bepaalde locaties door te geven aan een centrale catalogus instantie.

Nadere informatie

Functionaliteiten 4orange Connect

Functionaliteiten 4orange Connect Functionaliteiten 4orange Connect 4orange, 2014 Hogehilweg 24 1101 CD Amsterdam Zuidoost www.4orange.nl 2 4orange Connect: de nieuwste release van FileFrame 4orange Connect is de nieuwste release van FileFrame.

Nadere informatie

Organisatie SYSQA B.V. Pagina 1 van 6 Titel Overzicht Versie 1.0 Onderwerp Overzicht blackbox testtechnieken Datum 15 februari 1996

Organisatie SYSQA B.V. Pagina 1 van 6 Titel Overzicht Versie 1.0 Onderwerp Overzicht blackbox testtechnieken Datum 15 februari 1996 Organisatie SYSQA B.V. Pagina 1 van 6 Black-Box Test Technieken Er zijn een aantal test specificatie technieken, verder testtechnieken genoemd, die bruikbaar zijn binnen het black-box acceptatietesten.

Nadere informatie

Een website maken met databasetoegang.

Een website maken met databasetoegang. Hoofdstuk 5 Een website maken met databasetoegang. In dit hoofdstuk gaan we het weblog dat je in hoofdstuk 4 hebt gemaakt verder uitbreiden. Een belangrijk onderdeel wordt toegevoegd aan de applicatie,

Nadere informatie

Interactief, real time security management

Interactief, real time security management P2000 en P2000LE SECURITY MANAGEMENT SYSTEEM Interactief, real time security management P2000 Security Management Systeem Schaalbaar, intuïtief en eenvoudig in gebruik Het Johnson Controls P2000 security

Nadere informatie

Wat is nieuw in Enterprise Guide

Wat is nieuw in Enterprise Guide Enterprise Guide 42 4.2 Lieve Goedhuys Copyright 2009 SAS Institute Inc. All rights reserved. Wat is nieuw in Enterprise Guide Vereenvoudigde interface Gebruikersinterface i Project recovery Conditionele

Nadere informatie

MA!N Rapportages en Analyses

MA!N Rapportages en Analyses MA!N Rapportages en Analyses Auteur Versie CE-iT 1.2 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Microsoft Excel Pivot analyses... 4 2.1 Verbinding met database... 4 2.2 Data analyseren... 5 2.3 Analyses verversen... 6

Nadere informatie

15 July 2014. Betaalopdrachten web applicatie gebruikers handleiding

15 July 2014. Betaalopdrachten web applicatie gebruikers handleiding Betaalopdrachten web applicatie gebruikers handleiding 1 Overzicht Steeds vaker komen we de term web applicatie tegen bij software ontwikkeling. Een web applicatie is een programma dat online op een webserver

Nadere informatie

Relationele databanken

Relationele databanken Relationele databanken De meeste databanken zijn relationeel. Gegevens in tabellen. Relationele model stoelt op de verzamelingenleer (leer der relaties). Relatie betekent hier tabel. Grote kracht van deze

Nadere informatie

1 Labo 4 H 8 Jobs, Alerts en Operators H 9 Monitoring en Troubleshooting

1 Labo 4 H 8 Jobs, Alerts en Operators H 9 Monitoring en Troubleshooting 1 Labo 4 H 8 Jobs, Alerts en Operators H 9 Monitoring en Troubleshooting SQL Server 2008 R2 - Labo 4-1 1.1 Database Mail Configureer database mail zodat e-mail wordt verstuurd met je eigen e-mailadres

Nadere informatie

4orange Connect. 4orange, 2015. Hogehilweg 24 1101 CD Amsterdam Zuidoost www.4orange.nl

4orange Connect. 4orange, 2015. Hogehilweg 24 1101 CD Amsterdam Zuidoost www.4orange.nl 4orange Connect 4orange, 2015 Hogehilweg 24 1101 CD Amsterdam Zuidoost www.4orange.nl 2 Inhoud Inhoud... 2 1. Achtergrond... 3 2) Browsen... 4 3) Scheduler... 4 4) Frequenties en kruistabellen... 4 5)

Nadere informatie

Zelftest Informatica-terminologie

Zelftest Informatica-terminologie Zelftest Informatica-terminologie Document: n0947test.fm 01/07/2015 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INTRODUCTIE Deze test is een zelf-test, waarmee u

Nadere informatie

ONLINEADVISEREN.NL ONLINEADVISEREN.NL. Handleiding interactief websysteem ter ondersteuning van online adviseren

ONLINEADVISEREN.NL ONLINEADVISEREN.NL. Handleiding interactief websysteem ter ondersteuning van online adviseren ONLINEADVISEREN.NL Handleiding interactief websysteem ter ondersteuning van online adviseren Handleiding onlineadviseren 120815 Blz. 1 van 17 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Aanmelden... 3 3 Algemene functionaliteit...

Nadere informatie

Automatisering voor Financiële Dienstverleners. Werken met Queries en Merge Documenten. For more information visit our website at www.pyrrho.

Automatisering voor Financiële Dienstverleners. Werken met Queries en Merge Documenten. For more information visit our website at www.pyrrho. Automatisering voor Financiële Dienstverleners Werken met Queries en Merge Documenten For more information visit our website at www.pyrrho.com Date: Document Nr: 30 maart, 2007 UBizzMerge, Versie 4.0 Status:

Nadere informatie

1 Inleiding. 3 Handmatig... invoeren zaken basis 4 Verwerken... zaken 5 Afhandelen... van zaken. 7 Uitgebreidere... zaak opties

1 Inleiding. 3 Handmatig... invoeren zaken basis 4 Verwerken... zaken 5 Afhandelen... van zaken. 7 Uitgebreidere... zaak opties 2 Supportdesk Pro Introductie Inhoudsopgave I Supportdesk Pro 3 1 Inleiding... 3 2 Werkwijze... 3 II Zaken 4 1 Introductie... 4 2 Zaken beheren... 4 3 Handmatig... invoeren zaken basis 4 4 Verwerken...

Nadere informatie

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I WOSI Ruud Jungbacker en Michael de Vries - Technisch ontwerp Website Document historie Versie(s) Versie Datum Status Omschrijving / wijzigingen 0.1 20 nov 2008 Concept

Nadere informatie

Installatie SQL: Server 2008R2

Installatie SQL: Server 2008R2 Installatie SQL: Server 2008R2 Download de SQL Server 2008.exe van onze site: www.2work.nl Ga naar het tabblad: Downloads en meld aan met: klant2work en als wachtwoord: xs4customer Let op! Indien u een

Nadere informatie

SQL Plan Management in Oracle11g Harald van Breederode

SQL Plan Management in Oracle11g Harald van Breederode SQL Plan Management in Oracle11g Harald van Breederode Sinds de introductie van de Cost Based Optimizer (CBO) in Oracle7 hebben zowel database beheerders als database ontwikkelaars de wens om deze optimizer

Nadere informatie

Elfde-Liniestraat 24 3500 Hasselt Schooljaar 2009-2010 TINFO POKER GAME Oracle Scripts

Elfde-Liniestraat 24 3500 Hasselt Schooljaar 2009-2010 TINFO POKER GAME Oracle Scripts Elfde-Liniestraat 24 3500 Hasselt Schooljaar 2009-2010 TINFO POKER GAME Oracle Scripts Studenten: Peter Asnong Rik Broens Tom De Keyser Daan Gielen Kris Gregoire Koen Olaerts Toon Wouters Inhoudsopgave

Nadere informatie

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Slimmer samenwerken met SharePoint Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Workflows, forms, reports en data WAAROM KIEZEN VOOR K2? Of u nu workflows moet maken voor items in SharePoint

Nadere informatie

ARCHIEFBEHEER. Basis gebruikersgids. > RS-Web

ARCHIEFBEHEER. Basis gebruikersgids. > RS-Web Basis gebruikersgids > RS-Web >> Januari 2011 > Inhoud Toegang tot RS-Web 1. Home 1a. Intro 1b. My Preferences 1c. Change Password 1d. User Admin 2. Meest gebruikte functies 2a. Doos laten ophalen ter

Nadere informatie

The End of an Architectural Era

The End of an Architectural Era The End of an Architectural Era M. Stonebraker, S. Madden, D. J. Abadi, S. Harizopoulos, N. Hachem, P. Helland Jorn Van Loock Inleiding Oorsprong relationele DBMS IBM System R (1974) DB2 Sybase SQL Server

Nadere informatie

Selenium IDE Webdriver. Introductie

Selenium IDE Webdriver. Introductie Selenium IDE Webdriver Het Wielsem 10, 5231 BW s- Hertogenbosch, telefoon 073-6409311 e- mail info@testwork.nl internet http://www.testwork.nl 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave... 2 2 Selenium IDE... 3 3

Nadere informatie

Foutafhandeling in SQL

Foutafhandeling in SQL Algemene richtlijnen binnen de mogelijkheden van RDBMS en 4GL Foutafhandeling in SQL Toon Loonen Foutafhandeling van SQL-code is op veel projecten een achtergebleven gebied. Soms is er discussie of het

Nadere informatie

Workshop 3x. Normaliseren. Normaliseren. Hiëarchische database ODBMS. Relationele database. Workshop 14 oktober 2010. A. Snippe ICT Lyceum 1

Workshop 3x. Normaliseren. Normaliseren. Hiëarchische database ODBMS. Relationele database. Workshop 14 oktober 2010. A. Snippe ICT Lyceum 1 Workshop 3x Analytisch vermogen Huiswerk Lestijden 10:00 12:30 Pauze 10:15 10:30 Deze les: Hiëarchische database Relationele database ODBMS Normaliseer stappen Hiëarchische database Elk record in een database

Nadere informatie

Zelftest Java EE Architectuur

Zelftest Java EE Architectuur Zelftest Java EE Architectuur Document: n1218test.fm 22/03/2012 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST JAVA EE ARCHITECTUUR Nota:

Nadere informatie

Beknopte dienstbeschrijving beveiligen van Webapplicaties m.b.v. digitale certificaten en PKI

Beknopte dienstbeschrijving beveiligen van Webapplicaties m.b.v. digitale certificaten en PKI Beknopte dienstbeschrijving beveiligen van Webapplicaties m.b.v. digitale certificaten en PKI Document: Beknopte dienstbeschrijving beveiligen van Webapplicaties Versie: maart 2002 mei 2002 Beknopte dienstbeschrijving

Nadere informatie

KPN Server Back-up Online

KPN Server Back-up Online KPN Server Back-up Online Snel aan de slag met Server Back-up Online Server Versie 6.1, built 2011 d.d. 20-08-2012 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Ondersteunde besturingssystemen... 3 2 Installatie...

Nadere informatie

Handleiding DirectAdmin

Handleiding DirectAdmin Handleiding DirectAdmin Heeft uw hostingpakket het control panel DirectAdmin dan leest u in deze sectie hoe u uw pakket kunt beheren. Dat doet u via : http://www.uwdomein.nl:2222. 1 Inloggen Voordat u

Nadere informatie

Welkom! GertJan Coolen

Welkom! GertJan Coolen Welkom! GertJan Coolen Agenda Introductie Communicare Trends in de markt & MS Lync Contact Center for Lync Uitgangspunten Architectuur Functionaliteiten Partnership Wrap up & interactie Communicare Internationaal

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord Belangrijkste kenmerken van dit boek De opzet van dit boek Over de auteur Woord van dank

Inhoud. Voorwoord Belangrijkste kenmerken van dit boek De opzet van dit boek Over de auteur Woord van dank v Voorwoord Belangrijkste kenmerken van dit boek De opzet van dit boek Over de auteur Woord van dank 1 Introductie: data en informatie 1.0 Wat leer je in dit hoofdstuk? 1.1 Verschil tussen gegevens en

Nadere informatie

Verplichtingen administratie. Brochure - Verplichtingen administratie

Verplichtingen administratie. Brochure - Verplichtingen administratie Brochure - Verplichtingen administratie Ontwikkeld door: Van der Heijde Automatisering B.V. Registratie van verplichtingen van debiteuren en aan crediteuren Uitgebreide structuur voor autorisatie van verschillende

Nadere informatie

Proces to model en model to execute

Proces to model en model to execute Proces to model en model to execute Een end-to-end (bedrijfs)proces (figuur 1) is het geheel van activiteiten die zich, op een bepaalde plaats door een bepaalde rol, in bepaalde volgorde opvolgen en waarvan

Nadere informatie

Icoon/Icon Betekenis Description. Change scheduling Online. Gaat offline op (datum/tijd) Online. Going offline on (date/time)

Icoon/Icon Betekenis Description. Change scheduling Online. Gaat offline op (datum/tijd) Online. Going offline on (date/time) Algemeen/General Gepubliceerd maar gewijzigd Published but changed Meer acties op geselecteerde content More actions on selected content Gepubliceerd en niet gewijzigd Published and not changed Terugdraaien

Nadere informatie

ASR Mainframe Monitoring mbv BMC Dataserver

ASR Mainframe Monitoring mbv BMC Dataserver ASR Mainframe Monitoring mbv BMC Dataserver Louis Konings ICT I&O Technical Services Mainframe ASR Nederland ASR Mainframe Monitoring mbv BMC Dataserver Louis Konings 16-Sept-2010 1 Agenda Inleiding BMC

Nadere informatie

AFO 139 Automatische export

AFO 139 Automatische export AFO 139 Automatische export 139.1 Inleiding Vubis Smart beschikt over de mogelijkheid om volledig automatisch beschrijvingen te exporteren naar bestanden op de server. Andere bibliotheken (ongeacht of

Nadere informatie

Adelia Studio Nieuw in versie 12

Adelia Studio Nieuw in versie 12 Adelia Studio Nieuw in versie 12 Web Services Ondersteuning voor complexe toegangsparameters van Web Services voor Visual- en Webprogramma s: gebruik van het type one-way (IN-ONLY); time-out management

Nadere informatie

Temperatuur logger synchronisatie

Temperatuur logger synchronisatie Temperatuur logger synchronisatie Juni 10, 2010 1 / 7 Temperatuur logger synchronisatie Introductie Twee of meerdere ontvangers van het Multilogger systeem kunnen met de temperature logger synchronisatie

Nadere informatie

SQL Aantekeningen 3. Maarten de Rijke mdr@science.uva.nl. 22 mei 2003

SQL Aantekeningen 3. Maarten de Rijke mdr@science.uva.nl. 22 mei 2003 SQL Aantekeningen 3 Maarten de Rijke mdr@science.uva.nl 22 mei 2003 Samenvatting In deze aflevering: het selecteren van tuples, operaties op strings, en aggregatie functies. Verder kijken we naar iets

Nadere informatie

Systeemontwikkeling, Hoofdstuk 6, Query s, macro s en rapporten in MS Access 2010

Systeemontwikkeling, Hoofdstuk 6, Query s, macro s en rapporten in MS Access 2010 6. Query s, macro s en rapporten In dit hoofdstuk zetten we de puntjes op de i. Alle processen zullen in de aangemaakte formulieren met de gebruikersmenu s van de secretaris, penningmeester en wedstrijdsecretaris,

Nadere informatie

Programmeren: Visual Basic

Programmeren: Visual Basic PETERSTUYVESANT COLLEGE INFORMATICA 2009-2010 Programmeren: Visual Basic Algemene Kennis: 01. Programmeren Programmeren is het schrijven van een computerprogramma, een concrete verzameling instructies

Nadere informatie

Les 2 Eenvoudige queries

Les 2 Eenvoudige queries Les 2 Eenvoudige queries XAMP Apache server ( http ) mysql server PHP myadmin IAM SQL oefeningen Database phpmyadmin Import : sql_producten.sql, sql_winkel.sql, sql_festival.sql SAMS SQL in 10 minuten

Nadere informatie

AccessFIX bestand herstel software biedt een effectieve oplossing voor beschadigde MS Access data en het herstellen van verwijderde tabellen.

AccessFIX bestand herstel software biedt een effectieve oplossing voor beschadigde MS Access data en het herstellen van verwijderde tabellen. AccessFIX bestand herstel software biedt een effectieve oplossing voor beschadigde MS Access data en het herstellen van verwijderde tabellen. 1. Over AccessFIX 2. Omschrijving 3. Hoe Het Werkt 4. Hoe Te

Nadere informatie

Belangrijkste ideeën/concepten uit OS, incl. proces

Belangrijkste ideeën/concepten uit OS, incl. proces Operating System Overview (Hfst 2) Wat is een OS? Wat was een OS? Evolutie van OS. OS als virtuele machine OS als beheerder van hulpbronnen (resources) Belangrijkste ideeën/concepten uit OS, incl. proces

Nadere informatie

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces Software Processen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1 Het software proces Een gestructureerd set van activiteiten nodig om een software systeem te ontwikkelen Specificatie;

Nadere informatie

m.b.v. digitale certificaten en PKI Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail

m.b.v. digitale certificaten en PKI Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail Beknopte dienstbeschrijving Beveiligen van e-mail m.b.v. digitale certificaten en PKI Document: Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Snel te

Nadere informatie

Trainingsomschrijving ACCESS 97 / 2000 / 2003NL

Trainingsomschrijving ACCESS 97 / 2000 / 2003NL Module 1 Inleiding Module 2 Ontwerpen van tabellen Module 3 Relationele databases en queries Module 4 Formulieren en rapporten Module 5 Geav. formulieren en rapporten Module 6 Macro s en menu s Module

Nadere informatie

Base24 database suite

Base24 database suite Base24 database suite Introductie De Base24 database suite is een zeer geavanceerde database oplossing die ontworpen is voor de management, opslag, inzage en uitwisseling van medische informatie zoals

Nadere informatie

Handleiding DirectAdmin

Handleiding DirectAdmin Handleiding DirectAdmin Heeft uw hostingpakket het control panel DirectAdmin dan leest u in deze sectie hoe u uw pakket kunt beheren. Dat doet u via : http://www.uwdomein.nl:2222. Handleiding DirectAdmin

Nadere informatie

Subrapporten. 5.1 Inleiding

Subrapporten. 5.1 Inleiding 5 Subrapporten 5.1 Inleiding Een subrapport is een rapport in een rapport. Een subrapport maak je dan ook net zoals je een gewoon rapport maakt. Een subrapport heeft bijna alle eigenschappen die een normaal

Nadere informatie

Audit Automation. Nieuwsbrief WKB Audit Pack v4.4 SP2. www.kluwer.be/software

Audit Automation. Nieuwsbrief WKB Audit Pack v4.4 SP2. www.kluwer.be/software Audit Automation Nieuwsbrief WKB Audit Pack v4.4 SP2 www.kluwer.be/software Inhoudsopgave MASTERPACK WKB13... 2 NIEUWE PROGRAMMA S... 2 Nieuwe en aangepaste Checklists en programma s... 2 Main index...

Nadere informatie

Three Ships CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor Three Ships CDS

Three Ships CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor Three Ships CDS CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor CDS 1. Algemeen Dit document geeft een overzicht van een aantal mogelijke hardware configuraties voor het inrichten van een serveromgeving voor

Nadere informatie

Cloud2 Online Backup - CrashplanPRO

Cloud2 Online Backup - CrashplanPRO Cloud2 Online Backup - CrashplanPRO Handleiding- CrashplanPRO - Online Backup Download de clients hier: Windows 32- bit: http://content.cloud2.nl/downloads/back01- cra.backupnoc.nl/crashplan_x86.exe Windows

Nadere informatie

Koppeling met een database

Koppeling met een database PHP en MySQL Koppeling met een database 11.1 Inleiding In PHP is het eenvoudig om een koppeling te maken met een database. Een database kan diverse gegevens bewaren die met PHP aangeroepen en/of bewerkt

Nadere informatie

TSMS Lite, Professional and Enterprise vergelijking

TSMS Lite, Professional and Enterprise vergelijking TSMS Lite, Professional and Enterprise vergelijking Versie: 070102 Dit document beschrijft de features van TSMS die beschikbaar zijn in de Lite, Professional and Enterprise edities. Nr Feature Lite Professional

Nadere informatie

TaskCentre Web Service Connector: Creëren van requests in Synergy Enterprise

TaskCentre Web Service Connector: Creëren van requests in Synergy Enterprise TaskCentre Web Service Connector: Creëren van requests in Synergy Enterprise Inhoudsopgave 1. Voorbereiding... 4 2. Web Service Connector tool configuratie... 5 3. TaskCentre taak voor het aanmaken van

Nadere informatie

Virtueel of Fysiek. Uitdagingen bij migratie naar Windows 7

Virtueel of Fysiek. Uitdagingen bij migratie naar Windows 7 Het jaar 2011/2012 staat voor veel organisaties in het teken van Windows 7. De overstap van Windows XP naar Windows 7 lijkt in eerste instantie eenvoudig te zijn maar blijkt in de praktijk toch complex.

Nadere informatie

Elbo Technology BV Versie 1.1 Juni 2012. Gebruikershandleiding PassanSoft

Elbo Technology BV Versie 1.1 Juni 2012. Gebruikershandleiding PassanSoft Versie 1.1 Juni 2012 Gebruikershandleiding PassanSoft Versie 1.1 Juni 2012 2 Inhoud: Opstart scherm PassanSoft... 1 Het hoofdmenu van PassanSoft wordt geopend... 4 Verklaring extra knoppen weergegeven

Nadere informatie

Toekomstbestending maken van selectie tool Rekening houdend met strikte privacy wetgeving

Toekomstbestending maken van selectie tool Rekening houdend met strikte privacy wetgeving Toekomstbestending maken van selectie tool Rekening houdend met strikte privacy wetgeving Kurt.Merchiers@colruytgroup.com Functioneel Analist Roel.Van.Assche@sas.com Consultant Agenda Vervanging van de

Nadere informatie

ASRemote WebService. Via deze webservice kunt u:

ASRemote WebService. Via deze webservice kunt u: ASRemote WebService De ASRemote WebService is een SOAP Webservice die softwarematige communicatie met Exact Globe mogelijk maakt vanaf een willekeurige locatie op het internet. Via deze webservice kunt

Nadere informatie

Bitrix Site Manager gebruikershandleiding BureauZuid

Bitrix Site Manager gebruikershandleiding BureauZuid Bitrix Site Manager gebruikershandleiding BureauZuid Introductie Deze gebruikershandleiding geeft gedetailleerde basisinformatie over hoe te werken met Bitrix Site Manager. Deze handleiding is bedoeld

Nadere informatie

ManualMaster Systeem 6.1 (ManualMaster Administrator, ManualMaster WebAccess en ManualMaster WebEdit)

ManualMaster Systeem 6.1 (ManualMaster Administrator, ManualMaster WebAccess en ManualMaster WebEdit) Let op: de versie op de gebruikerswebsite kan worden bijgewerkt! Het kan dus zijn dat uw geprinte versie verouderd is. Van toepassing op ManualMaster Systeem 6.1 (ManualMaster Administrator, ManualMaster

Nadere informatie

Functionele beschrijving: scannen naar UNIT4 DocumentManager

Functionele beschrijving: scannen naar UNIT4 DocumentManager Functionele beschrijving: scannen naar UNIT4 DocumentManager Algemeen Met de KYOCERA Scannen naar UNIT4 DocumentManager beschikt u over een efficiënte oplossing om uw documenten te scannen naar UNIT4 DocumentManager

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Theorie... 14 Praktijk... 14. Gegevens uit Database halen... 13 DML commando s... 14

Inhoudsopgave. Theorie... 14 Praktijk... 14. Gegevens uit Database halen... 13 DML commando s... 14 SQL 2013 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 SQL begrippen... 3 Maken Database... 4 Rechten voor een Database... 4 User aanmaken... 5 Rol Toekennen aan een user... 5 Backup... 6 Theorie... 6 In SQL... 6 SQL

Nadere informatie

Informatie Systeem Ontwikkeling ISO 2R290

Informatie Systeem Ontwikkeling ISO 2R290 Informatie Systeem Ontwikkeling ISO 2R290 docent: Prof. dr. Paul De Bra Gebaseerd op: Database System Concepts, 5th Ed. doel van dit vak kennis van en inzicht in basisbegrippen over informatiesystemen

Nadere informatie

icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous

icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous 2006-2007 Inhoudsopgave 1 2 1.1 Programmeertaal PHP5..................... 2 1.2 MySQL database......................... 3 1.3 Adobe Flash...........................

Nadere informatie

Veelgestelde vragen Server Back-up Online

Veelgestelde vragen Server Back-up Online Veelgestelde vragen Server Back-up Online Welkom bij de Veel gestelde vragen Server Back-up Online van KPN. Geachte Server Back-up Online gebruiker, Om u nog sneller te kunnen helpen zijn veel problemen

Nadere informatie

Flex_Rooster WERKBOEK. INTRODUCTIE iseries. Dit werkboek is eigendom van ICS opleidingen en mag niet worden meegenomen.

Flex_Rooster WERKBOEK. INTRODUCTIE iseries. Dit werkboek is eigendom van ICS opleidingen en mag niet worden meegenomen. Flex_Rooster WERKBOEK INTRODUCTIE iseries Dit werkboek is eigendom van ICS opleidingen en mag niet worden meegenomen. ICS Opleidingen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt

Nadere informatie

Specificaties Front End voor de ONBETWIST Database

Specificaties Front End voor de ONBETWIST Database Specificaties Front End voor de ONBETWIST Database Deliverable 2.2 Hans Cuypers en Jan Willem Knopper Inleiding Binnen ONBETWIST zal een organisatie opgezet worden die zorg draagt voor de standaardisatie

Nadere informatie

Installatiehandleiding TiC Narrow Casting Manager

Installatiehandleiding TiC Narrow Casting Manager Installatiehandleiding TiC Narrow Casting Manager Inhoudsopgave 1. Algemeen - 3-2. Installatie PostgreSQL database server - 4-3. Installatie FTP server - 9-4. Aanmaken account in FileZilla server - 13

Nadere informatie

Helpt je op weg met de upgrade. Augustus 2015 - Presentator

Helpt je op weg met de upgrade. Augustus 2015 - Presentator Helpt je op weg met de upgrade Augustus 2015 - Presentator 1 1. Controle compatibiliteit van het systeem en programmatuur Windows 7 en 8.1 Als het Windows 10 downloaden icoon in het systeem vak staat:

Nadere informatie

Automatische online en lokale backup en recovery van bedrijfsdata

Automatische online en lokale backup en recovery van bedrijfsdata Automatische online en lokale backup en recovery van bedrijfsdata Omdat u moet kunnen vertrouwen op uw backup... BACKUPAGENT, DE VOORDELEN OP EEN RIJ - Veilige backups zonder omkijken, alle bedrijfskritische

Nadere informatie

Elektronisch factureren

Elektronisch factureren Elektronisch factureren Inleiding Elektronisch Factureren in RADAR is mogelijk vanaf versie 4.0. Deze module wordt niet standaard meegeleverd met de RADAR Update maar is te bestellen via de afdeling verkoop

Nadere informatie