Populatie gerichte (eerstelijns) zorg: Bouwstenen voor de inrichting

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Populatie gerichte (eerstelijns) zorg: Bouwstenen voor de inrichting"

Transcriptie

1 Populatie gerichte (eerstelijns) zorg: Bouwstenen voor de inrichting

2 Het probleem

3 Wereldwonder van de zorg Topklinische zorg na verwijzing 3 e lijn Specialistische zorg na verwijzing 2 e lijn Eerste contact met professionele zorgsysteem 1 e lijn Open populatie 0 e lijn

4 Als we niets doen!

5 De eerstelijn heeft de wind mee Born: Brief Schippers 14 okt 2011

6 Uit de verkiezingsprogramma s

7 Uit het regeerakkoord (2012): Een derde prioriteit betreft het bevorderen van (regionale) samenwerking tussen zorgaanbieders. Dure, complexe en acute zorg willen we concentreren; minder complexe zorg organiseren we dichter bij de mensen. Beide is goed voor kwaliteit én kosten.

8 De goede richting? Betere uitkomsten?

9 De kracht van het eerstelijns systeem Mens gericht Populatie oriëntatie Veelomvattend Coördinatie Laagdrempelig poortwachter Bron: B. Starfield 2010

10 De kracht van het eerstelijns systeem Bron: B. Starfield 1994

11 De kracht van het eerstelijns systeem Bron: B. Starfield 1994

12 Hoe hebben we dit nu in Nederland in de laatste decennia gestimuleerd? Ziektespecifiek Community individuele aanpak zorgstandaarden integrale bekostiging zorggroepen integratie 1 e en 2 e lijn 1,5 e lijns centra populatie aanpak zorgprogramma s GEZ module gezondheidscentra integratie 1 e en 0 e lijn van ZZ naar GG Ondernemersrationaliteit Maatschappelijke rationaliteit

13 Hoe bereiken we nog meer geïntegreerde extramurale gezondheidszorg? Anders gezegd: Wat moeten we nog meer stimuleren?

14 7 bouwstenen 1. Populatiemanagement 2. Risicostratificatie 3. Geïntegreerde Zorg 4. Klinisch Leiderschap 5. Financiering 6. Visie op Substitutie 7. Evidence based veranderen

15 1. Populatie management The coordination of care delivery across a population to improve clinical and financial outcomes, through disease management, case management and demand management (McGraw Hill 2002) the technical field of endeavor which utilizes a variety of individual, organizational and cultural interventions to help improve the morbidity patterns (i.e., the illness and injury burden) and the health care use behavior of defined populations. (Hillman 2008)

16 Mens en populatie gericht Nulde lijn Eerste lijn Tweede lijn DM2 CVRM?

17 Voorkomen van meerdere ziekten bij > 55 jaar Bron: Oostrom, 2011

18 Overlap tussen 65-plussers met multimorbiditeit, beperkingen en kwetsbaarheid 52 Multimorbiditeit 12 Beperkingen Kwetsbaarheid 2

19 Ketenzorg voor diabetes?

20 Diabetespatienten 1 a 2 Borger Meer dan 2 Borger 1 a 2 Helmers Meer dan 2 Helmers Gezondheidscentra Per locatie is een beeld beschikbaar van patiënten naar aandoeningen. Combineren geeft een beeld van het gezamenlijke potentieel, met name van belang als in de wijk wel voldoende vraag is maar per praktijk minder

21 3. Risicopiramide Casemanagement Diseasemanagement Zelfmanagement

22 3. Geïntegreerde Zorg Samenwerking, integratie, ontschotten, afstemmen, coördinatie, transmurale zorg, 1,5 lijns zorg, case management..

23 Dimensies van geïntegreerde zorg Externe omgeving Management proces Macro Ondersteunende proces Gedeelde Verantwoordelijkheid Meso Klinische proces Micro

24 Overbruggen van belangen

25 Financiering van de populatiegerichte zorg Zorgverzekeringswet AWBZ WMO WPG? Patiënt/consument Subsidies Projecten

26 Financieringssysteem: lappendeken

27 Beleid zorgverzekeraars Te versnipperd voor: GEZ Integrale bekostiging

28 Effecten verschillende financieringssystemen

29 Effecten verschillende financieringssystemen Ogenschijnlijke kostenverhoging van integrale ketenzorg bekostiging

30 Triple Aim: effectief! Populatie bekostiging Gedifferentieerd abonnement GEZ Episode bekostiging Verrichtingen

31 Keuzevrijheid en ketenzorg

32 Concurrentie binnen ketenzorg

33 Bedankt voor uw aandacht Voor meer informatie Jan van Es Instituut, Landelijk Kenniscentrum voor de Geïntegreerde Eerste Lijn

Populatie gerichte (eerstelijns) zorg: Bouwstenen voor de inrichting

Populatie gerichte (eerstelijns) zorg: Bouwstenen voor de inrichting Populatie gerichte (eerstelijns) zorg: Bouwstenen voor de inrichting Het probleem Wereldwonder van de zorg Topklinische zorg na verwijzing 3 e lijn Specialistische zorg na verwijzing 2 e lijn Eerste contact

Nadere informatie

Haarlemmermeer Ontwikkeling in de zorg! Maandag 11 november 2013 Marc Bruijnzeels, Jan van Es Instituut

Haarlemmermeer Ontwikkeling in de zorg! Maandag 11 november 2013 Marc Bruijnzeels, Jan van Es Instituut Haarlemmermeer Ontwikkeling in de zorg! Maandag 11 november 2013 Marc Bruijnzeels, Jan van Es Instituut Email: info@jvei.nl De eerstelijn heeft de wind mee Born: Brief Schippers 14 okt 2011 Uit de verkiezingsprogramma

Nadere informatie

Populatie gerichte eerstelijns zorg: Bouwstenen voor de inrichting. Marc Bruijnzeels

Populatie gerichte eerstelijns zorg: Bouwstenen voor de inrichting. Marc Bruijnzeels Populatie gerichte eerstelijns zorg: Bouwstenen voor de inrichting Marc Bruijnzeels Grote probleem Oplossing: Tangram Wereldwonder van de zorg Topklinische zorg na verwijzing 3 e lijn Specialistische zorg

Nadere informatie

Eerste hulp bij samenwerken met de eerstelijn

Eerste hulp bij samenwerken met de eerstelijn Organisatie en financiering van de eerstelijnszorg Eerste hulp bij samenwerken met de eerstelijn Pim Valentijn, Jan van Es Instituut Email: p.valentijn@jvei.nl Copyright 2013, Jan van Es Instituut, Kenniscentrum

Nadere informatie

Bestaan er ideale condities voor wijkgericht werken?

Bestaan er ideale condities voor wijkgericht werken? Congres De Eerste Lijn Transformeert Vrijdag 2 november 2012 Bestaan er ideale condities voor wijkgericht werken? Pim Valentijn, Jan van Es Instituut Email: p.valentijn@jvei.nl Inhoud Innoveren en veranderen

Nadere informatie

Organisatiemodellen Huisartsenzorg Friesland. Marc Bruijnzeels & Auke Vlonk Jan van Es Instituut 30 september 2013

Organisatiemodellen Huisartsenzorg Friesland. Marc Bruijnzeels & Auke Vlonk Jan van Es Instituut 30 september 2013 Organisatiemodellen Huisartsenzorg Friesland Marc Bruijnzeels & Auke Vlonk Jan van Es Instituut 30 september 2013 Dimensies van geïntegreerde zorg Externe omgeving Management proces Macro Ondersteunende

Nadere informatie

Strategische Keuze voor de huisarts

Strategische Keuze voor de huisarts Strategische Keuze voor de huisarts Wie ben ik? Marc Bruijnzeels PhD Politicoloog 17 jaar Erasmus MC - 10 jaar huisartsgeneeskunde (3 jaar GGD in deeltijd) - 7 jaar Beleid & Management Gezondheidszorg

Nadere informatie

Bouwen aan populatiegerichte zorg- en welzijnsorganisaties. 10 e Terschellingcongres. Marc Bruijnzeels, directeur

Bouwen aan populatiegerichte zorg- en welzijnsorganisaties. 10 e Terschellingcongres. Marc Bruijnzeels, directeur Bouwen aan populatiegerichte zorg- en welzijnsorganisaties 10 e Terschellingcongres Marc Bruijnzeels, directeur 26-07-10 Grote probleem 26-07-10 Oplossing: Tangram 26-07-10 Wat is de cultuur? Wel intensivering

Nadere informatie

Bestaan er ideale condities voor samenwerking?

Bestaan er ideale condities voor samenwerking? Workshop: Congres Chronische Zorg 29 juni 2012 Bestaan er ideale condities voor samenwerking? Pim Valentijn, Jan van Es Instituut Email: p.valentijn@jvei.nl Inhoud De kunst van het samenwerken Het onderzoek

Nadere informatie

Eerstelijn: Meer geïntegreerd maakt het verschil! Marc Bruijnzeels directeur

Eerstelijn: Meer geïntegreerd maakt het verschil! Marc Bruijnzeels directeur Eerstelijn: Meer geïntegreerd maakt het verschil! Marc Bruijnzeels directeur Werkconferentie 4 nov 2011 Bron: van Til et al. De organisatie van zorggroepen anno 2010. RIVM 2010 % huisartsenpraktijken met

Nadere informatie

Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst

Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst Fysiotherapie bij patiënten met Hart-, Vaat- en / of Longaandoeningen, een blik naar de toekomst 24 april 2013, Deventer Leendert Tissink Msc Fysiotherapeut Van Zuilichem / Partners Oud Gastel; Docent

Nadere informatie

Rekenmodel voor integrale bekostiging

Rekenmodel voor integrale bekostiging Rekenmodel voor integrale bekostiging Spreker: Marjolein Dijns-van der Hoek 10 november 2009 Leerhotel het Klooster, Amersfoort Financiering 2010 -Integrale bekostiging -Ketenfinanciering/ DBC s -Kostprijsberekeningmodel

Nadere informatie

- kiezen voor het gebruik van goede digitale informatiesystemen in de zorgpraktijk.

- kiezen voor het gebruik van goede digitale informatiesystemen in de zorgpraktijk. SAMENVATTING Het aantal mensen met een chronische aandoening neemt toe. Chronische aandoeningen leiden tot (ervaren) ongezondheid, tot beperkingen en vermindering van participatie in arbeid en in andere

Nadere informatie

Succesvolle Substitutie: hoe bereik je dit? Marc Bruijnzeels, Jan van Es Instituut 6 november 2015

Succesvolle Substitutie: hoe bereik je dit? Marc Bruijnzeels, Jan van Es Instituut 6 november 2015 Succesvolle Substitutie: hoe bereik je dit? Marc Bruijnzeels, Jan van Es Instituut 6 november 2015 De bedoeling? Bron: Brief Schippers 14 okt 2011 Uit de oude doos? Structuurnota van Hendriks (1974) Samenhang

Nadere informatie

Innovatie in de Zorg. niets nieuws onder de horizon, wel bitter noodzakelijk. Patrick Edgar Senior Manager Zorginkoop

Innovatie in de Zorg. niets nieuws onder de horizon, wel bitter noodzakelijk. Patrick Edgar Senior Manager Zorginkoop Innovatie in de Zorg niets nieuws onder de horizon, wel bitter noodzakelijk Patrick Edgar Senior Manager Zorginkoop Indeling presentatie 1. Wat is innovatie? 2. Wat wil de zorgverzekeraar bereiken en hoe

Nadere informatie

VRM en de zorgverzekeraar

VRM en de zorgverzekeraar VRM en de zorgverzekeraar Achmea Divisie Zorg & Gezondheid en Menzis Dinsdag 11 december 2012 Zwolle 1 Wat gaan we doen Introductie visie verzekeraar op chronische zorg Hoe gaat de verzekeraar om met de

Nadere informatie

Multidisciplinaire zorg en huisartsenzorg Nza-bekostigingsregels vanaf 2015

Multidisciplinaire zorg en huisartsenzorg Nza-bekostigingsregels vanaf 2015 Multidisciplinaire zorg en huisartsenzorg Nza-bekostigingsregels vanaf 2015 Bijeenkomst InEen, 28 oktober 2014 Ambities regeerakkoord Gemeenten AWBZ Zvw Wmo Wpg Extramuraal Intramuraal Eerstelijns zorg

Nadere informatie

Patient-empowerment = Topsport

Patient-empowerment = Topsport Patient-empowerment = Topsport Leo Kliphuis, MPH Sorrento 14 april 2010 13 de themadagen Transmurale zorg huisartsen, eerste lijn, medische specialisten en St. Anna Ziekenhuis Van aanbod, naar vraag

Nadere informatie

Regionale samenwerking (Segment 2) Financiering en organisatie op de juiste schaal

Regionale samenwerking (Segment 2) Financiering en organisatie op de juiste schaal Regionale samenwerking (Segment 2) Financiering en organisatie op de juiste schaal Pim Valentijn, MSc, PhD candidate Workshop Eerste hulp voor een duurzame Business Case (S2 &S3), 20 januari 2015, Almere

Nadere informatie

De toekomst van de ouderenzorg is al begonnen: alleen nog maar de innovaties verspreiden. Lezing op woensdag 9 november 2011 te Doetinchem

De toekomst van de ouderenzorg is al begonnen: alleen nog maar de innovaties verspreiden. Lezing op woensdag 9 november 2011 te Doetinchem De toekomst van de ouderenzorg is al begonnen: alleen nog maar de innovaties verspreiden. Lezing op woensdag 9 november 2011 te Doetinchem Ontwikkelingen in omgeving 1. Vraag naar klinische geriatrische

Nadere informatie

Chemie in de zorg: evolutie of schepping? Joop Raams, Lucas Fraza, huisartsen, 29 juni 2012

Chemie in de zorg: evolutie of schepping? Joop Raams, Lucas Fraza, huisartsen, 29 juni 2012 Chemie in de zorg: evolutie of schepping? Joop Raams, Lucas Fraza, huisartsen, 29 juni 2012 01 02 Chaostheorie: verbindingen komen vanzelf tot stand op de meest 02 aangepaste wijze. Scheppingstheorie:er

Nadere informatie

Op weg naar integrale zorg. Op weg naar integrale zorg voor chronisch zieken en ouderen

Op weg naar integrale zorg. Op weg naar integrale zorg voor chronisch zieken en ouderen Op weg naar integrale zorg voor chronisch zieken en ouderen Lustrum Symposium PoZoB 11 oktober 2012 Leo van der Geest Maatschappelijke opgave 1: veranderende ziektelast minder acuut meer chronisch Maatschappelijke

Nadere informatie

VGE-congres 2012 Duurzaamheid zorguitgaven. Ketenfinanciering. Erik Schut. Goede coördinatie zorgverlening steeds belangrijker, als gevolg van:

VGE-congres 2012 Duurzaamheid zorguitgaven. Ketenfinanciering. Erik Schut. Goede coördinatie zorgverlening steeds belangrijker, als gevolg van: VGE-congres 2012 Duurzaamheid zorguitgaven Ketenfinanciering Erik Schut 2 Ketenfinanciering: waarom? Goede coördinatie zorgverlening steeds belangrijker, als gevolg van: toename chronische ziekten toename

Nadere informatie

Ketenzorg en integrale bekostiging: waar gaan we naar toe? Integrale bekostiging Een zorg minder of meer?

Ketenzorg en integrale bekostiging: waar gaan we naar toe? Integrale bekostiging Een zorg minder of meer? Ketenzorg en integrale bekostiging: waar gaan we naar toe? Integrale bekostiging Een zorg minder of meer? Geert Groenenboom, senior manager zorginkoop eerste lijn Achmea Divisie Zorg & Gezondheid 14 juni

Nadere informatie

Verdiepingsleergang Geïntegreerde Ouderenzorg in de eerste lijn: De kunst van het verbinden en ontzorgen

Verdiepingsleergang Geïntegreerde Ouderenzorg in de eerste lijn: De kunst van het verbinden en ontzorgen Tweede uitvoering 2013-2014 Verdiepingsleergang Geïntegreerde Ouderenzorg in de eerste lijn: De kunst van het verbinden en ontzorgen 2013, (Code L13-4) Voor professionals, managers en bestuurders, beleidsontwikkelaars

Nadere informatie

Landelijke monitor populatiemanagement. Hanneke Drewes Richard Heijink Jeroen Struijs Caroline Baan (pl)

Landelijke monitor populatiemanagement. Hanneke Drewes Richard Heijink Jeroen Struijs Caroline Baan (pl) Landelijke monitor populatiemanagement Hanneke Drewes Richard Heijink Jeroen Struijs Caroline Baan (pl) 28 november 2013 Inhoud 1. Achtergrond 2. Conceptueel raamwerk 3. Procesmonitor 4. Uitkomstenmonitor

Nadere informatie

Een chronische ziekte komt zelden alleen! Hans Vlek, programmamanager

Een chronische ziekte komt zelden alleen! Hans Vlek, programmamanager Een chronische ziekte komt zelden alleen! Hans Vlek, programmamanager Syntein 12 oktober 2010 Zorggroepencongres 2 Kenmerken Syntein Organisatie multidisciplinaire zorggroep (BV) Doelgroep 135.000 Huisartsen

Nadere informatie

Brekostiging en organisatie van transferpunten: enkele uitgangspunten. Lezing op zaterdag 17 novemberop het VUmc te Amsterdam

Brekostiging en organisatie van transferpunten: enkele uitgangspunten. Lezing op zaterdag 17 novemberop het VUmc te Amsterdam Brekostiging en organisatie van transferpunten: enkele uitgangspunten Lezing op zaterdag 17 novemberop het VUmc te Amsterdam Het ontwikkelen van de bekostiging Lange termijn: stip op de horizon zorgpaden

Nadere informatie

Towards an evidence-based Workforce Planning in Health Care?

Towards an evidence-based Workforce Planning in Health Care? Symposium Towards an evidence-based Workforce Planning in Health Care? Sodehotel La Woluwe 25/04, 09u-13u. Symposium - Towards an evidence-based Workforce Planning in Healthcare. Hoe is het dreigende huisartsentekort

Nadere informatie

Betaalt preventie zichzelf terug? FysioCongres 2014 Preventie, goed voor iedereen

Betaalt preventie zichzelf terug? FysioCongres 2014 Preventie, goed voor iedereen Betaalt preventie zichzelf terug? FysioCongres 2014 Preventie, goed voor iedereen 14 juni 2014 Wat vandaag aan bod komt Voorstellen, wie ben ik om iets te mogen zeggen? Wat is preventie? Anders denken

Nadere informatie

Een wenkend perspectief Voorbeeld Diabetes Mellitus II model voor transmurale samenwerking in de chronische zorg

Een wenkend perspectief Voorbeeld Diabetes Mellitus II model voor transmurale samenwerking in de chronische zorg Een wenkend perspectief Voorbeeld Diabetes Mellitus II model voor transmurale samenwerking in de chronische zorg Louis Lieverse en Arnold Romeijnders 25 september 2014 Wat is het probleem Problemen o.a.

Nadere informatie

Van Diseasemanagement naar Gezondheidsmanagement

Van Diseasemanagement naar Gezondheidsmanagement Van Diseasemanagement naar Gezondheidsmanagement Drie jaar ervaring in de praktijk van Diseasemanagement 29 juni 2012 Stannie Driessen Opbouw 1. Ontwikkelingen en publicaties in de afgelopen 12 maanden

Nadere informatie

De huisarts: uw regisseur van de zorg! Esther van Engelshoven, algemeen directeur Hozl Wiro Gruisen, manager Regioregie CZ

De huisarts: uw regisseur van de zorg! Esther van Engelshoven, algemeen directeur Hozl Wiro Gruisen, manager Regioregie CZ De huisarts: uw regisseur van de zorg! Esther van Engelshoven, algemeen directeur Hozl Wiro Gruisen, manager Regioregie CZ Conferentie Duurzame Zorg, Kasteel Vaeshartelt 20 november 2012 Traditie van samen

Nadere informatie

Met elkaar voor elkaar, beleidskader chronische zorg

Met elkaar voor elkaar, beleidskader chronische zorg Met elkaar voor elkaar, beleidskader chronische zorg Eric Koster Cluster coördinator chronische ziekten en screeningen. Lid Kernteam vernieuwing chronische zorg. Chronisch ziekenbeleid: 1. Waarom 2. Ambitie

Nadere informatie

Beleidsdocument 2012-2016

Beleidsdocument 2012-2016 Beleidsdocument 2012-2016 uw zorg, onze zorg Inhoudsopgave 1. Voorwoord...3 2. Zorggroep de Bevelanden...4 3. Waar staat Zorggroep de Bevelanden voor (Missie, Visie en Doelstellingen)...4 4. Uitwerking:

Nadere informatie

Ons kenmerk Onderwerp Datum LK/212 Reactie consultatiedocument 5-6-2012 Bekostiging van huisartsenzorg en geïntegreerde zorg

Ons kenmerk Onderwerp Datum LK/212 Reactie consultatiedocument 5-6-2012 Bekostiging van huisartsenzorg en geïntegreerde zorg Nederlandse Zorgautoriteit Postbus 3017, 3502 GA Utrecht Ons kenmerk Onderwerp Datum LK/212 Reactie consultatiedocument 5-6-2012 Bekostiging van huisartsenzorg en geïntegreerde zorg Geachte dr. E.A.A.

Nadere informatie

Overzicht Financiering eerste lijn

Overzicht Financiering eerste lijn Overzicht Financiering eerste lijn Wat gaan we doen? Terugblik inventarisatie ZonMw onder 22 praktijkprojecten Overzicht financieringsbronnen Goed voorbeeld In dialoog met Waarom deze workshop? Quickscan

Nadere informatie

Huisarts nu en straks Ida Spelt Historisch overzicht Kosten gezondheidszorg Kenmerken huisarts Recente ontwikkelingen

Huisarts nu en straks Ida Spelt Historisch overzicht Kosten gezondheidszorg Kenmerken huisarts Recente ontwikkelingen Scoop op 1e lijn nu en straks Ida Spelt, huisarts Wassenaar 2 3 4 5 6 1 Historisch overzicht van hulpvragen 1950 1960 1970 1990 1995 2000 2003 in de wachtkamer wachten op de beurt nummertje halen bij praktijk

Nadere informatie

Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans!

Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans! Aardverschuiving in de chronische zorg, diseasemanagement een kans! Eric Koster Clustercoördinator chronische ziekten en screeningen, directie Publieke Gezondheid Lid kernteam Inhoud 1. Aanleiding 2. Aanpak

Nadere informatie

Nederlandse Zorgautoriteit Secretariaat Directie Ontwikkeling Postbus 3017 3502 GA UTRECHT. Geachte heer, mevrouw,

Nederlandse Zorgautoriteit Secretariaat Directie Ontwikkeling Postbus 3017 3502 GA UTRECHT. Geachte heer, mevrouw, Nederlandse Zorgautoriteit Secretariaat Directie Ontwikkeling Postbus 3017 3502 GA UTRECHT datum Utrecht, 27 mei 2009 ons kenmerk 2009-366/DSB/01.01.01/fv/tk voor informatie F. Vogelzang uw kenmerk --

Nadere informatie

Veranderende zorgvraag - de visie van VWS

Veranderende zorgvraag - de visie van VWS 1 Veranderende zorgvraag - de visie van VWS Congres DiabeteszorgBeter 3 oktober 2008, Zeist Fred Krapels Hoofd Eerstelijns- en Ketenzorg, tvs plv. Directeur Curatieve Zorg Ministerie van VWS Toename chronische

Nadere informatie

Chris Maats, Uw voorzitter vanavond. Welkom. Marktwerking in de zorg: een denkfout? WAT IS MARKTWERKING? 18/06/2014 1

Chris Maats, Uw voorzitter vanavond. Welkom. Marktwerking in de zorg: een denkfout? WAT IS MARKTWERKING? 18/06/2014 1 1 Welkom Marktwerking in de zorg: een denkfout? 19 juni 2014, Kaap Hoorn Uw voorzitter vanavond Chris Maats, Arts en secretaris Raad van Toezicht Stichting Samenwerkende ziekenhuizen Oost Groningen WAT

Nadere informatie

Financiering & organisatie v/d geboortezorg Het spel en de knikkers. College Integrale Geboortezorg KNOV Marc Btuijnzeels, 31 maart 2016

Financiering & organisatie v/d geboortezorg Het spel en de knikkers. College Integrale Geboortezorg KNOV Marc Btuijnzeels, 31 maart 2016 Financiering & organisatie v/d geboortezorg Het spel en de knikkers College Integrale Geboortezorg KNOV Marc Btuijnzeels, 31 maart 2016 De context Verloskundige zorg Preconceptiezorg, prenatale-, natale-en

Nadere informatie

Bijeenkomst Zorggroepen Inkoopkader Lucie Martijn & Bart Verhulst 8 juni 2015

Bijeenkomst Zorggroepen Inkoopkader Lucie Martijn & Bart Verhulst 8 juni 2015 Bijeenkomst Zorggroepen Inkoopkader 2016 Lucie Martijn & Bart Verhulst 8 juni 2015 Agenda 1. Visie, Ontwikkelingen & Actualiteit 2. Denktank & Klankbord 3. Kerntaken & Brede rol 4. Inkoop Ketenzorg 2016

Nadere informatie

Zelfmanagement versus professionele zorg?

Zelfmanagement versus professionele zorg? Zelfmanagement versus professionele zorg? Vitale Toekomst van de Nederlandse Gezondheidszorg Marc Berg Het probleem: excess growth Gemiddelde jaarlijkse groei uitgaven welzijns- en gezondheidszorg, 2000-2010

Nadere informatie

Disclosure belangen deze spreker

Disclosure belangen deze spreker Disclosure belangen deze spreker (potentiële) Belangenverstrengeling geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven n.v.t. The state of the art: Cardiovasculair risicomanagement van 2009

Nadere informatie

Onderzoek: de rode draad in het ontwikkelen van integrale zorg

Onderzoek: de rode draad in het ontwikkelen van integrale zorg Onderzoek: de rode draad in het ontwikkelen van integrale zorg Geke Dijkstra PhD, Programmaleider Toegepast GezondheidsOnderzoek Klaske Wynia PhD, Programmaleider SamenOud UMCG, Afdeling Gezondheidswetenschappen

Nadere informatie

Regionale samenwerking (Segment 2) Financiering en organisatie op de juiste schaal

Regionale samenwerking (Segment 2) Financiering en organisatie op de juiste schaal Regionale samenwerking (Segment 2) Financiering en organisatie op de juiste schaal Pim Valentijn, MSc, PhD candidate Workshop Eerste hulp voor een duurzame Business Case (S2 &S3), 10 september 2015, Almere

Nadere informatie

Declaratievoorschrift multidisciplinaire zorgverlening chronische aandoeningen (DM type 2 1, CVR 2, COPD 3 )

Declaratievoorschrift multidisciplinaire zorgverlening chronische aandoeningen (DM type 2 1, CVR 2, COPD 3 ) REGELING CV/NR-100.106.2 Declaratievoorschrift multidisciplinaire zorgverlening chronische aandoeningen (DM type 2 1, CVR 2, COPD 3 ) Gelet op artikel 37 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg),

Nadere informatie

Naar gestructureerd en met de patiënt gestuurd (cardio)vasculair risicomanagement

Naar gestructureerd en met de patiënt gestuurd (cardio)vasculair risicomanagement Naar gestructureerd en met de patiënt gestuurd (cardio)vasculair risicomanagement Prof. dr. Cor Spreeuwenberg Voorzitter Platform Vitale Vaten Lid coördinatiecommissie zorgstandaarden ZonMw Voorzitter

Nadere informatie

Financieringsscenario s. Diek Scholten (Raedelijn) en Toine van de Wert (NISB)

Financieringsscenario s. Diek Scholten (Raedelijn) en Toine van de Wert (NISB) Financieringsscenario s Diek Scholten (Raedelijn) en Toine van de Wert (NISB) 1 Inhoud workshop Aanpak en uitgangspunten Gemeenten en zorgverzekeraars Financiering GLI: 1. Zorgverzekeraars 2. Zorggroepen

Nadere informatie

NPA Congres, 4 februari 2016: De patiënt aan het roer?

NPA Congres, 4 februari 2016: De patiënt aan het roer? NPA Congres, 4 februari 2016: De patiënt aan het roer? Gezonde Zorg, Gezonde Regio Gelf Jan Wieringa: Voorzitter proeftuin Gezonde Zorg, Gezonde Regio Bestuurder Rijncoepel www.gzgr.nl Agenda Inleiding

Nadere informatie

white paper, februari 2012 1 Op weg naar populatiegerichte zorg

white paper, februari 2012 1 Op weg naar populatiegerichte zorg Op weg naar populatiegerichte zorg, februari 2012 1 Op weg naar populatiegerichte zorg Inhoud Voorwoord 3 Waarom populatiegerichte zorg? 4 Uitgangspunten van geïntegreerde eerstelijnszorg 6 Stappen naar

Nadere informatie

Zorgstandaarden en ketenzorg : integrale zorg voor chronisch zieken

Zorgstandaarden en ketenzorg : integrale zorg voor chronisch zieken Zorgstandaarden en ketenzorg : integrale zorg voor chronisch zieken Masterclass Eerstelijns Bestuurders 15 oktober 2010, Tulip Inn, Amersfoort Reinout van Schilfgaarde Kenmerken zorgstandaard Ziekte met

Nadere informatie

AGENDA. Data Populatie ouderen Amsterdam nu en 2030 Veranderende rol van de verzekeraar - visie Agis - spelers - uitgangspunten Agis Vragen

AGENDA. Data Populatie ouderen Amsterdam nu en 2030 Veranderende rol van de verzekeraar - visie Agis - spelers - uitgangspunten Agis Vragen OUDERENZORG AGENDA Data Populatie ouderen Amsterdam nu en 2030 Veranderende rol van de verzekeraar - visie Agis - spelers - uitgangspunten Agis Vragen Zorggebruik op Agis data Het zorggebruik van 65+ Agis

Nadere informatie

WORKSHOP: DE ROL VAN DE OPENBAAR APOTHEKER IN 2025

WORKSHOP: DE ROL VAN DE OPENBAAR APOTHEKER IN 2025 WORKSHOP: DE ROL VAN DE OPENBAAR APOTHEKER IN 2025 INSPIRE klantenevenement 14 november 2013 Inhoud Farmacie 2013 Workshop scenario analyse Toekomstbeeld VJA Praktijkvoorbeelden Visiedocument Jonge Zorgverleners

Nadere informatie

Value based contracteren

Value based contracteren Value based contracteren Voorwaarde voor succes? It take s 2 to tango! Dr. Eric van der Hijden, beleidsadviseur Strategie en Analyse Zilveren Kruis 20 juni 2016 congres Triple Aim: van belief naar bewijs!

Nadere informatie

workshop tweedaagse Goed georganiseerd rondom de huisarts.

workshop tweedaagse Goed georganiseerd rondom de huisarts. workshop tweedaagse Goed georganiseerd rondom de huisarts. De huisarts centraal in de organisatie 18 september 2014 3 verhalen uit de praktijk Opdracht Willem Groenevelt: Dokterszorg Friesland Yvonne Guldemond:

Nadere informatie

Business case regionale samenwerking (S2)

Business case regionale samenwerking (S2) Business case regionale samenwerking (S2) Initiële business cases Gedetailleerde business case Geactualiseerde business case (monitoring en evaluatie) Initiële business case Alternatieven en scenario s

Nadere informatie

2 Anders werken: de patiënt vraagt erom

2 Anders werken: de patiënt vraagt erom 2 Anders werken: de patiënt vraagt erom 2.1 Zijn zorgprofessionals voorbereid op de toekomst? Onvoldoende voorbereid op toename chroniciteit Curatief denken nog dominant Voorbeeld: Chronic Care Model Zijn

Nadere informatie

Antwoorden op consultatievragen NZa van Univé-VGZ-IZA-Trias

Antwoorden op consultatievragen NZa van Univé-VGZ-IZA-Trias Antwoorden op consultatievragen NZa van Univé-VGZ-IZA-Trias Consultatievragen visie 1 Hoe beoordeelt u de resultaten van de economische analyse in hoofdstuk 5 van de visie, en de bredere toepasbaarheid

Nadere informatie

KWALITEIT VAN CHRONISCHE ZORG

KWALITEIT VAN CHRONISCHE ZORG KWALITEIT VAN CHRONISCHE ZORG Beantwoord elke vraag vanuit het perspectief van het samenwerkingsverband dat verantwoordelijk is voor het leveren van chronische zorg. Ga bij de beoordeling uit van de huidige

Nadere informatie

Verdiepingsleergang Geïntegreerde Ouderenzorg in de eerste lijn: De kunst van het verbinden en ontzorgen

Verdiepingsleergang Geïntegreerde Ouderenzorg in de eerste lijn: De kunst van het verbinden en ontzorgen Verdiepingsleergang Geïntegreerde Ouderenzorg in de eerste lijn: De kunst van het verbinden en ontzorgen 2013, code L13-4 Voor huisartsen, managers en bestuurders van gezondheidscentra, managers en bestuurders

Nadere informatie

Persoonsgerichte preventie: wie, wat, waar, hoe. Roderik Kraaijenhagen NIPED, Amsterdam

Persoonsgerichte preventie: wie, wat, waar, hoe. Roderik Kraaijenhagen NIPED, Amsterdam Persoonsgerichte preventie: wie, wat, waar, hoe Roderik Kraaijenhagen NIPED, Amsterdam Chronic disease burden - hart- en vaatziekten - diabetes - COPD - depressie / angst - obesitas Adequate preventie

Nadere informatie

Gezondheidszorg in 2020

Gezondheidszorg in 2020 Gezondheidszorg in 2020 Een transitieproces Ida Spelt huisarts in Wassenaar kwaliteitsfunctionaris bij ELZHA Leerdoelen Inzicht in de zorgkosten tussen nu en 2020 Inzicht in organisatie van zorg in het

Nadere informatie

Integrale en Nabije Zorg

Integrale en Nabije Zorg Integrale en Nabije Zorg Dirk Ruwaard Nederlands Congres VGZ Amsterdam, 11 april 2012 Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing Health Services Research Focusing on Chronic Care and

Nadere informatie

Declaratievoorschrift multidisciplinaire zorgverlening chronische aandoeningen (DM type 2 1, CVR 2 )

Declaratievoorschrift multidisciplinaire zorgverlening chronische aandoeningen (DM type 2 1, CVR 2 ) REGELING CV/NR-100.106 Declaratievoorschrift multidisciplinaire zorgverlening chronische aandoeningen (DM type 2 1, CVR 2 ) Gelet op artikel 37 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg), heeft de

Nadere informatie

Anderhalvelijns zorg Hoe maak je het succesvol?

Anderhalvelijns zorg Hoe maak je het succesvol? Anderhalvelijns zorg Hoe maak je het succesvol? Anderhalvelijnszorg Combinatie generieke eerstelijnszorg en specialistische tweedelijnszorg - Generalistische invalshoek : uitbreiding geïntegreerde eerstelijns

Nadere informatie

Masterclass Geïntegreerde Zorg voor Kwetsbare Ouderen

Masterclass Geïntegreerde Zorg voor Kwetsbare Ouderen Masterclass Geïntegreerde Zorg voor Kwetsbare Ouderen 8 oktober 2013 15 april 2014 Locatie: Julius Academy, Broederplein 39-43 te Zeist Nascholing voor professionals in de gezondheidszorg Georganiseerd

Nadere informatie

We lichten de onderwerpen uit de kwaliteitsagenda hieronder verder toe.

We lichten de onderwerpen uit de kwaliteitsagenda hieronder verder toe. Kwaliteitsagenda Zorg Thuis 2016 Mensen met een kwetsbare gezondheid blijven langer zelfstandig thuis wonen. Dat kan alleen als zorg thuis goed geregeld is. Mensen hebben recht op maatwerk van goede kwaliteit

Nadere informatie

Deze regeling is van toepassing op zorgaanbieders voor zover deze de prestatie Stoppen-met-rokenprogramma leveren.

Deze regeling is van toepassing op zorgaanbieders voor zover deze de prestatie Stoppen-met-rokenprogramma leveren. REGELING Stoppen-met-rokenprogramma Gelet op de artikelen 36 derde lid, 37 eerste lid aanhef onder a, 38 derde en zevende lid van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg), heeft de Nederlandse Zorgautoriteit

Nadere informatie

Chronisch zieken en anderhalvelijns zorg

Chronisch zieken en anderhalvelijns zorg Chronisch zieken en anderhalvelijns zorg Organisatie van chronische zorg Koos Veen, medisch manager GHC www.ghcgroningen.nl Programma Inleiding chronisch zieken Discussie kleine groepen Afsluiting Ontwikkelingen

Nadere informatie

Over de lijnen heen. Daan Aeyels Departement maatschappelijke gezondheidszorg & eerstelijnszorg KU Leuven

Over de lijnen heen. Daan Aeyels Departement maatschappelijke gezondheidszorg & eerstelijnszorg KU Leuven Over de lijnen heen Daan Aeyels Departement maatschappelijke gezondheidszorg & eerstelijnszorg KU Leuven daan.aeyels@med.kuleuven.be @daanaeyels Romeo & Julia 1929: geboren 1943: oorlogswonde 1950: trouw

Nadere informatie

Onderhandelaarsresultaat eerste lijn 2014 tot en met 2017. 16 juli 2013

Onderhandelaarsresultaat eerste lijn 2014 tot en met 2017. 16 juli 2013 Onderhandelaarsresultaat eerste lijn 2014 tot en met 2017 16 juli 2013 Partijen: De Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) De Landelijke Organisatie voor Ketenzorg (LOK), de Landelijke Vereniging Georganiseerde

Nadere informatie

Inkoopbeleid Ondersteuningsgelden. voor goede zorg zorg je samen

Inkoopbeleid Ondersteuningsgelden. voor goede zorg zorg je samen Inkoopbeleid Ondersteuningsgelden 2017 voor goede zorg zorg je samen Inhoud 1 Inleiding 3 2 Inzet ondersteuningsgelden 5 3 Financieel kader 8 2 Inkoopbeleid Ondersteuningsgelden 2017 1 Inleiding In het

Nadere informatie

SamenOud. Anders denken & anders doen

SamenOud. Anders denken & anders doen SamenOud Anders denken & anders doen drs. Folkert Ringnalda Verpleegkundige Bedrijfskundige (RuG) (Internet-)ondernemer LinkedIn: www.linkedin.com/in/folkertringnalda Productontwikkeling Business Development

Nadere informatie

Inkoopbeleid Ondersteuningsgelden 2016

Inkoopbeleid Ondersteuningsgelden 2016 Inkoopbeleid Ondersteuningsgelden 2016 Coöperatie VGZ Inhoud Inleiding Ondersteuningsgelden 3 Doelgroep 3 Doelstellingen VGZ 3 Inzet ondersteuningsgelden Basisondersteuning 4 Projectondersteuning 4 Thema

Nadere informatie

Populatiemanagement vanuit perspectief Achmea. Congres Wijkgericht werken: De Eerste Lijn Transformeert 2 november 2012

Populatiemanagement vanuit perspectief Achmea. Congres Wijkgericht werken: De Eerste Lijn Transformeert 2 november 2012 Populatiemanagement vanuit perspectief Achmea Congres Wijkgericht werken: De Eerste Lijn Transformeert 2 november 2012 1. Populatiemanagement is erg actueel Maandag 29 oktober: PvdA en VVD komen tot een

Nadere informatie

Op het verplichte en vrijwillige eigen risico zijn niet van toepassing: - de kosten van ketenzorg bij diabetes, vasculair risicomanagement en COPD.

Op het verplichte en vrijwillige eigen risico zijn niet van toepassing: - de kosten van ketenzorg bij diabetes, vasculair risicomanagement en COPD. Ketenzorg 2017 Amersfoortse (de) / Ditzo Op het verplichte en vrijwillige eigen risico zijn niet van toepassing: - de kosten van ketenzorg bij diabetes, vasculair risicomanagement en COPD. Onder ketenzorg

Nadere informatie

Toekomstbestendig organiseren van ketens en netwerken, een verkenning. Van ziektespecifiek naar generiek

Toekomstbestendig organiseren van ketens en netwerken, een verkenning. Van ziektespecifiek naar generiek Toekomstbestendig organiseren van ketens en netwerken, een verkenning Van ziektespecifiek naar generiek Toekomstbestendig organiseren van ketens en netwerken, een verkenning Van ziektespecifiek naar generiek

Nadere informatie

Op weg naar de module ouderenzorg

Op weg naar de module ouderenzorg Op weg naar de module ouderenzorg Geïntegreerde zorg voor ouderen met multiproblematiek Stichting Gezondheidscentra Eindhoven Robert Vening Katinka Mijnheer 12 oktober Inhoud presentatie 1. Introductie

Nadere informatie

Verdiepingsleergang Geïntegreerde Ouderenzorg in de eerste lijn: De kunst van het verbinden en ontzorgen

Verdiepingsleergang Geïntegreerde Ouderenzorg in de eerste lijn: De kunst van het verbinden en ontzorgen Tweede uitvoering 2013-2014 Verdiepingsleergang Geïntegreerde Ouderenzorg in de eerste lijn: De kunst van het verbinden en ontzorgen 2012, (Code L13-4) Voor huisartsen, managers en bestuurders van gezondheidscentra,

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Inzicht in zorgprestaties

Inzicht in zorgprestaties Inzicht in zorgprestaties Dag van de zorgbekostiging, 11 februari 2014 Caspar Dik & Cees Moerman, DBC-Onderhoud c.dik@dbconderhoud.nl Missie DBC-O DBC-Onderhoud: expertisecentrum voor zorgprestaties DBC-Onderhoud

Nadere informatie

Jaarverslag 2014 Verantwoording inzet ondersteuningsgelden. Regio Noord-Holland Noord

Jaarverslag 2014 Verantwoording inzet ondersteuningsgelden. Regio Noord-Holland Noord Jaarverslag 2014 Verantwoording inzet ondersteuningsgelden Regio Noord-Holland Noord Inhoud 1. Inleiding 3 1.1. VGZ Versterking Eerstelijn Noord-Holland Noord 3 1.2. Ondersteuningsgelden 3 1.3. Werkwijze

Nadere informatie

Conculega s op Schiphol,(droomreis of nachtmerrie) Joop Raams 14 juni 2011

Conculega s op Schiphol,(droomreis of nachtmerrie) Joop Raams 14 juni 2011 Conculega s op Schiphol,(droomreis of nachtmerrie) Joop Raams 14 juni 2011 Ketenzorg in Nederland Concurrenten of collega s (conculega s?) Samenwerking of Marktwerking (of allebei?) Inspiratie! Ontwikkelingen

Nadere informatie

Inkoopbeleid Stoppen met Roken 2013 binnen de Integrale bekostiging

Inkoopbeleid Stoppen met Roken 2013 binnen de Integrale bekostiging Inkoopbeleid Stoppen met Roken 2013 binnen de Integrale bekostiging 1 Algemeen Met ingang van 2013 verandert de vergoeding voor Stoppen-met-Roken begeleiding (SMR). De vergoeding van gedragsmatige ondersteuning

Nadere informatie

Of te wel: Van (de) wijken weten. THEMA, april 2014

Of te wel: Van (de) wijken weten. THEMA, april 2014 Of te wel: Van (de) wijken weten THEMA, april 2014 Consultant/Ondernemer/(Interim) Bestuurder Meer dan 30 jaar kruiswerk, thuiszorg Vanuit perspectief Thuiszorg, in algemene zin, kijken naar ontwikkelingen

Nadere informatie

Zorgpaden en verslavingszorg: een introductie. Lezing bij het Centrum Maliebaan op dinsdag 6 november 2012 door prof. dr.

Zorgpaden en verslavingszorg: een introductie. Lezing bij het Centrum Maliebaan op dinsdag 6 november 2012 door prof. dr. Zorgpaden en verslavingszorg: een introductie Lezing bij het Centrum Maliebaan op dinsdag 6 november 2012 door prof. dr.guus Schrijvers Introductie Inleiding Definitie Zorgpad Variantie analyse: evaluatie

Nadere informatie

Eerstelijn & gemeente(n)

Eerstelijn & gemeente(n) Programma tweedaagse workshop Eerstelijn & gemeente(n) Think global, act local Doelstellingen: Aan het eind van deze workshop bent u in staat om: Veranderingen in de AWBZ, WMO en jeugdzorg te duiden en

Nadere informatie

Integrale bekostiging multidisciplinaire zorgverlening chronische aandoeningen (DM type 2, VRM, COPD)

Integrale bekostiging multidisciplinaire zorgverlening chronische aandoeningen (DM type 2, VRM, COPD) BELEIDSREGEL Integrale bekostiging multidisciplinaire zorgverlening chronische aandoeningen (DM type 2, VRM, COPD) Ingevolge artikel 57, eerste lid, aanhef en onder b en c, van de Wet marktordening gezondheidszorg

Nadere informatie

2.3 Ontwikkelingen mbt financiering, wet- en regelgeving

2.3 Ontwikkelingen mbt financiering, wet- en regelgeving Kennis over Ketenzorg Externe analyse, financiering 2.3 Ontwikkelingen mbt financiering, wet- en regelgeving In dit hoofdstuk verkennen we de externe omgeving die van invloed is op de vraag of het voor

Nadere informatie

MIDDELEN MANAGEMENT: HOE ORGANISEER IK MIJN FINANCIËN. Judith van Duren

MIDDELEN MANAGEMENT: HOE ORGANISEER IK MIJN FINANCIËN. Judith van Duren MIDDELEN MANAGEMENT: HOE ORGANISEER IK MIJN FINANCIËN Judith van Duren GROTE VERSCHILLEN TUSSEN AANBIEDERS 50% ketenzorg is tevreden over 47% geeft aan dat er onderhandeld kan worden 45% tevreden CVRM

Nadere informatie

Levensloopbegeleiding bij autisme. Jan-Pieter Teunisse Lector Levensloopbegeleiding bij Autisme

Levensloopbegeleiding bij autisme. Jan-Pieter Teunisse Lector Levensloopbegeleiding bij Autisme Levensloopbegeleiding bij autisme Jan-Pieter Teunisse Lector Levensloopbegeleiding bij Autisme Disclosure belangen Jan-Pieter Teunisse (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante

Nadere informatie

Kim Putters (SCP): Wacht tekentafelplannen van gemeente niet af

Kim Putters (SCP): Wacht tekentafelplannen van gemeente niet af EDITIE 10 JAARGANG 5 DECEMBER 2013 Kim Putters (SCP): Wacht tekentafelplannen van gemeente niet af Christel van Vugt (VHN): Hoe de huisartsenpost zijn plaats krijgt Is er marktwerking in de zorg? Huisarts

Nadere informatie

HET ZAL JE MOEDER MAAR ZIJN

HET ZAL JE MOEDER MAAR ZIJN HET ZAL JE MOEDER MAAR ZIJN Ouderen in het ziekenhuis: wat weten we? Marieke J. Schuurmans Hoogleraar Verplegingswetenschap UMC Utrecht Lector Ouderenzorg Hogeschool Utrecht HOEVEEL MENSEN BREKEN ER PER

Nadere informatie

Ketenzorg inleiding. Ph.E. de Roos

Ketenzorg inleiding. Ph.E. de Roos Ketenzorg inleiding Ph.E. de Roos Waarom ketenzorg Vormen van financiering KOP tarief, hoe en wat Aanpak ketenzorg CVRM en HF Spelers in CVRM en HF keten Workshop VRM en HF Discussie en vragen Agenda Waarom

Nadere informatie

Visie op de rol van de zorggroep

Visie op de rol van de zorggroep Beleid Integrale Zorg 2014 e.v. Zorggroep RCH 09 september 2013

Nadere informatie

Kiezen of delen? Perspectieven voor ondernemers in de eerstelijnszorg

Kiezen of delen? Perspectieven voor ondernemers in de eerstelijnszorg Kiezen of delen? Perspectieven voor ondernemers in de eerstelijnszorg Geïntegreerde eerstelijnszorg in wijken biedt een zeer kansrijke toekomst. Bent u klaar voor die toekomst? Welke rol wilt u spelen?

Nadere informatie

Zorg en ondersteuning voor mensen met ernstige psychische aandoeningen. Elly van Kooten. Directie Maatschappelijke Ondersteuning, Ministerie van VWS

Zorg en ondersteuning voor mensen met ernstige psychische aandoeningen. Elly van Kooten. Directie Maatschappelijke Ondersteuning, Ministerie van VWS Zorg en ondersteuning voor mensen met ernstige psychische aandoeningen Presentatie Congres Phrenos 13 november 2014 Elly van Kooten Directie Maatschappelijke Ondersteuning, Ministerie van VWS 1 Inhoud

Nadere informatie