Rapportage Client volgsysteem Deventer

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rapportage Client volgsysteem Deventer"

Transcriptie

1 Rapportage Client volgsysteem Deventer Na niet-aangeboren hersenletsel weer naar huis, en dan? Eindrapportage Werkgroep optimalisatie cliënt volgsysteem Deventer T.a.v. Stuurgroep NAH Salland Datum April 2014 Naam Wim Wissink, André Broekman, Yvonne de Wilde, Petra de Vos en Christien de Groot Organisatie Deventer Ziekenhuis, InteraktContour en MEE IJsseloevers

2 Inleiding Na niet-aangeboren hersenletsel weer naar huis, en dan? Het Deventer cliëntvolgsysteem Elk jaar verlaten ongeveer mensen het ziekenhuis na een vorm van hersenletsel door een ongeval, een tumor, een herseninfarct, tijdelijk zuurstofgebrek of andere aandoeningen. Hiervan gaat de grootste groep (80%) na ontslag direct vanuit het ziekenhuis naar huis. Vaak gaat hersenletsel gepaard met niet direct zichtbare, maar wel blijvende en zeer ingrijpende neuropsychologische gevolgen voor de cliënt en zijn omgeving. Stoornissen in het geheugen, problemen met aandacht, plannen, of snelheid van informatieverwerking en veranderingen in persoonlijkheid, emotie en gedrag komen heel veel voor (ref). Het feit dat mensen in hun eigen woonomgeving verblijven geeft de schijn van een normaal leven. De buitenwereld ziet niet dat er sprake is van niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en de beperkingen die dit heeft voor de cliënt en zijn omgeving. Deze veranderingen worden vooral bij mensen met licht en matig letsel die met ogenschijnlijk weinig klachten op de spoed eisende hulp terecht komen in het ziekenhuis en daarna nauwelijks in kaart gebracht. Eenmaal thuis manifesteren zich bij een groot aantal mensen gevolgen. De zorg in de thuissituatie blijkt lang niet altijd goed geregeld. Veel mensen zoeken lang naar de juiste begeleiding voor hun problemen of naar iemand die begrijpt wat ze doormaken. De koppeling met eerder gemaakt hersenletsel wordt niet altijd gelegd en een daarbij passend hulpaanbod ook niet geboden. Al jaren pleiten de Samenwerkende Hersenletsel Organisaties Nederland (SHON) maar ook professionals voor een systeem van continuïteit van zorg en begeleiding van mensen met een hersenletsel. Het rapport Hersenletsel hoe nu verder (2006) beschrijft een model voor de organisatie van zorg in het ziekenhuis rondom de neuropsychologische gevolgen van hersenletsel. Het idee is dat er in het ziekenhuis al aandacht is voor niet-zichtbare gevolgen van hersenletsel en dat er een methodiek is dat cliënten na ontslag de juiste zorg krijgen. Het rapport vermeldt een programma van eisen waaraan een model voor de organisatie van zorg moet voldoen. Historie; ontstaan van het cliënt volg systeem is de eerste oprichtingsvergadering geweest waarbij onderzocht is hoe NAH in de regio Salland verbeterd kan worden. Uit de stukken blijkt dat er vanaf 2005 daadwerkelijk meer bemoeienis komt vanuit de regio Salland. Eind 2005 is een stuurgroep bij elkaar gekomen waarbij er voor het eerst gesproken is over het cliënt volg systeem. 1

3 Ten grondslag aan het cliënt volg systeem ligt het rapport uit 2006 en het stappenplan Zorgprogramma Niet Aangeboren Hersenletsel. 1 Doordat de financiering van een coördinator nah regio Salland niet gemakkelijk te regelen was is deze eind 2006 pas geëffectueerd. In 2007 wordt voor het eerst met het Deventer ziekenhuis en MEE IJsseloevers gekeken hoe het cliënt volgsysteem geïmplementeerd kan worden. In september 2007 wordt het contract van de projectleider niet verlengd vanwege verschil van visie in de stuurgroep over de financiële onderbouwing van de stuurgroep nah regio Salland. Ondanks het functioneren van de stuurgroep wordt er door Deventer ziekenhuis en MEE IJsseloevers het cliënt volg systeem ingevoerd. Er volgt uitleg in de teamvergadering van de verpleegkundigen in het Deventer ziekenhuis. Het systeem gaat vanaf januari 2008 draaien. Het cliëntvolgsysteem NAH (afgekort tot CVS) is een model dat vorm geeft aan gecoördineerd beleid en organisatie van zorg, informatievoorziening en begeleiding rondom mensen met hersenletsel in het ziekenhuis en in de overgang naar de thuissituatie. Doel van een dergelijk systeem is vroegtijdige onderkenning van problemen. Dit voorkomt verdere problemen en onnodig shopgedrag en maakt zorg en begeleiding mogelijk zodat mensen thuis hun veranderde leven weer zo goed mogelijk kunnen oppakken. In de jaren dat het draait is er geen onderzoek gedaan om de effectiviteit aan te tonen ondanks dat er door de uitvoerenden regelmatig daartoe een verzoek is gedaan. Er zijn 2 panelgesprekken voor de cliënten geweest. Ook zijn er onderzoeken uitgevoerd door Vilans en studenten van Hogeschool Windesheim. Werkwijze In de regio Deventer krijgen alle cliënten die met hersenletsel op de afdeling neurologie terecht komen, voor ontslag uit het ziekenhuis de mogelijkheid zich via MEE IJsseloevers aan te melden voor het cliëntvolgsysteem ( CVS). De maatschappelijk werker of de verpleegkundige van de afdeling vertelt bij ontslag aan de cliënt en zijn naasten dat, indien de cliënt dat wenst, de cliëntvolger van MEE contact met hen opneemt. Voor een goede overdracht legt het ziekenhuis dit vast in het formulier cliëntoverdracht NAH. 2 Binnen twee tot vier weken na aanmelding neemt de cliëntvolger telefonisch contact op met de cliënt en maakt een afspraak (bij voorkeur) bij de cliënt thuis. Tijdens het huisbezoek bespreken de cliëntvolger en de cliënt hoe het gaat. De bezoeken duren per keer ongeveer één uur en hebben geen vast stramien. Alle levensgebieden komen aan de orde. MEE neemt standaard de signaleringslijst voor cognitieve, emotionele en gedragsmatige gevolgen 1 Hersenletsel hoe nu verder (Utrecht, september 2006 Carlier/Kramer) en Stappenplan Zorgprogramma Niet Aangeboren Hersenletsel (Kramer / Carlier 2005) 2 Zie bijlage 2

4 van hersenletsel af 3. Bij voorkeur is de partner of een andere naaste bij het gesprek aanwezig. Huisbezoeken vinden plaats één tot twee maanden na ontslag uit het ziekenhuis, na zes maanden, na 14 maanden en na 24 maanden, tenzij aangegeven wordt dat vervolg niet nodig is. Na 24 maanden schrijft de cliëntvolger een bericht aan de huisarts. Eisen aan een cliëntvolger Gezien de vaak voorkomende onzichtbare gevolgen van NAH dient een cliëntvolger voldoende kennis en ervaring in het werken met mensen met NAH te hebben. De cliëntvolger vraagt door aan zowel cliënt als omgeving en verheldert problemen en wensen. Verder is kennis van de sociale kaart en het netwerk NAH van belang. De cliëntvolger benadert de cliënt actief en houdt in de gaten wanneer zij een nieuwe afspraak moet maken. De cliëntvolger werkt niet behandelend en is geen hulpverlener: de belangrijkste taak van de cliëntvolger is verduidelijken van de hulpvraag. Indien nodig verwijst de cliëntvolger door en ziet er vervolgens op toe dat de cliënt de noodzakelijke zorg krijgt. 4 Opdracht: In Deventer is er een werkzaam CVS sinds 2008: maak inzichtelijk of en zo ja hoe effectief het CVS is onderzoek hoe vaak CVS wordt aangeboden en hoeveel cliënten daadwerkelijk in het CVS worden opgenomen. Doelstelling: Kwantificeren van de gegeven van het huidige CVS. Effectiviteit ervan vergroten, inzetten op mogelijke preventie van knelpunten die dagelijks leven van cliënten NAH bemoeilijken. het Werkgroep: De werkgroep bestaat uit Wim Wissink van het Deventer ziekenhuis, André Broekman van InteraktContour, Petra de Vos, Yvonne de Wilde en Christien de Groot (opdrachtgever/voorzitter) van MEE IJsseloevers. De werkgroep is 5 keer bij elkaar geweest tussen januari en april 2014 en in subgroepjes zijn taken uitgevoerd die verwerkt zijn in deze rapportage voor de stuurgroep NAH Salland. 3 Signaleringslijst Cognitie, Emotie, gedrag (C. van Heugten). Dit is een lijst met vragen die in een interview met de patiënt gesteld worden zowel aan de patiënt als aan de partner. De Caregiver Strain Index kan gebruikt worden om de last na te gaan die partners ervaren bij de verzorging/begeleiding van hun partner. Deze wordt door de partner zelf ingevuld. 4 Artikel Vilans

5 Deze eindrapportage is gebaseerd op gegevens binnen de volgende periode tot en met Leeswijzer Deze rapportage kent de volgende onderdelen: 1. Kwantitatieve gegevens Client Volgsysteem 2. Gebruikerservaringen 2.1. Cliënten 2.2. Hulp- en dienstverleners 3. Algemene conclusie en aanbevelingen 4. plan van aanpak optimalisatie Client Volgsysteem 5. Bijlagen: Stroomschema cliëntvolgsysteem Deventer Cliëntoverdrachtformulier Gespreksformulier cliëntvolgsysteem Deventer ( nieuw) Signaleringslijst voor zorgverleners (Maastricht University en Vilans) Caregiver Strain Index 4

6 1. Bevindingen per deelgebied 1.1. Kwantitatieve gegevens Client Volgsysteem Onderstaande grafieken betreft de gegevens van 257 mensen die ondersteund zijn middels het cliëntvolgsysteem. Het gaat om mensen die zonder zorg naar huis gingen, na een korte opname. Geslacht vrouw man Leeftijd 80 >

7 Woonplaats Zutphen Wijhe Voorst Twello Schalkhaar Rijssen Olst Nijverdal Marienheem Laren Klarenbeek Heeten Haarle Epse Eefde Deventer Broekland Almelo

8 Aanleiding aanmelding Trauma SAB Zuurstofgebrek Whiplash Vergiftiging Tumor Stofwisselingsziekte Overige Hersen(vlies)ontsteking Epilepsie CVA Contusio/comotio Chr. Degeneratieve Aand

9 Aangemeld door Carinova DZ Aanvullende informatie: - Er zijn meer mensen aangemeld voor het CVS maar deze zijn om diverse redenen niet meegenomen in de kwantitatieve gegevens hierboven. - tijdens de voorbereiding van dit verslag zijn enkele verbeteringen aangebracht in de overdracht van het Deventer ziekenhuis naar het CVS bij MEE IJsseloevers - Door ICT problemen, overdracht tussen collega s en verandering in overdrachtsformulieren zijn de cijfers beïnvloed. - in 2012 is het CVS uitgebreid met verwijzingen van de afdeling Cardiologie. Het bleek echter dat mensen soms niet uit gerevalideerd waren en werd het CVS te vroeg aangeboden; revalidatie moe ( dit geldt ook voor patiënten vanuit Viareva). Daarom is besloten om geen verwijzingen meer vanuit cardiologie op te nemen in het CVS. - sinds 2012 verwijst het maatschappelijk werk van de CVA revalidatieafdeling/ Carinova ook cliënten naar het CVS. (MSR)Het gaat vaak om oudere patiënten waarbij de revalidatie beëindigd is. Deze cijfers zijn verwerkt in het totaal overzicht. Verwijzing tijdens traject 8

10 Individuele dienst MEE 14 Thuiszorgorganisatie 3 Gespecialiseerde organisatie 5 Geen contact 13 Overleden 10 Geen behoefte aan vervolgbezoek tijdens traject 30 Afgesloten 27 Gestopt wegens diverse redenen (tumor, ziekte man, ernstig CVA, opname verpleeghuis, nierproblemen, kanker, verhuizing enz.) Doorverwezen naar: Logopedie Fysiotherapie Huisarts Revalidatie Dagbesteding Ambulante begeleiding Neuroloog Wmo Dimence Maatschappelijk werk Tactus mantelzorgorganisaties 15 Hiervan zijn geen aantallen bekend 9

11 2. Gebruikerservaringen In de afgelopen 5 jaar ( ) is er ervaring opgedaan in het werken met het CVS. Vanuit het ziekenhuis komen de verwijzingen via het maatschappelijk werk. De meeste mensen zijn opgenomen geweest op de afdeling Neurologie. Vanuit MEE IJsseloevers zijn meerdere consulenten betrokken bij het CVS. Zij hebben als aandachtsgebied mensen met een lichamelijke beperking, chronische aandoeningen, visuele beperkingen en Niet aangeboren hersenletsel. Zij hebben hiervoor aanvullende trainingen gevolgd. In 2008 interviewde Vilans twee cliëntvolgers van MEE IJsseloevers, een maatschappelijk werker van het Deventer ziekenhuis, de vakgroep coördinator van de poli neurologie, een senior verpleegkundige van de afdeling neurologie, en de afdelingsmanager neurologie. Daarnaast interviewde Vilans negen mensen met NAH (door beroerte, hersenkneuzing na een val of door zuurstofgebrek na een hartinfarct). Ten tijde van het interview hadden cliënten minstens één keer bezoek van MEE gehad. Professionals spraken over knelpunten en verbeterpunten van het cliëntvolgsysteem in de dagelijkse praktijk. Cliënten vertelden over hun ervaringen met het volgen door MEE, de ontvangen zorg, tevredenheid over die ontvangen zorg en verbeterpunten. Het volgen door MEE is geruststellend. Het is fijn om te weten dat je ergens heen kunt als dat nodig is, ook al is dat op het moment zelf nog niet het geval. Je weet zelf zo weinig op het moment dat je naar huis gaat. Het is fijn om je verhaal kwijt te kunnen aan iemand die je echt begrijpt. De huisarts of je eigen familie begrijpt het vaak toch niet zo goed. Als MEE er niet was geweest had ik vast langer gezocht naar de juiste zorg of naar iemand die begrijpt wat ik bedoel. tekst in te vullen Uit artikel Vilans Na niet-aangeboren hersenletsel weer naar huis, en dan? Het Deventer cliëntvolgsysteem In 2010 is er door studenten van Hogeschool Windesheim een scriptie geschreven over het CVS. Daartoe zijn enquêtes afgenomen bij twintig cliënten en diepte-interviews bij een vijftal cliënten. Op 6 oktober 2011 heeft er een cliëntenpanel plaatsgevonden in de regio Deventer van MEE IJsseloevers. Er zijn 9 cliënten uitgenodigd om onder aansturing van een externe 10

12 voorzitter te adviseren over de dienstverlening van MEE. De deelnemers zijn allen cliënten of partners van cliënten die deelnemen aan het NAH Cliëntvolgsysteem. Via het Medisch maatschappelijk werk kwamen we in contact met Petra de Vos van MEE. Dit was geweldig, we stonden er niet meer alleen voor. Petra heeft ons echt met van alles geholpen en ik kon er goed mijn ei kwijt. Deelnemer cliëntenpanel 2011 Recentelijk is er door een student van Windesheim een onderzoek uitgevoerd naar het CVS. Zij heeft daartoe ook interviews afgenomen bij 8 (ex) deelnemers aan het CVS. Het onderzoek is nog in de afrondende fase en kan derhalve nog niet verwerkt worden in deze rapportage Cliënten Uit de onderzoeken en interviews is gebleken dat cliënten daadwerkelijk profijt hebben bij het cliëntvolgsysteem NAH. Het cliëntvolgsysteem erkent en herkent vroegtijdig de klachten op langdurige termijn. Voor de cliënt is het fijn dat er op tijd de juiste zorg wordt ingezet. Dit wordt ook als aangenaam ervaren door de overige gezinsleden. 5 Eén deelnemer had eerder een CVA gehad en toen in het Martiniziekenhuis in Groningen gelegen. Toen is er uiteindelijk hulp gekomen via de fysiotherapeut in het dorp, maar heel veel zaken moesten toen zelf uitgezocht worden. Deze begeleiding is veel beter. Deelnemer clientpanel 2011 In het totaal zijn ruim 20 gebruikers van het CVS geïnterviewd. Dit is een relatief klein aantal van het totaal aantal mensen Hulp- en dienstverleners/ clientvolgers: Uit interviews kunnen een aantal ervaringen benoemd worden: Na een korte introductie voelen cliënten zich vrij om ervaringen van voor tijdens en na de ziekenhuisopname te noemen De cliënt ervaart het als prettig dat er geluisterd wordt Uitleg over NAH werkt verhelderend. Het geven van extra info middels folders wordt gewaardeerd 5 scriptie Het cliëntvolgsysteem niet aangeboren hersenletsel; scriptie MWD door: Meral Tirgil, Tasiara Bitorina, Celeste Tjokrowidjojo. Januari

13 Belangrijk is om de hoeveelheid info aan te passen aan de behoefte van de cliënt De Van Heugtenlijst kan in sommige situatie goed helpen om alles meer op een rijtje te krijgen. Woorden geven aan.of bevestigen dat het goed gaat. Soms zijn cliënten al tevreden met het feit dat men in staat is om het leven te leven ; cliënten hebben dan ook niet zoveel behoefte aan uitleg Als er meegedacht gaat worden over een vervolgtraject kunnen we dat ook bieden; kennis van de NAH-kaart speelt wel een grote rol Het aanwezig zijn van partner of familie/vrienden kan goed uitwerken. Info verstrekken op alle manieren kan werken. Cliënten in de thuissituatie bezoeken is een pré; je krijgt een goede indruk of iemand zich wel of niet kan redden. Mogelijk vervolg aanvragen b.v. WMO. Of verwijzingen naar specialisten Door de cliënt vaker te zien ( max. 4 keer ) is er een verloop te zien in het herstelproces. Proces van ondervinden en acceptatie en compensatie. Aandacht voor de mantelzorger(partner). Vaak is de beleving van het gebeuren anders gekleurd dan de patiënt. Ze zijn zich rot geschrokken. Info geven over steunpunt mantelzorg. Vaak bij het eerste bezoek: inventarisatie van het netwerk. Wie kunt u inschakelen wanneer u zich niet goed voelt? Is er niemand in de directe omgeving voorstellen van een alarmsysteem, rode kruis cirkel of netwerkcirkel of is het de buurvrouw die kijkt en actie onderneemt wanneer de gordijnen dicht zitten. Vragen over administratieve hulp. Sommige mensen zijn visueel aangedaan en kunnen het letterlijk niet meer zien of cognitief niet meer op een rij krijgen. Verwijzen naar administratieve thuishulp Via vrijwilligers van Carinova. We zijn van mening dat het cliëntvolgsysteem NAH optimaal werkt voor mensen met Niet Aangeboren Hersenletsel. Dit is na afronding van ons onderzoek duidelijk naar voren gekomen. Het is in het belang van de cliënten dat dit volgsysteem vastgelegd wordt. We vinden dit van groot belang, omdat alle cliënten met het vermoeden van Niet Aangeboren Hersenletsel recht hebben op vroegtijdige erkenning en herkenning van hun hersenletsel. Hierbij zou het effectief zijn als er een gestandaardiseerd doorverwijssysteem gehanteerd wordt tussen het Deventer Ziekenhuis en MEE IJsseloevers Deventer. 6 6 scriptie Het cliëntvolgsysteem niet aangeboren hersenletsel; scriptie MWD door: Meral Tirgil, Tasiara Bitorina, Celeste Tjokrowidjojo. Januari

14 3. Conclusies en aanbevelingen In deze rapportage heeft de werkgroep aangegeven wat de huidige stand van zaken is met betrekking tot het CVS. Er is een beeld geschetst over de doelstelling, de opzet en het huidig functioneren van deze vorm van nazorg aan de hand van kwantitatieve en kwalitatieve gegevens verzameld uit stukken die er de afgelopen jaren zijn verschenen en de registratie bij MEE IJsseloevers. Opdracht aan de werkgroep is ook om naar de toekomst van het Client volgsysteem te kijken en aanbevelingen te formuleren voor de toekomst. Conclusie effectiviteit: Objectieve meerwaarde van het cliëntvolgsysteem is alleen te onderbouwen vanuit een gedegen wetenschappelijk onderzoek naar de effecten. De subjectieve meerwaarde van het CVS wordt door de cliënten, medewerkers MEE en medewerkers ziekenhuis absoluut onderbouwd, aangetoond en gevoeld. Aanbeveling effectiviteit: Breng de effecten in kaart middels een gedegen wetenschappelijk onderzoek (door Vilans of hersenletselteam ) in Conclusie convenant: Een cliëntvolgsysteem werkt pas goed als er een convenant is tussen de aanmelders (het ziekenhuis) en MEE. In zo n convenant leggen aanmelders zich vast en committeren zij zich aan de werkwijze van het systeem. Op die manier is de commitment niet persoonsafhankelijk. Én er moeten verantwoordelijken zijn die de werkwijze in het ziekenhuis aansturen, die werknemers erop aanspreken, en die het contact met MEE onderhouden. conclusie onderzoek Vilans 2011 Aanbeveling convenant: Sluit in de eerste helft van 2014 een convenant af met de betrokken partijen en faciliteer en formaliseer daarmee het cliëntvolgsysteem. De bestuurslaag moet de werkvloer faciliteren door middel van uren voor het cliëntvolgsysteem en overleg om dit uit te kunnen voeren, te borgen en te verankeren. Conclusie uitbreiding: In het kader van de overheveling van taken en verantwoordelijkheden van de landelijke overheid naar de gemeenten, ondergaat het gehele sociale domein een transitie én een transformatie. Gemeenten gaan inzetten op preventie. Zij willen vroegtijdige professionele ondersteuning voor kwetsbare burgers zoals bv na een ziekenhuisopname. Dit geldt ook voor ziektekostenverzekeraars. Het CVS is gericht op preventie en heeft daarmee de potentie om zich verder te kunnen uitbreiden. Belangrijk is dat aan de eerste 2 aanbevelingen vervolg wordt gegeven. 13

15 Aanbeveling uitbreiding: Onderzoek in 2014 of het CVS uitgebreid kan worden met meerdere (zorg) organisaties die zich conformeren aan het CVS zodat er een breder draagvlak ontstaat. Kijk of er een aanpassing nodig is van de werkwijze van het CVS en hoe zich dit verhoudt tot de ketencoördinatie CVA-nazorg. Conclusie meetinstrumenten: In de facilitering ontbreekt het aan de juiste meetinstrumenten waardoor het moeilijk is om het CVS te toetsen en de juiste gegevens te krijgen. Aanbeveling meetinstrumenten: faciliteer in 2014 de verdere ontwikkeling van meet- en toetsinstrumenten en tools die het mogelijk maken om het CVS goed te borgen in de praktijk en om een eenduidige werkwijze te ontwikkelen. 4. Plan van aanpak Client volgsysteem tijd wat wie 14 mei 2014 Bespreken rapportage in de stuurgroep NAH Salland stuurgroep Mei- juni Juni Julidecember Juli september Juliseptember Julidecember Opstellen en ondertekenen convenant betrokken partijen MEE IJsseloevers en Deventer ziekenhuis Opdracht aan Vilans of Hersenletselteam voor opzet en uitvoer (wetenschappelijk) onderzoek Uitvoer onderzoek effectiviteit CVS Onderzoek uitbreiding (zorg)organisaties en aansluiting CVA Nazorg Deventer ziekenhuis verdere ontwikkeling van meet- en toetsinstrumenten en tools Borging CVS richting gemeenten convenantpartners Vilans of Hersenletselteam MEE IJsseloevers en Deventer ziekenhuis en stuurgroep Kwaliteitsmedewerker MEE IJsseloevers en werkgroep leden MEE IJsseloevers 14

16 5. Bijlagen 15

17 16 NAH Client Volgsysteem Deventer

18 MEE IJsseloevers Raad en daad voor iedereen met een beperking CLIENTOVERDRACHT NAH Regiokantoor Deventer Diepenveenseweg AP Deventer Postbus AB Deventer T F Gegevens cliënt Naam: Adres: Postcode Woonplaats: Geboortedatum: Geslacht: M/V Telefoonnummer: Eer ste contactper soon Naam: Telefoonnummer: Relatie tot cliënt: Ziektebeeld Diagnose: Datum opname ziekenhuis: Datum ontslag ziekenhuis: Toestemming cliënt Cliënt geeft mondeling toestemming aan MEE om contact op te nemen in verband met het cliëntvolgsysteem ja nee Ingevuld door: wim wissink mmw dz Telefoonnummer: Specialist: Huisarts: Revalidatiearts: Gezinssituatie Hr/mw is alleenstaand ja nee Kinderen ja nee Bijzonder heden (invullen wat je weet) Ziekte-inzicht ja nee Hemi-anopsie ja nee Afasie ja nee Veranderd gedrag ja nee Ver volg tr aject (invullen indien van toepassing) Thuiszorg ja nee Revalidatiecentrum ja nee Fysiotherapie ja nee Ergotherapie ja nee Logopedie ja nee Aanvullingen/opmer kingen 17

19 Gespreksformulier cliëntvolgsysteem Deventer Naam consulent Naam cliënt Joke Aarsen Petra de Vos Yvonne de Wilde anders, namelijk: Telefoon cliënt Naam contactpersoon Telefoon Contactpersoon Datum gesprek Nummer gesprek gesprek 1 gesprek 2 gesprek 3 gesprek 4 Soort gesprek huisbezoek telefonisch contact Overdrachtsformulier aanwezig ja Invullen bij gesprek 1 nee Diagnose Invullen bij gesprek 1 Van Heugtenlijst ingevuld Invullen bij gesprek 1 ja, ingevuld op op datum: nee Kunt u met een rapportcijfer aangeven hoe het lichamelijk met u gaat? Toelichting Kunt u met een rapportcijfer aangeven hoe het met uw concentratie gaat? Toelichting 18

20 Kunt u met een rapportcijfer aangeven hoe het met uw energie/moeheid gaat? Toelichting Kunt u met een rapportcijfer aangeven hoe het lichamelijk met u gaat? Toelichting Kunt u met een rapportcijfer aangeven hoe het met uw concentratie gaat? Toelichting Volgt u extra therapie? Indien ja, wat voor therapie? ja nee Vindt er nav dit gesprek een doorverwijzing plaats? Overdrachtsformulier aanwezig Invullen bij gesprek 1 ja nee Steunpunt mantelzorg Ergotherapie (via huisarts) Fysiotherapie Logopedie MEE 19

21 WMO Voorziening Anders, namelijk 20

22 Hoe beoordeelt u uw situatie tov een half jaar geleden? Toelichting verbeterd gelijk gebleven verslechterd Hoe beoordeelt de mantelzorger uw situatie tov een half jaar geleden? Toelichting verbeterd gelijk gebleven verslechterd mantelzorger is niet aanwezig In hoeverre heeft de ondersteuning van MEE u geholpen tijdens het afgelopen half jaar? Invullen bij gesprek 2, 3 en 4 heel veel een beetje niet echt helemaal niet weet ik niet meer Ruimte voor overige opmerkingen 21

23 Cognitieve, emotionele en gedragsmatige gevolgen van hersenletsel Signaleringslijst voor zorgverleners Handleiding Cognitieve, emotionele en gedragsmatige gevolgen van hersenletsel Signaleringslijst voor zorgverleners Handleiding Drs. Ieke Winkens 1 Drs. Wilma J.M. Ritzen 1, 2 Drs. B. Dijcks 1 Dr. Sascha M.C. Rasquin1 tot Dr. Caroline M. Van Heugten = Vilans Hoensbroek = Advies- en informatiepunt NAH Limburg = Maastricht University Nadere informatie kunt u verkrijgen bij: Vilans Ieke Winkens Postbus 192, 6430 AD Hoensbroek Tel

24 23 NAH Client Volgsysteem Deventer Achtergrond van de vragenlijst In Nederland hebben veel volwassenen niet aangeboren hersenletsel. Dit kan bijvoorbeeld het gevolg zijn van een ongeval, een beroerte, een hersentumor of door zuurstofgebrek na een hartstilstand. Als gevolg van hersenletsel krijgt een groot aantal mensen vroeg of laat te maken met klachten. Cognitieve, emotionele en gedragsmatige klachten behoren tot de meest gerapporteerde problemen na het oplopen van een hersenletsel. Zaken die vroeger eenvoudig en logisch waren, lijken nu lastig(er) te zijn. De cliënt is bijvoorbeeld vergeetachtig, snel afgeleid of somber. Dergelijke klachten kunnen ook door de partner of andere naasten (ouders, huisgenoten, collega s) worden opgemerkt: de cliënt is niet meer zoals vroeger, is snel boos of angstig. De veranderingen zijn van invloed op de cliënt en zijn omgeving. De problemen in een gezinssituatie kunnen zich opstapelen. De klachten kunnen leiden tot aanzienlijke beperkingen in het dagelijks leven, en wanneer niet tijdig gesignaleerd kunnen deze leiden tot een opstapeling van problemen. Doel van de lijst De signaleringslijst is bedoeld om klachten van mensen met hersenletsel op cognitief, emotioneel of gedragsmatig vlak in kaart te brengen en de erkenning en herkenning van mogelijke gevolgen te vergoten bij zowel de cliënt en diens naaste en de zorgverlener. Het instrument dient ter ondersteuning van een gesprek met de cliënt en/of diens naasten over mogelijke problemen en klachten die sinds het hersenletsel aanwezig kunnen zijn. De lijst kan het beste na een periode van minstens drie maanden na het letsel worden afgenomen, aangezien klachten meestal pas na een tijdje zichtbaar worden. Indien er problemen of klachten worden gesignaleerd op basis van de lijst, kunnen tips meegegeven worden aan de cliënt of suggesties voor brochures met relevante informatie (zie verderop). Tevens kan gericht worden doorverwezen voor nadere diagnostiek en eventueel behandeling en begeleiding. Hiervoor worden hieronder algemene adviezen gegeven. Concrete invulling van deze adviezen kunnen in de eigen regio worden gemaakt en zijn afhankelijk van de afspraken voor doorverwijzing die al bestaan en de behandelmogelijkheden die er zijn in de regio. De lijst is niet bedoeld als diagnostisch instrument. Het is dus niet mogelijk om op basis van het gesprek te zeggen of er stoornissen zijn bij de cliënt. Voor mensen met een CVA kan men gebruik maken van een verwante lijst die specifiek is gericht op gevolgen na een CVA (Van Heugten, Rasquin, Winkens, Beusmans en Verhey, 2003). Gebruikers van de lijst De lijst kan gebruikt worden door alle zorgverleners die te maken hebben met cliënten met hersenletsel zoals: (neurologie) verpleegkundigen in de thuiszorg, een verpleeghuis, of bij MEE; huisartsen; medewerkers van een nazorgpoli Niet Aangeboren Hersenletsel; WMOmedewerkers enzovoort. Instructies bij het gebruik van de signaleringslijst Werkwijze Indien een zorgverlener of naaste vermoedt dat er sprake is van problemen/klachten op cognitief, emotioneel of gedragsmatig vlak, of indien een cliënt dit zelf aangeeft, dan kan een zorgverlener een afspraak maken om hierover verder te praten. Bij voorkeur is behalve de cliënt ook de partner of een andere naastbetrokkene aanwezig. Met behulp van de signaleringslijst kan het gesprek vormgegeven worden en kunnen gesignaleerde klachten worden geregistreerd. Het afnemen van de lijst kan variëren van zo n twintig tot veertig minuten. Indien u het gesprek voert met een cliënt en een naaste erbij, is het van belang dat u vooraf duidelijk maakt dat u in eerste instantie de mening van de cliënt. Hierbij kan het helpen om uit te leggen dat er verschillen van mening kunnen zijn.

25 24 NAH Client Volgsysteem Deventer Het afnemen van de items Op de lijst staan 21 items met betrekking tot klachten/problemen die zich kunnen voordoen op cognitief, emotioneel en gedragsmatig gebied. De bij de items genoemde klachten zijn klachten die veelvuldig voorkomen bij mensen met hersenletsel. De lijst moet als volgt worden ingevuld. Geef bij elk item aan of het probleem/de klacht aanwezig is of niet. Indien een probleem/klacht aanwezig is, geef dan aan of deze al dan niet hinderlijk is. Met hinderlijk wordt bedoeld dat ofwel de cliënt ofwel zijn partner/naasten er hinder van ondervinden in het dagelijks leven. U dient voor elk item in elk geval de mening van de cliënt weer te geven. Dit doet u door een c te zetten in de antwoordkolom die van toepassing is. Daarnaast kan optioneel ook de mening van de partner/naaste en die van uzelf worden weergegeven. Bij sommige items kan het voorkomen dat u als interviewer of de naaste van de cliënt een probleem signaleert dat de cliënt zelf niet signaleert (denk bijvoorbeeld aan items als slecht inzicht in eigen functioneren of moeite met controle van gedrag). Het antwoord van de partner/naaste kan worden gegeven door een n te zetten in de betreffende antwoordkolom, uw eigen antwoord wordt met een i aangeduid. Bij elk item wordt een voorbeeldvraag gegeven die u kunt gebruiken om tot een oordeel te komen. Interviewers staat het vrij om meerdere voorbeeldvragen te stellen. Daarnaast staan er onder elke vraag nog toelichtingen. Niet alle voorbeeldvragen of toelichtingen hoeven op de cliënt van toepassing te zijn. Ook wanneer de cliënt slechts één voorbeeld of toelichting herkent kan het item als hinderlijk gescoord worden. Aan het einde van de lijst staan twee blanco items (nummer 20 en 21); hierbij kunt u andere opvallende problemen of klachten opschrijven die in de lijst niet aan de orde zijn geweest. Op de achterkant van het formulier is ruimte voor opmerkingen, verdere toelichting bij de antwoorden, of andere informatie die u van belang acht. Let op Problemen op cognitief, emotioneel en gedragsmatig gebied komen veelvuldig voor na een hersenletsel, met name in nieuwe situaties (bijv. een nieuwe baan). Ook kunnen klachten die nu niet hinderlijk zijn dit op een later moment wel worden. Daarnaast leven cliënten en naasten vaak aan de grenzen van hun draagkracht, kan de zorglast toenemen, kan de gezondheid afnemen en/of de sociale steun uit de omgeving verminderen. Het is dan ook belangrijk om over deze problematiek op regelmatige basis een gesprek te voeren met de cliënt en/of diens naasten. Met een dergelijke actieve rol kunnen problemen bij de cliënt tijdig gesignaleerd worden. Doorverwijzing Het is lastig om een definitief afkappunt aan te geven wanneer wel of niet moet worden doorverwezen voor nadere diagnostiek, behandeling en begeleiding. De mate waarin de cliënt en diens naaste hinder ondervinden in hun dagelijks leven moet hiervoor bepalend zijn. Het is mogelijk dat er sprake is van meerdere klachten die (nog) niet hinderlijk zijn. In dat geval kan het voldoende zijn voorlichting en informatie aan te reiken. Een lijst met algemene brochures die geschikt zijn als voorlichtingmateriaal is bijgevoegd (zie verderop in deze handleiding). Eventueel kan worden gewezen op de patiëntenvereniging Cerebraal (www.cerebraal.nl) of het Landelijk Platform Hersenletsel (tel ). Het zou echter ook kunnen zijn dat er slechts sprake is van een enkele klacht, maar dat deze zo hinderlijk is voor de cliënt en diens naaste dat verdere actie noodzakelijk is. In dit geval kan eerst gekeken worden of de klacht vermindert als er eenvoudige hulpmiddelen en strategieën worden ingezet door de betrokkenen zelf (zie algemene tips en adviezen verderop in deze handleiding). Hulp door naasten kan worden overwogen, maar is ook afhankelijk van de beschikbaarheid en de draagkracht van de betrokkenen. Indien klachten blijven bestaan kan alsnog doorverwezen worden naar een huisarts, neuroloog,

Cognitieve, emotionele en gedragsmatige gevolgen van hersenletsel Signaleringslijst voor zorgverleners

Cognitieve, emotionele en gedragsmatige gevolgen van hersenletsel Signaleringslijst voor zorgverleners Cognitieve, emotionele en gedragsmatige gevolgen van hersenletsel Signaleringslijst voor zorgverleners Handleiding Cognitieve, emotionele en gedragsmatige gevolgen van hersenletsel Signaleringslijst voor

Nadere informatie

Checklijst voor Cognitieve en Emotionele problemen na een Beroerte (CLCE-24)

Checklijst voor Cognitieve en Emotionele problemen na een Beroerte (CLCE-24) Checklijst voor Cognitieve en Emotionele problemen na een Beroerte (CLCE-24) Voor de domeinen cognitie, communicatie en psycho-emotioneel kan de checklijst voor Cognitie en Emotionele problemen na een

Nadere informatie

Signaleringsinstrument. CVA Zorgketen regio Helmond. de Nazorg. Quartz. Transmuraal centrum voor de regio Helmond

Signaleringsinstrument. CVA Zorgketen regio Helmond. de Nazorg. Quartz. Transmuraal centrum voor de regio Helmond Signaleringsinstrument CVA Zorgketen regio Helmond de Nazorg Quartz Transmuraal centrum voor de regio Helmond Werkwijze Werkwijze gebruik signaleringslijst in nazorgtraject CVA In het nazorgtraject wordt

Nadere informatie

Chronische fase. CVA nazorg. Ruth van Kampen, Verpleegkundig expert, de Zorgboog Tessa van Tongeren, Casemanager, Savant zorg

Chronische fase. CVA nazorg. Ruth van Kampen, Verpleegkundig expert, de Zorgboog Tessa van Tongeren, Casemanager, Savant zorg CVA nazorg Ruth van Kampen, Verpleegkundig expert, de Zorgboog Tessa van Tongeren, Casemanager, Savant zorg Inhoud: 22 items van de signaleringslijst Caregiver Strain Index Informatie, verwijzing en traject

Nadere informatie

Signaleringslijst. Voor kinderen en jongeren met hersenletsel

Signaleringslijst. Voor kinderen en jongeren met hersenletsel Signaleringslijst Voor kinderen en jongeren met hersenletsel Augustus 2008 Dr. Sascha M.C. Rasquin (werkzaam bij Vilans tot 01.06.08) Drs. Wilma J.M. Ritzen, Vilans Drs. Ieke Winkens, Vilans Dr. Caroline

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek en behandeling door de psycholoog in het ziekenhuis

Neuropsychologisch onderzoek en behandeling door de psycholoog in het ziekenhuis Neuropsychologisch onderzoek en behandeling door de psycholoog in het ziekenhuis Inleiding In deze folder kunt u lezen over neuropsychologie in het Gemini Ziekenhuis. Aan de orde komen onder meer: met

Nadere informatie

Inleiding. Wat is afasie?

Inleiding. Wat is afasie? Afasie Inleiding De logopedist heeft bij u afasie geconstateerd. Afasie is een taalstoornis. In deze folder wordt u uitgelegd wat afasie is en hoe het ontstaat. Daarnaast kunt u lezen wat u, maar ook uw

Nadere informatie

Ondersteuning bij leven met een beperking

Ondersteuning bij leven met een beperking Ondersteuning bij leven met een beperking Niet-aangeboren hersenletsel MEE Niet-aangeboren hersenletsel Raad en daad als het om mensen met NAH gaat Niet-aangeboren hersenletsel (NAH) overkomt je. Door

Nadere informatie

CVA-nazorgpolikliniek

CVA-nazorgpolikliniek CVA-nazorgpolikliniek Inleiding U heeft onlangs een beroerte of CVA gehad en was hiervoor opgenomen op de verpleegafdeling Neurologie van het St. Anna Ziekenhuis. Door de beroerte kunnen u en uw naasten

Nadere informatie

CVA Zorgketen. Nazorg. Deelnemende organisaties CVA zorg Drechtzorg:

CVA Zorgketen. Nazorg. Deelnemende organisaties CVA zorg Drechtzorg: CVA Zorgketen Nazorg Deelnemende organisaties CVA zorg Drechtzorg: Albert Schweitzer ziekenhuis Revalidatiecentrum Rijndam Zorggroep Crabbehoff Swinhove Groep Rivas Verpleeghuis Waerthove Zorgwaard Verpleeghuis

Nadere informatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Poliklinische revalidatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Poliklinische revalidatie Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA Poliklinische revalidatie U heeft niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en bent verwezen naar Libra Revalidatie & Audiologie locatie Blixembosch voor poliklinische revalidatie.

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek bij ouderen

Neuropsychologisch onderzoek bij ouderen Neuropsychologisch onderzoek bij ouderen Inhoudsopgave Inleiding... 1 Wat is neuropsychologie en wat is een neuropsycholoog... 1 Mogelijke gevolgen van een hersenbeschadiging... 1 Wat is een neuropsychologisch

Nadere informatie

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte

leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte leven met vermoeidheid omgaan met de gevolgen van een beroerte CVA Cerebro Vasculair Accident is de medische term voor een ongeluk in de vaten van de hersenen. In het dagelijks taalgebruik heet een CVA

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Revalideren na Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH)

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Revalideren na Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Revalideren na Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) Patiënteninformatie vll 574/1511 Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Inleiding U ontvangt deze

Nadere informatie

Delier. Informatie voor familie en betrokkenen

Delier. Informatie voor familie en betrokkenen Delier Informatie voor familie en betrokkenen Inleiding Op onze verpleegafdeling is een familielid, vriend(in) of kennis van u opgenomen. Tijdens uw bezoek aan de patiënt heeft u waarschijnlijk gemerkt

Nadere informatie

CVA Zorgketen regio Helmond. de Nazorg

CVA Zorgketen regio Helmond. de Nazorg CVA Zorgketen regio Helmond de Nazorg Versie: 5 juli 2010 Ellen van den Einde-Meijer Programmacoördinator CVA ketenzorg Quartz Werkgroep: Mevrouw M. van den Heuvel, verpleegkundig expert De Zorgboog Mevrouw

Nadere informatie

CVA-nazorg poli. Poli Neurologie

CVA-nazorg poli. Poli Neurologie 00 CVA-nazorg poli Poli Neurologie Inleiding U heeft onlangs een beroerte (CVA) gehad en was hiervoor opgenomen op de afdeling Neurologie van SJG Weert. Door de beroerte kunnen u en uw naasten te maken

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek Patiënteninformatie Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek U bent door een specialist van het ziekenhuis verwezen

Nadere informatie

5. Bejegening en doorvragen

5. Bejegening en doorvragen 5. Bejegening en doorvragen 51 Voor de trainer Er bestaan uitgebreide scholingsprogramma s gericht op bejegening en omgang met mensen met NAH en hun naasten. Zie ook de verwijzingen achter in dit boekje.

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek Patiënteninformatie Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek U bent door een specialist van het ziekenhuis verwezen

Nadere informatie

Deze brochure kwam tot stand met medewerking van Drs. P.H. Vrancken, Gz-psycholoog, Revalidatiecentrum De Hoogstraat, Utrecht.

Deze brochure kwam tot stand met medewerking van Drs. P.H. Vrancken, Gz-psycholoog, Revalidatiecentrum De Hoogstraat, Utrecht. Deze brochure kwam tot stand met medewerking van Drs. P.H. Vrancken, Gz-psycholoog, Revalidatiecentrum De Hoogstraat, Utrecht. Nationaal msfonds Voor meer informatie: Landelijk Bureau: Nationaal MS Fonds

Nadere informatie

Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH)

Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) informatie voor de patiënt Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) NAH is een beschadiging van de hersenen, die ontstaan is in de loop van het leven. Een beschadiging van

Nadere informatie

Wat is afasie? Afasie is een taalstoornis ontstaan door hersenletsel.

Wat is afasie? Afasie is een taalstoornis ontstaan door hersenletsel. Afasie Wat is afasie? Afasie is een taalstoornis ontstaan door hersenletsel. Hoe ontstaat afasie? Afasie ontstaat door hersenletsel. Dit letsel ontstaat meestal ten gevolge van een CVA, soms wordt het

Nadere informatie

Afasie. Wat is afasie? Hoe ontstaat afasie?

Afasie. Wat is afasie? Hoe ontstaat afasie? LOGOPEDIE Afasie Afasie Afasie is een taalstoornis die ontstaat door schade aan de hersenen, bijvoorbeeld na een beroerte. In deze folder leest u hoe afasie ontstaat en wat de effecten ervan zijn op het

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Onzichtbare gevolgen van hersenletsel

UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Onzichtbare gevolgen van hersenletsel UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord Onzichtbare gevolgen van hersenletsel Poliklinische cognitieve revalidatie na hersenletsel UMCG Centrum voor Revalidatie locatie Beatrixoord U start binnenkort

Nadere informatie

Poliklinische Revalidatie voor kinderen en jongeren met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) Revalidatiecentrum Breda

Poliklinische Revalidatie voor kinderen en jongeren met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) Revalidatiecentrum Breda Poliklinische Revalidatie voor kinderen en jongeren met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) Revalidatiecentrum Breda Informatie voor ouders/verzorgers Uw kind wordt aangereden door een auto, valt hard van

Nadere informatie

van delen tot het geheel. Hij kan bijvoorbeeld zijn kleding binnenstebuiten aantrekken, of zijn kopje naast de tafel zetten.

van delen tot het geheel. Hij kan bijvoorbeeld zijn kleding binnenstebuiten aantrekken, of zijn kopje naast de tafel zetten. Afasie Als iemand een beroerte krijgt gebeurt dat bijna altijd plotseling. De schok is groot. Men heeft zich niet kunnen voorbereiden en men weet niet wat hen overkomt. Het dagelijkse leven wordt verstoord.

Nadere informatie

Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel

Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel Informatie voor (para)medici Zelf en samen redzaam Als betrokken professional kent u uw patiënt. U stelt of kent de diagnose en ziet welke behandeling

Nadere informatie

Afasie Informatie voor familieleden. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Afasie Informatie voor familieleden. Ziekenhuis Gelderse Vallei Afasie Informatie voor familieleden Ziekenhuis Gelderse Vallei Een van uw naasten is in de afgelopen periode opgenomen in Ziekenhuis Gelderse Vallei. Er is door de logopedist een afasie geconstateerd.

Nadere informatie

Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling

Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling FYSIOTHERAPIE Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling BEHANDELING Fysieke training tijdens en/of na kankerbehandeling Als u te maken krijgt met kanker is dit zeer ingrijpend. Tijdens en na

Nadere informatie

Behandeling na hersenletsel

Behandeling na hersenletsel Behandeling na hersenletsel Groepsbehandeling op de Cognitieve Behandelunit (CBU) Sterk in beweging Inhoud Inleiding 3 Wat is het doel van deze behandeling? 3 Wat zijn cognitieve functies? 3 Voor wie is

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek Op de afdeling Medische Psychologie

Neuropsychologisch onderzoek Op de afdeling Medische Psychologie Neuropsychologisch onderzoek Op de afdeling Medische Psychologie Albert Schweitzer ziekenhuis Medische Psychologie februari 2014 pavo 0356 Inleiding U bent door uw specialist verwezen naar de afdeling

Nadere informatie

Behandeling en Zorg na een beroerte

Behandeling en Zorg na een beroerte Behandeling en Zorg na een beroerte Belangrijke telefoonnummers Afdeling Stroke-Unit: 0513 685 625 CVA Verpleegkundige Tjongerschans 06 20 01 87 18 SSHV : Stichting samenwerkende Hersenletsel verenigingen

Nadere informatie

Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen

Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen Na de opname Intensive Care/High Care voor Kinderen Beste ouders en/of verzorgers, Inmiddels ligt de opname van uw kind op de Intensive Care achter u en bent u weer thuis, op de verpleegafdeling of in

Nadere informatie

Ergotherapie. Patiënteninformatie. Vermoeidheid na hersenletsel. Slingeland Ziekenhuis

Ergotherapie. Patiënteninformatie. Vermoeidheid na hersenletsel. Slingeland Ziekenhuis Ergotherapie Vermoeidheid na hersenletsel i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Vermoeidheid is één van de meest voorkomende klachten na hersenletsel. Als u hersenletsel heeft gehad, kunt

Nadere informatie

Afasie. Logopedie. Beter voor elkaar

Afasie. Logopedie. Beter voor elkaar Afasie Logopedie Beter voor elkaar Afasie In deze folder leest u wat afasie is en krijgt u adviezen hoe u de communicatie met iemand met afasie kan verbeteren. Ook staat beschreven wat de logopedist kan

Nadere informatie

Revalidatie bij kanker

Revalidatie bij kanker REVALIDATIE Revalidatie bij kanker De mogelijkheden BEHANDELING Revalidatie bij kanker U kunt in het St. Antonius Ziekenhuis terecht voor verschillende revalidatieprogramma s bij kanker. Revalidatie bij

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek

Neuropsychologisch onderzoek Neuropsychologisch onderzoek V1_2011 Naam cliënt: Afdeling: U hebt een afspraak op Met: U wordt opgehaald van de afdeling voor bovenstaande afspraak. Waarom een neuropsychologisch onderzoek? Een neuropsychologisch

Nadere informatie

Even voorstellen: Vanaf 2015 is Pauwer onderdeel van de Amarant Groep

Even voorstellen: Vanaf 2015 is Pauwer onderdeel van de Amarant Groep Even voorstellen: Pauwer biedt zorg op maat aan kinderen, jongeren en volwassenen met een lichamelijke beperking, een meervoudige beperking of met nietaangeboren hersenletsel. Vanaf 2015 is Pauwer onderdeel

Nadere informatie

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord

Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Netwerk Ouderenzorg Regio Noord Vragenlijst Behoefte als kompas, de oudere aan het roer Deze vragenlijst bestaat vragen naar uw algemene situatie, lichamelijke en geestelijke gezondheid, omgang met gezondheid

Nadere informatie

Mensen met afasie hebben moeite met taal, maar zij zijn niet gek!

Mensen met afasie hebben moeite met taal, maar zij zijn niet gek! Afasie Logopedie Afasie is een taalstoornis die ontstaat door schade aan de hersenen, bijvoorbeeld na een beroerte of CVA (hersenbloeding, herseninfarct). In deze folder leest u hoe afasie ontstaat en

Nadere informatie

TIA / Beroerte. Aandachtspunten. Neurologie

TIA / Beroerte. Aandachtspunten. Neurologie 00 TIA / Beroerte Aandachtspunten Neurologie 1 U gaat naar huis na opname in het ziekenhuis voor een Tia of beroerte. In deze folder staan de belangrijkste gevolgen en aandachtspunten voor u op een rij.

Nadere informatie

Niet aangeboren hersenletsel Van patiënt naar werknemer. Ageeth Bruinsma Revalidatie arts MCA

Niet aangeboren hersenletsel Van patiënt naar werknemer. Ageeth Bruinsma Revalidatie arts MCA Niet aangeboren hersenletsel Van patiënt naar werknemer Ageeth Bruinsma Revalidatie arts MCA Gemini Ziekenhuis in Den Helder Kennemer Gasthuis in Haarlem Medisch Centrum Alkmaar in Alkmaar Waterlandziekenhuis

Nadere informatie

Van Revalidatie naar thuissituatie

Van Revalidatie naar thuissituatie Van Revalidatie naar thuissituatie De inzet van mantelzorgers en ambulante begeleiding bij complexe NAH Projekt van Centrum voor Revalidatie De Vogellanden, in samenwerking met Interakt Contour en Professionals

Nadere informatie

Omgaan met kanker. Moeheid

Omgaan met kanker. Moeheid Omgaan met kanker Moeheid Vermoeidheid is een veelvoorkomende bijwerking van kanker of de behandeling ervan. Ruim 60% van alle mensen zegt last van vermoeidheid te hebben, zelfs dagelijks. De vermoeidheid

Nadere informatie

Ondersteunende zorg voor mensen met kanker

Ondersteunende zorg voor mensen met kanker Ondersteunende zorg voor mensen met kanker Máxima Oncologisch Centrum (MOC) Inleiding Als u van uw behandelend arts te horen krijgt dat u kanker heeft, krijgen u en uw naasten veel informatie en emoties

Nadere informatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Klinische revalidatie

Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA. Klinische revalidatie Libra R&A locatie Blixembosch NAH/CVA Klinische revalidatie U heeft niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en bent door de revalidatiearts in het ziekenhuis verwezen naar Libra Revalidatie & Audiologie locatie

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek

Neuropsychologisch onderzoek Neuropsychologisch onderzoek Inhoudsopgave Wat is neuropsychologie? 3 Wat doet de neuropsycholoog? 3 Hersenletsel 3 Waarom een neuropsychologisch onderzoek? 4 Neuropsychologisch onderzoek 5 Wat gebeurt

Nadere informatie

Omgaan met de gevolgen van een CVA (beroerte). 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging

Omgaan met de gevolgen van een CVA (beroerte). 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging Leven met vermoeidheid. Leven met vermoeidheid. Omgaan met de gevolgen van een CVA (beroerte). 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging Leven met vermoeidheid CVA (Cerebro Vasculair Accident)

Nadere informatie

Hoofding school. Schooljaar 20 20 Naam leerling: Klas: MEDICATIE-inname Verklaring. www.vclb-koepel.be. Naam ouder. Datum.

Hoofding school. Schooljaar 20 20 Naam leerling: Klas: MEDICATIE-inname Verklaring. www.vclb-koepel.be. Naam ouder. Datum. www.vclb-koepel.be Hoofding school Schooljaar 20 20 Naam leerling: Klas: MEDICATIE-inname Verklaring Naam ouder Datum Geneesmiddel Toedieningsvoorschrift (pilletje of siroop, tijdstip, hoeveelheid, wijze

Nadere informatie

Mild/ernstig traumatisch hersenletsel

Mild/ernstig traumatisch hersenletsel Neurologie Mild/ernstig traumatisch hersenletsel i Patiënteninformatie Adviezen voor thuis Slingeland Ziekenhuis 1. Algemeen U heeft hersenletsel opgelopen en bent daarom opgenomen in het ziekenhuis. Binnenkort

Nadere informatie

Licht traumatisch hoofdletsel (hersenschudding)

Licht traumatisch hoofdletsel (hersenschudding) Licht traumatisch hoofdletsel (hersenschudding) Wat is een hersenschudding Een hersenschudding of licht traumatisch hersenletsel is het gevolg van een klap of stoot tegen het hoofd, maar kan ook optreden

Nadere informatie

In deze folder leest u meer over het doel en de mogelijkheden van het programma en welke hulpverleners erbij betrokken zijn.

In deze folder leest u meer over het doel en de mogelijkheden van het programma en welke hulpverleners erbij betrokken zijn. Hartrevalidatie Inleiding De cardioloog, de hartfalenverpleegkundige of de ICD-verpleegkundige heeft u geadviseerd het poliklinische hartrevalidatieprogramma te gaan volgen. Het hartrevalidatie-programma

Nadere informatie

Verwijzing naar de klinisch psycholoog

Verwijzing naar de klinisch psycholoog Verwijzing naar de klinisch psycholoog Deze folder geeft u informatie over de manier van werken van de klinisch psycholoog. Waar in deze folder gesproken wordt over u, kan het ook om uw kind gaan. Aan

Nadere informatie

4. Signaleren van niet-aangeboren hersenletsel

4. Signaleren van niet-aangeboren hersenletsel 4. Signaleren van niet-aangeboren hersenletsel 35 Voor de trainer Je kunt dit onderdeel starten met de volgende vragen vooraf: Heb je al (veel) contact met mensen met niet-aangeboren hersenletsel? Weet

Nadere informatie

Vijf good practices van casemanagement voor mensen met complexe problematiek. multi. morbiditeit

Vijf good practices van casemanagement voor mensen met complexe problematiek. multi. morbiditeit Vijf good practices van casemanagement voor mensen met complexe problematiek multi morbiditeit Vijf good practices van casemanagement voor mensen met complexe problematiek Chronisch zieken met meerdere

Nadere informatie

Afasie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Afasie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Afasie Afasie is een taalstoornis ontstaan door hersenletsel. Iemand met afasie heeft moeite met het uiten en het begrijpen van de taal. In deze brochure leest u wat afasie inhoudt en vindt u een aantal

Nadere informatie

Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie

Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie Inhoud Afasie, wat is dat en hoe kunt u er mee om gaan? 5 Taalproblemen 6 Hoe ervaren afasiepatiënten de moeilijkheden zelf? 7 Hoe kunt u het beste omgaan

Nadere informatie

Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT)

Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT) Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT) Informatie voor patiënten en hun naaste(n) Samenvatting van de informatie in de folder Patiënten die een electroconvulsieve therapie

Nadere informatie

Dit onderzoek heeft als doel het in kaart brengen van de wensen van de cliënt en het waar nodig verbeteren/ optimaliseren van de dienstverlening.

Dit onderzoek heeft als doel het in kaart brengen van de wensen van de cliënt en het waar nodig verbeteren/ optimaliseren van de dienstverlening. Cliënt tevredenheidsonderzoek 2014-2015 Inleiding en samenvatting 1 In het kader van een cliënt tevredenheidsonderzoek heeft Olcea een vragenlijst samengesteld. Deze vragenlijst is bedoeld voor thuiswonenden

Nadere informatie

Centrum Hersenletsel Limburg: een nieuw initiatief. Caroline van Heugten en Rudolf Ponds

Centrum Hersenletsel Limburg: een nieuw initiatief. Caroline van Heugten en Rudolf Ponds Centrum Hersenletsel Limburg: een nieuw initiatief Caroline van Heugten en Rudolf Ponds 11 juni 2014, Maastricht Dept NP&PP, FPN Dept P&N, FHML azm Psychologie Adelante hersenletsel Niet aaangeboren hersenletsel

Nadere informatie

Communicatie bij afasie

Communicatie bij afasie Communicatie bij afasie Informatie voor patiënten en naasten F0802-3560 februari 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

In gesprek over een beroerte (CVA)

In gesprek over een beroerte (CVA) Neurologie Verpleegafdeling N1 In gesprek over een beroerte (CVA) i Patiënteninformatie Voorlichtingsgesprek voor patiënt en naaste Slingeland Ziekenhuis Algemeen U bent opgenomen op verpleegafdeling Neurologie

Nadere informatie

NAH-PrikkelS voor goede NAH-zorg

NAH-PrikkelS voor goede NAH-zorg ... NAH-PrikkelS voor goede NAH-zorg Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) kan u zomaar overkomen. Door bijvoorbeeld een verkeersongeval, een hersenbloeding, een val of een klap op je hoofd. Daarna is alles

Nadere informatie

Revalidatie. Revalidatie & Herstel

Revalidatie. Revalidatie & Herstel Revalidatie Revalidatie & Herstel De afdeling Revalidatie in het BovenIJ ziekenhuis is een onderdeel van de afdeling Revalidatie en Herstel. Met deze folder willen wij u graag vertellen wat wij voor u

Nadere informatie

Ergotherapie. Patiënteninformatie. Apraxie. Slingeland Ziekenhuis

Ergotherapie. Patiënteninformatie. Apraxie. Slingeland Ziekenhuis Ergotherapie Apraxie i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Deze folder geeft globale informatie over apraxie en is bedoeld als eerste informatie over apraxie in het ziekenhuis voor de CVA-patiënt

Nadere informatie

Concentratie- en geheugenproblemen bij kanker

Concentratie- en geheugenproblemen bij kanker Concentratie- en geheugenproblemen bij kanker Nederrij 133 2200 Herentals t 014 24 61 11 f 014 24 61 26 www.azherentals.be 1. Wat is het? Veel mensen ervaren concentratie- en/of geheugenproblemen tijdens

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Afasie. Informatie over een taalstoornis die ontstaat na hersenletsel

Patiënteninformatie. Afasie. Informatie over een taalstoornis die ontstaat na hersenletsel Patiënteninformatie Afasie Informatie over een taalstoornis die ontstaat na hersenletsel Afasie Informatie over een taalstoornis die ontstaat na hersenletsel Deze folder informeert u over afasie, hoe

Nadere informatie

Project Mantelzorg- en netwerkondersteuning

Project Mantelzorg- en netwerkondersteuning Project Mantelzorg- en netwerkondersteuning 23 januari 2012 Aanleiding Project Goeie Snap van elkaar Collega werd mantelzorger NAH Project Goeie Snap van elkaar Communicatie in de driehoek: mantelzorger

Nadere informatie

Koninklijke Visio voor mensen met visuele problemen door niet-aangeboren hersenletsel

Koninklijke Visio voor mensen met visuele problemen door niet-aangeboren hersenletsel Koninklijke Visio voor mensen met visuele problemen door niet-aangeboren hersenletsel Samen helpen we u verder U bent bij de oogarts, omdat u visuele klachten heeft. Dit kan komen door een oogafwijking,

Nadere informatie

Cognitieve stoornissen na een beroerte

Cognitieve stoornissen na een beroerte NEUROLOGIE Cognitieve stoornissen na een beroerte ADVIES Cognitieve stoornissen na een beroerte Als aanvulling op de folders Verder na een beroerte en Na een beroerte, adviezen voor naasten krijgt u in

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier)

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) Patiënteninformatie Acuut optredende verwardheid (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) 1 Acuut optredende verwardheid (delier) Intensive Care, route 3.3 Telefoon (050) 524 6540 Inleiding Uw familielid

Nadere informatie

Niet Rennen maar Plannen

Niet Rennen maar Plannen Niet Rennen maar Plannen Projectgroep: Caroline Van Heugten Anne Visser-Meily Annette Baars-Elsinga Chantal Geusgens Cognitieve revalidatie Consortium cognitieve revalidatie Protocollen voor cognitieve

Nadere informatie

Zorgmogelijkheden na NAH: Waar vinden we hulp? Katrijn Van Den Driesche - maandag 3 oktober 2011

Zorgmogelijkheden na NAH: Waar vinden we hulp? Katrijn Van Den Driesche - maandag 3 oktober 2011 Deze activiteiten worden aangeboden in samenwerking met dynahmiek www.dynahmiek.be info@dynahmiek.be Gespreksavonden over NAH Praten met lotgenoten over de gevolgen van een niet-aangeboren hersenletsel

Nadere informatie

Niet Aangeboren Hersenletsel

Niet Aangeboren Hersenletsel Niet Aangeboren Hersenletsel diagnostiek en behandeling door de revalidatiearts Wie ben ik? Opleiding (neuro)psychologie in Utrecht (afgerond 2001) Opleiding geneeskunde in Utrecht Opleiding tot revalidatiearts

Nadere informatie

VRAGENLIJST. Zorgvrager, vervolgmeting

VRAGENLIJST. Zorgvrager, vervolgmeting VRAGENLIJST pagina 2 Uw ervaringen als zorgvrager zijn waardevol U ontvangt zorg. In deze lijst staan vragen over wat die zorg betekent voor u als zorgvrager. Uw antwoorden worden gebruikt in onderzoek

Nadere informatie

Gastspreker deze avond is Pauline Okkerse GZ-psycholoog en orthopedagoog-generalist bij SWZ.

Gastspreker deze avond is Pauline Okkerse GZ-psycholoog en orthopedagoog-generalist bij SWZ. Hoe werken de Hersenen? Een beschadiging aan je hersenen zorgt ervoor dat je hersenen niet meer normaal functioneren. De plaats van de beschadiging bepaalt de gevolgen en de klachten. Naast zichtbare gevolgen

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek

Neuropsychologisch onderzoek Psychologie, medische (volwassenen) Neuropsychologisch onderzoek www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is een klinisch neuropsycholoog?... 3 Voor wie kan een klinisch neuropsycholoog iets betekenen?...

Nadere informatie

Stroke Service Assen. Zorg op maat na een beroerte. stroke service

Stroke Service Assen. Zorg op maat na een beroerte. stroke service Stroke Service Assen Zorg op maat na een beroerte z z stroke service assen 1 Stroke Service Assen staat garant voor goede zorg aan inwoners van Assen en omstreken die getroffen zijn door een beroerte.

Nadere informatie

ERGOTHERAPIE NA EEN CVA Informatie voor cliënten en hun naasten

ERGOTHERAPIE NA EEN CVA Informatie voor cliënten en hun naasten ERGOTHERAPIE NA EEN CVA Informatie voor cliënten en hun naasten Deze brochure is gebaseerd op de Ergotherapierichtlijn CVA (2013) en de Patiëntenversie van de Zorgstandaard CVA/TIA (2013). Voor meer informatie

Nadere informatie

Wat is niet aangeboren hersenletsel

Wat is niet aangeboren hersenletsel Wat is niet aangeboren hersenletsel Wat zijn de symptomen en de onzichtbare problematiek. Danielle Driessen Revalidatiearts revalidatiecentrum Blixembosch Inhoud 1. Wat is NAH 2. Oorzaken 3. Hoe vaak komt

Nadere informatie

Poliklinische medisch specialistische revalidatie

Poliklinische medisch specialistische revalidatie Poliklinische medisch specialistische revalidatie Revalidatie verbetert uw leefsituatie Door middel van deze informatiefolder informeren wij u over de poliklinische medisch specialistische revalidatiebehandeling.

Nadere informatie

Behandelprogramma. Dwarslaesie

Behandelprogramma. Dwarslaesie Behandelprogramma Dwarslaesie Iedereen is anders. Elke situatie is anders en elk herstelproces verloopt anders. Dat realiseren wij ons heel goed. Om u voorafgaand aan uw opname en/of behandeling bij Adelante

Nadere informatie

Stap voor stap weer aan het werk

Stap voor stap weer aan het werk Stap voor stap weer aan het werk Re-integratie en diagnose van arbeidsbelastbaarheid Volwassenenrevalidatie Kinderrevalidatie Arbeidsrevalidatie Rijndam Rijndam is hét medisch geneeskundig revalidatiecentrum

Nadere informatie

De onzichtbare gevolgen van een CVA (beroerte) 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging

De onzichtbare gevolgen van een CVA (beroerte) 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging De onzichtbare gevolgen... De onzichtbare gevolgen... De onzichtbare gevolgen van een CVA (beroerte) 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging De onzichtbare gevolgen Cerebro Vasculair Accident

Nadere informatie

Revalidatie dagbehandeling. Revalidatie & Therapie

Revalidatie dagbehandeling. Revalidatie & Therapie Revalidatie dagbehandeling Revalidatie & Therapie Wat is revalidatie? Als gevolg van een ziekte, een ongeval of een aangeboren aandoening kunnen er stoornissen ontstaan in het bewegingsapparaat of zenuwstelsel.

Nadere informatie

Ervaringen thuiszorgcliënten V&V Huize het Oosten Gemeten met de CQI index

Ervaringen thuiszorgcliënten V&V Huize het Oosten Gemeten met de CQI index Ervaringen thuiszorgcliënten V&V Huize het Oosten Gemeten met de CQI index April 2014 Samenstelling: drs. Jeroen J. Haamers, Versie: april 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1 CQI-onderzoek; achtergrond en

Nadere informatie

Libra R&A locatie Leijpark NAH/CVA. Poliklinische revalidatie

Libra R&A locatie Leijpark NAH/CVA. Poliklinische revalidatie Libra R&A locatie Leijpark NAH/CVA Poliklinische revalidatie U heeft niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en bent verwezen naar Libra Revalidatie & Audiologie locatie Leijpark voor poliklinische revalidatie.

Nadere informatie

behoud. Uw zelfstandigheid. Informatie over: Een beroerte

behoud. Uw zelfstandigheid. Informatie over: Een beroerte behoud. Informatie over: Een beroerte Uw zelfstandigheid. Uw leven zo goed mogelijk oppakken na een beroerte. Samen met Laurens. Lees meer over wat Laurens voor u kan betekenen. meer dan zorg De medische

Nadere informatie

Omgaan met aandacht- en geheugenproblemen. Café Brein, Uden en Oss, September 2014

Omgaan met aandacht- en geheugenproblemen. Café Brein, Uden en Oss, September 2014 Omgaan met aandacht- en geheugenproblemen Café Brein, Uden en Oss, September 2014 Hersenletsel.. En dan? Helaas is er nog te weinig bekendheid rondom niet-aangeboren hersenletsel (NAH) Filmpje SWZ Wat

Nadere informatie

ERGOTHERAPIE NA EEN CVA Informatie voor cliënten en hun naasten

ERGOTHERAPIE NA EEN CVA Informatie voor cliënten en hun naasten ERGOTHERAPIE NA EEN CVA Informatie voor cliënten en hun naasten INHOUD Introductie 4 Praktische informatie 5 De rol van de ergotherapeut 6 Waarvoor kunt u bij de ergotherapeut terecht? 7 Wat kunt u zelf

Nadere informatie

Dokter, waarom is mijn man opeens zo in de war?

Dokter, waarom is mijn man opeens zo in de war? Dokter, waarom is mijn man opeens zo in de war? Handreiking voor patiënten en hun naasten die te maken krijgen met een delier Aanleiding In de periode van september 2007 tot en met juni 2008 heeft ARGO

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog

Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog Inleiding In overleg met uw behandelend arts heeft u informatie gekregen over het maken van een afspraak met een medisch psycholoog van de afdeling

Nadere informatie