nr. 2 Mei KRAAMSUPPORT H ÉT VAKBLAD VOOR ALLE KRAAMVERZORGENDEN IN NEDERLAND

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "nr. 2 Mei 2013 www.kraamsupportonline.nl KRAAMSUPPORT H ÉT VAKBLAD VOOR ALLE KRAAMVERZORGENDEN IN NEDERLAND"

Transcriptie

1 nr. 2 Mei KRAAMSUPPORT H ÉT VAKBLAD VOOR ALLE KRAAMVERZORGENDEN IN NEDERLAND CANADESE GEBOORTEZORG Nederland lichtend voorbeeld GEZONDE VOEDING Kleine stapjes maken groot verschil HYPERTENSIEVE AANDOENINGEN Alert op symptomen

2 Welke Met flesvoeding welke flesvoeding begin je? adviseert u? Kijk naar je kleine deskundige Kijk naar de kleine deskundigen Dieetvoeding bij spugen Voor hongerige baby s Met de juiste bouwstenen voor je kindje in deze fase Dieetvoeding bij koemelkallergie Dieetvoeding bij krampjes of moeizame ontlasting Om privacyredenen van moeder(s) en kind(eren) is gebruik gemaakt van modellen. Mees lag verkrampt in de box en al snel begon hij voeding terug te geven. Nu we de juiste flesvoeding hebben gevonden is hij veel meer ontspannen! Sandra, moeder van Mees Voor een kind is het t allerbeste dat hij zo lang mogelijk borstvoeding krijgt. Op het moment dat een moeder wil overstappen van borst- naar flesvoeding is het belangrijk dat ze direct met de juiste flesvoeding begint. Vaak zijn er al signalen, zoals regelmatig voeding teruggeven of gevoelig zijn voor krampjes en/of moeizame ontlasting, die erop kunnen wijzen dat een bepaalde voeding nodig is. Deze signalen kunnen u helpen bij uw voedingsadvies. Wat ook kan helpen is de wetenschap dat wij voor elk kind een passende fles- of dieetvoeding hebben die het positieve effect van moedermelk op de ontwikkeling optimaal continueert. Kijk voor meer informatie op Ieder kindje zijn eigen Nutrilon flesvoeding

3 INHOUDINHOUDINHOUDINHOUDINHOUDINHOUDINHOUDINHOUDINHOUDINHOUDIN Ik Gea Gerritsen Gea Gerritsen kraamde bij een verslaafde moeder. 6 Ze was de avond voor de bevalling nog op een feest geweest en had een pil geslikt. Maar ik veroordeel niet hoe mensen leven. Foto: Jan Schermer Maartje van der Zedde Canadese geboortezorg Canada putte inspiratie uit het Nederlandse verloskundige model. De gestage opkomst van de Canadese verloskundige is een feit en lijkt onomkeerbaar. 10 Coverfoto: Ivonne Zijp Kraamverzorgende: Gea Gerritsen Baby: Ize van Ameijde Hoofdredacteur KraamSupport De vrijheid om te bevallen waar je zelf wilt. Het lijkt zo vanzelfsprekend maar dat is het zeker niet, zo laat de documentaire Freedom for Birth zien. Meestal wordt die keuze gemaakt door de heersende medische klasse, aldus de makers van de film die een revolutie willen ontketenen. Centraal in de documentaire staat Ágnes Geréb, een verloskundige uit Hongarije die op last van de Hongaarse overheid gevangene is in haar eigen huis. De overheid legde haar een gevangenisstraf op nu omgezet in huisarrest vanwege het simpele feit dat zij bij thuisbevallingen assisteerde. Het onrecht dat vrouwen wordt aangedaan is niets minder dan een schending van een mensenrecht, betoogt de documentaire. Lees het artikel vanaf pagina 10 en oordeel zelf. Maartje van der Zedde E: T: Hypertensieve aandoeningen Na de bevalling is het risico op hypertensieve aandoeningen niet geweken. Sterker nog: ongeveer 30 procent van de diagnoses wordt in de kraamperiode gesteld. Gezonde voeding in het kraamgezin Als kraamverzorgende kun je slechte eetgewoontes in zo n korte tijd natuurlijk niet veranderen. Toch kun je wel kleine dingen doen die later een groot verschil kunnen maken. Borstvoeding en medicatie Borstvoedende moeders die medicijnen slikken kunnen vrijwel altijd borstvoeding blijven geven. Veel medicijnen komen in de moedermelk terecht, maar in zeer geringe hoeveelheden en verder Nieuws Vier vragen aan Collegiaal Mijn scriptie Jouw mening Voeding en Verzorging KRAAMSUPPORT 2 /

4 NIEUWSNIEUWSNIEUWSNIEUWSNIEUWSNIEUWSNIEUWSNIEUWSNIEUWSNIEUWS Meer nieuws Wil je altijd op de hoogte zijn van het laatste nieuws rond de kraamzorg. Meld je dan nu aan voor de KraamSupport nieuwsbrief via de website : Test voorspelt vroegtijdige bevalling Een simpele test geeft uitsluitsel of een vrouw met risico op vroeggeboorte inderdaad te snel dreigt te bevallen. Invoering daarvan in alle Nederlandse ziekenhuizen bespaart jaarlijks een bedrag van circa vijf miljoen euro. Dit constateert Gert-Jan van Baaren, arts-onderzoeker aan het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam. Van Baaren onderzocht of een ongunstige uitkomst te voorspellen is met behulp van de fibronectinetest. Fibronectine is een eiwit dat vrijkomt als de aanhechting van de moederkoek aan de baarmoeder verslechtert. Met een eenvoudige test is dat eiwit in vaginale afscheiding aan te tonen. Als de test het eiwit aantoont, dan is de kans op een vroeggeboorte groot en is behandeling nodig. Ik ben ervan uitgegaan dat hij in alle ziekenhuizen kan worden gedaan. Veelal gaan de vrouwen niet meteen naar een academisch ziekenhuis, maar eerst naar het ziekenhuis in de buurt. Als de test daar wordt gedaan, hoeft maar een deel te worden doorgestuurd naar een duur academisch ziekenhuis. Van Baaren pleit ervoor de fibronectinetest standaard in alle ziekenhuizen in te voeren. (Bron: AMC) Folder Screeningen bij pasgeborenen herzien In januari 2013 heeft er een herdruk plaatsgevonden van de algemene folder Screeningen bij pasgeborenen. Hielprikscreening en Screeningen bij pasgeborenen Gehoorscreening. In de herdruk van Hielprikscreening 2013 staan enkele wijzigingen in het Gehoorscreening Algemene informatie voor ouders gedeelte over de hielprikscreening. Dit zijn de belangrijkste: De aangiftetermijn van geboorte van het kind bij de Burgerlijke stand is gewijzigd van drie werkdagen in drie dagen. De informatie over dragerschap van sikkelcelziekte en taaislijmziekte is uitgebreid. Er is informatie toegevoegd met betrekking tot een afwijkende uitslag. Organisatie die de folders van 2012 nog op voorraad hebben, kunnen deze eerst opmaken. Gezonde voeding geeft hogere kans op zwangerschap bij ivf Vrouwen met een verminderde vruchtbaarheid die een gezonde voeding gebruiken ten tijde van hun ivf-behandeling, hebben een tot 60 procent hogere kans op een zwangerschap na ivf. Dit blijkt uit onderzoek van John Twigt, wetenschappelijk onderzoeker op de afdeling Verloskunde en Vrouwenziekten van het Erasmus MC. De genoemde gezonde voeding bestaat uit een dieet van veel volkorenproducten en fruit, en weinig snacks en verwerkte graanproducten. Twigt: Een slecht dieet hangt samen met een verkeerde balans tussen zuurstofradicalen en antioxidanten. Dat heeft een negatieve invloed op de eicel zelf, en mogelijk dus ook op het embryo en vervolgens de zwangerschap. Daarnaast zorgt een slecht dieet van de moeder ook voor een tekort aan voedingsstoffen in de baarmoeder en dus voor het embryo. Extra ijzer aan SGAgeborene beschermt tegen gedragsproblemen Wanneer baby s met een laag geboortegewicht extra ijzer krijgen gedurende de eerste levensmaanden, dan hebben ze op latere leeftijd minder te kampen met gedragsproblemen, zoals ADHD en ADD. Dit blijkt uit Zweeds onderzoek naar het geven van extra ijzer aan kinderen die zijn geboren met een laag geboortegewicht (SGA) en het effect hiervan op cognitie en gedragsproblemen. Vroegtijdig toedienen van extra ijzer bij SGA-geborenen heeft geen effect op de cognitie op 3,5 jarige leeftijd, maar vermindert wel significant het voorkomen van gedragsproblemen. Dit suggereert een oorzakelijk verband tussen ijzerdeficiëntie bij zuigelingen en gedragsproblemen op latere leeftijd. De studie toont aan hoe belangrijk optimale voeding tijdens de eerste levensmaanden is. (Bron: Nieuws over Kindervoeding) Waterinjecties als pijnbestrijding Injecties met steriel water tegen pijn in de onderrug; naar verwachting kunnen verloskundigen in Nederland deze vanaf 1 juli geven aan vrouwen die thuis of in het ziekenhuis bevallen. Gezien de toenemende vraag naar pijnbestrijding bij bevallingen kan deze pijnbehandeling een goed en goedkoper alternatief zijn vergeleken met medicamenteuze behandelingen, aldus verloskundigenorganisatie KNOV. In veel andere westerse landen gebruiken verloskundigen al langer deze methode. Het is niet bekend hoe het precies werkt, maar gedacht wordt dat de waterinjecties een sterke pijnprikkel geven die naar de hersenen wordt gestuurd. Hierdoor blokkeren de hersenen de pijnsignalen van de baarmoeder en onderrug. Het effect kan dertig minuten tot twee uur aanhouden. 4 KRAAMSUPPORT 2 / 2013

5 NIEUWSNIEUWSNIEU VIER VRAGEN AANVIER VRAGEN AANVIER VRAGEN A Pessarium verkleint sterfte bij zwangerschap tweeling Het plaatsen van een pessarium (rubberen ring) bij vrouwen met een korte baarmoederhals die in verwachting zijn van een meerling, verkleint de kans op sterfte van de baby tijdens of vlak na de geboorte. Bij moeders met een langere baarmoederhals maakt een pessarium geen verschil. Dit blijkt uit een onderzoek in veertig Nederlandse ziekenhuizen gecoördineerd door het AMC met als doel te kijken of de zwangerschap kon worden verlengd en wat het effect is op de baby s. Van de achthonderd deelnemende vrouwen die in verwachting waren van een tweeling, kreeg de helft tussen de zestiende en de twintigste week van de zwangerschap een pessarium. Het pessarium bleek effect te hebben bij vrouwen die halverwege de zwangerschap een relatief korte baarmoederhals (onder de 38 millimeter) hadden. Met een pessarium halveerde het aantal geboortes voor de 32ste week van 29 naar 14 procent; 4 procent van de baby s kwam te overlijden. Bij vergelijkbare vrouwen zonder pessarium was dat 17 procent. Ook het aantal complicaties daalde. De exacte werking van het pessarium is onbekend. Mogelijk is de druk op de baarmoederhals bij een meerlingenzwangerschap groter en bestaat de kans dat deze te vroeg opengaat. Bij vrouwen met een korte baarmoederhals biedt het pessarium mogelijk extra ondersteuning. Veel ziekenhuizen bieden nu vrouwen met een korte baarmoederhals die in verwachting zijn van een meerling het pessarium aan, dat halverwege de zwangerschap wordt geplaatst. De bedoeling is dat het onderzoek wordt vervolgd zodat de resultaten kunnen worden bevestigd en de ingreep in de richtlijnen kan worden opgenomen. Landelijke invoering van het pessarium bij alle 3200 vrouwen die jaarlijks een meerlingenzwangerschap hebben, vermindert het aantal vroeggeboorten voor de 32ste week met circa honderd. (Bron: AMC) Marc Spaanderman Bijzonder hoogleraar Transmurale Verloskunde aan de Universiteit Maastricht De wereld van de verloskunde bestaat uit twee bijna gescheiden werelden In Limburg werken ziekenhuizen, verloskundigenpraktijken, kraamcentra, patiëntenorganisaties en de jeugdgezondheidszorg samen om in de toekomst op een integrale, uniforme manier de zorg voor moeder en kind te dragen. Marc Spaanderman wil behalve een verdere versterking en intensivering van de samenwerking ook af van het idee dat zwanger zijn een gezonde conditie is. Waarom is uniformiteit in de geboortezorg belangrijk? Omdat we zaken moeten kunnen toetsen en tellen om te weten welke manieren van zorg verlenen tot het gewenste resultaat leiden. Dit betekent niet dat alle zorg op dezelfde manier moet worden gegeven. Mensen hebben bepaalde voorkeuren en de ene situatie is de andere niet. Maar het moet wel duidelijk zijn welke keuzemogelijkheden er zijn en waarom er voor het een en niet voor het ander is gekozen. Hoe vaak leidde een bepaalde keuze tot het gewenste resultaat? Door dat vast te leggen kunnen we erachter komen wat het beste werkt. Waarom moet een zwangerschap niet langer als gezond worden gezien? De wereld van de verloskunde bestaat op dit moment uit twee bijna gescheiden werelden: of je bent probleemloos zwanger en wordt begeleidt door de verloskundige, of er is iets aan de hand, en je wordt begeleidt door een gynaecoloog. Binnen dat systeem proberen we iedereen in zwart en wit, in gezond en ziek, in te delen terwijl eigenlijk alles grijs is. Elke zwangerschap levert een risico op. Het is een belasting voor het lichaam van een vrouw en niet elk lichaam kan die belasting goed dragen. Je kunt ziek worden of gedoe krijgen. Het is een misvatting dat een zwangerschap gezond is. Maar het moet dus ook niet als ziek worden beschouwd? We moeten af van die strikte scheiding tussen de eerste en de tweede lijn. Nu is het zo dat als iemand vroeg in de zwangerschap een hoog risico heeft nooit de eerste lijn ziet. Een vrouw heeft bijvoorbeeld een auto-immuunziekte en is aangewezen op een gynaecoloog terwijl de zwangerschap heel normaal verloopt en ze best baat zou kunnen hebben deels begeleid te worden door de verloskundige. Ik pleit ervoor om die werelden meer in elkaar te schuiven, om samen te werken. Hoe moet dit worden bewerkstelligd? In Limburg gaan we per zwangerschap een zorgpad bepalen, met een case manager die het hele proces bewaakt. Het zorgpad is van tevoren vastgesteld en is in de eerste en twede lijn gelijk. Veel van de mogelijke problemen en risico s zijn namelijk al op voorhand te voorzien. Als we daar in onze zorg rekening mee houden, kunnen we deze risico s verkleinen of sneller ingrijpen als dat nodig is De zorgverleners werken samen in één systeem zodat ze altijd met elkaar mee kunnen kijken en elkaar kunnen adviseren zonder de zorg van elkaar te hoeven overnemen. Zo ben je automatisch geen concurrenten van elkaar maar werk je samen om vrouwen de beste zorg te kunnen bieden. KRAAMSUPPORT 2 /

6 Sofia Groenewold (rechts) werd ingewerkt door Gea omdat zij lange tijd uit het vak was geweest. 6 KRAAMSUPPORT 2 / 2013

7 In deze rubriek vertellen kraamverzorgenden over hun werk. Gea Gerritsen Je hobby is je werk? Ja, ik vind alles leuk aan mijn werk. Het is geweldig om mensen van onzekerheid naar zekerheid te helpen. En een bevalling meemaken blijft altijd bijzonder. Het is steeds weer anders. In het ene gezin zijn de ouders meteen ontzettend blij en wordt er gehuild. In het andere gezin zijn ze geslotener. Je hebt zo veel verschillende karakters. Ik vind het heel bijzonder om daar steeds weer op in te spelen. Hoe doe je dat? Door mijn gevoel te volgen. Ik heb goede voelsprieten. Meestal weet ik na een kwartier welke kant ik met het gezin op moet. Natuurlijk vergis ik me wel eens, maar meestal voel ik de situatie goed aan. In sommige gezinnen is het bijvoorbeeld belangrijk om niet te direct te zijn. Hoe ik dat weet? Dat is moeilijk uit te leggen. Dat voel ik gewoon. Als ik bijvoorbeeld bij de ouders in de slaapkamer ben, dan voel ik het als ze even alleen gelaten willen worden. Als ik aan het eind van de kraam wegga dan zeggen ouders vaak: het was heel fijn, je was er wel en je was er niet. Hoe bevalt het werken bij t Geboortehuys? Heel goed. t Geboortehuys is een verloskundigenpraktijk die een jaar geleden is begonnen met een eigen kraambureau. De verloskundigen doen de intake en komen al voor de geboorte in het gezin. Ze weten dus vaak al waar knelpunten liggen en daar kun je dan op inspelen. Ze stemmen de kraamverzorgende af op het gezin, kijken wie het meest geschikt is. Zodra je in een gezin bent en er zijn problemen, bijvoorbeeld met de borstvoeding, dan is het lijntje naar de verloskundigen veel korter. We werken allemaal volgens een protocol dat is afgestemd op de werkwijze van t Geboortehuys. De verloskundigen weten ook precies wie ze voor zich hebben. Het is op deze manier heel fijn om te werken. Wat was je bijzonderste kraam? Een keer wist ik dat er iets niet klopte, dat er iets mis was met het kindje maar ik wist niet wat. Ik had er een ander soort gevoel bij. Ik heb het toch maar gemeld aan de verloskundige, maar die zei: Ja, daar kan ik niks mee. Toen kwamen ze de hielprik doen. Meestal hoor je in de kraamtijd niets, maar aan het eind van de week werd er gebeld dat de baby een schildklierafwijking had en twee gaatjes in het hart. Ze moest naar het ziekenhuis en gelukkig is alles goed gekomen. Ik had het dus toch goed gevoeld. Tekst: Maartje van der Zedde Foto: Ivonne Zijp Maak je ook moeilijke gezinnen mee? Natuurlijk, dat hoort erbij. In sommige gezinnen zijn er problemen met drugs of heb je te maken met een tienermoeder. Een paar jaar geleden kraamde ik bij een verslaafde moeder die de avond voor de bevalling nog op een feest was geweest en een pil had geslikt. Ze had vijf dagen in het ziekenhuis gelegen. De verloskundige en het maatschappelijk werk kwamen elke dag langs. Je ziet mensen denken als je binnenkomt: o, nee, straks ziet ze alles. Maar ik veroordeel niet hoe ze leven. Het gaat om moeder en kind. Daar kom ik voor. Naam: Leeftijd: Woonplaats: Werkgever: Werkervaring: Kinderen: Hobby s: Gea Gerritsen 55 Wageningen t Geboortehuys in Oosterbeek 12 jaar Patricia (30) en Renate (23) Mijn werk en zorgen voor de kleinkinderen KRAAMSUPPORT 2 /

8 Voeding al vanaf de geboorte van belang voor hersenontwikkeling In de eerste drie levensjaren maakt een kind een enorme groei door. In deze levensfase wordt de basis gelegd voor onder meer de hersenontwikkeling en de opbouw van het immuunsysteem. Vanuit je vakkennis en betrokkenheid kun je al vanaf de geboorte een bijdrage leveren aan de manier waarop een baby zich mentaal, emotioneel en sociaal ontwikkelt. Een veilige, liefdevolle omgeving, voldoende zorg en aandacht én een goed voedingsadvies zijn belangrijke bouwstenen waarmee je een baby een optimale start kunt geven. Snelle groei van de hersenen Wist je dat de hersenen in de eerste drie levensjaren van het kind gemiddeld met 1 gram per dag toenemen in gewicht? 1 Deze groei zet al ruimschoots in voor de geboorte. Om je een idee te geven: rond de geboorte is het hersengewicht 30% van dat van een volwassene rond de leeftijd van 2 jaar is het hersengewicht 80% van dat van een volwassene. De eerste drie levensjaren nemen de hersenen gemiddeld elke dag met 1g toe in gewicht juiste voeding met voldoende DHA binnenkrijgt. Onderzoek wijst echter uit dat jonge kinderen gemiddeld te weinig DHA binnenkrijgen 4,5. gram geboorte Het is van groot belang dat de ontwikkeling van de hersenen in deze periode zo goed mogelijk wordt ondersteund. Voeding speelt daarbij een belangrijke rol. Nutrition in the early years of life can have a profound effect on a child s ability to learn. 2 UNICEF Moedermelk is de standaard Moedermelk is het allerbeste voor een kind. Moedermelk bevat van nature alle voedingsstoffen in exact de juiste hoeveelheden die een baby nodig heeft voor zijn (hersen) ontwikkeling. Daarom is het belangrijk dat de gunstige effecten van moedermelk worden voortgezet. Belangrijke voedingsstoffen zijn DHA en ijzer DHA (omega 3-vetzuur) en ijzer zijn belangrijke voedingsstoffen voor een normale hersenontwikkeling. 30% van de membranen van het centraal zenuwstelsel bestaat uit DHA 3. Daarom is het van belang dat een baby elke dag de jaren Lagere DHA-inname dan wordt aanbevolen de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid DHA voor 0-6 maanden is mg per dag de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid DHA van 6-36 maanden is 100 mg per dag de gemiddelde inname van DHA bij kinderen van 1-3 jaar is slechts 11 mg 4,5 Voor de ontwikkeling van het kind is het belangrijk dat het vanaf de geboorte voldoende DHA binnenkrijgt met de voeding, om tekorten nu en later te voorkomen. Nutrilon met Pronutra bevat extra DHA Juist omdat de eerste levensjaren zo belangrijk zijn voor de ontwikkeling van het kind heeft Nutricia extra DHA Groei Hersenontwikkeling Immuunsysteem toegevoegd aan de gehele Nutrilon range. Met als doel de gunstige ontwikkeling die is ingezet door moedermelk zo goed en zo lang mogelijk te continueren. Voor nu en later. Meer informatie vind je op Referenties: 1. Dobbing J, Sands J. Comparative aspects of the brain growth spurt. Early Hum Dev 1979;3(1): UNICEF. Early childhood development: the key to a full and productive life. Available at: 3. Field CJ, et al. Lower proportion of CD45RO+ cells and deficient interleukin 10 production by formula-fed, is corrected with supplementation of long chain polyonsaturated fatty acids. J Pediatr Gastroenterol 2000;31 (3): Eet Compleet Test, intern rapport Nutricia (2012). 5. EFSA (2010), Scientific opinion on dietary reference values for fat, including saturated fatty acids, polyunsaturated fatty acids, monounsaturated fatty acids, trans fatty acids, and cholesterol. EFSA Journal 2010;8(3)1461. Zijn toekomst begint vandaag

9 IAALCOLLEGIAALCOLLEGIAALCOLLEGIAALCOLLEGIAALCOLLEGIAALCOLLEGIAALC Oma s zandkoekjes Ingrediënten: 250 g ongezouten roomboter 110 g poedersuiker 1 eetlepel vanille-eesence 70 g maizena 300 g zelfrijzend bakmeel flinke snuf zout fijne kristalsuiker Bereiding: Verwarm de oven voor op 180 C (heteluchtoven 160 C) en vet twee grote bakplaten in. Klop met een mixer de boter en poedersuiker licht en romig, en werk er dan de vanille-essence door. Zeef de maizena, het zelfrijzend bakmeel en zout in een kom. Voeg toe aan het botermengsel en werk alles met een tafelmes grondig door elkaar. Maak van het deeg balletjes ter grootte van een walnoot. Doop die in de suiker en leg ze op een bakplaat, ongeveer 5 cm uit elkaar. Druk ze een beetje plat met een vork. Bak 8-10 minuten, of totdat ze aan de onderkant net beginnen te kleuren (de koekjes zijn dan nog zacht en bleek aan de bovenkant). Laat 10 minuten stevig worden op de bakplaat en leg ze dan op een rooster om helemaal af te koelen. Bewaren in een luchtdichte trommel. Bron: Koken voor familie en vrienden. Uitgeverij Van Dishoeck. ISBN Prijs: 25,99. Kraamverzorgende Elgra geeft handige tips voor in de kraamweek. In dit nummer: babybadje tegen droge huid. Veel baby s hebben een droog huidje. Hier kun je rooibosthee voor gebruiken. Zet anderhalve liter sterke rooibosthee van zes zakjes en voeg deze aan het badwater toe. Het kan ook heel goed met zemelen. Koop een zak zemelen. Doe de inhoud ook in anderhalve liter water en laat dit een tijdje trekken. Giet het vervolgens door een zeef en voeg het zemelenwater bij het badwater. Laat de baby daar even in liggen net zoals je normaal een baby in bad doet. Als je de baby uit bad haalt dep de baby dan af en ga niet wrijven. Gebruik eventueel een lauwe haardroger om er zeker van te zijn dat het kindje overal goed droog is. AGENDA TIP KraamSupport mag drie voedingsschorten van Udder Covers verloten onder haar lezers! Een Udder Cover biedt een uitstekende oplossing om baby s rustiger te laten drinken zonder al te veel afleidende prikkels en om moeders zich comfortabeler te laten voelen tijdens het voeden in het openbaar. Door de buigbare balein blijft het schort van boven open staan waardoor de moeder goed zicht heeft op haar baby. Zo kan zij contact houden met haar kind en controleren of het goed drinkt. De stoffen zijn van fijn en licht katoen. Door de ruime keuze uit dessins is er voor iedere moeder wat wils. De Udder Covers zijn verkrijgbaar in de webshop van smartmama: Maak kans op een Udder Cover ter waarde van 24,95 en stuur je naam en adres naar: onder vermelding van Udder Covers. 8 juni ste Nationale Dag Kraamzorg Op de Nationale Dag Kraamzorg doe je kennis op, wissel je ervaringen uit en word je op de hoogte gesteld van de laatste ontwikkelingen in je vakgebied. Tijdens het ochtendprogramma wordt ingegaan op wat er in de afgelopen twintig jaar allemaal is veranderd, waar we nu staan en hoe de toekomst eruitziet. In de middag kun je drie workshops volgen zoals Shaken Baby Syndroom, Multidisciplinaire Richtlijn Borstvoeding, Communiceren met lastige ouders en Jeugdzorg: beschermen of bemoeien?. Locatie: De Reehorst in Ede Tijdstip: Kosten: 75 exclusief btw Aanmelden: Accreditatie: Accreditatie is aangevraagd bij het Accreditatiecommissie Kwaliteitsregister V&V. Er is ook accreditatie aangevraagd voor verpleegkundige specialisten. Vul je BIG-registratienummer in op het inschrijfformulier als je hiervoor in aanmerking wilt komen. Meer informatie: Reed Business Events, telefoon: (078) KRAAMSUPPORT 2 /

10 Canadese geboortezorg Nederlandse verloskundige lichtend voorbeeld voor Canada Canada putte inspiratie uit het Nederlandse verloskundige model. Toch koos het land er bewust voor andere accenten te leggen. De gestage opkomst van de Canadese verloskundige is een feit en lijkt onomkeerbaar. Tekst en foto s: Maaike de Visser Het Nederlandse verloskundige model, dat in eigen land regelmatig onder vuur ligt, diende als lichtend voorbeeld voor Canada: een land waar het beroep van verloskundige nog in de kinderschoenen staat. Legalisering van het vak kwam pas in de jaren negentig op gang. Daarvoor werkten verloskundigen in de luwte, zo onzichtbaar mogelijk. Verloskundigen waren geen formeel erkende zorgprofessionals. Hun professie bevond zich in een schemergebied: noch legaal, noch illegaal. Gevaar voor vervolging met als uiterste consequentie een gevangenisstraf lag steeds op de loer. De provincie Ontario waagde als eerste de stap richting legalisering. Het beroep van verloskundige is hier sinds 1994 wettelijk verankerd, inclusief bijbehorende regulering (richtlijnen, opleidingseisen, rechten etc.). In navolging van Ontario omarmden meer provincies de verloskundige. Met uitzondering van twee provincies is verloskundige zorg nu overal in Canada gereguleerd. De weg naar legalisering verliep echter niet zonder slag of stoot. Er ging een hele geschiedenis van actief lobbyen en onderzoek aan vooraf. Inspiratie Twintig jaar geleden kenden wij het woord verloskundige helemaal niet, vertelt Eileen Hutton, oud-verloskundige, hoogleraar Midwifery Science in Nederland, en wetenschappelijk docent en onderzoeker aan de McMaster University in Canada. Hutton is blij dat Canada een verse start kon maken: We kregen de gelegenheid om een systeem te introduceren dat doordacht en innovatief is, en bovenal aan de behoeften van vrouwen voldoet. Eind jaren tachtig stelde de regering van Ontario een expertgroep in (bestaande uit een advocaat, een huisarts met een verloskundige praktijk en een hoogleraar verpleegkunde) om de implementatie van het verloskundig systeem in goede banen te leiden. Tijdens hoorzittingen kregen vrouwen en belanghebbenden uit de medische wereld de kans om hun wensen uit de doeken te doen. Bovendien keek de expertgroep over de grens. Denemarken, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Nederland waren een bron van inspiratie. Het Nederlandse model sprak het meest tot de verbeelding. Hutton heeft daar wel een verklaring voor: Vrouwen in Canada lobbyden al jaren voor het recht om zelf te mogen bepalen waar zij bevallen. Die vrijheid is gemeengoed in het Nederlandse systeem. Bovendien kies je in Nederland bewust voor het beroep van verloskundige. Het is niet een specialisatie van een verpleegkundige opleiding, zoals in het Verenigd Koninrijk toen nog het geval was. Universitair Naar Nederlands voorbeeld werken Canadese verloskundigen tegenwoor- dig als autonome zorgprofessionals. Ze zijn verantwoordelijk voor de zorg aan laagrisicozwangeren en begeleiden een bevalling op de plek die een vrouw wenst: thuis, in een geboortecen- trum of in een ziekenhuis. Maar het systeem is niet simpelweg een kopie van het Nederlandse model. In tegenstelling tot Nederlandse verloskundigen heb- ben Canadese ver- 10 KRAAMSUPPORT 2 / 2013

11 Françoise Dufresne controleert baby Alexandre Lévesque. De nazorg voor moeder en kind tot zes weken na de bevalling is in Canada in handen van een verloskundige. loskundigen een universitaire achtergrond. De keuze voor academisch geschoolde verloskundigen is weloverwogen. Canadese verloskundigen voorzagen dat met alleen een college degree (ofwel een hbo-diploma) acceptatie binnen de hiërarchische medische wereld moeilijk zou worden. Met een universiteitsdiploma sta je als verloskundige sterker, aldus Hutton, een van de grondleggers van de universitaire opleiding voor verloskundigen. Daarnaast mikt het Canadese systeem, sterker dan het Nederlandse, op continuïteit van zorg. Overdracht van de ene naar de andere zorgverlener wordt tot een minimum beperkt. Er is een verloskundige die zich vanaf de zwangerschap tot na de geboorte over een vrouw ontfermt, in plaats van een keur aan professionals: huisarts, verpleegkundige, gynaecoloog, opleidingsassistent, administratief personeel etc. Die versnippering was veel Canadese vrouwen een doorn in het oog. Regie Het Canadese model biedt op een aantal fronten meer continuïteit dan het Nederlandse. Mede door hun academische achtergrond hebben verloskundigen in Canada een ruimer takenpakket. Ook in het ziekenhuis blijven Canadese verloskundigen vaak verantwoordelijk voor de medische zorg aan de zwangere vrouw. Zo hoeven bijvoorbeeld inductie of een verzoek om pijnbestrijding geen reden te zijn voor overdracht naar een gynaecoloog. De verloskundige overlegt met een anesthesist en houdt de regie. Daarmee behoudt de zwangere vrouw haar vertrouwde zorgverlener. Bekaaid Ook in de postnatale fase, tot zes weken na de bevalling, staat de verloskundige de vrouw en haar pasgeborene bij. Binnen 24 uur na de bevalling staat de verloskundige weer bij het gezin op de stoep. Op dag drie en vijf na de bevalling komt zij weer langs voor een huisbezoek. Daarna volgen nog twee tot drie afspraken bij de verloskundige. In totaal beslaat de postnatale zorg hooguit tien uur. Vergeleken met het aantal uren kraamzorg dat de Nederlandse vrouw ontvangt komt de Canadese vrouw er dus bekaaid vanaf. Bovendien verricht een verloskundige geen huishoudelijke taken. KRAAMSUPPORT 2 /

12 Moeders willen advies over de juiste flesvoeding Borstvoeding is het allerbeste voor een kind, maar er kan een moment komen dat de moeder wil overstappen op flesvoeding. Veel moeders geven aan dat ze voor de keuze van de juiste flesvoeding graag uw advies willen. Als medisch professional bent u de aangewezen persoon om, samen met de moeder, te bekijken wat in combinatie met of na de borstvoeding de beste keuze is voor haar kind. Kijken naar de borstvoedingsperiode Om een goed advies te kunnen geven over flesvoeding, is het belangrijk dat u weet hoe het kind reageerde op de borstvoeding. Signalen zoals krampjes en spugen kunnen een leidraad zijn voor uw voedingsadvies. Nutrilon Omneo-Comfort en Nutrilon A.R. zijn dieetvoedingen die speciaal zijn afgestemd op de voedingsbehoeften van kindjes die spugen of last hebben van krampjes en/of moeizame ontlasting. Ik heb voor Mees de juiste flesvoeding gevonden Mijn overstap van borstvoeding naar standaard opvolgmelk bij Mees leek eerst goed te gaan, maar al snel begon hij voeding terug te geven. Je zag dat hij gewoon niet lekker in zijn vel zat. Hij had steeds oprispingen en lag helemaal verkrampt in de box. Nadat ik het advies kreeg om Nutrilon A.R. te gaan gebruiken, zag je dat Mees met de dag meer ontspannen werd. Ik had na twee weken gewoon een ander kind. Sandra, moeder van Mees Voor zuigelingen die spugen Nutrilon A.R. bevat johannesbroodpitmeel, waardoor het kind minder vaak en minder veel spuugt. 1 Daarnaast wordt dankzij een wei/caseïneverhouding van 20/80 de voeding minder makkelijk teruggegeven. Nutrilon A.R. bevat het juiste gehalte ijzer, calcium, fosfor en zink. Johannesbroodpitmeel zorgt er namelijk voor dat deze voedingsstoffen minder goed worden opgenomen in de dunne darm. Onderzoek toont echter aan dat een zuigeling gevoed met Nutrilon A.R. vergelijkbare mineraalwaarden in het bloed heeft ten opzichte van zuigelingen gevoed met standaard zuigelingenvoeding zonder johannesbroodpitmeel. 2 En ik voor Lena! Je merkte wel aan Lena dat ze een beetje onrustig was. Dan trok ze met haar beentjes. Toen dacht ik nog: het gaat wel weer over. Tot ze steeds meer ging huilen en rustelozer werd. Ze had vaak krampjes en buikpijn. Heel moeilijk vond ik dat. Op aanraden van de arts in het ziekenhuis ben ik Nutrilon Omneo- Comfort gaan gebruiken in plaats van gewone opvolgmelk. Inmiddels gaat het perfect. Lena is niet meer onrustig en poept goed. Dana, moeder van Lena Bij krampjes en moeizame ontlasting Nutrilon Omneo-Comfort zorgt binnen twee weken voor een duidelijke verbetering van de klachten. 79% van de zuigelingen met krampjes heeft minder krampjes 3, waardoor het huilen afneemt 4. Daarbij is de afname van krampjes sneller en effectiever dan met simethione-bevattende druppels in combinatie met standaard zuigelingenvoeding. 4 Bij kinderen met moeizame ontlasting zorgt Nutrilon Omneo-Comfort voor een hogere frequentie van de ontlasting 5 en een blijvend 6 zachtere ontlasting 7. Kijk voor meer informatie op Referenties 1. Wenzl TG et al. (2003) Pediatrics 111 e Levtchenko E et al. (1998) Acta gastroenetrol Belg Savino F et al. (2003) Acta Pediatr Suppl 91 (441), Savino F et al. (2006) Eur J Clin Nutr 60, Schmelzle H et al. (2003) J Pediatr Gastroenterol Nutr 36, Bongers ME et al. (2007) Nutr J 6:8. 7. Veitl V et al. (2000) J Emährungsmed Om privacyredenen van moeder(s) en kind(eren) is gebruik gemaakt van modellen. Ieder kindje zijn eigen Nutrilon flesvoeding

Hoge bloeddruk en zwangerschap

Hoge bloeddruk en zwangerschap Hoge bloeddruk en zwangerschap Informatie voor patiënten F0175-3415 oktober 2015 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Pre-eclampsie en HELLP syndroom (zwangerschapsvergiftiging)

Pre-eclampsie en HELLP syndroom (zwangerschapsvergiftiging) Pre-eclampsie en HELLP syndroom (zwangerschapsvergiftiging) Zwangerschapsvergiftiging een serieuze zaak Pre-eclampsie en HELLP syndroom Inleiding 3 Ernstige vormen van zwangerschaps hoge bloeddruk; complicaties

Nadere informatie

Maatschap Gynaecologie. Hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap

Maatschap Gynaecologie. Hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap Maatschap Gynaecologie Hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap Inleiding U bent opgenomen op de afdeling gynaecologie. Deze folder geeft informatie over hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap. Doel van

Nadere informatie

Complicaties van hoge bloeddruk en HELLP-syndroom in de zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Complicaties van hoge bloeddruk en HELLP-syndroom in de zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Complicaties van hoge bloeddruk en HELLP-syndroom in de zwangerschap Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Inleiding Deze brochure geeft informatie over ernsti- ge vormen van hoge bloeddruk in de zwangerschap

Nadere informatie

www.hellp.nl info@hellp.nl V Voor diegenen die meer willen weten over (pre-)eclampsie en het HELLP-syndroom

www.hellp.nl info@hellp.nl V Voor diegenen die meer willen weten over (pre-)eclampsie en het HELLP-syndroom www.hellp.nl info@hellp.nl V Voor diegenen die meer willen weten over (pre-)eclampsie en het HELLP-syndroom - 3 - Wat betekent HELLP? De letters HELLP staan voor: Hemolysis, Elevated Liverenzymes, Low

Nadere informatie

Hoge bloeddruk in de zwangerschap. Zwangerschapsvergiftiging: geen gif maar wel een mysterie. Dr. Titia Lely, Gynaecoloog in opleiding

Hoge bloeddruk in de zwangerschap. Zwangerschapsvergiftiging: geen gif maar wel een mysterie. Dr. Titia Lely, Gynaecoloog in opleiding Hoge bloeddruk in de zwangerschap Zwangerschapsvergiftiging: geen gif maar wel een mysterie Dr. Titia Lely, Gynaecoloog in opleiding Wat ga ik u vertellen? Zwangerschapsvergiftiging historie Wat is het

Nadere informatie

Hoge bloeddruk in de zwangerschap

Hoge bloeddruk in de zwangerschap Hoge bloeddruk in de zwangerschap U bent zwanger en heeft hoge bloeddruk. Daarvoor bent u onder behandeling van de gynaecoloog in Meander Medisch Centrum. Een gynaecoloog is een arts die gespecialiseerd

Nadere informatie

Hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap

Hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap zwangerschapshypertensie (pre-)eclampsie HELLP-syndroom z 1 Als u tijdens uw zwangerschap

Nadere informatie

1 Hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap

1 Hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap Inleiding Deze brochure geeft informatie over hoge bloeddruk in de zwangerschap. Van de vrouwen die voor het eerst zwanger zijn, krijgt zo'n tien tot vijftien procent een hoge bloeddruk (hypertensie).

Nadere informatie

Zwangerschapshypertensie. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Zwangerschapshypertensie. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Zwangerschapshypertensie Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Inleiding Deze brochure geeft informatie over hoge bloeddruk en zwangerschap. Van vrouwen die voor het eerst zwanger zijn, krijgt zo n 10-15%

Nadere informatie

Hoge bloeddruk in de zwangerschap

Hoge bloeddruk in de zwangerschap Hoge bloeddruk in de zwangerschap In verband met hoge bloeddruk (hypertensie) bent u onder behandeling van de gynaecoloog. In deze brochure vindt u meer informatie over dit ziektebeeld en de behandeling

Nadere informatie

Welke voeding gaat u uw baby geven?

Welke voeding gaat u uw baby geven? Welke voeding gaat u uw baby geven? Inleiding Nu u zwanger bent, heeft u veel keuzes te maken. Zo gaat u bijvoorbeeld kiezen welke voeding u aan uw baby gaat geven. De beste voeding voor uw baby is borstvoeding.

Nadere informatie

Sophia Kinderziekenhuis. Zwangerschapshypertensie. Pre-eclampsie en HELLP-syndroom

Sophia Kinderziekenhuis. Zwangerschapshypertensie. Pre-eclampsie en HELLP-syndroom Sophia Kinderziekenhuis Zwangerschapshypertensie Pre-eclampsie en HELLP-syndroom Deze folder geeft informatie over hoge bloeddruk en zwangerschap. Van de vrouwen die voor het eerst zwanger zijn, krijgt

Nadere informatie

Zwangerschapshypertensie en pre-eclampsie

Zwangerschapshypertensie en pre-eclampsie Zwangerschapshypertensie en pre-eclampsie G15.008-01 Inhoudsopgave Inleiding... 2 Wat is zwangerschapshypertensie en pre-eclampsie?... 2 Klachten en symptomen... 2 Complicaties... 3 Behandeling... 3 Kunnen

Nadere informatie

Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding

Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding Geneesmiddelen en zwangerschap Enige tientallen jaren geleden dacht men nog dat ongeboren kinderen in de baarmoeder goed beschermd waren tegen schadelijke

Nadere informatie

Hoge bloeddruk. in de zwangerschap

Hoge bloeddruk. in de zwangerschap Hoge bloeddruk in de zwangerschap Inhoudsopgave 1 Inleiding... 1 2 Het meten van de bloeddruk... 1 3 Wanneer spreekt men van hypertensie?... 1 4 Wat zijn de gevaren van hypertensie?... 2 5 Soorten en ernst

Nadere informatie

Patiënteninformatie locatie Blaricum. Diabetes mellitus bij kinderwens. Informatie over erfelijkheid en zwangerschap bij diabetes

Patiënteninformatie locatie Blaricum. Diabetes mellitus bij kinderwens. Informatie over erfelijkheid en zwangerschap bij diabetes Patiënteninformatie locatie Blaricum Diabetes mellitus bij kinderwens Informatie over erfelijkheid en zwangerschap bij diabetes Inhoudsopgave Bladzijde Welke soorten diabetes zijn er? 4 Is diabetes erfelijk?

Nadere informatie

Hoge bloeddruk in de zwangerschap

Hoge bloeddruk in de zwangerschap Hoge bloeddruk in de zwangerschap Zwangerschapshypertensie mca.nl Inhoudsopgave Hoge bloeddruk in de zwangerschap 3 Soorten en ernst van hoge bloeddruk 4 Zwangerschapshypertensie 5 Bevalling bij zwangerschapshypertensie

Nadere informatie

Hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap

Hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap Hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap Zwangerschapshypertensie Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Het meten van de bloeddruk 1 Wanneer spreekt men van een hoge bloeddruk? 2 Wat zijn

Nadere informatie

Pre-eclampsie. Afdeling gynaecologie en verloskunde

Pre-eclampsie. Afdeling gynaecologie en verloskunde Pre-eclampsie Afdeling gynaecologie en verloskunde In deze folder informeren wij u over wat pre-eclampsie precies is en wat de behandeling inhoudt. Wat is pre-eclampsie? Pre-eclampsie is een zwangerschapscomplicatie

Nadere informatie

Diabetes en zwangerschap

Diabetes en zwangerschap Afdeling: Onderwerp: Gynaecologie 1 In het kort Bij diabetes (suikerziekte) is er te veel suiker (glucose) in uw bloed: de bloedsuikerspiegel is te hoog. Diabetes kan al bestaan voordat u zwanger bent,

Nadere informatie

Pre-eclampsie en zwangerschapshypertensie

Pre-eclampsie en zwangerschapshypertensie Pre-eclampsie en zwangerschapshypertensie Afdeling gynaecologie en verloskunde Inhoudsopgave 1. Wat is zwangerschapshypertensie 1 1.1 Poliklinische controle 2. Wat is Pre-eclampsie 2 2.1 Wat zijn de gevaren

Nadere informatie

Hypertensieve aandoeningen tijdens de zwangerschap

Hypertensieve aandoeningen tijdens de zwangerschap Dienst Gynaecologie Verloskunde Informatie voor de patiënte Hypertensieve aandoeningen tijdens de zwangerschap Je bent zwanger gelukkig zwanger, maar plots strooit een hoge bloeddruk roet in het eten.

Nadere informatie

Intra-uteriene groeivertraging. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Intra-uteriene groeivertraging. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Intra-uteriene groeivertraging Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Inleiding U krijgt deze folder omdat u zwanger bent van een kind dat in verhouding te klein is voor uw zwangerschapsduur. Een groeivertraging

Nadere informatie

Diabetes en zwangerschap

Diabetes en zwangerschap Diabetes en zwangerschap Inhoudsopgave In het kort Wat is diabetes? Vormen van diabetes Diabetes type 1 Diabetes type 2 Zwangerschapsdiabetes Onderzoek Glucosedagcurve Glucosetolerantietest HbA1C Behandeling

Nadere informatie

Zwanger van een tweeling

Zwanger van een tweeling Zwanger van een tweeling Informatie voor patiënten F0532-3415 oktober 2015 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Inleiding Wanneer spreekt men van hypertensie? Wat zijn de gevaren van hypertensie?

Inleiding Wanneer spreekt men van hypertensie? Wat zijn de gevaren van hypertensie? Hoge bloeddruk Inleiding Deze brochure geeft informatie over hoge bloeddruk en zwangerschap. Van de vrouwen die voor het eerst zwanger zijn, krijgt zo'n tien tot vijftien procent een hoge bloeddruk (hypertensie).

Nadere informatie

Hoge bloeddruk in de zwangerschap

Hoge bloeddruk in de zwangerschap Hoge bloeddruk in de zwangerschap Inhoudsopgave Inleiding 3 Het meten van uw bloeddruk 3 Wanneer spreekt men van hypertensie? 4 Wat zijn de gevaren van hypertensie? 4 Soorten en ernst van hypertensie

Nadere informatie

HOGE BLOEDDRUK IN DE ZWANGERSCHAP HYPERTENSIE

HOGE BLOEDDRUK IN DE ZWANGERSCHAP HYPERTENSIE HOGE BLOEDDRUK IN DE ZWANGERSCHAP HYPERTENSIE 1148 Inhoudsopgave Inleiding...4 Meten van de bloeddruk...4 Wisselende bloeddruk...4 Hypertensie...5 Gevaren van hypertensie...5 Soorten hypertensie...5 Zwangerschapshypertensie...5

Nadere informatie

NVOG Voorlichtingsbrochure GEBRUIK VAN SSRI-MEDICATIE VOOR EN TIJDENS DE ZWANGERSCHAP EN IN HET KRAAMBED

NVOG Voorlichtingsbrochure GEBRUIK VAN SSRI-MEDICATIE VOOR EN TIJDENS DE ZWANGERSCHAP EN IN HET KRAAMBED NVOG Voorlichtingsbrochure GEBRUIK VAN SSRI-MEDICATIE VOOR EN TIJDENS DE ZWANGERSCHAP EN IN HET KRAAMBED 1 GEBRUIK VAN SSRI-MEDICATIE VOOR EN TIJDENS DE ZWANGERSCHAP EN IN HET KRAAMBED 1. Achtergrond 2.

Nadere informatie

Gebruik van SSRI-medicatie voor en tijdens de zwangerschap en in het kraambed

Gebruik van SSRI-medicatie voor en tijdens de zwangerschap en in het kraambed Gebruik van SSRI-medicatie voor en tijdens de zwangerschap en in het kraambed Bron: Nederlandse vereniging van Obstetrie en Gynaecologie Inhoud 1. Achtergrond 2. Als u zwanger wilt worden 3. Als u zwanger

Nadere informatie

MEDICAMENTEUZE PIJNBESTRIJDING TIJDENS DE BEVALLING cliënteninformatie

MEDICAMENTEUZE PIJNBESTRIJDING TIJDENS DE BEVALLING cliënteninformatie VSV ACHTERHOEK OOST MEDICAMENTEUZE PIJNBESTRIJDING TIJDENS DE BEVALLING cliënteninformatie 1. Inleiding 2. Hoe ontstaat pijn tijdens de bevalling? 3. Invloed op de pijn 4. Hoe kan de pijn worden bestreden?

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie PATIËNTENVOORLICHTING

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie PATIËNTENVOORLICHTING NVOG Nederlandse Vereniging voor PATIËNTENVOORLICHTING Diabetes en Zwangerschap No 16 2004 NVOG Het copyright en de verantwoordelijkheid voor deze folder berusten bij de Nederlandse Vereniging voor (NVOG)

Nadere informatie

Hypertensie tijdens de zwangerschap Pre-eclampsie HELLP-syndroom

Hypertensie tijdens de zwangerschap Pre-eclampsie HELLP-syndroom Hypertensie tijdens de zwangerschap Pre-eclampsie HELLP-syndroom Patiënteninformatie Hypertensie_Pre-eclampsie_HELLP Inhoudsopgave: 1 Inleiding 2 Hypertensie 2.1 Wanneer spreekt men van hypertensie? 2.2

Nadere informatie

Hoge bloeddruk in de zwangerschap

Hoge bloeddruk in de zwangerschap Hoge bloeddruk in de zwangerschap Deze brochure geeft informatie over hoge bloeddruk en zwangerschap. Van de vrouwen die voor het eerst zwanger zijn, krijgt zo'n tien tot vijftien procent een hoge bloeddruk

Nadere informatie

HOGE BLOEDDRUK IN DE ZWANGERSCHAP HYPERTENSIE

HOGE BLOEDDRUK IN DE ZWANGERSCHAP HYPERTENSIE HOGE BLOEDDRUK IN DE ZWANGERSCHAP HYPERTENSIE 1148 Inhoudsopgave Inleiding... 4 Meten van de bloeddruk... 4 Wisselende bloeddruk... 4 Hypertensie... 5 Gevaren van hypertensie... 5 Soorten hypertensie...

Nadere informatie

Zwangerschapsdiabetes

Zwangerschapsdiabetes Zwangerschapsdiabetes Zwangerschapsdiabetes U bent zwanger en halverwege de zwangerschap krijgt u te horen dat u diabetes heeft. Er komt dan veel op u af. U wilt weten wat zwangerschapsdiabetes precies

Nadere informatie

Hoge bloeddruk in de zwangerschap

Hoge bloeddruk in de zwangerschap Hoge bloeddruk in de zwangerschap Deze brochure geeft informatie over hoge bloeddruk en zwangerschap. Van de vrouwen die voor het eerst zwanger zijn, krijgt zo n tien tot vijftien procent een hoge bloeddruk

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Hoge bloeddruk. in de zwangerschap

PATIËNTEN INFORMATIE. Hoge bloeddruk. in de zwangerschap PATIËNTEN INFORMATIE Hoge bloeddruk in de zwangerschap Inhoud Het meten van de bloeddruk... 4 Wanneer spreekt men van hypertensie... 4 Wat zijn de gevaren van hypertensie... 5 Soorten en ernst van hypertensie...

Nadere informatie

Gebruik van SSRI-medicatie voor en tijdens de zwangerschap en in het kraambed

Gebruik van SSRI-medicatie voor en tijdens de zwangerschap en in het kraambed Gebruik van SSRI-medicatie voor en tijdens de zwangerschap en in het kraambed Auteur: dr. J.J. Duvekot namens de werkgroep SSRI-medicatie voor en tijdens de zwangerschap en in het kraambed. 2012 NVOG Het

Nadere informatie

Pre-eclampsie en HELLP-syndroom. Gynaecologie

Pre-eclampsie en HELLP-syndroom. Gynaecologie Pre-eclampsie en HELLP-syndroom Gynaecologie Inleiding Deze brochure informeert u over hypertensie (hoge bloeddruk) in de zwangerschap. U kunt hierin lezen wat zwangerschaps-hypertensie, pre-eclampsie

Nadere informatie

Als u zwanger wilt worden 6 De zwangerschap 6 7. Diabetes type 1 en 2 7 8. Tot slot 9 Colofon 10

Als u zwanger wilt worden 6 De zwangerschap 6 7. Diabetes type 1 en 2 7 8. Tot slot 9 Colofon 10 Bij diabetes (suikerziekte) is er te veel suiker (glucose) in uw bloed: de bloedsuikerspiegel is te hoog. Diabetes kan al bestaan voordat u zwanger bent, diabetes type 1 of 2. Krijgt u tijdens uw zwangerschap

Nadere informatie

Integraal Zorgstandaard hypertensieve aandoeningen. Datum geaccordeerd VSV IJsselland: 1.Diagnostiek en verwijzing

Integraal Zorgstandaard hypertensieve aandoeningen. Datum geaccordeerd VSV IJsselland: 1.Diagnostiek en verwijzing Integraal Zorgstandaard hypertensieve aandoeningen. Datum geaccordeerd VSV IJsselland: 1.Diagnostiek en verwijzing Integraal is afgesproken de praktijkkaart bij de KNOV-standaard hypertensieve Aandoeningen

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie PATIËNTENVOORLICHTING

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie PATIËNTENVOORLICHTING NVOG Nederlandse Vereniging voor PATIËNTENVOORLICHTING Schildklierafwijkingen en Zwangerschap No 16 2004 NVOG Het copyright en de verantwoordelijkheid voor deze folder berusten bij de Nederlandse Vereniging

Nadere informatie

Tweelingen in de groei

Tweelingen in de groei Tweelingen in de groei Henriëtte A. Delemarre-van de Waal Zoals bekend ontstaat een twee-eiige tweeling wanneer tegelijkertijd twee eicellen worden bevrucht door twee zaadcellen. Beide embryo s hebben

Nadere informatie

Diabetes en zwangerschap

Diabetes en zwangerschap Verloskunde/Gynaecologie Diabetes en zwangerschap Bij diabetes (suikerziekte) is er te veel suiker (glucose) in uw bloed: de bloedsuikerspiegel is te hoog. Diabetes kan al bestaan voordat u zwanger bent,

Nadere informatie

Schildklierafwijkingen en zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Schildklierafwijkingen en zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie Schildklierafwijkingen en zwangerschap Afdeling Verloskunde/Gynaecologie In het kort Normaal gesproken werkt de schildklier naar behoren. Bij een abnormale werking kan de schildklier te snel werken (hyperthyreoïdie)

Nadere informatie

dat we ervoor moeten zorgen dat dit met zo weinig mogelijk complicaties gepaard gaat.

dat we ervoor moeten zorgen dat dit met zo weinig mogelijk complicaties gepaard gaat. Waar komt uw interesse voor de gynaecologie vandaan? Ik ben aanvankelijk geïnteresseerd geraakt in de verloskunde en gynaecologie toen ik geneeskunde studeerde. En dan vooral in het samenspel van de hormonen.

Nadere informatie

Hoge bloeddruk in de zwangerschap

Hoge bloeddruk in de zwangerschap Informatie voor patiënten Hoge bloeddruk in de zwangerschap G360-H CWZ / 12-03 Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis Inleiding Deze brochure geeft informatie over hoge bloeddruk en zwangerschap. Van de vrouwen

Nadere informatie

SSRI-medicatie en zwangerschap BEHANDELING

SSRI-medicatie en zwangerschap BEHANDELING SSRI-medicatie en zwangerschap BEHANDELING SSRI-medicatie en zwangerschap Je huisarts of psychiater heeft je een SSRI voorgeschreven. SSRI staat voor selectieve serotonine heropnameremmer. Het zijn medicijnen

Nadere informatie

Zorgprotocol GBS bij de pasgeborene

Zorgprotocol GBS bij de pasgeborene Zorgprotocol GBS bij de pasgeborene 1. Inleiding 1 Zwangere vrouwen hebben deze bacterie soms in de vagina (schede). Dat kan meestal geen kwaad, maar een klein aantal baby s wordt ernstig ziek door een

Nadere informatie

Groep B streptokokken en zwangerschap

Groep B streptokokken en zwangerschap Patiënteninformatie Groep B streptokokken en zwangerschap Informatie over een infectie met groep B streptokokken bij zwangerschap Inhoudsopgave Pagina Wat zijn groep B streptokokken (GBS)? 4 Hoe vaak

Nadere informatie

Verpleegkundige zorg rondom een zieke zwangere en kraamvrouw

Verpleegkundige zorg rondom een zieke zwangere en kraamvrouw Verpleegkundige zorg rondom een zieke zwangere en kraamvrouw Dreigende vroeggeboorte bij 24/0 en 32/0 weken of geboortegewicht lager ingeschat dan 1250 gram Van tevoren bekende foetale afwijkingen Ernstige

Nadere informatie

Echo onderzoek tijdens de zwangerschap De termijnecho, combinatietest en de 20 weken echo

Echo onderzoek tijdens de zwangerschap De termijnecho, combinatietest en de 20 weken echo Echo onderzoek tijdens de zwangerschap De termijnecho, combinatietest en de 20 weken echo Elke zwangere in Almere mag gebruik maken van 2 echo-onderzoeken: een termijnecho in het begin van de zwangerschap

Nadere informatie

Hoge bloeddruk in de zwangerschap

Hoge bloeddruk in de zwangerschap 1. Inleiding Deze brochure geeft informatie over hoge bloeddruk en zwangerschap. Van de vrouwen die voor het eerst zwanger zijn, krijgt zo'n tien tot vijftien procent een hoge bloeddruk (hypertensie).

Nadere informatie

Zwanger zijn en bevallen

Zwanger zijn en bevallen Zwanger zijn en bevallen PRAKTISCHE TIPS IN GEWONE TAAL MARJA VAN DEURSEN & WILMA VAN OS 6 ZWANGER ZIJN EN BEVALLEN Inleiding Gefeliciteerd. Je bent zwanger! Het is fi jn om zwanger te zijn. Maar je hebt

Nadere informatie

Kraamafdeling. Vroegtijdige weeën. gebroken vliezen en vroeggeboorte

Kraamafdeling. Vroegtijdige weeën. gebroken vliezen en vroeggeboorte Kraamafdeling Vroegtijdige weeën gebroken vliezen en vroeggeboorte In deze folder leest u over de oorzaak, gevolgen en behandeling van vroegtijdige weeën. Een zwangerschap duurt gemiddeld 40 weken, maar

Nadere informatie

Prenatale screening: de combinatietest Kansbepaling vroeg in de zwangerschap op het syndroom van Down

Prenatale screening: de combinatietest Kansbepaling vroeg in de zwangerschap op het syndroom van Down Prenatale screening: de combinatietest Kansbepaling vroeg in de zwangerschap op het syndroom van Down Albert Schweitzer ziekenhuis polikliniek Gynaecologie april 2012 Pavo 0530 Inleiding Iedere ouder wenst

Nadere informatie

NVOG Voorlichtingsbrochure GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP

NVOG Voorlichtingsbrochure GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP NVOG Voorlichtingsbrochure GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP GROEP B STREPTOKOKKEN EN ZWANGERSCHAP 1. Inleiding 2. Wat zijn groep B streptokokken (GBS)? 3. Hoe vaak komen GBS voor bij zwangeren? 4.

Nadere informatie

Thuis herstellen na een bevalling. Verpleegafdeling Oost 43

Thuis herstellen na een bevalling. Verpleegafdeling Oost 43 Thuis herstellen na een bevalling Verpleegafdeling Oost 43 Onlangs bent u bevallen in het ziekenhuis, deze folder informeert u over de herstelperiode na de bevalling. U vindt hierin adviezen en leefregels

Nadere informatie

diabetes en zwangerschap

diabetes en zwangerschap diabetes en zwangerschap Inhoud Inleiding 3 1 Wat is diabetes? 3 2 Vormen van diabetes 3 3 Onderzoek 4 4 Behandeling 5 5 Zwangerschap 5 6 Wat betekent diabetes voor uw baby? 6 7 De bevalling 7 8 Na de

Nadere informatie

Zwangerschapshypertensie ADVIES

Zwangerschapshypertensie ADVIES Zwangerschapshypertensie ADVIES Inhoudsopgave Inleiding 3 Het meten van de bloeddruk 3 Wanneer spreekt men van zwangerschapshypertensie? 3 Wat zijn de gevaren van hypertensie? 4 Soorten en ernst van de

Nadere informatie

Schildklierafwijkingen en zwangerschap

Schildklierafwijkingen en zwangerschap Gynaecologie / Verloskunde Schildklierafwijkingen en zwangerschap i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Inhoudsopgave In het kort Wat is de schildklier en hoe werkt hij? De ontwikkeling van de schildklier

Nadere informatie

BIJSLUITER Atosiban Devrimed 6,75 mg/0,9 ml

BIJSLUITER Atosiban Devrimed 6,75 mg/0,9 ml BIJSLUITER Atosiban Devrimed 6,75 mg/0,9 ml 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Atosiban Devrimed 6,75 mg/0,9 ml oplossing voor injectie Atosiban Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel

Nadere informatie

Testen op HIV, ja of nee?

Testen op HIV, ja of nee? Afdeling Verloskunde, locatie AZU Testen op HIV, ja of nee? Informatie voor zwangere vrouwen Wat is HIV, wat is aids en wat zijn de gevolgen tijdens de zwangerschap. HIV is het virus dat de ziekte aids

Nadere informatie

Hypertensie in de zwangerschap

Hypertensie in de zwangerschap Patiënteninformatie Hypertensie in de zwangerschap Informatie over een hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap Inhoudsopgave Pagina 1. Het meten van de bloeddruk 4 2. Wanneer spreekt men van hypertensie?

Nadere informatie

Hoge bloeddruk in de zwangerschap

Hoge bloeddruk in de zwangerschap Hoge bloeddruk in de zwangerschap In deze brochure geven we u informatie over hoge bloeddruk en zwangerschap. Van de vrouwen die voor het eerst zwanger zijn, krijgt zo'n tien tot vijftien procent een hoge

Nadere informatie

schildklierafwijkingen en zwangerschap

schildklierafwijkingen en zwangerschap schildklierafwijkingen en zwangerschap 2 Inhoud 1 Algemeen 1.1 Wat is de schildklier en hoe werkt hij 1.2 De ontwikkeling van de schildklier bij de baby 2 Schildklierziekten 2.1 Hypothyreoïdie 2.2 Hyperthyreoïdie

Nadere informatie

Stadia chronische nierschade

Stadia chronische nierschade Factsheet Nieren en nierschade deel 3 Nierschade vraagt om continue alertheid en aandacht van de behandelaar Nierfunctie en eiwitverlies: voorspellers van complicaties Stadia chronische nierschade Nierschade

Nadere informatie

Wat je moet weten over roken voor, tijdens en na de zwangerschap Longziekten

Wat je moet weten over roken voor, tijdens en na de zwangerschap Longziekten Wat je moet weten over roken voor, tijdens en na de zwangerschap Longziekten Beter voor elkaar 2 Roken als je zwanger probeert te worden Minder vruchtbaar Roken maakt vrouwen en mannen minder vruchtbaar.

Nadere informatie

Eerste Hulp bij zwangerschap

Eerste Hulp bij zwangerschap In dit hoofdstuk komt aan de orde: Informatie over de zwangerschap Problemen tijdens de zwangerschap Aangepaste eerste hulpverlening Eerste Hulp bij een bevalling Miskraam 1. Achtergrondinformatie Zwangere

Nadere informatie

Zwanger, bevallen en je baby

Zwanger, bevallen en je baby Cursussen en diensten de Zorgboog Telefoon 0492-504 821 cursussendiensten@zorgboog.nl Zwanger, bevallen en je baby Cursusaanbod Cursussen en diensten de Zorgboog heeft geen winstoogmerk en is onderdeel

Nadere informatie

Gebruik van antidepressiva voor en tijdens de zwangerschap en in het kraambed

Gebruik van antidepressiva voor en tijdens de zwangerschap en in het kraambed Gebruik van antidepressiva voor en tijdens de zwangerschap en in het kraambed Dit document bevat vertrouwelijke informatie van JijWij. Het kopiëren en/of verspreiden van dit document zonder voorgaand schriftelijke

Nadere informatie

SSRI-gebruik tijdens de zwangerschap

SSRI-gebruik tijdens de zwangerschap SSRI-gebruik tijdens de zwangerschap Afdeling gynaecologie mca.nl Inhoudsopgave Zwangerschap en depressie 3 Gevolgen van SSRI-gebruik tijdens de zwangerschap 3 Adviezen - zwangerschap 5 Adviezen - bevalling

Nadere informatie

Diabetes en zwanger worden

Diabetes en zwanger worden Diabetes en zwanger worden Inhoudsopgave Inleiding... 1 Meld de (wens tot) zwangerschap aan uw arts... 1 Goede voorbereiding... 1 Foliumzuur... 2 Zelfcontrole... 2 De zwangerschap in vogelvlucht... 2 Medicijngebruik...

Nadere informatie

Jouw zwangerschap: Je baby voelen bewegen

Jouw zwangerschap: Je baby voelen bewegen Jouw zwangerschap: Je baby voelen bewegen Het voelen van je baby geeft je een vertrouwd gevoel en is belangrijk. Vanaf 16-20 weken zwangerschap kun je je baby meestal voelen bewegen. De bewegingen zijn

Nadere informatie

Groep-B-streptokokken en zwangerschap. Poli Gynaecologie

Groep-B-streptokokken en zwangerschap. Poli Gynaecologie 00 Groep-B-streptokokken en zwangerschap Poli Gynaecologie De inhoud van deze voorlichtingsfolder is samengesteld door de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG). Deze folder is zeer

Nadere informatie

In Zwang Richtlijn Vitamine D, B12 en K

In Zwang Richtlijn Vitamine D, B12 en K In Zwang Richtlijn Vitamine D, B12 en K VITAMINE D Zwangerschap De gezondheidsraad adviseert zwangeren om minimaal 10 µg dag vitamine D in te nemen. Bij een ernstige vitamine- D- deficiëntie is dit onvoldoende

Nadere informatie

Hoge bloeddruk in de zwangerschap

Hoge bloeddruk in de zwangerschap Hoge bloeddruk in de zwangerschap INHOUDSOPGAVE Inleiding Het meten van de bloeddruk Wanneer spreekt men van hypertensie? Wat zijn de gevaren van hypertensie? Soorten en ernst van hypertensie Wie loopt

Nadere informatie

Schildklierafwijkingen en zwangerschap. Poli Gynaecologie Route 48

Schildklierafwijkingen en zwangerschap. Poli Gynaecologie Route 48 00 Schildklierafwijkingen en zwangerschap Poli Gynaecologie Route 48 1 De inhoud van deze voorlichtingsfolder is samengesteld door de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG). Deze

Nadere informatie

Hoge bloeddruk in de zwangerschap

Hoge bloeddruk in de zwangerschap Hoge bloeddruk in de zwangerschap Verloskunde mca.nl Inhoudsopgave Het meten van de bloeddruk 3 Wanneer spreekt men van hypertensie? 3 Wat zijn de gevaren van hypertensie? 4 Soorten en ernst van hypertensie

Nadere informatie

PIJNBESTRIJDING TIJDENS DE BEVALLING

PIJNBESTRIJDING TIJDENS DE BEVALLING PIJNBESTRIJDING TIJDENS DE BEVALLING 1. Inleiding 2. Hoe ontstaat pijn tijdens de bevalling? 3. Invloed op de pijn 4. Hoe kan de pijn worden bestreden? 5. Pijnbehandelingen met medicijnen 6. Wat is een

Nadere informatie

Verloskundigenpraktijk De Geboortegolf.

Verloskundigenpraktijk De Geboortegolf. Verloskundigenpraktijk De Geboortegolf. Het is belangrijk dat uw verloskundige bekend is met uw medische achtergrond. Met deze informatie kan uw verloskundige optimaal inspelen op uw individuele situatie

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Diabetes en zwangerschap

Patiënteninformatie. Diabetes en zwangerschap Diabetes en zwangerschap Patiënteninformatie Diabetes en zwangerschap Inhoudsopgave: 1 Inleiding 2 Wat is diabetes 3 Vormen van diabetes 4 Onderzoek 5 Behandeling 6 Zwangerschap 7 Wat betekent diabetes

Nadere informatie

Groep B streptokokken en zwangerschap

Groep B streptokokken en zwangerschap Groep B streptokokken en zwangerschap Informatie voor patiënten F0538-3415 oktober 2015 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK

Nadere informatie

Gebruik van SSRI-medicatie tijdens zwangerschap en borstvoeding. Maatschap Gynaecologie & Kindergeneeskunde IJsselland Ziekenhuis

Gebruik van SSRI-medicatie tijdens zwangerschap en borstvoeding. Maatschap Gynaecologie & Kindergeneeskunde IJsselland Ziekenhuis Gebruik van SSRI-medicatie tijdens zwangerschap en borstvoeding Maatschap Gynaecologie & Kindergeneeskunde IJsselland Ziekenhuis Inleiding Uw huisarts of psychiater heeft u een SSRI voorgeschreven. (Selectieve

Nadere informatie

Voedingsrichtlijnen zwangerschap

Voedingsrichtlijnen zwangerschap Voedingsrichtlijnen zwangerschap Hoera! Je bent zwanger. Een nieuwe tijd breekt aan. Wat gaat deze zwangerschap brengen? Hoe zorg je dat je baby goed groeit? Hoe blijf je zelf fit tijdens je zwangerschap?

Nadere informatie

Mola-zwangerschap. Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Gynaecologie november 2007 pavo 0302

Mola-zwangerschap. Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Gynaecologie november 2007 pavo 0302 Mola-zwangerschap Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Gynaecologie november 2007 pavo 0302 Inleiding De behandelend gynaecoloog heeft u verteld dat u een molazwangerschap heeft. In deze folder wordt

Nadere informatie

NVOG Voorlichtingsbrochure BENZODIAZEPINEN BIJ DE ZWANGERSCHAP EN IN HET KRAAMBED

NVOG Voorlichtingsbrochure BENZODIAZEPINEN BIJ DE ZWANGERSCHAP EN IN HET KRAAMBED NVOG Voorlichtingsbrochure BENZODIAZEPINEN BIJ DE ZWANGERSCHAP EN IN HET KRAAMBED 1 BENZODIAZEPINEN BIJ DE ZWANGERSCHAP EN IN HET KRAAMBED 1. In het kort 2. Wat zijn benzodiazepinen? 3. Als u zwanger wilt

Nadere informatie

Diabetes en zwangerschap

Diabetes en zwangerschap Gynaecologie Diabetes en zwangerschap www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Wat is diabetes?... 3 Vormen van diabetes... 4 Diabetes type 1... 4 Diabetes type 2... 4 Zwangerschapsdiabetes... 4 Onderzoek...

Nadere informatie

Pijnbestrijding tijdens de bevalling

Pijnbestrijding tijdens de bevalling Pijnbestrijding tijdens de bevalling Inhoud 1. Inleiding 2. Hoe ontstaat pijn tijdens de bevalling? 3. Hoe kan de pijn worden bestreden? 4. Pijnbehandelingen met medicijnen 5. Wat is een goede medicamenteuze

Nadere informatie

De ontwikkeling van de schildklier bij de baby 3 Schildklierziekten 3 4. Schildklier en zwangerschap 6 8. Tot slot 9

De ontwikkeling van de schildklier bij de baby 3 Schildklierziekten 3 4. Schildklier en zwangerschap 6 8. Tot slot 9 De schildklier is een klein orgaan dat voor de luchtpijp ligt, boven het kuiltje in de hals (figuur 1). Normaal is de schildklier niet te zien of te voelen. De schildklier wordt gestimuleerd door het hormoon

Nadere informatie

Borstvoeding in het TweeSteden ziekenhuis

Borstvoeding in het TweeSteden ziekenhuis Borstvoeding in het TweeSteden ziekenhuis Het TweeSteden ziekenhuis wil kwalitatief goede zorg bieden ten aanzien van de borstvoeding. U kunt rekenen op de juiste begeleiding bij het aanleggen en het kolven.

Nadere informatie

Hoge bloeddruk in de zwangerschap

Hoge bloeddruk in de zwangerschap Hoge bloeddruk in de zwangerschap Inhoudsopgave Inleiding...5 Het meten van de bloeddruk...5 Wanneer is de bloeddruk te hoog?...6 Wat zijn de gevaren van hoge bloeddruk?...7 Soorten en ernst hypertensie...7

Nadere informatie

Bevalling na eerdere keizersnede

Bevalling na eerdere keizersnede Bevalling na eerdere keizersnede In het verleden bent u een keer bevallen via een keizersnede. U bent nu weer zwanger en gaat straks bevallen. Mogelijk heeft u al nagedacht over de manier van bevallen:

Nadere informatie