Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van VWS en de minister van LNV

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van VWS en de minister van LNV"

Transcriptie

1 Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van VWS en de minister van LNV onderwerp Advies inzake chemische contaminanten in minerale klei Samenvatting De afgelopen jaren heeft de VWA incidenteel metingen uitgevoerd in producten op basis van minerale klei bestemd voor inwendig gebruik. Het betreft verschillende soorten zwangerschapsklei en ontslakkingsmiddelen die behoren tot de categorie bijzondere eeten drinkwaren. Deze producten zijn geanalyseerd op de aanwezigheid van dioxines en/of metalen. Naar aanleiding van de resultaten heeft de VWA een gericht nader onderzoek uitgevoerd. Het bureau Risicobeoordeling heeft aan de hand van de resultaten van deze survey het gezondheidsrisico voor de consument en het ongeboren kind beoordeeld. Dit geeft aanleiding tot de volgende adviezen: Aangezien alle onderzochte soorten zwangerschapsklei negatieve effecten kunnen veroorzaken bij de moeder én het ongeboren kind is de consumptie van deze klei ten sterkste af te raden. De gebruikersmarkt van deze producten maakt een pakket van maatregelen noodzakelijk die ervoor zorgen dat deze producten niet worden geconsumeerd. Herhaaldelijk en/of langdurig gebruik van ontslakkingsmiddelen die verontreinigde klei bevatten valt af te raden. Aangezien niet alle onderzochte ontslakkingsklei een gezondheidsrisico vormt bij kortdurend gebruik kan door de detailhandel, via een juiste keuze van het assortiment, onnodige blootstelling aan verontreinigingen worden voorkomen. 1 \ 6 Inleiding Minerale klei wordt door bepaalde groepen consumenten inwendig (via de mond) gebruikt. Het betreft twee toepassingen: zwangerschapsklei en ontslakkingsklei. Zwangerschapsklei wordt voornamelijk geconsumeerd door zwangere vrouwen van allochtone (met name van Surinaamse of Afrikaanse) afkomst die last hebben van misselijkheid gedurende de eerste maanden van de zwangerschap [1]. Zwangerschapsklei heeft geen goed gedefinieerde samenstelling: het kan een mengsel zijn van kalk, klei, modder en/of as. Het product is Voedsel en Waren Autoriteit Bureau Risicobeoordeling Prinses Beatrixlaan AL Den Haag Postbus CM Den Haag Telefoon (070) Fax (070)

2 bekend onder vele namen: kalebaskalk, white clay, mabele, pimba, etc. De producten die in Nederland worden verkocht zijn geïmporteerd uit het buitenland. De afgelopen jaren is de verkoop via het winkelkanaal (met name toko s) sterk afgenomen maar het is niet bekend of daarmee ook het gebruik via andere kanalen is afgenomen. Voor zwangerschapsklei bestaan geen Europese of nationale productnormen voor de aanwezigheid van metalen of dioxinen. Ontslakkingsmiddelen worden gebruikt door mensen die hun lichaam willen ontdoen van afval- en gifstoffen. Vaak gebeurt dit door het volgen van een zogenaamde ontslakkingskuur van enkele weken. Naast ontslakkingsmiddelen op basis van minerale klei zijn er ook vloeibare producten die geen klei bevatten. Het assortiment ontslakkingsklei is beperkt en wordt alleen in reformzaken en natuurvoedingswinkels aangetroffen of via het internet aangeboden. Het is niet bekend of deze middelen ook door kinderen worden geconsumeerd. De ontslakkingsmiddelen worden beschouwd als voedingssupplementen en hiervoor zijn sinds 1 juli 2009 productnormen voor cadmium, kwik en lood van kracht [2]. De afgelopen jaren heeft de VWA incidenteel verschillende kleiproducten geanalyseerd op de aanwezigheid van dioxines en/of metalen. Naar aanleiding van deze bevindingen heeft de VWA vervolgens een gerichte survey gehouden in toko s, reformzaken en natuurvoedingswinkels. De gehaltes aan dioxinen en/of metalen in de aangetroffen kleiproducten waren van dien aard dat een risico voor de consument kon worden verondersteld. 2 \ 6 Vraagstelling De VWA heeft 16 minerale kleisoorten, bestemd voor inwendig gebruik, onderzocht op aanwezigheid van metalen, dioxines, en dioxine-achtige PCB s. Het primaire doel was het beoordelen van het gezondheidsrisico voor de consument bij orale inname van deze producten. Ook is gekeken naar de mogelijkheid van herkomstbepaling omdat op basis daarvan mogelijk conclusies kunnen worden getrokken over de aard van de verontreiniging en de (on)veiligheid van een product. Het bureau Risicobeoordeling heeft zich de volgende vragen gesteld: 1. Wat is het risico voor een zwangere vrouw én haar ongeboren vrucht bij het geschatte gebruik van de diverse soorten zwangerschapsklei? 2. Wat is het risico voor de consument (zowel volwassene als kind) bij het voorgeschreven gebruik van de ontslakkingsmiddelen op basis van minerale klei? 3. Kan aan de hand van het patroon van de dioxinen iets afgeleid worden over de mogelijke herkomst van de minerale klei? 4. Kan aan de hand van het patroon van de diverse metalen iets afgeleid worden over de mogelijke herkomst van de minerale klei? Aanpak Voor de risicobeoordeling van de chemische stoffen (dioxinen, dioxine-achtige PCB s en 9 metalen) is het RIVM-RIKILT Front Office ingeschakeld. Het advies van het bureau Risicobeoordeling is gebaseerd op het rapport van het Front Office [3] en eerdere

3 risicobeoordelingen van ontslakkingsmiddelen. Twee niet-betrokken deskundigen van het bureau Risicobeoordeling hebben het advies van kritisch commentaar voorzien. Uitgangspunten Gezondheidsnormen Bij het bepalen van het risico van de blootstelling aan de chemische stoffen aangetroffen in de minerale klei is zowel een kortdurende als een langdurige blootstelling in beschouwing genomen. Voor het bepalen van de schadelijkheid van een chemische stof voor de gezondheid van de consument worden gezondheidsnormen gehanteerd die zijn gedefinieerd als een maximale toelaatbare eenmalige inname van de betreffende stof of de maximaal toelaatbare dagelijkse of wekelijkse inname gedurende langere tijd van de desbetreffende stof. Aangenomen wordt dat het optreden van negatieve gezondheidseffecten van een stof niet kan worden uitgesloten wanneer de betreffende gezondheidsnorm wordt overschreden. 3 \ 6 Analyses De minerale kleisoorten zijn door de VWA onderzocht op de volgende metalen: aluminium, chroom, ijzer, koper, zink, arseen, cadmium, kwik en lood. Tevens zijn de kleimonsters geanalyseerd op de aanwezigheid van dioxinen en dioxine-achtige PCB s. Van alle metalen afzonderlijk is het totaalgehalte bepaald ongeacht de vorm waarin het kan voorkomen. Worst-case scenario s Van een product als minerale klei is niet bekend hoe goed (in welke mate) metalen en dioxines uit deze klei in maag en darmen worden vrijgemaakt en vervolgens in het lichaam opgenomen (de biologische beschikbaarheid). In deze beoordeling is uitgegaan van het meest ongunstige geval (worst-case scenario) dat de beschikbaarheid vanuit klei vergelijkbaar is met die vanuit toedieningsvormen die voor het bepalen van de gezondheidsnormen zijn gebruikt. Van alle metalen afzonderlijk is het totaalgehalte bepaald en voor de metalen chroom, arseen en kwik is niet bekend in welke vorm (valentie, organisch/anorganisch) zij voorkomen. Daarom wordt als worst-case benadering bij de risicobeoordeling uitgegaan van die vorm die het meest schadelijk is. Risicobeoordeling Zwangerschapsklei In vijf van de negen kleiproducten (alle vijf Mabele klei) waren de dioxine concentraties zo hoog dat de gezondheidsnorm voor langdurige blootstelling bij de geschatte inname 20 tot 30 maal kan worden overschreden. Wanneer deze klei dagelijks gedurende enkele maanden wordt genuttigd zijn gezondheidsrisico s voor de zwangere vrouw en het ongeboren kind niet uit te sluiten. Het kind kan na geboorte negatieve gezondheidseffecten ondervinden (zoals een verminderde spermakwaliteit bij de mannelijke nakomelingen).

4 Door de blootstelling aan hoge concentraties arseen in vier van de negen onderzochte kleimonsters zijn ook negatieve effecten van een kortdurende blootstelling niet uit te sluiten. Ook voor aluminium en ijzer zijn in vijf van de negen kleimonsters dusdanig hoge concentraties aangetroffen dat de gezondheidsnorm meer dan tien maal werd overschreden. Voor deze metalen is de biologische beschikbaarheid vermoedelijk veel lager dan in het worst-case scenario van het RIVM-RIKILT Front Office wordt aangenomen [4, 5], zodat dit een aanzienlijke overschatting van de blootstelling oplevert. Alle producten kunnen door langdurig gebruik negatieve effecten veroorzaken door de blootstelling aan cadmium, chroom, kwik en lood. Met name metalen als aluminium, kwik en lood kunnen een negatief effect hebben op de verstandelijke ontwikkeling van het (ongeboren) kind. Voor een overzicht van alle mogelijke negatieve effecten op korte en lange termijn verwijs ik naar de beoordeling uitgevoerd door het RIVM-RIKILT Front Office [3]. 4 \ 6 Ontslakkingsmiddel Twee van de zeven ontslakkingsmiddelen bevatten aantoonbare hoeveelheden dioxinen. Door een kuur met ontslakkingsmiddelen verontreinigd met dioxinen wordt de gezondheidsnorm voor dioxinen gedurende enkele weken met 20% overschreden. Door het volgen van meerdere kuren per jaar kan de totale lichaamsbelasting met dioxinen in geringe mate toenemen. Dit is een ongewenste situatie, al zal dit waarschijnlijk niet direct leiden tot negatieve effecten op de gezondheid. De gehaltes van de meeste metalen in de ontslakkingsmiddelen zijn lager dan in de zwangerschapsklei en de in te nemen hoeveelheid per dag is ook lager. Voor vier van de zeven producten zijn bij kortdurend gebruik negatieve gezondheidseffecten door de blootstelling aan aluminium niet uit te sluiten. Alle onderzochte ontslakkingsklei bevat dusdanig hoge concentraties aan ijzer dat inname van deze klei leidt tot de overschrijding van de gezondheidsnorm voor ijzer. Hierbij wordt echter wederom de kanttekening geplaatst dat voor aluminium en ijzer de biologische beschikbaarheid vermoedelijk lager is dan in het worst-case scenario van het RIVM-RIKILT Front Office wordt aangenomen. Voor kinderen komen daar mogelijk nog negatieve effecten bij in geval van een kortdurende blootstelling aan arseen (voor vier van de zeven producten). Bij volwassenen en kinderen die veelvuldig en langdurig deze middelen gebruiken kunnen naast aluminium en ijzer ook negatieve effecten optreden door de blootstelling aan arseen, cadmium, chroom, kwik en lood (voor drie tot vijf van de zeven producten). Herkomst In het verleden zijn in Nederland dioxinen aangetroffen in kaoliniet, een minerale klei gebruikt in diervoeders. Slechts twee ontslakkingsmiddelen bevatten dioxinen en deze vertonen een vergelijkbaar patroon als het kaoliniet dat toen afkomstig was uit de Duitse Eifel. Het patroon van de zwangerschapsklei met de hoge gehaltes aan dioxinen (Mabele) lijkt niet op dat van de minerale klei uit de Eifel. Op basis van de huidige analyses van metalen is het niet mogelijk om een goede uitspraak te doen over de herkomst van de minerale klei. De samenstelling van minerale klei is o.a.

5 geografisch bepaald, maar menselijke activiteiten (bodemgebruik, verontreiniging, etc.) kunnen ook van invloed zijn op de samenstelling. Als goed referentiemateriaal voorhanden zou zijn kan met behulp van andere chemische analyses de herkomst nader worden onderzocht. Conclusies Naar aanleiding van de risicobeoordeling zijn de conclusies onderverdeeld in twee onderdelen: gezondheidsrisico s gerelateerd aan zwangerschapsklei en ontslakkingsmiddel en de mogelijke herkomst van deze kleisoorten. 5 \ 6 Gezondheidsrisico s De consumptie van alle onderzochte zwangerschapsklei kan bij een gebruik van enkele maanden negatieve effecten veroorzaken bij de moeder én bij het ongeboren kind. Voor vier à vijf van de negen producten valt ook een negatief effect door een kortdurende blootstelling aan metalen niet uit te sluiten. Bij het langdurig of herhaaldelijk volgen van een ontslakkingskuur zijn negatieve gezondheidseffecten bij volwassenen en kinderen niet uit te sluiten. Het kortdurend gebruik van sommige soorten ontslakkingsklei die minder verontreinigd zijn, zal naar verwachting geen gezondheidsrisico veroorzaken. Herkomst De analysepatronen van dioxines en metalen geven geen eenduidig beeld van de herkomst van de verschillende kleisoorten. Twee van de zeven ontslakkingsmiddelen bevatten dioxines en dat patroon komt overeen met kaoliniet uit de Duitse Eifel. Op basis van de huidige analyses van metalen is het niet mogelijk om een goede uitspraak te doen over de herkomst van de minerale klei. Advies Op basis van de beoordeling zijn de volgende maatregelen te overwegen. Zwangerschapsklei Aangezien alle onderzochte soorten zwangerschapsklei negatieve effecten kunnen veroorzaken bij de moeder én het ongeboren kind is de consumptie van deze klei ten sterkste af te raden. Doordat deze uitheemse klei voornamelijk wordt gebruikt door allochtone zwangere vrouwen en de openbare verkoop via het winkelkanaal beperkt is, kan de consumptie alleen worden gereduceerd door een pakket van maatregelen: - Waarschuwen van de doelgroep via een folder. - Verbieden van de import van zwangerschapsklei. - Toezicht blijven houden op het beperkte aanbod in de toko s.

6 Ontslakkingsklei - Het langdurig of herhaaldelijk volgen van een ontslakkingskuur valt af te raden. Er is ook ontslakkingsklei op de markt die bij kortdurend gebruik weinig tot geen gezondheidsrisico vormt voor de consument. - De VWA kan dit onder de aandacht brengen van de detailhandel. Vanwege het feit dat deze kleisoorten ook (of met name) in andere landen worden gebruikt heb ik besloten om dit advies ook in het Engels te vertalen en aan te bieden aan de Europese Voedsel Autoriteit (EFSA) en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). 6 \ 6 Hoogachtend, Prof. dr. E.G. Schouten Directeur bureau Risicobeoordeling Bijlage - Rapport RIVM-RIKILT Front Office Risk assessment concerning dioxins and heavy metals in clay products for human consumption, 2009 Referenties 1. Schuttelaar & Partners Ministerie van VWS, Kalebaskalk in Nederland. 2. Verordening van de Europese Commissie. EG 629/2008. Verordening tot wijziging van de verordening 1881/2006 tot vaststelling van maximumgehalten aan bepaalde verontreinigingen in levensmiddelen. 3. RIVM-RIKILT Front Office Food Safety Risk assessment concerning dioxins and heavy metals in clay products for human consumption. 4. Abrahams PW, Follansbee MH, Hunt A, Smith B, Wragg J. Iron nutrition and possible lead toxicity: An appraisal of geophagy undertaken by pregnant women of UK Asian communities. Applied Geochemistry, 2006; 21(1): Dean JR, Deary ME, Gbefa BK, Scott WC. Characterisation and analysis of persistent organic pollutants and major, minor and trace elements in Calabash chalk. Chemosphere. 2004; 57(1):

Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van LNV en de minister van VWS. Advies over Jakobskruiskruid in diervoeders

Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van LNV en de minister van VWS. Advies over Jakobskruiskruid in diervoeders > Retouradres Postbus 19506 2500 CM Den Haag Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van LNV en de minister van VWS Prinses Beatrixlaan 2 2595 AL Den Haag Postbus 19506 2500 CM

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal POSTBUS EA DEN HAAG. Datum 30 september 2010 Betreft Dioxine in paling

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal POSTBUS EA DEN HAAG. Datum 30 september 2010 Betreft Dioxine in paling > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal POSTBUS 20018 2500 EA DEN HAAG Directie Agroketens en Visserij Prins Clauslaan 8 2595 AJ Den Haag Postbus

Nadere informatie

Chinese, Ayurvedische en andere traditionele Aziatische kruidenpreparaten

Chinese, Ayurvedische en andere traditionele Aziatische kruidenpreparaten Chinese, Ayurvedische en andere traditionele Aziatische kruidenpreparaten Inspecties en monsteronderzoek 2008 Factsheet Voedsel en Waren Autoriteit Afdeling Signalering en Ontwikkeling Regio Zuid Deelprojectnr.:

Nadere informatie

Factsheet sulfiet, sorbinezuur en histamine in wijn.

Factsheet sulfiet, sorbinezuur en histamine in wijn. Factsheet sulfiet, sorbinezuur en histamine in wijn. Voedsel en Waren Autoriteit Oktober 2008 1 1. Inleiding Wijn is in Nederland een product dat door veel mensen wordt genuttigd. Volgens verordening 1493/1999

Nadere informatie

RIKILT Institute of Food Safety

RIKILT Institute of Food Safety RIKILT Institute of Food Safety In het kort Referentie instituut Metingen & Advies Onderzoek RIKILT Institute of Food Safety RIKILT Institute of Food Safety is onderdeel van de internationale kennisorganisatie

Nadere informatie

Etikettering van zoethoutbevattende levensmiddelen

Etikettering van zoethoutbevattende levensmiddelen Etikettering van zoethoutbevattende levensmiddelen Factsheet Voedsel en Waren Autoriteit Augustus 2008 Projectnummer: ZD07 1227 Warenklachtenlijn VWA: (0800) 0488 E-mail: info@vwa.nl Internet: www.vwa.nl

Nadere informatie

Onderzoek naar de aanwezigheid van lood in rijst afkomstig uit het Verre Oosten, met name Thailand

Onderzoek naar de aanwezigheid van lood in rijst afkomstig uit het Verre Oosten, met name Thailand Onderzoek naar de aanwezigheid van lood in rijst afkomstig uit het Verre Oosten, met name Thailand Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit Divisie C&V, Laboratorium voeder & voedselveiligheid Project OWNT1364

Nadere informatie

Waterbodemonderzoek (1)

Waterbodemonderzoek (1) Waterbodemonderzoek (1) Schutssluis Sluissloot Inspectie civieltechnisch gedeelte sluis. In opdracht van de gemeente Zaanstad heeft Witteveen+Bos, Raadgevend ingenieurs b.v. te Deventer een indicatief

Nadere informatie

Deelrapportage Zware metalen en chroom-6 in stof. Gezondheidskundige risicobeoordeling POMS-site Brunssum

Deelrapportage Zware metalen en chroom-6 in stof. Gezondheidskundige risicobeoordeling POMS-site Brunssum Deelrapportage Zware metalen en chroom-6 in stof Gezondheidskundige risicobeoordeling POMS-site Brunssum Unit Medische Milieukunde, GGD Zuid Limburg, Geleen, september 2015 Seksuele Gezondheid, Infectieziekten

Nadere informatie

Rapportage van de Raad van Advies voor de onafhankelijke risicobeoordeling Voedsel en Waren Autoriteit over het jaar 2011

Rapportage van de Raad van Advies voor de onafhankelijke risicobeoordeling Voedsel en Waren Autoriteit over het jaar 2011 Rapportage van de Raad van Advies voor de onafhankelijke risicobeoordeling Voedsel en Waren Autoriteit over het jaar 2011 INLEIDING De Raad van Advies voor de onafhankelijke risicobeoordeling Voedsel en

Nadere informatie

EU-wetgeving contaminanten in voedingsmiddelen. PB: Publicatieblad van de Europese Unie, zie website http://europa.eu.int/eur-lex/

EU-wetgeving contaminanten in voedingsmiddelen. PB: Publicatieblad van de Europese Unie, zie website http://europa.eu.int/eur-lex/ EU-wetgeving contaminanten in voedingsmiddelen PB: Publicatieblad van de Europese Unie, zie website http://europa.eu.int/eur-lex/ Kaderverordening Verordening (EEG) Nr. 315/93 van de Raad van 8 februari

Nadere informatie

VERORDENINGEN. (Voor de EER relevante tekst)

VERORDENINGEN. (Voor de EER relevante tekst) L 125/10 VERORDENINGEN VERORDENING (EU) 2015/786 VAN DE COMMISSIE van 19 mei 2015 tot vaststelling van criteria voor de aanvaardbaarheid van zuiveringsprocedés die worden toegepast op producten die bedoeld

Nadere informatie

Deelrapportage. Zware metalen en chroom-6 in stof. Gezondheidskundige risicobeoordeling POMS-site Eygelshoven

Deelrapportage. Zware metalen en chroom-6 in stof. Gezondheidskundige risicobeoordeling POMS-site Eygelshoven Deelrapportage Zware metalen en chroom-6 in stof Gezondheidskundige risicobeoordeling POMS-site Eygelshoven Unit Medische Milieukunde, GGD Zuid Limburg, Geleen, september 2015 Seksuele Gezondheid, Infectieziekten

Nadere informatie

Melden en Traceren van onveilige levensmiddelen

Melden en Traceren van onveilige levensmiddelen Melden en Traceren van onveilige levensmiddelen informatieblad 69 / 29 juni 2005 Wat verandert er in 2005? Vanaf 1 januari 2005 is de Algemene Levensmiddelen Verordening (General Food Law) van kracht.

Nadere informatie

Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van LNV en de minister van VWS

Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van LNV en de minister van VWS Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van LNV en de minister van VWS Onderwerp Advies inzake normering van melamine Samenvatting Eind november 2008 zijn hoge gehaltes aan melamine

Nadere informatie

Onderwerp: Toxicologische evaluatie rubbergranulaat kunstgrasvelden in de gemeente Valkenswaard.

Onderwerp: Toxicologische evaluatie rubbergranulaat kunstgrasvelden in de gemeente Valkenswaard. Aan: Hr. B. van Valburg Gemeente Valkenswaard De Hofnar 15 5554 DA Valkenswaard Datum: 16 November 2016 Onderwerp: Toxicologische evaluatie rubbergranulaat kunstgrasvelden in de gemeente Valkenswaard.

Nadere informatie

RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID

RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID : : : : : : RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID RISICOBEOORDELING INZAKE AANWEZIGHEID VAN DIOXINES en DIOXINE- ACHTIGE PCB s IN WOLHANDKRAB Risicobeoordeling opgesteld door: RIVM en RIKILT Datum

Nadere informatie

Risicobeoordeling inzake aanwezigheid van dioxines en dioxineachtige PCB s in wolhandkrab

Risicobeoordeling inzake aanwezigheid van dioxines en dioxineachtige PCB s in wolhandkrab Aan : De heer Ron Hoogenboom (RIKILT) Mw. T. Murk (VWS) Cc: De heer C. Planken (VWS) De heer A. Lam (NVWA) De heer S. Vonk (EZ) Van: A. de Wit, secretaris Verenigde riviervissers Samen Sterk Dd: 16 oktober

Nadere informatie

Op de voordracht van de Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van (datum), nr., Directie Wetgeving en Juridische Zaken;

Op de voordracht van de Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van (datum), nr., Directie Wetgeving en Juridische Zaken; WIJ BEATRIX, BIJ DE GRATIE GODS, KONINGIN DER NEDERLANDEN, PRINSES VAN ORANJE- NASSAU, ENZ. ENZ. ENZ. Besluit van... houdende regels inzake diervoeders (Besluit diervoeders 2012) Besluit van Op de voordracht

Nadere informatie

STADSLANDBOUW: VEILIG VOEDSEL?

STADSLANDBOUW: VEILIG VOEDSEL? STADSLANDBOUW: VEILIG VOEDSEL? Roeland SAMSON Gijs DU LAING Laboratory of Environmental and Urban Ecology (EUREC A!) roeland.samson@uantwerpen.be Structuur: Stadslandbouw Stedelijke vervuiling Stadslandbouwproducten

Nadere informatie

Tracking & Tracing: gevolgen van de GFL voor uienverpakkers en exporteurs 14 december 2004 Inge Neessen en Irma Schönherr

Tracking & Tracing: gevolgen van de GFL voor uienverpakkers en exporteurs 14 december 2004 Inge Neessen en Irma Schönherr Tracking & Tracing: gevolgen van de GFL voor uienverpakkers en exporteurs 14 december 2004 Inge Neessen en Irma Schönherr Onderzoek en communicatie Tracking en Tracing AGF branche Aangevraagd door Frugi

Nadere informatie

General Food Law. T&T, meldplicht en aansprakelijkheid definitieve interpretatie EU. d.d. 25 en 27 januari 2005. Anneke van de Kamp

General Food Law. T&T, meldplicht en aansprakelijkheid definitieve interpretatie EU. d.d. 25 en 27 januari 2005. Anneke van de Kamp General Food Law T&T, meldplicht en aansprakelijkheid definitieve interpretatie EU d.d. 25 en 27 januari 2005 Anneke van de Kamp Afdelingshoofd Voedsel en Voeding Hoofdproductschap Akkerbouw Inhoud Wat

Nadere informatie

Cadmium en lood in landbouwgewassen. in de Kempen, najaar Voedsel en Waren Autoriteit

Cadmium en lood in landbouwgewassen. in de Kempen, najaar Voedsel en Waren Autoriteit Cadmium en lood in landbouwgewassen in de Kempen, najaar 2005 Voedsel en Waren Autoriteit november 2005 1 1. Inleiding Bekend is dat door zinkraffinaderijen, gevestigd in het Belgische deel van de Kempen,

Nadere informatie

Opzouten met Acrylamide. NVWA, onderzoek voeding en contaminanten

Opzouten met Acrylamide. NVWA, onderzoek voeding en contaminanten Opzouten met Acrylamide NVWA, onderzoek voeding en contaminanten Inleiding; NVWA, Project zoutreductie in levensmiddelen op de Nederlandse markt. Project reductie acrylamide in levensmiddelen. 3 Bekend

Nadere informatie

Bestrijdingsmiddelen en voeding Factsheet

Bestrijdingsmiddelen en voeding Factsheet Voedingscentrum De erkende autoriteit op het gebied van gezond, veilig en duurzaam eten Bestrijdingsmiddelen en voeding Factsheet Bestrijdingsmiddelen zijn stoffen die telers in de land- en tuinbouw gebruiken

Nadere informatie

Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van LNV en de minister van VWS

Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van LNV en de minister van VWS Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van LNV en de minister van VWS onderwerp Advies inzake risico s van introductie van dieren uit een koppel met Q-koorts in een andere koppel

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2003 473 Besluit van 6 november 2003, houdende wijziging van het Warenwetbesluit Verpakte waters en van het Warenwetbesluit bestuurlijke boeten Wij

Nadere informatie

In de volgende figuur is het aandeel in de stikstofdepositie van verkeer en industrie rood omcirkeld.

In de volgende figuur is het aandeel in de stikstofdepositie van verkeer en industrie rood omcirkeld. Achtergrondinformatie voor achterbanberaad milieubeleid regio Eemsdelta Het milieubeleid omvat veel onderwerpen. Teveel om in één keer allemaal te behandelen. Op basis van onze ervaringen in de regio en

Nadere informatie

de heer S.P. Schimmel Postbus 6073 4000 HB Tiel Geachte heer Schimmel,

de heer S.P. Schimmel Postbus 6073 4000 HB Tiel Geachte heer Schimmel, Aan: Dekker grondstoffen BV de heer S.P. Schimmel Postbus 6073 4000 HB Tiel Betreft: Notitie bodemkwaliteit Locatie: Waalbandijk te IJzendoorn Projectnummer: 123561.02 Ons kenmerk: JEGI\123561.02 Behandeld

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 23 november 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 23 november 2015 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 28 089 Gezondheid en milieu Nr. 16 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

=287(/$1'(karakterisering dorpskern voor bodemkwaliteitszone s

=287(/$1'(karakterisering dorpskern voor bodemkwaliteitszone s =287(/$1'(karakterisering dorpskern voor bodemkwaliteitszone s Stap 2. Stap 2.1 en 2.2 Gebruikshistorie en ontwikkeling wijken Kenmerken gebieds indeling versie 01-06-2002 Toelichting bouwperiode tot 1945

Nadere informatie

Bijlage 1: TOEPASSING AFWEGINGSPROCES SANERINGSDOELSTELLING

Bijlage 1: TOEPASSING AFWEGINGSPROCES SANERINGSDOELSTELLING Bijlage 1: TOEPASSING AFWEGINGSPROCES SANERINGSDOELSTELLING geval van ontstaan voor de inwerkingtreding van de Wbb (1-1-1987) zorgplicht: afwegingsproces saneringsdoelstelling n.v.t. ernstig sanering:

Nadere informatie

Onderzoek naar gevaarlijke stoffen in elektronica. goedkoop speelgoed en grote huishoudelijke apparaten. Datum 1 september 2011 Status Definitief

Onderzoek naar gevaarlijke stoffen in elektronica. goedkoop speelgoed en grote huishoudelijke apparaten. Datum 1 september 2011 Status Definitief Onderzoek naar gevaarlijke stoffen in elektronica goedkoop speelgoed en grote huishoudelijke apparaten Datum 1 september 2011 Status Definitief Colofon VROM-Inspectie Directie Uitvoering Bodem en Afval

Nadere informatie

stappen Kenmerken Gebieds indeling Toelichting

stappen Kenmerken Gebieds indeling Toelichting Zomerhuizenterreinen stappen Kenmerken Gebieds indeling 01-06-2004 Toelichting Stap 2 Bouwperiode tot 1945 Bouwperiode 1945-1985 Bouwperiode 1985-2004 Zomerhuizenterreinen Stap 2.1 en 2.2 Gebruikshistorie

Nadere informatie

(Voor de EER relevante tekst)

(Voor de EER relevante tekst) 6.5.2015 NL L 115/25 UITVOERINGSVERORDENING (EU) 2015/724 VAN DE COMMISSIE van 5 mei 2015 tot verlening van een vergunning voor retinylacetaat, retinylpalmitaat en retinylpropionaat als en voor diervoeding

Nadere informatie

Klasse 9: Diverse gevaarlijke stoffen en voorwerpen

Klasse 9: Diverse gevaarlijke stoffen en voorwerpen Klasse 9: Diverse gevaarlijke stoffen en voorwerpen Voorbeeldstoffen uit deze klasse zijn: asbest en asbestbevattende mengsels, PCB s, lithiumbatterijen, reddingsmiddelen en verwarmde stoffen. 1.1 Transport

Nadere informatie

ONDERZOEK CHEMISCHE VEILIGHEID KUNSTSTOFFEN POLSBANDJES

ONDERZOEK CHEMISCHE VEILIGHEID KUNSTSTOFFEN POLSBANDJES ONDERZOEK CHEMISCHE VEILIGHEID KUNSTSTOFFEN POLSBANDJES Voedsel en Waren Autoriteit December 2005 Onderzoek chemische veiligheid kunststoffen polsbandjes, december 2005 0 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 2 2.

Nadere informatie

Informatie controle middelen paard KNHS

Informatie controle middelen paard KNHS Informatie controle middelen paard KNHS 1 april 2009 Controle op aanwezigheid verboden middelen bij pony s/paarden tijdens KNHS-wedstrijden Op KNHS-wedstrijden in de diverse disciplines en op alle niveaus

Nadere informatie

Sanitair Schelpdier Onderzoek 2015

Sanitair Schelpdier Onderzoek 2015 Sanitair Schelpdier Onderzoek 2015 Resultaten De Nederlandse productiegebieden voor levende tweekleppige weekdieren worden onderzocht op de aanwezigheid van E.coli (microbiologie), potentieel toxineproducerende

Nadere informatie

FRONT OFFICE VOEDSEL- EN PRODUCTVEILIGHEID

FRONT OFFICE VOEDSEL- EN PRODUCTVEILIGHEID FRONT OFFICE VOEDSEL- EN PRODUCTVEILIGHEID Methylkwik in vis en schaaldier Risicobeoordeling aangevraagd door: NVWA-BuRO Risicobeoordeling opgesteld door: RIVM en RIKILT Datum aanvraag: 29-10-2015 Datum

Nadere informatie

RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID

RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID RIVM-RIKILT FRONT OFFICE VOEDSELVEILIGHEID RISICOBEOORDELING INZAKE AANWEZIGHEID VAN DIOXINEN IN EIEREN VAN LEGHENNEN MET VRIJE UITLOOP (LOCATIE: Harlingen) Risicobeoordeling aangevraagd Dr. H. Noteborn

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 25 januari 2011 (OR. en) 5610/11 DENLEG 7

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 25 januari 2011 (OR. en) 5610/11 DENLEG 7 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 25 januari 2011 (OR. en) 5610/11 DENLEG 7 INGEKOMEN DOCUMENT van: de Europese Commissie ingekomen: 21 januari 2011 aan: het secretariaat-generaal van de Raad Betreft:

Nadere informatie

stoppen zware drinkers minder vaak met het drinken van alcoholhoudende drank dan vrouwen met een lager alcoholgebruik.

stoppen zware drinkers minder vaak met het drinken van alcoholhoudende drank dan vrouwen met een lager alcoholgebruik. Samenvatting In Nederland gebruikt ongeveer 80% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd alcoholhoudende drank. Veel vrouwen staken het alcoholgebruik zodra ze zwanger zijn of eerder al, als ze zwanger

Nadere informatie

Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van VWS en de minister van LNV. Advies over risico s van biogene amines in kaas

Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van VWS en de minister van LNV. Advies over risico s van biogene amines in kaas > Retouradres Postbus 19506 2500 CM Den Haag Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van VWS en de minister van LNV Prinses Beatrixlaan 2 2595 AL Den Haag Postbus 19506 2500 CM

Nadere informatie

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN 16.3.2012 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/1 II (Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN VERORDENING (EU) Nr. 225/2012 VAN DE COMMISSIE van 15 maart 2012 tot wijziging van bijlage II bij Verordening

Nadere informatie

Wat kun je zelf doen voor ondersteuning. Ontgiften

Wat kun je zelf doen voor ondersteuning. Ontgiften Wat kun je zelf doen voor ondersteuning. Ontgiften Een gezond lichaam heeft een herstellend vermogen. Door belasting van het lichaam met o.a giftige en schadelijke stoffen ( die o.a. in onze voeding zit,

Nadere informatie

De Ruiter Boringen en Bemalingen bv

De Ruiter Boringen en Bemalingen bv De Ruiter Boringen en Bemalingen bv Haarlemmerstraatweg 79, 1165 MK Halfweg / Postbus 14, 1160 AA Zwanenburg Telefoon (020) 407 21 00 / Fax (020) 407 21 14 Postbank 657035 / ABN AMRO bank Zwanenburg 47.24.51.839

Nadere informatie

Wat betekent dit voor. van omwonenden?

Wat betekent dit voor. van omwonenden? Emissies van chemische stoffen door ThermPhos Wat betekent dit voor de gezondheid van omwonenden? dr Joost van Rooij - toxicoloog joost.vanrooij@caesar-consult.nl Informatiebijeenkomst omwonenden 1 December

Nadere informatie

Vraag 1 Bent u bekend met het artikel Hoe DuPont met teflon een ongekende milieuramp veroorzaakte. Ook in Nederland? 1?

Vraag 1 Bent u bekend met het artikel Hoe DuPont met teflon een ongekende milieuramp veroorzaakte. Ook in Nederland? 1? > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2010 12 Besluit van 14 december 2009, houdende wijziging van het Warenwetbesluit Producten voor bijzondere voeding en van het Warenwetbesluit bestuurlijke

Nadere informatie

Vis eten: Gezonde vis of vieze vis?

Vis eten: Gezonde vis of vieze vis? Vis eten: Gezonde vis of vieze vis? Isabelle Sioen Vakgroep Maatschappelijke Gezondheidkunde Universiteit Gent Overzicht van de presentatie Gezonde aspecten van vis eten Keerzijde van de medaille: contaminanten

Nadere informatie

Samenvatting. Nederlands onderzoek aanleiding voor vragen aan Gezondheidsraad

Samenvatting. Nederlands onderzoek aanleiding voor vragen aan Gezondheidsraad Samenvatting Nederlands onderzoek aanleiding voor vragen aan Gezondheidsraad In Nederland wordt naar schatting een half miljoen werknemers met enige regelmaat blootgesteld aan organische oplosmiddelen.

Nadere informatie

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit FOUT: BRON VAN VERWIJZING NIET GEVONDEN

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit FOUT: BRON VAN VERWIJZING NIET GEVONDEN Ministerie van Economische Zaken > Retouradres Postbus 43006 3540 AA Fout: Bron van verwijzing niet gevonden De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directie

Nadere informatie

INLEIDING Vraag&Antwoord lijst

INLEIDING Vraag&Antwoord lijst INLEIDING Vraag&Antwoord lijst Bij de vervaardiging van levensmiddelen kan een breed scala aan nutriënten en andere ingrediënten worden gebruikt, waaronder vitaminen, mineralen met inbegrip van spoorelementen,

Nadere informatie

Risicoanalyse chemische agentia. Wettelijk kader

Risicoanalyse chemische agentia. Wettelijk kader Provikmo 10/10/2016 Risicoanalyse chemische agentia Wettelijk kader Prebes, 10/10/2016 Ing. Bart Muylle Zijn de risico s ten gevolge van blootstelling aan gevaarlijke chemische agentia op de arbeidsplaats

Nadere informatie

*PDOC01/205737* PDOC01/ De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

*PDOC01/205737* PDOC01/ De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Prins Clauslaan 8 2595 AJ DEN HAAG Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG www.rijksoverheid.nl/eleni

Nadere informatie

Inhoudsopgave I. BASISREGELS. A. Substantiële regels

Inhoudsopgave I. BASISREGELS. A. Substantiële regels Inhoudsopgave I. BASISREGELS A. Substantiële regels Verord. (EG) nr. 178/2002 E.P. en de Raad 28 JANUARI 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving,

Nadere informatie

1 0 APR. 2CW IASCÏI. 11 III lllll II I lil lllll. Gemeente Gîlze en Rijen. Ē Bureau Gezondheid, Milieu S Veiligheid GGD'en Brabant I Zeeland. Jtuk nr.

1 0 APR. 2CW IASCÏI. 11 III lllll II I lil lllll. Gemeente Gîlze en Rijen. Ē Bureau Gezondheid, Milieu S Veiligheid GGD'en Brabant I Zeeland. Jtuk nr. r ^ Jtuk nr. Gemeente Gîlze en Rijen ^aak nr. 1 0 APR. 2CW Burg. Secr- terbeh kopie naar IASCÏI Gemeente Gilze en Rijen t.a.v. Mevrouw P. Roos Postbus 73 5120 AB RIJEN Kenmerk: UIT-14030591 Datum: 9 april

Nadere informatie

Samenvatting. Vragen over vroege blootstelling aan stoffen

Samenvatting. Vragen over vroege blootstelling aan stoffen Samenvatting Vragen over vroege blootstelling aan stoffen In onze leefomgeving komt een groot aantal stoffen voor waaraan wij dagelijks worden blootgesteld. Om gezondheidsschade zoveel mogelijk te voorkomen

Nadere informatie

De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM)

De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) Uw kenmerk : - Bijlagen : - Geachte minister, In het overleg op 27 september met de leiding van de Gezondheidsraad bracht u

Nadere informatie

Besluit van 24 maart 2005, houdende regels voor verpakkingen, verpakkingsafval, papier en karton (Besluit beheer verpakkingen en papier en karton)

Besluit van 24 maart 2005, houdende regels voor verpakkingen, verpakkingsafval, papier en karton (Besluit beheer verpakkingen en papier en karton) (Tekst geldend op: 02-08-2007) Besluit van 24 maart 2005, houdende regels voor verpakkingen, verpakkingsafval, papier en karton (Besluit beheer verpakkingen en papier en karton) Wij Beatrix, bij de gratie

Nadere informatie

Geconsolideerde TEKST

Geconsolideerde TEKST NL Geconsolideerde TEKST samengesteld door het CONSLEG-systeem van het Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen CONSLEG: 2002D0994 03/02/2003 Aantal bladzijden: 5 < Bureau voor officiële

Nadere informatie

Lichttherapie hoe vindt de behandeling plaats? 1

Lichttherapie hoe vindt de behandeling plaats? 1 Lichttherapie Lichttherapie Bij lichttherapie wordt u behandeld met bepaalde ultraviolette stralen (UV-A of UV-B). Deze stralen maken ook deel uit van het zonlicht. Ze hebben een gunstig effect op verschillende

Nadere informatie

Nutritionele kwaliteit kant-en-klaarmaaltijden (2)

Nutritionele kwaliteit kant-en-klaarmaaltijden (2) Nutritionele kwaliteit kant-en-klaarmaaltijden (2) Voedsel en Waren Autoriteit Thema Voeding & Gezondheid Augustus 2007 Samenvatting In 2006 heeft de VWA een rapport gepubliceerd over de nutritionele kwaliteit

Nadere informatie

PAKs in rubber tegels en andere ondergronden voor speelplaatsen. Datum april 2014

PAKs in rubber tegels en andere ondergronden voor speelplaatsen. Datum april 2014 PAKs in rubber tegels en andere ondergronden voor speelplaatsen Datum april 2014 PAKs in rubber tegels speelplaatsen april 2014 Colofon Projectnaam Projectnummer PAKs in rubber tegels en andere ondergronden

Nadere informatie

Richtlijn Multidisciplinaire richtlijn Borstvoeding

Richtlijn Multidisciplinaire richtlijn Borstvoeding Richtlijn Multidisciplinaire richtlijn Borstvoeding Onderbouwing Conclusies Vaak is het door keuze van het juiste geneesmiddel mogelijk om borstvoeding veilig te handhaven 11. Niveau 4 Toelichting Indien

Nadere informatie

Vingerverf 2015 Onderzoek chemische stoffen en beoordeling etiket

Vingerverf 2015 Onderzoek chemische stoffen en beoordeling etiket Vingerverf 2015 Onderzoek en beoordeling etiket De Europese veiligheidseisen voor vingerverf zijn in 2014 aangepast en uitgebreid. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) wilde weten of vingerverf

Nadere informatie

Wettelijk verplichte gevaarsetikettering

Wettelijk verplichte gevaarsetikettering DATUM: 20.03.2009 Wettelijk verplichte gevaarsetikettering In bepaalde gevallen verplicht de wet fabrikanten om gevaarsinformatie te verstrekken (gevaarssymbolen en de bijbehorende risico- en veiligheidszinnen)

Nadere informatie

Het Voedingscentrum. Stichting Voedingscentrum Nederland Postbus 85700, 2508 CK Den Haag Eisenhowerlaan 108, 2517 KL Den Haag

Het Voedingscentrum. Stichting Voedingscentrum Nederland Postbus 85700, 2508 CK Den Haag Eisenhowerlaan 108, 2517 KL Den Haag Het Voedingscentrum Stichting Voedingscentrum Nederland Postbus 85700, 2508 CK Den Haag Eisenhowerlaan 108, 2517 KL Den Haag Missie Het Voedingscentrum informeert consumenten over en stimuleert hen tot

Nadere informatie

Blootstellingsonderzoek Noorderkempen BONK

Blootstellingsonderzoek Noorderkempen BONK Resultaten Blootstellingsonderzoek Noorderkempen BONK - 18 juni 2006 - Cadmiumbesmetting is groter dan gedacht (HBvL)? Cadmiumbelasting is duidelijk gedaald dus niet groter Een hogere belasting wordt ook

Nadere informatie

Advies over radioactiviteit in levensmiddelen en consumentenproducten ten gevolge van de ramp in Japan

Advies over radioactiviteit in levensmiddelen en consumentenproducten ten gevolge van de ramp in Japan > Retouradres Postbus 19506 2500 CM Den Haag Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling & Aan de inspecteur-generaal van de nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit Prinses Beatrixlaan 2 2595 AL Den Haag

Nadere informatie

Na consultatie herziene vertaling van de QRD-template

Na consultatie herziene vertaling van de QRD-template Na consultatie herziene vertaling van de QRD-template Deelrapport voortkomend uit het adviestraject Het verbeteren van de begrijpelijkheid van patiëntenbijsluiters 10 juli 2009 Dr. Leo Lentz UiL-OTS Universiteit

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 28 089 Gezondheid en milieu Nr. 32 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 16 december 2009 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 16 december 2009 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 050 500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 008 500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 5 VX DEN HAAG T 070 0 79 F 070 0 78 www.minvws.nl

Nadere informatie

Vragen & Antwoorden over bodemverontreiniging

Vragen & Antwoorden over bodemverontreiniging Vragen & Antwoorden over bodemverontreiniging Hieronder staan veel gestelde vragen en antwoorden over bodemverontreiniging en spoedlocaties. Het gaat om algemene vragen en vragen over de specifieke Rotterdamse

Nadere informatie

Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling & onderzoeksprogrammering. Aan de minister van VWS en de minister van LNV

Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling & onderzoeksprogrammering. Aan de minister van VWS en de minister van LNV > Retouradres Postbus 19506, 2500 CM Den Haag Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling & Aan de minister van VWS en de minister van LNV Prinses Beatrixlaan 2 2595 AL Den Haag Postbus 19506 2500

Nadere informatie

van de voedselketen 22-01-2010

van de voedselketen 22-01-2010 Indicatoren ter ontwikkeling van een barometer voor de veiligheid van de voedselketen 22-01-2010 Prof. dr. ir. Mieke Uyttendaele (SciCom) Labo levensmiddelenmicrobiologie en -conservering Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen

Nadere informatie

Gearchiveerd op 01/01/2017

Gearchiveerd op 01/01/2017 Provinciale dienst van:... Datum:... Verantwoordelijke Controleur:... Nr:... Operator :... N uniek... Adres :...... TRA 25 Kritische voedermiddelen: Inspectie etikettering en verpakking [25] v C : conform

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2004 599 Besluit van 12 november 2004, houdende intrekking en wijziging van diverse Warenwetbesluiten in verband met de intrekking van beschikkingen

Nadere informatie

Wat betekent EU-GHS voor u?

Wat betekent EU-GHS voor u? Rijksoverheid Wat betekent EU-GHS voor u? Distributeurs U moet een stof of mengsel dat als gevaarlijk is ingedeeld etiketteren en verpakken volgens de eisen van EU-GHS. Daarbij kunt u de indeling gebruiken

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Duphalac, stroop 667 mg /ml

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Duphalac, stroop 667 mg /ml BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Duphalac, stroop 667 mg /ml Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. - Bewaar deze bijsluiter, het kan

Nadere informatie

GKB Realisatie B.V. T.a.v. de heer A. Kraaijeveld Middelweg SP BARENDRECHT. Stellendam, 21 januari Geachte heer Kraaijeveld,

GKB Realisatie B.V. T.a.v. de heer A. Kraaijeveld Middelweg SP BARENDRECHT. Stellendam, 21 januari Geachte heer Kraaijeveld, GKB Realisatie B.V. T.a.v. de heer A. Kraaijeveld Middelweg 1 2992 SP BARENDRECHT Stellendam, 21 januari 2014 betreft: project: referentie: bijlage(n): Toetsing gezondheidsrisico Tsjaikofskilaan 25 te

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

Chemische veiligheid van speelgoed. wijzigingen in de speelgoedrichtlijn

Chemische veiligheid van speelgoed. wijzigingen in de speelgoedrichtlijn Chemische veiligheid van speelgoed wijzigingen in de speelgoedrichtlijn Krista Bouma nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit De AID, PD en VWA bouwen aan één nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit Inleiding Nieuwe

Nadere informatie

Nieuws over vitamine K. Suzan Tuinier 26 maart 2011

Nieuws over vitamine K. Suzan Tuinier 26 maart 2011 Nieuws over vitamine K Suzan Tuinier 26 maart 2011 Hoe zien de komende 45 minuten er uit? Vitamine Informatie Bureau Vitamines algemeen Vitamine K in theorie Vitamine K advies NVK en Gezondheidsraad Praktijk:

Nadere informatie

Omzendbrief met betrekking tot de afkeuring van rundernieren

Omzendbrief met betrekking tot de afkeuring van rundernieren Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Omzendbrief met betrekking tot de afkeuring van rundernieren Referentie PCCB/S3/1227561 Datum 27/01/2015 Huidige versie 2.03.0 Van toepassing

Nadere informatie

: Skal-voorwaarden voor vergisters en digestaat : Bedrijven die vergisten en biologische bedrijven die digestaat afnemen

: Skal-voorwaarden voor vergisters en digestaat : Bedrijven die vergisten en biologische bedrijven die digestaat afnemen Onderwerp Voor Van Datum : Skal-voorwaarden voor vergisters en digestaat : Bedrijven die vergisten en biologische bedrijven die digestaat afnemen : Skal : 18 februari 2015 herziene versie 16 april 2015:

Nadere informatie

RICHTLIJN 96/8/EG VAN DE COMMISSIE

RICHTLIJN 96/8/EG VAN DE COMMISSIE 1996L0008 NL 20.06.2007 001.001 1 Dit document vormt slechts een documentatiehulpmiddel en verschijnt buiten de verantwoordelijkheid van de instellingen B RICHTLIJN 96/8/EG VAN DE COMMISSIE van 26 februari

Nadere informatie

MICRONUTRIËNTEN AUTEUR

MICRONUTRIËNTEN AUTEUR MICRONUTRIËNTEN AUTEUR Sarah BEL 1. INLEIDING Voedingstoffen of nutriënten zijn bestanddelen van voedingsmiddelen die zorgen voor de groei, het herstel en het in stand houden van onze lichaamsfuncties

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2009 182 Besluit van 3 april 2009, houdende wijziging van het Warenwetbesluit Voedingswaarde-informatie levensmiddelen in verband met richtlijn 2008/100/EG

Nadere informatie

Voormalige vuilstortplaatsen in het Westduinpark in relatie tot gezondheid in Duindorp in Den Haag

Voormalige vuilstortplaatsen in het Westduinpark in relatie tot gezondheid in Duindorp in Den Haag Voormalige vuilstortplaatsen in het Westduinpark in relatie tot gezondheid in Duindorp in Den Haag Het onderzoek in het kort April 2014 GGD Haaglanden Afdeling Leefomgeving gezondheidenmilieu@ggdhaaglanden.nl

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 10 juli 2009 Ons kenmerk P/2009010971

Nadere informatie

Risicoschatting emissie PFOA voor omwonenden

Risicoschatting emissie PFOA voor omwonenden Risicoschatting emissie PFOA voor omwonenden Inhoud 1. Aanleiding 2. Risicoschatting 3. Resultaten 4. Conclusie Gezondheidsrisico 5. Aanbevelingen PFOA emissies Dordrecht 5 april 2016 1. Aanleiding voor

Nadere informatie

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN :

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : Bijlage IX R 1 : In droge toestand ontplofbaar AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : R 2 : Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken

Nadere informatie

DEMOCOPHES ONDERZOEK. persoonlijke resultaten

DEMOCOPHES ONDERZOEK. persoonlijke resultaten DEMOCOPHES ONDERZOEK persoonlijke resultaten Geachte Mevrouw, Wij danken u en uw kind voor uw deelname aan de studie DEMOCOPHES 1. Hierbij bezorgen wij u uw persoonlijke resultaten. De bedoeling van het

Nadere informatie

abcdefgh Rijkswaterstaat XV De waterkwaliteit voor stoffen afkomstig van diffuse bronnen

abcdefgh Rijkswaterstaat XV De waterkwaliteit voor stoffen afkomstig van diffuse bronnen abcdefgh Rijkswaterstaat XV De waterkwaliteit voor stoffen afkomstig van diffuse bronnen Contactpersoon: Peter Vermij December 2003 Inhoudsopgave........................................................................................

Nadere informatie

Informatieblad Transport van levensmiddelen, diervoeders en dierlijke bijproducten.

Informatieblad Transport van levensmiddelen, diervoeders en dierlijke bijproducten. Informatieblad Transport van levensmiddelen, diervoeders en dierlijke bijproducten. Nadere uitwerking van de Hygiënecode Transport Opslag en Distributie en de Hygiënecode Diervoedersector Wegtransport

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. De Warenwetregeling Vrijstelling vitaminepreparaten wordt als volgt gewijzigd:

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. De Warenwetregeling Vrijstelling vitaminepreparaten wordt als volgt gewijzigd: STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 40994 20 november 2015 Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 12 november 2015, 854424-143049-VGP,

Nadere informatie

sectorplan 27 Industrieel afvalwater

sectorplan 27 Industrieel afvalwater sectorplan Industrieel afvalwater 1 Achtergrondgegevens 1. Belangrijkste afvalstoffen Industriële afvalwaterstromen (niet reinigbaar in biologische afvalwaterzuiveringsinstallaties) 2. Belangrijkste bronnen

Nadere informatie