INLEIDING. Samen aan zet

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INLEIDING. Samen aan zet"

Transcriptie

1 INLEIDING Samen aan zet Hierbij bieden wij u de programmabegroting 2015 aan. Na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2014 is dit de eerste programmabegroting in deze nieuwe raads- en collegeperiode. We hebben de afgelopen maanden hard gewerkt om een overzichtelijke en duidelijke begroting voor u te maken, waarin we onze plannen voor het nieuwe jaar uiteen zetten. We werken in de begroting verder vanuit de afspraken en beleidskeuzes die in het coalitieakkoord vastgelegd zijn. Onder de noemer Samen aan zet gaan we de komende jaren aan de slag om onze doelstellingen te realiseren, ook al weten we ons nog altijd geconfronteerd met een economie die nog niet echt op gang wil komen. Wij zijn blij dat wij u een programmabegroting 2015 aan kunnen bieden die financieel sluitend is. Net als vorig jaar hebben we echter nog wel met ingang van het tweede jaar een bezuinigingstaakstelling moeten opnemen. Met inwoners en organisaties uit de samenleving proberen we daar in het voorjaar van 2015 invulling aan te geven. Het gaat uiteindelijk in 2018 om een bedrag van ,-- aan structurele bezuinigingen. Het komende jaar gaat vooral veel aandacht uit naar de nieuwe taken op het gebied van jeugdzorg, participatie en maatschappelijke begeleiding die vanuit het Rijk op ons afkomen. Het zijn taken met een grote impact. Het raakt grote groepen mensen binnen onze gemeente. Zij krijgen de gemeente als aanspreekpunt voor ondersteuning. Bij deze nieuwe taken is nu nog niet alles te voorzien, maar we hebben ons samen met de andere Twentse gemeenten goed voorbereid op de nieuwe situatie. Hoewel we natuurlijk snel uitvoering willen geven aan de ambities uit het coalitieakkoord en het collegeprogramma biedt de financiële situatie van dit moment weinig ruimte om daar middelen voor vrij te maken. Wel gaan we in 2015 daadwerkelijk aan de slag met de Noordzuidverbinding. Starten bij Ben & Jerry s is daarbij ons uitgangspunt, maar is mede afhankelijk van eisen van de subsidieverstrekker, de Regio Twente.

2 2 Overzicht baten en lasten Begroting bedragen x Lasten (incl. mutatie reserves) 01 Veiligheid en dienstverlening Onderwijs, opvoeding en jeugd Werk, economie en inkomen Mobiliteit en bereikbaarheid Cultuur, recreatie en sport Woon- en leefomgeving Maatschappelijke ondersteuning en zorg Bestuur en middelen Totaal Lasten (incl. mutatie reserves) Baten (incl. mutatie reserves) 01 Veiligheid en dienstverlening Onderwijs, opvoeding en jeugd Werk, economie en inkomen Mobiliteit en bereikbaarheid Cultuur, recreatie en sport Woon- en leefomgeving Maatschappelijke ondersteuning en zorg Bestuur en middelen Totaal Baten (incl. mutatie reserves) Resultaat Tabel baten en lasten begroting 2015 Burgerkracht en participatie In deze tijd is het niet meer de overheid die als vanzelfsprekend voorzieningen realiseert en ondersteuning biedt. Dat geldt ook voor onze gemeente. Meer en meer is de samenleving zelf aan zet. We willen en moeten ruimte maken voor mensen, buurten, dorpen, wijken, organisaties en bedrijven die zelf zaken oppakken die voorheen als overheidstaak werden gezien. We doen daarbij meer en meer een beroep op de eigen kracht van de burger. In de gemeente Hellendoorn merken we een omslag bij onze inwoners: zij zien mogelijkheden, maken plannen en nemen initiatieven. Burgers zijn mondiger en vragen ook meer van ons als gemeente. Wij denken dat een goed samenspel tussen gemeente en inwoners nog betere resultaten voor een vitale en weerbare samenleving oplevert. Deze ontwikkelingen juichen we dus van harte toe. Ook de rol van de gemeente verandert. Wij willen vooral een toegankelijke en dienstbare overheidsinstantie voor onze burgers zijn. Op dat vlak blijven we ons ontwikkelen. We gaan met de tijd mee qua visie en technologie, zijn modern, servicegericht en zorgvuldig. We zien zelfs dat wij als gemeente voorop lopen in de samenwerking met onze inwoners. Er is veel overleg, er is een open houding van de ene partij naar de andere. Dat andere gemeenten geïnteresseerd zijn in de manier waarop we dat doen en ons als voorbeeld nemen, sterkt ons in onze werkwijze.

3 3 Aanhoudende crisis Een ontwikkeling die we helaas nog niet uit kunnen vlakken, is de aanhoudende economische crisis. Na een aantal jaren van krimp komt Nederland voorzichtig in rustiger vaarwater. Hier en daar zien we verbeteringen op deelterreinen en de berichten worden heel voorzichtig iets positiever, maar van een echte ommekeer is nog geen sprake. Ook de internationale situatie is op dit moment erg onzeker. Deze onzekerheden, op nationaal én internationaal niveau, zorgen ervoor dat de financiële situatie van ons land broos blijft. In ons beleid moeten we daar stevig rekening mee houden. Ook in 2015 resulteert dat in verdere bezuinigingen en een voorzichtige begroting. Tegelijkertijd willen we ook blijven investeren. Dat is belangrijk in deze tijd. Voor nieuwe investeringen gaat het gemiddeld om zo n 5 miljoen per jaar. Rekening houdend met overloop van projecten uit voorgaande jaren komt het totale investeringsbedrag in 2015 op 10,9 miljoen. Dat komt de bedrijvigheid, werkgelegenheid en innovatiekracht in onze gemeente ten goede. Leeswijzer Deze programmabegroting bestaat uit vier delen. In de inleiding vertellen we u graag over het te voeren beleid in de aankomende jaren en geven we u een overzicht van de budgetten die daarbij horen. We gaan beknopt in op de investeringen, de ontwikkelingen van de reserves en voorzieningen, etc. Het overall beeld van ons beleid, zowel beleidsmatig als financieel, wordt daarmee inzichtelijk. In het tweede deel bespreken we per programma de belangrijkste ontwikkelingen. Vanaf het komende jaar werken we met de volgende acht programma s: - Veiligheid en dienstverlening - Onderwijs, opvoeding en jeugd - Werk, economie en inkomen - Mobiliteit en bereikbaarheid - Cultuur, recreatie en sport - Woon- en leefomgeving - Maatschappelijke ondersteuning en zorg - Bestuur en middelen Voor elk programma geven we aan waar de accenten voor 2015 liggen. De programma s kennen een vast stramien: - Inleiding; - Kaderstellende nota s; - Wat we willen bereiken; - Wat we doen;

4 4 - Wat het mag kosten. In deel drie vindt u negen paragrafen. Deze paragrafen vormen een dwarsdoorsnede van de acht programma s aan de hand van een aantal thema s. De paragrafen behandelen de volgende onderwerpen: - Lokale heffingen - Weerstandsvermogen en risicobeheersing - Onderhoud kapitaalgoederen - Financiering - Bedrijfsvoering - Verbonden partijen - Grondbeleid - Demografische ontwikkeling - Duurzaamheid Het laatste deel van de Programmabegroting 2015 bestaat uit een aantal bijlagen. Deze bevatten meer details en cijfermatige gegevens. Voortaan acht programma s en negen paragrafen Tot en met 2014 werden de plannen samengevat in dertien programma s. De gemeenteraadsverkiezingen van maart 2014 vormden een goede aanleiding om de programma-indeling van 2002 opnieuw te bekijken op actualiteit en onderlinge samenhang. Die indeling was niet meer in alle opzichten evenwichtig. Door vanaf nu te werken met acht in plaats van dertien programma s maken we het geheel overzichtelijker en minder versnipperd. Kort voor de zomervakantie is de nieuwe programma-indeling door de gemeenteraad vastgesteld. Gemeenten zijn vrij om de programma s naar eigen inzichten in te delen. Dat geldt ook voor een deel voor de paragrafen bij de begroting en jaarrekening. In de paragrafen leggen we de beleidslijnen vast met betrekking tot beheersmatige aspecten en de lokale heffingen. Onderwerpen die versnipperd in de begroting staan, bundelen we in een paragraaf, waarmee de gemeenteraad een goed inzicht krijgt. Gemeenten zijn zelf vrij om extra paragrafen toe te voegen. Wij hebben ervoor gekozen de onderwerpen Demografische ontwikkelingen en Duurzaamheid als extra paragrafen toe te voegen. Hoofdlijnen van beleid Gelijktijdig met de programmabegroting 2015 bieden wij u ook het nieuwe Collegeprogramma aan. In het collegeprogramma geven we onze ambities

5 5 voor de komende jaren weer. Het is een verdere uitwerking van het coalitieakkoord Samen aan zet, zoals dat na de gemeenteraadsverkiezingen door de in het college samenwerkende partijen is opgesteld. Er staat veel op de agenda, maar de middelen voor deze plannen zijn (nog) niet altijd beschikbaar. Net als het coalitieakkoord, is ook het collegeprogramma nog altijd een document op hoofdlijnen. Bij het opstellen van de jaarlijkse begrotingen vullen we de plannen verder in. Bij de uitwerking werken we nauw samen met inwoners, bedrijfsleven, maatschappelijke instellingen, kerken, buurten en dorpen. Die weten zelf heel goed wat ze willen. Als college willen we daar ook heel nadrukkelijk ruimte aan geven, want de samenleving is een gedeelde verantwoordelijkheid van politiek, bestuur en samenleving. Bestuur en ambtenaren hebben niet op alle ingewikkelde vragen een pasklaar antwoord en de samenleving heeft daar ook steeds minder behoefte aan. Veel zinvoller is het om met elkaar in gesprek te gaan, om te luisteren naar wat mensen en organisaties beweegt, om vervolgens te werken aan concrete en gedragen oplossingen. Voor het overige verwijzen wij naar het nieuwe Collegeprogramma Belangrijke activiteiten Per 1 januari is het loket en de toegang voor de jeugdhulp operationeel. Waar nodig kennen wij zorgtrajecten toe. Het beleidskader en de uitvoering worden in 2015 verder uitgebouwd. Samen met de overige gemeenten in Twente hebben wij ons goed voorbereid op de nieuwe taken. 2. Als gevolg van de economische crisis is het aantal uitkeringsgerechtigden hoog. We continueren in 2015 de pilot om via een veel actievere aanpak mensen sneller aan het werk te krijgen. Met maatschappelijke partners en het bedrijfsleven komen we met een plan om de werkgelegenheid te stimuleren en burgers te activeren. 3. Inwoners van onze gemeente worden in staat gesteld om zolang mogelijk thuis te wonen. Vanaf 2015 zijn wij verantwoordelijk voor de trajecten voor de opvang en begeleiding van ouderen en mensen met een verstandelijk, lichamelijke of een psychisch beperking. Uitgangspunt is dat iedereen zo zelfstandig mogelijk kan leven, daar zorgen wij dan ook voor. De uitvoeringsorganisatie is per 1 januari gereed. 4. Het combiplan Rijksweg 35 nadert zijn voltooiing. Eind 2014 is de tunnel klaar. Daarna starten we zo snel mogelijk met de verdere aanleg van de Noordzuidverbinding. Starten bij Ben & Jerry s is daarbij ons uitgangspunt, maar is mede afhankelijk van eisen van de subsidieverstrekker, de Regio Twente. Voor het noordelijke deel kijken we serieus naar de ideeën die vanuit dorp Hellendoorn zijn aangedragen. 5. We hebben een nieuw communicatiebeleidsplan vastgesteld. De titel Minder zenden, meer verbinden laat zien dat we aansluiten bij de inwoners van onze gemeente. Eind 2014 leggen wij het communicatiebeleidsplan ter kennisneming aan u voor.

6 6 6. Samen met winkeliers, bewoners, vastgoedeigenaren en gebruikers kijken we in een proces van co-creatie naar wat we kunnen met de Grotestraat nu het doorgaande verkeer straks een stuk minder wordt. Gezamenlijk bekijken we wat er nodig is om het centrum van Nijverdal aantrekkelijk te maken. 7. In 2015 komt de BLOS met een nieuwe sportnota. Daarin wordt bijzondere aandacht gegeven aan de aansluiting van sport bij de decentralisaties binnen het sociale domein (Jeugdzorg, maatschappelijke begeleiding en Participatiewet). 8. Onder de noemer Hellendoorn, Natuurlijk Avontuurlijk werken we aan een eenduidige en herkenbare marketingstrategie. Op die wijze willen we de kwaliteiten van onze gemeente uitdragen en mensen verleiden om hier te komen werken, wonen of recreëren. 9. In 2015 werken we verder uit wat de invoering van de nieuwe Omgevingswet betekent voor de gemeente. Met de Woningstichting Hellendoorn maken we nieuwe prestatieafspraken over nieuwbouw, maar ook over de huisvesting van bijzondere doelgroepen zoals statushouders. 10. In 2014 ronden we samen met de Woningstichting Hellendoorn de maatregelen uit het WOP De Blokken goeddeels af. De herinrichting van het Blokkenpark (het laatste onderdeel) start in In 2015 starten we met een nieuwe cultuurnota. In 2016 ronden we deze nota af. Het huidige gevarieerde professionele aanbod willen we handhaven. Het rijke culturele leven bij verenigingen, dorps- en buurthuizen blijven we ondersteunen. Eigen initiatieven van inwoners en kunst- en cultuurinstellingen moedigen we aan. 12. In het duurzaamheidsbeleid staat Samenwerken aan een duurzaam Hellendoorn centraal. Speerpunt daarbij is energiebesparing. We stimuleren inwoners om met duurzame, creatieve initiatieven te komen. 13. In de volle breedte van het gemeentelijke beleid willen we burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties via burger- en overheidsparticipatie maximaal betrekken bij alles wat we doen. Waar mogelijk zullen taken en verantwoordelijkheden worden overgedragen. 14. We zetten in 2015 in op verdere samenwerking. Beleid maken we lokaal, maar voor de uitvoering werken we samen met buurgemeenten en/of op Twents niveau. Deze raads- en collegeperiode willen we op dit punt duidelijk stappen maken. Uitgangspunten programmabegroting 2015 Voor de programmabegroting 2015 zijn zoals gebruikelijk de meerjarenramingen bij de programmabegroting van 2014 als vertrekpunt genomen. In de cijfers houden we verder rekening met: De structurele doorwerking van de beleids- en begrotingswijzigingen die na de begrotings behandeling zijn vastgesteld; De jaarrekening 2013; De twee bestuursrapportages 2014.

7 7 Daarnaast houden we rekening met autonome ontwikkelingen. Dat zijn ontwikkelingen die niet direct door het gemeentelijk beleid te beïnvloeden zijn, maar die wel invloed hebben op de gemeentelijke financiën. De ramingen voor 2015 en volgende jaren zijn, zoals gebruikelijk, uitgedrukt in het loon- en prijspeil dat we voor 2015 verwachten. De ontwikkeling in de meerjarenramingen is dan ook niet het gevolg van loon- en prijswijzigingen, maar van beleidswijzigingen in de komende jaren. Voor het overige is met de volgende uitgangspunten rekening gehouden: De ramingen voor de gemeentelijke materiële uitgaven zijn voor 2015 gebaseerd op een prijsstijging van 0,45%. Die stijging moet, gezien de economische situatie, volledig binnen de bestaande budgetten worden opgevangen. De ramingen voor lonen en salarissen zijn gebaseerd op het principeakkoord voor de nieuwe CAO (1 januari 2013 tot en met 31 december 2015) en de verwachting voor latere jaren. De algemene loonkosten stijgen niet. Voor de sociale lasten en pensioenpremie gaan we uit van een stijging van 1,0%. Voor gesubsidieerde instellingen wordt een prijsstijging voorzien van 0,45%. Samen met de looncomponent van beroepskrachten in dienst bij die instellingen bedraagt de stijging in totaal vooralsnog 0,80%. We hebben gerekend met 4% rente over de eigen financieringsmiddelen en nieuwe investeringen (in 2014 ook 4%). Voor de rentetoevoeging aan reserves, waarvan afgesproken is dat die voor de inflatie worden gecompenseerd, geldt de nullijn. Ter versterking van de financieringspositie voegen we vanaf ,-- cumulatief per jaar aan de financieringsreserve toe (dat was ,--). In 2018 is dit bedrag opgelopen tot ,--. Vanwege meevallende kostenontwikkeling is er ruimte om de afvalstoffenheffing te verlagen met 4%. Voor de overige tarieven en belastingen wordt uitgegaan van een stijging met 1,6% inflatiecorrectie, waarnodig aangevuld met verdere belastingmaatregelen (zie hierna). Bij de verschillende belastingen houden we rekening met een reële groei van 0,5% als gevolg van de toename van het aantal onroerende zaken en aansluitingen. Voor onvoorziene uitgaven in de loop van het jaar is ,-- opgenomen, waarvan ,-- is aangemerkt voor incidentele kleine uitgaven. Deze uitgangspunten zijn gebaseerd op de meest recente economische publicaties. In de tussentijdse bestuursrapportages 2015 evalueren we de uitgangspunten en passen we die aan waar nodig. Hoofdlijnen budgettair perspectief De programmabegroting 2015 is financieel sluitend. Voor de jaren daarna resteert op dit moment nog een bezuinigingstaakstelling van ,-- in 2016 en 2017 en vervolgens ,-- structureel. Dat is iets minder dan in de meerjarenramingen bij de programmabegroting We hebben in dit stadium bewust gekozen voor het opnemen van een taakstelling. Na de forse bezuinigingsopgaven van de afgelopen jaren vergen verdere bezuinigingen hele duidelijke maatschappelijke keuzes. Die gaan we zeker niet uit de weg als dat noodzakelijk mocht zijn. Wel is het belangrijk dat een aantal zaken zich eerst uitkristalliseert alvorens we verdere stappen op dit punt zetten. Daarbij denken we onder andere aan de decentralisaties binnen het sociale domein en de economische situatie. Bovendien willen we heel nadrukkelijk in gesprek met burgers,

8 8 bedrijven en maatschappelijke organisaties over de te maken keuzes. En dat vergt extra voorbereiding. We sluiten daarmee aan bij de aanbevelingen van de Rekenkamer in het recente onderzoek naar de gemeentelijke bezuinigingen. Het impliceert natuurlijk wel dat we uiterst terughoudend zijn met nieuw beleid en nieuwe investeringen. In onderstaand overzicht geven we een actueel beeld van het budgettair perspectief voor de jaren en de wijze waarop dat is opgebouwd. In het navolgende lichten wij de achtergronden van de verschillende ramingen kort toe. Meerjarenperspectief Begroting bedragen x Bestaand beleid a. Primitieve begroting b. Structurele doorwerking tweede bestuursrapportage c. Autonome ontwikkelingen Totaal bestaand beleid Investeringen en nieuw beleid d. Vervangings- en uitbreidingsinvesteringen e. Nieuw beleid Totaal investeringen en nieuw beleid Ombuigingen, belastingmaatregelen en overige dekkingsmiddelen f. Extra verhoging onroerdezaakbelastingen g. Overige belastingmaatregelen h. Ombuigingen i. Ombuigingstaakstelling begroting Totaal ombuigingen, belastingmaatregelen en overige dekkingsmiddelen Totaal meerjarenperspectief Ontwikkeling bestaand beleid We zijn het budgettair perspectief voor de programmabegroting 2015 zoals bekend begonnen met een taakstelling vanuit de vorige begroting van ,-- structureel. Daar bovenop kwam bij het opstellen van het overdrachtsdossier al een aantal nieuwe tegenvallers, zoals het verhogen van de pensioenpremies ( ,--), de structurele doorwerking van de jaarrekening 2013 ( ,--) en het stagneren van een aantal herontwikkellocaties ( ,--). De totale opgave voor 2015 en verdere jaren kwam daarmee op gemiddeld bijna 1 miljoen structureel. Bij het opstellen van de begroting zelf kwam daar een aantal nieuwe tegenvallers bij. De grootste is de nieuwe cao voor het gemeentepersoneel. In totaal stijgen de loonkosten (naast de hiervoor al genoemde pensioenpremies) met zo n ,-- structureel. Ook reserveren we extra geld voor het verstevigen van de financieringspositie. In het laatste jaar gaat het om ,-- bovenop de ,-- die in een eerder stadium al was opgenomen. We doen dit omdat de grondverkopen tegenvallen. Daar staat gelukkig ook een aantal meevallers tegenover. De belangrijkste zijn lagere rentekosten ( ,--), extra geld via het gemeentefonds ( ,--) en lagere kosten voor het leerlingenvervoer ( ,--).

9 9 Structurele doorwerking tweede bestuursrapportage 2014 De tweede bestuursrapportage 2014 hebben wij u zoals gebruikelijk gelijktijdig met de programmabegroting 2015 toegestuurd. De rapportage laat voor 2014 een sluitend beeld zien. Ook is een oplossing gevonden voor het nog resterende tekort uit de eerste bestuursrapportage. Mee- en tegenvallers zijn dus nog altijd in evenwicht, al nemen ze in aantal een omvang toe. Het illustreert dat de budgetten steeds gevoeliger worden voor externe ontwikkelingen. De mogelijkheden om deze binnen de budgetten zelf op te vangen worden steeds kleiner. Als onderdeel van de tweede bestuursrapportage treffen we in 2014 een aanvullende voorziening voor de grondexploitaties. De prijsontwikkeling en het tempo waarin de grondverkopen plaatsvinden, maken het noodzakelijk om op dit punt een nieuwe stap te zetten. Voor een bedrag van 1,8 miljoen komt dit ten laste van de bufferreserve. Gezien de ontwikkeling binnen Hellendoorn Noord en Kruidenwijk Zuid rekenen we bovendien minder kosten toe voor de aanleg van de Noordzuidverbinding. Deze komen nu ten laste van de reguliere begroting. Dat leidt tot een structurele lastenstijging van in totaal uiteindelijk ,-- structureel. Door vertraging bij de uitvoering van een aantal investeringen vallen de kapitaallasten in ,-- mee. Autonome ontwikkelingen Autonome ontwikkelingen laten zich moeilijk(er) sturen. De belangrijkste ontwikkeling voor 2015 is de tegenvallende parkeerexploitatie. (Her)invoering van de blauwe zone in combinatie met de economische recessie, leegstand van winkels en veranderend koopgedrag via internet dragen ertoe bij dat de verwachte inkomsten niet worden gehaald. Daarmee is uiteindelijk een bedrag gemoeid van bijna ,-- structureel. Veel gemeenten kampen op dit moment met problemen in de parkeerexploitatie. Andere (wat grotere) autonome ontwikkelingen waar we rekening mee moeten houden zijn de pensioenverplichtingen voor oud-wethouders ( ,--) en extra kosten voor het opvangen van personele knelpunten ( ,--; met name ziekteverzuim). De totale opgave voor 2015 komt daarmee uit op ruim 1,5 miljoen structureel. En dat is fors meer dan waar we in eerste instantie op gerekend hadden. Investeringen / nieuw beleid Nieuwe investeringen (bovenop hetgeen al in de meerjarenramingen bij de begroting 2014 was opgenomen) zijn beperkt gebleven. Het zijn vooral de bekende jaarlijkse investeringen als tractie, automatisering en vervanging meubilair. Bovendien komt een deel van de investering terug via afvalstoffen- en rioolheffing. Ook op het gebied van nieuw beleid hebben we eveneens grote terughoudendheid moeten betrachten. We zetten maximaal in op de nieuwe taken binnen het sociale domein. Voor overig nieuw beleid hebben wij nu geen financiële ruimte kunnen vinden zonder dat wij verdergaande bezuinigingen, ombuigingen of lastenverzwaringen zouden voorstellen. Wel hebben wij in bijlage III in de vorm van een reservelijst diverse voorstellen opgenomen. Indien er de komende jaren financiële ruimte ontstaat, bijvoorbeeld door extra middelen uit het gemeentefonds, zullen wij voorstellen doen voor aanwending van een deel daarvan voor nieuw beleid. Een ander deel reserveren wij voor verdere versterking van

10 10 de financiële positie en het terugdraaien van knellende bezuinigingen uit het recente verleden. Dekkingsplan 2015 In 2015 verlagen we de afvalstoffenheffing met ,--. Dat geeft ons ruimte om de onroerendezaakbelastingen voor woningen met een zelfde bedrag te verhogen en daarmee het verwachte tekort te verkleinen. Voor een gemiddeld huishouden leidt dat dan ook niet tot extra kosten. Hierna gaan we daar verder op in. Daarnaast bezuinigen we in 2015 ruim 1 miljoen structureel. Dat zijn vooral maatregelen die bij de presentatie van het coalitieakkoord zijn genoemd. Zo kunnen we de kosten voor de uitvoering van de reguliere Wmo-taken volledig binnen de betreffende budgetten opvangen. De verhoging ten laste van de algemene middelen van ,- - structureel is dan ook niet langer noodzakelijk. Door versobering en iets andere fasering van de Noordzuidverbinding besparen we ,-- structureel. Ook op onderhoud wegen bezuinigen wij. Naast de al in 2014 opgenomen besparing, bezuinigen we opnieuw ,-- structureel. Wij kiezen hiervoor omdat dit type bezuiniging, als er weer wat financiële ruimte komt, relatief gemakkelijk is terug te draaien. Verder beëindigen we met ingang van 2017 de startersleningen en verwachten wij niet het volledige bedrag via het gemeentefonds nodig te hebben voor de uitvoeringskosten van de RUD en het armoedebeleid ( ,-- respectievelijk ,--). Het armoedebeleid als zodanig blijft ongewijzigd. In de bedrijfsvoering besparen wij ten slotte ,-- op opleidingskosten, schoonmaak en postverzending. Met ingang van 2018 is er bovendien een aanvullende bezuinigingstaakstelling opgenomen van ,-- voor de ambtelijke organisatie. Afrondend hebben we net als vorig jaar met ingang van het tweede jaar een bezuinigingstaakstelling opgenomen. Met inwoners en organisaties uit de samenleving gaan we daar in het voorjaar van 2015 invulling aan geven. Het gaat in eerste instantie om een bedrag van ,-- aan structurele bezuinigingen. Investeringen 2015 Nu de strategische projecten langzaam maar zeker in een afrondende fase komen, neemt het investeringsvolume sterk af. Door overloop uit voorgaande jaren wordt in 2015 toch nog voor 10,9 miljoen geïnvesteerd, maar in de jaren daarna loopt dat langzaam terug. De belangrijkste investeringen in de komende jaren zijn de aanleg van de Noordzuidverbinding, de bouw van een school voor het voortgezet speciaal onderwijs en de jaarlijkse investeringen in riolering. Dat we ondanks de economische situatie kunnen blijven investeren, stemt ons tot tevredenheid. De investeringen dragen bij tot behoud van werkgelegenheid en betekenen een nieuwe impuls voor ons voorzieningenniveau en de leefbaarheid in de verschillende kernen en wijken. Het investeringsniveau voor de komende jaren vindt u in onderstaande tabel (bedragen x 1.000,--):

11 11 Investeringen Begroting bedragen x Soort investeringen die meetellen voor financieringspositie doorgeschoven uit voorgaande jaren huisvesting onderwijs (gaat naar schoolbesturen) strategische projecten Subtotaal dekking Bijdrage derden investeringsbijdragen die meetellen voor financieringspositie investeringsbijdragen derden Subtotaal bijdrage derden Totaal netto investeringen t.b.v. financieringspositie (max. 5 miljoen) Met het oog op de huidige financiële situatie en de ambitie om de financieringspositie te blijven versterken is eind 2011 een investeringsplafond afgesproken van gemiddeld 5 miljoen netto op jaarbasis vanaf Dat is exclusief de strategische projecten, de grondexploitatie en de overloop uit voorgaande jaren. Als op enig moment meer nodig is, moeten we dat binnen de reguliere begroting opvangen. De komende vier jaar blijven we onder dit afgesproken maximum. We investeren gemiddeld net iets minder dan 5 miljoen netto. Door achterblijvende grondverkopen binnen de grondexploitaties verbetert de schuldenpositie minder snel dan verwacht. Begin 2015 bekijken we of verdere maatregelen noodzakelijk zijn. Investeringen Begroting bedragen x Lasten Rioleringen (VGRP) Noordzuidverbinding Opwaarderen Rijksweg 35 naar 2 X 2 rijstroken Fietssnelweg F Overge wegen en fietspaden Nieuwbouw afdeling VSO Elimschool Hellendoorn Blokkenpark Integraal huisvestingsplan Sport Afvalinzameling Tractiemiddelen Automatisering Huisvesting Interne uren Overige investeringen Subtotaal lasten Baten Integraal huisvestingsplan Noordzuidverbinding Wegen en fietspaden Overige investeringen Subtotaal baten

12 12 Totaal Zoals gebruikelijk wordt in de twee bestuursrapportages zowel inhoudelijk als financieel gerapporteerd over de voortgang op investeringsgebied. Hierbij is de afgelopen jaren nadrukkelijk ingezet op een betere aansluiting van de planning en uitvoering van investeringen. De ervaring leert dat de uitvoering van het investeringsprogramma vaak achterblijft bij de planning. Dan is er meestal sprake van onvoorziene vertragingen, bijvoorbeeld door ontwikkelingen op ruimtelijk gebied. Alle investeringen worden gedurende een kortere dan wel langere periode afgeschreven. Die periode is gebaseerd op de termijn waarop een investering meegaat: vaak de economische levensduur. De afschrijvingen starten met ingang van het jaar volgende op het jaar van investeren. Eind 2012 is het afschrijvingsbeleid geëvalueerd en volledig geactualiseerd. Reserves en voorzieningen De reservepositie staat onder een toenemende druk. Dat komt vooral doordat in 2014 een aanvullende voorziening is getroffen voor de grondexploitatie. Daarbij gaat het om een bedrag van 1,8 miljoen, dat ten laste van de bufferreserve is gebracht. De reserves bestaan uit in algemene reserves en bestemmingsreserves. De algemene reserves zijn in principe vrij inzetbaar, omdat er geen specifieke bestemming aan is gegeven. Voor de bestemmingsreserves geldt juist dat er uitdrukkelijk is aangegeven voor welk doel de bewuste reserve bestemd is. De algemene reserves (vrij aanwendbare reserve (VAR), bufferreserve en de financieringsreserve) bedragen begin ,2 miljoen. De komende jaren stijgen de reserves licht door de bijschrijving van rente en de jaarlijkse (oplopende) stortingen ter versterking van de financieringspositie. Eind 2018 komen we daardoor uit op een saldo van ruim 9 miljoen. De bestemmingsreserves bedragen begin ,1 miljoen. Dat daalt de komende jaren, onder andere als gevolg van het opheffen van de reserve voor WOP De Blokken en het teruglopen van de reserve inzameling en verwerking van afval. Voorzieningen worden gevormd voor verplichtingen, verliezen en te verwachten tegenvallers waarvan de omvang onzeker is, maar die toch redelijk in te schatten zijn. De omvang van de voorziening stemmen we af op de omvang van de achterliggende verplichtingen of verliezen. In de begroting 2015 is voor 17 miljoen aan voorzieningen opgenomen. De belangrijkste voorziening treffen we voor toekomstige verliezen in de grondexploitatie met ruim 11 miljoen. Voor een compleet overzicht van alle reserves en voorzieningen verwijzen we naar bijlage IV van deze begroting. Bij deze programmabegroting 2015 hoort de vierjaarlijkse evaluatie van reserves en voorzieningen. Daarin gaan we uitgebreid in op de verschillende reserves en voorzieningen. De evaluatie leidde niet tot substantiële wijzigingen in ons beleid. De evaluatie hebben wij u separaat doen toekomen.

13 13 Belastingmaatregelen Een economische recessie en belastingmaatregelen gaan niet goed samen. In het coalitieakkoord is daarom opnieuw afgesproken om grote terughoudendheid te betrachten met maatregelen in de belastingssfeer. We blijven daarom streven naar een gematigde ontwikkeling van de lokale lastendruk. Extra verhogingen (bovenop de loonen prijsontwikkeling) willen we zoveel mogelijk voorkomen. Op basis van de bestaande uitgangspunten gaan we voor 2015 uit van een tariefsverhoging van 1,6% als correctie voor gestegen lonen en prijzen. Bij de afvalstoffenheffing hebben we die stijging niet nodig. De kosten voor afvalinzameling en - verwerking ontwikkelen zich zodanig dat de tarieven zelfs met 4% kunnen worden verlaagd. Dit biedt de basis voor een beheerste stijging van de totale belastingdruk in Bovenop de inflatiecorrectie stijgen de onroerendezaakbelastingen (OZB) in 2015 met 1% extra. De lijn die we al eerder hebben ingezet, trekken we de komende jaren door. Ook in Elk jaar opnieuw bekijken we of deze verhoging nog noodzakelijk is en als de financiële ruimte het toelaat stoppen we er mee. Ten slotte verhogen we de OZB voor woningen met 2,7% extra, maar hier staat de verlaging van de afvalstoffenheffing tegenover. De tarieven voor de niet-woningen verhogen we niet verder. Zij profiteren immers niet van de lagere afvalstoffenheffing. Als gevolg van de verschillende maatregelen stijgt de totale belastingdruk in 2015 voor een gemiddeld huishouden met 1,4% als sprake is van een woning in eigendom. Dat is ruim binnen de inflatie. De belastingdruk voor de gemiddelde huurder daalt met bijna 1,2%. Kortom een zeer gematigde tariefsontwikkeling. Voor een nadere toelichting op de verschillende maatregelen verwijzen wij u naar paragraaf 1 Lokale heffingen. Eind 2014 verschijnt bovendien een nieuwe nota Lokale heffingen en belastingen. Stand van zaken bezuinigingen Vanaf het voorjaar van 2009 bepalen bezuinigingen in belangrijke mate het beeld van onze begrotingen en jaarrekeningen is daarop helaas geen uitzondering. De economie lijkt inmiddels heel iets op te veren, maar dat zien we helaas nog onvoldoende terug in het financiële perspectief voor de komende jaren. Lopende rijksbezuinigingen, hoge werkloosheidscijfers en tegenvallers in de grondexploitatie maken het er niet gemakkelijker op. Tot en met de begroting 2014 is in totaal voor zo n 9 miljoen aan bezuinigingen gepresenteerd. Een heel groot deel daarvan is inmiddels gerealiseerd. In het eerste deel van onderstaande tabel zijn de bezuinigingen opgenomen waar we ook de komende jaren mee aan de slag moeten. Het zijn bekende maatregelen waarover we in een eerder stadium afspraken hebben gemaakt. De invoering van deze bezuinigingen stond veelal ook gepland voor de jaren 2015 en Wij verwachten een en ander volgens planning te realiseren. In totaal gaat het daarbij om een bedrag van bijna 1 miljoen in 2015, oplopend naar iets meer dan 1,5 miljoen in De tabel sluit af met de nieuwe bezuinigingen uit de programmabegroting 2015: in totaal oplopend van 0,8 miljoen in 2015 naar ruim 1,1 miljoen in Eerder gingen we hier reeds op in. Daarnaast is er vanaf 2016 een nieuwe taakstelling van ,--,

14 14 oplopend naar ,-- vanaf De invulling van deze taakstelling doen we in samenwerking met de samenleving. Dat sluit ook bij de aanbevelingen van de gemeentelijke rekenkamer in haar laatste onderzoek. In de toelichting op programma 8 gaan wij hier nader op in. Nog te realiseren bezuinigingen (bedragen x 1.000,--): Nog te realiseren bezuinigingen Begroting bedragen x Formatie ambtelijke organisatie Subsidietaakstelling openbaar bestuur Intensivering samenwerking / Regio Twente Verkoop onroerend goed Invoering drempelbedrag leerlingenvervoer Kwaliteitseisen peuterspeelzaalwerk Subsidie Kaliber kunstenschool Vermindering activiteiten De Welle Subtotaal Ombuigingen programmabegroting Nieuwe taakstelling Totaal te bezuinigen

Programmabegroting 2014 Nijverdal, September 2013

Programmabegroting 2014 Nijverdal, September 2013 Programmabegroting 2014 Nijverdal, September 2013 Pagina 1 van 157 Dit is een uitgave van de Gemeente Hellendoorn: September 2013 Willem Alexanderstraat 7 7442 MA Nijverdal Postbus 200 7440 AE Nijverdal

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. Aanleiding: Het college doet de raad voorstellen voor de financiële kaders voor de begroting 2016 en de meerjarenbegroting

RAADSVOORSTEL. Aanleiding: Het college doet de raad voorstellen voor de financiële kaders voor de begroting 2016 en de meerjarenbegroting RAADSVOORSTEL Rv. nr.: B en W-besluit d.d.: B en W-besluit nr.: Naam programma: Bestuur en dienstverlening Onderwerp: Vaststellen kaderbrief 2016-2019 Aanleiding: Het college doet de raad voorstellen voor

Nadere informatie

Programma 10. Financiën

Programma 10. Financiën Programma 10 Financiën Aandeel programma 10 in totale begroting 1% Financiën Overige programma's 99% Programma 10 Financiën Inleiding Ons college hanteert als uitgangspunt bij haar financiële beleid dat

Nadere informatie

Programma 10 Financiën / Algemene dekkingsmiddelen

Programma 10 Financiën / Algemene dekkingsmiddelen Programma 10 Financiën / Algemene dekkingsmiddelen Commissie Bestuur (Coördinerende) Portefeuilles Financiën en personeel Afdeling(en) Concernstaf, Middelen en Services Programmadoelstelling (missie) Werken

Nadere informatie

Bijlagen 1 Voorjaarsnota

Bijlagen 1 Voorjaarsnota Raadsvoorstel Agendapunt: Onderwerp Voorjaarsnota 2012 Datum voorstel 10 april 2012 Datum raadsvergadering 15 mei 2012 Bijlagen 1 Voorjaarsnota Ter inzage Aan de gemeenteraad, 0. Samenvatting De voorjaarsnota

Nadere informatie

Algemeen Bestuur SK Dagelijks Bestuur SK Betreft: Kadernota Begroting 2016 en Meerjarenraming Datum: 5 maart 2015

Algemeen Bestuur SK Dagelijks Bestuur SK Betreft: Kadernota Begroting 2016 en Meerjarenraming Datum: 5 maart 2015 Aan: Van: Algemeen Bestuur SK Dagelijks Bestuur SK Betreft: Kadernota Begroting 2016 en Meerjarenraming 2017-2019 Datum: 5 maart 2015 Inleiding Met deze nota worden de uitgangspunten van de begroting 2016

Nadere informatie

BIEO Begroting in één oogopslag

BIEO Begroting in één oogopslag BIEO 2016 Begroting in één oogopslag INLEIDING Voor u ligt de begroting in één oogopslag (BIEO) 2016 van de gemeente Wierden. Naast het begrotingsjaar 2016 wordt er aandacht geschonken aan de ontwikkeling

Nadere informatie

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Gemeente Bussum Vaststellen Perspectiefnota 2015 Brinklaan 35 Postbus 6000 1400 HA Bussum Aan de gemeenteraad.

Nadere informatie

Financieel beeld van de gemeente Naarden, Muiden, Bussum September 2014

Financieel beeld van de gemeente Naarden, Muiden, Bussum September 2014 Financieel beeld van de gemeente Naarden, Muiden, Bussum September 2014 Inleiding In de fusieraad van 30 juni 2014 is gesproken over een consolidatie van de drie begrotingen en om inzicht te krijgen in

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. I. Inleiding. II. Voorjaarsnota 2014. III. Uitgangspunten voor de begroting 2015. Ontwikkelingen 2015 en volgende jaren

INHOUDSOPGAVE. I. Inleiding. II. Voorjaarsnota 2014. III. Uitgangspunten voor de begroting 2015. Ontwikkelingen 2015 en volgende jaren INHOUDSOPGAVE I. Inleiding II. Voorjaarsnota 2014 III. Uitgangspunten voor de begroting 2015 IV. Ontwikkelingen 2015 en volgende jaren 4.1. Uitgangspositie 4.2. Toelichting op de mutaties 4.3. Overige

Nadere informatie

voorstel aan de raad Kadernota 2015 Aan de raad van de gemeente Werkendam 1. Inleiding

voorstel aan de raad Kadernota 2015 Aan de raad van de gemeente Werkendam 1. Inleiding voorstel aan de raad onderwerp Kadernota 2015 samenvatting De Kadernota 2015 vormt de opzet voor het opstellen van de Begroting 2015 en de Meerjarenraming 2016-2018 en heeft vooral een globaal financieeltechnisch

Nadere informatie

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen)

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen) Behandelend ambtenaar gemeente Begroting 2015 is Meerjarenbegroting 2016-2018 is Datum vaststelling begroting 2015 Datum ontvangst begroting 2015 Maatstaven Aantal inwoners per 1-1-2015 Aantal woonruimten

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Openbare Raadsvergadering. datum 26 juni 2012 agendapunt 7

Raadsvoorstel. Openbare Raadsvergadering. datum 26 juni 2012 agendapunt 7 Raadsvoorstel Openbare Raadsvergadering datum 26 juni 2012 agendapunt 7 Onderwerp 1 e raadsrapportage 2012 Portefeuillehouder(s) ir. J.L.M. Smolenaars Inhoudelijk voorstel - 1e raadsrapportage 2012 voor

Nadere informatie

Programmabegroting 2013

Programmabegroting 2013 Programmabegroting 2013 Nijverdal, September 2012 Dit is een uitgave van de Gemeente Hellendoorn: September 2012 Willem Alexanderstraat 7 7442 MA Nijverdal Postbus 200 7440 AE Nijverdal Telefoon: (0548)

Nadere informatie

Financieel toezicht in Gelderland

Financieel toezicht in Gelderland Financieel toezicht in Gelderland Wat houdt financieel toezicht in? en Hoe staat uw gemeente ervoor? Gemeente Neerijnen 14 mei 2014 Gerrit Scholten - Provincie Gelderland Even voorstellen Gerrit Scholten

Nadere informatie

Zaaknummer : Raadsvergadering : Agendapunt : Commissie :

Zaaknummer : Raadsvergadering : Agendapunt : Commissie : Zaaknummer : 94335 Raadsvergadering : Agendapunt : Commissie : Onderwerp : Begroting 2015 Collegevergadering : Agendapunt : Portefeuillehouder : Wethouder J.B. Boer Meer informatie bij : Eric Gussekloo

Nadere informatie

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015.

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. GEMEENTE OLDEBROEK Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. Voorstel van het college aan de raad Agendapunt Portefeuillehouder: mw. A.A.C. Groot Kenmerk: 247735 /

Nadere informatie

Cursus Financiën voor raadsleden

Cursus Financiën voor raadsleden Cursus Financiën voor raadsleden René de Bonte Teamleider Financiën Maandag 22 juni 2015 19:00 21:00 uur Programma Inleiding Planning en control cyclus Evaluatie p&c Kaders gemeentefinanciën Algemene begrippen

Nadere informatie

Inhoudsopgave. I Inleiding 3. II Kaders begroting III Financiële beschouwing begroting 2014 en meerjarenraming 4

Inhoudsopgave. I Inleiding 3. II Kaders begroting III Financiële beschouwing begroting 2014 en meerjarenraming 4 Perspectiefnota 2014 Inhoudsopgave blz. I Inleiding 3 II Kaders begroting 2014 3 III Financiële beschouwing begroting 2014 en meerjarenraming 4 Bijlagen: begrotingscirculaire 2014-2017 provincie Groningen

Nadere informatie

loonstijging gesubsidieerde instellingen: 0,0% 1,6% prijsstijging gesubsidieerde instellingen: 0,0% 2,25% inflatiecorrectie tarieven: 1,08% 1,08%

loonstijging gesubsidieerde instellingen: 0,0% 1,6% prijsstijging gesubsidieerde instellingen: 0,0% 2,25% inflatiecorrectie tarieven: 1,08% 1,08% Bijlage 1 Begrotingsrichtlijnen voor de begroting 2014-2017 Samenvattend gelden de volgende financieel-technische uitgangspunten voor de begroting 2014-2017 : 1. Nominale ontwikkelingen 2014 2015-2017

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen

Nota Reserves en Voorzieningen Nota Reserves en Voorzieningen 1 2 Inhoud 1 Visie en wettelijke kaders 5 1.1 1.2 Visie Wettelijke kaders 2 Reserves 7 2.1 Soorten reserves 8 2.1.1 Algemene reserves 2.2 2.3 2.4 3 Voorzieningen 11 3.1 3.2

Nadere informatie

Afdeling Staf W A T W I L L E N W E B E R E IK E N E N W A T G A A N WE D A A R V O O R DO E N

Afdeling Staf W A T W I L L E N W E B E R E IK E N E N W A T G A A N WE D A A R V O O R DO E N RAADSVOORSTEL Raadsvoorstel nr Portefeuillehouder Burgemeester Datum B&W-besluit 30 september 2014 Voor de vergadering van raad d.d. 6 november 2014 Afdeling Staf Z-2014/056542;D-2014/268828 Behandelend

Nadere informatie

Agendapunt. Op grond van artikel 192 van de gemeentewet is de raad het bevoegd orgaan om de begroting tussentijds te wijzigen.

Agendapunt. Op grond van artikel 192 van de gemeentewet is de raad het bevoegd orgaan om de begroting tussentijds te wijzigen. RAADSVOORSTEL Agendapunt Raad 27 oktober 2016 Afdeling Middelen Voorstel nummer 2016.00077 Datum 27 september 2016 Onderwerp Tweede bestuursrapportage 2016 Programma Alle begrotingsprogramma's Inlichtingen

Nadere informatie

Te berikken effekt De raadsvergadering waarin de programmabegroting 2013 wordt vastgesteld wordt niet belast met discussies over kaders.

Te berikken effekt De raadsvergadering waarin de programmabegroting 2013 wordt vastgesteld wordt niet belast met discussies over kaders. Riedsútstel Ried : 2 februari 2012 Status : Besluitvormend Agindapunt : 11 Portefúljehâlder : K. Antuma Amtner : E. Plantinga Taheakke : Conceptraadsbesluit Op besjen : - Underwerp Uitgangspunten voor

Nadere informatie

BEGROTING 2017 PRESENTATIE

BEGROTING 2017 PRESENTATIE BEGROTING 2017 PRESENTATIE 1 Wijzigingen BBV 2016 Wijzigingen & Implementatie Hoofdlijnen (1) Taakvelden (2) Beleidsindicatoren (3) Verbonden partijen (4) Overhead (5) Investeringen (6) EMU saldo (7) Vpb

Nadere informatie

AUTONOME ONTWIKKELINGEN, NIEUW BELEID EN OMBUIGINGEN

AUTONOME ONTWIKKELINGEN, NIEUW BELEID EN OMBUIGINGEN AUTONOME ONTWIKKELINGEN, NIEUW BELEID EN OMBUIGINGEN 2015-2018 1. Veiligheid en dienstverlening 2. Onderwijs, opvoeding en jeugd 3. Werk, economie en inkomen 35.000 35.000 35.000 35.000 3.1a Werkgelegenheidsbeleid

Nadere informatie

Financiële begroting 2015 samengevat

Financiële begroting 2015 samengevat Financiële begroting 2015 samengevat Begrotingscyclus Het beleid en de financiën van de provincie komen op een aantal momenten in het jaar provinciebreed aan de orde. Dit wordt ook wel de begrotings- of

Nadere informatie

Programma. Inleiding portefeuillehouder financiën Presentatie portefeuillehouders per programma. Pauze. Gelegenheid tot het stellen van vragen

Programma. Inleiding portefeuillehouder financiën Presentatie portefeuillehouders per programma. Pauze. Gelegenheid tot het stellen van vragen Programma Inleiding portefeuillehouder financiën Presentatie portefeuillehouders per programma Pauze Gelegenheid tot het stellen van vragen Bezuinigingsopgaven eerdere begrotingen 2010 1.875.000 5% gekort

Nadere informatie

Programmabegroting 2014 Bijlagenboek

Programmabegroting 2014 Bijlagenboek 20 november 2013 Programmabegroting 2014 Bijlagenboek na amendementen Tel. 14 036 www.almere.nl hebt u vragen? meer informatie? Gemeente Almere INHOUDSOPGAVE 1 BEGROTING VAN LASTEN EN BATEN... 1 1.1 Begroting

Nadere informatie

Naam en telefoon. Coen van den Hout (9300) Afdeling. Portefeuillehouder

Naam en telefoon. Coen van den Hout (9300) Afdeling. Portefeuillehouder Onderwerp Invoering nieuwe voorschriften Besluit Begroting & Verantwoording (BBV). Datum 25 mei 2016 Naam en telefoon Coen van den Hout (9300) Afdeling F&C Portefeuillehouder Frank den Brok Waarover wil

Nadere informatie

2. Financieel kader gemeenschappelijke regelingen in de regio van Hollands-Midden

2. Financieel kader gemeenschappelijke regelingen in de regio van Hollands-Midden 1. Inleiding Ten tijde van het schrijven van de kadernota 2016 wordt nog volop gewerkt aan de uitwerking van het proces Kracht#15. Voor het besluitvormingsproces dient de Kadernota 2016 in januari 2015

Nadere informatie

Tegenbegroting GroenLinks 2016 Omdat wij liever zeggen waar we VOOR zijn.

Tegenbegroting GroenLinks 2016 Omdat wij liever zeggen waar we VOOR zijn. Tegenbegroting GroenLinks 2016 Omdat wij liever zeggen waar we VOOR zijn. 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Gewenste begrotingswijzigingen 4 3. Tegenbegroting 8 4. Dankwoord 16 2 1. Inleiding Solide en

Nadere informatie

Toelichting begroting 2014

Toelichting begroting 2014 Toelichting begroting 2014 1. TOELICHTING 1.1 Algemeen Bij het opstellen van de begroting heeft Hefpunt zichzelf het doel gesteld om de bijdrage van de waterschappen voor 2014 op het niveau te houden zoals

Nadere informatie

Gemeenschappelijke Regeling Veiligheid & Gezondheidsregio Groningen (voorheen H&OG)

Gemeenschappelijke Regeling Veiligheid & Gezondheidsregio Groningen (voorheen H&OG) Gemeenschappelijke Regeling Veiligheid & Gezondheidsregio Groningen (voorheen H&OG) Onderwerp: Toelichting op Beleidsbegroting 2012 Bijlage: V&GR Beleidsbegroting 2012 Datum: 26 mei 2011 Hierna treft u

Nadere informatie

Jaarrekening 2013. Gemeente Bunnik. Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad

Jaarrekening 2013. Gemeente Bunnik. Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad Jaarrekening 2013 Gemeente Bunnik Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad Agenda Controle van de jaarrekening De voorschriften voor de jaarrekening Jaarrekeningcontrole 2013 Controle van de jaarrekening

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Beleidslijnen reserves en voorzieningen... 4 2.1 Definities en regelgeving... 4 2.2 Toerekening van rente... 5 3. Huidige standen

Nadere informatie

Presentatie voor de gemeenteraad van Haarlem. Jaarverslag en jaarrekening 2013

Presentatie voor de gemeenteraad van Haarlem. Jaarverslag en jaarrekening 2013 Presentatie voor de gemeenteraad van Haarlem Jaarverslag en jaarrekening 2013 Algemeen: P&C cyclus Algemeen: verantwoording Terugkijken Wat hebben we bereikt? Wat hebben we gedaan? Wat heeft het gekost?

Nadere informatie

Begroting Aanbieding gemeenteraad, 22 september 2016

Begroting Aanbieding gemeenteraad, 22 september 2016 Begroting 2017 Aanbieding gemeenteraad, 22 september 2016 Programmabegroting 2017-2020 Uitgangspunten en kaders in Voorjaarsnota Strategische agenda Nieuwe ontwikkelingen structureel en incidenteel Investeringen

Nadere informatie

Deze notitie geeft u inzicht en overzicht. Uw uitdaging is het maken van de definitieve keuzes.

Deze notitie geeft u inzicht en overzicht. Uw uitdaging is het maken van de definitieve keuzes. 1. Inleiding In de loop van het afgelopen jaar hebben wij u via de bestuursrapportages, de Voorjaarsnota 2009 en recentelijk nog bij het voorstel met betrekking tot Hergebruik historisch deel stadhuis,

Nadere informatie

Datum Agendapunt Documentnummer. 20 september 2016 R10S005/z

Datum Agendapunt Documentnummer. 20 september 2016 R10S005/z Datum Agendapunt Documentnummer R10S005/z160036313 Onderwerp Programmabegroting 2017-2020 Raadsvoorstel Zeewolde Beoogd effect Realisatie van vastgestelde programma s en taken op basis van een sluitend

Nadere informatie

Introductie gemeenteraad in de financiën. Bob van der Sleen / Jan Sanders Sector Control 27 februari 2014

Introductie gemeenteraad in de financiën. Bob van der Sleen / Jan Sanders Sector Control 27 februari 2014 Introductie gemeenteraad in de financiën Bob van der Sleen / Jan Sanders Sector Control 27 februari 2014 Inhoud Algemeen: Wat is het belang van de begroting en de jaarrekening, wat doet de raad en wat

Nadere informatie

Actuele financiële en vermogenspositie

Actuele financiële en vermogenspositie Actuele financiële en vermogenspositie werk aan de winkel Presentatie voor Auditcommissie 5 maart 2012 Actuele financiële positie (1) Nr. Ontwikkeling Mutatie 2012 2013 2014 2015 Saldo na besluitvorming

Nadere informatie

Bijlage 5 Perspectiefnota 2015-2018

Bijlage 5 Perspectiefnota 2015-2018 Bijlage 5 Perspectiefnota 2015-2018 Bezuinigingsvoorstel fase IVa In het kader van de bezuinigingen is met de raad afgesproken dat om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting 2015-2018 omkeerbare

Nadere informatie

VOORBLAD RAADSVOORSTEL. Presentatie aan de raad 16 mei 2013

VOORBLAD RAADSVOORSTEL. Presentatie aan de raad 16 mei 2013 VOORBLAD RAADSVOORSTEL 13RV0032# Ronde Tafel : Debat : 28 mei 2013 Raadsvergadering : 11 juni 2013 Gewijzigd voorstel : Presentatie aan de raad 16 mei 2013 Portefeuillehouder : Johan Varkevisser Organisatieonderdeel

Nadere informatie

1 INLEIDING...3 2 FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN...4 3 TOELICHTING FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN...5 4 KREDIETEN...10

1 INLEIDING...3 2 FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN...4 3 TOELICHTING FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN...5 4 KREDIETEN...10 Eerste Bestuursrapportage 2014 1 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING...3 2 FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN...4 3 TOELICHTING FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN...5 4 KREDIETEN...10 5 BEGROTINGSWIJZIGING 1E BESTUURSRAPPORTAGE 2014...12

Nadere informatie

UITGANGSPUNTEN VOOR DE SAMENSTELLING VAN DE BEGROTING 2016

UITGANGSPUNTEN VOOR DE SAMENSTELLING VAN DE BEGROTING 2016 UITGANGSPUNTEN VOOR DE SAMENSTELLING VAN DE BEGROTING 2016 A. CIJFERMATIG (AANTALLEN / PERCENTAGES / BEDRAGEN EN DATA) 1 Personeelslasten 1.1 Voor de begroting 2016 wordt uitgegaan van 1% salarisverbetering

Nadere informatie

Onderwerp : Verwerking septembercirculaire 2014 in de begroting, als 1 e begrotingswijziging op de programmabegroting 2015

Onderwerp : Verwerking septembercirculaire 2014 in de begroting, als 1 e begrotingswijziging op de programmabegroting 2015 Raadsvoorstel *Z0150D438FB* Aan de raad Documentnummer : INT-14-14335 Afdeling : Bedrijfsvoering Onderwerp : Verwerking septembercirculaire 2014 in de begroting, als 1 e begrotingswijziging op de programmabegroting

Nadere informatie

Bijdrage aan behandeling programmabegroting 2014 ( )

Bijdrage aan behandeling programmabegroting 2014 ( ) Datum : 6 november 2013 Bijdrage aan behandeling programmabegroting 2014 ( 2013-320) Meneer de voorzitter, geachte collega s en belangstellenden, We spreken vandaag alweer de laatste programmabegroting

Nadere informatie

Herziene financiële begroting 2015 GGD Hollands Noorden

Herziene financiële begroting 2015 GGD Hollands Noorden Herziene financiële begroting 2015 GGD Hollands Noorden Herziene financiële begroting 2015 Inleiding Na het opstellen van de primaire begroting 2015 is sprake van diverse mutaties, die aanleiding geven

Nadere informatie

Financiën, ruimtelijke Ordening & Gemeentelijke Organisatie 2.6 Voor de Lelystedeling

Financiën, ruimtelijke Ordening & Gemeentelijke Organisatie 2.6 Voor de Lelystedeling Voorstel aan de raad Nummer: B11-20215 Portefeuille: Programma: Programmaonderdeel: Financiën, ruimtelijke Ordening & Gemeentelijke Organisatie 2.6 Voor de Lelystedeling 2.6.3 Financiën Steller: R. van

Nadere informatie

Raadsvoorstel Raadsvoorstel Voorstelnummer: 2015-075 Houten, 29 september 2015

Raadsvoorstel Raadsvoorstel Voorstelnummer: 2015-075 Houten, 29 september 2015 Raadsvoorstel Raadsvoorstel Voorstelnummer: 2015-075 Houten, 29 september 2015 Onderwerp: Tweede bestuursrapportage 2015 Beslispunten: 1. De begroting 2015 te wijzigen op basis van de sheet "Financiële

Nadere informatie

Gemeenteraad Gooise Meren

Gemeenteraad Gooise Meren Gemeenteraad Gooise Meren Informatieve vragen van feitelijke/technische aard Van : Hart voor Bussum en 50Plus Datum indiening : Maandag 29 maart 2016 Betreft : Begroting Beantwoording wordt standaard op

Nadere informatie

Begroting 2015 en meerjarenraming 2016-2018

Begroting 2015 en meerjarenraming 2016-2018 1 VALKENBURG AAN DE GEUL Begroting 2015 en meerjarenraming 20162018 Een analyse 11 november 2014 2 D66 heeft in de vergadering van de raadscommissie EFTR (29 oktober 2014) aangegeven tevreden te zijn over

Nadere informatie

Gemeentefinanciën Delft

Gemeentefinanciën Delft Gemeentefinanciën Delft Politiek Café GroenLinks Gemeente Delft/Controlling 1 oktober 2014 1 Gemeentefonds (1) Uitkering van het Rijk voor de uitvoering van taken door de gemeente; Circulaires Min. van

Nadere informatie

Financiële kadernota Samen kom je verder! Gemeente Leiderdorp

Financiële kadernota Samen kom je verder! Gemeente Leiderdorp Financiële kadernota 2017-2020 Samen kom je verder! Gemeente Leiderdorp Algemene Dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen Nr. Onderwerp i/s 2017 2018 2019 2020 401 Minder opbrengst precario S 40.000

Nadere informatie

Portefeuillehouder : W.C. Luijendijk Datum collegebesluit : 28 mei 2013 Corr. nr.:

Portefeuillehouder : W.C. Luijendijk Datum collegebesluit : 28 mei 2013 Corr. nr.: Preadvies Portefeuillehouder : W.C. Luijendijk Datum collegebesluit : 28 mei 2013 Corr. nr.: 2013.08474 Onderwerp : Voorstel inzake jaarstukken 2012 en begroting 2014 Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Bevoegdheid Raad. Vergaderdatum: 28 oktober 2014 Registratienummer: 2014/44 Agendapunt nummer: 5a

Raadsvoorstel. Bevoegdheid Raad. Vergaderdatum: 28 oktober 2014 Registratienummer: 2014/44 Agendapunt nummer: 5a Raadsvoorstel Bevoegdheid Raad Vergadering Gemeenteraad Oirschot Vergaderdatum: 28 oktober 2014 Registratienummer: 2014/44 Agendapunt nummer: 5a Onderwerp Scenario's dekkingsplan begroting 2015-2018 Voorstel

Nadere informatie

Advies: In te stemmen met de Bestuursrapportage 2014 en deze ter vaststelling aan de raad aan te bieden.

Advies: In te stemmen met de Bestuursrapportage 2014 en deze ter vaststelling aan de raad aan te bieden. VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS & VOORSTEL AAN DE RAAD Van: R.C. Ouwerkerk Tel.nr.: 8856 Nummer: 14A.00661 Datum: 5 september 2014 Team: Concernzaken Tekenstukken: Ja Bijlagen: 2 Afschrift aan:

Nadere informatie

: Aanvullend voorstel voor voorjaarsnota 2006 en kadernota 2007

: Aanvullend voorstel voor voorjaarsnota 2006 en kadernota 2007 Nummer Onderwerp : B-2.14.2006 : Aanvullend voorstel voor voorjaarsnota 2006 en kadernota 2007 Korte inhoud : Voor de voorjaarsnota moet de begrote algemene uitkering worden verhoogd met 144.637 en de

Nadere informatie

Bijlage 2 bij Raadsvoorstel nr. HVE070017 (Verkeersproblematiek Maastrichterlaan/Randweg Noord)

Bijlage 2 bij Raadsvoorstel nr. HVE070017 (Verkeersproblematiek Maastrichterlaan/Randweg Noord) Bijlage 2 bij Raadsvoorstel nr. HVE070017 (Verkeersproblematiek Maastrichterlaan/Randweg Noord) Financiële paragraaf aanleg Randweg Noord Inleiding De kosten gemoeid met de planvoorbereiding en aanleg

Nadere informatie

22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE

22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE 22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE ONTWERPBEGROTING 2016 Inhoudsopgave Bladz. 1. Aanbieding begroting 2016 1 2. Beleidsbegroting 2016 3 2.1 Programma 2.2 Paragrafen 3. Financiële begroting

Nadere informatie

Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel waterketen

Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel waterketen Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel waterketen Stand van zaken voorjaar 2016 In het Bestuursakkoord Water (BAW) van mei 2011 zijn afspraken gemaakt over onder andere

Nadere informatie

GemeenteMarap. Gemeente Hoogeveen 12 juni 2012

GemeenteMarap. Gemeente Hoogeveen 12 juni 2012 GemeenteMarap 2012 1 Gemeente Hoogeveen 12 juni 2012 PAGINA 2 VAN INHOUDSOPGAVE 1. Leeswijzer... 3 2. Voorwoord... 4 3. Samenvatting... 6 4. Programma s: 4.1 Ontwikkelt... 7 4.2 Duurzaamheid en Mobiliteit...

Nadere informatie

provincie limburg 1 9 OEL 2016 De raad van de gemeente Nederweert Postbus AA NEDERWEERT Cluster FIN Behandeld.

provincie limburg 1 9 OEL 2016 De raad van de gemeente Nederweert Postbus AA NEDERWEERT Cluster FIN Behandeld. INGEKOîvîEf\! Gemeente Nederweer provincie limburg 1 9 OEL 2016 De raad van de gemeente Nederweert Postbus 2728 6030 AA NEDERWEERT Cluster FIN Behandeld. E-mail Telefoon Ons kenmerk 2016/99503 Uw kenmerk

Nadere informatie

Voorstel raad en raadsbesluit

Voorstel raad en raadsbesluit Voorstel raad en raadsbesluit Gemeente Landgraaf Programma Documentnummer: B.15.0625 B.15.0625 Landgraaf, 1 april 2015 ONDERWERP: Zienswijze ontwerp begroting 2016 BsGW Raadsvoorstelnummer: 24 PROGRAMMA

Nadere informatie

Portefeuillehouder: H.J. van Schaik

Portefeuillehouder: H.J. van Schaik Nota voor : vergadering algemeen bestuur Datum : 18 december 2013 Onderwerp : uitgangspunten begroting 2015 Agendapunt : 4b Kenmerk : AB/1328b Bijlage: 1 Portefeuillehouder: H.J. van Schaik Inleiding Conform

Nadere informatie

ADDENDUM KADERBRIEF 2015 INZAKE HERZIENE MEERJARENBEGROTING 2015-2018 + OMBUIGINGSOPERATIE GEMEENTE TUBBERGEN

ADDENDUM KADERBRIEF 2015 INZAKE HERZIENE MEERJARENBEGROTING 2015-2018 + OMBUIGINGSOPERATIE GEMEENTE TUBBERGEN ADDENDUM KADERBRIEF 2015 INZAKE HERZIENE MEERJARENBEGROTING 2015-2018 + OMBUIGINGSOPERATIE GEMEENTE TUBBERGEN Definitieve versie 12-08-2014 Addendum Kaderbrief 2015 gemeente Tubbergen definitieve versie

Nadere informatie

De Algemene Vergadering wordt gevraagd in te stemmen met de Begroting 2016 van NOC*NSF

De Algemene Vergadering wordt gevraagd in te stemmen met de Begroting 2016 van NOC*NSF AGENDAPUNT 3.b. Notitie Ter besluitvorming aan van Algemene Vergadering NOC*NSF Bestuur NOC*NSF betreft Begroting NOC*NSF 2016 datum behandeling 16 november 2015 gevraagd besluit De Algemene Vergadering

Nadere informatie

De begroting van de provincie Utrecht voor Een samenvatting

De begroting van de provincie Utrecht voor Een samenvatting De begroting van de provincie Utrecht voor 2012 Een samenvatting Hoeveel gaat de provincie Utrecht in 2012 uitgeven? Waaraan en waarom? Dat leest u in deze samenvatting. U zult zien dat wij voor 2012 duidelijke

Nadere informatie

2015-415. Nieuwegein. Gemeenteraad. Raadsvoorstel Afdeling Financiën. 1 Onderwerp. Programmabegroting 2016. 2 Gevraagd besluit

2015-415. Nieuwegein. Gemeenteraad. Raadsvoorstel Afdeling Financiën. 1 Onderwerp. Programmabegroting 2016. 2 Gevraagd besluit Nieuwegein m S\ Gemeenteraad Onderwerp Programmabegroting 2016 Datum 25 september 2015 Raadsvoorstel Afdeling Financiën Portefeuillehouder mr. J.A.N. Gadella 2015-415 1 Onderwerp Programmabegroting 2016

Nadere informatie

Prioriteitennota 2015

Prioriteitennota 2015 Prioriteitennota 2015 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 Inleidende beschouwing 3 1.2 Leeswijzer 4 2 Ombuigingen en verwerkte maatregelen 2.1 Overzicht ombuigingen en verwerkte maatregelen 6 3 Ombuigingsvoorstellen

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Robuust en evenwichtig

Robuust en evenwichtig Robuust en evenwichtig Programmabegroting 2017 1 Inhoudsopgave HOOFDSTUK 1 Inleiding 3 HOOFDSTUK 2 Financieel meerjarenbeeld 2017-2020 9 HOOFDSTUK 3 Dienstverlening en veiligheid 22 Onderwijs, opvoeding

Nadere informatie

Begroting 2016 in kort bestek

Begroting 2016 in kort bestek Begroting 2016 in kort bestek Een begroting is mogelijk niet het meest sexy document dat de gemeente te bieden heeft: cijfers lijken immers de hoofdrol te spelen, voor en achter de komma. Toch nodigen

Nadere informatie

Nota. reserves en voorzieningen 2014. gemeente Hellendoorn

Nota. reserves en voorzieningen 2014. gemeente Hellendoorn Nota reserves en voorzieningen 2014 gemeente Hellendoorn 14INT04380 Inhoudsopgave 1 Samenvatting 2 2 Inleiding 3 2.1 Leeswijzer 3 2.2 Doelstelling 3 2.3 Uitgangspunten 3 3 Wettelijk kader en begrippen

Nadere informatie

Doorkiesnummer : (0495) 575 521 Agendapunt: 8 ONDERWERP

Doorkiesnummer : (0495) 575 521 Agendapunt: 8 ONDERWERP Wijnen, Peter FIN S3 RAD: RAD131106 2013-11-06T00:00:00+01:00 BW: BW131001 voorstel gemeenteraad Vergadering van de gemeenteraad van 6 november 2013 Portefeuillehouder : J.M. Cardinaal Behandelend ambtenaar

Nadere informatie

Belastinguitgave 2013

Belastinguitgave 2013 Belastinguitgave 2013 Overijsselse gemeenten beperken stijging woonlasten Inwoners van Overijssel betalen in 2013 gemiddeld slechts een fractie meer aan gemeentelijke woonlasten dan vorig jaar. In tien

Nadere informatie

Verder werd in 2013 duidelijk dat er vanaf 2015 niet aan een derde ombuigingstranche is te ontkomen.

Verder werd in 2013 duidelijk dat er vanaf 2015 niet aan een derde ombuigingstranche is te ontkomen. G E M E E N T E B O R N E Raadsvoorstel raadsvergadering 20-5-2014 agendapunt nummer 14int00903 onderwerp Jaarstukken 2013 Aan de gemeenteraad. Samenvatting voorstel 2013: De verandeńng in volle gang Vanuit

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad van Ridderkerk. Betreft: Aanbieding Programmabegroting 2015 en Collegeprogramma. Geachte raadsleden,

Aan de gemeenteraad van Ridderkerk. Betreft: Aanbieding Programmabegroting 2015 en Collegeprogramma. Geachte raadsleden, Aan de gemeenteraad van Ridderkerk Uw brief van: Ons kenmerk: 89398 Uw kenmerk: Contact: C. Kolf Bijlage(n): 2 Doorkiesnummer: E-mailadres: C.Kolf@ridderkerk.nl Datum: 24 september 2014 Betreft: Aanbieding

Nadere informatie

: 12 december : wethouder B. Bonnema

: 12 december : wethouder B. Bonnema R16.00048 E bprrv Littenseradiel : 12 december 2016 : Gemeentelijke belastingen, heffingen en tarieven : wethouder B. Bonnema : De raad besluit : 1. de belastingen, de heffingen en de tarieven overeenkomstig

Nadere informatie

Inhoudsopgave blz. 3. Kadernota blz. 5. Algemene uitgangspunten.blz. 7. Raadsbesluit.blz. 9. Meerjarenperspectief.blz. 11

Inhoudsopgave blz. 3. Kadernota blz. 5. Algemene uitgangspunten.blz. 7. Raadsbesluit.blz. 9. Meerjarenperspectief.blz. 11 Kadernota 2013-2016 Gemeente Pekela; 1 2 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave blz. 3 Kadernota blz. 5 Algemene uitgangspunten.blz. 7 Raadsbesluit.blz. 9 Meerjarenperspectief.blz. 11 Rijksbezuinigingen en algemene

Nadere informatie

Paragraaf Decentralisaties

Paragraaf Decentralisaties Paragraaf Decentralisaties Per 1 januari 2015 zijn de decentralisaties in het sociaal domein realiteit geworden. Belangrijke taken op het gebied van jeugdhulp, maatschappelijke ondersteuning en participatie

Nadere informatie

Bestuurlijk spoorboekje planning en control 2015

Bestuurlijk spoorboekje planning en control 2015 Bestuurlijk spoorboekje planning en control Gemeente Velsen 17 december 2014 Inleiding In de Wet dualisering gemeentebestuur zijn de posities, functies en bevoegdheden van de Raad en het College formeel

Nadere informatie

Hoe financieel gezond is uw gemeente?

Hoe financieel gezond is uw gemeente? Hoe financieel gezond is uw gemeente? drs. R.M.J.(Rein-Aart) van Vugt RA A.(Arie)Elsenaar RE RA 1 Hoe financieel gezond is uw gemeente? In dit artikel geven de auteurs op hoofdlijnen aan welke indicatoren

Nadere informatie

Raad 1 oor ck DAE 420. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties dr. R.H.A. Plasterk Postbus EA Den Haag

Raad 1 oor ck DAE 420. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties dr. R.H.A. Plasterk Postbus EA Den Haag I. DAE 420 J A!f 1 : 1 Raad 1 oor ck > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties dr. R.H.A. Plasterk Postbus 20011 2500 EA Den Haag Raad voor

Nadere informatie

Commissie Bestuurlijk Domein. Commissie Ruimtelijk Domein. Commissie Sociaal en Economisch Domein. Informerende Commissie. Bespreken.

Commissie Bestuurlijk Domein. Commissie Ruimtelijk Domein. Commissie Sociaal en Economisch Domein. Informerende Commissie. Bespreken. Raad VOORBLAD Onderwerp Herschikking van de reserves Agendering x Commissie Bestuurlijk Domein x Gemeenteraad Commissie Ruimtelijk Domein Lijst ingekomen stukken Commissie Sociaal en Economisch Domein

Nadere informatie

Haalbaarheid speerpunten en indicatoren begroting

Haalbaarheid speerpunten en indicatoren begroting Haalbaarheid speerpunten en indicatoren begroting Op 8 en 11 oktober jl. heeft de werkgroep Begroting de speerpunten en indicatoren geëvalueerd. We hebben hierbij afgesproken om de voorgestelde wijzigingen

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen

Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen Verordening financieel beleid en beheer 2015 gemeente Heemstede De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 juli 2015; gezien het advies van de commissie

Nadere informatie

Eerste bestuursrapportage 2014 gemeente Mill en Sint Hubert, pagina 1

Eerste bestuursrapportage 2014 gemeente Mill en Sint Hubert, pagina 1 Bestuursrapportage 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2 Financiële samenvatting 3 3. Programma s 4 3.1 Programma 1: Dienstverlening, veiligheid en bestuur 4 3.2 Programma 2 Openbare ruimte 6 3.3 Programma

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen Gemeente Oost Gelre 2010

Nota reserves en voorzieningen Gemeente Oost Gelre 2010 Nota reserves en voorzieningen Gemeente Oost Gelre 2010 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 Inleiding 2 2. Overzicht van reserves en voorzieningen resultaatsbestemming 2009 3 3. Besluit Begroting en Verantwoording

Nadere informatie

Openbaar. Investering mini-containers voor inzameling oud papier en karton. Ter besluitvorming door de Raad. Collegevoorstel.

Openbaar. Investering mini-containers voor inzameling oud papier en karton. Ter besluitvorming door de Raad. Collegevoorstel. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Investering mini-containers voor inzameling oud papier en karton Programma Openbare Ruimte Portefeuillehouder R. Helmer-Englebert Samenvatting Om het inzamelresultaat

Nadere informatie

Stresstest. Een financieel beeld van gemeente Deventer. 1 februari Marcel Knip, Auke Jacobs en Mechteld Sanders

Stresstest. Een financieel beeld van gemeente Deventer. 1 februari Marcel Knip, Auke Jacobs en Mechteld Sanders Stresstest Een financieel beeld van gemeente Deventer 1 februari 2012 Marcel Knip, Auke Jacobs en Mechteld Sanders Stresstest algemeen Doelstelling gemeente Inzicht verkrijgen in financiële flexibiliteit

Nadere informatie

Jaap Maas raad juni 2013

Jaap Maas raad juni 2013 Agendapunt commissie: steller telefoonnummer email Jaap Maas 040-2083474 jaap.maas@valkenswaard.nl agendapunt kenmerk datum raadsvergadering onderwerp Nota Kaders 2014-2017. 13raad00279 20 juni 2013 aan

Nadere informatie

ADVIES STUKKEN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN JAARSTUKKEN 2010 GGD

ADVIES STUKKEN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN JAARSTUKKEN 2010 GGD ADVIES STUKKEN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN JAARSTUKKEN 2010 GGD Algemeen: Uit bijgevoegde checklist blijkt dat de jaarrekening 2010 GGD, op een detail na, voldoet aan het BBV. Het saldo van baten en

Nadere informatie

4.2 Weerstandsvermogen

4.2 Weerstandsvermogen 4.2 Weerstandsvermogen 4.2.1 Inleiding Deze paragraaf handelt over de hoogte van de algemene reserve en andere weerstandscapaciteit waarover de gemeente Spijkenisse beschikt om calamiteiten en andere tegenvallers

Nadere informatie

collegevoorstel woningen 3969465 4587412 617947 15,6 niet-wonen 1720100 1823000 102900 6,0

collegevoorstel woningen 3969465 4587412 617947 15,6 niet-wonen 1720100 1823000 102900 6,0 Amendement 1 Minder verhoging OZB dan collegevoorstel D66 stelt in dit amendement voor de relevante teksten en cijfers in de begroting 2013-16 op de logische plaats als volgt te veranderen: Cijfermatig

Nadere informatie

JAARREKENING Ja, IPA Acon heeft een goedkeurende verklaring afgegeven.

JAARREKENING Ja, IPA Acon heeft een goedkeurende verklaring afgegeven. JAARREKENING 2015 Tijdigheid Is de jaarrekening op tijd (voor 15 april) ontvangen? Accountantsverklaringen Is de verklaring aanwezig (ja /nee) en welke soort verklaring? Weerstandsvermogen Hoogte algemene

Nadere informatie

Bestuursrapportage 2014 24-06-2014. Michel Tromp

Bestuursrapportage 2014 24-06-2014. Michel Tromp Bestuursrapportage 2014 24-06-2014 Michel Tromp Agenda 1. Opzet 2. Realisatie beleid en voortgang projecten 3. Nieuwe ontwikkelingen 4. Financiële ontwikkelingen 5. Risico s 1. Opzet Opzet - Waarom? Tussentijds

Nadere informatie

Voorstel GEMEENTERAAD VII - B

Voorstel GEMEENTERAAD VII - B Voorstel GEMEENTERAAD VII - B Stuknummer Programma In te vullen door raadsgriffie. B. Programma Corsanummer Dienstverlening In te vullen door opsteller stuk. Onderwerp Enschede Gemeenterekening 2012 7

Nadere informatie

: Kadernota 2013 RMB

: Kadernota 2013 RMB Raadsvergadering : 29 maart 2012 Agendapunt : 6 Mill, 28 februari 2012 Onderwerp : Kadernota 2013 RMB Geachte raad, INLEIDING: Het RMB stelde zijn begrotingsuitgangspunten voor het jaar 2013 op. Het college

Nadere informatie