Investeren in de toekomst

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Investeren in de toekomst"

Transcriptie

1 Netwerkdag Nationale Landschappen Investeren in de toekomst Het in 2011 opgerichte Servicenet Nationale Landschappen hield op 16 februari haar jaarlijkse netwerkdag in het provinciehuis te Utrecht. De circa 120 enthousiaste deelnemers bestuurlijk, ambtelijk, publiek en privaat luisterden naar inspirerende bijdragen van bestuursleden van Servicenet en betrokken deskundigen en discussieerden over de toekomst van de Nationale Landschappen. Hamvraag in de huidige context was: hoe komen we aan de benodigde financiële middelen voor beheer en ontwikkeling en kunnen we tegelijkertijd de kwaliteit van de landschappen behouden en zelfs versterken? Van energielandschap tot stadsmoestuin; over kansen en bedreigingen voor de Nationale Landschappen. Programma en bidbook Programmamanager Lennart Graaff opent het programma bij verstek van Bart Krol, voorzitter van Servicenet. Sinds de oprichting in september 2011 hebben zestien Nationale Landschappen zich bij Servicenet aangesloten omdat ze het belang van een gezamenlijke marketing en belangenbehartiging inzien. Het netwerk staat en er is een bidbook uitgebracht waarin het programma voor 2012 staat beschreven. Verdeel over drie thema s zijn in totaal zes projecten opgenomen, die Servicenet in 2012 wil oppakken. Op deze netwerkdag wordt hiervoor de aftrap gegeven in de vorm van presentaties, workshops en discussie. Investeren in Nationale Landschappen Nu het Rijk zich terugtrekt, is het van belang dat de Nationale Landschappen hun krachten bundelen en nieuwe investeringsmogelijkheden en verdienmodellen onderzoeken en ontwikkelen. Volgens Walter Kooy, directeur van het Nationaal Groenfonds en lid van het Comité van Aanbeveling van Servicenet is dat een stevige uitdaging in de huidige context met een uitstervende babyboomgeneratie. De jongere generaties bestaan voor het merendeel uit stadsmensen, waaronder veel allochtonen en zullen letterlijk en figuurlijk minder geld over hebben voor natuur en landschap. Om rendement uit je investeringen te kunnen halen moet allereerst het aanbod worden afgestemd op de vraag. Dat aanbod is momenteel erg versnipperd; er zijn teveel gebiedsaanduidingen en bijbehorende organisaties. Kooy stelt voor deze terug te brengen tot drie overzichtelijke categorieën: Nationale Parken, Nationale Landschappen en Werelderfgoed. De Nationale Landschappen moeten zich daarbinnen onderscheiden als het mooiste (spannendste, stilste, etc.) landschap van Nederland. Daarbij moeten ze streekgericht insteken; dus niet het Natuurmonumenten-, Staatsbosbeheer- of Provinciale Landschap-verhaal, maar het Drentsche AA- of het Groene Hart-verhaal. Volgens Kooy moet je blijven luisteren naar je klant en je blijven ontwikkelen, anders ga je onherroepelijk ten onder. Zorg ook voor nieuwe economische dragers. Zo investeert het Nationaal Groenfonds momenteel in LED-lampen om wegen door natuurgebieden te verlichten. Voor de mens brengen zij licht in de duisternis, terwijl nachtdieren een gevoel van duisternis blijven ervaren.

2 Nu komt een derde van het geld voor natuur en landschap uit subsidies, een derde uit donaties en nog een derde wordt door de markt gegenereerd. In de toekomst worden de subsidies teruggebracht tot zo n 15 procent; uit giften en de markt moeten respectievelijk 40 en 45 procent voortkomen. Welke financiële arrangementen zijn hiervoor te bedenken? Kooy: Ze moeten in elk geval aan een aantal voorwaarden voldoen: ze moeten streekgericht zijn, dus tastbaar en leuk, niet inspelen op een schuldgevoel, maar een positief gevoel geven en uiteraard inspelen op de vraag van de klant. Voorbeelden zijn uiteraard: streektoerisme en recreatie en het verkopen van streekproducten, maar ook de streekrekening zoals de Rabobank die al aanbiedt en de streekpolis, zoals een ziektekostenrekening van Natuurmonumenten. Naast de geijkte vormen van grondexploitatie zoals landbouw, houtkap, waterwinning en/of berging en het al dan niet omstreden rood voor groen zijn er ook minder orthodoxe vormen denkbaar zoals dood voor groen, oftewel natuurbegraven, CO2-opslag en energiewinning uit biomassa of windmolens. Dat laatste kan ook door het combineren van asbestsanering met het aanbrengen van zonnepanelen op daken van boerenschuren. Meeliften op de geldstroom van een andere sector, zoals de zorg, is een andere mogelijkheid. Als nieuw te bouwen zorginstellingen een plek in het Nationale Landschap kunnen vinden, kan een deel van de inkomsten terugvloeien naar het beheer. Kooy pleit ervoor om begunstigers van de Nationale Landschappen tot mede-eigenaar te maken. Laat een deel van het geld terugvloeien, bijvoorbeeld via belastingvoordelen. Immers: eigendom creëert draagvlak. Dat kan door het opzetten van een natuurinvesteringsfonds of een regionaal beheerfonds, waarbij een deel van de winst terugvloeit naar de particulier beleggers. Of kom tegemoet aan de behoefte van boeren aan oppervlaktevergroting door het opzetten van een boerencollectief dat gezamenlijk grond koopt. Of door het opzetten van een beheergrondbank. Boeren kunnen dan goedkoop grond pachten van de BV in ruil voor beheervormen die ten goede komen aan het landschap.ondanks het sombere toekomstperspectief zijn er legio mogelijkheden om de verdiencapaciteit van het landschap op een creatieve manier aan te wenden. Aan de slag dus! Nationale Landschappen: de tussenstand Uit een vragenrondje langs vertegenwoordigers van de provincies blijkt dat het predicaat Nationaal Landschap in alle provincies wel gehandhaafd blijft. Beleidsmatig zijn ze in het algemeen goed verankerd in de structuurvisies. Wel zijn er zorgen over waar (in de toekomst) de benodigde gelden voor beheer en ontwikkeling vandaan moeten komen. Diverse aanwezigen laten weten geïnspireerd te zijn door de bijdrage van Hans Kooy. Presentatie bidbook Met trots presenteert het bestuur van Servicenet het bidbook met daarin het programma voor Dit programma beweegt zich langs drie sporen: 1. Samenwerking en kennisuitwisseling 2. Productontwikkeling en kwaliteitsborging 3. Publiciteit en marketing

3 Bij het thema samenwerking en kennisuitwisseling draait het om de organisatie van een landelijk netwerk tussen de Nationale Landschappen en met publieke en private partijen. Daartoe is de website opgezet, die ook een platform moet gaan vormen voor het opzetten van kennisnetwerken. Ook symposia, zoals de bijeenkomst van vandaag dragen bij aan samenwerking en kennisuitwisseling. In het project Stad-landrelaties worden de banden tussen de Nationale Landschappen en de steden aangehaald. Het Loket Groenblauwe Diensten draait om samenwerking en kennisuitwisseling bij een gebiedsgerichte inzet van GLB-gelden. Op het vlak van productontwikkeling en kwaliteitsborging wil Servicenet bijdragen aan een gezamenlijke ruimtelijke agenda en een duurzame financieringsstrategie. Bestuurslid Diana de Jong, directeur Gebiedsontwikkeling van Bouwfonds Gebiedsontwikkeling, is over de omgevingscondities hiervoor positiever gestemd dan Hans Kooy. Immers tot 2030 is er nog sprake van een bevolkingsgroei. Daarbij leven we in een ontspanningseconomie waarin mensen waarde hechten aan een duurzame kwaliteit van hun leefomgeving. De komende jaren moeten we die kwaliteitsslag maken, op een duurzame manier zodat ook toekomstige generaties er wat aan hebben. De Jong ziet veel in de verbinding met andere sectoren, zoals in het project energielandschappen, een van de zes projecten uit het bidbook. Bestuurslid Joep Thönissen, directeur van de RECRON, is positief gestemd als het gaat om het in de markt zetten van het Nationaal Landschap als een sterk merk, het derde spoor van het bidbook. De toerisme en recreatiesector vormt daarbij de verbindende schakel. Volgens Thönissen worden de mogelijkheden van de sector zwaar onderschat en onderbenut. Om het bestaansrecht van het merk Nationaal Landschap te versterken moet het meer zijn dan alleen een etiket. We moeten verbinden, verbreden en verdienen. In de projecten Ambassadeurs van het landschap en Proef het Landschap hebben ondernemers een belangrijke rol. Zij worden zo eigenaar van het landschap en zijn er trots op. Een betere marketing bestaat er niet. Discussieleider Jan Rutten van Servicenet maakt een rondje door de zaal. Het blijkt dat veel aanwezigen graag af willen van de ambtelijke structuren en veel zien in nieuwe economische dragers en verdienmodellen. De ANWB wil daar graag bij helpen door samen met gebruikers en ondernemers pilots te ontwikkelen voor nieuwe arrangementen. In Laag Holland zijn ze nu al bezig met een pilot Vrijetijdlandschappen. Denk klantgericht en oriënteer je op de samenleving, aldus Willy Thijssen van Nationaal Landschap Het Groene Woud. Het mes snijdt aan twee kanten, want wie profiteert, investeert. Het Groene Woud is bezig om samen met de gemeenten en energiebedrijven een energiecoöperatie op te zetten voor het opwekken van energie uit biomassa en zonnepanelen. Ook de Erik Meijs van de provincie Limburg vindt dat gebruikers best mogen meebetalen. Daarbij moet je soms ook over de grenzen kijken. De provincie is bezig met het versterken van de internationale stad-landrelaties in de regio. Joke Kersten, voorzitter van de Stichting Samenwerkingsverband Nationale Parken, vindt dat je ook wat kunt leren door over de grens te kijken. Bijvoorbeeld naar Duitsland. Cultuurlandschappen in Europa Ook bestuurslid Eric Luiten, professor cultuurhistorie en ontwerp aan de TU Delft en Provinciaal Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit van de provincie Zuid-Holland, kijkt over de

4 grens. Hij neemt de aanwezigen mee op een reis langs Europese cultuurlandschappen in wording. Daarbij maakt hij een onderverdeling in drie categorieën: landschappen die zijn gevormd als bouwland, als wingewest of als strijdtoneel. Van de bakermat van de port, de Douro in Portugal tot de houtzagerijen in het Finse Karelië. Van de zoutpannen in Noordoost Italië tot de bruinkoolkraters in Oost-Duitsland en van de Atlantikwal tot de Berlijnse Muur. Allemaal hebben ze een manier gevonden om te overleven. Deels door behoud en reconstructie als toeristische attractie, deels door herbestemming. Zo worden de met regenwater volgelopen bruinkoolkraters in Duitsland omgetoverd tot een aantrekkelijk watersportgebied en vormt het ongerepte spoor van de Berlijnse muur een ecologische topattractie voor vogelaars. Voor een verantwoord beheer en ontwikkeling van Nederlandse cultuurlandschappen moet je volgens Luiten eerst een analyse maken van de ruimtelijke eigenschappen en de historische kwaliteiten van het gebied om aansluitend je beschermingsdoelen, de gewenste interventies en de initiatiefnemers in kaart te brengen. Weg in eigen land Wendy Weijdema van het NBTC toont een campagne in wording, gericht op Nederlandse, Belgische en Duitse toeristen. Onder het aloude motto Lekker weg in eigen land focust het NBTC nu eens niet op de kust en de stad maar juist op het achterland. Voor de website die nog verder gevuld moet worden, vraagt zij om inhoudelijke en visuele bijdragen vanuit de Nationale Landschappen. De bedoeling is dat bezoekers op een kaart kunnen doorklikken naar de Nationale Landschappen en het bijbehorende aanbod aan activiteiten, evenementen en arrangementen. België Dan richten we de blik weer op het buitenland met een bijdrage van Eddy Rapsaet van het Regionaal Landschap Oost-Vlaanderen. Hij vertelt hoe de Regionale Landschappen en Parcs Naturels in België zijn georganiseerd. Wat opvalt is dat er in België, naast het Rijk, gemeenten en provincies nog een vierde beleidscategorie is, namelijk gewesten en gemeenschappen. De Regionale Landschappen vallen hieronder. Dat versterkt de regionale insteek, die we ook in Nederland voorstaan. Alle Regionale Landschappen hebben een verenigingsstructuur en zijn tevens georganiseerd in een informeel Vlaams overleg en een heuse federatie in Wallonië. Daar kunnen we in Nederland nog wat van leren, want hier hebben niet alle landschappen een eigen rechtspersoon. Wat we ook leren is een nieuw woord: betoelagen in plaats van subsidiëren. Misschien kunnen we samen aanspraak maken op betoelaging vanuit Europa. Andere mogelijke gebieden voor samenwerking vormen de Europese verbindingsszones en het behoud van inheemse bomen en struiken. Europa De bijdrage van Sacha Koppert van Ecorys handelt over de toekomst van EU-fondsen. Op welke subsidieregelingen kunnen de Nationale Landschappen nog aanspraak maken? Vast staat dat er na 2013 het een en ander gaat veranderen, want dan loopt de huidige subsidieperiode af. De doelen en prioriteiten die zijn vastgesteld voor de periode lijken minder mogelijkheden te bieden. Sacha ziet nog wel kansen op het gebied van internationale en -regionale samenwerking. Tijdens de parallelsessies gaan zij en Anne van Doorn en Bas Pedroli van Alterra hier nog verder op in.

5 Parallelsessies: 'matchmaking' Na de pauze gaan de deelnemers uiteen in drie groepen voor de werksessies: Stadlandrelaties, GLB en groenblauwe diensten en Ambassadeurs van het landschap en landschapsarrangementen. Doel is het verkennen van gedeelde opgaven, het identificeren van interessante Europese fondsen en het formuleren van een gezamenlijke aanpak. Hieronder staan de resultaten van de drie sessies.

6 Werksessie 1: Stad-landrelaties Oppassen voor honey-spots Volgens Pieter Veen van Servicenet zijn de Nationale Landschappen niet los te zien van hun stedelijke omgeving. Dat geldt met name voor het Groene Hart en de Randstad en het Groene Woud en Brabantstad. De Randstad verlegt haar grenzen steeds verder naar binnen, waardoor het Groene Hart zich samentrekt. Het Groene Woud verlegt haar grenzen juist naar buiten om ruimte te maken voor verbindingen tussen stad en land. Een gezamenlijke opgave ligt in het creëren van goede fysieke stad-landverbindingen en het opheffen van de barrièrewerking van snel- en spoor- en vaarwegen. Dat kan door het aanleggen van fiets- en wandelroutes, bijvoorbeeld langs oude trekvaarten. Ook kun je poorten naar het achterland realiseren, in de vorm van bezoekerscentra in de stad, zoals in Brabantstad gebeurt of transferia aanleggen langs (snel)wegen, waar mensen de auto kunnen parkeren om op de fiets of te voet het landschap te verkennen. Die vind je al in de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Andere opgaven liggen op het vlak van functionele relaties en wederzijdse belangen. Een aantrekkelijk achterland draagt bij aan regiobranding en het vestigingsklimaat van de stad. Het heeft een positief effect op de volksgezondheid en verhoogt de veiligheid in de vorm van klimaatbuffering. De derde opgave draait om de vraag welke financiële arrangementen en verdienmodellen kunnen we bedenken om de steden te laten meefinancieren aan de Nationale Landschappen? En ten slotte: hoe kunnen we de bestuurlijke samenwerking tussen de steden en de Nationale Landschappen verbeteren en samen optrekken bij het aanvragen van Europese subsidies gericht op stad-landrelaties, zoals het Purple-project en Saul? Wat zijn de gezamenlijke opgaven als het gaat om Stad-landrelaties, wat zijn mogelijke Europese financieringsbronnen en hoe komen we tot een gezamenlijke aanpak? Daarover gaat het in de discussie die wordt geleid Guus van de Hoef (Investeren in Ruimte), met een bijdrage van Sacha Koppert (Ecorys) over Europese subsidies. Europa Welke Europese fondsen kunnen worden aangesproken als het gaat om stadlandrelaties? Sacha Koppert noemt er een aantal uit het overzicht dat ze voor deze werksessie heeft samengesteld, zoals het European Voluntary Service Youth Programme. Purple en Saul zijn al eerder genoemd. Bij INTERREG 4b en c draait het om uitwisseling en het verbinden van stad en land en LEADER biedt kansen op het gebied van regionale producten, ruraal toerisme en cultureel erfgoed. De kans om een beroep te kunnen doen op de structuurfondsen neemt af na Het vestigingsklimaat is van de agenda en men focust nu op innovatie en de kenniseconomie. Maar als je hier creatief mee omgaat zijn er misschien mogelijkheden. Een van de aanwezigen stelt voor om de kenniseconomie in te zetten voor het Nationale Landschap door bijvoorbeeld apps te ontwikkelen. Willy Thijssen (Groene Woud) denkt dat het ook hier belangrijk is om de samenwerking te zoeken en eventueel een rechtspersoon in het leven te roepen. Speerpunten

7 1. Verbindingen Naar aanleiding van de levendige discussie identificeert Guus van de Hoef uiteindelijk een aantal speerpunten om gezamenlijk op te pakken. Het eerste speerpunt focust op verbindingen, niet alleen fysiek, maar ook sociaal door de stadsbewoners te binden aan het landschap. In het Groene Woud doen ze dit door het realiseren van bezoekerscentra in de stad, maar ook door een actieve gebiedscommunicatie waarbij social media worden ingezet. Stadsbewoners worden eigenaar van het gebied door deel te nemen aan een nog op te richten streekinvesteringsfonds of door een streekrekening te openen. Volgens Leny Dwarshuis, die spreekt namens de stichting Groene Hart, kun je de opgaven niet compartimentaliseren. Het realiseren van verbindingen is ook een bestuurlijke zaak. Stad en land zijn onlosmakelijk verbonden. Het Groene Hart is essentieel voor het vestigingsklimaat van de Randstad. Een aantrekkelijk groen achterland is dus ook een committment en verantwoordelijkheid van de steden. Han van der Voet van de stichting Wandelnet waarschuwt voor het gevaar van honeyspots. Aandacht voor de kwaliteit van het Nationale Landschap mag niet ten koste gaan van andere gebieden. Ook wijst hij erop dat niet alle Landschappen in dit opzicht te vergelijken zijn; de relatie van het Groene Hart of het Groene Woud met de omliggende steden is heel anders dan die van de Veluwe of Noordoost Twente. 2. Beleving en activiteiten Desalniettemin richt een tweede speerpunt zich op de beleving van en de activiteiten voor stedelingen in het Nationale Landschap. Het moet vooral leuk zijn, maar ook functioneel. Het een hoeft het ander niet uit te sluiten. Bijvoorbeeld door het bevorderen van kleinschalige, duurzame landbouw in de omgeving. De stedeling weet waar de producten vandaan komen en krijgt een goed gevoel bij het verkleinen van zijn ecologische footprint. Leny Dwarshuis pleit ervoor om in te zetten op een pakketkeuze. Ron Gast, Stichting Groene Hart, beaamt dit: wie Dordrecht zegt, zegt de Biesbosch, wie Rotterdam zegt, zou in één adem Kinderdijk moeten noemen. Goof den Hartogh van het Nationaal Landschap Rivierengebied plaatst een kanttekening. Volgens hem bestaat het gevaar dat de landschappen verworden tot een soort stadsparken. Je moet ze ook op zichzelf zien en hun intrinsieke waarde erkennen voor de bewoners en gebruikers in de landschappen zelf. 3. Bestuurlijke samenwerking Ten derde moet er meer ingezet worden op bestuurlijke samenwerking tussen de steden en de Nationale Landschappen, maar ook met de provincie. Bernt Feis (Stichting Groene Hart) mist de waterschappen in dit plaatje. Van belang is om ook andere partijen te betrekken zoals institutionele beleggers en het woningcorporaties. Ervaringen en best practices kunnen worden gedeeld op de website van Servicenet of via Linkedin. Als daarnaast direct contact gewenst om bovenstaande punten verder uit te werken, zijn diverse deelnemers bereid op afroep van het Servicenet hun bijdragen te leveren.

8 Werksessie 2: GLB en Groenblauwe Diensten Sleutelrol voor boereninitiatieven Experts Anne van Doorn (Alterra) en Arjan Koomen van Servicenet leiden de werksessie in. Van Doorn geeft een beeld van de veranderingen die door de Europese Commissie worden voorgesteld voor de eerste en tweede pijler van het GLB. Voor de verdeling van directe betalingen wordt het historisch model verlaten ten gunste van een gelijke hectarebetaling. De verschillen in betaling tussen lidstaten, tussen regio's en tussen bedrijven worden gelijkgetrokken. Daarnaast krijgen de boeren een vergroeningspremie, onder voorwaarde dat zij permanent grasland handhaven op hun bedrijf, 7 procent van het akkerbouwareaal bestemmen voor ecologisch beheer en doen aan gewasdiversificatie. Voor de tweede pijler worden zes kernprioriteiten gedefinieerd. Daarbij spelen kennisuitwisseling en de bescherming van ecosystemen die afhankelijk zijn van land- en bosbouw een rol, met speciale aandacht voor biodiversiteit en landschap. Als een van de weinige lidstaten is Nederland voorstander van vergroening, waarbij men ruimte wil voor innovatie in verband met de verduurzaming van landbouwbedrijven. Een sleutelrol is daarbij weggelegd voor boerencollectieven. Op die manier kan regionaal maatwerk geleverd worden, wat versterkend werkt voor het landschap. Als de 7 procent nationaal in plaats van per bedrijf afgerekend mag worden, maakt dat clustering van ecologisch beheer mogelijk in gebieden waar dat echt nodig is. Arjan Koomen wijst op de enorme financieringsopgave waarmee de Nationale Landschappen worden geconfronteerd. Er zijn voldoende financiële middelen nodig voor de beheeropgave, maar ook voor allerlei ontwikkelingen die plaats gaan vinden in de gebieden. Men zal het geld moeten zoeken in Europese fondsen, maar ook bij provinciale regelingen en private partijen. Voor een goede lobby moeten de Nationale Landschappen aangeven welke kant zij op willen gaan. Welke kansen zien zij? Discussie Er blijkt onzekerheid te bestaan onder de deelnemers over wat de 7 procentregeling precies gaat betekenen. Van Doorn legt uit dat men een vergoeding krijgt voor het totaal aantal hectares, dus niet per ecologische zone. Daarvoor moet iedere boer aan de drie groene voorwaarden voldoen. Alleen subsidiabel areaal telt mee voor de 7 procent, dus wegbermen vallen daar niet onder. Er zijn nog veel onduidelijkheden in de plannen van de Europese Commissie. Die bieden volgens verschillende deelnemers kansen om invloed uit te oefenen. Als de Nationale Landschappen met duidelijke ideeën komen over wat er moet gebeuren met de nieuwe maatregelen, kunnen die naar buiten worden gebracht. De vertegenwoordiger van de ANWB pleit ervoor om de recreatieve en toeristische betekenis van Nationale Landschappen te versterken, bijvoorbeeld door verbetering van de toegankelijkheid. Tussen Erik Lubberink (IPO) en Riet Dumont (provincie Gelderland) ontspint zich een stevige discussie over de Catalogus van groenblauwe diensten en de toetsing die Europa wenst van de regelingen. Lubberink merkt op dat de daarvoor benodigde toetsingscommissie er nog steeds niet is. Ook blijkt er geen registratie te bestaan van de regelingen en de bijbehorende budgetten. Het is de vraag of het mogelijk is om te controleren op zaken als cumulatie, zoals de Europese regelgeving voorschrijft. Dumont

9 wijst er echter op dat de eerste regeling wel degelijk goedgekeurd is door Brussel. Alleen de jaarlijkse wijzigingen daarop zijn niet getoetst. Lubberink vraagt zich af of er voor de subsidieverlening niet een eenvoudige systematiek kan worden ontwikkeld waarin al die controles besloten liggen. Een systematiek waarbij de zaken veel beter aan elkaar worden gekoppeld, zodat integrale afwegingen kunnen worden gemaakt. Daarbij kan men gebruik maken van bestaande pakketten. Hij waarschuwt voor een groenblauwe dienstenregeling zoals men die in Gelderland voorstelt, die door de gemeenten wordt uitgevoerd. Riet Dumont antwoordt daarop dat zij aan de basis stond van de vier Natura 2000-gebieden en de eerste Regeling groenblauwe diensten, met contracten van 30 jaar looptijd. Het blijkt te werken als een trein! De gemeenten zijn door Brussel erkende uitvoeringsdiensten en er is sprake van cofinanciering. Dumont wijst erop dat men hier zit te wachten op maatwerk. Erik Lubberink zegt daarop ook een voorstander van maatwerk te zijn, maar daarbij loopt hij steeds aan tegen de administratieve lasten en uitvoeringslasten. De systemen worden te ingewikkeld op die manier, dus is het beter uit te gaan van de bestaande mogelijkheden en te zoeken naar synergie. Dumont en Lubberink blijven het hierover oneens. Volgens Dumont zijn de lijnen heel kort: bij de afgesloten overeenkomsten zitten alleen de gemeente, de Rabobank en de boer ertussen. Maatwerk en collectieven Rob Schröder (Alterra) houdt een pleidooi om de sluizen naar Europa open te zetten en om samen met de vier pilotgebieden een lobby op te zetten. Volgens Gert-Jan van Herwaarden (Landschapsbeheer Nederland) is het mogelijk om 250 miljoen euro extra te bestemmen voor natuur en landschap, gezien de Europese opgave om 30 procent van de eerste pijler te bestemmen voor vergroeningsmaatregelen. Daar ligt een geweldige kans voor belanghebbenden bij natuur en landschap, dus de Nationale Landschappen. Om dat geld 'binnen te hengelen' is maatwerk nodig; er moeten collectieven komen en een gebiedsgerichte aanpak. Van Herwaarden benadrukt wel dat boeren werkelijk iets moeten terugdoen, als maatschappelijke dienstverlening, om de groene premie te ontvangen. Het idee van maatwerk en collectieven krijgt steun van verschillende andere deelnemers. Er zijn al goede ervaringen opgedaan met collectieven voor weidevogelbeheer. Verder wordt erop gewezen dat men voor een lobby in Europa met eenvoudige boodschappen moet komen, zoals een clustering van ecologisch beheer, of actief handelen in plaats van passief geld ontvangen. Rol Servicenet Wat kan de meerwaarde zijn van Servicenet in het licht van de komende veranderingen? Lennart Graaff vraagt welke rol Servicenet zou kunnen vervullen. Opgemerkt wordt dat Europa alleen geld geeft voor opbrengstderving, terwijl je zou wensen dat de 7 procentregeling echt meerwaarde gaat creëren voor het landschap. Servicenet zou op dit gat moeten wijzen. Bekeken moet worden of er een publiekprivaat constructieplan voor goed beheer kan worden verzonnen. Een andere mogelijke rol van Servicenet is informatievoorziening: inzichtelijk maken wat de mogelijkheden zijn van de GLB-lijn. Servicenet zou kunnen aanschuiven in de discussie die het IPO gaat voeren met verschillende partijen over de manier waarop het agrarisch natuurbeheer buiten de EHS moet worden vormgegeven.

10 Binnen de Nationale Landschappen zijn veel ervaringen opgedaan met SNL, die het Servicenet zou kunnen bundelen. Verschillende deelnemers pleiten ervoor dat Servicenet samen gaat werken met vergelijkbare gebieden in het buitenland, bijvoorbeeld in Vlaanderen of Duitsland. Op die manier kan ook meer invloed worden uitgeoefend in Brussel. Meerdere deelnemers zijn van mening dat er een groot, stevig kader moet worden neergezet, waarbinnen je vervolgens alle kanten nog op kan (maatwerk). Lennart Graaff geeft uitleg over het experiment Nationaal Landschap 2.0, waarmee Servicenet bezig is. Wat gebeurt er als je samen met een aantal experts zoals Hans Mommaas, in korte tijd komt tot een nieuw arrangement: een gebiedsgericht financierings- en organisatiemodel voor een Nationaal Landschap, los van de bestaande kaders? Om met een aantal relevante partijen na te denken over dat model, zou een soort 'derde ruimte' moeten worden gecreëerd. Het is de bedoeling dit experiment vóór de zomer te starten. Conclusies Aan het eind van de werksessie trekt Lennart Graaff een aantal conclusies: - Het Servicenet moet de betekenis duidelijk maken van de GLB-discussie voor de Nationale Landschappen. Hiermee zal het Servicenet aan de slag gaan. Er wordt op de website plaats voor ingeruimd. - Het is handig als de lijn naar de bron van informatie zo kort mogelijk wordt gemaakt. - De informatie moet zo worden gestroomlijnd dat de Nationale Landschappen tot een gezamenlijke aanpak kunnen komen. Het lijkt interessant om dit idee te betrekken in het experiment Nationaal Landschap Goede en slechte ervaringen van Nationale Landschappen moeten worden gedeeld, zodat er lering uit kan worden getrokken. - Als dat zinvol is, moet er gelobbyd worden. - Geïnteresseerden in deelname aan het experiment Nationaal Landschap 2.0 of informatie-uitwisseling kunnen zich melden bij Arjan Koomen of Lennart Graaff. Lennart Graaff meldt Servicenet rond de zomer van 2012 een bestuurlijke conferentie wil organiseren. Daarvoor worden dan ook gedeputeerden en CEO's uit het bedrijfsleven uitgenodigd.

11 Werksessie 3: Ambassadeurs van het landschap en landschapsarrangementen Initiatieven van onderop uitlokken Jan Rutten van Servicenet houdt een korte inleiding. Hij vraagt de deelnemers om zich voor te stellen en een voorbeeld te noemen van waar men mee bezig is, betreffende het versterken van ondernemerschap. Een greep uit de activiteiten: - streekproduct - Groen Ommeland Utrecht (community app.) - landschapsarrangement Nationaal Landschap - regionale beeldverhalen, ondernemers, ondernemers meteen betrekken - Ambassadeurs van het landschap - label voor brand Nationaal Landschap - rondleidingen door streekbewoners - website groenehart.nl - Dag van het Nationale Landschap Smaakvolle streek Welke andere goede initiatieven bestaan er? - Speeddaten: doel daarvan is om tijdens een gesprek van 5 minuten samen met je gesprekspartner tot een goed idee te komen. Tijdens zo n sessie ga je daardoor met diverse vertegenwoordigers het gesprek aan en ontstaan allerlei ideeën. - Landschapsbeheer Zuid Holland organiseerde allerlei acties samen met Recron, met als resultaat bijvoorbeeld het verbeteren van een ecologische verbinding. Doel is meer kennis van de mogelijkheden in plaats van onmogelijkheden benadrukken. Meer bekendheid zorgt voor meer draagvlak. Denk aan verbetering van het leefmilieu van een amfibie, zonder drastische maatregelen, die vele mensen wél kennen, te hoeven treffen. - Er loopt momenteel een pilot betreffende natuurbegraafplaatsen. Dit gebeurt van onderaf, vanuit de gebruikersbehoefte. Welke tips willen mensen meegeven? - Probeer om niet te veel of altijd een groot project te realiseren. Klein beginnen kan ook goed werken. - Bedenk dat bijvoorbeeld agrariërs snel dingen van een collega aannemen. Zorg dat ook die onderlinge communicatie goed werkt. Agrariërs weten immers zoveel van het landschap. - Probeer de vertegenwoordigers van de Nationale Landschappen dichter bij elkaar te brengen. Nu werkt iedereen nog op zijn eigen eiland. De RECRON is bezig met het aanjagen en faciliteren van projecten en wil draagvlak bij mensen creëren. De rol van de RECRON verschilt wel per project; soms is alleen samenwerking nodig in de opstartfase, soms blijft de organisatie ook betrokken als het project al gestart is. Cursus Ambassadeur van het landschap De cursus waarbij mensen worden opgeleid tot ambassadeur van het landschap wordt kort toegelicht. De cursus bestaat uit een theoriedeel en een excursiedeel met als doel: het overdragen van kennis van het betreffende gebied en een ambassadeur opleiden die zijn liefde voor het gebied kan overdragen aan anderen. Deze cursus is gestart met mensen die betrokken zijn bij de Nationale Parken, daarna zijn ook vertegenwoordigers

Binden, bewaren, bezielen en betalen

Binden, bewaren, bezielen en betalen EGH/ZHL november 2013 Binden, bewaren, bezielen en betalen voor landschap en erfgoed in Zuid-Holland Zuid-Holland heeft veel te bieden qua natuur, landschap en erfgoed. Er zijn talrijke partijen die zich

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 POP-3 Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020 1 Provincie Zeeland Uitvoering POP-3: Johan Wandel Boy Saija Arjon Copper Programma Zeeuws

Nadere informatie

1. We willen doorgaan met behoud en versterking van de kwaliteiten van de IJsseldelta

1. We willen doorgaan met behoud en versterking van de kwaliteiten van de IJsseldelta Resultaten Advies en Initiatiefraad Nationaal Landschap IJsseldelta 29 november 2013 Nationaal Landschap IJsseldelta is in verandering. Transitie noemen we dat. We bereiden ons voor op een andere manier

Nadere informatie

Gebiedsontwikkeling Kinderdijk Herontwikkeling entreezone

Gebiedsontwikkeling Kinderdijk Herontwikkeling entreezone Gebiedsontwikkeling Kinderdijk Herontwikkeling entreezone Programma Fatih Ozdere Algemene introductie Samenwerking met Alblasserdam en SWEK Financien Lennart Graaff - procesmanager Proces project Gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Binden, bewaren, bezielen en betalen

Binden, bewaren, bezielen en betalen Binden, bewaren, bezielen en betalen voor landschap en erfgoed in Zuid-Holland Zuid-Holland heeft veel te bieden qua natuur, landschap en erfgoed. Er zijn talrijke partijen die zich daar voor inzetten:

Nadere informatie

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk Nationale landschappen: aandacht en geld nodig! 170610SC9 tk 7 Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk De Rekenkamer Oost-Nederland heeft onderzoek

Nadere informatie

Landschap en Ruimtelijke Kwaliteit

Landschap en Ruimtelijke Kwaliteit Landschap en Ruimtelijke Kwaliteit Even terugkijken Successen van de afgelopen tijd Uniek systeem voor duurzaam beheer Zelfstandige Landschapsfondsen Betrokkenheid ANV s en andere lokale partijen Voorbeeld

Nadere informatie

Workshop Samenwerken met ondernemers

Workshop Samenwerken met ondernemers Workshop Samenwerken met ondernemers Met de terugtredende overheid is er in relatie tot de Nationale Landschappen (meer nog dan voorheen) een grotere rol weggelegd voor het bedrijfsleven. Dat vraagt in

Nadere informatie

vzw Kempens Landschap

vzw Kempens Landschap vzw Kempens Landschap Een unieke en exemplarische landschapsvereniging vzw Kempens Landschap Een unieke en exemplarische landschapsvereniging In 1997 werd vzw Kempens Landschap opgericht om landschap en

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomst 31-10 Workshop promotie van het gebied

Netwerkbijeenkomst 31-10 Workshop promotie van het gebied Netwerkbijeenkomst 31-10 Workshop promotie van het gebied Centrale vraag De regionale organisaties hebben vaak een belangrijke rol in de promotie van het gebied. De subsidies voor promotie zijn er niet

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

Ambassadeurs van het landschap Leidsche Ommelanden

Ambassadeurs van het landschap Leidsche Ommelanden Ambassadeurs van het landschap Leidsche Ommelanden Cursus Ambassadeurs van het landschap Leidsche Ommelanden Begin 2013 heeft IVN, Instituut voor natuureducatie en duurzaamheid, de cursus Ambassadeurs

Nadere informatie

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid,

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid, Transformatie van de woningvoorraad Een afname van het aantal huishoudens heeft gevolgen voor de woningvoorraad. Dit geldt ook vergrijzing. Vraag en aanbod sluiten niet meer op elkaar aan. Problemen van

Nadere informatie

Kennisfestival Menukaart FoodValley Regio d.d. 16 februari 2015. Workshop Menukaart voor ondernemers - 2. Workshop Menukaart voor ondernemers

Kennisfestival Menukaart FoodValley Regio d.d. 16 februari 2015. Workshop Menukaart voor ondernemers - 2. Workshop Menukaart voor ondernemers Workshop Menukaart voor ondernemers Wat betekent werken met de Menukaart voor ondernemers? Waar moet een aanvraag aan voldoen? Wat komt daar allemaal bij kijken? Hoe organiseer je de dialoog met de omgeving?

Nadere informatie

Bidbook Servicenet Nationale Landschappen

Bidbook Servicenet Nationale Landschappen Bidbook Servicenet Nationale Landschappen is een organisatie van en voor de Nationale Landschappen. Dit bidbook laat zien waar wij voor staan en waar wij de komende jaren aan willen werken. Samen met iedereen

Nadere informatie

B-107 Green Deal Icoonproject recreatiegebieden en natuur Veluwe

B-107 Green Deal Icoonproject recreatiegebieden en natuur Veluwe B-107 Green Deal Icoonproject recreatiegebieden en natuur Veluwe Ondergetekenden 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen, handelend als bestuursorgaan,

Nadere informatie

Twentse landbouw in nieuw krachtenveld. Gerko Hopster &JurgenNeimeijer

Twentse landbouw in nieuw krachtenveld. Gerko Hopster &JurgenNeimeijer Twentse landbouw in nieuw krachtenveld Gerko Hopster &JurgenNeimeijer Programma Voorstellen Stellingen Presentatie trends en ontwikkelingen Discussie Conclusies en afronding Pratensis Adviesbureau voor

Nadere informatie

Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol

Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol Behoud en ontwikkeling van het landelijk karakter en de openheid van het gebied met ruimte voor landbouw, natuur, water, recreatie,

Nadere informatie

AGRARISCH NATUUR- EN LANDSCHAPSBEHEER EN STARING ADVIES

AGRARISCH NATUUR- EN LANDSCHAPSBEHEER EN STARING ADVIES AGRARISCH NATUUR- EN LANDSCHAPSBEHEER EN STARING ADVIES De provincies willen waardevolle landbouwgebieden en natuurterreinen verder ontwikkelen. Staring Advies kan eigenaren van agrarische bedrijven en

Nadere informatie

Wild van de Veluwe! Op weg naar een Veluwemanifest.?

Wild van de Veluwe! Op weg naar een Veluwemanifest.? 1 Wild van de Veluwe! Op weg naar een Veluwemanifest.? Ondergetekende organisaties zijn wild van de Veluwe, en willen daar werk van maken! De Veluwe behoort tot de mooiste en bijzonderste gebieden van

Nadere informatie

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007 K a n s e n voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t Onderzoeksrapport Mei 2007 Opdrachtgever: Uitvoerenden: In samenwerking met: Provincie Noord-Brabant Brabants Landschap Brabants Particulier

Nadere informatie

Natuurbegraven als economische drager voor natuur en landschap 29 mei 2013

Natuurbegraven als economische drager voor natuur en landschap 29 mei 2013 Natuurbegraven als economische drager voor natuur en landschap 29 mei 2013 Aan de deelnemers van de bijeenkomst is gevraagd aan te geven wat de gewenste rol is van de publieke partijen (Rijk, Provincie

Nadere informatie

Toerisme en Recreatie

Toerisme en Recreatie Toerisme en Recreatie Wat speelt er? De vraagstukken over toerisme en recreatie zijn divers. Er zijn vraagstukken met betrekking tot de routestructuur, de kwaliteiten in het gebied en nieuwe functies.

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF FEBRUARI 2014 NR. 2

NIEUWSBRIEF FEBRUARI 2014 NR. 2 Vanaf 1 januari 2016 gaat Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb2016) van start. Vanuit een collectieve aanpak van het agrarisch natuur- en landschapsbeheer willen overheid, koepels en collectieven

Nadere informatie

EU subsidies voor KRW opgaven

EU subsidies voor KRW opgaven EU subsidies voor KRW opgaven Themabijeenkomst op 26 november 2015 Govert Kamperman en Wimjan van der Heijden Waar staan we bij stil Kerndoelstellingen Europa Europa 2020-strategie EU subsidies, waar begint

Nadere informatie

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP A. Inleiding en doelstelling In de regiocommissie van 24 oktober jl. is toegezegd dat het college de raad een voorstel doet ten aanzien van de

Nadere informatie

JAARVERSLAG STICHTING GEEFEROM

JAARVERSLAG STICHTING GEEFEROM JAARVERSLAG STICHTING GEEFEROM 2013 Arnhem, juni 2014 Voorwoord Voor u ligt het eerste jaarverslag van Stichting Geeferom 2013. Een Stichting opgericht vanuit een visie dat vele kleine beetjes een mooiere,

Nadere informatie

Gebiedsprogramma 2016-2020. Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020.

Gebiedsprogramma 2016-2020. Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020. Gebiedsprogramma 2016-2020 Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020. 1 Integrale gebiedsopgaven Initiëren, faciliteren en uitvoeren van integrale gebiedsopgaven

Nadere informatie

Nationaal Park De Biesbosch in de Biesboschregio. Dick Verheijen 4 oktober 2013

Nationaal Park De Biesbosch in de Biesboschregio. Dick Verheijen 4 oktober 2013 Nationaal Park De Biesbosch in de Biesboschregio Dick Verheijen 4 oktober 2013 Biesbosch ontwikkelingen Toekomstvisie Biesbosch 2021 Natuur en gezondheid, ook in de Biesbosch Biesbosch feiten Nationaal

Nadere informatie

ons kenmerk DIR/EUI/U201401037 Lbr. 14/037

ons kenmerk DIR/EUI/U201401037 Lbr. 14/037 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Dienstverlening Directie Europa VNG uw kenmerk ons kenmerk DIR/EUI/U201401037 Lbr. 14/037 bijlage(n) datum

Nadere informatie

Lokaal economisch beleid

Lokaal economisch beleid Lokaal economisch beleid Op weg naar een dynamische agenda voor de toekomst Tweede ondernemersavond 13 oktober 2014 Programma Opening 19:30 Doel van de avond 19:35 Terugblik 1 e ondernemersavond 19:40

Nadere informatie

Selectief maar voortvarend investeren in effectief agrarisch natuurbeheer

Selectief maar voortvarend investeren in effectief agrarisch natuurbeheer Selectief maar voortvarend investeren in effectief agrarisch natuurbeheer De breedte van het speelveld Betaald beheer (SNL): 179.000 ha, 64 mln. (excl. ganzen) 13.500 bedrijven = 27% van grondgebonden

Nadere informatie

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur

Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling. Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Duurzaamheid als drager voor gebiedsontwikkeling Drs. ing. Bert Krikke Projectdirecteur Inhoud presentatie 0. Hoe omgaan met ambities 1. Wat is het Ecomunitypark 2. Voor wie is het park 3. Van samenwerking

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 576 Natuurbeleid Nr. 17 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Resultaten online enquête Kennisknooppunt Stadslandbouw

Resultaten online enquête Kennisknooppunt Stadslandbouw Resultaten online enquête Kennisknooppunt Stadslandbouw 7 oktober 2015, Jan Eelco Jansma Samenvatting Dit document doet verslag van een online enquête (voorjaar-zomer 2015) onder betrokkenen bij stadslandbouw.

Nadere informatie

Maken dat natuur tegen een stootje kan Natuur combineren met

Maken dat natuur tegen een stootje kan Natuur combineren met Vooruit met natuur Stelt u zich voor een sterke, fitte, sprankelende natuur, waarvan je volop kunt genieten. Natuur dichtbij, die ontspant en die maakt dat je je prettig voelt op de plek waar je woont.

Nadere informatie

ondernemers in het gebied? En hoe kun je dit mogelijk maken binnen de kaders van de intergemeentelijke structuurvisie?

ondernemers in het gebied? En hoe kun je dit mogelijk maken binnen de kaders van de intergemeentelijke structuurvisie? Netwerk en inspiratiebijeenkomst Design Academy Eindhoven Op 14 maart 2013 werd de tweede netwerkbijeenkomst van het jaar georganiseerd voor alle ambtelijke medewerkers die betrokken zijn bij de gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Provincie Zuid-Holland www.zuid-holland.nl. oduct&productid=2930. oduct&productid=15495

Provincie Zuid-Holland www.zuid-holland.nl. oduct&productid=2930. oduct&productid=15495 Update Subsidiemogelijkheden d.d. 5 december 2013 Inleiding Het project Versterken oeverwallen Bodegraven-Woerden richt zich op het behoud en het versterken van de landschappelijke kwaliteiten van de oeverwallen

Nadere informatie

Verkenning Metropolitaan landschap Hof van Delfland inclusief: Delflandse kust, Westlandse Zoom, Buytenhout en Rottemeren

Verkenning Metropolitaan landschap Hof van Delfland inclusief: Delflandse kust, Westlandse Zoom, Buytenhout en Rottemeren Verkenning Metropolitaan landschap Hof van Delfland inclusief: Delflandse kust, Westlandse Zoom, Buytenhout en Rottemeren Opdrachtgevers: Wethouder Revis, Den Haag Wethouder Van Huffelen, Rotterdam i.s.m.

Nadere informatie

Voor de kwaliteit van Limburg. Nationaal landschap Zuid-Limburg POL 2014 Regiobijeenkomst 3 april 2014

Voor de kwaliteit van Limburg. Nationaal landschap Zuid-Limburg POL 2014 Regiobijeenkomst 3 april 2014 Voor de kwaliteit van Limburg Nationaal landschap Zuid-Limburg POL 2014 Regiobijeenkomst 3 april 2014 Prioriteit provinciale belangen Regio s van provinciaal belang: Nationaal Landschap Zuid-Limburg Maasdal

Nadere informatie

Eindrapportage. Project Verbreding augustus 2008 juli 2012

Eindrapportage. Project Verbreding augustus 2008 juli 2012 Vereniging voor verbrede landbouw De Frisse Wind Eindrapportage Project Verbreding augustus 2008 juli 2012 POP/ILG projectnummer: 2008-41517-32609 Contact: Westfriesedijk 164 1767 CV Kolhorn info@defrissewind.nl

Nadere informatie

Verslag Themabijeenkomst Recreatie en Toerisme

Verslag Themabijeenkomst Recreatie en Toerisme Verslag Themabijeenkomst Recreatie en Toerisme Datum bijeenkomst: 22 oktober 2012 Auteur: Els Holsappel Locatie: Landal GreenParks Coldenhove in Eerbeek (met dank aan gastheer Martin Bes) Aanwezig: 60

Nadere informatie

Gangmakers voor Bussum!

Gangmakers voor Bussum! Met de fusie tussen Bussum, Naarden en Muiden in het vizier en de op handen zijnde Raadsverkiezingen in maart 2014 geeft de Bussumse Ondernemers Vereniging (BOV) met dit pamflet haar visie op de economische

Nadere informatie

Stellingen Provinciale Staten

Stellingen Provinciale Staten Stellingen Provinciale Staten Thema s en onderwerpen Toelichting... 2 Algemene informatie... 3 Thema: Economie... 3 1.1 Samenwerking Duitsland *... 3 2.1 Landbouw... 3 3.1 Recreatie en toerisme... 4 Thema

Nadere informatie

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013 FRYSLÂN FOAR DE WYN Plan van aanpak Finale versie, 14 november 2013 Albert Koers, Comité Hou Friesland Mooi Hans van der Werf, Friese Milieu Federatie Johannes Houtsma, Platform Duurzaam Friesland FRYSLÂN

Nadere informatie

Symposium Zoogdiervereniging De toekomst van de Natuursector 27 januari 2012

Symposium Zoogdiervereniging De toekomst van de Natuursector 27 januari 2012 Symposium Zoogdiervereniging De toekomst van de Natuursector 27 januari 2012 prof. mr. Friso de Zeeuw praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft directeur Nieuwe Markten Bouwfonds Ontwikkeling De

Nadere informatie

GEMEENTE LOPIK VOORSTEL. Raadsvergadering d.d. 21 november 2006 Nr. : 10. Aan de raad van de gemeente Lopik.

GEMEENTE LOPIK VOORSTEL. Raadsvergadering d.d. 21 november 2006 Nr. : 10. Aan de raad van de gemeente Lopik. VOORSTEL GEMEENTE LOPIK Raadsvergadering d.d. 21 november 2006 Nr. : 10 Aan de raad van de gemeente Lopik. Onderwerp: Ontwikkelingsplanologie/Verevening Behandelend ambtenaar: J.C. van Kats Voorstel: 1.

Nadere informatie

Het nieuwe GLB en de positie van agrarisch natuurbeheer en ANV s

Het nieuwe GLB en de positie van agrarisch natuurbeheer en ANV s Het nieuwe GLB en de positie van agrarisch natuurbeheer en ANV s Paul Terwan Drachten, 14-12-2011 ALV BoerenNatuur Belangrijkste veranderingen EU-geldstroom naar NL neemt iets af, vooral in eerste pijler

Nadere informatie

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad als beleving

Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad als beleving Werkconferentie woensdagmiddag 24 april Erfgoednota Leiden Startdocument voor hoofdthema Stad als beleving Erfgoed is in de nieuwe erfgoednota een breed begrip; de cultuurhistorie van Leiden uit zich op

Nadere informatie

Eijsden. Economische activiteit

Eijsden. Economische activiteit Eijsden Eijsden Eijsden is met ruim 8000 inwoners de grootste kern van de Limburgse gemeente Eijsden-Margraten. Deze fusiegemeente, die in 2011 ontstond, bestaat verder uit 14 andere kernen, en 25 gehuchten

Nadere informatie

Draag bij aan een fraaie Vechtstreek! Steun het Landschapsfonds Vechtvallei

Draag bij aan een fraaie Vechtstreek! Steun het Landschapsfonds Vechtvallei Draag bij aan een fraaie Vechtstreek! Steun het Landschapsfonds Vechtvallei LANDSCHAPSFONDS VECHTVALLEI Draag bij aan een fraaie Vechtstreek! De Vechtstreek is een uniek gebied in de dicht bevolkte Randstad,

Nadere informatie

Speeches Johannes Kramer t.b.v. de opening streekhûs Noardeast Fryslân op 5 november 2012

Speeches Johannes Kramer t.b.v. de opening streekhûs Noardeast Fryslân op 5 november 2012 Speeches Johannes Kramer t.b.v. de opening streekhûs Noardeast Fryslân op 5 november 2012 Johannes Kramer welkom en opening bijeenkomst Als gebiedsgedeputeerde van Noordoost Fryslân wil ik u, mede namens

Nadere informatie

Verslag Workshop Groene diensten

Verslag Workshop Groene diensten Verslag Workshop Groene diensten Groene diensten Groenbeheer, landschapsbeheer, natuur. Opbouw workshop Er zijn twee workshops gehouden, aan het eind van de ochtend en begin van de middag. De beide workshops

Nadere informatie

Alles van waarde is weerloos over landschap, herijking EHS groen blauwe diensten

Alles van waarde is weerloos over landschap, herijking EHS groen blauwe diensten Alles van waarde is weerloos over landschap, herijking EHS groen blauwe diensten Gerbrand van t Klooster LTO Nederland Coördinator ruimtelijke ordening Waarden van het landschap, RLG (1996): ruimte en

Nadere informatie

Groengebied Amstelland AB 10-11-2011 Agendapunt 9 eerder door het bestuur behandelde notities over rol en positie GGA BIJLAGE 1 DISCUSSIENOTITIE

Groengebied Amstelland AB 10-11-2011 Agendapunt 9 eerder door het bestuur behandelde notities over rol en positie GGA BIJLAGE 1 DISCUSSIENOTITIE Groengebied Amstelland AB 10-11-2011 Agendapunt 9 eerder door het bestuur behandelde notities over rol en positie GGA BIJLAGE 1 DISCUSSIENOTITIE Bestuurlijke begeleidingsgroep Visie Amstelland Aantal bijlagen:

Nadere informatie

Enquête kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie

Enquête kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie Enquête kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie Energie besparen in monumenten en lokaal energie opwekken op landgoederen In het kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie werkt de

Nadere informatie

Stand van Zaken Campagne Hart van Europa

Stand van Zaken Campagne Hart van Europa Stand van Zaken Campagne Hart van Europa September 2013 1. De Partners de solide basis van onze Euregionale samenwerking! Hart van Europa is een samenwerkingsverband tussen: Toerisme Limburg (BE) Fédération

Nadere informatie

Aandacht voor voedsel bij Gelderse gemeenten. Resultaten digitale verkenning 22 september 14

Aandacht voor voedsel bij Gelderse gemeenten. Resultaten digitale verkenning 22 september 14 Aandacht voor voedsel bij Gelderse gemeenten Resultaten digitale verkenning 22 september 14 In het kort Doelgroep: Gelderse gemeenten Doel: verkennen behoefte aan provinciale ondersteuning bij faciliterende

Nadere informatie

Partners gezocht voor Strategische Innovaties in de Gastvrijheidssector

Partners gezocht voor Strategische Innovaties in de Gastvrijheidssector Partners gezocht voor Strategische Innovaties in de Gastvrijheidssector 1. Inleiding In de visie van de Gastvrijheidssector voor 2025 (Vinden, Verrassen, Verbinden) is de missie geformuleerd dat Nederland

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

Erfgoed als krachtvoer. Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s

Erfgoed als krachtvoer. Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s Erfgoed als krachtvoer Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s U wilt nieuw leven blazen in uw dorp, stad of regio? Als alles tegen zit, is er altijd nog het erfgoed. Het DNA van het

Nadere informatie

Bewonersvereniging Noordwest

Bewonersvereniging Noordwest Bewonersvereniging Noordwest Centrum Publieksparticipatie Natura 2000 T.a.v. 65 Postbus 30316 2500 GH Den Haag Betreft: Zienswijze van de Bewonersvereniging Noordwest (Wageningen) op aanwijzing van Het

Nadere informatie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie

Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie Mr Roger VAN BOXTEL, Minister of City Management and Integration, Netherlands Tweede Europese Forum over de cohesie Georganiseerd door de Europese Commissie 21-22 mei 2001 Enkel gesproken tekst geldt Tweede

Nadere informatie

Concept Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land

Concept Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land Concept Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land 3 februari 2010 Inhoudsopgave 1. Aanleiding, doel en aanpak 2. Waar wél; concentratiegebieden 3. Waar niét: vrijwaringsgebieden i 4. Overig Nederland

Nadere informatie

Voor wie doet u het allemaal? Ontdek het met uw eigen Verdienmodel

Voor wie doet u het allemaal? Ontdek het met uw eigen Verdienmodel Voor wie doet u het allemaal? Ontdek het met uw eigen Verdienmodel Voor wie doet u het eigenlijk allemaal? Veel ondernemers werken met passie aan hun product of dienst. Dan komt het weleens voor dat ondernemers

Nadere informatie

Nieuwsbrief december 2007

Nieuwsbrief december 2007 Vereniging voor verbrede landbouw De Frisse Wind Secretariaat: Westfriesedijk 164, 1767 CV Kolhorn Telefoon: 0224-531304 Email: info@defrissewind.nl Website: www.defrissewind.nl Nieuwsbrief december 2007

Nadere informatie

Voorstel Marketing en Promotie Veluwe. Regionaal Bureau voor Toerisme Arnhem Nijmegen

Voorstel Marketing en Promotie Veluwe. Regionaal Bureau voor Toerisme Arnhem Nijmegen Voorstel Marketing en Promotie Veluwe Regionaal Bureau voor Toerisme Arnhem Nijmegen VOORSTEL MARKETING & PROMOTIE VELUWE VRAAGSTELLING: Opstellen van een toeristisch marketingactiviteitenprogramma voor

Nadere informatie

Verslag Academische Werkplaatssessie Metropoolregio Amsterdam 16 november

Verslag Academische Werkplaatssessie Metropoolregio Amsterdam 16 november Verslag Academische Werkplaatssessie Metropoolregio Amsterdam 16 november Gastregio: Metropoolregio Amsterdam Locatie: Stadsregio Amsterdam Thema: Metropoolregio; naar meer betrokkenheid van toeristische

Nadere informatie

Plan van Aanpak Vrijwilligerswerk 2007 tot 2011. Aanpakken Maar!

Plan van Aanpak Vrijwilligerswerk 2007 tot 2011. Aanpakken Maar! Plan van Aanpak Vrijwilligerswerk 2007 tot 2011 Aanpakken Maar! INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 2. RONDETAFELGESPREKKEN 2.1 Algemene uitkomsten van de rondetafelgesprekken 2.2 Aanbevelingen professor Meijs

Nadere informatie

Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt

Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt Alsjeblieft: 26 tips voordat je een BOB Borrel bezoekt Inleiding Ondanks het feit dat iedereen weet dat netwerken van belang is - we zullen dan ook niet meer ingaan op het waarom - blijkt dat veel mensen

Nadere informatie

EN WIE NODIGT NU DE GASTEN UIT?

EN WIE NODIGT NU DE GASTEN UIT? EN WIE NODIGT NU DE GASTEN UIT? Onderzoek naar Toerisme & Recreatie in Bedum AANLEIDING VAN HET ONDERZOEK Onderwerp dat door burgers is aangedragen Veel beleidsvrijheid van de gemeente, passend in regionale

Nadere informatie

Overzicht verkiezingsprogramma s over cultuur/erfgoed/monumenten

Overzicht verkiezingsprogramma s over cultuur/erfgoed/monumenten Verkiezingen Provinciale Staten van Zuid-Holland Overzicht verkiezingsprogramma s over cultuur/erfgoed/monumenten VVD: De VVD wil het karakter van het landschap van Zuid-Holland zoveel mogelijk behouden.

Nadere informatie

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd.

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd. Plan van Aanpak Vermaatschappelijking van groen, natuur en landschap 2016-2017 23 november 2015 Aanleiding De provincie geeft aan dat draagvlak en betrokkenheid van burgers en maatschappelijke organisaties

Nadere informatie

J^ J. provmcie ~^^^ groningen

J^ J. provmcie ~^^^ groningen J^ J. provmcie ~^^^ groningen 13 maart 2012 Corr.nr. 2012-11.623, LGW Nummer 6/2012 Zaaknr. 385833 Voordracht van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten over deelname aan RaboStreekrekeningen en de

Nadere informatie

Samenwerkingsovereenkomst Wind Werkt voor Goeree-Overflakkee. Gemeente Goeree-Overflakkee Provincie Zuid-Holland Coöperatie Windgroep

Samenwerkingsovereenkomst Wind Werkt voor Goeree-Overflakkee. Gemeente Goeree-Overflakkee Provincie Zuid-Holland Coöperatie Windgroep Samenwerkingsovereenkomst Wind Werkt voor Goeree-Overflakkee Gemeente Goeree-Overflakkee Provincie Zuid-Holland Coöperatie Windgroep Opzet van vanavond Agenda Noodzaak en meerwaarde voor Goeree-Overflakkee:

Nadere informatie

Provinciale Staten van Overijssel

Provinciale Staten van Overijssel www.prv-overijssel.nl Provinciale Staten van Overijssel Postadres Provincie Overijssel Postbus 10078 8000 GB Zwolle Telefoon 038 425 25 25 Telefax 038 425 75 02 Uw kenmerk Uw brief Ons kenmerk Datum EMT/2005/1830

Nadere informatie

Gezamenlijke routekaart voor de gastvrijheidseconomie van Gastvrij Nederland en het Interprovinciaal Overleg (IPO)

Gezamenlijke routekaart voor de gastvrijheidseconomie van Gastvrij Nederland en het Interprovinciaal Overleg (IPO) Gezamenlijke routekaart voor de gastvrijheidseconomie van Gastvrij Nederland en het Interprovinciaal Overleg (IPO) Kasteel de Haar, Haarzuilens 8 februari 2011 Gastvrij Nederland en IPO spannen zich in

Nadere informatie

Toeristen in Nederland

Toeristen in Nederland Toeristen in Nederland Het is bijna zomer. Veel Nederlanders gaan lekker op vakantie naar het buitenland. Maar er komen ook heel veel buitenlandse toeristen naar Nederland. Hoeveel zijn dat er eigenlijk?

Nadere informatie

RESULTATEN LANDGOEDERENBELEID

RESULTATEN LANDGOEDERENBELEID Deze folder is opgesteld door OPG en adviesbureau Wing en is gefinancierd door de provincie Overijssel. Het geeft een indicatief beeld van de resultaten van het landgoederenbeleid van de provincie Overijssel

Nadere informatie

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0 Criteria Naam en nummer Soort Instellingsdatum Besluitvorming Nut en noodzaak Functie Doel Ambtelijk beheerder Voeding Toelichting B0442003 Reserve Cofinancieringsfonds Kennis en innovatie Bestemmingsreserve

Nadere informatie

CIVIC CROWDFUNDING VOOR EINDHOVEN

CIVIC CROWDFUNDING VOOR EINDHOVEN Raadsnummer 15R6401 CIVIC CROWDFUNDING VOOR EINDHOVEN Inleiding Crowdfunding is een vorm van financiering voor projecten en ondernemingen. Een grote groep mensen legt een klein bedrag in om een project

Nadere informatie

Voorzitter, een mooi politiek moment, de laatste algemene beschouwingen van dit College, de opmaat naar de begroting voor het verkiezingsjaar.

Voorzitter, een mooi politiek moment, de laatste algemene beschouwingen van dit College, de opmaat naar de begroting voor het verkiezingsjaar. Naar Groningen 2.0 Voorzitter, een mooi politiek moment, de laatste algemene beschouwingen van dit College, de opmaat naar de begroting voor het verkiezingsjaar. In het laatste jaar van deze statenperiode

Nadere informatie

Voortzetting van de subsidieregeling

Voortzetting van de subsidieregeling Voortzetting van de subsidieregeling De huidige regeling Leefbaarheid en Gemeenschapsvoorzieningen is zo succesvol dat deze recht doet aan continuering. De 60 aanvragen bij de laatste tranche van deze

Nadere informatie

Beter worden in wat we samen zijn!

Beter worden in wat we samen zijn! Beter worden in wat we samen zijn! Wie zijn we? Wat doen we? De gemeenten in de regio Stedendriehoek werken samen. Samen staan we sterk en maken we ons sterk voor het nog verder verbeteren van het VESTIGINGSKLIMAAT.

Nadere informatie

Welkom. Welkom. De heer Van Voornveld Regionaal Bureau voor Toerisme

Welkom. Welkom. De heer Van Voornveld Regionaal Bureau voor Toerisme Welkom Welkom De heer Van Voornveld Regionaal Bureau voor Toerisme Welkom Robbert van Hasselt IDMM, ID Management WWW.IDMM.NL Minisymposium 15-6-09 Maritiem erfgoed IJsseldelta Maritiem erfgoed een roerend

Nadere informatie

Provincie kiest voor natuur,

Provincie kiest voor natuur, Noordstra, lepie Van: Verzonden: Onderwerp: IVN Gelderland [gelderland ivn.nl] woensdag 12september2012 13:54 IVN-nieuws no. 8-2012 Inshtuut voor natuur educ,tie & duurzairnheid IVN Gelderland 12109 In

Nadere informatie

Samen zorgen voor de toekomst van mooi Gelderland. Meerjarenvisie Geldersch Landschap & Kasteelen 2016-2025

Samen zorgen voor de toekomst van mooi Gelderland. Meerjarenvisie Geldersch Landschap & Kasteelen 2016-2025 Samen zorgen voor de toekomst van mooi Gelderland Meerjarenvisie Geldersch Landschap & Kasteelen 2016-2025 650 gebouwen 35 kastelen, landhuizen, kasteelruïnes ruim 150 terreinen 24.000 museumstukken ruim

Nadere informatie

UITKOMSTEN*PROVINCIALE*NAWIJZER:*DE*STELLINGEN*

UITKOMSTEN*PROVINCIALE*NAWIJZER:*DE*STELLINGEN* UITKOMSTENPROVINCIALENAWIJZER:DESTELLINGEN De provincie moet de komst van nieuwe bedrijventerreinen tegengaan en stimuleren dat bestaande terreinenbeterbenutofherbestemdworden. Drachtenalsillustratiefvoorbeeld.Veelvandezeterreinenstaanleeg.Deverwachtingisnietdatzeooit

Nadere informatie

Studiereis conservancies VS September 2013

Studiereis conservancies VS September 2013 Studiereis conservancies VS September 2013 Agenda voor vandaag Belangrijkste bevindingen en conclusies studiereis conservancies VS Voorgestelde vervolgstappen 2 Van Agenda 16 t/m voor 20 vandaag sept.

Nadere informatie

Subsidiestelsel Natuur en Landschap

Subsidiestelsel Natuur en Landschap Subsidiestelsel Natuur en Landschap Nederland is rijk aan waardevolle natuur- en cultuurlandschappen. De provincies zijn in Nederland verantwoordelijk voor het natuurbeheer en willen de natuurwaarden in

Nadere informatie

Perspectief voor de Achterhoek

Perspectief voor de Achterhoek Perspectief voor de Achterhoek 1 Perspectief voor de Achterhoek Aanleiding Op 23 september organiseerde De Maatschappij met Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek een interactieve bijeenkomst met als doel

Nadere informatie

Aanleiding: Met deze brief brengen wij u graag op de hoogte van de ontwikkelingen op het gebied van toerisme en recreatie in de gemeente Drimmelen.

Aanleiding: Met deze brief brengen wij u graag op de hoogte van de ontwikkelingen op het gebied van toerisme en recreatie in de gemeente Drimmelen. Raadsbrief Made, 18 april 2011 Registratienr.: Onderwerp: Evaluatie Toerisme 2010 Portefeuillehouder: Ambtelijke coördinatie: Steller: M. Vos-Kroeze Grondgebied S. van Dijk Aanleiding: Met deze brief brengen

Nadere informatie

LEADER in POP3. Voorlichting over achtergronden, eisen en procedures? Met deze informatie kunt alvast aan de slag* Ochtend programma

LEADER in POP3. Voorlichting over achtergronden, eisen en procedures? Met deze informatie kunt alvast aan de slag* Ochtend programma *Deze presentatie wordt gedurende 2014 geactualiseerd zodra nieuwe informatie beschikbaar is LEADER in POP3 Ochtend programma Voorlichting over achtergronden, eisen en procedures? Met deze informatie kunt

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

Regionale Energieagenda terugblik werksessies 30-10-2015

Regionale Energieagenda terugblik werksessies 30-10-2015 Regionale Energieagenda terugblik werksessies 30-10-2015 Verslag bijeenkomst regionale energieagenda 30 oktober 2015, Amersfoort 2 Regionale energieagenda 30-10-2015 Regionale Energieagenda terugblik werksessies

Nadere informatie

Titel / onderwerp: Flexibel Meerjaren Programma 2016-2021 Rijn- en Veenstreek als toeristische trekpleister

Titel / onderwerp: Flexibel Meerjaren Programma 2016-2021 Rijn- en Veenstreek als toeristische trekpleister Gemeente Nieuwkoop College van Burgemeester en Wethouders Raadsvoorstel Portefeuillehouder: F. Buijserd Opgesteld door: Gert-Jan Pieterse, afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling & Grondbedrijf Besluitvormende

Nadere informatie

Tips voor de organisatie van een evenement. 1. Evenementen Solar Days

Tips voor de organisatie van een evenement. 1. Evenementen Solar Days Tips voor de organisatie van een evenement In dit document: 1. Evenementen van Solar Days 2. Tips voor de organisatie van uw evenement 3. Planning 4. Contact gegevens Solar Days 2013 1. Evenementen Solar

Nadere informatie