veiligheid door samenwerken trend signalement 2011 Ontwikkelingen in maatschappelijke veiligheid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "veiligheid door samenwerken trend signalement 2011 Ontwikkelingen in maatschappelijke veiligheid"

Transcriptie

1 veiligheid door samenwerken trend signalement 2011 Ontwikkelingen in maatschappelijke veiligheid

2

3 Leeswijzer Hier is sprake van een negatieve trend. De problematiek verslechtert of roept nieuwe vraagstukken op. Hier is sprake van een positieve trend. Er wordt aantoonbaar vooruitgang geboekt in de aanpak van de problematiek. Hier is sprake van een hardnekkige problematiek. Er zijn op deelterreinen verbeteringen zichtbaar, terwijl problemen en knelpunten aanhouden. Hier is sprake van een kansrijke ontwikkeling. Het gaat om kersverse signalen uit onderzoek of praktijk die nieuwe kansen voor de aanpak van de problematiek kunnen bieden. Hier is sprake van een trendoverstijgende probleembenadering. Want veiligheidsaanpakken houden zich niet altijd aan de kaders van het criminaliteitsbeleid, maar hebben betrekking op verschillende problemen en thema s.

4

5 trend signalement 2011 vijfentwintig eigentijdse veiligheidsvragen Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid Utrecht, 2011

6 inhoudsopgave Trendbeeld 6 Geweld tegen werknemers met een publieke taak 17 Geweld op scholen 20 Jeugdcriminaliteit 23 Criminaliteit onder allochtone jongeren 27 Sporten voor de veiligheid 30 Sociale onrust 39 Overlast en verloedering 41 Alcoholgerelateerde overlast 44 Burgerparticipatie 46 Brand 55 Woonfraude 58 Woninginbraken en -overvallen 60 Cameratoezicht 62

7 Winkelovervallen 71 Winkeldiefstal 73 Internetcriminaliteit 76 Politie-innovatie 79 Drugscriminaliteit 87 Illegale prostitutie 90 Veiligheidsrisico s bij evenementen 92 Burgemeestersbevoegdheden 95 Recidive 103 Onveiligheidsgevoelens 106 Krimpgebieden 109 Recessiegerelateerde criminaliteit 111 Nabeschouwing 119 Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid 123 Colofon 124

8 6 trendsignalement 2011 Trendbeeld De toekomst is het echte speelveld van de macht. Dat schrijft de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in de toekomstverkenning Uit zicht. 1 Want waar handelingen uit het verleden niet ongedaan gemaakt kunnen worden, kunnen we de toekomst nog voor een belangrijk deel beïnvloeden. De vergrijzing, bevolkingskrimp en klimaatpro blemen zijn populaire onderwerpen onder toekomstverkenners, blijkt uit de inventarisatie van meer dan 200 studies die de WRR maakte. Veiligheid, dat van oudsher hoog in het prioriteitenlijstje van burgers en overheden staat, mag in dit rijtje zeker niet ontbreken. Dat wil niet zeggen dat criminaliteit zich makkelijk laat voorspellen. Om vooruit te blikken op de veiligheidssituatie is het nodig om zicht te krijgen op maatschappelijke veranderingen die daarop van invloed zijn, zoals de ontwikkeling van werkgelegenheid en de integratie van etnische minderheden. Hierover zijn lang niet altijd gegevens beschikbaar en als de informatie er wél is, blijkt het lastig er concrete trends uit af te leiden. 1 M.B.A. van Asselt, A. Faas, F. van der Molen en S.A. Veerman (red.), Uit zicht. Toekomstverkennen met beleid, Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid, Den Haag, Toch zijn er goede redenen om vanuit veiligheidsperspectief vooruit te blikken op de decennia die voor ons liggen. Op die manier kunnen opgaven voor de komende periode in kaart gebracht worden, zodat bijtijds accenten in criminaliteitsbestrijding en veiligheidsbeleid kunnen worden gelegd. Zo blijkt uit een toekomstverkenning in Almere dat de veiligheidsontwikkelingen die daar de komende 25 jaar waarschijnlijk zullen plaatsvinden, geen fundamenteel andere accenten in beleidsvorming en beleidsuitvoering vergen. 2 Wel benadrukken de onderzoekers de noodzaak van een scherpere inhoudelijke focus om zo een voortdurende projectencarrousel te voorkomen. Een toekomstverkenning bestaat doorgaans uit een systematische studie van wat de toekomst in petto zou kunnen hebben, waarbij gebruikgemaakt wordt van wetenschappelijke kennis en van de expertise van verschillende stakeholders. 3 2 Hans Moors, Ben Rovers, Monique Bruinsma en Cyrille Fijnaut, Criminaliteit en veiligheid in Almere, Ontwikkelingen en opgaven, Boom Juridische uitgevers, Den Haag, M.B.A. van Asselt, A. Faas, F. van der Molen en S.A. Veerman (red.), Uit zicht. Toekomstverkennen met beleid, Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid, Den Haag, 2010.

9 trendsignalement Scenario s zijn een van de instrumenten die toekomstverkenners ter beschikking staan. De methode stelt ons in staat om verschillende mogelijke toekomstverwachtingen te doordenken, waarop vervolgens proactief kan worden ingespeeld. In tegenstelling tot voorspellingen (forecasts), waarin de toekomst benaderd wordt als de logische uitkomst van het verleden, presenteren scenario s ( foresights) dus meerdere waarschijnlijke toekomstbeelden. Een goed scenario is tegelijkertijd relevant, plausibel en verrassend. Met behulp van scenariomethodes kunnen verschillende toekomstbeelden worden ontwikkeld. Het proces start bijvoorbeeld met een brainstorm over toekomstige gebeurtenissen en ontwikkelingen en mondt uit in het bepalen van kernonzekerheden en het ontwikkelen van een framework. Door vanuit het framework verhalen over de toekomst te beschrijven, ontstaat een scenario met toekomstige maatschappijbeelden. Het CCV bekeek in 2010 een aantal toekomstverkenningen om te inventariseren welke veiligheidsontwikkelingen ons in de toekomst te wachten zouden kunnen staan. In de afgelopen jaren zijn scenariostudies verschenen van onder andere het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatiecentrum, de Raad voor de Rechtspraak, de Brandweer en de Politieacademie met het Nederlands Politie Instituut. 4 Dankzij dit soort scenariostudies kunnen we een beeld krijgen van de toekomstige ontwikkelingen rond veiligheid, criminaliteit en onveiligheidsgevoelens. In de vier toekomstbeelden uit Justitie over morgen, de scenariostudie waarmee het ministerie in 2007 vooruitblikte naar 2015, staan twee kernonzekerheden centraal. 5 Aan de ene kant staat de maatschappelijke behoefte aan sociale veiligheid centraal, die tot uiting komt in de mate waarin prioriteit wordt gegeven aan veiligheid. Aan de andere kant spelen internationale ontwikkelingen een rol: de mate waarin draagvlak bestaat voor Europa betekent dat nationale en internationale wet- en regelgeving kunnen botsen. Het assenkruis levert vier verschillende toekomstsituaties op. 4 P.A. van der Hauw, P.M. de Jong - t Hart, J.M.J. Telussa en W.H.J. Verhoeven, Scenariostudie voor de vraag naar capaciteit van justitiële inrichtingen. Een exploratief onderzoek voor de periode , EIM Groep in opdracht van WODC, Zoetermeer/Den Haag, augustus 2005; Visie op de rechtspraak, Raad voor de Rechtspraak, Den Haag, 2010; De Brandweer over morgen. Strategische reis als basis voor vernieuwing, 25 maart 2010; Stoffel Heijsman, Toekomst van de opsporing: ontwikkelingen en scenario s, in: Nicolien Kop en Peter Tops (red.), Toestand en toekomst van de opsporing, Politieacademie, Apeldoorn, 2010, p Justitie over morgen. Scenario s en strategieën voor 2015, ministerie van Justitie, 2007.

10 8 trendsignalement 2011 Zo bestaat in het scenario Forza Europa een grote vraag naar sociale veiligheid, met een sterke claimcultuur, overvloedige Europese regelgeving en een repressief strafklimaat als gevolg. In Bang Nederland overheerst juist de macht van Den Haag en wordt de veiligheidssituatie gekenmerkt door onveiligheidsgevoelens, segregatie en polarisatie. The European Way beschrijft een maatschappij waarin brede steun bestaat voor de Europese Unie, onveiligheidsgevoelens en segregatie substantieel zijn gedaald, en spanningen in de samenleving zeldzaam zijn. Ook in Samen.nl is sprake van harmonieuze verhoudingen, waarbinnen publiekprivate samenwerking en burgerparticipatie tot bloei komen. Het ministerie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voorzag in 2006 vergelijkbare toekomsten, maar schetste die aan de hand van visies op economische ontwikkelingen, sociale samenhang tussen bevolkingsgroepen, het gebruik van informatie- en communicatietechnologie en de rol van veiligheidsgevoelens. 6 Dat bijvoorbeeld leidt tot het scenario Pimp my ride, dat in het teken staat van economische stagnatie en schaarste. In dit scenario neemt terreurdreiging af, maar exploderen andere vormen van criminaliteit, zoals eigendoms- en vermogensdelicten. Ook een groei van private beveiliging, toenemende eigenrichting, en een afnemende bereidheid tot vrijwilligerswerk passen in dit scenario. 6 Veiligheidsscenario's DG Veiligheid, ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, The Matrix schetst een beeld van een informatiemaatschappij waarin privacybescherming, cybercrime, technische recherche en digitale handhaving de belangrijkste uitdagingen vormen. Bij het scenario André Hazes zijn we beland in een emotiemaatschappij waarin hypes elkaar snel opvolgen en de veiligheidsbeleving voorop staat. De discrepantie tussen objectieve en subjectieve veiligheid groeit en burgers worden in hoge mate geregeerd door angst en onzekerheid. En in het scenario Fear Factor, dat overeenkomsten vertoont met Bang Nederland, staan angstgevoelens, maatschappelijke verdeeldheid en radicalisering onder jongeren centraal. Voor de veiligheidspraktijk liggen in dit geval overigens volop kansen, want veiligheid is voor burgers topprioriteit nummer één en de roep om repressief overheidsoptreden is alom aanwezig. Vanuit het oogpunt van criminaliteitspreventie is het interessant dat de uiteenlopende scenario s een beeld schetsen van de aard en omvang van veiligheidsproblemen die ons in de toekomst te wachten zouden kunnen staan. Het nadeel van deze vooruitblik is dat die kan leiden tot een gevoel van somberte of zelfs defaitisme over de mogelijkheden om onze veiligheid in de toekomst te kunnen waarborgen het veiligheids niveau in de westerse wereld lijkt nu namelijk hoger dan ooit. Uit een onderzoek over toekomstverwachtingen van burgers, dat het Sociaal en Cultureel Planbureau in 2004 publiceerde, kwamen al de nodige

11 trendsignalement sombere vooruitzichten naar voren. 7 Bijna driekwart van de ondervraagden is van mening dat problemen rond veiligheid en criminaliteit in 2020 groter of veel groter zullen zijn. Ook de verwachtingen over naleving van wetten en regels zijn weinig rooskleurig: meer dan driekwart van de ondervraagden is het niet eens met de stelling dat wetten en regels in het jaar 2020 beter zullen worden nageleefd. Trendwatcher Adjiedj Bakas voorspelde in 2010 ook dat adequate handhaving van wet- en regelgeving in de toekomst niet meer mogelijk zal zijn, omdat er te weinig ambtenaren zullen zijn. 8 De overheid zal dan van alles moeten gaan gedogen, of deeltaken afstoten. Het voordeel van de ruime beschikbaarheid van veiligheidsscenario s is dat er inzichten op tafel komen die bijdragen aan vroegtijdige probleemsignalering en geslaagde preventie. Er is in dit Trendbeeld geen ruimte om stil te staan bij de uitkomsten van álle relevante toekomstverkenningen en scenariostudies. Maar de uiteenlopende publicaties overziend, kan worden geconcludeerd dat een aantal ontwikkelingen steeds terugkeert. Er mag dan ook worden aangenomen dat deze toekomstverwachtingen zo robuust zijn, dat het zinnig is er op te anticiperen. Het gaat om trends zoals de toename van cybercrime, de verharding van zichtbare 7 Cora Maas-De Waal, Veiligheid, politie en justitie, in: In het zicht van de toekomst. Sociaal en cultureel rapport 2004, Sociaal en Cultureel Planbureau, Den Haag, 2004, p Sandra Olsthoorn, Tegen humorloosheid en lamlendigheid van burgers, Binnenlands Bestuur, 24 december 2010, p vormen van criminaliteit, de kansen en risico s van burgerparticipatie, en de uitbreiding van de particuliere beveiligingssector. Ook het groeiende belang van subjectieve veiligheid speelt een rol in vrijwel elk van de onderzochte toekomstbeelden. Daarnaast wordt meer dan eens melding gemaakt van internationale ontwikkelingen (die hun invloed uitoefenen op nationale contexten, bijvoorbeeld in de vorm van terroristische aanslagen), economische crises (die kunnen leiden tot sociale onrust en een explosie van de vermogenscriminaliteit), kennisinfrastructuren (die kansen bieden voor snelle kennisuitwisseling en tegelijkertijd kwetsbaar zijn voor dreigingen van buitenaf) en prioriteringsvraagstukken (want een toename van criminaliteit en een grotere behoefte aan handhaving nopen tot keuzes in opsporing en vervolging). In de scenariostudie die het CCV in 2010 startte, is een aantal van deze trends terug te vinden. De scenario s zijn gebaseerd op twee kernonzekerheden: de verantwoordelijkheden van burgers en bedrijven voor onze samenleving en de houding van burgers tegenover maatschappelijke diversiteit. Op basis van deze factoren zijn vier verschillende toekomstbeelden te onderscheiden, die elk specifieke kansen en risico s op het gebied van veiligheid en regelnaleving met zich meebrengen. Zo is voor 2020 een Nederland voorstelbaar dat open staat voor mensen van verschillende achtergronden en dat burgers en bedrijven met minimale steun vanuit de overheid hun steentje laat bijdragen aan de veiligheidzorg.

12 10 trendsignalement 2011 Aan de andere kant van het spectrum staat een land dat de multicultisamenleving heeft afgezworen en in het teken staat van eigenrichting, naming & shaming, gettovorming en juridisering van geschillen. Los van deze extremen is een toekomst denkbaar waarin de overheid haar verantwoordelijkheden neemt bij het verbinden van bevolkingsgroepen en het oplossen van problemen. En we kunnen ons ook een toekomst voorstellen waarin juist particuliere initiatieven floreren en collectieve voorzieningen worden getroffen voor bijvoorbeeld een veilige woon- en werkomgeving. Het is moeilijk vast te stellen of deze maatschappijbeelden voor 2020 direct gerelateerd kunnen worden aan de vijfentwintig trends die beschreven worden in de volgende hoofdstukken. Ook is het verre van zeker dat de veiligheidsproblemen van het hier en nu zonder meer kunnen worden geëxtrapoleerd naar de toekomst. Het ligt in ieder geval voor de hand dat klassieke veiligheidskwesties zoals jeugdcriminaliteit, geweld, buurtoverlast, verloedering van woonwijken, brand, inbraak, diefstal en drugscriminaliteit niet op korte termijn uit ons blikveld verdwijnen. Het nauwgezet volgen van trends kan ons iets vertellen over de wereld waarin we nu en straks leven. Tegelijkertijd is het ook nodig om ons te verzoenen met een bepaalde mate van onzekerheid over de toekomst. Alleen als die acceptatie er is, wordt het mogelijk om ons te oriënteren op verschillende plausibele, verrassende toekomsten. 9 En dat is nuttig, en misschien zelfs noodzakelijk, met het oog op het werken aan toekomstbestendig veiligheidsbeleid. Natuurlijk is onze toekomst verre van zeker: zelfs experts kunnen niet voorspellen wat de toekomst gaat brengen en geen enkel onderzoek kan gegevens over de toekomst verifiëren. De onzekerheid die inherent is aan toekomstvoorspellingen is echter geen reden om langetermijnontwikkelingen uit beeld te houden. Studies zoals die van de WRR maken duidelijk dat wie proactief wil inspelen op veranderende omstandigheden maar beter zicht kan proberen te krijgen op de toekomst. Toekomstverkenningen, scenariostudies en trendanalyses helpen daar bij net als het overzicht van actualiteiten dat zich in de volgende pagina s ontvouwt. 9 Marjolein van Asselt, Dromen van maakbaarheid. Tijd om wakker te worden, Verwey Jonker/SER-lezing 2009.

13 trend >> drugscriminaliteit 11 lees meer over deze ontwikkeling op pagina 87

14 12 trend >> recidive lees meer over deze ontwikkeling op pagina 103

15 13

16 14 trend >> onveiligheidsgevoelens lees meer over deze ontwikkeling op pagina 106

17 trend >> overlast en verloedering lees meer over deze ontwikkeling op pagina 41 15

18 16

19 trendsignalement Geweld tegen werknemers met een publieke taak helpers krijgen stank voor dank Vrijwillige brandweerlieden sloegen in 2010 alarm. Geweld en agressie tegen de beroepsgroep zijn flink toegenomen, bleek uit onderzoek van de NOS en de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers. 10 Van de 6500 respondenten zei bijna 60 procent te maken te hebben met bedreiging, mishandeling of scheldpartijen. Volgens driekwart van de ondervraagde brandweervrijwilligers is sprake van een toename van de problematiek. In Nederland zijn zo n vrijwillige brandweerlieden actief, tegen 5000 beroepskrachten. Of de daling van het aantal brandweervrijwilligers die zich in de afgelopen tien jaar heeft voorgedaan het gevolg is van de toenemende agressie, is niet duidelijk. De Vakvereniging Brandweer pleit in ieder geval voor betere preventiemaatregelen, zoals politiebegeleiding bij uitrukken naar risicovolle wijken en op risicovolle tijdstippen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten benadrukt in reactie op de zorgwekkende cijfers dat het beleid van het overheidsprogramma Veilige Publieke Taak onverkort van toepassing is op het personeel bij de vrijwillige brandweer. 11 Veilige Publieke Taak, dat zich richt op onder andere politie- en brandweerpersoneel, stadswachten, medewerkers van gemeentelijke diensten, ambulance- en ziekenhuispersoneel, buschauffeurs en conducteurs, moet het aantal voorvallen van agressie en geweld in 2011 met 15 procent hebben verminderd ten opzichte van Tot nu toe is die doelstelling nog niet behaald. Het percentage werknemers met een publieke taak dat ongewenst gedrag door externen ervaart, is de laatste jaren nauwelijks gedaald. Slachtofferschap van verbaal geweld, intimidatie, fysiek geweld, discriminatie of seksuele intimidatie is nog altijd voor ongeveer 65 procent van onze helpers een feit. 10 nl/forum.php/list_messages/ nl/smartsite.dws?id=98477.

20 18 trendsignalement 2011 Bij sommige beroepsgroepen lijkt de situatie zelfs ernstiger. Volgens onderzoek van de Arbeidsinspectie bij dertien regiokorpsen is bijna 95 procent van de politieagenten wel eens geconfronteerd met uitschelden, schoppen, steken met een mes of schieten met een vuurwapen. 12 Tussen 2007 en 2009 daalde het aantal politiefunctionarissen dat te maken kreeg met agressie of geweld met niet meer dan 4 procent. 13 Daarnaast zou ongewenst gedrag tegen burgemeesters, wethouders en gemeenteraadsleden in de periode 2007 tot en met 2009 zijn toegenomen. 14 Anno 2010 heeft ongeveer de helft van de bestuurders en een kwart van de raadsleden te maken met agressie of geweld. 15 Positiever nieuws is er over de situatie van Haagse politici. Volgens het Openbaar Ministerie in Den Haag zijn er in 2009 in de regio significant minder politici bedreigd dan in het jaar ervoor. Het aantal meldingen bij het Team Bedreigde Politici van de politie Haaglanden daalde van 424 naar 386. Mogelijk hebben de resultaten van Veilige Publieke Taak te maken met het beperkte aantal organisaties dat preventieve maatregelen heeft doorgevoerd. De bekendheid met een geweldsprotocol bij personeel met een publieke taak is weliswaar gestegen (van 50 naar ruim 60 procent), maar volgens de betrokken ministeries nog altijd onvoldoende. 16 Aan de beschikbaarheid van handreikingen kan het niet liggen. Zo helpt het Agressie en Weerbaarheidsonderzoek, een scaninstrument dat in 2010 is gepubliceerd, organisaties inzicht te krijgen in de mate waarin werknemers agressie, geweld en onveiligheidsgevoelens ervaren. Onderzoek naar de persoonskenmerken van geweldplegers biedt aanknopingspunten voor vroegsignalering en een dadergerichte aanpak nl/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2010/04/19/brief-aan-detweede-kamer-met-reactie-op-inspectierapport-politiekorpsen-2010-door-arbeidsinspectie.html. 13 Aard en omvang van ongewenst gedrag tegen werknemers met een publieke taak. Een vervolgonderzoek, IVA Beleidsonderzoek in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Tilburg, TK nr 184, 4 maart Staat van het bestuur 2010, ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Den Haag, augustus Kamervragen 2626, 26 april Inge Bakker, Lisanne Drost en Wouter Roeleveld, Wat hebben geweldplegers gemeen? Een typologie van plegers van geweld tegen de publieke taak en van publiek geweld, Verwey-Jonker Instituut, Utrecht, juli 2010.

21 trendsignalement De maatregelen die vanuit de rijksoverheid worden gepromoot om de problematiek te verminderen, omvatten onder andere reclamespotjes op tv, een onlinemeldpunt voor personeel in zorginstellingen, een landelijk protocol voor aangifte en vervolging Op lokaal niveau worden ook gedurfde stappen genomen om invulling te geven aan de leus handen af van onze helpers. Zo worden interactieve billboards op straat opgehangen om jongeren bewust te maken van geweld tegen ambulancepersoneel. En om daders van geweld tegen stadswachten lik op stuk te geven, nemen gemeenten gerust hun eigendommen in beslag. van geweld tegen politiepersoneel, en een vertrouwelijke hulplijn voor bedreigde bestuurders. Vooralsnog is er onder juristen weinig enthousiasme over de nieuwe mogelijkheden voor geweldsslachtoffers om anoniem aangifte te doen. Vanuit de rijksoverheid zijn hiervoor voorstellen gedaan, die bijvoorbeeld inhouden dat slachtoffers het adres van het politiebureau of van de werkgever als domicilie kiezen. 18 Via een stappenplan om aangiftebereidheid onder werkgevers te verhogen en een handreiking over de bestrijding van agressie en geweld wordt de verruimde domiciliekeuze gepromoot. Sommige praktijkprofessionals noemen deze maatregelen lastig met het oog op het waarborgen van voldoende recherchecapaciteit, overbodig, een katalysator voor angst, of zelfs in strijd met het recht op een eerlijk proces. 19 Minder omstreden is de website Maakhetveilig.nl, waarmee het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties oplossingen verzamelt die door de beroepsgroepen zelf zijn aangedragen en door actieve werkgevers kunnen worden geadopteerd. Ook op de spuugkits waarmee de NS sinds 2010 experimenteert valt weinig af te dingen. Van de DNA-pakketjes waarmee personeel dat bespuugd wordt een speekselmonster kan afnemen, zou zelfs een preventieve werking uitgaan. 18 TK nr 266, 25 februari nl/binnenland/449610/anonieme-aangifte-voedt-angst.html.

22 20 trendsignalement 2011 Geweld op scholen sodom en gomorra op scholen? School shootings zijn een zeldzaam fenomeen, zeker in Nederland. Een overzicht van spraakmakende geweldsincidenten in de periode 2004 tot en met 2010, dat dagblad Trouw in 2010 publiceerde, telt niet meer dan acht zaken. 20 In één geval is sprake van een schietpartij: in 2004 schoot de toen 17-jarige Murat D. de onderdirecteur van het Haagse Terra College dood. Of de laatste jaren werkelijk sprake is van een zorgwekkende ontwikkeling in geweld op scholen, blijft vanwege het ontbreken van een landelijk registratiesysteem onduidelijk. Uit de vrijwillige IRIS-incidentenregistraties zijn de laatste schooljaren geen significante trendwisselingen zichtbaar. 21 Sowieso is uit bestaande monitoren geen eenduidig beeld af te leiden over de ontwikkeling van geweld in Nederlandse samenleving. 22 Met ingang van 2011 zijn scholen in het basisen voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs wel verplicht om geweldsincidenten te registeren via één landelijk registratiesysteem. De cijfers worden elke twee jaar verwerkt in een landelijke rapportage. De bedoeling is dat hiermee inzicht in de achtergronden van geweld op scholen wordt vergroot en gerichte aanpakken kunnen worden ingezet. Aan aanpakken tegen geweld en onveiligheid is in het onderwijs in ieder geval geen gebrek. Zo zijn in 2010 twee nieuwe veiligheidsinstrumenten gelanceerd: de Risicomonitor van Consument en Veiligheid voor kinderopvang, peuterspeelzalen en basisonderwijs, en het stappenplan Veiligheid rond en in school (VRIS) voor het voortgezet onderwijs. VRIS is nadrukkelijk gebaseerd op samenwerking tussen scholen en lokale partijen zoals politie, gemeente en jeugdzorg. Scholen die hun omgeving gestructureerd beveiligen, kunnen na een onafhankelijke toetsing beschikken over een VRIS-certificaat dat drie jaar geldig is. 20 nl/nieuws/article ece/overzicht_geweldsincidenten_op_scholen.html. 21 Paul van Soomeren, Sjoerd Boersma, Femke Beijerbergen en Marieke de Groot, Tijd voor incidentenregistratie. Rapportage pilots verplichte registratie van incidenten in het primair-, voortgezet-, speciaal- en middelbaar beroepsonderwijs, DSP-groep, Amsterdam, april M. Witvliet, M. Timmermans en G.H.J. Homburg, Geweldcijfers: een inventarisatie van monitoren en weergave van trends in geweld, Regioplan, Amsterdam, mei 2010.

23 trendsignalement Met het oog op de veiligheid van docenten en ander onderwijspersoneel zijn in 2010 in de Arbocatalogus voor het voortgezet onderwijs zes nieuwe normen opgenomen op het gebied van agressie, geweld, seksuele intimidatie en discriminatie. De normen, die voortvloeien uit het programma Veilige Publieke Taak, maken deel uit van de cao voor het voortgezet onderwijs en gaan over onderwerpen zoals registratie, nazorg, training en voorlichting. Daarnaast signaleert het Nederlands Jeugdinstituut een toename van het aantal scholen in het voortgezet en middelbaar onderwijs dat beschikt over een zorg- en adviesteam. 23 Volgens het onderzoek is bij scholen veel tevredenheid over zo n multidisciplinair samenwerkingsverband van professionals uit onderwijs, welzijnswerk, jeugdzorg, gezondheidszorg en politie die (potentiële) probleemleerlingen helpen. De rijksoverheid stimuleert een landelijk dekkend netwerk van zorg- en adviesteams. Een landelijk dekkend netwerk van Veilige Honken is er nog niet, maar het aantal gemeenten dat routes van en naar scholen voorziet van zo n veilige haven neemt wel toe. In deze huizen, die sinds 2001 bestaan en zijn uitgevonden in het Brabantse Halderberge, bieden gescreende vrijwilligers hulp bij allerlei problemen, van fietspech tot pesten of verwondingen. Tegelijkertijd is er groei zichtbaar in het aantal scholen met projecten leerlingbemiddeling en worden er pilots gedraaid met agressieregulatietraining. Er zijn inmiddels ook deskundigen die pleiten voor het terugdringen van bureaucratie en regelgeving rond een veilig leer- en leefklimaat op onderwijsinstellingen. 24 Scholen zouden bijvoorbeeld meer armslag nodig hebben om zeer agressieve of criminele scholieren, als ze een bedreiging vormen voor docenten en medeleerlingen, snel van school te verwijderen. 23 Paul van den Steenhoven en Dolf van Veen, Zorg- en adviesteams in het onderwijs hoofdbevindingen in kort bestek. Factsheet monitor 2009, Nederlands Jeugdinstituut, Utrecht, april nl/opinie/podium/article ece.

24 22 trendsignalement 2011 Ondertussen lijkt het erop dat steeds meer scholen grijpen naar speeksel- en urinetests om scholieren te controleren op het gebruik van drugs en alcohol. Dat zeggen althans de fabrikanten van de tests, die vermoeden dat scholen met name het mogelijke preventieve effect van het middel waarderen. 26 Landelijk zou een op de tien scholieren drugs gebruiken. Uit onderzoek onder Rotterdamse ROC s kwam in 2010 inderdaad naar voren dat gemiddeld 10 procent van de leerlingen wel eens harddrugs gebruikt. 27 Onder studenten zou dit percentage zelfs 12 procent zijn. 28 De noodzaak van dit soort harde maatregelen wordt onderstreept door evaluaties van het onderwijsprogramma Behave. 25 Het programma, waarin leerlingen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs gezamenlijk gedragscodes opstellen om ongewenst gedrag in en buiten school te voorkomen, zou bijdragen aan de ontwikkeling van sociale competenties, prosociaal gedrag en een veilige leeromgeving. Onderzoekers kunnen niet vaststellen dat het klassen- of schoolklimaat is verbeterd: de sociale opvattingen van de leerlingen hebben zich niet ontwikkeld, ongewenste gedragingen zijn niet verminderd en een toename van gewenst gedrag is uitgebleven. De teleurstellende resultaten zijn volgens de onderzoekers in belangrijke mate te wijten aan de manier waarop het programma in de praktijk is uitgevoerd. Behave is op een groot deel van de onderzochte scholen niet uitgevoerd zoals de bedoeling is, bijvoorbeeld omdat de opgestelde code niet over concreet gedrag gaat en er weinig aandacht wordt besteed aan het creëren van draagvlak voor de regels. 25 To behave or not to behave? Een evaluatieonderzoek naar het gedragscodeprogramma Zo gaat dat hier: Behave! voor de onderbouw van het Voortgezet Onderwijs, PLATO, Leiden, mei nl/binnenland/504893/we-spugen-met-zn-allen-in-de-drugskit.html. 27 nl/nieuws/blowboete-bij-rocs-in-rotterdam-992.html. 28 nl/nieuws/twaalf_procent_studenten_gebruikt_regelmatig_harddrugs.

25 trendsignalement Jeugdcriminaliteit crimineeltjes worden jonger Bendevorming onder jonge Marokkaanse Nederlanders neemt toe. Meisjes zijn bezig met een inhaalslag als het gaat om het plegen van criminaliteit. En zeer jonge crimineeltjes, de zogenoemde 12-minners, hangen strengere straffen boven het hoofd. Het zijn voorbeelden van actuele ontwikkelingen in de Nederlandse jeugdcriminaliteit. Het aantal jongeren dat verdacht wordt van criminaliteit is de laatste jaren toegenomen, blijkt uit de politiecijfers van de Monitor Jeugdcriminaliteit Vooral wat betreft jeugdige verdachten en meer- en veelplegers tekenen zich negatieve trends af. Bedreiging, mishandeling en overtredingen van de openbare orde maken onder 12- tot en met 24-jarigen een opmars, terwijl vermogensmisdrijven minder vaak voorkomen. Ook meisjes laten zich niet onbetuigd als het gaat om criminaliteit. Over de periode 2002 tot en met 2008 is een significante groei zichtbaar in het aantal meiden dat in contact komt met de politie. Voor de leeftijdscategorie van 12 tot 17 jaar gaat het om een toename van ruim 50 procent. Of het groeiende aantal jonge verdachten in groepsverband opereert, is moeilijk te zeggen. Enquêtecijfers laten zien dat het aantal mensen dat van mening is dat overlast door groepen jongeren veel voorkomt sinds 2002 niet meer is gestegen, maar eerder is gedaald: tot 10% in Bovendien is het totale aantal problematische jeugdgroepen in Nederland in 2010 met 13 procent gedaald ten opzichte van het jaar ervoor A.M. van der Laan, M. Blom, N. Tollenaar en R. Kea, Trends in de geregistreerde jeugdcriminaliteit onder 12- tot en met 24-jarigen in de periode Bevindingen uit de Monitor Jeugdcriminaliteit 2009, WODC, Den Haag, Lonneke van Noije, De jeugd van tegenwoordig, in: Andries van den Broek, Ria Bronneman- Helmers, Vic Veldheer, Wisseling van de wacht: generaties in Nederland. Sociaal en Cultureel Rapport 2010, Sociaal en Cultureel Planbureau, Den Haag, december 2010, p Henk Ferwerda en Tom van Ham, Problematische jeugdgroepen in Nederland. Omvang, aard en politieproces beschreven, Bureau Beke, Arnhem, januari 2010; Henk Ferwerda en Tom van Ham, Problematische jeugdgroepen in Nederland. Omvang en aard in het najaar van 2010, Bureau Beke, Arnhem, november 2010.

Trendanalyse van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid

Trendanalyse van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid Trendanalyse van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid Presentatie Raadsinformatieavond Utrecht 3 juni 2010 Ida Haisma 2-6-2010 Trendsignalement 2010 (1) Trendsignalement 2010 vraagt aandacht

Nadere informatie

Veiligheid kernthema: maatschappelijk evenwicht & veiligheid

Veiligheid kernthema: maatschappelijk evenwicht & veiligheid Veiligheid kernthema: De criminaliteitscijfers en de slachtoffercijfers laten over het algemeen een positief beeld zien voor Utrecht in. Ook de aangiftebereidheid van Utrechters is relatief hoog (29%).

Nadere informatie

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n)

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n) Raadsinformatiebrief (openbaar) gemeente Maassluis Aan de leden van de gemeenteraad in Maassluis Postbus 55 3140 AB Maassluis T 010-593 1931 E gemeente@maassluis.nl I www.maassluis.nl ons kenmerk 2010-4748

Nadere informatie

Inleiding. Beleving van veiligheid. Veiligheid als begrip

Inleiding. Beleving van veiligheid. Veiligheid als begrip Inleiding In het kader van veiligheid zijn politie en gemeenten eerstverantwoordelijk voor openbare orde, handhaving van wettelijke regels en bestrijding van criminaliteit. Burgers ervaren veiligheid als

Nadere informatie

Jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in Groningen

Jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in Groningen FACTSHEET Jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in Groningen In deze factsheet worden trends en ontwikkelingen ten aanzien van de jeugdcriminaliteit en jeugdveiligheid in de provincie Groningen behandeld.

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen vwo 2015-II

maatschappijwetenschappen vwo 2015-II Opgave 2 Rondhangen Bij deze opgave horen de teksten 2 en 3 en tabel 1. Inleiding De Kamer ontvangt elk jaar een rapportage van de minister van Justitie over de voortgang van de aanpak van problematische

Nadere informatie

Slachtoffers van woninginbraak

Slachtoffers van woninginbraak 1 Slachtoffers van woninginbraak Fact sheet juli 2015 Woninginbraak behoort tot High Impact Crime, wat wil zeggen dat het een grote impact heeft en slachtoffers persoonlijk raakt. In de regio Amsterdam-Amstelland

Nadere informatie

< L SEP. 2014. Stuknummer: AI14.06832. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

< L SEP. 2014. Stuknummer: AI14.06832. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties > Retouradres Postbus 200 2500 EA Den Haag Aan de burgemeester Stuknummer: AI4.06832 Datum 5 september 204 Betreft Monitor Openbaar Bestuur 204

Nadere informatie

Feiten over. Veiligheidsbeleving. in de gemeente Arnhem

Feiten over. Veiligheidsbeleving. in de gemeente Arnhem Feiten over Veiligheidsbeleving in de gemeente Arnhem Feiten over Veiligheidsbeleving in de gemeente Arnhem Voor burgers speelt het persoonlijke gevoel van veiligheid een belangrijke rol. Dit gevoel wordt

Nadere informatie

Samenvatting en conclusies

Samenvatting en conclusies Eval uat i e Camer at oezi cht Gouda Ei ndr appor t Samenvatting en conclusies De gemeente Gouda is begin 2004 een proef gestart met cameratoezicht in de openbare ruimte op diverse locaties in de gemeente.

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB10-030 23 april 2010 9.30 uur Aantal slachtoffers criminaliteit stabiel, meer vandalisme Aantal ondervonden delicten stijgt door meer vandalisme Aantal

Nadere informatie

22 SPECIAL>> VEILIG ONDERNEMEN juli-augustus 2008. Werkvloer

22 SPECIAL>> VEILIG ONDERNEMEN juli-augustus 2008. Werkvloer 22 SPECIAL>> VEILIG ONDERNEMEN juli-augustus 2008 Fotoserie Werken met het KVO Samen voor veiligheid Werkvloer In winkelgebieden en op bedrijventerreinen werken ondernemers, gemeenten, politie en brandweer

Nadere informatie

Aanpakken van veiligheid; waar ligt de prioriteit?

Aanpakken van veiligheid; waar ligt de prioriteit? Aanpakken van veiligheid; waar ligt de prioriteit? Voor gemeenten en provincie is veiligheid een belangrijk thema. Hoe ervaren Groningers de veiligheid? Wat kunnen zij zelf doen om de veiligheid in de

Nadere informatie

Veiligheid en schoolklimaat

Veiligheid en schoolklimaat de staat van het onderwijs 3 Veiligheid en schoolklimaat Over het algemeen voelen leerlingen zich veilig op school. Dat geldt niet voor alle leerlingen. Soms zijn er bovendien ernstige incidenten met verstrekkende

Nadere informatie

5 Samenvatting en conclusies

5 Samenvatting en conclusies 5 Samenvatting en conclusies In 2008 werden in Nederland bijna 5,2 miljoen mensen het slachtoffer van criminaliteit (cbs 2008). De meeste van deze slachtoffers kregen te maken met diefstal of vernieling,

Nadere informatie

Veiligheidsbeeld gemeente Amersfoort

Veiligheidsbeeld gemeente Amersfoort Stad Veiligheidsbeeld gemeente Amersfoort Periode januari t/m december 2014 Afdeling Veiligheid & Wijken januari 2015 Stad met een hart Veiligheidsbeeld Amersfoort januari december 2014 Voor u ligt het

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave 1 Veranderende opvattingen in het jeugdstrafrecht tegen de achtergrond van veranderingen in criminaliteitscijfers onder jongeren Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met uit het bronnenboekje.

Nadere informatie

Vandaag Alert Morgen Veilig

Vandaag Alert Morgen Veilig Vandaag Alert Morgen Veilig Een plan ter vergroting van de veiligheid in Zwolle; met concrete acties en inzet van extra preventie, waakzaamheid en opsporing. Voorwoord De VVD Zwolle introduceert het plan

Nadere informatie

CONVENANT VEILIGE SCHOOL. Voortgezet onderwijs

CONVENANT VEILIGE SCHOOL. Voortgezet onderwijs CONVENANT VEILIGE SCHOOL Voortgezet onderwijs Gemeente Vlaardingen en Lentiz Onderwijs Groep Openbare Scholengroep Vlaardingen Schiedam St. Sint Jozefmavo Politie Rotterdam-Rijnmond 2 Ondergetekenden 1.

Nadere informatie

Veiligheidsmonitor 2010 Gemeente Leiden

Veiligheidsmonitor 2010 Gemeente Leiden Veiligheidsmonitor Gemeente Leiden Resultaten per stadsdeel en in de tijd Mediad Rotterdam, maart 2011 Veiligheidsmonitor, Gemeente Leiden 1 In dit overzicht worden de uitkomsten van de Veiligheidsmonitor

Nadere informatie

CONVENANT 'JOIN THE CLUB VEILIGE PUBLIEKE TAAK' TILBURG

CONVENANT 'JOIN THE CLUB VEILIGE PUBLIEKE TAAK' TILBURG CONVENANT 'JOIN THE CLUB VEILIGE PUBLIEKE TAAK' TILBURG Gemeente Tilburg en werkgevers in de (semi)publieke sector 1 Inleiding Ambulancepersoneel, buschauffeurs, medewerkers van zorginstellingen, gemeentes,

Nadere informatie

Criminaliteit en rechtshandhaving 2013. Ontwikkelingen en samenhangen Samenvatting

Criminaliteit en rechtshandhaving 2013. Ontwikkelingen en samenhangen Samenvatting Criminaliteit en rechtshandhaving Ontwikkelingen en samenhangen Samenvatting In de jaarlijkse publicatie Criminaliteit en rechtshandhaving bundelen het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), het Wetenschappelijk

Nadere informatie

Nieuwe dadergroep vraagt aandacht

Nieuwe dadergroep vraagt aandacht Er is een nieuwe groep van jonge, zeer actieve veelplegers die steeds vaker met de politie in aanraking komt / foto: Pallieter de Boer. Nieuwe dadergroep vraagt aandacht Jongere veelplegers roeren zich

Nadere informatie

Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet?

Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet? Stijging criminaliteit meisjes Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet? Anne-Marie Slotboom Vrije Universiteit Amsterdam 1 BRISBANE 2010 - Steeds meer jonge meisjes tussen tien en veertien

Nadere informatie

Veilige Buurten. 1. Overlast en criminaliteit aanpakken

Veilige Buurten. 1. Overlast en criminaliteit aanpakken Veilige buurten Veilige buurten Veilige Buurten 1. Overlast en criminaliteit aanpakken Iedereen wil wonen, werken, wandelen en winkelen in een veilige buurt. Een buurt waar je gewoon je kinderen buiten

Nadere informatie

PROGRAMMABEGROTING 2016-2019

PROGRAMMABEGROTING 2016-2019 PROGRAMMABEGROTING 2016-2019 6C Openbare orde en veiligheid Inleiding Wij willen het veiligheidsniveau voor de bewoners en bezoekers van Leiderdorp behouden in objectief en subjectief opzicht en waar mogelijk

Nadere informatie

WATERS; NO. 2014.21733 1 8 SEP 2014 I N ( Ä

WATERS; NO. 2014.21733 1 8 SEP 2014 I N ( Ä Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Dijkgraaf Datum 15 september 2014 fc WATERS; NO. I N ( Ä Betreft monitor Openbaar Bestuur 2014

Nadere informatie

Veiligheidsmonitor 2009 Gemeente Leiden

Veiligheidsmonitor 2009 Gemeente Leiden Veiligheidsmonitor 2009 Gemeente Leiden Resultaten per district en in de tijd Bureau Onderzoek Op Maat april 2010 Veiligheidsmonitor 2009, gemeente Leiden 1 In dit overzicht worden de uitkomsten van de

Nadere informatie

Ontwikkeling van misdrijven in Amersfoort 2003-2013

Ontwikkeling van misdrijven in Amersfoort 2003-2013 Ontwikkeling van misdrijven in Amersfoort 2003-2013 Gemeente Amersfoort Ben van de Burgwal januari 2014 In 2013 registreerde de politie voor Amersfoort 10.249 misdrijven. Het aantal misdrijven is sinds

Nadere informatie

Opgave 1 Agressie op het sportveld

Opgave 1 Agressie op het sportveld Opgave 1 Agressie op het sportveld Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje. Inleiding In 12 raakte een grensrechter na afloop van een amateurvoetbalwedstrijd ernstig gewond

Nadere informatie

Veiligheid in het primair onderwijs

Veiligheid in het primair onderwijs Veiligheid in het primair onderwijs 1 april 2009 Maarssen 8 april 2009 Amsterdam 9 april 2009 Den Haag 21 april 2009 Eindhoven 22 april 2009 Assen Marij Bosdriesz, Cecile Godefrooy, Marina Moerkens Programma

Nadere informatie

Leefbaarheid en overlast in buurt

Leefbaarheid en overlast in buurt 2013 Leefbaarheid en overlast in buurt Gemeente (2013): Scherpenzeel vergeleken met Regionale eenheid Oost-Nederland Landelijke conclusies Leefbaarheid buurt Zeven op de tien Nederlanders vinden leefbaarheid

Nadere informatie

Taak en invloed gemeenteraad op de. Integrale veiligheid

Taak en invloed gemeenteraad op de. Integrale veiligheid Taak en invloed gemeenteraad op de Integrale veiligheid 1 Definitie veiligheid Veiligheid is de mate van afwezigheid van potentiële oorzaken van een gevaarlijke situatie of de mate van aanwezigheid van

Nadere informatie

Stadsmonitor. -thema Veiligheid-

Stadsmonitor. -thema Veiligheid- Stadsmonitor -thema Veiligheid- Modules Samenvatting 1 Vermogensdelicten 2 Geweldsdelicten 5 Vernieling en overlast 7 Verdachten 10 Onveiligheidsgevoelens 11 Preventie 13 Oordeel over functioneren politie

Nadere informatie

Convenant Veiligheid in en om de school Veiligheid in en om de school

Convenant Veiligheid in en om de school Veiligheid in en om de school Convenant Veiligheid in en om de school Veiligheid in en om de school Gemeenten Weert, Nederweert en Cranendonck Convenant voor: Voortgezet Onderwijs Voortgezet Speciaal Onderwijs Middelbaar Beroeps Onderwijs

Nadere informatie

Convenant Veiligheid in rn om de school Gemeente Hengelo

Convenant Veiligheid in rn om de school Gemeente Hengelo Convenant Veiligheid in rn om de school Gemeente Hengelo Hengelo, 21 oktober 2010 1. Doelstelling Dit convenant heeft tot doel om een eenduidig en sluitend stelsel van afspraken te maken ten behoeve van

Nadere informatie

Monitor Veiligheidsbeleid gemeente Groningen september-december 2015

Monitor Veiligheidsbeleid gemeente Groningen september-december 2015 Monitor Veiligheidsbeleid gemeente Groningen september-december 215 Deze publicatie is uitgegeven door Onderzoek en Statistiek Groningen februari 216 In dit rapport worden politiestatistieken en resultaten

Nadere informatie

Onderwerp Beantwoording vragen raadskamer over het rapport Evaluatie Bestuurlijke Arrangementen Antillianengemeenten 2005-2008

Onderwerp Beantwoording vragen raadskamer over het rapport Evaluatie Bestuurlijke Arrangementen Antillianengemeenten 2005-2008 Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Beantwoording vragen raadskamer over het rapport Evaluatie Bestuurlijke Arrangementen Antillianengemeenten 2005-2008 Programma / Programmanummer Integratie & Emancipatie

Nadere informatie

Voel je thuis op straat!

Voel je thuis op straat! Voel je thuis op straat! 0-meting onder kinderen, jongeren en volwassenen in Bergen op Zoom Centrum Ron van Wonderen Nanne Boonstra Utrecht, september 2007 Verwey- Jonker Instituut 1 Samenvatting en conclusies

Nadere informatie

trntrtrtr V td L O\'ERLASTMETINGEN IN DE GRAVII\TNESTEEG EN OMGEVING

trntrtrtr V td L O\'ERLASTMETINGEN IN DE GRAVII\TNESTEEG EN OMGEVING trntrtrtr V td L O\'ERLASTMETINGEN IN DE GRAVII\TNESTEEG EN OMGEVING : COLOFON St. INTRAVAL Postadres: Postbus 1781 9701 BT Groningen E-mail info@intraval.nl Kantoor Groningen: Kantoor Rotterdam: St. Jansstraat

Nadere informatie

Bestuursovereenkomst Jeugd en alcohol Zeeland

Bestuursovereenkomst Jeugd en alcohol Zeeland Bestuursovereenkomst Jeugd en alcohol Zeeland Partijen: De minister van Veiligheid en Justitie (VenJ); De Vereniging van Zeeuwse Gemeenten, namens de 13 gemeenten in Zeeland, hierna te noemen de gemeenten;

Nadere informatie

Scholen herdenken vermoorde leraar

Scholen herdenken vermoorde leraar ANALYSE MAATSCHAPPELIJK VRAAGSTUK: ZINLOOS GEWELD tekst 26 NOS-nieuws van 16 januari 2004: Scholen herdenken vermoorde leraar Scholen in het hele land hebben om 11.00 uur één minuut stilte in acht genomen

Nadere informatie

Opvattingen van Amsterdammers over tolerantie jegens homoseksuelen

Opvattingen van Amsterdammers over tolerantie jegens homoseksuelen FACTSHEET Thema: Veiligheid, Opvattingen van Amsterdammers over tolerantie jegens homoseksuelen Publicatiedatum: oktober 2010 Bron: Bureau O+S Toelichting Ingevoegd rapport geeft goed weer hoe Amsterdammers

Nadere informatie

Tabel A: Wat is uw geslacht?

Tabel A: Wat is uw geslacht? Opmerking vooraf: het tabellenboek begint met een aantal alfabetisch genummerde tabellen die betrekking hebben op achtergrondvariabelen. Hierna volgen met cijfers genummerde tabellen. De nummering van

Nadere informatie

CONVENANT VEILIG UITGAAN BINNENSTAD UTRECHT PROCESEVALUATIE

CONVENANT VEILIG UITGAAN BINNENSTAD UTRECHT PROCESEVALUATIE CONVENANT VEILIG UITGAAN BINNENSTADUTRECHT PROCESEVALUATIE CONVENANT VEILIG UITGAAN BINNENSTAD UTRECHT PROCESEVALUATIE J. Snippe, M. Hoorn, B. Bieleman INTRAVAL Groningen-Rotterdam 4. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

Nadere informatie

De integratie van Antillianen in Nederland. Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden

De integratie van Antillianen in Nederland. Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden De integratie van Antillianen in Nederland Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden De integratie van Antillianen in Nederland Willem Huijnk - Wetenschappelijk onderzoeker

Nadere informatie

Samenvatting plan van aanpak. Actieprogramma Risicojeugd en Jeugdgroepen

Samenvatting plan van aanpak. Actieprogramma Risicojeugd en Jeugdgroepen Samenvatting plan van aanpak Actieprogramma Risicojeugd en Jeugdgroepen Burgers moeten zich veilig kunnen voelen op straten en in wijken. Politie en justitie moeten daadkrachtig en gezaghebbend kunnen

Nadere informatie

Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies

Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies Infosheet Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies Tijdig ingrijpen betekent voorkomen dat een de fout ingaat. Wie wil dat niet? Dat is dan ook precies wat deze infosheet beoogt: inzicht

Nadere informatie

Tabel 1: Stellingen Fysieke voorzieningen en Sociale contacten in woonbuurt (%)

Tabel 1: Stellingen Fysieke voorzieningen en Sociale contacten in woonbuurt (%) Leefbaarheid Tabel 1: Stellingen Fysieke voorzieningen en Sociale contacten in woonbuurt (%) mee eens niet mee eens Geen neutraal Wegen, paden en pleintjes goed onderhouden 51 21 25 3 Perken, plantsoenen

Nadere informatie

Samenwerking met de politie. Door Hans Slijpen, Accountmanager gezondheidszorg, Eenheid Midden Nederland, 20 november 2013.

Samenwerking met de politie. Door Hans Slijpen, Accountmanager gezondheidszorg, Eenheid Midden Nederland, 20 november 2013. Samenwerking met de politie Door Hans Slijpen, Accountmanager gezondheidszorg, Eenheid Midden Nederland, 20 november 2013. Inleiding Samenwerking waarom? Samenwerking hoe? Knelpunten: Informatie uitwisseling,

Nadere informatie

Bijlage 3 Jaaruitvoeringsplan Tweestromenland 2015

Bijlage 3 Jaaruitvoeringsplan Tweestromenland 2015 Bijlage 3 Jaaruitvoeringsplan Tweestromenland 2015 Veiligheidsbeleving Inzicht krijgen in de factoren die van invloed zijn op de veiligheidsbeleving bij de inwoners van Tweestromenland. Afhankelijk van

Nadere informatie

Notitie Veiligheidsmonitor Amsterdam-Amstelland 2008-2011

Notitie Veiligheidsmonitor Amsterdam-Amstelland 2008-2011 Notitie Veiligheidsmonitor Amsterdam-Amstelland 28-211 Deze notitie brengt op basis van de Amsterdamse Veiligheidsmonitor de leefbaarheid en veiligheid in de regio Amsterdam-Amstelland tussen 28 en 211

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 26 604 Integraal Veiligheidsprogramma Nr. 8 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Colofon. Het overnemen uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld.

Colofon. Het overnemen uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld. Hoe veilig is Leiden? Integrale Veiligheidsmonitor gemeente Leiden Bijlagenrapport April 2012 Colofon Uitgave I&O Research Zuiderval 70 Postbus 563, 7500 AN Enschede Rapportnummer 2012/022 Datum April

Nadere informatie

Bijlage A: Veiligheidsanalyse (cijfermatig overzicht) Gemeente Neder- Betuwe

Bijlage A: Veiligheidsanalyse (cijfermatig overzicht) Gemeente Neder- Betuwe Bijlage A: Veiligheidsanalyse (cijfermatig overzicht) Gemeente Neder- Betuwe Algemene inleiding Voor u ligt een (cijfermatige) veiligheidsanalyse van de Gemeente Neder-Betuwe. Dit cijfermatige overzicht

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 28 684 Naar een veiliger samenleving Nr. 229 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKS- RELATIES

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE . > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat

Nadere informatie

Workshop 3 e nationaal congres Opvoedingsondersteuning. Opvoedingsondersteuning. Kenniswerkplaats Tienplus

Workshop 3 e nationaal congres Opvoedingsondersteuning. Opvoedingsondersteuning. Kenniswerkplaats Tienplus Kenniswerkplaats Tienplus Laagdrempelige ondersteuning aan ouders met tieners in Amsterdam Pauline Naber, Hogeschool INHolland Marjan de Gruijter, Verwey-Jonker Instituut http://www.kenniswerkplaats-tienplus.nl/

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Samenleven > niet gelijk, maar gelijkwaardig > aantrekkelijke, ecologische woonstad > iedereen een eerlijke kans op de arbeidsmarkt Samenleven Mensen zijn niet allemaal gelijk, maar wel gelijkwaardig.

Nadere informatie

Bij antwoord datum, kenmerk en onderwerp vermelden

Bij antwoord datum, kenmerk en onderwerp vermelden Postadres Postbus 16200, 3500 CE Utrecht Telefoon 030-286 10 00 Fax 030-286 12 24 www.utrecht.nl Commissie Mens en Samenleving Behandeld door Jet Smit, Sietske Jonkers Doorkiesnummer 030-286 00 00 E-mail

Nadere informatie

Vragenlijst monitor VPT Provincie Zeeland. Nulme&ng

Vragenlijst monitor VPT Provincie Zeeland. Nulme&ng Vragenlijst monitor VPT Provincie Zeeland Nulme&ng Nulme7ng. In het landelijk programma Veilige Publieke Taak worden er door het ministerie van Binnenlandse Zaken acht maatregelen genoemd die belangrijk

Nadere informatie

Toespraak Annemarie Jorritsma Thema: Woninginbraken Bestuurdersdiner lokale veiligheid 29 oktober 2013

Toespraak Annemarie Jorritsma Thema: Woninginbraken Bestuurdersdiner lokale veiligheid 29 oktober 2013 Alleen het gesproken woord geldt Toespraak Annemarie Jorritsma Thema: Woninginbraken Bestuurdersdiner lokale veiligheid 29 oktober 2013 Dames en heren, Goed om met u in zo n groot gezelschap bijeen te

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Advies 7 april 2010 1 2 Inhoudsopgave Samenvatting 5 Aanbevelingen 7 Aanleiding en context voor dit advies 9 Algemeen 11 Opmerkingen bij tekst en opzet van

Nadere informatie

Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa

Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa Opgave 1 Jeugdwerkloosheid in Europa 1 maximumscore 4 Het verrichten van flexibele arbeid kan een voorbeeld zijn van positieverwerving als de eigen keuze van de jongeren uitgaat naar flexibele arbeid in

Nadere informatie

Datum 11 april 2014 Onderwerp Aanbieding onderzoeksrapport 'Bedreigen en Intimideren van OM- en politiemedewerkers

Datum 11 april 2014 Onderwerp Aanbieding onderzoeksrapport 'Bedreigen en Intimideren van OM- en politiemedewerkers 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 009 00 9 754 Terrorismebestrijding Nr. 89 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

De Eindhovense Veiligheidsindex. Eindhoven, oktober 11

De Eindhovense Veiligheidsindex. Eindhoven, oktober 11 De Eindhovense Eindhoven, oktober 11 Inhoud 1 Inleiding 1 2 Objectieve index: 3 2.I Inbraak 3 2.II Diefstal 4 2.III Geweld 4 2.IV Overlast/vandalisme 4 2.V Veilig ondernemen (niet in index) 5 3 Subjectieve

Nadere informatie

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties f Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Secretaris-directeur waterschap Provinciesecretaris Provinciegriffier WA" NO. İNGEK. ì 0 JAN 2013

Nadere informatie

Convenant Veilige School. tussen

Convenant Veilige School. tussen Convenant Veilige School tussen School : Gemeente : Politie Noord-Holland Noord, Afdeling Openbaar Ministerie Arrondissement Alkmaar : HALT Bureau Noord-Holland Noord : Convenant Veilige School Blz.1 1.1

Nadere informatie

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Directie Arbeidszaken Publieke Sector Programma Veilige Publieke Teak schedeldoekshaven 200 2511 EZ

Nadere informatie

gewoon meedoen! Ketenzorg met toekomst

gewoon meedoen! Ketenzorg met toekomst gewoon meedoen! Ketenzorg met toekomst De basis van In voor zorg! Voor wie is JeugdzorgPlus? Door een gebrek aan aansluitende zorg vielen voorheen veel jongeren tussen wal en schip. Dit verkleinde hun

Nadere informatie

Regionale VTV 2011. Sociale Veiligheid. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Sociale Veiligheid

Regionale VTV 2011. Sociale Veiligheid. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Sociale Veiligheid Regionale VTV 2011 Sociale Veiligheid Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Sociale Veiligheid Auteurs: Drs. E.T.M. Anzion, GGD Hart voor Brabant Dr. M.A.M. Jacobs-van

Nadere informatie

Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Verontrustend veel criminaliteit bij allochtone jongeren

Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Verontrustend veel criminaliteit bij allochtone jongeren Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Criminaliteit en rechtsstaat tekst 1 Tilburg kiest de harde aanpak Verontrustend veel criminaliteit bij allochtone jongeren 5 10

Nadere informatie

veiligheid door samenwerken keurmerk veilig ondernemen In 4 stappen naar KVO

veiligheid door samenwerken keurmerk veilig ondernemen In 4 stappen naar KVO veiligheid door samenwerken keurmerk veilig ondernemen In 4 stappen naar KVO veilig ondernemen Iedere ondernemer is wel eens geconfronteerd met vandalisme, agressie of diefstal. De schade kan flink oplopen

Nadere informatie

Criminaliteitscijfers 2012 en gebiedsscan criminaliteit & overlast - update 2013

Criminaliteitscijfers 2012 en gebiedsscan criminaliteit & overlast - update 2013 Bijlage 3 Criminaliteitscijfers 2012 en gebiedsscan criminaliteit & overlast - update 2013 Criminaliteitscijfers Hieronder wordt in een beknopt overzicht weergegeven hoeveel delicten er hebben plaatsgevonden

Nadere informatie

Welkom bij de presentatie van de EERSTE NEDERLANDSE KINDERRECHTENMONITOR

Welkom bij de presentatie van de EERSTE NEDERLANDSE KINDERRECHTENMONITOR Welkom bij de presentatie van de EERSTE NEDERLANDSE KINDERRECHTENMONITOR Agenda presentatie Kinderrechtenmonitor Start 10.30 uur Welkom door Annette Dijkstra, woordvoerder KOM Inleiding Marc Dullaert,

Nadere informatie

CONVENANT. Veiligheid op scholen van het Voortgezet en Middelbaar Beroepsonderwijs in LELYSTAD

CONVENANT. Veiligheid op scholen van het Voortgezet en Middelbaar Beroepsonderwijs in LELYSTAD CONVENANT Veiligheid op scholen van het Voortgezet en Middelbaar Beroepsonderwijs in LELYSTAD Partijen komen het volgende overeen: De scholen zijn op grond van de Wet op de Arbeidsomstandigheden verantwoordelijk

Nadere informatie

iiitogiontant Resultaten uit de PPP-studies naar criminaliteit en criminaliteits preventie op bedrijventerreinen \sf

iiitogiontant Resultaten uit de PPP-studies naar criminaliteit en criminaliteits preventie op bedrijventerreinen \sf Resultaten uit de PPP-studies naar criminaliteit en criminaliteits preventie op bedrijventerreinen Een selectie naar ondernemingen uit het Midden- en Kleinbedrijf V. Sabee R.F.A. van den Bedem J.J.A. Essers

Nadere informatie

Bij antwoord datum, kenmerk en onderwerp vermelden

Bij antwoord datum, kenmerk en onderwerp vermelden Postadres Postbus 16200, 3500 CE Utrecht Telefoon 030-286 10 00 Fax 030-286 12 24 www.utrecht.nl Commissie Mens en Samenleving Behandeld door Jet Smit, Tanja Heijkamp Doorkiesnummer 030-286 00 00 E-mail

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 24 515 Preventie en bestrijding van stille armoede en sociale uitsluiting Nr. 186 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan

Nadere informatie

Criminaliteitscijfers en gemeentelijke administratieve sancties 2012

Criminaliteitscijfers en gemeentelijke administratieve sancties 2012 vrijdag 19 april 2013 Criminaliteitscijfers en gemeentelijke administratieve sancties 2012 De totale geregistreerde criminaliteit in Antwerpen nam in 2012 toe met 2% ten opzichte van 2011. De woninginbraken

Nadere informatie

Portefeuillehouder : J.J.C. Adriaansen Datum : 18 november 2014. : Burger en bestuur: Woensdrecht veilig

Portefeuillehouder : J.J.C. Adriaansen Datum : 18 november 2014. : Burger en bestuur: Woensdrecht veilig Documentnummer:*2014.44554* Voorstel aan de Raad Onderwerp : Kadernota Integrale Veiligheid 2015-2018 Raadsvergadering : 18 december 2014 Agendapunt : Portefeuillehouder : J.J.C. Adriaansen Datum : 18

Nadere informatie

Monitor Leefbaarheid en Veiligheid 2013 Samenvatting

Monitor Leefbaarheid en Veiligheid 2013 Samenvatting Monitor Leefbaarheid en Veiligheid 2013 Samenvatting Gemeente Amersfoort Ben van de Burgwal, Dorien de Bruijn 23 mei 2014 Vanaf 1997 is de Amersfoortse Stadspeiling elke twee jaar voor een belangrijk deel

Nadere informatie

Tolerantieklimaat sportverenigingen Noord-Holland Noord Samenvatting I&O Research Art.1 Bureau Discriminatiezaken NHN Maart 2014

Tolerantieklimaat sportverenigingen Noord-Holland Noord Samenvatting I&O Research Art.1 Bureau Discriminatiezaken NHN Maart 2014 Tolerantieklimaat sportverenigingen Noord-Holland Noord Samenvatting I&O Research Art.1 Bureau Discriminatiezaken NHN Maart 2014 I Handen schudden voor de wedstrijd, heldere communicatie met ouders en

Nadere informatie

Als het economisch tegenzit, worden zij hard getroffen. Ze zitten vaker dan gemiddeld in de bijstand.

Als het economisch tegenzit, worden zij hard getroffen. Ze zitten vaker dan gemiddeld in de bijstand. 1 Dank voor dit rapport. Mooi dat het Sociaal en Cultureel Planbureau dit jaar dieper ingaat op één onderwerp dat de aandacht verdient: de arbeidsmarktpositie van migrantengroepen. Als het economisch tegenzit,

Nadere informatie

Hein Roethofprijs 2007. veiligheid door samenwerking

Hein Roethofprijs 2007. veiligheid door samenwerking Hein Roethofprijs 2007 veiligheid door samenwerking omslag: Stadsmarinierschap uit Rotterdam wint Hein Roethofprijs 2006 Het project Stadsmarinierschap is een van de maatregelen die Rotterdam neemt om

Nadere informatie

veiligheid door samenwerking veilig In 4 stappen naar kvo

veiligheid door samenwerking veilig In 4 stappen naar kvo veiligheid door samenwerking KEUrmerk veilig ondernemen In 4 stappen naar kvo veilig ondernemen iedere ondernemer is wel eens geconfronteerd met vandalisme, agressie of diefstal. de schade kan flink oplopen

Nadere informatie

Vaststellen verzuimprotocol Beroeps en Volwassenen Educatie

Vaststellen verzuimprotocol Beroeps en Volwassenen Educatie Openbaar Onderwerp Vaststellen verzuimprotocol Beroeps en Volwassenen Educatie Programma / Programmanummer Onderwijs / 1073 BW-nummer Portefeuillehouder R. Helmer-Englebert Samenvatting Om schooluitval

Nadere informatie

Scholen in de Randstad sterk gekleurd

Scholen in de Randstad sterk gekleurd Scholen in de Randstad sterk gekleurd Marijke Hartgers Autochtone en niet-westers allochtone leerlingen zijn niet gelijk over de Nederlandse schoolvestigingen verdeeld. Dat komt vooral doordat niet-westerse

Nadere informatie

Ontwikkeling van misdrijven in Amersfoort 2003-2014

Ontwikkeling van misdrijven in Amersfoort 2003-2014 Ontwikkeling van misdrijven in Amersfoort 2003-2014 Gemeente Amersfoort Ben van de Burgwal januari 2015 In 2014 registreerde de politie voor Amersfoort 9.134 misdrijven. Ten opzichte van een jaar eerder

Nadere informatie

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013 Fact sheet nummer 5 maart 2013 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam Er zijn ruim 133.000 jongeren van 15 tot en met 26 jaar in Amsterdam (januari 2012). Met de meeste jongeren gaat het goed in het onderwijs

Nadere informatie

Factsheet Sportparticipatie in Utrecht

Factsheet Sportparticipatie in Utrecht Factsheet Sportparticipatie in Utrecht mei 2015 Overzicht Deze factsheet geeft op hoofdlijnen een beeld van sporten en bewegen in de stad en maakt deel uit van Utrecht Sport, de Utrechtse sportvisie op

Nadere informatie

Bijna de helft van de geweldsmisdrijven wordt in de openbare ruimte gepleegd / foto: Inge van Mill.

Bijna de helft van de geweldsmisdrijven wordt in de openbare ruimte gepleegd / foto: Inge van Mill. Bijna de helft van de geweldsmisdrijven wordt in de openbare ruimte gepleegd / foto: Inge van Mill. secondant #2 april 2009 7 Geweldsdelicten tussen - Daling van geweld komt niet uit de verf Crimi-trends

Nadere informatie

PERMANENT ONDERZOEK LEEFSITUATIE. RECHT Slachtofferschap van criminaliteit, Rechtshulp DOCUMENTATIE

PERMANENT ONDERZOEK LEEFSITUATIE. RECHT Slachtofferschap van criminaliteit, Rechtshulp DOCUMENTATIE PERMANENT ONDERZOEK LEEFSITUATIE RECHT Slachtofferschap van criminaliteit, Rechtshulp 2000 DOCUMENTATIE Inhoudsopgave Inleiding 1. Doelstellingen onderzoek 1.1 Doel onderzoek 1.2 Onderzoeksopzet 1.3 Opdrachtgever

Nadere informatie

Aanpak Marokkaanse risicogroepen 2010-2012. Inleiding

Aanpak Marokkaanse risicogroepen 2010-2012. Inleiding Aanpak Marokkaanse risicogroepen 2010-2012 Inleiding In deze notitie worden de hoofdlijnen van beleid voor in eerste instantie 2010 aangegeven. De aanpak richt zich, zoals IMAR 2006-2009, op Marokkaanse

Nadere informatie

Integraal Veiligheidsbeleid Actieplan 2012-2013

Integraal Veiligheidsbeleid Actieplan 2012-2013 Integraal Veiligheidsbeleid Actieplan 2012-2013 Gouda veilig; dat doen we samen Gouda is in de afgelopen jaren veiliger geworden. Op bijna alle vlakken is de geregistreerde criminaliteit in Gouda gedaald.

Nadere informatie