patiënteninformatie Dienst Cardiologie Leven met hartfalen GezondheidsZorg met een Ziel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "patiënteninformatie Dienst Cardiologie Leven met hartfalen GezondheidsZorg met een Ziel"

Transcriptie

1 i patiënteninformatie Dienst Cardiologie Leven met hartfalen GezondheidsZorg met een Ziel

2 Inhoud Doel van dit boekje...3 De functie van het hart...4 Wat is hartfalen?...7 Hoe ontstaat hartfalen?...8 Hoe wordt hartfalen opgespoord?...9 Klachten bij hartfalen...10 Behandeling bij hartfalen...12 Aanbevelingen voor een gezonde levenswijze...15 Praktische richtlijnen...17 Wanneer contact opnemen?...19 Uw hart is onze zorg!

3 Doel van dit boekje In deze brochure vindt u informatie over hartfalen. Als u hartfalen hebt - wat het gevolg is van een verminderde pompwerking van het hart - dan is dit boekje iets voor u. We besteden aandacht aan de oorzaken van hartfalen en het effect ervan op uw lichaam. Tevens geven we informatie over hoe u kunt omgaan met uw klachten en wat u kunt verwachten van de behandeling. Het is uw handleiding voor het leven met hartfalen. Wanneer u uw aandoening begrijpt, kan u, samen met de deskundigen en uw naaste omgeving, met deze aandoening leren omgaan en helpen meebouwen aan een verbetering van uw levenskwaliteit. Het hartfalenteam 5

4 De functie van het hart Het hart is een spier die als een pomp werkt en bloed door het lichaam voert. Gemiddeld slaat het hart in rust zeventig maal per minuut. Op deze wijze wordt 4 tot 5 liter bloed per minuut weggepompt. Bij inspanning kan dit oplopen tot 20 liter per minuut. Het bloed brengt zuurstof en voedingsstoffen naar de organen en spieren in het gehele lichaam en voert de afvalstoffen af. Om dat te kunnen doen heeft het hart zelf zuurstofrijk bloed nodig. Dat krijgt het via een stelsel van kransslagaders, ook wel coronairen genoemd. Wanneer een coronair vernauwd door aderverkalking kunnen klachten als pijn op de borst angor of angina pectoris optreden. Als een coronair verstopt door oa. een bloedklonter kan een infarct ontstaan. De kransslagaders Het hart bestaat uit een rechter- en linkerhelft die beiden bestaan uit een voorkamer en een kamer. De rechterhelft pompt het zuurstofarme bloed, via de longslagader, naar de longen. Daar wordt het bloed van zuurstof voorzien en verder gepompt naar de linkerhelft van het hart. De linkerhelft pompt het zuurstofrijke bloed via de aorta of grote lichaamsslagader het lichaam rond. Zo worden de organen en weefsels, zoals het hart en de spieren, op hun beurt van zuurstof en voedingsstoffen voorzien. In het hart zitten kleppen die ervoor zorgen dat het bloed steeds in de goede richting wordt gepompt. Ieder weefsel, dus ook het spierweefsel van het hart, is uit cellen opgebouwd. De belangrijkste eigenschap van spiercellen is het vermogen om samen te trekken en weer te ontspannen. De pompfunctie van het hart wordt in stand gehouden door de aanwezigheid van een elektrisch circuit dat prikkels opwekt en het hart doet samentrekken. Ritmestoornissen ontstaan wanneer dat elektrisch circuit niet meer normaal verloopt, waardoor het hart sneller, trager of onregelmatig gaat samentrekken. 6 7

5 Het hart Rechtervoorkamer Rechterkamer De bloedsomloop Longslagader Longaders Linkervoorkamer Linkerkamer Wat is hartfalen? Hartfalen is een aandoening die gekenmerkt wordt door verzwakking van het hart. Het hart is vermoeid en heeft het moeilijk om het bloed even goed als vroeger, doorheen het lichaam te pompen. Deze zwakte laat zich voelen op momenten dat u meer inspanning levert en het hart niet in staat is het lichaam van de nodige zuurstof en voedingsstoffen te voorzien. Lopen, boodschappen dragen of de trap oplopen kunnen moeilijkheden opleveren. Voor de meeste patiënten is hartfalen een chronische toestand, wat betekent dat het wel behandeld kan worden, maar niet genezen. Als hartfalen een complicatie is van andere medische omstandigheden (zoals afgesloten kransslagaders of hartklepafwijkingen), dan kan een operatie soms uitkomst bieden. Daar het hart uit een linker- en rechterhelft bestaat, wordt een onderscheid gemaakt tussen: Linkerhartfalen: als de linkerkant van het hart minder goed werkt, keert het bloed terug naar de longen en raken de bloedvaten van de longen overvol. Er ontstaat een ophoping van vocht in de longen, wat maakt dat u kortademig wordt en een kriebelhoest krijgt. Als de benauwdheid snel verergert, kan het zijn dat er vocht in de longen is gekomen, wat longoedeem wordt genoemd. Rechterhartfalen: als de rechterkant van het hart minder goed werkt, keert het bloed terug naar de weefsels en organen. Er kan dan vochtophoping ontstaan ter hoogte van de buik, benen en voeten. Bij vochtophopingen in de buikholte krijgt u bijvoorbeeld een vol gevoel in uw buik en uw kleren kunnen strakker gaan zitten. Een combinatie van linker- en rechterhartfalen kan ook voorkomen. 8 9

6 Hoe ontstaat hartfalen? Hoe wordt hartfalen opgespoord? Hartfalen kan verschillende oorzaken hebben. Welke oorzaak ook aan de basis van hartfalen ligt, de pompfunctie van het hart is altijd verminderd. Door onderzoek kan de cardioloog de oorzaak van hartfalen opsporen. Een arts denkt aan hartfalen bij tekenen van vochtophoping of bij klachten van kortademigheid of vermoeidheid. Om de diagnose van hartfalen vast te stellen wordt rekening gehouden met: Aandoeningen van de kransslagadershartinfarcten Hoge bloeddruk HARTFALEN Aangeboren hartafwijkijgen Uw klachten Uw medische voorgeschiedenis. Hebt u vroeger al eens een hartziekte doorgemaakt? Mogelijke risicofactoren oa. roken, alcohol -en /of drugsgebruik, mate van fysieke activiteit, eetgewoonten (vet- en zoutgebruik). Het lichamelijk onderzoek: - meten van bloeddruk en pols, - beluisteren van hart en longen, - is er vochtophoping t.h.v. de benen, is de lever opgezet? Vaak worden er enkele aanvullende onderzoeken uitgevoerd. Dit gebeurt om de diagnose van hartfalen te bevestigen of de aanwezigheid van andere aandoeningen uit te sluiten. De noodzaak tot verder onderzoek zal uw arts samen met u bespreken. Cardiomyopathie (hartspierziekte) Hartritmestoornissen Hartklepaandoeningen 10 11

7 Klachten bij hartfalen U zal de tekenen van hartzwakte vooral voelen tijdens fysieke inspanningen of wanneer u ziek bent. Er zijn meerdere klachten die al dan niet gelijktijdig kunnen optreden. De meest voorkomende klachten van hartfalen zijn: Kortademigheid Verwardheid en/of geheugenstoornissen Chronisch gebrek aan energie Slaapproblemen doordat ademhalen moeite kost Opgezette voeten en benen Opgezette of gevoelige buik met gebrek aan eetlust Hoesten waarbij schuimig slijm wordt opgegeven s Nachts vaak moeten plassen 12 13

8 Behandeling bij hartfalen Hartfalen is een chronische aandoening die niet genezen maar wel behandeld kan worden. De behandeling wordt stapsgewijs opgebouwd en heeft tot doel: 1. Zo goed mogelijk de klachten en symptomen onder controle te houden = het verbeteren van de levenskwaliteit. 2. De verdere evolutie van de ziekte te voorkomen = het verbeteren van de levensverwachting. De behandeling van hartfalen bestaat enerzijds uit medicatie en anderzijds uit het in acht nemen van enkele leefregels ( zie verder in deze brochure). Deze laatste zijn minstens zo belangrijk in de behandeling van hartfalen als het regelmatig innemen van uw medicatie. 1. De controle van de symptomen Dit zal hoofdzakelijk gebeuren door de toediening van geneesmiddelen die water afdrijven en de opstapeling van water en zout in het lichaam tegengaan. Deze geneesmiddelen worden diuretica of vochtafdrijvende middelen genoemd. Uw arts zal u vragen u regelmatig te wegen. Een plotse gewichtstoename (meer dan 2 kg in enkele dagen) betekent dat uw lichaam water vasthoudt. Zodoende zal uw behandeling met diuretica aangepast worden. Uw arts of cardioloog zal hierover beslissen. Er kunnen nog andere geneesmiddelen voorgeschreven worden naargelang de klachten die u hebt. 2. De verdere evolutie van de ziekte voorkomen Om de progressie van de ziekte tegen te gaan worden een aantal geneesmiddelen gegeven waarvan bewezen is dat zij het slijtageproces van het hart afremmen. Het betreft hoofdzakelijk: 1. ACE-inhibitoren 2. Bètablokkers 3. Aldosteroneantagonisten (kaliumsparend geneesmiddel) Aangezien deze geneesmiddelen uw bloeddruk kunnen verlagen, zal uw arts vragen uw bloeddruk regelmatig te (laten) controleren. De behandeling van hartfalen wordt stapsgewijs opgebouwd. Dit wil zeggen dat gestart wordt met lage dosissen. Indien u de lage dosis goed verdraagt, zal uw arts beslissen de dosis te verhogen. Op deze wijze krijgt uw lichaam de tijd om zich aan de nieuwe medicatie aan te passen. Het zou kunnen dat u zich in het begin van de behandeling minder goed voelt. De tekenen van hartfalen kunnen zelfs toenemen of gemakkelijker optreden gedurende enkele weken (2 à 6 weken). Deze reactie is bijna steeds tijdelijk en verdwijnt na verloop van tijd. Toch is het belangrijk dat u gedurende deze periode de inname van uw geneesmiddelen niet stopt uit eigen initiatief. Praat erover met uw arts die zal oordelen of de dosis aangepast moet worden. Naargelang de oorzaak en ernst van hartfalen kunnen andere geneesmiddelen en/of behandelingen door uw arts voorgeschreven worden

9 Aanbevelingen voor een gezonde levenswijze Om het starten van de hartfalenmedicatie vlot te laten verlopen en snel te kunnen ingrijpen bij een eventuele verergering van de huidige toestand, is het belangrijk om de resultaten van sommige controles zeer regelmatig te (laten) noteren. Regelmatige controle van uw gewicht U moet zich wegen op hetzelfde moment van de dag en steeds in dezelfde omstandigheden (bv. in nachtkledij bij het opstaan). Door deze gewichtscontrole zal de arts een eventuele verergering van uw toestand zeer snel opmerken en de behandeling snel kunnen aanpassen. Aarzel niet uw arts of hartfalenverpleegkundige te verwittigen bij plotse gewichtstoename. Regelmatige controle van uw bloeddruk Bètablokkers en ACE-inhibitoren zijn geneesmiddelen die uw bloeddruk kunnen verlagen. Het is mogelijk dat u tekenen van een te lage bloeddruk vertoont (draaierigheid, duizeligheid, gezichtsstoornissen, soms enkel bij de overgang van liggend naar zittend, ). Aarzel niet contact op te nemen met uw arts of hartfalenverpleegkundige als u tekenen van een te lage bloeddruk vertoont. Regelmatige controle van uw hartfrequentie Bètablokkers verlagen de hartfrequentie, ze laten het hart rustiger slaan. Sommige personen kunnen echter zeer gevoelig zijn voor deze werking. De tekenen zijn dezelfde als deze van een sterke bloeddrukdaling. Aarzel niet contact op te nemen met uw arts of hartfalenverpleegkundige als u tekenen van een te lage hartfrequentie vertoont. Deze aanbevelingen zijn erg belangrijk om goed te leven met hartfalen. Uw klachten zullen verminderen en u zult zich beter voelen door uw levensgewoonten aan te passen. Gebruik minder zout. Maximum 3 gr per dag. Zout kan de opstapeling van vocht in het lichaam bevorderen. Kies voor voedingsmiddelen die weinig of geen zout bevatten. Zout wordt ook Natrium Chloride genoemd. Lees aandachtig de etiketten. Let op voor kant-en-klare voedingen die vaak veel zout bevatten. Neem de tijd om te rusten. Als de tekenen van hartzwakte toenemen, moet u meer rusten. Rust vermindert de belasting van het hart. Lever geen inspanningen na het eten, het verteren van het voedsel is al een inspanning op zich. Blijf actief en doe met mate aan sport. Wanneer u zich goed voelt, zijn wandelen, zwemmen en fietsen goede activiteiten die u regelmatig moet beoefenen. Let op voor overbelasting. Vermijd oefeningen waardoor u zich kortademig of duizelig voelt. Bespreek een aangepast oefenprogramma met uw arts. Eventueel kan een cardiaal revalidatieprogramma gevolgd worden. Wat u kan zonder klachten moet u vooral blijven doen. Vermijd overgewicht. Overgewicht vormt immers een bijkomende belasting voor de reeds zwakke hartspier. Vermijd constipatie. Constipatie kan erg belastend zijn voor uw hart. Kies voor een vezelrijke voeding om constipatie te vermijden

10 Praktische richtlijnen Beperk alcoholverbruik. Alcohol in overdreven hoeveelheden kan schadelijke effecten hebben op uw hartspier. Rook niet of stop met roken. Nicotine (sigaretten) kan de bloedvatten vernauwen waardoor het hart harder moet werken. ROOK NIET! Neem een comfortabele slaaphouding aan. Gebruik indien nodig, als u buiten adem bent, extra kussens om uw hoofdeinde te verhogen. Werk. Bespreek dit met uw arts. Deze zal u kunnen inlichten naargelang het type werk dat u doet. Vaccinaties. Zorg ervoor dat u de nodige seizoensgebonden vaccinaties krijgt zoals: griepvaccin (jaarlijks), pneumokokkenvaccin (om de 5 jaar), Tandarts. Ga regelmatig op controle. Stress vermijden. Stress doet het hartritme en de bloeddruk stijgen waardoor kostbare zuurstof verbruikt wordt. Geneesmiddelen. Neem uw geneesmiddelen zoals voorgeschreven door uw arts. Vergeet uw geneesmiddelen niet in te nemen. Gezondheidstips Rook niet of stop met roken Beperk uw alcoholgebruik Voedingstips Met betrekking tot vocht Houdt u aan de vochtbeperking: drink niet meer dan 1,5 l vocht per dag! Gebruik een klein glas om uit te drinken. Soep, pap, vla, yoghurt, ijs, appelmoes, worden bij de dagelijkse hoeveelheid vocht gerekend. Om de dorst te lessen, kan het helpen een kauwgom of een muntje, een ijsblokje of een stukje gekoeld fruit in de mond te nemen. Ook een beetje citroensap in uw water of thee helpen tegen het dorstgevoel. Het eten van één of twee stukken fruit telt niet mee voor de totale vochtinname. Voor elk volgend stuk fruit moet u wel 100 ml rekenen. Kauw het eten goed. Zo vermijdt u constipatie. Met betrekking tot zout Gebruik géén zout bij het bereiden van maaltijden! Vermijd kant-en-klare voedingen, voeding uit blik, bouillon en snacks. Schaal- en schelpdieren zoals garnalen en mosselen en zoute of zure haring bevatten van nature veel zout. Bepaalde dranken zoals Apollinaris, Tönissteiner en Vichy hebben een hoog zoutgehalte. Zoutarm brood hoeft niet

11 Wanneer contact opnemen? Medicatietips Neem uw geneesmiddelen stipt in. Stop nooit met inname zonder advies van uw arts. Alvorens een nieuw geneesmiddel in te nemen, vraag de arts hoe en wanneer u het moet innemen, rekening houdend met de geneesmiddelen die u reeds inneemt. Indien u kaliumsparende geneesmiddelen neemt, let dan op uw kaliuminname. Eet weinig kiwi s, bananen en appelsienen (dit fruit bevat veel kalium). Neem geen pijnstillers of medicatie in voor reuma, tenzij na overleg met uw arts! Enkel paracetamol is toegelaten, maar niet in de vorm van een bruistablet want deze bevat teveel zout. Hevige pijn op de borst, die niet voorbij gaat door te rusten of door het nemen van een geneesmiddel dat daarvoor werd voorgeschreven. Een toename van uw gewicht met meer dan 2 kg in 2 à 3 dagen. Het optreden of verergeren van vochtophoping, bijvoorbeeld het zwellen van de enkels. Het sneller kortademig worden, zowel overdag als s avonds. Een heel plotse en sterke ademnood. Een héél vervelende hoest. Steeds meer kussens nodig hebben in bed. s Nachts vaker moeten opstaan om te plassen. Koude voeten, handen, vingers en/of nagels. Verwardheid en/of concentratiestoornissen. Grieperig gevoel en/of koorts

12 Uw hart is onze zorg! Het succes van de behandeling bij hartfalen is enerzijds afhankelijk van het succes van de medicijnbehandeling en anderzijds van de wijze waarop uzelf met die behandeling weet om te gaan. U staat er niet alleen voor! Praat erover met familie en/of naasten. U zal ondervinden dat zorg dragen voor uw hart uw lichamelijk en psychisch vermogen ten goede komt. Hebt u na het lezen van deze brochure nog vragen, aarzel dan niet om deze te stellen aan uw arts of hartfalenverpleegkundige. Uw hart is onze zorg! 22

13 Mei AZ Maria Middelares vzw en haar artsen hebben deze informatiefolder met de grootste zorg opgemaakt. De inhoud ervan is echter algemeen en indicatief. De folder omvat niet alle medische aspecten. Ze vervangt geenszins het artsenconsult. Mocht deze folder vergissingen, tekortkomingen of onvolledigheden bevatten dan zijn AZ Maria Middelares, haar personeel en haar artsen hiervoor niet aansprakelijk. Tel AZ Maria Middelares: Buitenring Sint-Denijs Gent

INSTELLEN VAN EEN BEHANDELING MET BETABLOKKERS 5

INSTELLEN VAN EEN BEHANDELING MET BETABLOKKERS 5 WAT IS HARTFALEN? 3 WAT VOELT U ALS U AAN HARTFALEN LIJDT? 3 WAT DOET UW ARTS OM UW ZIEKTE TE BEHANDELEN? 4 Controle van de symptomen4 De verdere evolutie van de ziekte voorkomen 4 INSTELLEN VAN EEN BEHANDELING

Nadere informatie

Hartfalen. Decompensatio cordis

Hartfalen. Decompensatio cordis Hartfalen Decompensatio cordis Door een verminderde pompfunctie van uw hart bent u op dit moment onder behandeling van de cardioloog. Deze folder geeft u uitleg over de aard en de oorzaak van uw klachten.

Nadere informatie

P A T I Ë N T E N I N F O R M A T I E

P A T I Ë N T E N I N F O R M A T I E Hartfalenpolikliniek algemene informatie P A T I Ë N T E N I N F O R M A T I E Inleiding Uw cardioloog heeft bij u de diagnose hartfalen gesteld en u verwezen naar het hartfalenspreekuur. In deze brochure

Nadere informatie

info voor de patiënt en zijn familie Hartfalendagboek Universitair Ziekenhuis Gent - Hartcentrum

info voor de patiënt en zijn familie Hartfalendagboek Universitair Ziekenhuis Gent - Hartcentrum info voor de patiënt en zijn familie Hartfalendagboek Universitair Ziekenhuis Gent - Hartcentrum Mevrouw, mijnheer, Waar onze informatiemap samen leven met hartfalen vooral achtergrondinformatie wil bieden

Nadere informatie

Logboek Polikliniek hartfalen

Logboek Polikliniek hartfalen Logboek Polikliniek hartfalen Inleiding Uw cardioloog heeft u naar de hartfalenpolikliniek verwezen. De hartfalenverpleegkundige is er om u te begeleiden hoe u met uw hartklachten om kunt gaan. Hij/zij

Nadere informatie

Logboek. Polikliniek hartfalen

Logboek. Polikliniek hartfalen Logboek Polikliniek hartfalen Inleiding Uw cardioloog heeft u naar de hartfalenpolikliniek verwezen. De hartfalenverpleegkundige is er om u te begeleiden hoe u met uw hartklachten om kunt gaan. Hij/zij

Nadere informatie

Leefstijladviezen bij hartfalen

Leefstijladviezen bij hartfalen Leefstijladviezen bij hartfalen 1. Begrijp het belang van medicijnen De dagelijkse voorgeschreven hoeveelheid van de verschillende soorten medicijnen is essentieel voor een goede behandeling van hartfalen.

Nadere informatie

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen?

Chronisch Hartfalen. Wat is chronisch hartfalen? Chronisch Hartfalen Wat is chronisch hartfalen? Omschrijving Hartfalen Hartfalen is een aandoening van het hart waarbij het hart niet meer in staat is om voldoende bloed uit te pompen en rond te pompen.

Nadere informatie

Inleiding. Wat is hartfalen? De oorzaken

Inleiding. Wat is hartfalen? De oorzaken Hartfalen Inleiding De arts heeft met u besproken dat u hartfalen heeft. In deze folder leest u meer over hartfalen. U leest onder andere over de oorzaken, de behandeling en wat u zelf kunt doen om uw

Nadere informatie

Hartfalen. Wat is het en hoe herken je het

Hartfalen. Wat is het en hoe herken je het Hartfalen Wat is het en hoe herken je het Hartfalen, onbekend en onderschat Hartfalen is de grote onbekende onder de hartziekten. Hartfalen klinkt misschien bekend in de oren. Het woord doet denken aan

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Hartfalen

Patiënteninformatie. Hartfalen Patiënteninformatie Hartfalen Inhoud Inleiding... 3 Informatie over het ziektebeeld: hartfalen... 3 Wat is hartfalen?... 3 Wat zijn de symptomen?... 4 Wat zijn de oorzaken?... 5 Behandeling van hartfalen...

Nadere informatie

HARTKATHETERISATIE CORONAROGRAFIE

HARTKATHETERISATIE CORONAROGRAFIE HARTKATHETERISATIE CORONAROGRAFIE AZ Monica vzw - Florent Pauwelslei 1 - BE-2100 Deurne - T +32 3 320 50 00 - F +32 3 320 56 00 info@azmonica.be - www.azmonica.be 12 Inleiding Uw cardioloog heeft u aangeraden

Nadere informatie

Zorg bij hart- en vaatziekten

Zorg bij hart- en vaatziekten Zorg bij hart- en vaatziekten Inhoud Klachten en symptomen 3 Oorzaken 4 Wanneer moet je een arts raadplegen 4 Voorkomen van hart- en vaatziekten 5 Wat kun je er zelf aan doen 6 Geneesmiddelen 6 De Hartstichting

Nadere informatie

Dagboek Hartfalen. Thoraxcentrum Dagboek hartfalen

Dagboek Hartfalen. Thoraxcentrum Dagboek hartfalen Dagboek Hartfalen Dit dagboek hartfalen heeft u gedownload op de website van het UMCG (www.umcg.nl). Het dagboek is zowel voor u als voor de betrokken hulpverleners een belangrijk hulpmiddel. Om ervoor

Nadere informatie

komt terug naar het hart in de linkerboezem, dan naar de linkerkamer en het hele proces begint opnieuw (afb. 1).

komt terug naar het hart in de linkerboezem, dan naar de linkerkamer en het hele proces begint opnieuw (afb. 1). Hartfalen anatomie Het hart is een spier die als een pomp werkt. Het hart pompt het bloed met zuurstof en voedingstoffen via de slagader naar alle delen van het lichaam. Afvalstoffen worden via het bloed

Nadere informatie

CARDIOLOGIE. Zelf kunt u dagelijks uw gewicht opschrijven. Ook als uw bloeddruk en pols zijn opgemeten, kunnen deze waarden worden genoteerd.

CARDIOLOGIE. Zelf kunt u dagelijks uw gewicht opschrijven. Ook als uw bloeddruk en pols zijn opgemeten, kunnen deze waarden worden genoteerd. CARDIOLOGIE Hartfalendagboek In dit hartfalendagboek worden gegevens genoteerd over uw gezondheid. Het dagboek helpt u en uw hulpverleners om inzicht te krijgen in uw lichamelijke conditie en het verloop

Nadere informatie

Vermoeidheid & hartziekten

Vermoeidheid & hartziekten Vermoeidheid & hartziekten Menno Baars, cardioloog HartKliniek Nederland april 2014 Cardioloog van de nieuwe HartKliniek Nieuwe organisatie van eerstelijnscardiologiecentra Polikliniek & dagbehandeling

Nadere informatie

Hart & Vaatcafé, 26 november 2015 Hartfalen, mijn hart pompt niet goed. Wat nu?

Hart & Vaatcafé, 26 november 2015 Hartfalen, mijn hart pompt niet goed. Wat nu? Hart & Vaatcafé, 26 november 2015 Hartfalen, mijn hart pompt niet goed. Wat nu? Vraag 1 Ik heb hartfalen en gebruik een b-blokker, hierbij ben ik duizelig. De dosering is gehalveerd en nu ben ik minder

Nadere informatie

Naam:.. Bereikbaar op maandag, dinsdag, woensdag oneven weken, donderdag en vrijdag.

Naam:.. Bereikbaar op maandag, dinsdag, woensdag oneven weken, donderdag en vrijdag. Dagboek Hartfalenpolikliniek Naam:.. Telefoon: (075) 65074 50 Spoedlijn: (075 650 78 90 Bereikbaar op maandag, dinsdag, woensdag oneven weken, donderdag en vrijdag. Inhoud 1. Persoonlijke richtlijnen 3

Nadere informatie

Boezemfibrilleren. De bouw en werking van het hart

Boezemfibrilleren. De bouw en werking van het hart Boezemfibrilleren Boezemfibrilleren is een stoornis in het hartritme. Uw hartslag wordt onregelmatig. U kúnt dit voelen, maar dat hoeft niet. Van alle mensen met boezemfibrilleren voelt ongeveer 10 tot

Nadere informatie

1. Inleiding 3 2. Hartfalenpolikliniek 4 3. Folder Hartfalen, wat is dat? 5 4. Medicijnen 6 5. Dieet 7 6. Folder Dieet bij hartfalen 8 7.

1. Inleiding 3 2. Hartfalenpolikliniek 4 3. Folder Hartfalen, wat is dat? 5 4. Medicijnen 6 5. Dieet 7 6. Folder Dieet bij hartfalen 8 7. 1. Inleiding 3 2. Hartfalenpolikliniek 4 3. Folder Hartfalen, wat is dat? 5 4. Medicijnen 6 5. Dieet 7 6. Folder Dieet bij hartfalen 8 7. Bewegen 9 8. Wat te doen bij klachten 10 9. Dagboek 12 10. Informatie

Nadere informatie

infobrochure voor patienten infobrochure voor patienten Succesvol omgaan met Hartfalen

infobrochure voor patienten infobrochure voor patienten Succesvol omgaan met Hartfalen Succesvol omgaan met Hartfalen Succesvol omgaan met Hartfalen 0-90-90-0 10-0-0-65 40% black Inhoud Inleiding... 3 Wat is de functie van het hart?... 4 Wat is hartfalen?... 6 Wat is de oorzaak van hartfalen?...

Nadere informatie

Hartfalen. Oorzaken Behandeling Wat u zelf kunt doen. Afdeling Cardiologie

Hartfalen. Oorzaken Behandeling Wat u zelf kunt doen. Afdeling Cardiologie Hartfalen Oorzaken Behandeling Wat u zelf kunt doen Afdeling Cardiologie Inhoudsopgave Pagina Inleiding 4 Persoonlijke gegevens 4 Relevante medische gegevens 4 Hartfalen 5 Een gezond hart 5 Wat is hartfalen

Nadere informatie

Sticker patiënt. Neem bij ieder bezoek op de polikliniek uw recente medicijnlijst en dit info boekje mee!

Sticker patiënt. Neem bij ieder bezoek op de polikliniek uw recente medicijnlijst en dit info boekje mee! Hartfalenpolikliniek Uw eigen gegevens: Sticker patiënt Contactpersoon:... Apotheek:... Neem bij ieder bezoek op de polikliniek uw recente medicijnlijst en dit info boekje mee! Inleiding U bent door de

Nadere informatie

Hartkwalen Gasping. Aandoeningen v/h hart. Aandoeningen v/h hart. Aandoeningen v/h hart. Aandoeningen v/h hart. Aandoeningen v/h hart 22-1-2012

Hartkwalen Gasping. Aandoeningen v/h hart. Aandoeningen v/h hart. Aandoeningen v/h hart. Aandoeningen v/h hart. Aandoeningen v/h hart 22-1-2012 Hartkwalen Gasping De belangrijkste klachten zijn: vermoeidheid kortademigheid (vooral bij inspanning) opgezette benen en enkels onrustig slapen en s nachts vaak plassen 4 Hartfalen sen Hartspierziekte

Nadere informatie

Cardiologie. Informatie voor patiënten met hartfalen. Afdeling: Onderwerp:

Cardiologie. Informatie voor patiënten met hartfalen. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Cardiologie Informatie voor patiënten met hartfalen 1 Inhoudsopgave Informatie voor patiënten met hartfalen 3 Klachten en verschijnselen 3 Het leven met hartfalen 3 Door wie wordt

Nadere informatie

Hartfalen. Cardiologie. Hartfalen persoonlijk boekje. Persoonlijke boekje. Persoonlijke gegevens. Naam. Geboortedatum. Adres. Postcode.

Hartfalen. Cardiologie. Hartfalen persoonlijk boekje. Persoonlijke boekje. Persoonlijke gegevens. Naam. Geboortedatum. Adres. Postcode. Cardiologie Hartfalen Persoonlijke boekje Hartfalen persoonlijk boekje Naam Geboortedatum Persoonlijke gegevens Adres Postcode Woonplaats Telefoonnummer Bellen in nood! Huisarts Cardioloog Apotheek Inhoud

Nadere informatie

Vocht- en zoutbeperking

Vocht- en zoutbeperking Vocht- en zoutbeperking Informatie voor patiënten F0300-1011 december 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

HART-LONG CHIRURGIE. Vochtbeperking ADVIES

HART-LONG CHIRURGIE. Vochtbeperking ADVIES HART-LONG CHIRURGIE Vochtbeperking ADVIES Hart-Long Chirurgie Uw arts heeft een vochtbeperking geadviseerd. Dit houdt in dat u niet meer dan ml. vocht per dag tot u mag nemen. In deze folder leest u alles

Nadere informatie

Hartaandoeningen bij de hond

Hartaandoeningen bij de hond Hartaandoeningen bij de hond HARTAANDOENINGEN VOEDINGSOVERGEVOELIGHEID BIJ DE HOND HARTAANDOENINGEN BIJ DE HOND Hartaandoeningen bij de hond zijn in het algemeen progressief van aard, wat wil zeggen dat

Nadere informatie

Goed leven met hartfalen?! 26 juni 2012 Mgm Kolff-Kamphuis

Goed leven met hartfalen?! 26 juni 2012 Mgm Kolff-Kamphuis Goed leven met hartfalen?! 26 juni 2012 Mgm Kolff-Kamphuis Komt iemand bij de dokter.. Heb ik hartfalen? Indeling + Definitie + Statistiek + Oorzaken + Onderzoek + Behandeling: medicatie leefregels CABG/klepoperatie

Nadere informatie

Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt met een natrium- en/of vochtbeperkt dieet

Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt met een natrium- en/of vochtbeperkt dieet Ziek zijn en voeding Informatie voor de ondervoede patiënt met een natrium- en/of vochtbeperkt dieet Deze folder is bedoeld voor patiënten met een natrium en/of vochtbeperkt dieet waarbij ondervoeding

Nadere informatie

Informatie. Vochtbeperking en streefgewicht bij hemodialysepatiënten WWW.ELKERLIEK.NL

Informatie. Vochtbeperking en streefgewicht bij hemodialysepatiënten WWW.ELKERLIEK.NL Informatie Vochtbeperking en streefgewicht bij hemodialysepatiënten WWW.ELKERLIEK.NL Inleiding Via deze folder krijgt u informatie over het gebruik van vocht en het behouden van een streefgewicht bij hemodialyse.

Nadere informatie

Vochtbeperking bij dialyse

Vochtbeperking bij dialyse Vochtbeperking bij dialyse Informatie voor patiënten F0891-2130 oktober 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Een lage bloeddruk bij het staan

Een lage bloeddruk bij het staan Een lage bloeddruk bij het staan Orthostatische hypotensie Een lage bloeddruk bij het staan noemen we in medische termen orthostatische hypotensie. In deze folder vindt u informatie over de oorzaken en

Nadere informatie

Cardiologie. Boezemfibrilleren. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep

Cardiologie. Boezemfibrilleren. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Cardiologie Boezemfibrilleren Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Uw cardioloog heeft vastgesteld dat er bij u sprake is van boezemfibrilleren. Dit

Nadere informatie

patiënteninformatie Zorgprogramma Oncologie Chemotherapie GezondheidsZorg met een Ziel

patiënteninformatie Zorgprogramma Oncologie Chemotherapie GezondheidsZorg met een Ziel i patiënteninformatie Zorgprogramma Oncologie Chemotherapie GezondheidsZorg met een Ziel VOORWOORD U hebt waarschijnlijk al verschillende onderzoeken en eventueel een chirurgische ingreep ondergaan. Stel

Nadere informatie

CARDIOLOGIE. Dagboek hartfalen

CARDIOLOGIE. Dagboek hartfalen CARDIOLOGIE Dagboek hartfalen Dagboek hartfalen Persoonlijke gegevens Naam :-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Naam: BLOEDSOMLOOP. Vraag 1. Waaruit bestaat bloed?

Naam: BLOEDSOMLOOP. Vraag 1. Waaruit bestaat bloed? Naam: BLOEDSOMLOOP Bloed Een volwassen persoon heeft 5 á 6 liter bloed. Dat bloed bestaat uit bloedplasma, bloedcellen (rode en witte) en bloedplaatjes. Als bloed een paar dagen heeft gestaan, zakken de

Nadere informatie

Een vochtbeperking Informatie voor mensen met een vochtbeperkt dieet

Een vochtbeperking Informatie voor mensen met een vochtbeperkt dieet Diëtetiek Een vochtbeperking Informatie voor mensen met een vochtbeperkt dieet Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep EEN VOCHTBEPERKING Informatie voor

Nadere informatie

DREIGEND HARTINFARCT

DREIGEND HARTINFARCT DREIGEND HARTINFARCT (onstabiele angina pectoris) In deze folder geeft het Ruwaard van Putten Ziekenhuis u algemene informatie over een dreigend hartinfarct. Wij adviseren u de informatie zorgvuldig te

Nadere informatie

Vochtbalans bij de cardiologische patiënt

Vochtbalans bij de cardiologische patiënt Vochtbalans bij de cardiologische patiënt Voor uw behandeling is het belangrijk dat er per dag wordt opgeschreven hoeveel u drinkt en plast. Dit noemen we het bijhouden van uw vochtbalans. In deze folder

Nadere informatie

Inleiding Hoe werkt het hart? Wat gebeurt er bij een normaal hartritme?

Inleiding Hoe werkt het hart? Wat gebeurt er bij een normaal hartritme? Boezemfibrilleren Inleiding U bent in behandeling bij de cardioloog en/of verpleegkundig specialist omdat er boezemfibrilleren bij u is geconstateerd. In deze folder proberen we in het kort uit te leggen

Nadere informatie

EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN

EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN Eet gezond en gevarieerd Vermijd overgewicht Beweeg voldoende Stop met roken en beperk alcoholgebruik www.diabetescoach.be EEN GEZONDE LEVENSSTIJL AANNEMEN Een gezonde

Nadere informatie

Polikliniek cardiologie. Patiëntendagboek

Polikliniek cardiologie. Patiëntendagboek Polikliniek cardiologie Patiëntendagboek Dit dagboek is eigendom van: (patiëntenstikker) Neem dit boekje mee bij ieder bezoek aan de arts of verpleegkundige. 1 Inhoud Pagina Bereikbaarheid 3 Waarom dit

Nadere informatie

Boezemfibrillatie (atriumfibrillatie)

Boezemfibrillatie (atriumfibrillatie) Boezemfibrillatie (atriumfibrillatie) In overleg met uw arts bent u doorverwezen naar de Boezemfibrillatie poli voor de behandeling en begeleiding van de hartritmestoornis boezemfibrilleren (ook wel atriumfibrilleren

Nadere informatie

patiënteninformatie Het slaapapnoe-syndroom SLAAPKLINIEK GezondheidsZorg met een Ziel

patiënteninformatie Het slaapapnoe-syndroom SLAAPKLINIEK GezondheidsZorg met een Ziel i patiënteninformatie SLAAPKLINIEK Het slaapapnoe-syndroom GezondheidsZorg met een Ziel Mevrouw, mijnheer Slaapapnoe is een miskende ziekte waaraan volgens Amerikaans onderzoek 4 % van de volwassenen

Nadere informatie

Ontslag uit het ziekenhuis. Cardiologie

Ontslag uit het ziekenhuis. Cardiologie Ontslag uit het ziekenhuis Cardiologie U bent pas ontslagen van de afdeling Cardiologie. Graag geven wij u extra informatie om thuis op uw gemak door te lezen. Ontslagpapieren In deze folder is aangekruist

Nadere informatie

Leefregels bij hartfalen

Leefregels bij hartfalen Leefregels bij hartfalen Leefregels bij hartfalen Deze informatie gaat over de leefregels bij hartfalen. Dit is een belangrijk onderdeel bij de behandeling. U kunt het verloop van hartfalen beïnvloeden

Nadere informatie

Boezemfibrilleren. Afdeling cardiologie

Boezemfibrilleren. Afdeling cardiologie Boezemfibrilleren Afdeling cardiologie U heeft u een verwijzing gekregen naar de polikliniek boezemfibrilleren voor uw hartritmestoornis. In deze folder leest u wat boezemfibrilleren inhoudt en welke behandelingen

Nadere informatie

hartfalen polikliniek

hartfalen polikliniek Cardiologie hartfalen polikliniek 1 2 Inleiding Uw cardioloog heeft bij u de diagnose hartfalen gesteld. Hij verwijst u daarom door naar de hartfalenverpleegkundige op de poli cardiologie. In deze folder

Nadere informatie

Daling van de bloeddruk na opstaan. Orthostatische hypotensie

Daling van de bloeddruk na opstaan. Orthostatische hypotensie Daling van de bloeddruk na opstaan Orthostatische hypotensie 2 Uw behandelend arts heeft u verteld dat u daling van de bloeddruk (orthostatische hypotensie) heeft. Orthostatische hypotensie betekent letterlijk

Nadere informatie

dagboek hartfalen eigendom van: naam adres telefoonnummer huisarts apotheek cardioloog hartfalen verpleegkundigen MCA

dagboek hartfalen eigendom van: naam adres telefoonnummer huisarts apotheek cardioloog hartfalen verpleegkundigen MCA dagboek hartfalen eigendom van: naam adres postcode plaats telefoonnummer huisarts apotheek cardioloog hartfalen verpleegkundigen MCA Bij verlies wordt de vinder verzocht contact op te nemen met de eigenaar

Nadere informatie

Kijk, zo klopt het! EEN KIJKJE IN JE HART INHOUD. Je hart? Hard nodig!

Kijk, zo klopt het! EEN KIJKJE IN JE HART INHOUD. Je hart? Hard nodig! N KIJKJ IN J HART Kijk, zo klopt het! Het hart van een volwassene pompt zó hard dat het in één dag een tankwagen van wel 7.000 liter kan vullen. n het hart van een kind? Dat krijgt in één dag een tankwagen

Nadere informatie

Werking van het hart. Algemene informatie over het hart, de bloedvaten en de meest voorkomende hart- en vaataandoeningen

Werking van het hart. Algemene informatie over het hart, de bloedvaten en de meest voorkomende hart- en vaataandoeningen Werking van het hart Algemene informatie over het hart, de bloedvaten en de meest voorkomende hart- en vaataandoeningen Het hart is een pomp Hart- en vaatziekten zijn een belangrijke doodsoorzaak in Nederland.

Nadere informatie

Cardiologie. Inleiding. Peter Soethoudt Spoedgevallen Middelheim Verpleegkundige

Cardiologie. Inleiding. Peter Soethoudt Spoedgevallen Middelheim Verpleegkundige Cardiologie Inleiding Peter Soethoudt Spoedgevallen Middelheim Verpleegkundige Het hart Een holle spier, die door geregeld samen te trekken, bloed door het lichaam pompt (6 L / minuut) Het hart Is asymetrisch

Nadere informatie

Hoe wordt het normale hartritme tot stand gebracht?

Hoe wordt het normale hartritme tot stand gebracht? Boezemfibrilleren De cardioloog heeft vastgesteld dat u een ritmestoornis heeft of heeft gehad, die boezemfibrilleren, ofwel atriumfibrilleren wordt genoemd. In deze folder kunt u hierover meer lezen.

Nadere informatie

Patiënten Informatie Map voor patiënten na een hartinfarct

Patiënten Informatie Map voor patiënten na een hartinfarct Patiënten Informatie Map voor patiënten na een hartinfarct Opname Bij aankomst in het ziekenhuis wordt u meestal eerst volledig onderzocht op de Eerste HartHulp (EHH) door een arts-assistent. Hij/zij neemt

Nadere informatie

Klinische Genetica. Plots overlijden

Klinische Genetica. Plots overlijden Klinische Genetica Plots overlijden Klinische Genetica Inleiding In uw familie zijn een of meerdere personen op jonge leeftijd plotseling overleden. Plots overlijden op jonge leeftijd heeft vaak met het

Nadere informatie

Orthostatische hypotensie (Lage bloeddruk bij staan

Orthostatische hypotensie (Lage bloeddruk bij staan Orthostatische hypotensie (Lage bloeddruk bij staan Inleiding Orthostatische hypotensie betekent letterlijk; lage bloeddruk bij staan. In deze folder wordt uitgelegd hoe de normale bloeddruk tot stand

Nadere informatie

Cardiologie. Takotsubocardiomyopathie

Cardiologie. Takotsubocardiomyopathie Cardiologie Takotsubocardiomyopathie Inhoudsopgave Inleiding 4 Wat is takotsubocardiomyopathie? 4 Wat is de oorzaak? 5 Wat zijn de klachten en verschijnselen? 6 Welke onderzoeken worden uitgevoerd? 6

Nadere informatie

patiënteninformatie Hersenschudding Spoedgevallendienst G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l

patiënteninformatie Hersenschudding Spoedgevallendienst G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l i patiënteninformatie Spoedgevallendienst Hersenschudding G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l Inhoud Voorwoord...5 1. Wat is een hersenschudding...6 2. Welke verschijnselen kunnen optreden?...6

Nadere informatie

SPREEKUUR ATRIUMFIBRILLATIE

SPREEKUUR ATRIUMFIBRILLATIE SPREEKUUR ATRIUMFIBRILLATIE 17873 Inleiding In deze folder vindt u informatie over atriumfibrilleren en het spreekuur atriumfibrillatie. Spreekuur atriumfibrillatie Atriumfibrilleren komt steeds vaker

Nadere informatie

In deze brochure vindt u informatie over COPD, en over hoe u er best mee kunt omgaan.

In deze brochure vindt u informatie over COPD, en over hoe u er best mee kunt omgaan. Welkom Geachte mevrouw Geachte heer In deze brochure vindt u informatie over COPD, en over hoe u er best mee kunt omgaan. Heeft u na het lezen van deze brochure nog bijkomende vragen, opmerkingen of wensen,

Nadere informatie

Orthostatische hypotensie

Orthostatische hypotensie Orthostatische hypotensie Wat is het? Orthostatische hypotensie betekent letterlijk; lage bloeddruk bij staan. In deze folder wordt uitgelegd hoe de normale bloeddruk tot stand komt en wat de oorzaken

Nadere informatie

Dagboek hartfalen. Cardiologie. gemini-ziekenhuis.nl

Dagboek hartfalen. Cardiologie. gemini-ziekenhuis.nl Cardiologie gemini-ziekenhuis.nl Inhoudsopgave 1. Wat is hartfalen? 2. Waarom dit dagboek? 3. Persoonlijke richtlijnen 4. De basisregels 5. Wat doet u bij klachten? 6. Wie kunt u bereiken bij vragen en/of

Nadere informatie

Voeding bij chronische longziekten

Voeding bij chronische longziekten Voeding bij chronische longziekten Voeding bij chronische longziekten Goede lichamelijke conditie Veel mensen met chronische longziekten (ook wel COPD genoemd) hebben voortdurend last van hun aandoening.

Nadere informatie

Thoraxcentrum. Boezemfibrilleren poli Fonteinstraat 9

Thoraxcentrum. Boezemfibrilleren poli Fonteinstraat 9 Thoraxcentrum Boezemfibrilleren poli Fonteinstraat 9 Thoraxcentrum Inleiding Omdat u boezemfibrilleren heeft, bent u door uw arts doorverwezen naar de Boezemfibrilleren poli van het UMCG. Het doel van

Nadere informatie

VOORKAMERFIBRILLATIE WAT U MOET WETEN. - Patiëntinformatie -

VOORKAMERFIBRILLATIE WAT U MOET WETEN. - Patiëntinformatie - VOORKAMERFIBRILLATIE WAT U MOET WETEN - Patiëntinformatie - 1 Voorkamerfibrillatie (vkf) of boezemfladderen, zoals onze noorderburen het zo mooi zeggen, is een veel voorkomende aandoening, die 1 op de

Nadere informatie

Informatiebrochure patiënten. Herstel van het hartritme. Elektrische cardioversie bij voorkamerfibrillatie/-flutter

Informatiebrochure patiënten. Herstel van het hartritme. Elektrische cardioversie bij voorkamerfibrillatie/-flutter Informatiebrochure patiënten Herstel van het hartritme Elektrische cardioversie bij voorkamerfibrillatie/-flutter 3 1. Een beetje anatomie... 4 1.1 Het hart... 4 1.2 Elektriciteit van het hart... 4 2.

Nadere informatie

Ik ben zo benauwd. Titia Klemmeier/Josien Bleeker

Ik ben zo benauwd. Titia Klemmeier/Josien Bleeker Ik ben zo benauwd Titia Klemmeier/Josien Bleeker dyspneu ademnood kortademigheid benauwdheid Bemoeilijkte ademhaling Programma Inventarisatie leerdoelen Kennis over de praktijk? Alarmsymptomen Achtergrond

Nadere informatie

Lage bloeddruk na het eten

Lage bloeddruk na het eten Lage bloeddruk na het eten Postprandiale hypotensie Een lage bloeddruk na het eten noemen we in medische termen postprandiale prandiale hypotensie. Bij postprandiale hypo- tensie daalt de bloeddruk meestal

Nadere informatie

Boezemfibrilleren. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Boezemfibrilleren. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Boezemfibrilleren De cardioloog heeft vastgesteld dat u een ritmestoornis heeft of heeft gehad, die boezemfibrilleren wordt genoemd. In deze brochure kunt u hierover meer lezen. Neem altijd uw verzekeringsgegevens

Nadere informatie

Cardiologie Leefregels na een hartkatheterisatie

Cardiologie Leefregels na een hartkatheterisatie Cardiologie Leefregels na een hartkatheterisatie Inleiding U heeft een hartkatheterisatie van de kransslagader ondergaan (coronair angiografie) dit is een onderzoek van de kransslagaders of de grote lichaamsslagader.

Nadere informatie

Daarbij kan er sprake zijn van minder eten door bijvoorbeeld: toenemende vermoeidheid; kortademigheid; minder beweging; angst; depressie.

Daarbij kan er sprake zijn van minder eten door bijvoorbeeld: toenemende vermoeidheid; kortademigheid; minder beweging; angst; depressie. Voeding bij COPD Inleiding Een gezond, afwisselend eetpatroon is voor iedereen goed. Voedsel is immers de brandstof van ons lichaam. Klachten als kortademigheid, vermoeidheid en hoesten kunnen uw lichamelijke

Nadere informatie

longembolie patiënteninformatie

longembolie patiënteninformatie patiënteninformatie longembolie Bij u is het vermoeden van en longembolie, of is de diagnose longembolie gesteld. Wat is een longembolie eigenlijk? Hoe ontstaat een longembolie en hoe kan het worden behandeld?

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Herceptin

Patiënteninformatie. Herceptin Patiënteninformatie Herceptin 2 Inhoud Inleiding... 4 Omschrijving en doel van de behandeling... 4 Wat is Herceptin?... 4 Hoe wordt Herceptin toegediend?... 4 Waar wordt de therapie toegediend?... 4 Verwikkelingen...

Nadere informatie

Sportief bewegen met hypertensie. Hypertensie

Sportief bewegen met hypertensie. Hypertensie Sportief bewegen met hypertensie Hypertensie Sportief bewegen met hypertensie...................................... Bewegen: gezond en nog leuk ook Regelmatig bewegen heeft een positieve invloed op de

Nadere informatie

Het hart bij de hond. Veterinary Diet

Het hart bij de hond. Veterinary Diet Het hart bij de hond Veterinary Diet HET HART BIJ DE HOND Hartaandoeningen bij de hond zijn in het algemeen progressief van aard, wat wil zeggen dat ze langzaam maar zeker steeds erger worden. De meeste

Nadere informatie

Dokter op Dinsdag. Jawed Polad Interventiecardioloog Jeroen Bosch Ziekenhuis

Dokter op Dinsdag. Jawed Polad Interventiecardioloog Jeroen Bosch Ziekenhuis Dokter op Dinsdag Jawed Polad Interventiecardioloog Jeroen Bosch Ziekenhuis Het hart is voornamelijk gemaakt van speciale spier. Het hart pompt bloed in de slagaders (bloedvaten) die het bloed naar alle

Nadere informatie

Elektrische cardioversie

Elektrische cardioversie Infobrochure Elektrische cardioversie Dienst: A2.2 Tel: 011 826 352 mensen zorgen voor mensen Het hart en hartritmestoornissen Het hart is in feite een holle spier met vier kamers: de twee boezems of atriums

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS)

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS) Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS) MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl U heeft van uw arts gehoord dat u een Prikkelbare Darm heeft. Een andere benaming voor Prikkelbare Darm Syndroom

Nadere informatie

patiënteninformatie Hyperventilatie Spoedgevallendienst G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l

patiënteninformatie Hyperventilatie Spoedgevallendienst G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l i patiënteninformatie Spoedgevallendienst Hyperventilatie G e z o n d h e i d s Z o r g m e t e e n Z i e l Inhoud Voorwoord...5 1. Wat is hyperventilatie...6 2. Welke verschijnselen kunnen optreden?...6

Nadere informatie

Dagboek Chronisch hartfalen

Dagboek Chronisch hartfalen Dagboek Chronisch hartfalen Van:. S.v.p. dit boekje meenemen bij bezoek arts of verpleegkundige Inhoudsopgave Namen, telefoonnummers en werktijden... 1 Dagboek Chronisch hartfalen... 2 Persoonlijke richtlijnen...

Nadere informatie

De Ierse Wolfshond: Onze grote vriend met zijn grote hart. Hanneke van Meeuwen. www.dierenkliniekeersel.nl 13-04-2008.

De Ierse Wolfshond: Onze grote vriend met zijn grote hart. Hanneke van Meeuwen. www.dierenkliniekeersel.nl 13-04-2008. De Ierse Wolfshond: Onze grote vriend met zijn grote hart Hanneke van Meeuwen KVG Eersel www.dierenkliniekeersel.nl 13-04-2008 Iets over mijzelf Afgestudeerd Universiteit Gent juli 2001 Werkzaam KvG sinds

Nadere informatie

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Boezemfibrilleren

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Boezemfibrilleren Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Boezemfibrilleren z Boezemfibrilleren is een hartritmestoornis waarbij in de hartboezems sprake is van een snelle en onregelmatige

Nadere informatie

Thema: Transport HAVO. HENRY N. HASSENKHAN SCHOLENGEMEENSCHAP LELYDORP [HHS-SGL] Docent: A. Sewsahai

Thema: Transport HAVO. HENRY N. HASSENKHAN SCHOLENGEMEENSCHAP LELYDORP [HHS-SGL] Docent: A. Sewsahai Thema: Transport HAVO HENRY N. HASSENKHAN SCHOLENGEMEENSCHAP LELYDORP [HHS-SGL] Docent: A. Sewsahai Doelstellingen De student moet - de bestanddelen van bloed kunnen noemen, ingecalculeerd de kenmerken

Nadere informatie

Onco-Move. Bewegen tijdens chemotherapie

Onco-Move. Bewegen tijdens chemotherapie Onco-Move Bewegen tijdens chemotherapie Introductie De behandeling van kanker, in het bijzonder de chemotherapie en/of radiotherapie, kan aanleiding zijn tot langdurige vermoeidheid en conditieverlies.

Nadere informatie

"Preventie van hartfalen" (deel 1)

Preventie van hartfalen (deel 1) "Preventie van hartfalen" (deel 1) Onze 16de infosessie mag gerust als een groot succes worden beschouwd. Er waren op de kop 200 aanwezigen. Na de voorstelling van de gastspreker door onze voorzitter Alfons

Nadere informatie

patiënteninformatie Slaaponderzoek SLAAPKLINIEK GezondheidsZorg met een Ziel

patiënteninformatie Slaaponderzoek SLAAPKLINIEK GezondheidsZorg met een Ziel i patiënteninformatie SLAAPKLINIEK Slaaponderzoek GezondheidsZorg met een Ziel Mevrouw, mijnheer Deze brochure beschrijft het slaaponderzoek (polysomnografie). De informatie die hier gegeven wordt is

Nadere informatie

Daling van de bloeddruk na het gaan staan

Daling van de bloeddruk na het gaan staan Daling van de bloeddruk na het gaan staan Inleiding Veel ouderen hebben last van duizeligheid. Dit kan verschillende klachten veroorzaken zoals zich licht in het hoofd voelen, onzekerheid bij het gaan

Nadere informatie

De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten

De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten De invloed van ontstekingsreuma en -behandeling op hart- en vaatziekten In Nederland hebben ongeveer 400.000 mensen last van ontstekingsreuma. Deze vorm van reuma kenmerkt zich door langdurige gewrichtsontstekingen.

Nadere informatie

Hart- en vaataandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen in de Westerse wereld. Daarom moeten we werk maken van:

Hart- en vaataandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen in de Westerse wereld. Daarom moeten we werk maken van: Hart- en vaataandoeningen zijn de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen in de Westerse wereld. Daarom moeten we werk maken van: 1 CARDIOVASCULAIRE PREVENTIE BIJ VROUWEN. 2 SENSIBILISATIE van de vrouw

Nadere informatie

Adviezen na een hartoperatie

Adviezen na een hartoperatie Adviezen na een hartoperatie Informatie voor patiënten F0852-1150 januari 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Hartfalen. Poli Cardiologie. gemini-ziekenhuis.nl

Hartfalen. Poli Cardiologie. gemini-ziekenhuis.nl Hartfalen Poli Cardiologie gemini-ziekenhuis.nl Inhoudsopgave Wat is een hartfalenverpleegkundige 3 Wat neemt u mee? 3 Wat is hartfalen 3 Klachten 4 Behandeling 5 Praktische tips medicatie 5 Gebruik medicijnkaart

Nadere informatie