OWASE pensioenregeling

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "OWASE pensioenregeling"

Transcriptie

1 DEELNEMERSBIJEENKOMST 16 en 23 april 2015 Presentatie Henk Meijerink toelichting op de OWASE pensioenregeling

2 Programma De bedoeling van deze voorlichtingsbijeenkomst: A. u informeren over de landelijke veranderingen op pensioengebied, over de OWASE CAOafspraken ten aanzien van pensioen en over de keuzes die het pensioenfonds zelf heeft gemaakt B. u informeren over risico s en zekerheid, over risicobereidheid en over risicohouding C. u informeren over de huidige financiële situatie van het pensioenfonds, over de ontwikkeling van de premie en over de verwachte pensioenopbouw in de komende jaren D. uw eventuele vragen en opmerkingen bespreken PFO /

3 Wijziging pensioenwet- en regelgeving PFO /

4 Pensioenland moet anders volgens de regering: langer doorwerken: nu tot 67 jaar, straks nog langer? minder pensioen opbouwen: of doorwerken, of geen fiscale faciliteiten hogere risicoreserves: risico s uitsluiten door nu alvast buffers te vormen, voordat geïndexeerd kan worden minder zekerheid: geen garanties, deelnemers dienen regelmatig te checken of hun pensioen voldoende is PFO /

5 Pensioenland moet anders dat komt door: vergrijzing: steeds minder mensen aan het werk, meer mensen met pensioen stijging levensverwachting: te weinig premie betaald voor de extra pensioenjaren crisismaatregelen te laat: opeens waren forse kortingen in 1x noodzakelijk PFO /

6 Naar een nieuw pensioenstelsel Wijziging Pensioenstelsel overheid wil pensioenstelsel wijzigen: stelsel onvoldoende toekomstbestendig maar overheid wil met wijzigingen ook bezuinigingen realiseren Fiscaal kader - Witteveen forse versobering fiscale facilitering invoering deels per 1 januari 2014, deels per 1 januari 2015 Nieuw Financieel Toetsingskader - nftk beleidsregels voor pensioenfondsen: forse aanscherping eisen invoering deels per 1 januari 2015, deels per 1 juli 2015, deels op later moment NB. één type pensioencontract -> geen keuze meer tussen nominaal en reëel waarvan eerder sprake was (de aanleiding voor ons OWASE Pensioenforum in 2013) PFO /

7 nieuw Financieel Toetsingskader nominaal kader met spreidingsmethodiek voor financiële schokken nieuw beleidsdekkingsgraad: dekkingsgraad o.b.v. voortschrijdend 12 maands-gemiddelde actuele dekkingsgraden, uitgangspunt bij pensioenfondsbeleid rekenrente o.b.v. DNB-rentetermijnstructuur met UFR-correctie herstelmaatregelen van tevoren al vastleggen in crisisplan nieuwe haalbaarheidstoets: fonds moet aantonen dat verwacht pensioenresultaat aansluit bij gewekte verwachtingen (t.a.v. dat pensioenresultaat): basisscenario en slechtweerscenario als fonds dit niet kan aantonen dan zal financiële opzet moeten worden aangepast direct herstelmaatregelen nemen, maar spreiden over maximaal 10 jaar herstelplan zodra fonds een reservetekort heeft (niet beschikt over vereist eigen vermogen) oude herstelplannen zijn allemaal per 1 januari 2015 vervallen reservetekort op 1 januari 2015 betekent: herstelplan nieuwe stijl -> uiterlijk vóór 1 juli 2015 indienen bij DNB -> geldt ook voor ons pensioenfonds PFO /

8 Naar een nieuw pensioenstelsel Toekomstige aanpassingen Witteveen en nftk pensioenrichtleeftijd op termijn mogelijk verder omhoog naar 68 jaar huidige aanpassingen pensioenwetgeving enkel een tussenstap nieuw Pensioenstelsel zal worden ingericht o.b.v. uitkomst brede maatschappelijke pensioendialoog hoofdlijnennotitie o.b.v. dialooguitkomsten zal binnenkort aan Tweede Kamer worden gestuurd PFO /

9 De nieuwe OWASE pensioenregeling PFO /

10 OWASE pensioenregeling Vastgesteld door CAO-partijen overeenkomstig het advies van de CAO Werkgroep Pensioen Eerst even de hoofdlijnen middelloon-pensioenregeling o.b.v. uitkeringsovereenkomst pensioenleeftijd 67 jaar opbouwpercentage 1,875% per jaar franchise plafond premie 30% pensioengrondslag: 22,5% werkgever, 7,5% werknemer voorwaardelijke na-indexatie: OWASE loonindex, CPI alle huishouden afgeleid ouderdomspensioen nabestaandenpensioen op opbouwbasis tijdelijk nabestaandenpensioen op risicobasis wezenpensioen op risicobasis arbeidsongeschiktheidspensioen (met excedentregeling) op risicobasis hierna zullen we de regeling nader toelichten -> PFO /

11 AOW en ouderdomspensioen de OWASE-pensioenregeling is een aanvulling op de AOW-uitkering de AOW-datum verschuift stapsgewijs in stappen van 3 en 4 maanden van 65 jaar in 2012 naar 66 jaar in 2018 en naar 67 jaar in 2021 (wetsvoorstel VAP) wordt in de toekomst waarschijnlijk verder verhoogd de AOW-datum verschilt per deelnemer afhankelijk van zijn/haar geboortedatum eigenlijk zouden we de pensioendatum gelijk willen trekken met de AOW-datum maar doordat de AOW-datum per deelnemer verschilt zou dat tot hoge uitvoeringskosten leiden daarom hebben we besloten om dat niet te doen en de pensioenrichtdatum voor iedereen op 67 jaar vastgesteld met de mogelijkheid om eerder/later met pensioen te gaan PFO /

12 Ouderdomspensioen (OP) Pensioenrichtdatum en opbouwpercentage tot 1 januari 2014: fiscaal maximum 2,25% bij pensioenleeftijd 65 jaar OWASE pensioenregeling: 2,15% bij pensioenleeftijd 65 jaar (fiscale ruimte niet geheel benut) maar: in 2013 nieuwe opbouw 2013 verlaagd naar 1,65% van 1 januari 2014 tot 1 januari 2015: fiscaal maximum 2,15% bij pensioenleeftijd 67 jaar dat kwam volgens de fiscus overeen met 1,84% bij pensioenleeftijd 65 jaar OWASE pensioenregeling: 1,84% bij pensioenleeftijd 65 jaar maar: in 2014 nieuwe opbouw 2014 verlaagd naar 1,75% met ingang van 1 januari 2015 (huidig): fiscaal maximum 1,875% bij pensioenleeftijd 67 jaar OWASE pensioenregeling: 1,875% bij pensioenleeftijd 67 jaar; met handhaving van het voorbehoud dat de nieuwe opbouw uit de pensioenpremie over dat jaar betaald kan worden PFO /

13 Ouderdomspensioen Opbouwdrempel en opbouwplafond tot 1 januari 2015 (oud) fiscale opbouwdrempel (franchise): 10/7 AOW gehuwde (met AOW gerechtigde partner) dat was voor 2014: over loon tot opbouwdrempel mag geen - fiscaal onbelast - pensioen worden opgebouwd reden: AOW wordt geacht te voorzien in pensioen beneden opbouwdrempel in 2014 gold nog geen opbouwplafond OWASE-pensioenregeling: opbouwdrempel (fiscale ruimte niet geheel benut) alleen over loon boven drempel wordt pensioen opgebouwd en pensioenpremie betaald PFO /

14 Ouderdomspensioen Opbouwdrempel en opbouwplafond met ingang van 1 januari 2015 (nieuw) fiscale opbouwdrempel: 10/7,5 AOW gehuwde (met AOW gerechtigde partner) voor 2015 is dat tevens geldt een opbouwplafond (nieuw): plafond ligt in 2015 bij een brutoloon van uitsluitend over loon tussen drempel en plafond mag - fiscaal onbelast - pensioen worden opgebouwd OWASE pensioenregeling: opbouwdrempel van is gehandhaafd verlaging drempel zou stijging premie-uitgaven betekenen (koopkrachtverlies/stijging loonkosten) opbouwplafond van is ingevoerd ten behoeve van mensen met een loondeel boven zijn alternatieve afspraken gemaakt (gaat om ca. 70 personen OWASE-breed; de afspraken vallen niet binnen het pensioenfonds) PFO /

15 Ouderdomspensioen Eerder met pensioen? de pensioenrichtdatum is 67 jaar de pensioeningangsdatum is nog steeds flexibel eerder dan 67 jaar betekent actuariële verlaging pensioenuitkering NB. de pensioenopbouw stopt - uiteraard - op de pensioendatum later dan 67 jaar betekent actuariële verhoging pensioenuitkering NB. de pensioenopbouw stopt bij 67 jaar (daarna dus geen nieuwe opbouw meer) actuariële berekening: ca. 6,5% levenslang verlagen/verhogen per volledig jaar vervroegen/uitstellen in de OWASE CAO: op de AOW-datum wordt ontslag verleend wegens bereiken pensioengerechtigde leeftijd (ongewijzigd) -> deelnemers worden aldus gestimuleerd om pensioen gelijk met AOW te laten ingaan NB. de pensioenaanspraken die vóór 1 januari 2015 werden opgebouwd met een pensioenrichtdatum 65 jaar zijn per 1 januari 2015 omgezet in pensioenaanspraken met een pensioenrichtdatum 67 jaar PFO /

16 Indexaties Indexeren oftewel toeslag verlenen aanpassen pensioenen aan loon/prijsstijgingen (inflatie) strikt voorwaardelijk: wordt geen premie voor betaald en geen geld voor gereserveerd wel/niet toekennen beoordelen o.b.v. financiële positie fonds financiële positie beoordelen op ijkdatum bestuur beslist en kan zelfstandig afwijken van beleidskader actieven: maatstaf loonindex -> collectieve OWASE CAO-loonsverhoging niet-actieven: maatstaf prijsindex -> CPI alle huishoudens, afgeleid (geen correctie belastingen/accijnzen) prijsstijging beoordelen over referteperiode PFO /

17 Indexaties Per 1 januari 2015 uitgangspunten voorwaardelijk indexatiebeleid gehandhaafd maar: 1x per jaar gaan beoordelen/toekennen: per 1/1 o.b.v. referteperiode van een jaar voor actieven: stijging loonindex in voorafgaand kalenderjaar - CAO afspraken per 1/1 kunnen nog wel meegenomen worden, mits de afspraken vóór 1/1 zijn bekrachtigd (geen wachttijd van een jaar) voor niet-actieven: stijging prijsindex in voorliggende periode van oktober tot oktober (i.v.m. tijdverloop vaststelling indexcijfers door CBS) indexaties uitsluitend toekennen per toekomende datum (i.v.m. hoge uitvoeringskosten van correcties met terugwerkende kracht), ook eventuele inhaalindexaties uitsluitend per toekomende datum PFO /

18 Indexatiekader Oude staffels tot 1 januari 2015 dekkingsgraad op ijkdatum boven dekkingstekortgrens (104,25%), maar onder reservetekortgrens (ca. 118%, afhankelijk van hoeveel risicoreserves het fonds moet aanhouden): gedeeltelijke indexatie mogelijk naar rato, mits dekkingsgraad door toekennen indexatie niet onder dekkingstekortgrens zakt dekkingsgraad boven reservetekortgrens: volledige indexatie mogelijk en eventueel ook inhaalindexatie, mits dekkingsgraad door toekennen niet onder reservetekortgrens zakt maar: bestuur beslist, kan - binnen de wet - afwijken van het indexatiekader Met ingang van 1 januari 2015 nieuwe wet Financieel Toetsingskader (nftk) beoordelen indexatiemogelijkheid o.b.v. beleidsdekkingsgraad -> gemiddelde van de actuele dekkingsgraad in een bepaalde maand en de beleidsdekkingsgraden van de voorliggende 11 maanden indexeren alleen voor zover de beoogde indexatie ook in de toekomst toegekend kan worden wettelijke staffelgrenzen fors verhoogd -> indexatieverwachting daardoor fors lager indicatieve vuistregel: voor elke 10%-punt dekkingsgraad boven de ondergrens van 110% kan o.b.v. het nftk slechts 1% indexatie toegekend worden PFO /

19 Indexatiekader grens voor volledig indexeren: beleidsdekkingsgraad waarbij de middelen van het pensioenfonds toereikend zijn om daaruit de beoogde indexaties niet alleen <nu> maar ook in de toekomst volledig toe te kennen -> PFO hanteert één grens voor zowel actieven als niet-actieven (momenteel ca. 128%) Nieuwe staffels per 1 januari 2015 beleidsdekkingsgraad op ijkdatum boven 110%, maar onder grens voor volledig indexeren: gedeeltelijke indexatie mogelijk naar rato, mits en voor zover die indexatie ook voor gehele toekomst mogelijk is en noch beleidsdekkingsgraad, noch actuele dekkingsgraad, door die indexatie onder de 110%-grens komt beleidsdekkingsgraad boven grens voor volledig indexeren: volledige indexatie mogelijk, mits en voor zover die indexatie ook voor gehele toekomst mogelijk is en noch de beleidsdekkingsgraad, noch de actuele dekkingsgraad, door die indexatie onder de grens voor volledig indexeren komt dan tevens inhaalindexaties mogelijk, maar in een bepaald jaar mag maximaal 1/5e deel van de ruimte die er is voor het inhalen van een indexatieachterstand worden benut algemeen voorbehoud: bestuur beslist, kan - binnen de wet - afwijken van het indexatiekader PFO /

20 Nabestaandenpensioen (NP) nabestaandenpensioen oftewel partnerpensioen per 1 januari 2015 in essentie gehandhaafd levenslange uitkering aan partner na overlijden (gewezen) deelnemer/pensioengerechtigde partner actieve deelnemer: uitkering o.b.v. 70% bereikbaar ouderdomspensioen (voor overlijden) bereikbaar: tot aan reglementaire pensioenrichtdatum -> per 1 januari 2015: 67 jaar voorheen: bij overlijden actieve deelnemer fictie ten minste 30 deelnemersjaren per 1 januari 2015: fictie vervallen, want erfenis uit verleden, fiscale houdbaarheid zeer twijfelachtig (risico voor zowel fonds als deelnemer/partner) partner gewezen deelnemer: uitkering o.b.v. 70% opgebouwd ouderdomspensioen partner pensioengerechtigde: uitkering o.b.v. 70% ingegaan ouderdomspensioen tot ingangsdatum pensioen onbepaald partnersysteem, na ingangsdatum bepaald partnerpensioen op ingangsdatum pensioen geen partner, dan automatische uitruil naar ouderdomspensioen wel partner, dan uitruil mogelijk, mits toestemming partner uitruil eenmalig, onomkeerbaar PFO /

21 tijdelijk Nabestaandenpensioen (tnp) per 1 januari 2015 in essentie gehandhaafd tijdelijke uitkering aan partner na overlijden actieve deelnemer/pensioengerechtigde ratio: tnp beoogt NP aan te vullen tot AOW ingaat op risicobasis: dus niet aan partner gewezen deelnemer duur uitkering tot 1 januari 2015: tot 1 e van de maand waarin partner 65 jaar wordt duur uitkering per 1 januari 2015: tot 1 e van de maand waarin de AOW van de partner ingaat, maar uiterlijk tot aan de 1 e van de maand waarin de partner 67 jaar wordt hoogte uitkering: 7.000,- per jaar PFO /

22 Wezenpensioen (WzP) per 1 januari 2015 in essentie gehandhaafd tijdelijke uitkering aan kind/kinderen na overlijden deelnemer/pensioengerechtigde op risicobasis: dus niet aan kind gewezen deelnemer duur uitkering: basis: tot 1 e van de maand waarin kind 18 jaar wordt verlenging: voor kind dat aantoont voltijd te studeren aan erkende onderwijsinstelling dan: tot eerste dag waarin kind 27 jaar wordt of tot studie is afgerond/beëindigd als dat eerder is dan 27 jaar hoogte uitkering: 14% bereikbaar ouderdomspensioen (vlak voor overlijden) bereikbaar: tot aan reglementaire pensioenrichtdatum -> per 1 januari 2015: 67 jaar voorheen: bij overlijden actieve deelnemer fictie ten minste 30 deelnemersjaren per 1 januari 2015: fictie vervallen, want erfenis uit verleden, fiscale houdbaarheid zeer twijfelachtig (risico voor zowel fonds als deelnemer/partner) PFO /

23 Arbeidsongeschiktheidspensioen (AoP) per 1 januari 2015 in essentie gehandhaafd tijdelijke uitkering aan actieve deelnemer: aanvulling op WAO/WIA-uitkering op risicobasis: dus niet aan gewezen deelnemer (tenzij ontslag i.v.m. arbeidsongeschiktheid) duur uitkering: zolang deelnemer WAO/WIA-uitkering ontvangt maar uiterlijk tot 1 e van de maand waarin deelnemer 67 jaar wordt (voorheen 65 jaar) eerder AOW dan eindigt WAO/WIA-uitkering en dus ook de AoP-aanvulling hoogte uitkering: afhankelijk van salaris, afhankelijk van mate arbeidsongeschiktheid tot maxdagloongrens ( 51,8k per jaar ) aanvulling van maximaal 6,5% boven maxdagloongrens aanvulling van maximaal 70% bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid alleen dekking boven maxdagloongrens per 1 januari 2015 : premie gesplitst in 0,3% over salaris tot maxdagloongrens en 1,5% over salaris boven maxdagloongrens (voorheen overall 0,4%) NB. voor het AoP geldt niet het plafond van ,- NB. zolang het dienstverband nog niet is geëindigd vult de werkgever o.g.v. de OWASE CAO eventueel ook nog een deel van de AoP-WAO/WIA-uitkering aan. PFO /

24 Premievrijstelling bij invaliditeit (PVI) per 1 januari 2015 in essentie gehandhaafd bij arbeidsongeschiktheid voorziet de pensioenregeling in premievrije voortzetting van de opbouw van ouderdomspensioen (naar rato van de mate van arbeidsongeschiktheid duur: tot uiterlijk de pensioenrichtdatum of tot uiterlijk de AOW-datum als de AOW-datum vóór de pensioenrichtdatum ligt hoogte tot 1 januari 2015: voortzetting opbouw voor 70% hoogte per 1 januari 2015: voortzetting opbouw voor 100% ratio: was 70% aangezien in het verleden tevens vanuit TOP-regeling in een aanvulling van het OP kon worden voorzien, TOP is in 2006 reeds vervallen, tevens is reguliere pensioenopbouw inmiddels fors versoberd NB. ook voor PVI geldt met ingang van 2015 een plafond van ,- (ook voor bestaande gevallen) PFO /

25 Effecten nieuwe regeling Indicatieve berekening bij 100% (!) indexatierealisatie PFO /

26 Effecten nieuwe regeling Indicatieve berekening bij 50% (!) indexatierealisatie PFO /

27 Risicobereidheid en risicohouding PFO /

28 Nog even over risico s en zekerheid spaarrekening: veel zekerheid, weinig rendement, laag pensioen dus beleggen: pieken en dalen, maar gemiddeld over lange termijn hoger rendement bij beleggen: voortdurend zorgvuldig afwegen risico en rendement zonder risico: geen rendement, geen goed pensioen PFO /

29 Nog even over risico s en zekerheid veel zekerheid betekent automatisch een lager pensioen veel risico betekent niet automatisch een hoger pensioen maar wel káns op een hoger pensioen maar ook kans op een láger pensioen lager dan wanneer u voor zekerheid had gekozen PFO /

30 Pensioenforum 2013 Op 26 juni en 3 juli 2013 hebben we het OWASE Pensioenforum georganiseerd, een bijeenkomst om de risicobereidheid van de (oud-) deelnemers aan de OWASE-pensioenregeling te peilen. Ca. 230 personen zijn naar het forum gekomen. Aangezien de pensioenfondspopulatie uit ruim (gewezen) deelnemers en pensioengerechtigden bestaat, geven de uitkomsten van het forum slechts een indicatie van de risicobereidheid van de deelnemers aan de pensioenregeling. PFO /

31 Pensioenforum / risicohouding deelnemers Uitkomsten Pensioenforum 2013 groot vertrouwen in pensioenfonds: komt op voor belangen deelnemers door: zorgvuldige communicatie, betrokkenheid werkgevers, loyaliteit werknemers solidariteit groot: plussen en minnen eerlijk verdelen maar: geen solidariteitscorrectie met terugwerkende kracht beperkte risicobereidheid: zekerheid gaat vóór rendement beperkte incasseerbereidheid: kleine klap kan nog in één keer, maar grote klap spreiden beperkte incasseermogelijkheid: of langer doorwerken of lager pensioen accepteren (weinig mogelijkheid tot bijsparen) pensioenfonds kan aanvaardbaarheid risico s beter inschatten dan deelnemers PFO /

32 Forumvraag 6 Stel uw salaris is 1.750,- netto per maand (uitgaande van een bruto modaal inkomen van euro er jaar). U bepaalt zelf de mate van zekerheid van uw pensioen. De pensioenleeftijd is bij elke keuze hetzelfde. Alleen de hoogte van het inkomen verschilt. De eerste keuze kent geen onzekerheid en de vierde de meeste onzekerheid. Wat zou u kiezen? Keuze A Keuze B Keuze C Keuze D Uitkering als het tegenzit Verwachte uitkering Uitkering als het meezit NB. de kans dat u ongeveer de middelste van deze drie pensioenuitkeringen ontvangt ( verwachte uitkering ) is het grootst, nl. 95%. Er is een kleine kans van 2,5% dat u het laagste pensioeninkomen ontvangt ("als het tegenzit"). De kans dat u het hoogste pensioeninkomen ontvangt ("als het meezit") is ook 2,5%. PFO /

33 Forumvraag 6: beantwoording deelnemers 19,7% 0,7% 18,4% 61,2% Keuze A Keuze B Keuze C Keuze 4 Keuze A Keuze B Keuze C Keuze D Uitkering als het tegenzit Verwachte uitkering Uitkering als het meezit PFO /

34 Forumvraag 9 eindstelling A Voor mijn pensioen liever zo beperkt mogelijke risico s: een min of meer vast eindbedrag. Hierbij blijft de indexatie wel een onzekere factor. B Voor mijn pensioen liever wat meer risico s: geen vast eindbedrag. Hierbij heb ik de kans om een hoger pensioen te ontvangen. Maar ook de kans op een lager pensioen dan het vaste bedrag van stelling A. PFO /

35 Forumvraag 9: beantwoording deelnemers 46,3% 53,7% A. Voor mijn pensioen liever zo beperkt mogelijke risico s: een min of meer vast eindbedrag. Hierbij blijft de indexatie wel een onzekere factor. lees: vrijwel geen indexatie B. Voor mijn pensioen liever wat meer risico s: geen vast eindbedrag. Hierbij heb ik de kans om een hoger pensioen te ontvangen. Maar ook de kans op een lager pensioen dan het vaste bedrag van stelling A. OPMERKING: in verhouding waren wat meer (gewezen) deelnemers (49%) dan pensioengerechtigden (41%) bereid om een wat hoger risico te accepteren. PFO /

36 Pensioenforum / risicohouding deelnemers Conclusies o.b.v. uitkomsten nominale aanspraken zo goed mogelijk garanderen terughoudend zijn met beleggingsrisico s maar wel streven naar volledige indexatie liever wat lager pensioen dan kans op hoger pensioen met kans op nog lager pensioen 2013: voorkeur PFO-deelnemers nominaal kader met mogelijkheid spreiden schokken ( tussenvorm ) deze voorkeur kwam overeen met het landelijke beeld 2015: nieuw Financieel Toetsingskader ingericht o.b.v. nominaal kader met spreiden schokken PFO /

37 Risicohouding pensioenfondsbestuur Blind tasting, de doorgerekende risicoprofielen PFO /

38 Beleidsvarianten ALM-studie In de tabel staan de uitkomsten van de ALM-studie voor de risicoprofielen B en C en van een tussenvariant PFO /

39 Beleidsvarianten ALM-studie De tabel toont de resultaten bij een start met de actuele dekkingsgraad en bij twee alternatieve startdekkingsgraden van 95% en 105%. Bij het huidige risicoprofiel blijkt ook voldoende herstelkracht vanuit een 95% dekkingsgraad. PFO /

40 Scores bestuur Blind tasting, de scores van de risicoprofielen door het bestuur (en verantwoordingsorgaan) -> eventueel wat derisken maar verschillen in risico tussen profiel B en huidig profiel C zijn klein, huidig beleid zou ook voortgezet kunnen worden PFO /

41 Pensioenuitkomst Indicatieve berekening om het belang van indexatie inzichtelijk te maken stel uw laatstverdiende salaris bij 67 jaar is bruto elk jaar heeft u pensioen opgebouwd en elk jaar is uw pensioen met 3% geïndexeerd o.b.v. de loonindex bij volledige indexatie zijn uw AOW en uw pensioen bij 67 jaar samen ca. 65% van uw laatstverdiende salaris = deze bestaat voor 9.925,- uit AOW en voor uit aanvullend pensioen van PFO zonder indexatie door PFO zou uw AOW en aanvullend pensioen bij 67 jaar samen ca. 50% van uw laatstverdiende salaris zijn = deze bestaat uit 9.925,- AOW en voor uit aanvullend pensioen van PFO bij volledige indexatie hebben de indexaties uw pensioen met ( =) verhoogd, de indexaties hebben op uw pensioendatum al voor bijna (5.550/ x 100% =) 40% de hoogte van uw pensioen bepaald stel u geniet 20 jaar pensioen, dus tot 87 jaar (daarna komt u te overlijden) -> (vervolgsheet) PFO /

42 Pensioenuitkomst vervolg: stel u geniet 20 jaar pensioen, dus tot 87 jaar (daarna komt u te overlijden) zowel uw AOW als uw pensioen worden elk jaar met 2% geïndexeerd o.b.v. de prijsindex (NB. dat betekent dus dat ook de prijzen elk jaar met 2% stijgen) bij volledige indexatie zijn uw AOW en uw pensioen bij 87 jaar samen ca (volgens de tabellen dient voor deze berekening een factor 1,486 te worden gehanteerd: x 1,486) deze bestaat voor uit AOW en voor uit aanvullend pensioen van PFO zonder indexatie door PFO zou uw AOW en aanvullend pensioen bij 87 jaar samen ca. ( =) bedragen bij volledige indexatie hebben de indexaties uw pensioen met ( =) verhoogd, de indexaties bepalen uiteindelijk voor bijna (12.425/ x 100% =) 60% de hoogte van uw pensioen conclusie: indexaties zijn noodzakelijk om tot een adequate pensioenopbouw te komen om dat adequate pensioen te waarborgen, maar niet vanzelfsprekend -> voor indexaties worden geen premies betaald, wordt niet gereserveerd; de indexaties moeten uit beleggingsopbrengsten gefinancierd worden -> zonder beleggingsrisico -> geen rendement -> geen indexatie -> geen adequaat pensioen PFO /

43 Risicohouding pensioenfondsbestuur -> zonder beleggingsrisico -> geen rendement -> geen indexatie -> geen adequaat pensioen het pensioenfondsbestuur is zich terdege bewust van de afweging die voortdurend gemaakt moet worden tussen risico en rendement door de nieuwe wetgeving en de lage rekenrente is de indexatieverwachting voor de komende jaren in relevante mate afgenomen waarschijnlijk kan het pensioenfonds de huidige indexatieambitie van 80%-100% in redelijkheid niet meer handhaven voor de komende jaren waarschijnlijk zal het pensioenfondsbestuur de indexatieambitie naar beneden bij moeten stellen naar 60%-80% (in overleg met de sociale partners) het huidige beleggingsbeleid biedt naar het oordeel van het bestuur reeds een goede balans tussen risico en rendement het bestuur zou het risicoprofiel daarom voorlopig niet willen verlagen dat betekent wel dat iedereen zich bewust dient te zijn van de risico s die aan het huidige risicoprofiel verbonden zijn het bestuur zou alle aanwezigen graag willen uitnodigen om uw eigen risicohouding aan het bestuur kenbaar te maken door de korte enquête in te vullen die u bij binnenkomst heeft ontvangen PFO /

44 Financiële situatie Pensioenfonds OWASE PFO /

45 Hoe staat ons fonds er voor? Eind maart 2015 vermogen: 842,1 mln. verplichtingen: 755,3 mln. dekkingsgraad: 111,5% geen dekkingstekort, wel reservetekort: - nieuw herstelplan opstellen uiterlijk 1 juli 2015 bij DNB indienen uitvoeringskosten: ca. 0,60% van verplichtingen (gemiddeld t.o.v. andere fondsen) -> waarvan ca. 0,38% kosten vermogensbeheer en ca. 0,22% overige uitvoeringskosten (o.a. de administratiekosten) rendement beleggingen ca. 7,6% per jaar (ruim boven rendement spaarrente) maar verplichtingen ook hard gestegen: daling rente en stijging levensverwachting PFO /

46 Hoe staat ons fonds er voor? Eind maart 2015 indexaties uit beleggingsrendement: strikt voorwaardelijk, geen recht! indexatieachterstand: actieven totaal 2,67%, pensioengerechtigden totaal 3,66% - cumulatief over meerdere jaren premie: 30% was in 2013 en 2014 niet voldoende (niet kostendekkend) - nieuwe opbouw 2013 met 0,5%-punt verlaagd van 2,15% naar 1,65% en - nieuwe opbouw 2014 met 0,09%-punt verlaagd van 1,84% naar 1,75% streven naar inhalen indexatieachterstand en ongedaan maken opbouwverlaging maar toekomst nog erg onzeker: nieuwe maatregelen zijn niet uit te sluiten PFO /

47 Financiële situatie bedragen x 1000 ultimo Q ultimo 2014 ultimo 2013 Fondsvermogen 842,1 765,6 652,5 Voorziening pensioenverplichtingen 755,3 665,6 560,1 Dekkingsgraad o.b.v. officiële DNB-rekenrente (met correctie) Dekkingsgraad o.b.v. ongecorrigeerde RTS (markrente) Beleidsdekkingsgraad (gemiddelde over 12 maanden) 111,5% 115,1% 116,5% 102,9% 105,1% 114,8% 115,7% 116,8% 111,6% Gemiddelde FTK rekenrente 1,18% 1,84% 2,75% Dekkingspositie (2015 t.o.v. beleidsdekkingsgraad) Reservepositie (2015 t.o.v. beleidsdekkingsgraad) 87,2 71,7 68,6-49,8-39,8-11,8 - Per 1 januari 2015 werd aan de pensioengerechtigden en de gewezen deelnemers een gedeeltelijke indexatie van 0,34% toegekend - Eind maart was er o.b.v. de officiële rente en de beleidsdekkingsgraad sprake een reservetekort. PFO /

48 Het grote renteprobleem Hoe lager de rente hoe hoger de verplichtingen van het pensioenfonds (maar ook: hoe hoger de waarde van de obligaties van het fonds) NB. tot 2007 werd een klassieke rekenrente van maximaal 4% gehanteerd; het zal duidelijk zijn dat een berekening o.b.v. een rente van 4% al geruime tijd geen realistisch beeld meer zou geven van de verplichtingen van het fonds PFO /

49 Financiële situatie PFO 2015 maart Vermogen 842,1 mln. Verplichtingen 755,3 mln. Hoe lager de rente hoe hoger de verplichtingen van het pensioenfonds; maar welke rente geeft een correct beeld van de verplichtingen? NB. er wordt met twee verschillende maten gemeten: het vermogen wordt berekend o.b.v. de marktrente (die rente is extreem laag); de verplichtingen worden berekend o.b.v. een door DNB voorgeschreven gecorrigeerde rekenrente (die rente is wat hoger). Verplichtingen o.b.v. marktrente 818,5 mln. PFO /

50 Financiële situatie PFO 2015 maart geen tekort reservetekort reservetekort reservetekort dekkingstekort Marktrente dekkingsgraad 102,9% Officiële DNBdekkingsgraad 111,5% Beleidsdekkingsgraad (gemiddelde over 12 mnd.) 115,7% - Eind februari was er o.b.v. de officiële rente en de beleidsdekkingsgraad sprake een reservetekort (onder de groene lijn) - Het pensioenfonds moet uiterlijk vóór 1 juli 2015 een (nieuw) herstelplan indienen bij De Nederlandsche Bank: uiterlijk binnen 12 jaar moet de beleidsdekkingsgraad boven de groene lijn liggen. PFO /

51 Financiële situatie PFO Voor de huidige pensioenuitkeringen is in het verleden pensioenpremie betaald; met de huidige pensioenpremies worden de toekomstige pensioenuitkeringen gefinancierd PFO /

52 Financiële situatie PFO Alleen de actieven betalen momenteel premie; de niet-actieven hebben in het verleden reeds premie betaald. Dat gaat prima zolang de premie vroeger maar correct werd berekend; als mensen bijv. toch ouder blijken te worden dan destijds verwacht, dan klopt de vroegere premieberekening niet meer en ontbreekt er een stukje financiering PFO /

53 Pensioenpremies voor OP en NP/WzP en PVI: premie 30% pensioengrondslag(som) verdeling 7,5% werknemer - 22,5% werkgever voor tnp: premie 15,- per maand volledig door werknemer voor AoP: premie gesplitst in 0,3% over het loondeel tot max-dagloongrens ( 51,8k per jaar) en 1,5% over het loondeel boven de max-dagloongrens volledig door werknemer totale pensioenpremie uitgaven OWASE-breed 15 mln. per jaar de aanpassing van de pensioenregeling moest binnen bestaande budget van 15 mln. passen in CAO-verband wordt afgesproken welke loonbestanddelen wel/niet pensioengevend zijn: groter deel loon pensioengevend maken -> hogere premie-uitgaven ondanks handhaven premie 30% (gaat ten koste van koopkracht en van loonruimte) PFO /

54 Premieruimte door de versobering van de pensioenregeling kan - sterk afhankelijk van de rekenrente en van de dempingsperiode die voor de rekenrente wordt gehanteerd - enige ruimte in de premie ontstaan op basis van de uitkomsten van de ALM-studie is bekeken of het wenselijk is om de dempingsperiode te verlengen (moet realistisch zijn: stabieler beeld financiële positie van het fonds) ook bij hanteren dempingsperiode van 120-maanden zal de rekenrente steeds verder dalen: bij een daling zal de premieruimte gestaag zal afnemen na een kentering - een stijging van de rente - zal de lage rente-periode nog geruime tijd doorwerken eventuele premieruimte benutten voor: reparatie van de verlagingen van de opbouw over 2013 en 2014 ophogen voortgezette pensioenopbouw bij arbeidsongeschiktheid (PVI) van 70% naar 100% PFO /

55 Premie-uitkomsten ALM-studie het lagere renteniveau leidt tot beduidend hogere kostendekkende premie (KDP), bij de huidige rentestand loopt de KDP op naar 40% deze niveaus leiden bij huidige beleid onherroepelijk tot vaak en ook relatief hoge mate van korten van opbouwpercentage invoeren van een 120-maands dempingsperiode biedt op korte termijn enige ruimte omdat hogere rentes uit verleden dan langer meewegen maar: een langere dempingsperiode leidt tot lagere premie-inkomsten op kortere termijn, dit beïnvloedt dekkingsgraadontwikkeling en heeft beperkte invloed op toeslagverlening (terug te zien in de pensioenresultaten van actieven en inactieven) als voor actieven vervolgens hogere verwachte pensioenopbouw (bij 120-maands demping) wordt betrokken in nominaal pensioenresultaat, dan resulteert hogere uitkomst (alleen voor actieve en niet voor inactieve deelnemers) koopkrachtverlies voor inactieven naar verwachting 0,5% á 1,0% (op een termijn van 15 jaren) PFO /

56 Premieruimte: 30% vs. KDP Bij een 120-maands dempingsperiode zal de kostendekkende premie naar verwachting pas in 2017 boven de 30% liggen. PFO-WGP Maar rond 2020 ligt de KDP juist hoger bij een 120-maands dempingsperiode, doordat de lage rentestanden van de afgelopen jaren nog mee blijven tellen. 56

OWASE Pensioenforum 26 juni 2013. 3 juli 2013 OWASE. Welkom. bij

OWASE Pensioenforum 26 juni 2013. 3 juli 2013 OWASE. Welkom. bij Welkom OWASE Pensioenforum 26 juni 2013 OWASE 3 juli 2013 bij Pensioenfonds en solidariteit: één voor allen, allen voor één! www.owase.nl PFO20130626/20130703 2 Programma Pensioenforum De bedoeling van

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland Human Resources Stichting Pensioenfonds Nederland Toelichting Witteveenkader II en nieuw Financieel Toetsingskader 30 september 2014 kantoor Amsterdam Identifier Presentatie Seminar DNB 28 en 30 mei 2013

Nadere informatie

Deelnemersbijeenkomsten. Grolsch Pensioenfonds

Deelnemersbijeenkomsten. Grolsch Pensioenfonds Deelnemersbijeenkomsten Grolsch Pensioenfonds 11 april 2016 Programma Welkom en Pensioen in het kort Eveline Paternotte Organisatie en kerncijfers Han Thoman 10 minuten Financiële positie en fondsbeleid

Nadere informatie

Pensioenregeling 2015 en nieuw FTK

Pensioenregeling 2015 en nieuw FTK Pensioenregeling 2015 en nieuw FTK Gevolgen voor jouw pensioen bij PPF APG Henk Bruins Actuarieel adviseur PPF APG Informatiebijeenkomsten 28-30 oktober Agenda 1. Witteveen 2: versobering toekomstige pensioenopbouw

Nadere informatie

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630 Pensioenfonds Productschappen Bezoekadres Laan van Zuid Hoorn 165 2289 DD Rijswijk Postadres Postbus 3042 2280 GA Rijswijk Telefoon 070 4138630 Fax 070 4138650 E-mail info@pbodnl Website wwwpbodnl KvK

Nadere informatie

Update! WIJZIGINGEN PENSIOENREGELING PER 1 JANUARI 2015. bpfhibin.nl

Update! WIJZIGINGEN PENSIOENREGELING PER 1 JANUARI 2015. bpfhibin.nl Update! bpfhibin.nl stichting bedrijfstakpensioenfonds voor de handel in bouwmaterialen December 2014 Kunt u uw werknemers uitleggen wat er per 1 januari 2015 is veranderd aan hun pensioen? WIJZIGINGEN

Nadere informatie

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur

Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015. Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Nieuwe pensioenregeling vanaf 1 januari 2015 Jan Raaijmakers Aad van der Tak Michel Stok Voorzitter Manager Pensioenfonds Extern actuarieel adviseur Agenda 1. Rol klankbordgroep 2. Waarom een nieuwe pensioenregeling?

Nadere informatie

Jouw Cosun pensioen. Informatiebijeenkomsten voor deelnemers in actieve dienst mei 2014

Jouw Cosun pensioen. Informatiebijeenkomsten voor deelnemers in actieve dienst mei 2014 Jouw Cosun pensioen Informatiebijeenkomsten voor deelnemers in actieve dienst mei 2014 1 Agenda Pensioen in Nederland Onze regeling Keuzemogelijkheden Vragen 2 Pensioen in Nederland Nederlands pensioenstelsel

Nadere informatie

datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420

datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420 Aan: alle actieve deelnemers alle gewezen deelnemers alle pensioengerechtigden datum onze referentie uw referentie doorkiesnummer 15-11-2010 0523 288420 Betreft: de risico s van het pensioenfonds voor

Nadere informatie

Toelichting. Uniform Pensioenoverzicht 2015. Uitkeringsovereenkomst

Toelichting. Uniform Pensioenoverzicht 2015. Uitkeringsovereenkomst Toelichting Uniform Pensioenoverzicht 2015 Uitkeringsovereenkomst Actieve deelnemer Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht geeft inzicht in uw inkomen dat u van Hagee

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenen: actueler dan ooit Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur de pensioenregeling

Nadere informatie

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen

RBS pensioen update. Van premie tot pensioen RBS pensioen update Van premie tot pensioen Hoe is uw pensioen opgebouwd? Waarom zitten veel pensioenfondsen nu in de problemen? Hoe ziet de toekomst van pensioen in Nederland eruit? In deze RBS Pensioen

Nadere informatie

Stichting St. Stichting Pensioenfonds Avery Dennison. Presentatie over het. Uniform Pensioen Overzicht 15 mei 2013

Stichting St. Stichting Pensioenfonds Avery Dennison. Presentatie over het. Uniform Pensioen Overzicht 15 mei 2013 Pagina 1 Stichting St. Stichting Pensioenfonds Avery Dennison Presentatie over het Uniform Pensioen Overzicht 15 mei 2013 mei 2012 Pagina 2 1. Agenda 1. Opening 2. Wat is pensioen? 3. UPO 4. Als er iets

Nadere informatie

Presentatie met uitleg per slide

Presentatie met uitleg per slide Presentatie met uitleg per slide 1 Terug- en vooruitblik In het principe cao-akkoord van december 2012 hebben we afspraken gemaakt over de noodzaak van een nieuwe en toekomstbestendige pensioenregeling

Nadere informatie

Ballast Nedam Pensioenfonds. Informatiebijeenkomst Premievrijen en gepensioneerden. Theo Bruijninckx 1 november 2004

Ballast Nedam Pensioenfonds. Informatiebijeenkomst Premievrijen en gepensioneerden. Theo Bruijninckx 1 november 2004 Ballast Nedam Pensioenfonds Informatiebijeenkomst Premievrijen en gepensioneerden Theo Bruijninckx 1 november 2004 Onderwerpen Agendapunt 1: Jaarverslag 2003 Overzicht 2003 Herstelplan 2002 Agendapunt

Nadere informatie

PRINCIPE-AKKOORD PENSIOEN VOOR DE TECHNIEK

PRINCIPE-AKKOORD PENSIOEN VOOR DE TECHNIEK PRINCIPE-AKKOORD PENSIOEN VOOR DE TECHNIEK Werknemers- en werkgevers-organisaties in de Metaal en Techniek en Metalektro, samenwerkend in de Stichting Vakraad Metaal en Techniek en de Stichting Raad van

Nadere informatie

Samenvatting DEPF reglementen Per 1 januari 2015

Samenvatting DEPF reglementen Per 1 januari 2015 Samenvatting DEPF reglementen Per 1 januari 2015 Er zijn drie DEPF pensioenreglementen: 67, 65 en VP. - Onder het 67-reglement zijn een basisregeling en een overgangsregeling opgenomen. - Voor het 65-reglement

Nadere informatie

1.B. Jouw Cosun pensioen. Informatiebijeenkomsten voor pensioengerechtigden mei 2014

1.B. Jouw Cosun pensioen. Informatiebijeenkomsten voor pensioengerechtigden mei 2014 1.B Jouw Cosun pensioen Informatiebijeenkomsten voor pensioengerechtigden mei 2014 1 Agenda Pensioen in Nederland Waarom een nieuwe regeling bij Cosun? Pensioenpremie Toeslagverlening (indexatie) Discussie

Nadere informatie

Samenvatting DEPF reglementen Per 1 januari 2016

Samenvatting DEPF reglementen Per 1 januari 2016 Samenvatting DEPF reglementen Per 1 januari 2016 Er zijn drie DEPF pensioenreglementen: 67, 65 en VP. - Onder het 67-reglement zijn een basisregeling en een overgangsregeling opgenomen. - Voor het 65-reglement

Nadere informatie

februari 2015 Pensioenactualiteiten

februari 2015 Pensioenactualiteiten februari 2015 Pensioenactualiteiten Onderwerpen 1. Wijziging ABP pensioenregeling 2015 2. Financieel Toetsingskader (nftk) per 1-1-2015 (vernieuwde regels voor pensioenfondsen) 3. Indexatie en premie ABP

Nadere informatie

Sociale Partners en pensioen

Sociale Partners en pensioen Sociale Partners en pensioen Onderwerpen Witteveen kader. In te voeren per 1 jan 2015 Verwerken in pensioncontract nieuwe Financieel Toetsings Kader per 1 juli 2015 Naar een nieuw pensioenstelsel via de

Nadere informatie

Een nieuwe pensioenregeling

Een nieuwe pensioenregeling Een nieuwe pensioenregeling De pensioenregeling van Pensioenfonds voor de Accountancy wordt per 1 januari 2015 aangepast. Het bestuur heeft inmiddels de hoofdlijnen van de nieuwe regeling vastgesteld.

Nadere informatie

30 september /LJ/AH. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie

30 september /LJ/AH. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie. FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie Postadres Postbus 9208, 3506 GE Utrecht Team Pensioenen T 0900 9690 (lokaal tarief) F 030 66 30 000 wwwfnvbondgenotennl Datum 30 september 2015 008/LJ/AH Onderwerp FNV-beleid bij vaststellen van de pensioenpremie

Nadere informatie

Je bouwt partnerpensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Voor je kinderen is er wezenpensioen.

Je bouwt partnerpensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Voor je kinderen is er wezenpensioen. Hoe is jouw pensioen geregeld? Wat krijg je in onze pensioenregeling? Ouderdomspensioen Je bouwt ouderdomspensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Je krijgt dit ouderdomspensioen

Nadere informatie

Aanpassing pensioenregeling een must. Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM

Aanpassing pensioenregeling een must. Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM Aanpassing pensioenregeling een must Presentatie: Marcel Brussee / voorzitter SPH Kees Lekkerkerker / directeur HRM 1 Aanpassing pensioenregeling een must Inhoud Marcel Brussee: Achtergrond wijzigingen

Nadere informatie

Herstelplan. Stichting Personeelspensioenfonds APG

Herstelplan. Stichting Personeelspensioenfonds APG Herstelplan Stichting Personeelspensioenfonds APG PPF APG Herstelplan versie: juni 2015 Herstelplan PPF APG 2015 juni 2015 1. Inleiding In dit herstelplan 2015 voor PPF APG leest u eerst welke uitgangspunten

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over uw pensioen. Die vindt u wel op www.mijnpensioenoverzicht.nl

Nadere informatie

VRAGEN STEEDS STELLEN s.v.p.

VRAGEN STEEDS STELLEN s.v.p. Agenda VRAGEN STEEDS STELLEN s.v.p. Waarom UPO Pensioen in Nederland Wijziging Pensioen 1 januari 2012 Het UPO Partner, pensioen en scheiding Waarom UPO Iedereen die deelneemt aan een pensioenregeling

Nadere informatie

PER 1 JANUARI 2015 IS UW PENSIOEN VERANDERD WAT BETEKENT DIT PRECIES VOOR U?

PER 1 JANUARI 2015 IS UW PENSIOEN VERANDERD WAT BETEKENT DIT PRECIES VOOR U? PENSIOEN Wijzigingen per 1 januari 2015 Opbouwpercentage blijft gelijk Risico partnerpensioen voor de pensioendatum is verlaagd Pensioenleeftijd is verhoogd Opgebouwde pensioenaanspraken worden omgezet

Nadere informatie

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht 2015. Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Welke gebeurtenissen beïnvloeden uw pensioen?

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht 2015. Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Welke gebeurtenissen beïnvloeden uw pensioen? Wat heeft u aan het Uniform Pensioenoverzicht? Het Uniform Pensioenoverzicht geeft u inzicht in wat u krijgt bij pensionering en arbeidsongeschiktheid. In dit overzicht staat ook wat uw eventuele partner

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Pensioenfonds Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over uw pensioen. Die vindt

Nadere informatie

stichting jan huysman wz.fonds

stichting jan huysman wz.fonds Koog aan de Zaan, mei 2015 Beste deelnemer van Stichting Jan Huysman Wz. Fonds, In deze brief willen wij uw aandacht voor de volgende drie items: 1 Nieuw mailadres en nieuwe naam voor de uitvoerder van

Nadere informatie

Het Financieel Toetsingskader wijzigt

Het Financieel Toetsingskader wijzigt Het Financieel Toetsingskader wijzigt Wat zijn de consequenties en welke keuzes kunt u maken? Dit document is gebaseerd op het wetsvoorstel van 25 juni 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen

Nadere informatie

Informatiebijeenkomsten maart 2006. Werknemers geboren vanaf 1950 t/m 1952

Informatiebijeenkomsten maart 2006. Werknemers geboren vanaf 1950 t/m 1952 Informatiebijeenkomsten maart 2006 Werknemers geboren vanaf 1950 t/m 1952 1 Agenda Waarom een nieuwe pensioenregeling? Algemene informatie over uw pensioen Gevolgen nieuwe regeling Overig (o.a. extra rechten,

Nadere informatie

Je bouwt partnerpensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Voor je kinderen is er wezenpensioen.

Je bouwt partnerpensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Voor je kinderen is er wezenpensioen. Hoe is jouw pensioen geregeld? Wat krijg je in onze pensioenregeling? Ouderdomspensioen Je bouwt ouderdomspensioen op met de pensioenregeling van Pensioenfonds Detailhandel. Je krijgt dit ouderdomspensioen

Nadere informatie

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Uitkeringsovereenkomst

Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Uitkeringsovereenkomst Toelichting Uniform Pensioenoverzicht Uitkeringsovereenkomst Wat u moet weten over uw pensioen Het Uniform Pensioenoverzicht geeft u duidelijkheid over wat u krijgt bij pensionering en arbeidsongeschiktheid.

Nadere informatie

Risico s rond pensioen

Risico s rond pensioen Risico s rond pensioen Uitgave maart 2015 Disclaimer De in deze brochure verstrekte informatie van Stichting Pensioenfonds SABIC, gevestigd te Sittard (het pensioenfonds ) is van algemene aard, uitsluitend

Nadere informatie

27 september Deelnemersvergadering

27 september Deelnemersvergadering 27 september 2007 Deelnemersvergadering Kernpunten 2006 Goed jaar, dekkingsgraad van 117,1% naar 122,7% Geen herstelplan meer nodig in 2007 Indexatie in 2006 verleend over 2005 van: - 0,63% voor de actieve

Nadere informatie

Vergelijking op hoofdlijnen van de pensioenregelingen van SPMS en PFZW

Vergelijking op hoofdlijnen van de pensioenregelingen van SPMS en PFZW Vergelijking op hoofdlijnen van de pensioenregelingen van SPMS en PFZW Inleiding Op verzoek van de NVZ heeft PFZW een vergelijking op hoofdlijnen gemaakt tussen beide pensioenregelingen in samenspraak

Nadere informatie

Toeslagverlening. Versie

Toeslagverlening. Versie Toeslagverlening Versie 23-02-2017 Versie 23-02-2017 Toeslagverlening Waarom toeslagverlening? Toeslag is een manier om te zorgen dat de pensioenen hun koopkracht behouden. Toeslag wordt ook wel indexatie

Nadere informatie

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG)

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Herstelplan 2016 Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Onderwerp: Herstelplan PPF APG 2016 Datum: 10 maart 2016 1. Inleiding Deze notitie geeft een overzicht van de uitgangspunten die gehanteerd

Nadere informatie

Informatiebijeenkomsten mei 2010 Stichting Pensioenfonds RBS Nederland

Informatiebijeenkomsten mei 2010 Stichting Pensioenfonds RBS Nederland Informatiebijeenkomsten mei 2010 Stichting Pensioenfonds RBS Nederland 2010 Towers Watson. All rights reserved. De Pensioenregeling van RBS in vogelvlucht Een korte impressie van uw pensioenregeling door

Nadere informatie

Pensioeninformatiebijeenkomst over herstelplan 2009

Pensioeninformatiebijeenkomst over herstelplan 2009 Pensioenbijeenkomst herstelplan 2009 Pensioenfonds voor de Grafische Bedrijven (PGB) over herstelplan 2009 juli 2009 Inleiding Waarom 5 pensioenbijeenkomsten? ernstige situatie met grote gevolgen voor

Nadere informatie

15 vragen en antwoorden over de veranderingen in de pensioenregeling

15 vragen en antwoorden over de veranderingen in de pensioenregeling Er verandert wat aan je pensioen 15 vragen en antwoorden over de veranderingen in de pensioenregeling Over de pensioenleeftijd en de AOW 1. Moet ik nu blijven werken tot 67 jaar? Het pensioen dat je vanaf

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland. Extra nieuwsbrief 2014 nummer 6

Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland. Extra nieuwsbrief 2014 nummer 6 Stichting Pensioenfonds Deutsche Bank Nederland Extra nieuwsbrief 2014 nummer 6 In deze nieuwsbrief Voorwoord Toeslagverlening 1.1.2015 Inhaaltoeslagverlening Pensioenpremie 2015 De informatie in dit document

Nadere informatie

Uw pensioen in de Groothandel in Aardappelen

Uw pensioen in de Groothandel in Aardappelen STICHTING BEDRIJFSPENSIOENFONDS VOOR DE AGRARISCHE EN VOEDSELVOORZIENINGSHANDEL Uw pensioen in de Groothandel in Aardappelen Inleiding Voor u ligt de brochure van het Bedrijfspensioenfonds voor de Agrarische

Nadere informatie

Het uitgangspunt bij de totstandkoming van de nieuwe pensioenregeling was: te komen tot een nieuwe, betaalbare en duurzame pensioenregeling voor AZL.

Het uitgangspunt bij de totstandkoming van de nieuwe pensioenregeling was: te komen tot een nieuwe, betaalbare en duurzame pensioenregeling voor AZL. AZL NV Pensioenregeling met ingang van 2013 Het uitgangspunt bij de totstandkoming van de nieuwe pensioenregeling was: te komen tot een nieuwe, betaalbare en duurzame pensioenregeling voor AZL. We kunnen

Nadere informatie

De fiscale aspecten van het pensioenakkoord: het is lastiger dan het lijkt. Workshop 9 mei 2012

De fiscale aspecten van het pensioenakkoord: het is lastiger dan het lijkt. Workshop 9 mei 2012 De fiscale aspecten van het pensioenakkoord: het is lastiger dan het lijkt Workshop 9 mei 2012 Programma De aanleiding en het pensioenakkoord op hoofdlijnen Aanpassingsmechanismes Fiscale pensioenkader

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over uw pensioen. Die vindt u wel op www.mijnpensioenoverzicht.nl

Nadere informatie

Ballast Nedam Pensioenfonds. Deelnemersvergadering. Theo Bruijninckx 22 september 2004

Ballast Nedam Pensioenfonds. Deelnemersvergadering. Theo Bruijninckx 22 september 2004 Ballast Nedam Pensioenfonds Deelnemersvergadering Theo Bruijninckx 22 september 2004 Onderwerpen Agendapunt 4: Jaarverslag 2003 Overzicht 2003 Herstelplan 2002 Agendapunt 6: Wijziging bijsparen Agendapunt

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013

Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden. Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Pensioenfonds KPN Pensioengerechtigden Oktober 2013 1 Pensioenstelsel Individueel Pensioen fonds Overheid Lijfrente Pensioen AOW B E L A S T I N G 2 Programma bestuur en taken bestuur

Nadere informatie

Herstelplan PME 2015. Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015

Herstelplan PME 2015. Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015 Herstelplan PME 2015 Vastgesteld door het algemeen bestuur op 25 juni 2015 1 PME Herstelplan 2015 dekkingraadsjabloon inclusief onderbouwing Dit document bevat het dekkingsgraadsjabloon dat deel uitmaakt

Nadere informatie

Resultaten Pensioenforum 26 juni en 3 juli

Resultaten Pensioenforum 26 juni en 3 juli Resultaten Pensioenforum 26 juni en 3 juli De weg naar het nieuwe pensioencontract Stichting Pensioenfonds OWASE 18 juli 2013 1/10/2014 Inhoud Samenvatting Conclusies Aanbevelingen Resultaten - per vraag

Nadere informatie

Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur

Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur Op koers blijven voor een goed pensioen: een update van het bestuur Agenda Stand van zaken PPF APG: kerngegevens, beleggingsresultaten dekkingsgraadontwikkeling Deelnemerstevredenheidsonderzoek Effecten

Nadere informatie

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014 Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader Juni 2014 Inhoudsopgave Wetsvoorstel aanpassing FTK Beleidsdekkingsgraad Premievaststelling Toekomstbestendig indexeren Inhaalindexatie Hersteltermijn

Nadere informatie

Brochure. Uw pensioen in de Groothandel in Eieren

Brochure. Uw pensioen in de Groothandel in Eieren Brochure Uw pensioen in de Groothandel in Eieren Inleiding Voor u ligt de brochure van het Bedrijfspensioenfonds voor de Agrarische en Voedselvoorzieningshandel (Bpf AVH). Bpf AVH verzorgt al 50 jaar de

Nadere informatie

PENSIOEN: WELKE WIJZIGINGEN KOMEN ER AAN? Oktober 2013

PENSIOEN: WELKE WIJZIGINGEN KOMEN ER AAN? Oktober 2013 PENSIOEN: WELKE WIJZIGINGEN KOMEN ER AAN? Oktober 2013 Wie beslist? Werkgever & werknemers spreken nieuwe regeling af Pensioenfonds voert de regeling uit bestuurslid 2 Waar gaan we het over hebben? 1.

Nadere informatie

STICHTING BEDRIJFSPENSIOENFONDS VOOR DE AGRARISCHE EN VOEDSELVOORZIENINGSHANDEL. Uw pensioen in de Groothandel in Eieren

STICHTING BEDRIJFSPENSIOENFONDS VOOR DE AGRARISCHE EN VOEDSELVOORZIENINGSHANDEL. Uw pensioen in de Groothandel in Eieren STICHTING BEDRIJFSPENSIOENFONDS VOOR DE AGRARISCHE EN VOEDSELVOORZIENINGSHANDEL Uw pensioen in de Groothandel in Eieren Inleiding Voor u ligt de brochure van het Bedrijfspensioenfonds voor de Agrarische

Nadere informatie

PensioenNieuws van Pensioenfonds TenCate

PensioenNieuws van Pensioenfonds TenCate PensioenNieuws van Pensioenfonds TenCate oktober 2016 Hoe verloopt 2016 tot nu toe? Om maar meteen met de deur in huis te vallen: de financiële situatie bij Pensioenfonds TenCate is niet goed. De alsmaar

Nadere informatie

Wijziging Pensioenregeling IN DEZE EDITIE: VERDER IN DEZE UITGAVE: OWASE EEN UITGAVE VAN STICHTING PENSIOENFONDS EDITIE VOORJAAR 2015

Wijziging Pensioenregeling IN DEZE EDITIE: VERDER IN DEZE UITGAVE: OWASE EEN UITGAVE VAN STICHTING PENSIOENFONDS EDITIE VOORJAAR 2015 EDITIE VOORJAAR 2015 EEN UITGAVE VAN STICHTING PENSIOENFONDS 2015 OWASE Wijziging Pensioenregeling IN DEZE EDITIE: WIJZIGING VAN DE PENSIOENREGELING IN 2015 KAN IK NOG EERDER STOPPEN MET WERKEN? VERDER

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over uw pensioen. Die vindt u wel op www.mijnpensioenoverzicht.nl

Nadere informatie

Pensioen Laag 2

Pensioen Laag 2 Pensioen 1-2- 3 Laag 2 Pensioen 1-2- 3 bestaat uit 3 lagen. In de eerste laag leest u in het kort de belangrijkste informatie over uw pensioenregeling. In deze laag 2 vindt u meer informatie over alle

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over uw pensioen. Die vindt u wel op www.mijnpensioenoverzicht.nl.

Nadere informatie

Belanghebbendenvergadering. 24 september 2015

Belanghebbendenvergadering. 24 september 2015 Belanghebbendenvergadering 24 september 2015 Agenda 1. Opening 2. Actuele ontwikkelingen Ballast Nedam N.V. 3. Jaarverslag 2014 4. Nieuwe pensioenregelgeving en herstelplan 5. Toekomst pensioenfonds 6.

Nadere informatie

Toelichting principe CAO akkoord ten aanzien van pensioen in de Koopvaardij 24, 26 EN 27 NOVEMBER 2014

Toelichting principe CAO akkoord ten aanzien van pensioen in de Koopvaardij 24, 26 EN 27 NOVEMBER 2014 Toelichting principe CAO akkoord ten aanzien van pensioen in de Koopvaardij 24, 26 EN 27 NOVEMBER 2014 Opmerkingen vooraf / disclaimer / contactinformatie Mercer heeft de presentatie gemaakt voor de achterban

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over uw pensioen. Die vindt u wel op www.mijnpensioenoverzicht.nl.

Nadere informatie

Toeslagverlening. Versie

Toeslagverlening. Versie Toeslagverlening Versie 25-02-2016 Versie 25-02-2016 Toeslagverlening (indexatie) Waarom toeslagverlening? Toeslag is een manier om te zorgen dat de pensioenen hun koopkracht behouden. Toeslag wordt ook

Nadere informatie

CRISISPLAN - SAMENVATTING

CRISISPLAN - SAMENVATTING CRISISPLAN - SAMENVATTING MAATREGELEN ALS DE FINANCIËLE POSITIE IN GEVAAR IS 1 juli 2015 Inleiding Dit crisisplan beschrijft wat het Algemeen Bestuur gaat doen als het Pensioenfonds in een crisissituatie

Nadere informatie

Resultaten Pensioenforum 26 juni en 3 juli

Resultaten Pensioenforum 26 juni en 3 juli Resultaten Pensioenforum 26 juni en 3 juli De weg naar het nieuwe pensioencontract Stichting Pensioenfonds OWASE Martijn Leppink Versie 2. 10 september 2013 Inhoud Samenvatting Conclusies Aanbevelingen

Nadere informatie

Uitvoeringsrichtlijn betreffende deelneming bij werken na de ingang van het ouderdomspensioen

Uitvoeringsrichtlijn betreffende deelneming bij werken na de ingang van het ouderdomspensioen Uitvoeringsrichtlijn betreffende deelneming bij werken na de ingang van het ouderdomspensioen In deze uitvoeringsrichtlijn wordt de mogelijkheid van deelneming bij werken na de ingang van het ouderdomspensioen

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Sanoma Nederland

Stichting Pensioenfonds Sanoma Nederland Stichting Pensioenfonds Sanoma Nederland Hoe is uw pensioen geregeld? In dit pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in de Sanoma pensioenregeling A. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over uw pensioen. Die vindt u wel op www.mijnpensioenoverzicht.nl.

Nadere informatie

Pensioennieuws is een uitgave van het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie en het Vroegpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Pensioennieuws is een uitgave van het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie en het Vroegpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Pensioennieuws December 2014 Nummer 17 Pensioennieuws is een uitgave van het Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie en het Vroegpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Het Baksteenpensioenfonds

Nadere informatie

Premievrije voortzetting van uw pensioenopbouw bij arbeidsongeschiktheid

Premievrije voortzetting van uw pensioenopbouw bij arbeidsongeschiktheid Welkom bij Stichting pensioenfonds Trepa Als u bij Trespa International B.V. werkt of heeft gewerkt bouwt u pensioenrechten bij ons op of heeft u pensioenrechten bij ons opgebouwd. Elke werkgever heeft

Nadere informatie

RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL. Vraag 1

RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL. Vraag 1 RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL Vraag 1 Onder het huidige FTK krijgen pensioenfondsen te maken met de zogenaamde beleggings -spagaat: aan de ene kant kan er weinig risico worden genomen

Nadere informatie

StichtingPensioenfondsNIBC

StichtingPensioenfondsNIBC StichtingPensioenfondsNIBC Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over uw pensioen.

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over uw pensioen. Die vindt u wel op www.mijnpensioenoverzicht.nl

Nadere informatie

Wat krijg je in onze pensioenregeling?

Wat krijg je in onze pensioenregeling? Pensioen 1-2-3 Hoe is je pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 lees je wat je wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over je pensioen. Die vind

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over uw pensioen. Die vindt u wel op www.mijnpensioenoverzicht.nl.

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Welkom bij BPF Schilders. U bouwt verplicht pensioen bij ons op. Werkt u in loondienst? Dan doet u dit via uw werkgever. Bent u ondernemer? Dan betaalt u via uw onderneming zelf de premie. Elke pensioenuitvoerder

Nadere informatie

Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Thales Nederland. 3 juni 2015

Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Thales Nederland. 3 juni 2015 Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Thales Nederland 3 juni 2015 1. Agenda 1. Opening 2. Notulen van de vergadering van 22 mei 2014 3. Governance 4. Herstelplan 5. Financiële gegevens 2014 6.

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over uw pensioen. Die vindt u wel op www.mijnpensioenoverzicht.nl.

Nadere informatie

Bijlage 3 Het Financieel Crisisplan

Bijlage 3 Het Financieel Crisisplan Bijlage 3 Het Financieel Crisisplan Dit financieel crisisplan is geschreven in het kader van artikel 145 van de Pensioenwet. Het crisisplan maakt deel uit van de beschrijving van de beheerste en integere

Nadere informatie

Eén nieuw pensioen voor de Techniek

Eén nieuw pensioen voor de Techniek Afspraken zorgen voor stabiele premie, beschermen lagere inkomens en stimuleren arbeidsmobiliteit Eén nieuw pensioen voor de Techniek Schiphol/Rijswijk, 26 september 2014 - Werknemers en werkgevers in

Nadere informatie

Consequen;es WiDeveenkader en nftk

Consequen;es WiDeveenkader en nftk Consequen;es WiDeveenkader en nftk In opdracht van FNV- Kiem. Maatmensberekeningen die genera;e- effecten inzichtelijk maken. Drs. Diede Panneman AAG Drs. H. van Dijk AAG 10 oktober 2014 SV 2014 1000 Copyright

Nadere informatie

PSL. Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld?

PSL. Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? PSL Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Schoen-, Leder- en Lederwarenindustrie Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen

Nadere informatie

RISICOBEREIDHEIDSONDERZOEK

RISICOBEREIDHEIDSONDERZOEK RISICOBEREIDHEIDSONDERZOEK PPF APG Pieter Kasse / Manja Rietjens 15/16/17 januari 2014 RISICOBEREIDHEIDSONDERZOEK ONDER DEELNEMERS AANLEIDING ONDERZOEK Inzicht in (risico)voorkeuren van deelnemers en gepensioneerden

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? Pensioenreglement A In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over uw pensioen. Die

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over uw pensioen. Die vindt u wel op www.mijnpensioenoverzicht.nl

Nadere informatie

Versobering van de fiscale pensioenopbouw

Versobering van de fiscale pensioenopbouw Versobering van de fiscale pensioenopbouw 1. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel Als het aan het kabinet ligt, dan wordt het Witteveenkader op drie manieren aangepast: verhoging van de pensioenrichtleeftijd,

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Trespa. Brochure Pensioenregeling

Stichting Pensioenfonds Trespa. Brochure Pensioenregeling Brochure Pensioenregeling Wat houdt de brochure Pensioenregeling in? De brochure maakt deel uit van de startbrief. In de brochure wordt de pensioenregeling in begrijpelijke taal toegelicht aan de hand

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over uw pensioen. Die vindt u wel op www.mijnpensioenoverzicht.nl

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze pensioenregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over uw pensioen. Die vindt u wel op www.mijnpensioenoverzicht.nl.

Nadere informatie

Voorlichtingsbijeenkomsten pensioen

Voorlichtingsbijeenkomsten pensioen Voorlichtingsbijeenkomsten pensioen Amsterdam, Doetinchem, Leiden, Zwijndrecht Maart 2014 Agenda 1. Overzicht SPEO 2. Stand van zaken/kortingsmaatregelen 3. Pensioenregeling 2014 4. Vooruitblik 2015 2

Nadere informatie

Uniform Pensioenoverzicht

Uniform Pensioenoverzicht <eejj> Uniform Pensioenoverzicht Stand per

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen geregeld? Excedentregeling In dit Pensioen 1-2-3 leest u wat u wel en niet krijgt in onze excedentregeling. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonlijke informatie over uw pensioen. Die vindt

Nadere informatie

WAT SPEELT ER ROND UW PENSIOEN BIJ SPUN?

WAT SPEELT ER ROND UW PENSIOEN BIJ SPUN? WAT SPEELT ER ROND UW PENSIOEN BIJ SPUN? Bijeenkomst voor pensioengerechtigden Dick Vis, voorzitter Stichting Pensioenfonds Urenco Nederland 20 september 2016 Agenda 1. Samenvatting jaarverslag 2015 2.

Nadere informatie

Vanaf datum van indiensttreding bij de werkgever.

Vanaf datum van indiensttreding bij de werkgever. De pensioenregeling (uitkeringsovereenkomst) Deze pensioenregeling is van toepassing op alle werknemers die in dienst zijn van de werkgever(s) die zijn toegelaten tot het Pensioenfonds. Deze regeling heeft

Nadere informatie

3.4. Verplichtstelling en maximale hoogte van het pensioen

3.4. Verplichtstelling en maximale hoogte van het pensioen Bij een eindloonregeling bouwt u veel meer pensioen op als u gedurende uw werkzame leven behoorlijk carrière maakt (lees salarisstijgingen ontvangt). Want u ontvangt het pensioen over uw laatste en dus

Nadere informatie

De dekkingsgraad van het Pensioenfonds is bijna elke maand anders. Dat komt vooral door de rentestand en onze beleggingsopbrengsten.

De dekkingsgraad van het Pensioenfonds is bijna elke maand anders. Dat komt vooral door de rentestand en onze beleggingsopbrengsten. Nieuwsbrief Ballast Nedam Pensioenfonds September 2013 Tijd voor een nieuwsbrief van uw Pensioenfonds. Er gebeurt veel in de Nederlandse pensioenwereld; dat kan u bijna niet zijn ontgaan. In onze vorige

Nadere informatie