Omgaan met lichtverstoring bij vleermuizen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Omgaan met lichtverstoring bij vleermuizen"

Transcriptie

1 Omgaan met lichtverstoring bij vleermuizen Herman Limpens Eindhoven

2 vleermuis vleermuis

3 jaarcyclus

4 Een netwerk van deelleefgebieden met verschillende functies verblijfplaatsen + vliegroutes + jachtgebieden verbindingsroutes populaties / dispersie migratie routes

5 Analyse problematiek vleermuizen licht Vleermuizen zijn nachtdieren Hebben zeer lichtgevoelige ogen Hebben ogen met veel staafjes en relatief weinig kegeltjes Zien minder kleur dan mensen Hebben niet dezelfde frequentiegevoeligheid als mensen

6 Analyse problematiek vleermuizen licht

7 verlichting als probleem neemt toe! Analyse problematiek vleermuizen licht

8 Analyse problematiek vleermuizen licht waarnemingen van lichtverstoring: vliegroutes verlaten of verplaatst jachtgebied niet meer gebruikt niet gebruikt zolang lampen branden, later uitvliegen of verlaten verblijfplaatsen Verstoring? functie - kraam-, paar-, winterverblijf, - zwermlocatie, - vliegroute/verbinding, migratieroute - jachtgebied,

9 voorbeeld Verlichting - verlaten verblijf - later uitvliegen - andere uitvliegopening - andere uitvliegroute - korter jagen - sterfte jongen Moermans 2000,

10 voorbeeld Moermans 2000,

11 Analyse problematiek vleermuizen licht ook voorbeelden soorten die - relatief gemakkelijk bij straatlantaarns jagen, - door verlicht gebied vliegen peter twisk peter twisk Verschil tussen soorten! Verschil tussen geslachten / reproductiestatus / deel seizoen? Verschil tussen jongere / oudere ervaren dieren?

12 Analyse problematiek vleermuizen licht - vliegen vroeger uit - smalle(re) vleugels - vliegen snel - kunnen snel accelereren - jagen ook bij/in het licht - lijken toleranter - vliegen later uit - brede(re) vleugels - vliegen langzaam - kiezen donkere plek jagen - mijden licht - makkelijk te verstoren Aannemelijke verklaring: mijden licht ontwijken predatie

13 Analyse problematiek vleermuizen licht Lichtverstoring alleen vanwege vermijden licht, vanwege vermijden predatie? Of Lichtverstoring ook door felheid licht adaptatie ogen aan donker kijken met staafjes verstoort? Zijn er intensiteiten waarin kleiner maken pupil en dichtknijpen ogen onvoldoende is?

14 Welke instrumenten hebben we voor de omgang met lichtverstoring? Aan welke knoppen kunnen we draaien?

15 Aan welke knoppen kunnen we draaien? Waar wel / geen en hoe licht? -alleen waar echt nodig -plek lamp t.o.v. vleermuishabitat -richting van het licht armatuur / afschermen / vegetatie -verstrooiing licht armatuur / afschermen / vegetatie -aantal lichtpunten minimaal -lichtsterkte minimaal -aantallen lichtpunten hoogte intensiteit -reflectie omgeving weg, muren -Alleen op moment dat nodig is : dynamisch

16 Hoogte lamp? Aantal lampen?

17 Richten en afschermen? De juiste armatuur? LED licht! Richten: armatuur + LED licht? / Afschermen

18 Richten en Afschermen? Vliegroute meervleermuis

19 Alleen licht als nodig Wanneer licht aan / uit? - lichtregiem in nacht en seizoen - aan / uit - intensiteit - dynamisch: reageren op verkeersaanbod vleermuisactiviteit RWS A74 Tegelen bij ecoduct

20 Afschermen + met opzet verlichten! Netwerk deelleefgebieden laan als verbinding doorsnijding en verlichting afschermen verlichten en hop-over

21 Licht in tunnels kan er storen

22 Lagere lampen + goed gericht?

23 Weten we genoeg? Relatie verstoring - gewenning? Als er door het nieuwe lichtbronnen verstoring optreedt, de dieren in hun gedrag laten zien dat ze verstoord zijn, kan er dan vervolgens gewenning optreden? Relatie verstoring - alternatief? Als de dieren in hun gedrag laten zien dat licht verstoort - b.v. vliegroute, verblijf of jachtgebied wordt niet meer of minder gebruikt - wat is dan de invloed van het aanwezig zijn alternatieve verblijven, routes of jachtgebieden? Relatie verstoring - beloning? Als de plek die de vleermuizen gebruiken heel belangrijk is zeer voedselrijk jachtgebied, ideale verblijfplaats, ideale vliegroute zijn ze dan toleranter? Wennen ze dan eerder?

24 Weten we genoeg? Welke lichtintensiteit? - candela / lumen / lux - luminantie (cd/m2) - reflectie bodem en omgeving Wat zijn de grenswaarden voor de vleermuis en voor de mens? Verlichten we voor de mens niet te veel? Aanpassingsvermogen / flexibiliteit van de vleermuis?

25 Weten we genoeg? Welke kleur / frequentiespectrum? Is er een frequentiespectrum / kleur - dat werkt voor mensen resolutie en contrast - dat vleermuizen niet/minder verstoord

26 kleur / frequentiespectrum? Is er een frequentiespectrum (kleurspectrum) denkbaar - dat werkt voor mensen resolutie en contrast - dat vleermuizen niet/minder verstoord Human Carollia spp.

27 A bat friendly 700nm wavelenght? SPD( λ) V ( λ) d( λ) 360nm H/B Response Ratio = 700nm SPD( λ) B( λ) d( λ) 360nm

28 The field test setup 33,2 m 140 m 11 m 11 m 11 m 10 m 12,5 m illuminated part of canal 130 m 24 m 19 m recorder lamp vliegroute meervleermuis 26 m 37 m

29 A field test

30

31 N = 2 x 2 nachten per kleur darkness 1. donker 2. amber amber white 3. wit 4. green cyaan 80 Aantal L M R L M R L M R L M R P = <<0.01 P = <<0.01

32 N = 2 x 2 nachten per kleur Aantal meervleermuizen darkness 1. donker 2. amber white 3. wit 4. green cyaan P = 0.11 P = 0.11

33 Conclusies: human / bat response ratio helpt lampkeur te beoordelen Amber is minder verstorend dan gangbaar licht Amber is minder verstorend dan groene natuur vriendelijke kleur wit

34 A74 Tegelen : amber + dynamisch: fietser/voetganger: aan / auto: uit

35 Nodig / gewenst : meer detail onderzoek amber testen amber in andere situaties frequentie gevoeligheidscurves Europese soorten herberekening HUMAN/BAT response ratio

WEL lichtschuw. NIET lichtschuw. lichtverstoring bij vleermuizen. Herman Limpens & Kamiel Spoelstra Amsterdam

WEL lichtschuw. NIET lichtschuw. lichtverstoring bij vleermuizen. Herman Limpens & Kamiel Spoelstra Amsterdam lichtverstoring bij vleermuizen Herman Limpens & Kamiel Spoelstra Amsterdam 27-11-2015 foerageren Shields & Bildstein 1979 Furlonger et al. 1987 Rydell 1991; 1992 Catto 1993 Blake et al. 1994 en veel ander

Nadere informatie

Advies vleermuisvriendelijke verlichting Zevenaar

Advies vleermuisvriendelijke verlichting Zevenaar Notitie 2012.34 Onderwerp: Advies vleermuisvriendelijke verlichting Zevenaar Opgesteld door: Herman Limpens, senior onderzoeker en projectleider vleermuizen & Wesley Overman, projectmedewerker van het

Nadere informatie

Vleermuizen in de stad? Inclusief bouwen!

Vleermuizen in de stad? Inclusief bouwen! Vleermuizen in de stad? Inclusief bouwen! Herman Limpens, m.m.v. Erik Korsten, BuWa Inclusief bouwen?? Context: Omgang met vleermuizen bij ruimtelijke ontwikkelingen Focus op bebouwde kom in de praktijk

Nadere informatie

Vliegen met je handen

Vliegen met je handen Vliegen met je handen middelvinger wijsvinger duim ringvinger pink voet hielbeen staart Paul van Hoof Kijken met je oren EU: Insecteneters Wereldwijd 1000 vleermuissoorten. Verschillende voedselspecialismen;

Nadere informatie

Wat vliegroutes van meervleermuizen ons kunnen vertellen

Wat vliegroutes van meervleermuizen ons kunnen vertellen Wat vliegroutes van meervleermuizen ons kunnen vertellen A-J Haarsma Alterra/ Radboud Univ. Nijmegen ahaarsma @dds.nl Wetgeving: Europese habitat richtlijn (vormt basis voor nationale wetgeving) Verblijven

Nadere informatie

Meetnet Vleermuis Transect Tellingen. Handleiding bij Het uitzetten en rijden van een NEM VTT route

Meetnet Vleermuis Transect Tellingen. Handleiding bij Het uitzetten en rijden van een NEM VTT route Meetnet Vleermuis Transect Tellingen Handleiding bij Het uitzetten en rijden van een NEM VTT route Inleiding Het meetnet overige vleermuizen is gericht op de vleermuissoorten: gewone dwergvleermuis, ruige

Nadere informatie

Notitie vleermuisvriendelijke verlichting Klooster Bethanië te Venlo

Notitie vleermuisvriendelijke verlichting Klooster Bethanië te Venlo Notitie vleermuisvriendelijke verlichting Klooster Bethanië te Venlo Projectgegevens Uitgevoerd door: Ruimte voor Advies BV Project: Klooster Bethanië Offertenr.: N.V.T. Betreft: Vleermuisvriendelijke

Nadere informatie

Maatregelen voor vleermuizen in de bouw?

Maatregelen voor vleermuizen in de bouw? 18-11-2013 Herman Limpens 15 november 2013 Maatregelen voor vleermuizen in de bouw? jaarcyclus 1 18-11-2013 Bewoners van rots-spleten PT Onze woningen / gebouwen bieden veel rots-spleten Bewoners van rotsspleten

Nadere informatie

ASSCHATTERWEG LEUSDEN. Nader onderzoek naar de aanwezigheid van vleermuizen en de functie van de omgeving voor vleermuizen

ASSCHATTERWEG LEUSDEN. Nader onderzoek naar de aanwezigheid van vleermuizen en de functie van de omgeving voor vleermuizen ASSCHATTERWEG LEUSDEN Nader onderzoek naar de aanwezigheid van vleermuizen en de functie van de omgeving voor vleermuizen COLOFON OPDRACHT Onderzoek naar de aanwezigheid van vleermuizen en de eventuele

Nadere informatie

Lelystad, Mei 2012 J. Reinhold. De meervleermuis boven de Lage Vaart: consequenties voor bouwactiviteiten rond de vaart in Dronten.

Lelystad, Mei 2012 J. Reinhold. De meervleermuis boven de Lage Vaart: consequenties voor bouwactiviteiten rond de vaart in Dronten. Lelystad, Mei 2012 J. Reinhold De meervleermuis boven de Lage Vaart: consequenties voor bouwactiviteiten rond de vaart in Dronten. Colofon Titel : De meervleermuis boven de Lage Vaart; consequenties voor

Nadere informatie

Vademecum voor het tellen van uitvliegers

Vademecum voor het tellen van uitvliegers Vademecum voor het tellen van uitvliegers Vleermuizenwerkgroep Oost-Vlaanderen 2014 1 Telperiode Het tellen wordt best uitgevoerd eind mei/juni, vóór het spenen van de jongen. Daardoor kan het aantal volwassen

Nadere informatie

Analyse effecten en specifieke inrichtingskarakteristieken voor verlichting bij N572 nabij Echt ten aanzien van vleermuiswaarden

Analyse effecten en specifieke inrichtingskarakteristieken voor verlichting bij N572 nabij Echt ten aanzien van vleermuiswaarden Analyse effecten en specifieke inrichtingskarakteristieken voor verlichting bij N572 nabij Echt ten aanzien van vleermuiswaarden Datum: 11-06-2014 Rapport: 2014.006 In opdracht van: Provincie Zuid-Limburg

Nadere informatie

Ingekorven vleermuis (Myotis emarginatus) H1321. 1. Status: 2. Kenschets. Habitatrichtlijn Bijlage II (inwerkingtreding 1994)

Ingekorven vleermuis (Myotis emarginatus) H1321. 1. Status: 2. Kenschets. Habitatrichtlijn Bijlage II (inwerkingtreding 1994) Profielen Habitatsoorten, versie 1 september 2008 Dit profiel dient gelezen, geïnterpreteerd en gebruikt te worden in combinatie met de leeswijzer, waarin de noodzakelijke uitleg van de verschillende paragrafen

Nadere informatie

Gevlederde Vrienden. Vleermuizen in en om het huis

Gevlederde Vrienden. Vleermuizen in en om het huis Gevlederde Vrienden Vleermuizen in en om het huis Nu de zomer in aantocht is en het terrasjesweer begint, zal je op mooie zomeravonden tegen valavond thuis de acrobatische toeren kunnen bewonderen van

Nadere informatie

Aanvullend onderzoek beschermde soorten Wilhelminastraat e.o. Vianen

Aanvullend onderzoek beschermde soorten Wilhelminastraat e.o. Vianen Aanvullend onderzoek beschermde soorten Wilhelminastraat e.o. Vianen 17 juli 2013 ZOON ECOLOGIE Colofon Titel Aanvullend onderzoek beschermde soorten Wilhelminastraat e.o. Vianen Opdrachtgever mro Uitvoerder

Nadere informatie

A bat friendly colour spectrum? Effecten van klimaatverandering op vleermuizen

A bat friendly colour spectrum? Effecten van klimaatverandering op vleermuizen A bat friendly colour spectrum? Effecten van klimaatverandering op vleermuizen Herman Limpens en Jasja Dekker Effecten van klimaatverandering op vleermuizen?? Vooral: analyserende speculerende verhalen

Nadere informatie

Notitie Verlichting sportvelden langs Park Randenbroek te Amersfoort: randvoorwaarden vanuit de vleermuisbescherming

Notitie Verlichting sportvelden langs Park Randenbroek te Amersfoort: randvoorwaarden vanuit de vleermuisbescherming Postbus 365 4100 AJ Culemborg tel: 0345-512710 fax: 0345-519849 www.buwa.nl Gemeente Amersfoort Postbus 4000 3800 EA Amersfoort datum: 6 september 2011 ons kenmerk: 11-290/11.12915/MarVa auteur: M. van

Nadere informatie

Afdoend onderzoek ecologie Kanaaldijk 63 te Watergang

Afdoend onderzoek ecologie Kanaaldijk 63 te Watergang Afdoend onderzoek ecologie Kanaaldijk 63 te Watergang Afdoend onderzoek ecologie Kanaaldijk 63 te Watergang Auteur Opdrachtgever Projectnummer Ingen foto omslag P.J.H. van der Linden Buro Vijn 11.035 november

Nadere informatie

Introductie. Introductie. Introductie. Vleermuizen Ecologie. Vleermuizen Ecologie. Vleermuizen Herkenning en inventarisatie

Introductie. Introductie. Introductie. Vleermuizen Ecologie. Vleermuizen Ecologie. Vleermuizen Herkenning en inventarisatie Herkenning en inventarisatie Introductie Inhoud Aanleiding Pauze Bescherming Inventariseren Even naar buiten! April 2013 Carola van den Tempel Introductie Introductie Inleiding Nachtdier en vampier? Onbekend

Nadere informatie

NADER ONDERZOEK VLEERMUIZEN IN HET VOORMALIGE DORPSHUIS VAN YDE

NADER ONDERZOEK VLEERMUIZEN IN HET VOORMALIGE DORPSHUIS VAN YDE NADER ONDERZOEK VLEERMUIZEN IN HET VOORMALIGE DORPSHUIS VAN YDE Status Definitief Datum 4 december 2014 Handtekening Rudmer Zwerver 2 Inhoud 1 Inleiding 5 1.1 Aanleiding

Nadere informatie

Aanvullend vleermuisonderzoek restaurant Castellum Novum in De Meern

Aanvullend vleermuisonderzoek restaurant Castellum Novum in De Meern Aanvullend vleermuisonderzoek restaurant Castellum Novum in De Meern Toetsing in het kader van de Flora- en faunawet Datum: 08-11-2008 Auteur: A.H. Tuitert Opdrachtgever: Aveco de Bondt Kenmerk: vlm2008/10

Nadere informatie

Quickscan Lichthinder Sportpark Buitenhout

Quickscan Lichthinder Sportpark Buitenhout Quickscan Lichthinder Sportpark Buitenhout - Trekweg, gemeente Almere- Gemeente Almere Dienst Stedelijke Ontwikkeling Team Ruimte A. Sjauw Telefoon (036) 5484057 Fax (036) 5399920 Stadhuisplein 1 Postbus

Nadere informatie

Notitie vleermuisonderzoek herinrichting centrum Best

Notitie vleermuisonderzoek herinrichting centrum Best Ecologica BV Rondven 22 6026 PX Maarheeze tel: 0495 46 20 70 fax: 0495 46 20 79 info@ecologica.eu www.ecologica.eu Gemeente Best T.a.v. J. Crommentuijn Postbus 50 5680 AB Best Datum: 25 oktober 2011 Behandeld

Nadere informatie

Vleermuizen in stedelijk gebied

Vleermuizen in stedelijk gebied Vleermuizen in stedelijk gebied Van knelpunt naar oplossing casus Corlaer te Amersfoort Floris Brekelmans Herman Limpens Bureau Waardenburg Eco Consult & Project Management/ Zoogdiervereniging Aanleiding

Nadere informatie

De aanleiding voor het uitvoeren van het onderzoek is het voornemen lichtmasten te plaatsen bij de tennisbaan.

De aanleiding voor het uitvoeren van het onderzoek is het voornemen lichtmasten te plaatsen bij de tennisbaan. NatuurBeleven b.v. Oostermeerkade 6 1184 TV Amstelveen 020-4727777 info@natuurbeleven.nl gemeente Heemstede T.a.v. de heer Jarda Dijk afdeling Uitvoering Openbare Ruimte Datum: 14 september 2010 Uw brief

Nadere informatie

Vogels en Vleermuizen

Vogels en Vleermuizen Vogels en Vleermuizen bij windenergieprojecten Informatiebijeenkomst Nijverdal 24 mei 2016 Niels Jeurink Onderwerpen Natuurbescherming in Nederland in een notendop Windmolens en natuurbescherming Het bepalen

Nadere informatie

Oriënterende toetsing verlichting trainingsaccommodatie Vitesse op Papendal

Oriënterende toetsing verlichting trainingsaccommodatie Vitesse op Papendal Oriënterende toetsing verlichting trainingsaccommodatie Vitesse op Papendal Colofon Titel Oriënterende toetsing verlichting trainingsaccommodatie Vitesse op Papendal Projectnummer 12321 Opdrachtgever Geesink

Nadere informatie

Vleermuizen Tussen de Lanen 2006

Vleermuizen Tussen de Lanen 2006 Vleermuizen Tussen de Lanen 2006 Onderzoek naar het gebruik van flats Tussen de lanen te Doorwerth door vleermuizen in het kader van sloop (fase 2) H. Huitema Mei 2006 Rapport van de Zoogdiervereniging

Nadere informatie

Vleermuizen rond verzorgingstehuis Ruijschenbergh, Gemert

Vleermuizen rond verzorgingstehuis Ruijschenbergh, Gemert Vleermuizen rond verzorgingstehuis Ruijschenbergh, Gemert Peter Twisk oktober 2006 Rapport van de Zoogdiervereniging VZZ In opdracht van Staro Bos- en Natuurbeheer Vleermuizen rond verzorgingstehuis Ruijschenbergh,

Nadere informatie

Notitie. Project: Sporthal Alblasserdam Betreft: Rapportage lichthinderonderzoek. kenmerk b1440/1116

Notitie. Project: Sporthal Alblasserdam Betreft: Rapportage lichthinderonderzoek. kenmerk b1440/1116 Laarseweg 24-1, 8171 PR Vaassen (T) 0578-76 90 60 KvK 082 04 400 www.sainadvies.nl info@sainadvies.nl Notitie Project: Sporthal Alblasserdam Betreft: Rapportage lichthinderonderzoek Kenmerk: -0b1440/1116

Nadere informatie

Verlichtingskunde 2009 Verlichtingskunde 2009 7S630

Verlichtingskunde 2009 Verlichtingskunde 2009 7S630 7S630 Laurens Zonneveldt Mariëlle Aarts Doel van het college Gereedschap bieden om via een doordacht PvE tot het gewenste doel te komen Opzet Hoe kom je tot eisen, wat speelt een rol Zoeken naar oplossingen

Nadere informatie

Vleermuizenonderzoek Papenhoef, Oudewater

Vleermuizenonderzoek Papenhoef, Oudewater Vleermuizenonderzoek Papenhoef, Oudewater 3 oktober 2012 Vleermuizenonderzoek Papenhoef, Oudewater Onderzoek naar de aanwezigheid van - en gebruik door vleermuizen in plangebied Papenhoef Verantwoording

Nadere informatie

LED OP HET LICHT OP STRAAT. Openbare verlichting voor veiligheid maar houdt ook rekening met nachtdieren

LED OP HET LICHT OP STRAAT. Openbare verlichting voor veiligheid maar houdt ook rekening met nachtdieren LED OP HET LICHT OP STRAAT Openbare verlichting voor veiligheid maar houdt ook rekening met nachtdieren Met de diverse belangengroeperingen uit de gemeente Hardenberg is uitgebreid gediscussieerd over

Nadere informatie

Mitigatie effecten op de natuur bouwplannen Kleizuwe

Mitigatie effecten op de natuur bouwplannen Kleizuwe Mitigatie effecten op de natuur bouwplannen Kleizuwe Mitigatie effecten op de natuur bouwplan Kleizuwe Auteur Opdrachtgever Projectnummer Ingen foto omslag P.J.H. van der Linden Driessen Vreeland 11.056

Nadere informatie

LED s meten met een standaard Luxmeter? Theo Duncker

LED s meten met een standaard Luxmeter? Theo Duncker LED s meten met een standaard Luxmeter? Theo Duncker LED Verlichting Zelfde kleur? LED verlichting; correcte en consistente kleuren? Foto: Xicato LED Verlichting Hoe ga je dat goed meten? LED Lampen 1

Nadere informatie

Lichtconsult.nl Industrieweg 1A AP Culemborg

Lichtconsult.nl Industrieweg 1A AP Culemborg Lichtconsult.nl Industrieweg 1A-13 4104 AP Culemborg www.lichtconsult.nl Activiteiten Lichttechnisch advies & onderzoek Lichtlab metingen van lichtstroom tot spectrale verdeling Praktijklicht metingen

Nadere informatie

over de rol van licht in de vogelkweek

over de rol van licht in de vogelkweek over de rol van licht in de vogelkweek Wat is licht en wat doet het? Wat is er nu verkrijgbaar? LED: het licht van de toekomst? Geen technische verhalen!!! Vriendenclub Eindhoven 15/3/2015 2 De rol van

Nadere informatie

Vale vleermuis (Myotis myotis) H Status. 2. Kenschets. Habitatrichtlijn Bijlage II (inwerkingtreding 1994).

Vale vleermuis (Myotis myotis) H Status. 2. Kenschets. Habitatrichtlijn Bijlage II (inwerkingtreding 1994). Dit profiel dient gelezen, geïnterpreteerd en gebruikt te worden in combinatie met de leeswijzer, waarin de noodzakelijke uitleg van de verschillende paragrafen vermeld is. Vale vleermuis (Myotis myotis)

Nadere informatie

Nader onderzoek De Del te Rozendaal Soortgroep Vleermuizen

Nader onderzoek De Del te Rozendaal Soortgroep Vleermuizen Nader onderzoek De Del te Rozendaal Soortgroep Vleermuizen Nader onderzoek De Del te Rozendaal Soortgroep Vleermuizen Opdrachtgever: Gemeente Rozendaal Kerklaan 1 6891 CL Rozendaal Datum: 6 december 2012

Nadere informatie

Vleermuizen: ecologie, functie van laanbomen, wettelijke bescherming. Natuurbescherming is toch tijdloos?

Vleermuizen: ecologie, functie van laanbomen, wettelijke bescherming. Natuurbescherming is toch tijdloos? Vleermuizen: ecologie, functie van laanbomen, wettelijke bescherming Peter Twisk Natuurbescherming is toch tijdloos? Foto: Erik Korsten In Europa komen zo n 40 soorten voor, in Nederland 17 soorten. Ze

Nadere informatie

Nader onderzoek naar vleermuizen Nieuw Graswijk te Assen

Nader onderzoek naar vleermuizen Nieuw Graswijk te Assen Nader onderzoek naar vleermuizen Nieuw Graswijk te Assen Nader onderzoek naar vleermuizen Nieuw Graswijk te Assen Inhoud Rapport en bijlagen 21 juli 2010 Projectnummer 015.36.02.71.00 I n h o u d s o

Nadere informatie

Wûrksjop Vleermuiskasten in de Kop van Noord Holland 31 augustus t/m 2 september 2012

Wûrksjop Vleermuiskasten in de Kop van Noord Holland 31 augustus t/m 2 september 2012 Wûrksjop Vleermuiskasten in de Kop van Noord Holland 31 augustus t/m 2 september 2012 Dit jaar is in samenwerking met de Veldwerkgroep van de Zoogdiervereniging en Vleermuisvangen.nl een workshop gehouden

Nadere informatie

Het oog als zintuig en de osteopatische benadering van visus problemen bij het paard

Het oog als zintuig en de osteopatische benadering van visus problemen bij het paard Het oog als zintuig en de osteopatische benadering van visus problemen bij het paard Anita Voskamp 2012 Hoe ziet een paard In dit hoofdstuk leg ik uit hoe de visus van het paard werkt. Voor ons mensen

Nadere informatie

Rekening houden met vleermuizen bij restauratie en beheer

Rekening houden met vleermuizen bij restauratie en beheer Van Forten & Vleermuizen Rekening houden met vleermuizen bij restauratie en beheer Een landschap waar vleermuizen zich thuis voelen In het Nederlandse landschap liggen prachtige historische verdedigingslinies

Nadere informatie

Licht en duisternis. Eindhoven 18 februari 2015 1

Licht en duisternis. Eindhoven 18 februari 2015 1 Licht en duisternis Eindhoven 18 februari 2015 1 Aarde op 11 000 000 000 km Eindhoven 18 februari 2015 2 Aarde op 385 000 km Eindhoven 18 februari 2015 3 Eindhoven 18 februari 2015 4 Eindhoven 18 februari

Nadere informatie

Beoordeling van de Lichthinder Project: SC Valburg

Beoordeling van de Lichthinder Project: SC Valburg A. Hak Zuid B.V. Afdeling Verlichtingstechniek Postbus 101 5460 AC Veghel Lage Landstraat 6 5462 GJ Veghel T 0413-362 926 F 0413-362 929 I www.a-hak.nl K.v.K. nr. 16029034 ING Bank rek. nr. 67.72.94.948

Nadere informatie

Rapport Lelystad, oktober 2010 J.C. Nagel

Rapport Lelystad, oktober 2010 J.C. Nagel Rapport Lelystad, oktober 2010 J.C. Nagel Quickscan Flora en faunawet Stuurboord 10 te Dronten Samenvatting Van de Flora en faunawet soorten, behorende tot bijlage 2 en 3, is de gewone dwergvleermuis,

Nadere informatie

Het Licht Op Natuur project Wat doet nachtelijk kunstlicht met onze natuur?

Het Licht Op Natuur project Wat doet nachtelijk kunstlicht met onze natuur? Het Licht Op Natuur project Wat doet nachtelijk kunstlicht met onze natuur? Nationaal Congres Openbare Verlichting OVL2015, NSVV 21 januari 2016, Hoevelaken 6% per year increase in sky brightness (Hölker

Nadere informatie

ZX Ronde zondag 5 oktober 2014

ZX Ronde zondag 5 oktober 2014 ZX Ronde zondag 5 oktober 2014 Verhaaltje..Tussen Watt en Lumen Dit een verhaaltje gaat over de verschillen tussen de lichtopbrengst van lichtbronnen wat aansluit op het verhaalt over licht en lichtbronnen

Nadere informatie

Notitie flora en fauna

Notitie flora en fauna Notitie flora en fauna Titel/locatie Projectnummer: 6306 Datum: 11-6-2013 Opgesteld: Rosalie Heins Gemeente Baarn is voornemens om op de locatie van de huidige gemeentewerf een nieuwe brede school ontwikkelen.

Nadere informatie

Kernvraag: Hoeveel licht geven. verschillende lichtbronnen?

Kernvraag: Hoeveel licht geven. verschillende lichtbronnen? Kernvraag: Hoeveel licht geven verschillende lichtbronnen? Naam leerling: Groep: http://www.cma-science.nl Activiteit 1 Lichtbronnen Overal om ons heen is licht. Op hoeveel manieren komt dat licht bij

Nadere informatie

Beschermde soorten in Hasselt (Overijssel)

Beschermde soorten in Hasselt (Overijssel) Beschermde soorten in Hasselt (Overijssel) Het belang voor de fauna van bestemmingsplan Hasselt binnen de veste Versie 1 25 november 2008 Zoon buro voor ecologie Colofon Titel Ondertitel Opdrachtgever

Nadere informatie

17 maart 2011 BR10.302-GML-F01 Briefrapportage nader onderzoek naar vleermuizen in spouwmuren binnen de planlocatie Medossestraat.

17 maart 2011 BR10.302-GML-F01 Briefrapportage nader onderzoek naar vleermuizen in spouwmuren binnen de planlocatie Medossestraat. Milieutechniek Rouwmaat Groenlo BV t.a.v. de heer N. Looman Postbus 74 7140 AB Groenlo Hamabest BV Postbus 676 7400 AR Deventer Rostockstraat 12A Deventer Tel. 0570-638 181 Fax. 0570-608 272 info@hamabest.nl

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR DE WATERVLEERMUIS IN DE OPSTALLEN VAN HET: SIEGERPARK. Projectnummer : 30.06.03 Datum : 07 juni 2010

ONDERZOEK NAAR DE WATERVLEERMUIS IN DE OPSTALLEN VAN HET: SIEGERPARK. Projectnummer : 30.06.03 Datum : 07 juni 2010 ONDERZOEK NAAR DE WATERVLEERMUIS IN DE OPSTALLEN VAN HET: SIEGERPARK Projectnummer : 30.06.03 Datum : 07 juni 2010 Onderzoek naar de Watervleermuis 1 Inhoudsopgave 1 ALGEMEEN 1.1 Watervleermuis algemeen

Nadere informatie

VERENIGING VOOR ZOOGDIERKUNDE EN ZOOGDIERBESCHERMING Oude Kraan 8, 6811 LJ Arnhem, tel. 026-3705318, fax 026-3704038, email: zoogdier@vzz.

VERENIGING VOOR ZOOGDIERKUNDE EN ZOOGDIERBESCHERMING Oude Kraan 8, 6811 LJ Arnhem, tel. 026-3705318, fax 026-3704038, email: zoogdier@vzz. VERENIGING VOOR ZOOGDIERKUNDE EN ZOOGDIERBESCHERMING Oude Kraan 8, 6811 LJ Arnhem, tel. 026-3705318, fax 026-3704038, email: zoogdier@vzz.nl >> Concept januari 2005

Nadere informatie

Vleermuizen binnen de planlocatie wijk Lombok te Eerbeek

Vleermuizen binnen de planlocatie wijk Lombok te Eerbeek Vleermuizen binnen de planlocatie wijk Lombok te Eerbeek 1 Status uitgave: definitief Rapport nr.: 2008.45 Datum uitgave: oktober 2008 Titel Vleermuizen binnen de planlocatie wijk Lombok te Eerbeek Subtitel:

Nadere informatie

Universiteit Leiden, Instituut biologie Leiden

Universiteit Leiden, Instituut biologie Leiden Zoogdiervereniging VZZ Biotoop kwaliteit bepalen voor meervleermuizen, Friesland als testcase. Zomer Bruijn Anne-Jifke Haarsma Universiteit Leiden (IBL) en VZZ ahaarsma@dds.nl Universiteit Leiden, Instituut

Nadere informatie

NBN-EN : Werkplekverlichting binnen

NBN-EN : Werkplekverlichting binnen NBN-EN 12464-1: Werkplekverlichting binnen In 2011 is er een aanpassing gebeurd aan de Europese norm, NBN-EN 12464-1 Licht en verlichting - Werkplekverlichting - Deel 1: Werkplekken binnen. Het is een

Nadere informatie

Vleermuizen in het Maasheggengebied

Vleermuizen in het Maasheggengebied Vleermuizen in het Maasheggengebied Peter Twisk december 2006 Rapport van de Zoogdiervereniging VZZ In opdracht van Staatsbosbeheer Vleermuizen in het Maasheggengebied Rapport nr.: 2006. 59 Datum uitgave:

Nadere informatie

Een (t)huis voor vleermuizen. Waar kunnen ze zich verschuilen

Een (t)huis voor vleermuizen. Waar kunnen ze zich verschuilen Een (t)huis voor vleermuizen Waar kunnen ze zich verschuilen Aantal soorten Vlaanderen kent zo n 21 soorten vleermuizen waarvan slechts enkelen geregeld in gebouwen voorkomen. Meestal gaat dit om de gewone

Nadere informatie

Basic Creative Engineering Skills

Basic Creative Engineering Skills Fotometrie 1 Voor het beschrijven van eigenschappen en specificaties van licht en lichtbronnen bestaan gestandaardiseerde begrippen en eenheden. CIE Commission Internationale de l Eclairage 2 Vermogen

Nadere informatie

Basic Creative Engineering Skills

Basic Creative Engineering Skills Visuele Perceptie Oktober 2015 Theaterschool OTT-1 1 Visuele Perceptie Op tica (Gr.) Zien leer (der wetten) v.h. zien en het licht. waarnemen met het oog. Visueel (Fr.) het zien betreffende. Perceptie

Nadere informatie

Lichtmeting aan LED verlichting

Lichtmeting aan LED verlichting Lichtmeting aan LED verlichting Tristimulus versus Spectrale Instrumenten Theo Duncker LED Lampen 1 Watt 2 Chromatische analyse Groen Oranje/ Geel Rood Blauw 3 Gekleurde LED s Relatieve Schaal 468 nm 515

Nadere informatie

Vleermuizen, Beulakerweg te Giethoorn

Vleermuizen, Beulakerweg te Giethoorn Mitigatieplan Vleermuizen, Beulakerweg te Giethoorn Gemeente Steenwijkerland Datum: 28 januari 2011 Projectnummer: 100677 INHOUD 1 Inleiding 3 2 Mitigatie 4 2.1 Bestaande bebouwing 4 2.2 Alternatieve

Nadere informatie

Informatieles Vleermuizen

Informatieles Vleermuizen Informatieles Vleermuizen De les is bedoeld voor groep 5 t/m 8 van het primair onderwijs en leerjaar 1 en 2 van het voortgezet onderwijs. Er komen verschillende facetten over het leven van de vleermuis

Nadere informatie

Vleermuizen in de Stad 2013 Marcel Schillemans mmv Eric Jansen, Martijn van Oene, Hans Hollander en Herman Limpens

Vleermuizen in de Stad 2013 Marcel Schillemans mmv Eric Jansen, Martijn van Oene, Hans Hollander en Herman Limpens Hopping detector Vleermuizen in de Stad 2013 Marcel Schillemans mmv Eric Jansen, Martijn van Oene, Hans Hollander en Herman Limpens Hopping detector, hoe werkt het? Hopping detector Wat is het verschil

Nadere informatie

Afdoend onderzoek Zuiderwouder Dorpsstraat 11a te Zuiderwoude

Afdoend onderzoek Zuiderwouder Dorpsstraat 11a te Zuiderwoude Afdoend onderzoek Zuiderwouder Dorpsstraat 11a te Zuiderwoude Afdoend onderzoek Zuiderwouder Dorpsstraat 11a te Zuiderwoude Auteur Opdrachtgever Projectnummer Ingen foto omslag T. Ursinus Buro Vijn 12.008

Nadere informatie

Vleermuizen en de ruimte binnen de Flora- en faunawet

Vleermuizen en de ruimte binnen de Flora- en faunawet Vleermuizen en de ruimte binnen de Flora- en faunawet Strikte toepassing van Flora- en faunawet is contraproductief! Gerard Smit Wettelijke status Habitatrichtlijn Bijlage II: 7 soorten Habitatrichtlijn

Nadere informatie

Richtlijn voor het beheer van bomen in relatie tot vleermuizen in vier stadsparken te Voorburg

Richtlijn voor het beheer van bomen in relatie tot vleermuizen in vier stadsparken te Voorburg Richtlijn voor het beheer van bomen in relatie tot vleermuizen in vier stadsparken te Voorburg Peter Twisk Maart 2007 Rapport van de Zoogdiervereniging VZZ i.s.m. Stichting Zoogdierenwerkgroep Zuid-Holland

Nadere informatie

Vleermuisonderzoek De Schoof te Wervershoof

Vleermuisonderzoek De Schoof te Wervershoof Vleermuisonderzoek De Schoof te Wervershoof Onderzoek naar vleermuisverblijven en paarplaatsen D. Sluis 2009 Opdrachtgever Buro Vijn B.V. Van der Goes en Groot ecologisch onderzoeks- en adviesbureau Bovendijk

Nadere informatie

Ordito t.a.v. dhr. F.A. Jiskoot Postbus 94 5126 ZH GILZE

Ordito t.a.v. dhr. F.A. Jiskoot Postbus 94 5126 ZH GILZE Ordito t.a.v. dhr. F.A. Jiskoot Postbus 94 5126 ZH GILZE Roermond : 11 januari 2012 Ons kenmerk : AM11215 Betreft : Vleermuizen- en vogelnestenonderzoek locatie Tom Rook te Gouderak (aangepaste rapportage)

Nadere informatie

Compensatieplan De Wheme in Vorden. rapportnummer 1191

Compensatieplan De Wheme in Vorden. rapportnummer 1191 Compensatieplan De Wheme in Vorden rapportnummer 1191 Compensatieplan De Wheme in Vorden Dit rapport is afgedrukt op FSC-gecertificeerd en CO2-neutraal papier. Colofon Zelhem : augustus 2011 Rapportnummer

Nadere informatie

Creative Lighting Solutions Façade IP65 6xTF WW Medium Frosted

Creative Lighting Solutions Façade IP65 6xTF WW Medium Frosted Creative Lighting Solutions Façade IP65 6xTF WW Medium Frosted Pagina 1 van 16 Samenvatting meetgegevens parameter meting lamp opmerking Kleurtemperatuur 3117 K Warmwit. Lichtsterkte I v 1294 Cd Gemeten

Nadere informatie

Basic Creative Engineering Skills

Basic Creative Engineering Skills Visuele Perceptie November 2016 OTT-1 1 Visuele Perceptie Op tica (Gr.) Zien leer (der wetten) v.h. zien en het licht. waarnemen met het oog. Visueel (Fr.) het zien betreffende. Perceptie 1 waarneming

Nadere informatie

VLEERMUIS EN UILEN ONDERZOEK DE HUNGERENBURCHT TOM

VLEERMUIS EN UILEN ONDERZOEK DE HUNGERENBURCHT TOM VLEERMUIS EN UILEN ONDERZOEK DE HUNGERENBURCHT TOM TOM Vleermuis- en uilenonderzoek De Hungerenburcht INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING 1 2 NATUURBELEID EN -WETGEVING 2 3 METHODE 3 4 RESULTATEN 4 5 CONCLUSIE EN

Nadere informatie

Geachte mijnheer Eggenhuizen,

Geachte mijnheer Eggenhuizen, Gemeente Almere t.a.v. dhr. Eggenhuizen Stadhuisplein 1 1315 HR Almere Uw kenmerk: ****** Ons kenmerk: ALVL1103 Datum: 24-08-2012 Plaats: Almere haven Projectgebied: Vier locaties in de Wierden Onderwerp:

Nadere informatie

Notitie aanvullend onderzoek bosrand Oisterwijk

Notitie aanvullend onderzoek bosrand Oisterwijk Ecologica BV Rondven 22 6026 PX Maarheeze tel: 0495 46 20 70 fax: 0495 46 20 79 info@ecologica.eu www.ecologica.eu Bureau Elings T.a.v. Leonie van Beek Spoorlaan 50 5061 HB Oisterwijk Datum: 19 oktober

Nadere informatie

Rapportage soortgericht onderzoek Cannerweg 8 & 10

Rapportage soortgericht onderzoek Cannerweg 8 & 10 Rapportage soortgericht onderzoek Cannerweg 8 & 10 Aanleiding nader onderzoek Vanwege de herinrichting van het gebied rondom het winkelpand Carré is het noodzakelijk om twee panden in de nabijheid te slopen.

Nadere informatie

Vleermuizenonderzoek Heemse Rabobank te Hardenberg

Vleermuizenonderzoek Heemse Rabobank te Hardenberg Vleermuizenonderzoek Heemse Rabobank te Hardenberg Vleermuizenonderzoek Heemse Rabobank te Hardenberg Inhoud Rapport 5 oktober 2010 Projectnummer 115.00.02.52.11 I n h o u d s o p g a v e 1 A a n l e

Nadere informatie

Lifeproject BatAction. Actieplan voor 3 bedreigde vleermuissoorten

Lifeproject BatAction. Actieplan voor 3 bedreigde vleermuissoorten Lifeproject BatAction Actieplan voor 3 bedreigde vleermuissoorten LIFE project! Lifeproject BatAction Samenwerking Steun van het financieringsfonds LIFE van de Europese Gemeenschap 946.136 augustus 2006

Nadere informatie

Najaarsonderzoek Vleermuizen. Kwekerij Veelzorg Hillegom

Najaarsonderzoek Vleermuizen. Kwekerij Veelzorg Hillegom Najaarsonderzoek Vleermuizen Kwekerij Veelzorg Hillegom Najaarsonderzoek Vleermuizen Kwekerij Veelzorg Hillegom Titel Uitvoering Opdrachtgever Contactpersoon Najaarsonderzoek vleermuizen kwekerij Veelzorg

Nadere informatie

2013.027 Rapport van de Zoogdiervereniging In opdracht van de gemeente Wijchen. Vleermuisonderzoek Cultureel Centrum t Mozaïek, Wijchen

2013.027 Rapport van de Zoogdiervereniging In opdracht van de gemeente Wijchen. Vleermuisonderzoek Cultureel Centrum t Mozaïek, Wijchen 2013.027 Rapport van de Zoogdiervereniging In opdracht van de gemeente Wijchen Vleermuisonderzoek Cultureel Centrum t Mozaïek, Wijchen Vleermuisonderzoek Cultureel Centrum t Mozaïek, Wijchen Rapport nr.:

Nadere informatie

Een vleermuis in huis

Een vleermuis in huis Een vleermuis in huis Een vleermuis vliegt rond in huis. Wat kan U zelf doen? Een vleermuis meestal een jong, onervaren dier - zal soms via een open deur of raam binnenvliegen in een huis, garage of een

Nadere informatie

Ruimtelijke onderbouwing. Lichtmasten Meijel

Ruimtelijke onderbouwing. Lichtmasten Meijel Ruimtelijke onderbouwing Lichtmasten Meijel Inhoudsopgave Bijlagen Ruimtelijke onderbouwing 3 Bijlage 1 Quick-scan flora en fauna 4 Bijlage 2 Lichthinder verslag en berekening 11 2 Inhoudsopgave (ontw

Nadere informatie

Soortenonderzoek Julianahof Zeist

Soortenonderzoek Julianahof Zeist Soortenonderzoek Julianahof Zeist 21 sept 2013 ZOON ECOLOGIE Colofon Titel Soortenonderzoek Julianahof Zeist Opdrachtgever mro Uitvoerder ZOON ECOLOGIE Auteur C.P.M. Zoon Datum 21 sept 2013 ZOON ECOLOGIE

Nadere informatie

Vleermuizen in de stad

Vleermuizen in de stad Vleermuizen in de stad Hoogste tijd voor een grijzer natuurbeleid In gebouwen foerageergebieden vliegroutes Vleermuizen in de stad verblijfplaatsen insecteneters beschermde dieren mensen nacht Erik Korsten

Nadere informatie

LEVEN IN HET DONKER LES 1. Dagdieren en nachtdieren

LEVEN IN HET DONKER LES 1. Dagdieren en nachtdieren Aarde LES 1 LEVEN IN HET DONKER Hoi, ik heet Melvin. Ik kon vannacht niet slapen. Ineens hoorde ik buiten gepiep en toen gefladder. Ik rende naar het raam om te kijken. Weet je wat ik zag? Een uil. Met

Nadere informatie

Resultaten veldbezoek vleermuizen en vogels Hotels van Oranje te Noordwijk

Resultaten veldbezoek vleermuizen en vogels Hotels van Oranje te Noordwijk Resultaten veldbezoek vleermuizen en vogels Hotels van Oranje te Noordwijk 9 maart 015 Aanleiding Er is het voornemen voor de renovatie, (gedeeltelijke)vervanging en nieuw- en uitbouw van de Hotels van

Nadere informatie

Monitoring vleermuizen Landgoed Kernhem 2006

Monitoring vleermuizen Landgoed Kernhem 2006 Monitoring vleermuizen Landgoed Kernhem 2006 Deel 1 van een langlopende monitoring vleermuizen op het landgoed Kernhem te Ede H. Huitema & E. Jansen Januari 2007 Rapport van de Zoogdiervereniging VZZ In

Nadere informatie

Fiche 8 (Analyse): Eenheden

Fiche 8 (Analyse): Eenheden Fiche 8 (Analyse): Eenheden Zichtbaar licht is een elektromagnetische straling met een golflengte begrepen tussen 400 en 760 nanometer, tussen ultraviolet (< 400 nm) en infrarood (> 760 nm) in licht omvat

Nadere informatie

Openbare verlichting in de gemeente Oss Veiligheid Verkeer Sociale veiligheid.

Openbare verlichting in de gemeente Oss Veiligheid Verkeer Sociale veiligheid. Openbare verlichting in de gemeente Oss Gemeente Oss zorgt ervoor dat de openbare ruimte in Oss verlicht is. We gebruiken hiervoor verschillende soorten verlichting. Hieronder leest u waarom en wanneer

Nadere informatie

Fotometrische basisgrootheden

Fotometrische basisgrootheden Fotometrische basisgrootheden 24 oktober 2013 Guy Durinck Email: guy.durinck@kuleuven.be Fotometrie en radiometrie Licht: elektromagnetische golven elektromagnetische golven transporteren energie energiestroom

Nadere informatie

Meervleermuis (Myotis dasycneme) H1318. 1. Status: 2. Kenschets. Habitatrichtlijn Bijlage II (inwerkingtreding 1994)

Meervleermuis (Myotis dasycneme) H1318. 1. Status: 2. Kenschets. Habitatrichtlijn Bijlage II (inwerkingtreding 1994) Dit profiel dient gelezen, geïnterpreteerd en gebruikt te worden in combinatie met de leeswijzer, waarin de noodzakelijke uitleg van de verschillende paragrafen vermeld is. Meervleermuis (Myotis dasycneme)

Nadere informatie

Twan Peeters-Helden- Nederland

Twan Peeters-Helden- Nederland Twan Peeters-Helden- Nederland April 2017 We zijn nu geruime tijd het aquarium aan het verlichten met CoralCare. In het begin hadden we 4 CoralCare armaturen boven het aquarium hangen en nog 4 van een

Nadere informatie

Vleermuizen. in onze omgeving

Vleermuizen. in onze omgeving Vleermuizen in onze omgeving De meeste mensen komen nooit in aanraking met vleermuizen Toch kan het gebeuren dat een vleermuis uw huis als tijdelijke verblijfplaats kiest of per ongeluk in uw kamer terechtkomt.

Nadere informatie

MEIPOS LED verlichting Buizerd 74 8446 KL Heerenveen 06-150 58 758 www.meipos.nl

MEIPOS LED verlichting Buizerd 74 8446 KL Heerenveen 06-150 58 758 www.meipos.nl MEIPOS LED verlichting biedt een reeks aan simpele goed ontwikkelde LED verlichting tegen concurrerende prijs met de hoogste kwaliteit. De 360 lampen zijn het resultaat van de combinatie nieuwste technologie,

Nadere informatie

Mitigatieplan Gewone dwergvleermuis Dorpshart Knegsel

Mitigatieplan Gewone dwergvleermuis Dorpshart Knegsel Mitigatieplan Gewone dwergvleermuis Dorpshart Knegsel Status: Definitief Datum: 5 juli 2012 Project: 1174 Opdrachtgever: Gemeente Eersel Voorwoord Door gemeente Eersel is aan Bureau van Nierop opdracht

Nadere informatie

Elke dag verdient een Nacht van de Nacht! Bewonersini6a6ef. Alleen licht op straat, niet in de lucht, in groengebieden en boven water.

Elke dag verdient een Nacht van de Nacht! Bewonersini6a6ef. Alleen licht op straat, niet in de lucht, in groengebieden en boven water. Elke dag verdient een Nacht van de Nacht! Bewonersini6a6ef. Alleen licht op straat, niet in de lucht, in groengebieden en boven water. 40 natuurbeschermingsorganisa6es roepen in hun 10- puntenplan onder

Nadere informatie

Doorlichting van monumentverlichting 2 cases in Blankenberge en Oostkamp

Doorlichting van monumentverlichting 2 cases in Blankenberge en Oostkamp Doorlichting van monumentverlichting 2 cases in Blankenberge en Oostkamp Kennisplatform Openbare Verlichting Brugge, 26 november 2013 Presentatie van en uitgevoerd door Stijn Vanderheiden Regelgeving Vlarem

Nadere informatie

Vliegroute vleermuizen Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Beoordeling van de effectiviteit van een tijdelijke vliegroute voor vleermuizen in juli 2008

Vliegroute vleermuizen Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Beoordeling van de effectiviteit van een tijdelijke vliegroute voor vleermuizen in juli 2008 Vliegroute vleermuizen Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Beoordeling van de effectiviteit van een tijdelijke vliegroute voor vleermuizen in juli 2008 R.M. Koelman Juli 2008 Rapport van de Zoogdiervereniging

Nadere informatie