Het ecogram: Men kan een sociaal netwerk onderverdelen in 3 sferen:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het ecogram: Men kan een sociaal netwerk onderverdelen in 3 sferen:"

Transcriptie

1 Het ecogram: Een ecogram of een ecokaart is een visuele voorstelling van iemands sociaal netwerk. De relationele knopen worden hierin duidelijk in kaart gebracht. Het concretiseert de leefomgeving van de cliënt op een beeldende manier. Uit een ecogram kan duidelijk worden welke hulpbronnen de cliënt heeft in zijn omgeving om zijn behoeften te vervullen en waar dit nog versterkt moet worden. Sociaal netwerk: Het sociaal netwerk is een groepering van mensen met wie een persoon min of meer duurzame banden onderhoudt voor de vervulling van noodzakelijke levensbehoeften. Het gaat dus om directe, persoonlijke, min of meer duurzame en betekenisvolle relaties. Dit zijn relaties met een minimale stabiliteit. Daarom wordt bij het opmaken van een ecogram één jaar als referteperiode genomen. Een sociaal netwerk is belangrijk voor de vervulling van iemands basisbehoeften. Uit tal van onderzoeken blijkt dat sociale ondersteuning stressreducerend werkt, preventief werkt tegen depressie, dat het de maatschappelijke kansen van mensen vergroot en dat het belangrijk is bij het verwerken van ernstige of traumatische gebeurtenissen. Het stelt mensen in staat anderen te helpen en daardoor voor zichzelf en anderen iets te betekenen. Men kan een sociaal netwerk onderverdelen in 3 sferen: 1/ Familie: Familie is een kring van mensen die over de generaties heen met elkaar verbonden zijn via bloedverwant- of verwantschap. De familie is het meest oorspronkelijke ondersteuningssysteem. Het gaat hier in de eerste plaats over de echtgenoot/levenspartner, kinderen en hun partners maar ook kleinkinderen, ouders, broers, zussen (en hun partner), grootouders, tantes, nonkels, neven, nichten, enz Familiale relaties verschillen in twee opzichten van andere relaties. De bloedverwantschap verbindt mensen biologisch met elkaar en is er nauwelijks sprake van keuze. Een vriendschap kan je beëindigen maar familie blijft altijd een zekere rol spelen in je leven. 2/ Verwanten en vriendschappelijke relaties: Het gaat hier om een ruimer netwerk van verwanten en vrienden. Bij deze relaties tref je ook de indirecte connecties aan (de vrienden van mijn vrienden). Verwantschap kan berusten op biologische relaties maar is ook een cultureel verschijnsel. Er bestaat zoiets als stam verwantschap maar ook supportersclubs, gangs en clans vertonen kenmerken van verwantschap. Vriendschappelijke betrekkingen kunnen ook subjectief en zeer verschillend gedefinieerd worden. Vriendschap is geen absoluut begrip. Kenmerkend voor vriendschapsrelaties is dat men hier bewust voor kan kiezen en contacten plezierig en/of nuttig kunnen zijn. 3/ Maatschappelijke diensten en functionele contacten: In tegenstelling tot de familiale contacten vinden we hier enkel verworven relaties terug. De meeste kiezen we zelf. Het gaat over personen met wie we eerder zakelijk omgaan. Vaak zijn het vertegenwoordigers van openbare instanties, organisaties, formele zorgsystemen, waar je, al dan niet tegen betaling, gebruik van maakt. Kenmerkend is dat vooraf wordt afgesproken wat beide partijen van elkaar kunnen verwachten.

2 Aandachtspunten: Een persoon heeft weinig invloed op de uitbreiding of inkrimping van familiale relaties. Familie kies je niet. In de loop van een mensenleven verschuift de afhankelijkheidsbalans. Als kind ben je volledig afhankelijk van een aantal zorgende figuren. Daarna ontwikkel je een uitgebreider netwerk van wederkerige relaties. Nog later word je opnieuw afhankelijk van een krimpende kring van mensen. Het familiesysteem wordt met het ouder worden opnieuw terug belangrijker. Familienetwerken spelen in onze samenleving niet meer dezelfde rol als vroeger. Familiebanden worden trouwens niet altijd als steunend ervaren maar soms ook als zeer beklemmend. Vriendschapsbanden en functionele contacten hebben de familiale banden voor een groot deel vervangen. Wie weinig vrienden heeft, lijdt ook gemakkelijk aan gevoelens van eenzaamheid en depressiviteit. Bij allochtonen zijn de familiale banden meestal sterker, vooral als deze mensen afkomstig zijn uit een traditionele plattelandscultuur. Zonder familie ben je niemand en familie gaat voor op vrienden of zakelijke relaties. Functionele kenmerken van een sociaal netwerk: In elke sociaal netwerk kan men 4 verschillende functies omschrijven. Een steunend sociaal netwerk vervult deze 4 functies tegelijkertijd. Deze 4 functie vormen het letterwoord PAGE 1/ P= Praktische steun (materiële functie) Dit slaat op allerlei vormen van concrete steun. Vb.: Op wie doe je beroep om geld te lenen, voor dringende kinderoppas, het uitvoeren van klusjes, 2/ A= Advies (informatiefunctie) Mensen kunnen zich alleen staande houden als ze over een zekere basiskennis beschikken. Wat je moet weten, hangt af van samenleving tot samenleving. In Afrikaanse landen is andere kennis vereist dan in West-Europese landen. Vele kennis doen we vanzelf op. Volwassen mensen leren ook van elkaar wat ze met succes hebben aangepakt. Je krijgt van anderen corrigerende reacties, zodat je andere dingen gaat uitproberen om uit de problemen te geraken. Vb.: Bij wie kan je terecht om je goed te informeren? Bij wie ga je te rade voor het invullen van documenten? Bij wie ga je raad vragen bij het nemen van moeilijke beslissingen? 3/ G= Gezelschap (aansluitingsfunctie) Mensen willen erbij horen, zich verbonden voelen met anderen. Vb.: Waar ga je voor de gezelligheid mensen opzoeken, met wie deel je gemeenschappelijke interesses. 4/ E=Emotionele steun (affectieve functie) Mensen zoeken bij anderen erkenning, waardering, begrip en vertrouwen. Vb.: Met wie bespreek je vertrouwelijke en intieme aangelegenheden? Bij wie ga je stoom afblazen, waar zoek je troost in crisissituaties?.

3 Structurele kenmerken van een sociaal netwerk Naast functionele kenmerken heeft een sociaal netwerk ook structurele kenmerken die ook bepalend zijn voor de ondersteuning dat het netwerk kan bieden. 1/ Omvang Hoe groot is het netwerk? Op hoeveel mensen kan iemand terugvallen? Het gaat hier over het totaal aantal mensen waarmee iemand min of meer duurzame relatie onderhoudt (referteperiode 1 jaar). Het netwerk kan onbestaand, ingekrompen, of uitgebreid zijn. Over de omvang van een gezond sociaal netwerk zijn moeilijk uitspraken te doen. Een gemiddeld gezond netwerk bestaat ongeveer uit 35 tot 55 personen, waarvan 6 tot 11 een grote rol spelen. 4 of 5 van deze personen zijn emotioneel en relationeel belangrijk. Een kleiner netwerk kent een zwaardere belasting bij langdurige of complexe problemen. Dit betekent dat de mogelijkheid om er gebruik van te maken ook afneemt. Bij mensen met complexe problemen blijken vriendschappelijke relaties nauwelijks aanwezig en kalven de familiale contacten ook meer en meer af. Daartegenover staat dat de maatschappelijke dienstverlening oververtegenwoordigd is. 2/ Differentiatie en gevarieerdheid Hoe verscheiden is iemands netwerk? Dit gaat over de variatie in leeftijd, geslacht, cultuur/afkomst, sociale klasse, burgerlijke staat, opleiding, scholing, beroep, Een netwerk kan heterogeen of homogeen zijn (vb iemand zonder wettig verblijf die enkel mensen kent zonder wettig verblijf). Naarmate een netwerk gevarieerder is, neemt de kans op verschillende soorten steun toe. Kleine netwerken kennen weinig of geen variatie. 3/ Densiteit of dichtheid Het begrip dichtheid zegt iets over de interne contacten binnen het netwerk. Als alle personen binnen het netwerk veel onderlinge contacten hebben met elkaar dan is de dichtheid groot. Zijn er weinig contacten dan is de dichtheid laag. Dichtheid staat ook in verband met open of gesloten netwerken. We noemen een netwerk gesloten als het naar binnen gekeerd is en open als het naar buiten gericht is. Hoe meer personen in het netwerk uitsluitend met elkaar omgaan, des te geslotener het netwerk is. De leden van een gesloten netwerk hebben dikwijls een gemeenschappelijke (sub)cultuur die gesymboliseerd wordt door codes, kledij, gedrag, taalgebruik, enz De leden hebben een sterk wij-gevoel. Een open netwerk is gericht op nieuwe informatie en meestal gekoppeld aan andere netwerken. Hoe opener het netwerk, des te groter iemands bereik. 4/ Bereikbaarheid Deze eigenschap slaat op de geografische afstand tussen personen van hun netwerk. De wijze waarop deze afstand overbrugd wordt, bepaalt hun inzetbaarheid. De bereikbaarheid van een netwerk wordt in belangrijke mate bepaald door de mobiliteit van de leden. Internet speelt hierin een belangrijke rol. Dit laatste speelt zeker een rol voor precaire verblijvers omdat zij dikwijls ver verwijderd zijn van hun sociaal netwerk. 5/ Stabiliteit Netwerkrelaties houden stand en zijn duurzaam of veranderen snel. Een sociaal netwerk kan een relatief stabiele of eerder wankele vorm van sociale bescherming bieden. De stabiliteit van de relatie blijkt uit de frequentie van het contact, het initiatief (mate van wederkerigheid en

4 vrijwilligheid) en de kwaliteit van de contacten. De frequentie en de kwaliteit van het contact laten zien welke mensen de cliënt tot zijn intieme kring rekent of wenst te rekenen. Werken met een ecogram: In het werken met ecogrammen onderscheiden wij 3 stadia: de inventarisatie, de interpretatie en de versterking van het netwerk. Deze 3 stadia gebeuren altijd met de persoon, groep of gezin. Het heeft geen zin om dat voor de cliënt te doen. Het maken van een ecogram geeft dikwijls stof voor verdere gesprekken. 1/ Inventarisatie Bij de inventarisatie komen we tot de contouren van het netwerk. We proberen in de eerste plaats het focale systeem te identificeren. Dit is de persoon of het systeem dat centraal staat in het ecogram. Dit kan een individu, koppel, gezin of groep zijn. Vanuit dit systeem worden de relaties getekend met de andere omgevingssystemen. Bemerk dat er in een netwerk ook onderlinge verbindingen kunnen bestaan tussen bestaande omgevingssystemen. Pijlen worden getekend vanuit een energiebron (steunend of belemmerend) in de richting van de persoon of het systeem dat de energie (steun of stress) ontvangt. Gebruik de letters PAGE (zie kader) om de functie van de relatie aan te duiden. Werk ook met afstand. Welke systemen zijn veraf en welke dichtbij. Een volledig overzicht van de symbolen, vind je in achteraan. Het ecogram maakt het sociale netwerk van een persoon zichtbaar. Het gaat hierbij niet alleen over het gezin of familie maar ook over de vriendengroepen, buurt, werk, vereniging, organisaties, diensten en instellingen, professionals. Door het in kaart brengen van alle significante contacten wordt er niet alleen gefocust op problemen maar ook op de positieve en goedlopende relaties. De persoon voelt zich niet louter meer slachtoffer van zijn situatie. Een ecogram kan er als volgt uitzien:

5 2/ Analyse en interpretatie Het persoonlijk ecogram kan je nu functioneel en structureel analyseren aan de hand van de bovenstaande kenmerken. Welke vormen van steun zijn er in het netwerk aanwezig, welke ontbreken en welke overheersen? Emotionele steun, praktische steun, advies, gezelschap Welke structurele mogelijkheden en tekorten vertoont het netwerk met betrekking tot omvang, verscheidenheid, dichtheid, bereikbaarheid en stabiliteit? De analyse van de structurele en functionele eigenschappen van een netwerk kan heel wat interessante informatie opleveren rond de informele steun waarop mensen beroep kunnen doen. Het kan een indicatie zijn voor sociaal isolement en vereenzaming vooral wanneer het netwerk enkel bestaat uit professionals. Aandachtspunten: Het kan zijn dat iemand te weinig bronnen heeft in zijn omgeving om tot zijn recht te komen Het kan zijn dat iemand veel hulpbronnen heeft, maar ze niet of minimaal aanwendt Het kan zijn dat iemand veel hulpbronnen heeft maar niet voor de steun die hij/zij nodig heeft 3/ Een sociaal netwerk versterken Vanuit de analyse kunnen met de cliënt de volgende vragen besproken worden: Welke hulpvragen en probleemvelden komen er uit de analyse? Welke ondersteuningsbehoeften, -mogelijkheden komen in beeld? Hoe ziet iemands ideale netwerk eruit? Wat wil de persoon aan zijn netwerk veranderen? Hoe kan de persoon zijn netwerk versterken Versterking van het netwerk betekent niet per definitie uitbreiden of vergroten van het netwerk. Versterking kan ook betekenen dat er gewerkt wordt aan kwaliteitsverbetering van bepaalde relaties. Het kan ook betekenen dat het netwerk verkleind wordt door stressvolle relaties of systemen te neutraliseren of te verminderen.

6 Overzicht symbolen: Meer weten? HERMAN STEF (2009) Het ecogram. Sociale netwerken in kaart gebracht. Brussel: Politeia.

Inventarisatielijst oorzaken eenzaamheid

Inventarisatielijst oorzaken eenzaamheid Inventarisatielijst oorzaken eenzaamheid Naam patiënt: Geboortedatum patiënt: Datum afname: Geslacht: o Man o Vrouw Naam verpleegkundige/ ouderenadviseur: 1 Woonomgeving De volgende vragen gaan over leven

Nadere informatie

Systemisch werken met sociale netwerken waarin dementie een rol speelt

Systemisch werken met sociale netwerken waarin dementie een rol speelt Systemisch werken met sociale netwerken waarin dementie een rol speelt Opzet presentatie Werken met sociale netwerken Onderzoek casemanagers ouderenzorg Systemisch werken met sociale netwerken Traject

Nadere informatie

In verbinding zelf keuzes maken. Petri Embregts

In verbinding zelf keuzes maken. Petri Embregts In verbinding zelf keuzes maken Petri Embregts Cliënten eigen keuzes laten maken, ze regie geven over hun eigen leven, dat is wat we nastreven Dhr Hans Bouter Leidsch Dagblad Eigen regie, zelf keuzes maken

Nadere informatie

Eenzaamheid. Gerben van Voorden

Eenzaamheid. Gerben van Voorden Eenzaamheid Gerben van Voorden Eenzaamheid (klik op de afbeelding om het filmpje te bekijken) Definitie Eenzaamheid is het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan (kwaliteit van)

Nadere informatie

Klanttevredenheid. Vereenzaming Ouderen Soest VOS

Klanttevredenheid. Vereenzaming Ouderen Soest VOS 2011 Klanttevredenheid Vereenzaming Ouderen Soest VOS Stichting Welzijn Ouderen Soest Molenstraat 8c 3764 TG Soest 035 60 23 681 info@swos.nl www.swos.nl KvK 41189365 Klanttevredenheidsonderzoek Vereenzaming

Nadere informatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Weet jij in welke opzichten jij en je partner een prima relatie hebben en in welke opzichten je nog wat kunt verbeteren? Na het doen van de test en het lezen van de resultaten,

Nadere informatie

Rapport Intake Loopbaantraject

Rapport Intake Loopbaantraject Rapport Intake Loopbaantraject Naam Adviseur Jan Voorbeeld Adviseur van Organisatie Datum 20/02/2015 Inleiding In het kader van een loopbaantraject hebt u een tweetal vragenlijsten ingevuld die u inzicht

Nadere informatie

Praten met familie 29-09- 15. Hulpverleners: Last of lust. Last / lastig. Lust. Stichting Labyrint-in Perspectief

Praten met familie 29-09- 15. Hulpverleners: Last of lust. Last / lastig. Lust. Stichting Labyrint-in Perspectief Praten met familie Francisca Goedhart, Stichting Labyrint- in Perspectief Jacklin Goudsblom, GGZ Noor Holland Noord en PIMM trainer. Hulpverleners: Last of lust Last / lastig (hulpverlener = hv) Lust (hulpverlener

Nadere informatie

Dialogen voor conceptcartoons. Verband genotype/fenotype, dominant/recessief

Dialogen voor conceptcartoons. Verband genotype/fenotype, dominant/recessief Dialogen voor conceptcartoons Verband genotype/fenotype, dominant/recessief 1 Is dit ons kind? (Zie conceptcartoon Horst Wolter op deze site.) Leermoeilijkheid (misconcept): Uiterlijke eigenschappen weerspiegelen

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 1 1 DEEL I INVLOEDEN 13

Inhoud. Voorwoord 1 1 DEEL I INVLOEDEN 13 Inhoud Voorwoord 1 1 DEEL I INVLOEDEN 13 1 Het sociale ontwikkelingstraject 1 5 1 Inleiding 1 5 2 Sociale vaardigheden 1 6 3 Aspecten van sociale competentie 1 7 4 Het ik en de ander 1 8 5 Een verwant

Nadere informatie

De meerwaarde van het contextueel denkkader binnen de ouderenzorg

De meerwaarde van het contextueel denkkader binnen de ouderenzorg De meerwaarde van het contextueel denkkader binnen de ouderenzorg Claire Meire 2014 Een sterveling draagt zijn ouders op zijn schouders. Of niet op zijn schouders. In zijn binnenste. Zijn leven lang moet

Nadere informatie

Inclusie van mensen met een verstandelijke beperking: Reële mogelijkheden zelfbepaling en participatie. Petri Embregts

Inclusie van mensen met een verstandelijke beperking: Reële mogelijkheden zelfbepaling en participatie. Petri Embregts Inclusie van mensen met een verstandelijke beperking: Reële mogelijkheden zelfbepaling en participatie Petri Embregts Participatie Geplande ratificatie VN verdrag voor rechten van mensen met beperking

Nadere informatie

Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid. Kom Erbij

Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid. Kom Erbij Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid Kom Erbij Meer dan een miljoen Nederlanders sterk eenzaam Meer dan een miljoen Nederlanders voelt zich sterk eenzaam. De invloed van eenzaamheid is groot en leidt

Nadere informatie

Stageopdracht gehandicaptenzorgeriatrie. Werkgroep vanuit stageteam

Stageopdracht gehandicaptenzorgeriatrie. Werkgroep vanuit stageteam Stageopdracht gehandicaptenzorgeriatrie Werkgroep vanuit stageteam Inhoudsopgave 1 Beknopte voorstelling 2 Beschrijf het netwerk van de zorgvrager 3 Jouw rol als zorgverlener 4 Literatuurlijst Inleiding

Nadere informatie

Lezing, 10 december 2004. Relatie tussen sociaal isolement en psychiatrische ziekte

Lezing, 10 december 2004. Relatie tussen sociaal isolement en psychiatrische ziekte Lezing, 10 december 2004 Relatie tussen sociaal isolement en psychiatrische ziekte Dr. Ludwien Meeuwesen, Sociaal psychologe verbonden aan de Universiteit Utrecht, Afdeling Algemene Sociale Wetenschappen,

Nadere informatie

Netwerkgericht werken binnen de jeugdhulp. Bie Melis en Mia Claes

Netwerkgericht werken binnen de jeugdhulp. Bie Melis en Mia Claes Netwerkgericht werken binnen de jeugdhulp Bie Melis en Mia Claes Veel termen met meerdere invullingen Impliceert uiteenlopende doelstellingen Verschillende benaderingen = verschillende belangen. Het netwerk

Nadere informatie

Pieternel van Giersbergen & Dieke de Koning EENZAAMHEID / 1

Pieternel van Giersbergen & Dieke de Koning EENZAAMHEID / 1 EENZAAMHEID Pieternel van Giersbergen & Dieke de Koning EENZAAMHEID / 1 Partners 'Aanpak eenzaamheid Hatert' EENZAAMHEID / 2 Programma Wat is eenzaamheid? Signalen Omgaan met EENZAAMHEID / 3 Wat is eenzaamheid?

Nadere informatie

Afgeronde onderzoeksprojecten Lectoraat Zorg voor Mensen met een Verstandelijke Beperking (periode 2008 2012)

Afgeronde onderzoeksprojecten Lectoraat Zorg voor Mensen met een Verstandelijke Beperking (periode 2008 2012) Afgeronde onderzoeksprojecten Lectoraat Zorg voor Mensen met een Verstandelijke Beperking (periode 2008 2012) In de periode 2008-2012 heeft het Lectoraat Zorg voor Mensen met een Verstandelijke Beperking

Nadere informatie

Geven en ontvangen van steun in de context van een chronische ziekte.

Geven en ontvangen van steun in de context van een chronische ziekte. Een chronische en progressieve aandoening zoals multiple sclerose (MS) heeft vaak grote consequenties voor het leven van patiënten en hun intieme partners. Naast het omgaan met de fysieke beperkingen van

Nadere informatie

Burgervriendschappen. wiens zorg is dat? Ellen MJ Witteveen

Burgervriendschappen. wiens zorg is dat? Ellen MJ Witteveen Burgervriendschappen. wiens zorg is dat? Ellen MJ Witteveen Deltalezingen cyclus Gerion 13 juni 2013 Opbouw Burger? Vanuit overheidsperspectief Vanuit samenlevingsperspectief Vanuit professioneel perspectief

Nadere informatie

Vragenlijst loopbaanankers

Vragenlijst loopbaanankers Vragenlijst loopbaanankers Doelstelling: Het zich bewust worden van factoren, die van invloed zijn op de loopbaan. Als er beslissingen genomen moeten worden ten aanzien van de loopbaan speelt wat u uiteindelijk

Nadere informatie

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK 1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK Kinderen krijgen in de opvang volop kansen om zich te ontwikkelen. Ouders kunnen intussen werk zoeken of gaan werken,

Nadere informatie

Evaluatie gratis openbaar vervoer 65+-ers Rotterdam

Evaluatie gratis openbaar vervoer 65+-ers Rotterdam Evaluatie gratis openbaar vervoer 65+-ers Rotterdam J. Snippe F. Schaap M. Boendermaker B. Bieleman COLOFON St. INTRAVAL Postadres Postbus 1781 9701 BT Groningen E-mail info@intraval.nl www.intraval.nl

Nadere informatie

Coalitie Erbij. De gezichten van eenzaamheid Amsterdam, 24 november 2015

Coalitie Erbij. De gezichten van eenzaamheid Amsterdam, 24 november 2015 Coalitie Erbij De gezichten van eenzaamheid Amsterdam, 24 november 2015 1. De landelijke Coalitie Erbij in 2 minuten 2. Wat is eenzaamheid? 3. De gezichten van eenzaamheid 4. De lokale aanpak van eenzaamheid

Nadere informatie

Kortom: Een schaatsvereniging is er dóór leden en vóór leden. De vereniging is intern gericht, waarbij de leden bepalen wat er gebeurt.

Kortom: Een schaatsvereniging is er dóór leden en vóór leden. De vereniging is intern gericht, waarbij de leden bepalen wat er gebeurt. Vrijwilligersbeleid binnen de schaatsvereniging Van beleid tot uitvoering in de praktijk Schaatsverenigingen en de vrijwilligersproblematiek De doorsnee schaatsvereniging in Nederland is een vrijwilligersorganisatie:

Nadere informatie

Eenzaam ben je niet alleen

Eenzaam ben je niet alleen 8-12-2015 Kennismaking Eenzaam ben je niet alleen Samen werken aan een nieuwe blik op eenzaamheid en sociaal isolement Eigen ervaring eenzaamheid, sociaal isolement? persoonlijk en/of professioneel. Waarom

Nadere informatie

Do s en don ts bij aanpak van eenzaamheid bij thuiswonende senioren. Leen Heylen

Do s en don ts bij aanpak van eenzaamheid bij thuiswonende senioren. Leen Heylen Do s en don ts bij aanpak van eenzaamheid bij thuiswonende senioren Leen Heylen Inhoud Oud en eenzaam? Een situatieschets Definitie eenzaamheid Sociale en emotionele eenzaamheid Wat maakt ouderen kwetsbaar

Nadere informatie

BunderBos. BunderBos. BunderBos

BunderBos. BunderBos. BunderBos BunderBos groepspraktijk BunderBos groepspraktijk BunderBos groepspraktijk Wij zijn een groepspraktijk van psychologen, orthopedagogen en psychotherapeuten BunderBos en helpen zowel kinderen, jongeren,

Nadere informatie

Samenspel Formeel - Informeel. Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink

Samenspel Formeel - Informeel. Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink Samenspel Formeel - Informeel Vanuit ieders waarde en nieuw verhaal schrijven, 22-5-15, Jolanda Elferink 6/12/2015 Programma - Korte kennismaking; - Ontwikkelingen in de vrijwillige zorg; - Uitgangspunt

Nadere informatie

Inleiding. Familiale kwetsbaarheid en geslacht. Samenvatting

Inleiding. Familiale kwetsbaarheid en geslacht. Samenvatting Inleiding Depressie en angst zijn veel voorkomende psychische stoornissen. Het ontstaan van deze stoornissen is gerelateerd aan een breed scala van risicofactoren, zoals genetische kwetsbaarheid, neurofysiologisch

Nadere informatie

WZC De Wingerd. Kleinschalig Genormaliseerd Wonen: Visietekst van Theorie naar Praktijk

WZC De Wingerd. Kleinschalig Genormaliseerd Wonen: Visietekst van Theorie naar Praktijk WZC De Wingerd s Hertogenlaan 74, 3000 Leuven T: 016 28 47 90 www.wingerd.info Kleinschalig Genormaliseerd Wonen: Visietekst van Theorie naar Praktijk Want tussen droom en daad Staan wetten in den weg

Nadere informatie

Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland

Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland 1. Individuele sociale vaardigheidstraining 2. Sociale vaardigheidstraining groep 12-/12+ 3. Gezinsbegeleiding (6+) 4. Gezinsbegeleiding (0-6 jaar) 5. Individuele

Nadere informatie

Beïnvloeden van gedrag en uitbreiden van gedragsrepertoire. Begeleiden van groepen in verschillende stadia van ontwikkeling door groepswerk

Beïnvloeden van gedrag en uitbreiden van gedragsrepertoire. Begeleiden van groepen in verschillende stadia van ontwikkeling door groepswerk Schema voor de competentie (generiek doel) zelfredzaamheid en zelfzorg, die cliënten moeten behalen, gekoppeld aan generieke (c.q. SPH-deelkwalificaties) en concrete ompetentie waaraan moet worden gewerkt

Nadere informatie

Definitie 5/10/2015. Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Brussel. VK Brussel

Definitie 5/10/2015. Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Brussel. VK Brussel Goedele Keymolen Kindermishandeling: hoe gaan we ermee om? 28 september 2015 Vertrouwenscentrum Kindermishandeling Brussel VK Brussel Sainctelettesquare 17 1000 Brussel Tel: 02/477.60.60 Fax: 02/477.87.50

Nadere informatie

Campagne Eenzaamheid Bond zonder Naam

Campagne Eenzaamheid Bond zonder Naam Campagne Eenzaamheid Bond zonder Naam Leen Heylen, CELLO, Universiteit Antwerpen Thomas More Kempen Het begrip eenzaamheid Eenzaamheid is een pijnlijke, negatieve ervaring die zijn oorsprong vindt in een

Nadere informatie

Fam iliemonitor 2015 Resultaten van de online peiling

Fam iliemonitor 2015 Resultaten van de online peiling Fam iliemonitor 2015 Resultaten van de online peiling december 2015 december 2015 2 Inhoudsopgave 1 Aanleiding...4 2 Wijze van verzamelen gegevens...5 3 Resultaten van de peiling 2015...6 3.1 Inleiding...

Nadere informatie

Signaleren en aanpak van. eenzaamheid. www.cvo.vu.nl

Signaleren en aanpak van. eenzaamheid. www.cvo.vu.nl Signaleren en aanpak van eenzaamheid www.cvo.vu.nl Meer informatie over deze brochure vindt u op de website www.cvo.vu.nl. Op deze site kunt u exemplaren van de brochure bestellen of een PDF-bestand downloaden.

Nadere informatie

Mantelzorgbeleid ZAB Nederland

Mantelzorgbeleid ZAB Nederland Mantelzorgbeleid ZAB Nederland 1. Inleiding Mantelzorg is een thema dat momenteel veel aandacht krijgt in onze samenleving. Het gaat om zorg die noodzakelijkerwijs langdurig, onbetaald en vanuit een persoonlijke

Nadere informatie

Jongerencoaching Raster

Jongerencoaching Raster Jongerencoaching Raster School is de plek waar jonge mensen kennis en vaardigheden ontwikkelen, maatschappelijk toegerust worden tot verantwoordelijke burgers en ondersteund worden hun talenten te ontwikkelen.

Nadere informatie

BEGINSELEN VAN EUROPEES FAMILIERECHT BETREFFENDE OUDERLIJKE VERANTWOORDELIJKHEID

BEGINSELEN VAN EUROPEES FAMILIERECHT BETREFFENDE OUDERLIJKE VERANTWOORDELIJKHEID BEGINSELEN VAN EUROPEES FAMILIERECHT BETREFFENDE OUDERLIJKE VERANTWOORDELIJKHEID PREAMBULE Erkennende dat ondanks de bestaande verschillen in de nationale familierechten er evenwel een toenemende convergentie

Nadere informatie

NLP training voor jongeren

NLP training voor jongeren Oosterzijweg 8 e- mail info@ntinlp.nl 1906 AX Limmen website www.ntinlp.nl tel 072 505 35 01 ING bank 65.11.79.939 fax 072 505 22 94 KvK Alkmaar 37065951 NLP training voor jongeren Al 10 jaar organiseert

Nadere informatie

Mantelzorgbeleid Stichting Thuiszorg Groot Limburg. Inleiding. 1. Doel

Mantelzorgbeleid Stichting Thuiszorg Groot Limburg. Inleiding. 1. Doel 1 Mantelzorgbeleid Stichting Thuiszorg Groot Limburg Inleiding Mantelzorgers zijn onmisbaar voor de cliënt en verdienen ondersteuning en begeleiding bij het uitvoeren van hun zorg- en ondersteuningstaken.

Nadere informatie

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan De zorg en begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking moet erop gericht zijn dat de persoon een optimale kwaliteit

Nadere informatie

Dé mantelzorger bestaat niet

Dé mantelzorger bestaat niet Dé mantelzorger bestaat niet Deze notitie over mantelzorg is opgesteld is samenwerking met: Stichting Pulse, Plaatselijk Overleg Gehandicapten, het Nederlandse Rode Kruis, de Zonnebloem IJsselstein, de

Nadere informatie

Sociale vaardigheden.

Sociale vaardigheden. Sociale vaardigheden www.psysense.be waarschuwing Het is geen receptenboek Elke mens is een individu Ass of geen ass. Dit gaat over wat je wilt, en biedt ev. middelen om te bereiken wat je wilt, maar ass

Nadere informatie

De sociale ontwikkeling van het schoolkind

De sociale ontwikkeling van het schoolkind De sociale ontwikkeling van het schoolkind De sociale ontwikkeling van het schoolkind J.D. van der Ploeg Houten 2011 2011 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Eenzaamheid onder mantelzorgers Jolanda Elferink, Expertisecentrum Mantelzorg

Eenzaamheid onder mantelzorgers Jolanda Elferink, Expertisecentrum Mantelzorg Eenzaamheid onder mantelzorgers Jolanda Elferink, Expertisecentrum Mantelzorg 4-06-13 Inhoud - In welke mantelzorgsituaties kom je eenzaamheid tegen? - Welke drie stappen kun je zetten om eenzaamheid te

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING MAATSCHAPPELIJK WERKER. 1. Functienaam Maatschappelijk werker maatzorg Graadbenaming: Maatschappelijk werker

FUNCTIEBESCHRIJVING MAATSCHAPPELIJK WERKER. 1. Functienaam Maatschappelijk werker maatzorg Graadbenaming: Maatschappelijk werker FUNCTIEBESCHRIJVING MAATSCHAPPELIJK WERKER 1. Functienaam 1.1. Maatschappelijk werker maatzorg 1.2. Graadbenaming: Maatschappelijk werker 1.3. Weddeschaal: B1 B3 2. Plaats in de organisatie Afdeling: Sociale

Nadere informatie

Personenbelasting 45 % 45 % 30 % 25 % 1 089,00 1 089,00 30 % 25 % 50 % 2 533,50 45 % 3 260,00 40 % 30 % 1 089,00 2 147,50 25 % 50 % 50 % 2 533,50

Personenbelasting 45 % 45 % 30 % 25 % 1 089,00 1 089,00 30 % 25 % 50 % 2 533,50 45 % 3 260,00 40 % 30 % 1 089,00 2 147,50 25 % 50 % 50 % 2 533,50 37 330 50 % 45 % 2 533,50 Personenbelasting 20 370 40 % 3 260,00 2 220 8 590 30 % 089,00 0 25 % 2 47,50 37 330 50 % gezamenlijk belastbaar inkomen niet meer dan 25 990 37 330 50 % gezamenlijk belastbaar

Nadere informatie

Rapport Persoonlijke Flexibiliteit

Rapport Persoonlijke Flexibiliteit Rapport Persoonlijke Flexibiliteit Naam Adviseur Jan Voorbeeld Adviseur van Organisatie Datum 28/01/2015 Inleiding Persoonlijke flexibiliteit is uw vermogen om met grote uitdagingen en veranderingen in

Nadere informatie

Perspectief op gewoon leven. Wat we leren van evaluaties

Perspectief op gewoon leven. Wat we leren van evaluaties Perspectief op gewoon leven Wat we leren van evaluaties Stichting Perspectief, juni 2005 Aanleiding De LFB komt op voor de belangen van mensen met een verstandelijke beperking. De LFB heeft de ervaring

Nadere informatie

Migrant is afgeleid van het Latijnse migrere en betekent degene die zich verplaatst. Hier gaat het om het push-pull model van Prof. Entzinger.

Migrant is afgeleid van het Latijnse migrere en betekent degene die zich verplaatst. Hier gaat het om het push-pull model van Prof. Entzinger. Migrant is afgeleid van het Latijnse migrere en betekent degene die zich verplaatst. Hier gaat het om het push-pull model van Prof. Entzinger. Volgens dit model migreert men zowel om een aversieve situatie,

Nadere informatie

Gelukkig oud worden WERKBOEK

Gelukkig oud worden WERKBOEK Gelukkig oud worden WERKBOEK Inhoud Kwaliteit van leven (inleiding)... 5 1. Wat zou ik graag willen? Waar heb ik behoefte aan?... 6 2. Wat kan ik zelf?... 7 3. Wat zijn mijn belangrijkste persoonlijke

Nadere informatie

Nadere regeling waardering mantelzorgers Culemborg Mantelzorgcompliment Culemborg

Nadere regeling waardering mantelzorgers Culemborg Mantelzorgcompliment Culemborg Nadere regeling waardering mantelzorgers Culemborg 2015 - Mantelzorgcompliment Culemborg 2015 - Deze nadere regeling is een uitwerking van artikel 17 van de Verordening maatschappelijke ondersteuning Culemborg

Nadere informatie

Sociale steun uit eigen kring: Belangrijker dan ooit. Dr. Pieternel Dijkstra Lector Master in Toegepaste Psychologie

Sociale steun uit eigen kring: Belangrijker dan ooit. Dr. Pieternel Dijkstra Lector Master in Toegepaste Psychologie Sociale steun uit eigen kring: Belangrijker dan ooit Dr. Pieternel Dijkstra Lector Master in Toegepaste Psychologie Sociale psychologie Begrijpen hoe mensen met elkaar omgaan en elkaar beïnvloeden en de

Nadere informatie

In 5 stappen naar een leuke (vergader-) groep

In 5 stappen naar een leuke (vergader-) groep In 5 stappen naar een leuke (vergader-) groep Gratis e-boek In 5 stappen naar een leuke (vergader)groep door Carla van den Bos Vergaderen doe je zo! Vergaderen doe je zo! is een project van 12organise

Nadere informatie

Relatiespel SPEELWIJZE. www.crearepartners.com. SPEELWIJZE RELATIESPEL - Bladzijde 1 / 9

Relatiespel SPEELWIJZE. www.crearepartners.com. SPEELWIJZE RELATIESPEL - Bladzijde 1 / 9 SPEELWIJZE RELATIESPEL - Bladzijde 1 / 9 SPEELWIJZE Relatiespel De meesten van ons besteden een flink deel van hun tijd aan relaties met anderen. Het is dan ook van groot belang deze contacten zo prettig

Nadere informatie

Mantelzorg. Figuur 1. Mantelzorg per GGD regio. 2 van 6 Rapport Mantelzorg. Bron: Zorgatlas RIVM

Mantelzorg. Figuur 1. Mantelzorg per GGD regio. 2 van 6 Rapport Mantelzorg. Bron: Zorgatlas RIVM Mantelzorg Op 10 november 2014 is het de Dag van de Mantelzorg. Dit jaar wordt deze dag voor de 16 e maal georganiseerd. De Dag van de Mantelzorg is bedoeld om mantelzorgers in het zonnetje te zetten en

Nadere informatie

Behoefte aan verbondenheid

Behoefte aan verbondenheid Eenzaamheid aanpakken? Nan Stevens Psychogerontologie Radboud Universiteit Nijmegen Behoefte aan verbondenheid Een basale behoefte aan een aantal mensen waarbij er sprake is van Regelmatig contact Wederzijdse

Nadere informatie

SociaalNetwerk. Mensen die u rekent tot voor u betekenisvolle personen gedurende het afgelopen jaar

SociaalNetwerk. Mensen die u rekent tot voor u betekenisvolle personen gedurende het afgelopen jaar SociaalNetwerk Mensen die u rekent tot voor u betekenisvolle personen gedurende het afgelopen jaar Geheugen mobiele telefoon Wie stuurt u met nieuwjaar een kaartje De structuur : In kaart gebracht dmv

Nadere informatie

Het Signalerend. Toegankelijke. Activerende. Netwerk

Het Signalerend. Toegankelijke. Activerende. Netwerk Stean foar Stipe Visie op cliëntondersteuning zorg, welzijn en aangepast wonen Het Signalerend ignalerende Toegankelijke Effectieve Activerende Netwerk (dat stiet as in hûs!) Inleiding Sinds januari 2007

Nadere informatie

waardering Zwolle Jonge mantelzorgers (jonger dan 18 jaar) zijn in de onderzoeken van de gemeente niet meegenomen,

waardering Zwolle Jonge mantelzorgers (jonger dan 18 jaar) zijn in de onderzoeken van de gemeente niet meegenomen, Zwolle Rapportage Mantelzorg in beeld Resultaten uit onderzoeken onder mantelzorgers 2012 en 2014 De gemeente Zwolle wil de positie van de mantelzorger versterken en hun taak verlichten. Met de komst van

Nadere informatie

GAMS België. GAMS België

GAMS België. GAMS België 14 15 Emoties zijn reacties op allerlei zaken die zich afspe- VGV is een uiterst pijnlijke ingreep die vaak onder len rondom ons: angst, vreugde, woede, verbazing, dwang en zonder waarschuwing wordt uitgevoerd.

Nadere informatie

Factsheet. Eenzaamheid. Gelderland-Zuid. Onderzoek onder volwassenen en ouderen

Factsheet. Eenzaamheid. Gelderland-Zuid. Onderzoek onder volwassenen en ouderen Gelderland-Zuid Factsheet Eenzaamheid Onderzoek onder volwassenen en ouderen Onderzoek naar eenzaamheid De Volwassenen- en ouderenmonitor is eind 2012 onder ruim 22.000 zelfstandig wonende inwoners van

Nadere informatie

COMPETENTIEBELEVINGSPROFIEL VROEG - ADOLESCENTEN PERSOONLIJKE RAPPORTAGE VAN

COMPETENTIEBELEVINGSPROFIEL VROEG - ADOLESCENTEN PERSOONLIJKE RAPPORTAGE VAN COMPETENTIEBELEVINGSPROFIEL VROEG - ADOLESCENTEN PERSOONLIJKE RAPPORTAGE VAN Naam Z Gegevens deelnemer Algemeen Naam Naam Z Leeftijd 14 Geslacht Normgroep Sociale wenselijkeheid man jongens 12 t/m 15 jaar

Nadere informatie

Betrokken mantelzorger(s) en/of sociaal netwerk

Betrokken mantelzorger(s) en/of sociaal netwerk Betrokken mantelzorger(s) en/of sociaal netwerk Bronnen: Toolkit familieparticipatie, Poster goed verbonden, juridische aspecten van informele zorg, invoormantelzorg en exptertisecentrum mantelzorg Twee

Nadere informatie

Geboortedatum: Geboorteplaats:. Vermeld in uw eigen woorden de belangrijkste klachten en problemen die de reden zijn om behandeling te zoeken:

Geboortedatum: Geboorteplaats:. Vermeld in uw eigen woorden de belangrijkste klachten en problemen die de reden zijn om behandeling te zoeken: Vertrouwelijk 2 Vooraf Doel van deze vragenlijst is kennis en inzicht te verkrijgen van zowel uw tegenwoordige situatie als van uw levensloop. Door deze lijst in te vullen draagt u bij aan de kwaliteit

Nadere informatie

Is een klas een veilige omgeving?

Is een klas een veilige omgeving? Is een klas een veilige omgeving? De klas als een vreemde sociale structuur Binnen de discussie dat een school een sociaal veilige omgeving en klimaat voor leerlingen moet bieden, zouden we eerst de vraag

Nadere informatie

Leerplan VVKBaO. Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden. Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen

Leerplan VVKBaO. Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden. Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen 2014 2015 Leerplan VVKBaO Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen THOMAS MORE KEMPEN VORSELAAR INHOUDSOPGAVE 1 Wereldoriëntatie...

Nadere informatie

Nadere regeling waardering mantelzorgers Culemborg Mantelzorgcompliment Culemborg 2016 Versie april 2016

Nadere regeling waardering mantelzorgers Culemborg Mantelzorgcompliment Culemborg 2016 Versie april 2016 Nadere regeling waardering mantelzorgers Culemborg 2016 - Mantelzorgcompliment Culemborg 2016 Versie april 2016 Deze nadere regeling is een uitwerking van artikel 17 van de Verordening maatschappelijke

Nadere informatie

Resultaten voor Vlaamse Gemeenschap Sociale Gezondheid Gezondheidsenquête, België, 1997

Resultaten voor Vlaamse Gemeenschap Sociale Gezondheid Gezondheidsenquête, België, 1997 5.8.1. Inleiding De WHO heeft in haar omschrijving het begrip gezondheid uitgebreid met de dimensie sociale gezondheid en deze op één lijn gesteld met de lichamelijke en psychische gezondheid. Zowel de

Nadere informatie

Trainingen eenzaamheid en sociaal isolement

Trainingen eenzaamheid en sociaal isolement Trainingen eenzaamheid en sociaal isolement Dr. Anja Machielse Dr. Marina Jonkers Coalitie Erbij 5 maart 2015 Foto: Eamonn Doyle Programma Introductie: Visie op eenzaamheid en sociaal isolement Achtergronden

Nadere informatie

WORK EXPERIENCE PROFILE

WORK EXPERIENCE PROFILE WORK EXPERIENCE PROFILE VANDERHEK METHODOLOGISCH ADVIESBUREAU Werkstress is een verschijnsel dat al jaren sterk de aandacht trekt. Statistieken van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid geven aan dat

Nadere informatie

zorgen voor elkaar over mantelzorgers met een migranten achtergrond stamm

zorgen voor elkaar over mantelzorgers met een migranten achtergrond stamm zorgen voor elkaar over mantelzorgers met een migranten achtergrond stamm Mantelzorg is... Mooi De hulpvrager is je dankbaar, mantelzorg geeft veel voldoening Divers De taken lopen uiteen: huishoudelijke

Nadere informatie

Vraag 2 Zet de rouwfasen in de juiste volgorde. Verbind door achtereenvolgens aan te klikken.

Vraag 2 Zet de rouwfasen in de juiste volgorde. Verbind door achtereenvolgens aan te klikken. Eindtoets bij Gezin en Verstandelijke handicap Vraag 1 De ontdekking van een handicap kan positieve kanten hebben. Het...... geeft duidelijkheid... geeft acceptatie... doorbreekt de schuldspiraal... geeft

Nadere informatie

Omgaan met stress en Burn-out xpr:omgaan met stress en Burn-out xpr 30-10-07 09:43 Pagina 5. Voorwoord 9. 1 Wat is er met me aan de hand?

Omgaan met stress en Burn-out xpr:omgaan met stress en Burn-out xpr 30-10-07 09:43 Pagina 5. Voorwoord 9. 1 Wat is er met me aan de hand? Omgaan met stress en Burn-out xpr:omgaan met stress en Burn-out xpr 30-10-07 09:43 Pagina 5 Inhoud Voorwoord 9 1 Wat is er met me aan de hand? 11 Gezonde en ongezonde vormen van stress 11 Kenmerken van

Nadere informatie

Bronnen: Toolkit familieparticipatie, Poster goed verbonden, juridische aspecten van informele zorg, invoormantelzorg en exptertisecentrum mantelzorg

Bronnen: Toolkit familieparticipatie, Poster goed verbonden, juridische aspecten van informele zorg, invoormantelzorg en exptertisecentrum mantelzorg Betrokken mantelzorger(s) en/of sociaal netwerk Bronnen: Toolkit familieparticipatie, Poster goed verbonden, juridische aspecten van informele zorg, invoormantelzorg en exptertisecentrum mantelzorg Twee

Nadere informatie

Sociale netwerken. Waarom en hoe?

Sociale netwerken. Waarom en hoe? Sociale netwerken Waarom en hoe? Opbouw verhaal Zorg in Nederland -recente ontwikkelingen en hun achtergronden Verschijningsvormen en omvang informele zorg Zorg voor de informele zorg De kracht van netwerken

Nadere informatie

en vast dagritme, een rustige omgeving, nuttige werkzaamheden en gezelligheid samen.

en vast dagritme, een rustige omgeving, nuttige werkzaamheden en gezelligheid samen. Zorg Onze opvatting over zorg is steeds in ontwikkeling. Tegenwoordig vinden we het belangrijk dat de zorgcliënten zo goed mogelijk deel kunnen nemen aan de maatschappij en regie hebben over hun eigen

Nadere informatie

Argumentenkaart Deeltijdwerken 3. Samenleving. Wat zijn de voor- en nadelen voor de samenleving als vrouwen meer gaan werken?

Argumentenkaart Deeltijdwerken 3. Samenleving. Wat zijn de voor- en nadelen voor de samenleving als vrouwen meer gaan werken? Argumenten Deeltijdwerken Wat zijn de - en nadelen de samenleving als meer gaan werken? Argumenten Deeltijdwerken Wat zijn de - en nadelen de samenleving als meer gaan werken? Argumenten Deeltijdwerken

Nadere informatie

Aan de slag met de context: tips en tricks

Aan de slag met de context: tips en tricks Aan de slag met de context: tips en tricks Werkvelddag Keep Calm and Get Inspired 5 juni 2014 De huidige situatie binnen MFC s Kind ouders Gezins begeleider Context begeleider Doel van de lezing Focus

Nadere informatie

AAN HET WERK MET HET NETWERK DE ROL VAN HET SOCIAAL NETWERK IN DE ZORG VOOR MENSEN MET AUTISME

AAN HET WERK MET HET NETWERK DE ROL VAN HET SOCIAAL NETWERK IN DE ZORG VOOR MENSEN MET AUTISME AAN HET WERK MET HET NETWERK DE ROL VAN HET SOCIAAL NETWERK IN DE ZORG VOOR MENSEN MET AUTISME Loes Osinga Lectoraat Levensloopbegeleiding bij autisme PROGRAMMA Lectoraat Levensloopbegeleiding bij autisme

Nadere informatie

Signalenlijst KOPP. Vooraf

Signalenlijst KOPP. Vooraf Signalenkaart Kopp Deze kaart is een bewerking door CGG Mandel en Leie Kortrijk en de regionale werkgroep Kopp- Zuid West-Vlaanderen van de kopp-signalenkaart van CGG Vlaams- Brabant Oost Vestiging Leuven.

Nadere informatie

Het perspectief van de mantelzorger. Refereerbijeenkomst Medisch Maatschappelijk Werkers 28-02- 2013 Ellen MJ Witteveen

Het perspectief van de mantelzorger. Refereerbijeenkomst Medisch Maatschappelijk Werkers 28-02- 2013 Ellen MJ Witteveen Het perspectief van de mantelzorger Refereerbijeenkomst Medisch Maatschappelijk Werkers 28-02- 2013 Ellen MJ Witteveen Probleemstelling Ziekenhuizen moeten steeds meer terug naar de kerntaken. Daarbij

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling 2. Gevolgen van kindermishandeling voor kind en omgeving De emotionele, lichamelijke en intellectuele ontwikkeling van een kind berust op genetische mogelijkheden

Nadere informatie

BURGERPANEL CAPELLE OVER EENZAAMHEID

BURGERPANEL CAPELLE OVER EENZAAMHEID BURGERPANEL CAPELLE OVER EENZAAMHEID Gemeente Capelle aan den IJssel November 2016 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam 020-3330670 Rapportnummer 2016 / 190

Nadere informatie

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU?

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? Thuis en op school heb je allerlei waarden meegekregen. Sommigen passen bij je, anderen misschien helemaal niet. Iedereen heeft waarden. Ken

Nadere informatie

Het belang van de relatie. Onderzoek naar werkalliantie bij jongeren met een licht verstandelijke beperking

Het belang van de relatie. Onderzoek naar werkalliantie bij jongeren met een licht verstandelijke beperking Het belang van de relatie Onderzoek naar werkalliantie bij jongeren met een licht verstandelijke beperking Hoe zou je in één woord werkalliantie omschrijven bij jongeren met een LVB? Programma en doelen

Nadere informatie

Eenzame naasten. Onderwerpen. Contactarm. Eenzaamheid. Sociaal isolement. Sociale netwerken van ouderen

Eenzame naasten. Onderwerpen. Contactarm. Eenzaamheid. Sociaal isolement. Sociale netwerken van ouderen Eenzame naasten Dr. Anja Machielse Onderwerpen Begripsverkenning Oorzaken en gevolgen Sociale competenties Stappen in de aanpak Interventieprofielen Conclusies Eenzaamheid Het gevoel dat de aanwezige contacten

Nadere informatie

NVE-K Kindrapportage. Nederlandse vragenlijst voor eetgedrag bij kinderen. Bloem Jones

NVE-K Kindrapportage. Nederlandse vragenlijst voor eetgedrag bij kinderen. Bloem Jones NVE-K Kindrapportage Nederlandse vragenlijst voor eetgedrag bij kinderen ID 4589-9 Datum 27.07.2015 NVE-K Inleiding 2 / 5 INLEIDING De NVE-K is een vragenlijst die de belangrijkste risicofactoren voor

Nadere informatie

Integrale Jeugdhulpverlening: een nieuw plan in de maak

Integrale Jeugdhulpverlening: een nieuw plan in de maak Integrale Jeugdhulpverlening: een nieuw plan in de maak Document opgesteld door: vzw de Keeting vzw Recht-Op Kroonstraat 64/66 Lange Lobroekstraat 34 2800 Mechelen 2060 Antwerpen email: info@dekeeting.be

Nadere informatie

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos Bijlage 2 Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos A1 Uitbrengen jaarkrant A2 Advertentie huis aan huis bladen A3 Consultatie B1 Brochures

Nadere informatie

Ik verdien niet wat de klant krijgt!

Ik verdien niet wat de klant krijgt! Ik verdien niet wat de klant krijgt! * De Communicatie van een nieuw Bedieningsconcept FiDiZ Zwolle * 27 maart 2013 * 10 april 2013 Opleiding Persoonlijke Financiële Stijlen in 1 dag Voor meer informatie:

Nadere informatie

Ondanks dat het in Nederland niet is toegestaan om alcohol te verkopen aan jongeren onder de 16 jaar, drinkt een groot deel van deze jongeren

Ondanks dat het in Nederland niet is toegestaan om alcohol te verkopen aan jongeren onder de 16 jaar, drinkt een groot deel van deze jongeren Ondanks dat het in Nederland niet is toegestaan om alcohol te verkopen aan jongeren onder de 16 jaar, drinkt een groot deel van deze jongeren alcohol. Dit proefschrift laat zien dat de meerderheid van

Nadere informatie

De meervoudig gekwetste mens. Uitdagingen voor een passende verantwoordelijkheidsopname

De meervoudig gekwetste mens. Uitdagingen voor een passende verantwoordelijkheidsopname De meervoudig gekwetste mens Uitdagingen voor een passende verantwoordelijkheidsopname Armoede, uitsluiting, kwetsing Feiten Life-events Precaire levensomstan digheden Relationele breuken Structuren Uitsluitingsmechanismen

Nadere informatie

Dia s. Dia 1. Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders Welkom. Dia 2

Dia s. Dia 1. Zorgen voor getraumatiseerde kinderen: een training voor opvoeders Welkom. Dia 2 1 Welkom Wanneer kinderen of jongeren niet veilig in hun ouderlijk huis kunnen blijven, worden ze vaak tijdelijk bij familieleden, bij pleegouders of in andere vervangende opvoedingssituaties geplaatst.

Nadere informatie

Sociaal kapitaal en gezondheid. Annelien Poppe Evelyn Verlinde Prof. dr. Sara Willems Prof. dr. Jan De Maeseneer

Sociaal kapitaal en gezondheid. Annelien Poppe Evelyn Verlinde Prof. dr. Sara Willems Prof. dr. Jan De Maeseneer Sociaal kapitaal en gezondheid Annelien Poppe Evelyn Verlinde Prof. dr. Sara Willems Prof. dr. Jan De Maeseneer Inhoudstafel Sociaal kapitaal: definitie Sociaal kapitaal bij financieel kwetsbare welzijnszorggebruikers

Nadere informatie

Daarvoor gaat u naar Minters

Daarvoor gaat u naar Minters Opvoeden & Opgroeien Eigen functioneren & Relaties Een leefbare buurt Daarvoor gaat u naar Minters U weet zelf vaak het beste wat goed is voor uzelf of uw gezin. En u gaat voor goede raad of praktische

Nadere informatie

Onderlegger Licht Diagnostisch Instrument tbv bepaling van het gezinsprofiel. 1. Psychische en/of psychiatrische problemen van de ouder(s)

Onderlegger Licht Diagnostisch Instrument tbv bepaling van het gezinsprofiel. 1. Psychische en/of psychiatrische problemen van de ouder(s) A. Ouderfactoren: gegeven het feit dat de interventies van de gezinscoach en de nazorgwerker gericht zijn op gedragsverandering van de gezinsleden, is het zinvol om de factoren te herkennen die (mede)

Nadere informatie

NAASTENPARTICIPATIEBELEID ISZ De Brug

NAASTENPARTICIPATIEBELEID ISZ De Brug NAASTENPARTICIPATIEBELEID ISZ De Brug Dit beleid is in eerste instantie opgesteld voor intramurale cliënten van ISZ De Brug. De vertaalslag naar extramurale cliënten moet nog worden gemaakt. Inleiding

Nadere informatie