GESCHIEDENIS VAN DE FAMILIE MIDDELHOEK DEEL III DE MIDDELHOEKEN VAN ROTTERDAM, KRALINGEN EN DE ZWALUWE

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "GESCHIEDENIS VAN DE FAMILIE MIDDELHOEK DEEL III DE MIDDELHOEKEN VAN ROTTERDAM, KRALINGEN EN DE ZWALUWE. 1690-1750"

Transcriptie

1 GESCHIEDENIS VAN DE FAMILIE MIDDELHOEK DEEL III DE MIDDELHOEKEN VAN ROTTERDAM, KRALINGEN EN DE ZWALUWE J. MIDDELHOEK Sr.

2 -1a- Gegevens uit de Archieven van Rotterdam en 's Hertogenbosch verwerkt tot de geschiedenis van de familie Middelhoek. Deel 111 De Middelhoeken van Rotterdam, Kralingen en De Zwaluwe door Jan Middelhoek Sr. Rotterdam, 16 november 1980.

3 -1b- VOORWOORD Josijntje van der Burgh is tweemaal getrouwd geweest. Haar eerste huwelijk, met Doe Middelhoek, duurde 10 jaren, van In die tijd woonden zij in Rotterdam, eerst in de Goudse Wagenstraat en daarna op de Schiedamse Dijk, op de hoek van de Zevenhuissteeg. Haar tweede huwelijk, met Martinus van Egmondt, duurde ruim 25 jaren, van In die tijd woonden zij in Kralingen in de buurtschap Jaffa. Ze bewoonden daar het vanouds bekende huis Jericho. Ze woonden naast het kasteeltje - met ook weer een Bijbelse naam - Jeruzalem, waar de zuster van Josijntje huishoudster was. Het blijkt nu heel duidelijk, dat we met een bakkersfamilie te doen hebben. Ook de twee zonen uit het eerste huwelijk worden weer bakker. 't Is daar in Jaffa trouwens alles bakker wat de klok slaat. Ik las: Jaffa, waar van ouds de bakkerijen gevestigd zijn. Ook Adriaan en Pieter vestigen zich daar. Adriaan is bakker zonder meer, maar Pieter wil vooruitkomen. Hij koopt en verkoopt huisjes en koopt - alleen of met een compagnon - veenland bij de Kralingse Plassen.

4 -1cHet verschil van aanleg tussen de broers wordt duidelijk: Adriaan moet geld lenen; Pieter kan uitlenen; Adriaan moet rente betalen, maar Pieter kan rente ontvangen. Ze leefden in de tijd van de trotse regenten en de inhalige pachters. Ze kregen beiden te doen met de grove bedienden van die heren. Ze ergeren zich beiden aan het grove optreden van gerechtsdienaars. Ze nemen het niet, geen van beiden! We beleven in Jaffa kleine pachtersoproertjes, waarbij Adriaan en Pieter Middelhoek betrokken zijn en de leiding nemen. Ik vertel U een paar realistische verhalen, die precies weergeven hoe slecht de verhoudingen in die pruikentijd waren. Verwaande groothansen, die dachten dat alles geoorloofd was en nederige burgers, die alles maar slikken moesten. Adriaan en Pieter Middelhoek komen daartegen in verzet. Helaas, er kwamen teveel bakkers in Jaffa. Adriaan moet een ander baantje zoeken en Pieter gaat "emigreren". Hij krijgt een admissie om zich als bakker te vestigen in de Lage Zwaluwe. Hij trekt daarheen, maar sterft spoedig. Daar zit zijn weduwe dan, ten zuiden van de grote rivieren, met een groot jong gezin. We hebben nog twee hoofdstukken moeten toevoegen. Eerst vertellen we wat we vonden over de levensloop van de kinderen van Adriaan Middelhoek en Neeltje van der Meer, en dan wat Machteltje Huijgen Booij ervoer in de Zwaluwe. Het geslacht van Adriaan is uitgestorven, maar het geslacht van Pieter is nog springlevend.

5 -1dVier zonen van Pieter en Machteltje vestigen zich in de Hoekse Waard, in Strijen en Klaaswaal: Huijg, Pieter, Abraham en Maarten. Huijg werd in Klaaswaal een aannemer van grondwerken; Pieter begon in Klaaswaal een smederij; Abraham en Maarten werden wagenmaker in Strijen. Alleen het geslacht van Maarten is uitgestorven, de andere drie leven nog steeds voort. Ze verspreidden zich over de Hoekse Waard en na 1900 waagden ze zich ook buiten het eiland en nu zijn er in alle provincies wel een paar Middelhoeken te vinden. We hebben bij de samenstelling van dit derde deel weer veel hulp en belangstelling ondervonden van Drs. A.J. Middelhoek, thans wonende in Heisdorf, Luxemburg (Gr.-D.), 14, Rue des Roses. Deze laatste is een nakomeling van Pieter Middelhoek, de dorpssmid van Klaaswaal. De samensteller van dit boek is een nakomeling van Abraham Middelhoek, de wagenmaker van Strijen. J. Middelhoek Sr. Valkeniersweg AX Rotterdam Prijs f., giro Doet U weer mee?

6 -1e- Inhoud 1. Doe Middelhoek en Josijntje van der Burgh wonen in Rotterdam, in de Goudse Wagenstraat Doe en Josijntje wonen op de Schiedamse Dijk, op de hoek van de Zevenhuissteeg Josijntje van der Burgh woont met haar tweede man, Martinus van Egmondt, in het Huis Jericho te Kralingen. 4. Drie verhalen over moeilijkheden met pachters bedienden. Adriaan en Pieter nemen het niet langer. 5. Nieuwe gegevens over de bewoners van Jaffa Drie was toch teveel De kinderen van Adriaan Middelhoek en Neeltje van der Meer Machteltje Huijgen Booij in de Lage Zwaluwe Naamregister deel III 7 113

7 -1e- Doe Middelhoek en Josijntje van der Burgh woonden eerst in het Oosten van Rotterdam; in de Goudse Wagenstraat, van

8 -1fDoe Middelhoek, een jongeman van Vlaardingen. Al de Middelhoeken die nu nog in leven zijn, waar ze ook mogen wonen, stammen af van Doe Middelhoek. Doe Middelhoek woonde te Vlaardingen. Hij is de zoon van Ary Wouters en Adriaentge Doe. Hij is geboren in een huisje aan de Rietdijk (tegenwoordig Maassluise Dijk), dat het eigendom van zijn ouders was. Waar de bebouwing langs de dijk ophoudt, stonden twee pastorieën. De uiterste werd bewoond door Ds. Hermanus Schulius, die te Vlaardingen gestaan heeft van Deze Predikant was het, die van Ary Middelhoek een stuk erf kocht. Dat was dus in ieder geval vóór Het huisje van Ary en Adriaentge zal dus nog meer naar het westen naast de pastorieën gestaan hebben. In dat huisje aan de Rietdijk woonde de familie Middelhoek, vader, moeder en vier kinderen, twee jongens en twee meisjes. Grootvader, Wouter Adriaens, de scheepstimmerman, was in 1640 reeds overleden en grootmoeder, Lijsbeth Floris, woonde als weduwe 24 jaar lang in het mooie huisje "Den Engel, in de Lijnstraat, van 1640 tot We weten wel tamelijk nauwkeurig waar, maar niet precies wanneer Doe geboren is. Alleen van de oudste van de vier kinderen weten we de exacte doopdatum, van Wouter, de oudste. Die doopdatum is 18 juli Er volgen nog drie kinderen, één jongen en twee meisjes. De jongen heette Doe en de meisjes heetten Lijsbeth en Marijtje. In welke volgorde we ze plaatsen moeten, is niet na te gaan. Doe kan op Wouter volgen, maar hij kan evengoed de allerjongste zijn. Doe werd plm geboren, en daar hij plm stierf, kunnen we zeggen, dat zijn leven samenvalt met de tweede helft van de 17e eeuw. Dat is juist het tijdperk, dat meestal de Gouden Eeuw wordt genoemd. In "Den Engel", het huis in de Lijnstraat. Als grootmoeder Lijsbeth Floris sterft, gaat de familie in de Lijnstraat wonen, in het familiehuis. Doe is dan een jongen van ongeveer 12 jaar. Op die leeftijd was men vroeger volwassen, werd het tijd om werk te zoeken. Kieskeurig was men dan bepaald niet. De hoofdzaak was dat men 's zaterdags een paar stuivers thuisbracht. Was er ergens een plaats vrij, was er een leerjongen nodig, dan greep men die gelegenheid met beide handen aan. De Vlaardingse archieven vertellen ons maar zelden welk ambacht de voorvaderen beoefenden. We weten toevallig, dat de grootvader van Doe een scheepstimmerman was. Het ambacht van Ary, zijn vader, weten we niet. Vader Ary is in 1667 gestorven. Toen Doe een ambacht kiezen moest, leefde vader Ary nog. Ik heb een sterk vermoeden, dat Ary hem bij de bakker in de leer gedaan heeft. Meer dan een vermoeden is het niet. De twee zonen van Doe zijn later volleerde bakkers. Vader is niet oud geworden, maar de jongens zijn waarschijnlijk groot geworden in de bakkerij. Misschien is er nog een kleine aanwijzing. De familie is jarenlang bevriend geweest met een bakkersgezin. Die vriendschap is al in 1621 begonnen. Eén van de 7 mannen, die in 1621 poorters werden van Vlaardingen was Barent Pauwelszn. Middelmans. Die nu was een bakker. Als in 1680 het vierde kind van Wouter gedoopt

9 -2wordt, treedt als doopgetuige op Machtelt Barents Middelmans, kennelijk een dochter van eerstgenoemde bakker. Niet onmogelijk dat Doe als knechtje in dienst gekomen is in de bakkerij. De moeder van Doe stierf in 1684 en in 1686 besluiten Doe en Lijsbeth en Marijtje het familiehuis te verkopen. De zusters verhuizen daarop naar Delft. Doe blijft in Vlaardingen. Als hij in 1690 te Rotterdam in het, huwelijk treedt, wordt daar genoteerd, dat hij een jongeman van Vlaardingen is, die daar in de Vischstraat woonde. Misschien in de kost bij de familie Middelmans? Bakkersknechtjes woonden dikwijls bij de baas in. Doe Middelhoek trouwt met Josina van der Burgh. Doe trouwde met een meisje uit Rotterdam. Als ze aantekenen wordt vermeld, dat de bruid in de Rijstuyn woonde. Dat was een gracht midden in de stad. Tuyn betekende vroeger omheinde ruimte. Ik denk dus, dat Rijstuyn betekent: opslagplaats van rijshout, zoals Houttuyn betekent: opslagplaats voor hout. Over Josina's ouders heb ik nog niets kunnen vinden, alleen dat de vader Pieter heette. Josina was de dochter van Pieter van der Burgh. In het trouwboek staat in de marge: "Alhier getrouwd den 3 mey 1690". En achter de kantlijn staat: "Doen Middelhoeck, j.m. van V1aardingen, wonend in de Vischsteegh, Josina van der Burhgh, j.d. van Rotterdam, wonend in de Rijstuyn." De gilden. Doe Middelhoek werd Rotterdammer. Hij verliet Vlaardingen. Dat valt te begrijpen. Vlaardingen worstelde voortdurend met armoede en achteruitgang; Rotterdam was een snelgroeiend stadje, met veel kans op succes en promotie. Het viel niet mee om zich te Vlaardingen als "meester" te vestigen. We leven nog steeds in de tijd van de gilden. Er zaten alleen "meesters" in het gildebestuur. Dat gildebestuur stelde het aantal "meesters" vast en zorgde ervoor, dat het meesterschap ten eeuwigen dage in bepaalde geslachten bleef. Was er geen zoon, dan was er wel een schoonzoon of een neef. Vreemden werden voor onoverkomelijk moeilijke meesterstukken gezet, zoons van gevestigde meesters behoefden dikwij1s niet eens een meesterstuk te leveren. Waren vele barrières overwonnen, dan werd er nog op voldoende kapitaal gelet. Neen, men kwam er niet gemakkelijk tussen. Alle leerjongens werden geen gezel, en maar weinig gezellen werden "meester". Het beste was de stad te verlaten en lange reizen te maken om ervaring op te doen. Rotterdam Doe verliet zijn geboortestad. Na zijn huwelijk met het Rotterdamse meisje, zocht hij zijn kansen in Rotterdam. Rotterdam was een snelgroeiend stadje. In 1630 was Rotterdam nog kleiner dan Delft en had nog geen inwoners. In 1690 naderde Rotterdam de Die mensen woonden in een flinke driehoek rondom de Laurenskerk. Aan de westzijde tot de Coolsingel en in het oosten tot de Goudsesingel. Langs de Maas was de Boompjeskade.

10 -3Later is men in die driehoek elk gaatje vol gaan bouwen. Toen werd het in die kleine ruimte benauwend. Men verzuimde de stadsgrenzen uit te leggen. 't Werd veel te vol en al die duizenden mensen loosden hun vuil in de stadsgrachten. 't Waren de vuile grachten die daar stonken. In de tijd toen Doe en Josina in Rotterdam woonden, was het nog een leuk fris stadje. Nog in 1793 wordt er gedicht: "Dit is het fraaje en frissche Rotterdam, Dat even als de stad aan 't scheeprijk IJ gelegen, Van visschers-hutten oorsprong nam, En tot den eersten rang der Koopsteên is gestegen, Ofschoon de dolle krijg er fel op hebb' gewoed, En 't oproer grauwzaamd in zijn ingewant gewroet." Een fraai en fris stadje was Rotterdam, toen Doe en Josina zich daar in 1690 vestigden. Een groeiende stad met veel nieuwe arbeidsplaatsen en prachtige kansen voor jonge mensen. In het hartje van de stad waren reeds enkele markante gebouwen: De Laurenskerk, de Prinsekerk, het Schielandhuis en het Admiraliteitshof. Op de markt stond reeds het standbeeld voor Erasmus, het enige standbeeld dat de Republiek rijk was. Men vindt dat alles meesterlijk getekend op de "Caart van de Stad Rotterdam door Joannes de Vou, Ao 1694". Dat is juist de tijd waarin Doe en Josina in Rotterdam woonden. De Republiek op de rand van een bankroet. We leven op het einde van de Gouden Eeuw. Het leek allemaal mooier dan het in werkelijkheid was. Vooral vreemdelingen tuurden zich blind op de "geweldige rijkdom" van de Repubiek. Na 1700 was het niet anders dan schijnrijkdom, die pracht en weelde van stad- en landpaleizen. Raadpensionaris Heinsius wist wel beter; hij kreeg grijze haren als hij dacht aan de treurige toestand van 's lands financiën. Na de Spaanse Successie-oorlog leefden we op de rand van een staatsbankroet. De rijkdom van de gouden eeuw had een ellendig soort mensen gekweekt, een aristocratie van verwaande nietsnutten, die geen spatje waardering konden opbrengen voor de knappe vakman en de eerzame burger. Het werd een tijd van flauwe gemanierdheid. Bij de Vrede van Rijswijk in 1697 verprutste men maanden om uit te zoeken welke gezant recht op voorrang had bij het binnenkomen van de zaal en hoe de gezanten zich om de ronde tafel moesten scharen. De ambachtslieden en gewone kooplieden treft geen schuld, maar er kwam een geslacht van groothansen potverteerders en pachters, die de sfeer vertroebelden en een toestand kweekten van onrecht, willekeur en wetsverkrachting, waar zelfs het rechtvaardige Hof van Holland niet tegen opgewassen was. Groothans spreekt: Uw gilden zullen nulles zijn En nooit een burger kapitein. Voorts, zo gij onze hoertjes trouwt, Krijgt ge een baantje zonder fout. En wie hiertegen enig woord uit In vierentwintig uur de poort uit. Zo werd de toestand in het land. Heren en knechten, rijken en armen, alles of niets!

11 -4Maar Rotterdam bloeit. Als de expansie van de Republiek plm voor goed uit is, begint de bloeiperiode van Rotterdam eerst recht. Het Rotterdamse bier was beroemd, vooral wegens het voortreffelijke water, waarover de stad in ruime mate beschikte. De V.O.C. had een belangrijk kantoor in Rotterdam. Vooral de suiker speelde als grondstof voor de veredelingsindustrieën een grote rol. Ook Rotterdam telde veel suikerraffinaderijen., Er was een rijke verscheidenheid van veredelingsbedrijven. Deze havenindustrieën vergrootten de bedrijvigheid in de havens. Rotterdam deed nog flink mee aan de haringvisserij. Van Rotterdam voeren soms 200 haringbuizen uit. Rotterdam werd een stapelmarkt voor goederen van Engeland naar Duitsland en omgekeerd. Door de gunstige ligging had Rotterdam ook al een groot deel van de Hollandse stapelmarkt tot zich getrokken. De hoogste bloei, wat de verhandelde goederen betreft, heeft gelegen tussen 1620 en In die bloeiperiode vestigen Doe en Josina zich in Rotterdam. Ik heb wel een vermoeden met welke nering ze zich hebben beziggehouden, maar ik durf het niet neerschrijven. Gissen doet missen. Het pachtersoproer van Ook Rotterdam had zijn grote Hansen. Ook Rotterdam had zijn belasting-pachters. Het verpachten van de belastingen was een schandelijke zaak. De meeste pachters waren uitzuigers en hun dienaren niet minder. Zo heer, zo knecht. Het was in Rotterdam dat de burgerij het eerst in verzet kwam tegen het verfoeilijke pachterssysteem. Voor alle accijnzen waren pachters; bier, wijn, meel, turf enz. Men kon geen artikel over de straat dragen of de dienaren van de pachters bemoeiden zich ermee. Inbeslagnemingen en afpersingen waren aan de orde van de dag. Alleen water en lucht waren nog niet belast. Rotterdam heeft zijn eerste pachtersoproer gekend in Dat was al een goed begin voor Doe en Josina. Heel Rotterdam was dagenlang in hevige beroering. Dat ging zo. Het volgende verhaal is uit Jaap ter Haar: Geschiedenis der Lage Landen, deel III, bladzijden 314 en 315. "Ook te Rotterdam vormden de belastingen, geheven op wijn, aanleiding tot een rel. Belastinginner Van der Steen is zo corrupt als de pest. We mosten hem maar eens op zijn mieter komen, gromden enkele adelborsten, bij wie de te dure wijn blijkbaar niet goed gevallen was. Ze slaan de gehate Van der Steen de hersens in. Dan grijpt de baljuw en schout Mr. Jacob van Zuy1en van Nijeve1t in -- al heeft hij zelf veel boter op het hoofd. In het jaar 1672 was deze Jacob nog straatarm. Rijk geworden door uiterst bedenkelijke praktijken, heeft hij zich de naam Nijevelt aangematigd. Als "agent" van de Prins van Oranje te Rotterdam kan hij zijn regenten haast willoos aan zich laten gehoorzamen -- en met behulp van prostituees heeft hij heel wat keren chantage op die rijke heren gepleegd. Want overspel is in de Republiek een strafbaar feit.

12 -4a-

13 -4b-

14 -5Deze Jacob Van Zuylen van Nijevelt veroordeelt één van de aanranders tot de dood op het schavot. Een groot deel van Rotterdam komt op de been, als de scherprechter het vonnis heeft voltrokken. Op naar het huis Van Van der Steen! Een woeste menigte slaat daar de boel kort en klein, en drinkt en passant de wijnkelder leeg, terwijl de familie Van der Steen zich angstig op de zolder verscholen houdt. Wij plunderen al Van der Steen. Nu gaane wij naar Quakelbeen. En dan naar Jacob van Zuylen. Wij zullen hem doen huilen. De schutterij kijkt achter de kanonnen toe hoe de boze Rotterdammers zich op het huis van Jacob Van Zuylen werpen. Zij breken het tot de grond toe af. Niets van zilver, porselein en kostbare schilderijen blijft gespaard, zelfs de zure appels aan de bomen in de tuin eet het nijdige volk ook nog op. Tijdens de plundering komen de bewijzen van Van Zuylen's corruptie onmiskenbaar aan het licht. Ergerlijk is, dat koning-stadhouder Willem III hem ondanks dat de hand boven het hoofd houdt. Mr. Jacob ontvangt zelfs gulden voor de geleden schade. Straf de schuldigen van dit oproer, beveelt de Prins vanuit Engeland. Het duurt maanden alvorens de geschokte stad tot rust komt onder een nieuwe magistraat. De plundering van het huis van Van Zuylen maakte alom diepe indruk. Zo zeer zelfs, dat we op porseleinen borden en kommen afbeeldingen van deze gebeurtenis terugvinden." Men had een begin gemaakt met de strijd tegen de pachters met hun dienaren. Dat was een rechtvaardige strijd, en het doet me genoegen te kunnen meedelen, dat de zoons van Doe en Josina voortdurend in de contramine waren met de dienaren van de pachters; of het nu ging over koren, of over turf of over wat anders. Ze streden op hun manier tegen onrecht en willekeur. We krijgen daar nog verschil1ende voorbeelden van te zien. Bruiloft in de Rijstuyn, 3 mei Ze waren aangetekend op 16 april 1690, Doe en Josina. Dat verdient onze aandacht. Dit huwelijk is voor de familie Middelhoek zeer belangrijk. De bruidegom Doe was niet zo jong meer. Hij zat dichter bij de 40 dan bij de 30. Als deze Doe eens volhard had in zijn vrijgezellenbestaan? Dan was er nu niemand in heel Nederland meer die Middelhoek heette. De bruid Josina moet volgens mijn berekening een jaar of tien jonger zijn geweest. Als het initiatief tot dit huwelijk uitgegaan is Van Josina, dan verdient ze van ons een erepalm. Ze is ons aller moeder. Ik zou graag meer aandacht besteden aan deze bruiloft, maar ik weet er te weinig van. Het enige wat we kunnen overwegen is wie er zo al op dat feest geweest kunnen zijn. De ouders van Doe waren reeds lang overleden. De ouders van Josina ken ik niet. Het naspeuren kost veel tijd. Haar vader heette Pieter. Er waren twee zusters van Doe op de bruiloft: Lijsbeth en Marijtje. Die dames woonden al enige jaren in Delft op de Oude Langendijk. Ze waren Doen en zijn bruid welgezind. Dat

15 -6hebben ze in 1693 laten blijken, toen ze in haar testament Doe met een legaat vereerden. Dan was er nog een schoonzuster van Doe. De weduwe van zijn broer Wouter, die ook Lijsbeth heette. Ze was er met haar tienjarig zoontje Ary. Dat is de latere Ary Woutters Myddelhoeck, zoals hij zelf tekende. Hij werd de Vlaardingse bedienaar van begrafenissen. Meer familie Van Doens kant kon er niet geweest zijn. En wie waren er van Josina's kant? Dat is niet precies te zeggen. Alleen weet ik zeker dat Josina twee zusters had, en misschien wel drie. Daar was eerst Anna, voluit Annetje Pieters van der Burgh. We komen haar in onze geschiedenis een paar malen tegen. Ze woonde op de buitenplaats Jeruzalem, d.w.z. ze was daar dienstmaecht. We horen wel meer over haar. Josina had nog een zuster, Marijtje, voluit Marijtje Pieters van der Burgh. Met wie ze getrouwd geweest is, weet ik nog niet. Ze had twee dochters Marijtje en Apolonia. We vonden ook nog Margaritha van der Burgh, die getrouwd was met Dirk Fibres. Dat zal ook wel een zuster geweest zijn van Josina, want in 1734 wordt als voogd voor haar minderjarige erfgenamen benoemd Martinus van Egmondt, de tweede echtgenoot van Josina. Dat kan haast niet missen. Daar waren dus a1 vijf volwassen vrouwen om de bruiloft meer luister bij te zetten. Hoe zouden die dames er hebben uitgezien? Zouden ze zich ter ere van het bruidspaar naar de laatste mode hebben gekleed? Op de schilderij Van Johannes de Vou van 1694 staan heel wat dames afgebeeld. Het meest kenmerkende van haar toilet is de Spaanse mantilla. Het haar werd met behulp van enig draadwerk zo hoog mogelijk opgekamd en daarover kwam hat fijne kantwerk van de mantilla. Dat moest dienen om de Hollandse dames zoveel mogelijk op Spaanse schonen te laten gelijken. Evenals de Spaanse dames hielden de Hollandse een waaier in de hand, nodig of niet nodig. De Goudse Wagenstraat. Waar gingen Doe en Josine wonen? Hun eerste huis stond in de Goudse Wagenstraat. Van die straat hebben we een mooie afbeelding. Ik las, dat de Goudse Wagenstraat van vroeger meer naar het westen lag dan de tegenwoordige. Hoe dat kan begrijp ik niet. Dat was dan toch zeker een andere straat met dezelfde naam. Onze afbeelding is goed en duidelijk. Inderdaad een wagenstraat. Een reiswagen staat stil voor een logement. Op de brug nadert nog een reiswagen. Het huis naast het logement gaat schuil achter de eerste. Onwillekeurig moet ik denken aan een bakkerswinkel. Zouden Doe en Josina daar gewoond hebben? Ongetwijfeld een mooie plaats voor neringdoenden. De straat verbreedt zich daar tot een plein. Een mooie stop- en parkeerp1aats voor de postkoetsen en reiswagens, die in het oosten van Gouda komen. Een goed gekozen plaats om zaken te doen. Toch hebben Doe en Josina daar slechts een paar jaren gewoond. Ze zijn daar gelukkig geweest, lijkt me. De zaken konden misschien beter gegaan zijn, maar hun familieleven was gelukkig en voorspoedig zolang ze in de Goudse Wagenstraat woonden.

16 -6a-

17 -7De geboorte van Adrianus en Pieter. In het huis aan de Goudse Wagenstraat werd eerst een jongen geboren, Adrianus of Ary genaamd. Hij heette natuurlijk naar de vader van Doe. De jongen werd 28 januari 1691 gedoopt. In de Laurenskerk misschien? In het doopboek staat dat de vader Dirck Middelhoek heette. Doe is in Rotterdam Dirck geworden. Die naamsverandering heeft mij op een dwaalspoor gebracht. Op blz. 9 van V1aardingen II heet de eerste doopgetuige Dirck Arentsz. Die heb ik voor oom Doe, alias oom Dirck aangezien. Als doopgetuigen treden nu in 1691 op de mij onbekende Thijs de Vercker en E1isabeth Middelhoeck. De laatste is tante Lijsbeth van Delft. Het kind Adrianus of Ary bleef gelukkig in leven. 2 november 1692 wordt het tweede kind gedoopt. Het wordt genoemd naar Josina's vader Pieter. Er was nu maar één doopgetuige en dat was Annette Pieters. Dat was natuurlijk Josina's zuster, tante Anna.

18 -7a- Daarna woonden Doe en Josijntje in het Westen van Rotterdam. Ze woonden op de Schiedamse Dijk, op de hoek van de Zevenhuissteeg, van Josijntje woonde daar nog van met haar tweede man, Martinus van Egmondt.

19 -7bDe Schiedamse Dijk, hoek Zevenhuissteeg. Na de geboorte van het tweede kind zijn Doe en Josina om mij onbekende redenen naar de Schiedamse Dijk verhuisd. Daar hebben ze met grote tegenspoed te kampen gekregen. Grote moeilijkheden in hun gezinsleven. Als een echte Rotterdammer de naam Schiedamse Dijk hoort, fronst hij de wenkbrauwen. Hij denkt aan de Schiedamse Dijk van vóór de 2e wereldoorlog. Toen was de Dijk een oord van Jan Plezier, de rosse buurt, een Eroscentrum. 't Zal hem moeilijk vallen bij de naam Schiedamse Dijk ergens anders aan te denken. Toch zal dat moeten, want in de dagen van Doe en Josina was daar nog geen sprake van. In Vlaardingen woonde Doe aan de rivierdijk in de richting Maassluis en in Rotterdam woonde hij weer aan de rivierdijk, nu in de richting Schiedam. De Schiedamse Dijk vindt u langs de Leuvehaven. Een van de stegen heette de Zevenhuissteeg. U kunt de naambordjes nog vinden. Ga maar niet kijken, want u vindt niets, maar dan ook niets meer terug uit de oude tijd. Ge vindt alleen magazijnen, winkels, pakhuizen en kantoorgebouwen. Toch leuk, dat we de naambordjes nog vinden: Schiedamse Dijk, maar ook Zevenhuissteeg. Doe en Josina hebben hun zaak verplaatst van de Goudsewagenstraat naar de Schiedamse Dijk. Ze woonden op de hoek van de Zevenhuissteeg. Ik moet aan een bakkerij denken, maar dat is slechts een dwanggedachte. Het was natuurlijk wel weer een mooi punt om brood te verkopen. Er kwamen veel schippers in de Leuvehaven. Evenals de Goudsewagentraat was het één van de oudste en drukste punten van Rotterdam. De Goudsewagenstraat wordt voor het eerstgenoemd in Verder vinden we in het boek: "Beschrijvingen van de straat- en steegnamen van Rotterdam" het volgende over de Zevenhuissteeg: "Dat deze steeg haar naam te danken heeft aan een aantal huisjes, waaruit zij bestond blijkt uit de verkoop, de 13e mei 1639, van 7 huisjes aan de Schiedamse Dijk, Westzijde, gelegen aan de Hang, waarin de huisjes uitkomen. In 1642 worden ook nog als belending opgegeven van een erf aan de Schiedamse Dijk "de erven van de Zeven huisjes". In 1644 draagt de steeg deze naam reeds. Vóór die tijd had zij de naam Jan Dammanssteeg, die 12 april 1613 verschillende erven

20 -8op de hoek van en in deze dwarsstraat, ten noorden van zijn brouwerij, van de stad aankocht. Er was nog een rijtje huizen in de binnenstad, dat reeds langer "de zeven huisjes" heette. Dat waren "de oude", de andere "de nieuwe" zevenhuisjes. Een nieuw begin. Op de hoek van de Schiedamse Dijk en de Zevenhuissteeg beginnen Doe en Josina een nieuwe zaak. Het wordt een tijd van tegenspoed en verdriet. Ze krijgen in de korte periode van 4 jaren 4 kinderen, die allen na enige weken of maanden weer sterven. Dat lijkt mij een smartelijke zaak. 't Is niet moeilijk om zich voor te stellen hoe de moeder Josina voortdurend worstelen moest om het zwakke leventje in stand te houden. De afgedwongen erkenning van het hopeloze van de zaak moet moordend geweest zijn. Daarbij had Josina nog de zorg voor haar twee eerste kinderen Adriaan en Pieter, die gelukkig gezond opgroeiden. 4 kinderen, geboren en weer gestorven september 1695 wordt Doen gedoopt. Volgens de man die het doopboek bijhield, heetten de ouders toen Doen Middelroeck en Jasijna van der Burgh. Ze woonden op den Schiedamsen diek. De enige doopgetuige was de trouwe tante Anna, een zuster van de kraamvrouw, voluit Annetje Pieters van der Burgh. Het kind werd begraven op 4 okober 1695, een paar weekjes oud. De vader heette op de dag van de begrafenis Daen of Dick Middelhoek januari 1697 wordt er weer een Doen gedoopt. De man van het doopboek noteert de namen van de ouders. Hij brengt het er deze keer fatsoenlijk af: Doen Middelhoek en Jesijna Middelhoek. Ze wonen op den Schiedamsen Dijck. De doopgetuige is weer tante Anna. Het jongetje stierf. De begrafenisdatum is niet te vinden augustus 1698 wordt Wouter gedoopt. De tweede Doen leefde toen zeker nog. De ouders heten nu: Doen Middelrock en Jesijna Middelrock. Ze woonden o.d. Dijck. Nu zijn de tantes uit Delft overgekomen. Het kind heette naar haar overleden broer. De getuigen worden genoemd: Marija Middelrock en Lysabeth Middelrock. Er was nog een derde doopgetuige: Heindrick van den Bergh. Een broer van Josina misschien? Het jongetje, Wouter, werd 14 oktober 1698 begraven, een paar maandjes oud. Bij de begrafenis heette de vader Doen Middelhock, maar voor het geval dat de lezer niet goed begrijpen zou, wie er werd bedoeld, heeft de man erbij gezet; "Dick op den hoek van de 7-huytsstech". Dan begrijpen we het beter! - 6 september 1699 werd een meisje geboren, Adriaentie. Wat zal Josina geworsteld hebben om dat meisje te behouden. De ouders waren Doen Middelhouck en Josina Middelhouek. Ze woonden nog steeds op den Dijck. De zusters van Doe zijn weer uit Delft gekomen. Ze heetten nu: Maritie Middelhouck en Lijsbet Middelhouck. Al het geworstel en getob hielp niet: Adriaentie stierf. Ze werd 28 oktober 1699 begraven 7 weken oud.

21 -9De dood van Doen, in Dat was een enorm moeilijke periode in het leven van Josina. Maar het ergste komt nog. Na al deze gebeurtenissen stierf Doe, de vader. De exacte begrafenisdatum weten we niet. Dat valt ook niet na te zien. De officiële begrafenisboeken beginnen in Rotterdam in 1709 pas. Het valt wel uit te rekenen. Toen het laatste kind begraven werd, leefde Doen nog, dat was 28 oktober Josina hertrouwde 23 januari Doen is dus in het jaar 1700 gestorven. Na 4 kinderen naar het graf gebracht te hebben, stierf Doe zelf. Zijn broer Wouter stierf te Vlaardingen op de leeftijd van 31 jaar. Doe stierf ook jong, hij heeft de 50 niet gehaald. Waar zou hij aan gestorven zijn, dat melden de archieven niet. Op de begrafenis waren een paar zusters van Doe en een paar zusters Van Josina en enkele vrienden. En niet te vergeten de Vlaardingse neef Ary Woutterse Myddelhoeck, een jongeman van 20 jaar. Achter de baar liepen de twee kleine jongens: Adrianus en Pieter, 9 en 8 jaar oud. Toen de gasten na de begrafenis vertrokken waren, bleef Josina in grote zielenood met haar twee kleine jongens achter. Dit was voor haar het einde, ze zag geen licht meer. Wie was Martinus van Egmondt. Niet vrij van fantasie, maar toch ook niet zonder reden, beweer ik, dat was de meesterknecht, die in het bakkerij-bedrijf van Josina de plaats ging innemen van Doe, die in 1700 zo schielijk gestorven was. Ik geloof zelfs dat hij bij Josina inwoonde, want hij woonde ook op de Schiedamse Dijk. Hoe kwam die weduwe aan een goede meesterknecht, een bedrijfsleider, die er zijn kon: Advertenties plaatsen in dag- en weekbladen was er nog niet bij. Arbeidsbureaus moesten nog worden uitgevonden. Het kon alleen door persoonlijke relaties en contacten. Het lijkt mij dat Martinus van Egmondt iemand uit Schoonhoven was. Hij was bijv. in het bezit van een obligatie groot f. 720 van de Gereformeede Parochiekerk te Schoonhoven. Later brengt hij bij een afrekening naar voren f , omdat hij een reis gemaakt heeft naar Schoonhoven, heen en terug. Dan volgt de vraag: had Josina dan connecties in Schoonhoven? Dat valt niet met zekerheid te zeggen. Wel vond ik bij de Oud-Notariële Acten, onder nummer 3876/767 een testament gedateerd 17 oktober 1719, van de bejaarde dochter Anna van der Burgh. Dat kan een tante geweest zijn van Josina. Ik zeg nog eens met nadruk, dat ik de zekerheid niet kan aantonen. Het is misschien toeval dat deze Anna van der Burgh wel in Schoonhoven woonde. Josina hertrouwt, 23 januari Martinus van Egmondt lijkt me een uitstekende, ondernemende kerel, die de verlopen zaken weer op de been bracht. Een man, die een goede invloed had op de twee opgroeiende jongens Adrianus en Pieter. Josina had respect voor hem en de genegenheid was wederkerig. Ze besluiten met elkaar in het huwelijk te treden. Dus trouwde de vrouw met de knecht, en dat was goed bekeken. Martinus was niet alleen een goede werker, met durf en ondernemingsgeest, maar naar het zich liet aanzien, zou hij ook een goede stiefvader worden; en hij was niet onbemiddeld ook.

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

Canonvensters Michiel de Ruyter

Canonvensters Michiel de Ruyter ARGUS CLOU GESCHIEDENIS LESSUGGESTIE GROEP 8 Canonvensters Michiel de Ruyter Michiel Adriaanszoon de Ruyter werd op 23 maart 1607 geboren in Vlissingen. Zijn ouders waren niet rijk. Michiel was een stout

Nadere informatie

Wie was Schafrat(h)? En wat was de relatie met Van Gogh?

Wie was Schafrat(h)? En wat was de relatie met Van Gogh? Wie was Schafrat(h)? En wat was de relatie met Van Gogh? Soms weten bezoekers ons tijdens rondleidingen te vermelden dat Vincent van Gogh ooit een kamertje bewoonde in hotel Schafrath aan het Park in Nuenen.

Nadere informatie

Voorwoord. Rome en de Romeinen

Voorwoord. Rome en de Romeinen Voorwoord Rome en de Romeinen Dit verhaal speelt in Rome, ongeveer 2000 jaar geleden. Rome was toen een rijke stad, met prachtige gebouwen. Zoals paleizen voor de keizers, voor de Senaat en voor de grote

Nadere informatie

Is Jezus de Enige Weg? Is het christendom de enig ware religie?

Is Jezus de Enige Weg? Is het christendom de enig ware religie? Is Jezus de Enige Weg? Is het christendom de enig ware religie? Johannes 14:6 Jezus zeide tot hem: Ik ben de weg en de waarheid en het leven; niemand komt tot de Vader dan door Mij. Genesis 20:1-12 1 Abraham

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

GOD TEST ABRAHAM S LIEFDE

GOD TEST ABRAHAM S LIEFDE Bijbel voor Kinderen presenteert GOD TEST ABRAHAM S LIEFDE Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Tammy S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Alleen een plastic tasje

Alleen een plastic tasje Alleen een plastic tasje Gaat u zitten, fijn dat u er bent. Wilt u thee? Met suiker? Zal ik beginnen bij het begin? Ik woon hier sinds 1970. Toen ik hier aankwam, had ik alleen een klein plastic tasje

Nadere informatie

Het Onderzoek. Laura Koopman Groep 7 woensdag 5 maart 2014 HET ONDERZOEK

Het Onderzoek. Laura Koopman Groep 7 woensdag 5 maart 2014 HET ONDERZOEK Het Onderzoek Laura Koopman Groep 7 woensdag 5 maart 2014 HET ONDERZOEK Inhoud In deze hoofdstukken is mijn werkstuk verdeeld: 1.Christiaan Huygens blz: 4 2.Antonie van Leeuwenhoek blz: 6 3.De beschrijving

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

LEVEN MET LEF Bijbelstudie 6: Een vrouw voor Izak: Op zoek naar de ware Jacob(a)

LEVEN MET LEF Bijbelstudie 6: Een vrouw voor Izak: Op zoek naar de ware Jacob(a) LEVEN MET LEF Bijbelstudie 6: Een vrouw voor Izak: Op zoek naar de ware Jacob(a) Bijbelstudie 6 Leven met lef Een vrouw voor Izak: op zoek naar de ware Jacob(a) Hervormde Gemeente van Enter Contact: Ds.

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Gerechtsbestuur Schalkwijk, 1685-1810 (105)

Gerechtsbestuur Schalkwijk, 1685-1810 (105) NT00105_16 Nadere Toegang op inv. nr 16 uit het archief van het Gerechtsbestuur Schalkwijk, 1685-1810 (105) H.J. Postema November 2014 Inleiding Dit document bevat regesten van de processen die voor het

Nadere informatie

Notariële Akten na Overlijden Klaas Breedijk (172 )

Notariële Akten na Overlijden Klaas Breedijk (172 ) Notariële Akten na Overlijden Klaas Breedijk (172 ) (Tussen haakjes de RIN nummers in de stamboom www.breedijk.net. ) Klaas Breedijk: ik heb opgezocht wat ik op internet allemaal gevonden heb over zijn

Nadere informatie

DE GEBOORTE VAN JEZUS

DE GEBOORTE VAN JEZUS Bijbel voor Kinderen presenteert DE GEBOORTE VAN JEZUS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd door:

Nadere informatie

DE RIJKE MAN, DE ARME MAN

DE RIJKE MAN, DE ARME MAN Bijbel voor Kinderen presenteert DE RIJKE MAN, DE ARME MAN Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Herinnering aan Elisabeth Bangert - tante Betje (1870-1964) FREEK DIJS

Herinnering aan Elisabeth Bangert - tante Betje (1870-1964) FREEK DIJS Herinnering aan Elisabeth Bangert - tante Betje (1870-1964) FREEK DIJS Van wie ben jij er één? Dat was telkens de vraag van tante Betje als ik bij mijn oma, haar zuster, kwam logeren in Baarn. Die vraag

Nadere informatie

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN

DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN DE WEEK VOOR WE HET AV0NDMAAL VIEREN AVONDMAAL VIEREN Het Avondmaal is meer dan zomaar een maaltijd. Om dat te begrijpen, is dit boekje gemaakt. Vooral is daarbij gedacht aan de kinderen, omdat zij met

Nadere informatie

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Als je iets verkeerd doet, verdien je straf. Ja toch? Dat is eerlijk. Er is niemand die nooit iets

Nadere informatie

1 Het ontstaan van het Koninkrijk 10. 2 De geboorte van een prins 16. 3 De jeugd van prins Willem-Alexander 20

1 Het ontstaan van het Koninkrijk 10. 2 De geboorte van een prins 16. 3 De jeugd van prins Willem-Alexander 20 Inhoud Stamboom van het Koninklijk Huis 6 Inleiding 9 e 1 Het ontstaan van het Koninkrijk 10 2 De geboorte van een prins 16 3 De jeugd van prins Willem-Alexander 20 4 De studententijd van prins Willem-Alexander

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Maxima Inleiding Ik hou mijn werkstuk over Máxima, omdat je erg vaak iets over Máxima hoort en ik dacht dat je daar veel informatie van hebt. Maar ik weet ook nog niet echt de rol van Máxima en ik hoop

Nadere informatie

Kastelen in Nederland

Kastelen in Nederland Kastelen in Nederland J In ons land staan veel kastelen. Meer dan honderd. De meeste van die kastelen staan in het water. Bijvoorbeeld midden in een meer of een heel grote vijver. Als er geen water was,

Nadere informatie

NEDERLAND IN DE 16e EEUW

NEDERLAND IN DE 16e EEUW NEDERLAND IN DE 16e EEUW In de 16e eeuw vielen de Nederlanden onder de Spaanse overheersing. Er bestonden grote verschillen tussen de gewesten (= provincies), bv: - dialect - zelfstandigheid van de gewesten

Nadere informatie

Menze Fernandus van Houten

Menze Fernandus van Houten Liturgieboekje bij het afscheid van Menze Fernandus van Houten * Groningen, 10 februari 1931 Tolbert, 21 februari 2016 in een samenkomst op donderdag 25 februari 2016, om 11.00u in de Gereformeerde Kerk

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

Stadsarchief Rotterdam, Digitale Stamboom http://www.stadsarchief.rotterdam.nl/

Stadsarchief Rotterdam, Digitale Stamboom http://www.stadsarchief.rotterdam.nl/ Stadsarchief Rotterdam, Digitale Stamboom http://www.stadsarchief.rotterdam.nl/ Dopeling Gerrit Vader Jan Ariense Moeder Maritie Gerrits Getuige Annetie Gerrits Plaats Rotterdam Datum doop 12-06-1697 Wonende

Nadere informatie

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep

Boekje over de kerk. voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Boekje over de kerk voor kinderen van ca. 4 10 jaar gemaakt door de jongste catechisatiegroep Over dit boekje Wij hebben op catechisatie wat geleerd over de kerk. Daar willen we je wat over vertellen.

Nadere informatie

EEN PRINS WORDT EEN HERDER

EEN PRINS WORDT EEN HERDER Bijbel voor Kinderen presenteert EEN PRINS WORDT EEN HERDER Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Erna van Barneveld

Nadere informatie

Warder in Gevelstenen. De oude huizen van Warder met hun gevelstenen

Warder in Gevelstenen. De oude huizen van Warder met hun gevelstenen Warder in Gevelstenen De oude huizen van Warder met hun gevelstenen Warder in Gevelstenen Een aantal oude huizen en boerderijen van Warder zijn voorzien van een gevelsteen. Hierop staat aangegeven wanneer

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

1195. Op deze plaats stond waarschijnlijk de boerderij van onze voorvader Cornelis Gerritsz Breedijcken.

1195. Op deze plaats stond waarschijnlijk de boerderij van onze voorvader Cornelis Gerritsz Breedijcken. 1. 1195. Op deze plaats stond waarschijnlijk de boerderij van onze voorvader Cornelis Gerritsz Breedijcken. 2. Haaswijk Boerderij Haaswijk gezien vanaf het water. 59. Pachtboerderij van Nicolaas Breedijk.

Nadere informatie

Enkele opmerkingen naar aanleiding van een bijschrift over kasteel Crayenstein.

Enkele opmerkingen naar aanleiding van een bijschrift over kasteel Crayenstein. Enkele opmerkingen naar aanleiding van een bijschrift over kasteel Crayenstein. Uit: C. Baardman, Leo J. Leeuwis, M.A. Timmermans, Langs Merwede en Giessen (Den Haag 1961) Op de zuidelijke oever van de

Nadere informatie

In het oude Rome De stad Rome

In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome is héél oud. De stad bestaat al meer dan tweeduizend jaar. Rome was de hoofdstad van het grote Romeinse rijk. De mensen die naar Rome kwamen,

Nadere informatie

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn

Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Naam: DE BEELDENSTORM Ketters Luther en Calvijn Filips II In 1566, meer dan vierhonderd jaar geleden, zijn veel mensen boos. Er is onrust in de Nederlanden. Er zijn spanningen over het geloof, veel mensen

Nadere informatie

Rembrandt van Rijn. Hoofdstuk 1 : Rembrandt zijn eerste jaren.

Rembrandt van Rijn. Hoofdstuk 1 : Rembrandt zijn eerste jaren. Rembrandt van Rijn Hoofdstuk 1 : Rembrandt zijn eerste jaren. Rembrandt is op 15 juli 1606 in Leiden geboren. Rembrandt zijn vader was eigenaar van een molen. Die molen was niet bewoonbaar. Hun huis stond

Nadere informatie

Zes generaties warme toewijding

Zes generaties warme toewijding Zes generaties warme toewijding De geschiedenis van familiebedrijf Bakker van de Ven Bij gelegenheid van het 75-jarig bestaan in Venhorst Venhorst, juni 2010 PAG 1 INHOUD Voorwoord Inleiding 1 Martinus

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

De Romeinen. Wie waren de Romeinen?

De Romeinen. Wie waren de Romeinen? De Romeinen Wie waren de Romeinen? Lang voor de Romeinen naar ons land kwamen, woonden ze in een kleine staat rond de stad Rome. Vanaf 500 voor Christus begonnen de Romeinen met gebiedsuitbreiding. Als

Nadere informatie

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Zakelijke gegevens: 1. Titel van het boek: De jongen in de gestreepte pyjama. 2. Het boek heeft geen ondertitel. 3. De auteur van het boek is John Boyne 4. Het

Nadere informatie

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan.

De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. De gelijkenis van de barmhartige Samaritaan. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen

Nadere informatie

Inhoud. Het leven van Escher. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld op z n kop.

Inhoud. Het leven van Escher. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld op z n kop. Inhoud. Blz. 1. Blz. 2. Blz. 3. Blz. 4. Blz. 5. Blz. 6. Blz. 7. Blz. 8. Blz. 9. Blz. 10. Blz. 11. Kaft Inhoud Het leven van Escher. Moeilijke jaren. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld

Nadere informatie

GODS BELOFTE AAN ABRAHAM

GODS BELOFTE AAN ABRAHAM Bijbel voor Kinderen presenteert GODS BELOFTE AAN ABRAHAM Geschreven door: E. Duncan Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Tammy S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag

Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag Elk jaar op de ochtend van 14 augustus is er een korte plechtigheid in de ontvangsthal van de oude Tweede Kamer. Een kleine groep

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert JACOB DE BEDRIEGER

Bijbel voor Kinderen. presenteert JACOB DE BEDRIEGER Bijbel voor Kinderen presenteert JACOB DE BEDRIEGER Geschreven door: E. Duncan Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Kerr en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

De Franse keizer Napoleon voerde rond 1800 veel oorlogen in Europa. Hij veroverde verschillende gebieden, zoals Nederland en België. Maar Napoleon leed in 1813 een zware nederlaag in Duitsland. Hij trok

Nadere informatie

Preek verlamde man door het dak. Lieve Gemeente,

Preek verlamde man door het dak. Lieve Gemeente, Lieve Gemeente, Waar woont God? Waar is God thuis? Die vraag hebben we hier wel eens besproken n.a.v. ons mooie kerkgebouw. Een mooi huis van God is hier gebouwd. Maar zoals de eerste predikant van deze

Nadere informatie

DE HEMEL, GODS PRACHTIGE THUIS

DE HEMEL, GODS PRACHTIGE THUIS Bijbel voor Kinderen presenteert DE HEMEL, GODS PRACHTIGE THUIS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd door: Bible for

Nadere informatie

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Dit hoofdstuk gaat over opstand in Amerika, Frankrijk en Nederland. Deze opstanden noemen we revoluties. Opstand in Amerika (1775). De

Nadere informatie

Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.2 Wie heeft de macht? Deel 2. Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht?

Tijd van regenten en vorsten 1600 1700. 6.2 Wie heeft de macht? Deel 2. Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht? Onderzoeksvraag: Wie hadden in de Republiek, in Frankrijk en in Engeland de politieke macht? Kenmerkende aspect: Het streven van vorsten naar absolute macht. De bijzondere plaats in staatskundig opzicht

Nadere informatie

Gebeurtenis Regeerperiode 1403-1442

Gebeurtenis Regeerperiode 1403-1442 Johanna van Polanen is pas 11 jaar als ze trouwt. Dit komt doordat haar familie een verstandshuwelijk sluit. Ontvang 100 florijnen. 1403 Engelbrecht de Eerste van Nassau trouwt met Johanna van Polanen.

Nadere informatie

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40)

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40) Liturgisch bloemstuk bij de 40 dagen tijd en Pasen 2015 Elke week wordt één kaars gedoofd, van de kandelaar met 8 kaarsen. Er is elke week een boog bekleed met klimop, als beeld van het verbond van God

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE VERLOREN ZOON

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE VERLOREN ZOON Bijbel voor Kinderen presenteert DE VERLOREN ZOON Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

DE WIJZE KONING SALOMO

DE WIJZE KONING SALOMO Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO

Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel Voorwoord Gijsbrecht van Amstel leefde rond 1300. Hij was de belangrijkste man van de stad Amsterdam in die tijd. Gijsbrecht was geliefd bij de bevolking van Amsterdam, maar hij had ook veel vijanden.

Nadere informatie

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF

GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Bijbel voor Kinderen presenteert GOD EERT JOZEF, DE SLAAF Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: M. Maillot en Lazarus Aangepast door: M. Maillot en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Presentatie Kindermonument Groep 8 2013 2014 St. Catharinaschool Vormgeving de kinderen met hulp van meester Roomer

Presentatie Kindermonument Groep 8 2013 2014 St. Catharinaschool Vormgeving de kinderen met hulp van meester Roomer Presentatie Kindermonument Groep 8 2013 2014 St. Catharinaschool Vormgeving de kinderen met hulp van meester Roomer aisha kindsoldaten Kindsoldaten, ik ruik haat. Dat gebeurt, als je kinderen niet spelen

Nadere informatie

ROSANNE. Oh, oh, oh. Van Aemstel Produkties - De leukste uitjes van Amsterdam - www.amterdamexcursies.nl

ROSANNE. Oh, oh, oh. Van Aemstel Produkties - De leukste uitjes van Amsterdam - www.amterdamexcursies.nl ROSANNE Rosanne, ik weet dat er heel veel mannen zijn Elke keer weer een ander en mij doet 't pijn Want jou liefde waarmee jij mij soms verblijdt Wil ik liever, liever, liever, liever voor altijd Als ik

Nadere informatie

3. Het begin. De Dam in 1648

3. Het begin. De Dam in 1648 3. Het begin Oostzaandam In den beginne... was er water. Zo zou je een verhaal over de streek rond de Zaan kunnen beginnen. In den beginne was het in ieder geval het water dat samen met de wind bepaalde

Nadere informatie

De Nederlandse geschiedenis vanuit een onverwachte hoek. Willem van Oranje

De Nederlandse geschiedenis vanuit een onverwachte hoek. Willem van Oranje De Nederlandse geschiedenis vanuit een onverwachte hoek Willem van Oranje Willem van Oranje Wij brengen een muzikaal theaterstuk over prins Willem van Oranje. Tijdens deze familievoorstelling blikt de

Nadere informatie

Het leven van Petronella Kortenhof (l8 1 1-1885), een Haarlemse vondelinge en inwoonster van Heemstede.

Het leven van Petronella Kortenhof (l8 1 1-1885), een Haarlemse vondelinge en inwoonster van Heemstede. Het leven van Petronella Kortenhof (l8 1 1-1885), een Haarlemse vondelinge en inwoonster van Heemstede. Inleiding Bij het invoeren van een Heemsteedse huwelijksakte van het echtpaar Hooreman-Kortenhof

Nadere informatie

2 De oprichting van de VOC en de WIC zorgde ervoor dat overal op de wereld Zeeuwse en Hollandse schepen voeren.

2 De oprichting van de VOC en de WIC zorgde ervoor dat overal op de wereld Zeeuwse en Hollandse schepen voeren. Tijdvak 6 Toetsvragen 1 In de Tijd van Vorsten en Regenten werden in ook in de Nederlanden de eerste handelstochten naar Azië georganiseerd. Hoe werden deze tochten gefinancierd? A De Nederlandse overheid

Nadere informatie

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan welkom juni in de open deur dienst 19 2016 Thema: Verlangen naar God n.a.v. Psalm 42 voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan organist: Christian Boogaard Welkom en

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Filips. Over Filips. Info. Bekenden van Filips. Filips. Tijdlijn Info Foto s Eten & Drinken. wsw. Filips 1540. Filips 1549.

Filips. Over Filips. Info. Bekenden van Filips. Filips. Tijdlijn Info Foto s Eten & Drinken. wsw. Filips 1540. Filips 1549. Over is de oudste zoon van de machtige keizer Karel V. Karel is geboren in Gent en is regelmatig in de Nederlanden. is geboren in Spanje en groeit daar op. Zijn vader ziet hij maar weinig, die is altijd

Nadere informatie

De eerste generatie, Isbrant Cornelis (pm 1588 tot pm 1653) en Clasijntien Richarts

De eerste generatie, Isbrant Cornelis (pm 1588 tot pm 1653) en Clasijntien Richarts Genealogie Van de(r) Tonnekreek De eerste generatie, Isbrant Cornelis (pm 1588 tot pm 1653) en Clasijntien Richarts Een genealoog probeert de familielijn zo ver mogelijk terug in de geschiedenis te traceren.

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert HET EERSTE PAASFEEST

Bijbel voor Kinderen. presenteert HET EERSTE PAASFEEST Bijbel voor Kinderen presenteert HET EERSTE PAASFEEST Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Janie Forest Aangepast door: Lyn Doerksen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door:

Nadere informatie

Een sterke vrouw (bewerking uit het boek Spreuken)

Een sterke vrouw (bewerking uit het boek Spreuken) Een sterke vrouw (bewerking uit het boek Spreuken) Dag en nacht waakt ze. Haar handen kennen geen rust. Haar ogen gaan rond en zien wat gezien moet worden. Haar oren zijn gespitst en horen wat gehoord

Nadere informatie

Jezus vertelt, dat God onze Vader is

Jezus vertelt, dat God onze Vader is Eerste Communieproject 26 Jezus vertelt, dat God onze Vader is Jezus als leraar In les 4 hebben we gezien dat Jezus wordt geboren. De engelen zeggen: Hij is de Redder van de wereld. Maar nu is Jezus groot.

Nadere informatie

#GOUDENEEUW Chatten met Hollanders uit de 17e eeuw

#GOUDENEEUW Chatten met Hollanders uit de 17e eeuw ONDERZOEKSBLAD KUNST ALGEMEEN De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden maakt in de 17e eeuw een gigantische bloeiperiode door. Holland heeft als rijkste gewest de meeste invloed in de Republiek. Meer

Nadere informatie

De tijd die ik nooit meer

De tijd die ik nooit meer De tijd die ik nooit meer vergeet Jan Smit uit eigen pen deel 3 De Stiep Educatief De tijd die ik nooit meer vergeet De schrijver die blij is dat hij iets kan lezen en schrijven, vertelt over zijn jeugd.

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - I

Eindexamen geschiedenis havo 2009 - I Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In de Coalitieoorlogen voerde de Franse regering de dienstplicht in. 2p 1 Leg uit dat zij hiermee de betrokkenheid van Franse

Nadere informatie

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen De ezel van Bethlehem Naar een verhaal van Jacques Elan Bewerkt door Koos Stenger Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen over iets wat er met me gebeurd is. Het

Nadere informatie

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1 2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1! " #$% & #& '$' '& + ()" *% $, $ -% 1 H. Jagersma en M. Vervenne, Inleiding in het Oude Testament, Kampen, 1992. J. Bowker, Het verhaal

Nadere informatie

verwerkingsopdrachten Willem-Alexander

verwerkingsopdrachten Willem-Alexander verwerkingsopdrachten Willem-Alexander Van kind tot koning Vragen bij Stamboom van het Koninklijk huis (bladzijde 6 en 7) 1 Als je goed kijkt, zie een schild met het wapen van Nederland. Op het schild

Nadere informatie

Axel, 19 juli Protestantse Kerk

Axel, 19 juli Protestantse Kerk Axel, 19 juli Protestantse Kerk Voorganger deze zondag is Ds. Overduin uit Hulst. Organist is de heer Ed van Essen. Vandaag lezen we: Jeremia 23: 1 8 Markus 6: 30-44 De uitgangscollecte is bestemd voor

Nadere informatie

Zendingsmoment voor het sterzingen, opgebouwd rond Mt. 2, 1-12

Zendingsmoment voor het sterzingen, opgebouwd rond Mt. 2, 1-12 Pagina 1 Didactisch materiaal Affiche, sterreflectoren, veiligheidsjasjes, van het sterzingen Projectfiche sterzingen 2015 Verkleedmateriaal voor Driekoningen CD met sterzangerslied Teksten van de liederen

Nadere informatie

Joweria staat hier voor een muurschildering die de kinderen van KAYDA samen gemaakt hebben op een van de muren.

Joweria staat hier voor een muurschildering die de kinderen van KAYDA samen gemaakt hebben op een van de muren. Joweria Shadia, 11 jaar oud Ik ontmoette Joweria in augustus 2010 bij de organisatie Katwe Youth Development Association of te wel KAYDA, een partner organisatie van het programma Kinderen in de Knel van

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert HET EERSTE PAASFEEST

Bijbel voor Kinderen. presenteert HET EERSTE PAASFEEST Bijbel voor Kinderen presenteert HET EERSTE PAASFEEST Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Janie Forest Aangepast door: Lyn Doerksen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door:

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Gerard Hendrik van Doorn & Denise Pater

Gerard Hendrik van Doorn & Denise Pater Orde voor de trouwdienst van Gerard Hendrik van Doorn & Denise Pater Maranathakerk te Lunteren Voorganger: Ds. Jaap Hansum Ouderling: Mw. Tiny de Koning Organist/pianist: Dhr. Jan-Hendrik van Schothorst

Nadere informatie

ROTTERDAMSE NACHTEGALEN door H.K. Nagtegaal

ROTTERDAMSE NACHTEGALEN door H.K. Nagtegaal ROTTERDAMSE NACHTEGALEN door H.K. Nagtegaal Dit artikel is gepubliceerd in Ons Voorgeslacht 2006 Inleiding De Rotterdamse familie Nachtegaal is één van de ruim dertig geslachten Nachtegael, die in de 17

Nadere informatie

een zee In de zeventiende eeuw worden de handelaren en kooplieden steeds belangrijker. De edelen en de geestelijken krijgen veel minder macht.

een zee In de zeventiende eeuw worden de handelaren en kooplieden steeds belangrijker. De edelen en de geestelijken krijgen veel minder macht. Werkblad 3 Ω De Republiek Ω Les : Regenten, burgers en gemeen In de zeventiende eeuw worden de handelaren en kooplieden steeds belangrijker. De edelen en de geestelijken krijgen veel minder macht. Rijk

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 1 Ω Steden Ω Les 1: De middeleeuwse steden Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 1 Ω Steden Ω Les 1: De middeleeuwse steden Naam: Werkblad Ω Steden Ω Les : De middeleeuwse steden De middeleeuwse steden Aan het eind van de middeleeuwen is de adel de baas. De adel is rijk en heeft alle grond. De kasteelheer woont met zijn vrouw, kinderen

Nadere informatie

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts.

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. Thema 5 Les 1: De angst: Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. De schrik: Als iemand ineens achter je staat, dan schrik je. Je bent dan ineens

Nadere informatie

Waar wil je heengaan?

Waar wil je heengaan? Waar wil je heengaan? Viering Oecumenische Basisgroep 3 maart 2013 Aansteken van de kaars Kaars, jij mag branden, Jij geeft ons je licht Jij bent een teken: God houdt ons in het zicht. Openingslied: Verborgen

Nadere informatie

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff Spreekbeurt en werkstuk over Ridders Door: Oscar Zuethoff Mei 2007 Inleiding Waarom houd ik een spreekbeurt over de ridders en de riddertijd? Toen ik klein was wilde ik altijd al een ridder zijn. Ik vind

Nadere informatie

Protestantse gemeente Haaksbergen Buurse i.o.

Protestantse gemeente Haaksbergen Buurse i.o. Protestantse gemeente Haaksbergen Buurse i.o. 8 e zondag van de zomer 9 augustus 2015 een Griekse, een vrouw uit Syro-Fenicië voorganger: ouderling: diaken: organist : koster: ds. Bob Wijnbergen Gert Stam

Nadere informatie

SERIE LEVENSBESCHRIJVINGEN NR. 2 G.H. VEENSTRA

SERIE LEVENSBESCHRIJVINGEN NR. 2 G.H. VEENSTRA SERIE LEVENSBESCHRIJVINGEN NR. 2 G.H. VEENSTRA Wim de Kam. 15 In het tweede deel van deze serie thans een aanzet tot een levensbeschrijving van de heer G.H.Veenstra. Ik noem het een aanzet omdat er nog

Nadere informatie

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I

Preek Psalm 78:1-8 20 september 2015 In het spoor van Opening winterwerk Spiegelbeeld I Preek Gemeente van Christus, De mooiste dingen in het leven kun je niet als erfernis wegschenken Let er maar eens op. De belangrijkste dingen zijn geen erfstuk. Zeker, je kunt mooie spulletjes erven. Of

Nadere informatie

Voor de dienst zingen we:

Voor de dienst zingen we: Voor de dienst zingen we: Looft de Here, alle gij volken, prijst Hem, alle gij natiën, want zijn goedertierenheid is machtig over ons, en des Heren trouw is tot in eeuwigheid. Halleluja (8x) Ben je groot

Nadere informatie

Mijn moeder is dominee

Mijn moeder is dominee Mijn moeder is dominee 1 Opgedragen aan mijn dochter: Renske Aussems 2 Mijn moeder is dominee Annemike van der Meiden 3 Schrijver: Annemike F.R. van der Meiden Editors Marinus den Oudsten en Jeannette

Nadere informatie