MEER- EN HOOGBEGAAFDHEID HANDWIJZER VOOR LEERKRACHTEN IN HET BASISONDERWIJS

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MEER- EN HOOGBEGAAFDHEID HANDWIJZER VOOR LEERKRACHTEN IN HET BASISONDERWIJS"

Transcriptie

1 PASTOOR VAN ARS SCHOOL MEER- EN HOOGBEGAAFDHEID HANDWIJZER VOOR LEERKRACHTEN IN HET BASISONDERWIJS Vera Rikkerink Iselinge Hogeschool

2 Samenvatting Deze handwijzer is tot stand komen naar aanleiding van een literatuuronderzoek voor het schoolontwikkelthema van de Pastoor van Ars. Als derdejaars student heb ik het hele jaar gewerkt aan het in beeld brengen van deze ontwikkeling en dit aan te bieden in een handwijzer voor leerkrachten. In eerste instantie was de opdracht om op school te onderzoeken welke materialen en methodes er op school aanwezig waren om kinderen die meer- of hoogbegaafd zijn te ondersteunen. Daarnaast was de opdracht om aanvullende materialen te zoeken en/of te ontwerpen. De Pastoor van Ars wilde komen tot een uitgebreider aanbod. Na de start van de student op school is de opdracht besproken en een werkplan opgesteld. Naar aanleiding daarvan is er een vooronderzoek gemaakt. Dit vooronderzoek betrof het onderzoeken van meer- en hoogbegaafdheid in het algemeen en welke ondersteuning kinderen nodig hebben. Een eyeopener voor de school is de Top Down benadering waarover meer is te lezen in deze handwijzer. Tijdens het hoofdonderzoek is de student begonnen met testen van materialen en werkvormen en het uitzoeken van bruikbare literatuur. Hierbij zijn de eerste- en tweedejaars studenten ingezet om te werken in een studententeam dat werd aangestuurd door Vera Rikkerink. Doordat het team van de Pastoor van Ars tegelijkertijd meer op de hoogte raakte van de do s en don ts met kinderen die meer aan kunnen, is de opdracht bijgesteld. De nadruk kwam meer te liggen op het tot stand komen van een algemene aanpak wanneer kinderen meer aan kunnen; hoe begeleid je deze kinderen? Wat hebben zij nodig? En welk leerkrachtgedrag past hier het beste bij? In deze handwijzer staat een aanpak beschreven, gericht op spelling waarbij rekening is gehouden met aspecten die de Pastoor van Ars belangrijk vindt zoals HGW en Mindmaps. Heeft u vragen, wilt u uzelf verdiepen in dit onderwerp of heeft u de interesse om het hele onderzoek te lezen, dan kunt u een kijkje nemen op: 2

3 Inhoud Wat voor type meer- of hoogbegaafde leerling heb ik voor me, waar herken ik deze aan en welke behoeften heeft deze leerling?... 4 Welke rol moet ik als leerkracht op me nemen om een meer- of hoogbegaafde leerling optimaal te ondersteunen?... 6 Wat verwacht ik van mijn leerling?... 8 Welke uitdaging kan ik mijn leerling bieden op het gebied van spelling? Algemene afspraken Literatuurlijst

4 Wat voor type meer- of hoogbegaafde leerling heb ik voor me, waar herken ik deze aan en welke behoeften heeft deze leerling? PROFIEL GEVOEL & HOUDING GEDRAGSKENMERKEN BEHOEFTEN WAARNEMING HERKENNING ACTIE THUIS ACTIE SCHOOL Succesvolle leerling Uitdagende leerling Onderzoekende leerling Verveeld, afhankelijk, positief zelfbeeld, bezorgd, schuld over falen, uitende motivatie, verantwoordelijkheidsgevoel voor anderen, weinig zelfgevoel en erg kritisch op eigen persoonlijkheid. Verveeld, gefrustreerd, laag zelfbeeld, ongeduldig, verdedigend, sensitief, onzeker over sociale rollen. Onzeker, gespannen, verward, snel schuldgevoel, onbetrouwbaar, weinig zelfwaardering, verdringen van eigen emoties. Perfectionistisch, goede prestaties, zoekt bevestiging en structuur bij de leerkracht, neemt geen risico, lijkt de ideale leerling, afhankelijk, accepterend en schikt zich naar de heersende mening. Corrigeert de docent, stelt (gedrag)regels ter discussie, eerlijk en direct, stemmingswisselingen, vertoont wisselende werkwijze, onvoldoende zelfcontrole, creatief, trekt alles in twijfel en hyperactief, staat voor eigen overtuiging en competitief. Ontkent talent, ontloopt passende aandacht, vermijdt uitdaging, wil bij de groep horen, wisselt van vrienden. Tekorten onder ogen zien, uitdaging, assertiviteitstraining, hulp tegen verveling, passend leerplan en autonomie. Aansluiting bij anderen, flexibiliteit, zelfbewustzijn, zelfcontrole, zelf acceptatie, ondersteuning van creativiteit en contracten. Keuzevrijheid, bewustzijn van tegenstrijdigheden en gevoelens, steun, contact met lotgenoten, school en loopbaan oriëntatie, zelf acceptatie. Geliefd bij docenten, bewonderd door peers, geliefd en geaccepteerd door ouders. Irritant, opstandig, bestrokken in machtsstrijd, creatief, disciplineprobleem, vermakend, iedereen wil hem veranderen, zien er niet uit als hoogbegaafden. Een leider, niet herkend, gezien als doorsnee en succesvol, soepel, meegaand, rustig en verlegen, verzet zich en heeft geen zin in risico s. Gemiddelde schoolprestaties, IQ test, nominatie door de leerkracht. Aanbeveling door vrienden, nominatie door ouders, interviews, prestaties, creativiteitstest, begripvolle docent. Genomineerd door lotgenoten en ouders, prestatietest, IQ tests, doen en laten, begripvolle docent. Onafhankelijkheid versterken, verantwoordelijkheid geven, keuzevrijheid geven, tijd voor eigen interesse en risicovolle experimenten Acceptatie en begrip, ruimte om interesses te volgen, verdediging tegenover school, passend gedrag aanleren, gezinsprojecten. Accepteert het onderzoeken, help bij planning thuis en op school, geef gelegenheid om met leeftijd & lotgenoten om te gaan, zoek HB-rolmodellen, geef vorm aan een lerende houding en geef keuzevrijheid. Versneld en verrijkt leerplan, ingedikte leerstof met pretest, eigen interesses, zelfstandig leren ontwikkelen, mentorschap. Tolerantie, plaatsing bij een passende docent, ontwikkeling van cognitieve & sociale vaardigheden, directe & duidelijke communicatie, ruimte voor gevoelsuiting, mentorhulp bij de vorming van een positief zelfbeeld, gedragscontracten. Herkennen en goed plaatsen, toestaan om niet altijd optimaal te presteren, school en loopbaan oriëntatie doorzetten, sexe rolmodellen bieden. 4

5 PROFIEL GEVOEL & HOUDING GEDRAGSKENMERKEN BEHOEFTEN WAARNEMING HERKENNING ACTIE THUIS ACTIE SCHOOL Wegloper (Drop-Out leerling) Dubbel geëtiketteerd Zelfstandige leerling Boos, haat, neerslachtig, explosief, zwak zelfbeeld, verdedigend, geestelijke uitputting. Machteloos, gefrustreerd, laag zelfbeeld, wereldvreemd, boos. Zelfvertrouwen, enthousiast, voelt zich geaccepteerd en gesteund, wil leren en durft fouten te maken, innerlijke motivatie, power en accepteert anderen. Is vaak absent, maakt werk niet af, zoekt uitdaging buiten school, plaatst zich buiten de klas, zorgt slecht voor zichzelf, isoleert zich, is creatief, bekritiseert zichzelf en anderen, stoort, reageert af, presteert gemiddeld of laag, werkt onsamenhangend en is verdedigend. Heeft leer- of gedragsproblemen, werkt onsamenhangend, presteert gemiddeld of minder, kan storend zijn of reageert af. Sociaal vaardig, onafhankelijk, ontwikkelt eigen doelen, doorzetter, heeft geen bevestiging nodig, volgt eigen interesse, is creatief, staat voor eigen overtuiging en neemt risico s. Individueel programma, intensieve ondersteuning, nieuwe kansen (alternatieven), emotionele ondersteuning, extra aandacht bij vaardigheidsontwikkelingen. Benadrukken van de sterke punten, leren omgaan met, begeleiding, emotie training en vaardigheidsontwikkeling. Voorspraak, feedback, steun bij het nemen van risico s, goede kansen en faciliteiten verlenen. Afkeuring door volwassenen, leeftijdsgenoten zijn kritisch, gezien als eenlingen of uitvallers, worden afgewezen en uitgelachen, gezien als gevaarlijk. Gezien als vreemd of als dombo, hulpeloos, vermeden door leeftijdsgenoten, capaciteiten ingeschat als (laag) gemiddeld, vraagt veel van omgeving (vindt omgeving), toont alleen de handicaps. Geaccepteerd door vrienden en ouders, bewonderd om talenten, gezien als bekwaam en verantwoordelijk door ouders, positieve invloed, succesvol, psychologisch sterk. Analyse verzameld werk, informatie van vroegere leerkrachten, verschil tussen IQ-score en prestaties, onsamenhangende prestaties, creativiteitstest, tips van begaafde medeleerlingen, buitenschoolse prestaties. Sterk uiteenlopende resultaten op testen, interview, manier van doen, herkenning door speciale begeleider of begripvolle docent. Schoolresultaten, manier van doen, producten, prestatietests, interviews, nominatie door de leerkracht/ouder of zichzelf, IQ test, creativiteit. Zoek begeleiding voor het gezin. Erken hoogbegaafdheid, daag hen uit, stimuleer het nemen van risico s, verdedig het kind op school, gezinsprojecten, gezinsbegeleiding. Verdedig het kind op school en in de buurt, schep voorzieningen om interesses uit te leven, betrek het kind bij interesses, neem beperkingen in plaats/tijd weg, sta vriendschap toe met alle leeftijdsgenoten, gezinsprojecten. Diagnostisch onderzoek, groepstherapie, niettraditionele studieaanpak, persoonlijke mentor, alternatieve leerervaringen buiten de klas. Plaatsing in het hoogbegaafdheids programma op school, hulpmiddelen, leerervaringen, start het doen van verkenning, onderzoek en ontdekking, zorg voor contact met leeftijdsgenoten of lotgenoten en geef individuele begeleiding. Studieplan opstellen, versnellen en verrijken, neem beperkingen van plaats en tijd weg, biedt leerstof met pretest, persoonlijke mentor, studietraining, dubbele opleiding mogelijk maken, soepel met schoolregels omgaan. 5

6 Welke rol moet ik als leerkracht op me nemen om een meer- of hoogbegaafde leerling optimaal te ondersteunen? Van Gerven (2009) schrijft: Een mager wit jochie met een scheef brilletje dat van klassieke muziek houdt en volwassenen steevast verslaat met schaken. Dat is het beeld dat de meeste mensen hebben van een hoogbegaafd kind. Ook in het onderwijs bestaat nog veel onwetendheid over hoe je hoogbegaafde kinderen moet opvangen. (p. 3). Om meer- of hoogbegaafde leerlingen in de klas te begeleiden wordt er als leerkracht het een en ander van je gevraagd (Steenbergen-Penterman et al., 2011). Leerkrachten in opleiding werken iedere les gericht aan een competentie met daarbij de bijbehorende interventies die na afloop zorgvuldig worden besproken. Wanneer een student zijn/haar diploma behaalt en daarmee volwaardig basisschool leerkracht is, wordt verwacht dat de leerkracht deze competenties beheerst. In de praktijk is het zo dat oefening en daarmee dus ervaring een leerkracht nog een betere leerkracht maakt. In de onderwijstijd van nu komt er meer bij het lesgeven kijken dan 30 jaar geleden. Leerkrachten moeten zich continu verantwoorden en verslagleggen voor de overheid. Wanneer er ook nog rugzakleerlingen in de klas zitten die een specifieke aanpak nodig hebben, wordt er nog meer van de leerkracht gevraagd. Het lijkt erop dat iedere leerling een eigen behandelingsplan nodig heeft en lang niet alle lessen meer standaard klassikaal gaan. Als er naast deze zorgleerlingen ook nog zorgleerlingen in de klas zitten op het gebied van meer of hoogbegaafdheid, dan wordt de leerkracht helemaal druk. Zoals inmiddels bekend is zijn er zes typen hoogbegaafden en zij vragen allemaal een eigen instructie. Als leerkracht moet je daarom verschillende interventies goed in de gaten houden tijdens het begeleiden van deze leerlingen (Kieboom, 2009). Om duidelijk in beeld te brengen welke pedagogische, didactische en organisatorische interventies er gevraagd worden van een leerkracht, is er door de student zelf een mindmap gemaakt op de volgende bladzijde. 6

7 7

8 Wat verwacht ik van mijn leerling? In 2001 heeft de projectgroep omgaan met verschillen van stichting SLO een onderzoek uitgevoerd naar waar goed, uitdagend lesmateriaal voor hoogbegaafde kinderen aan moet voldoen. De belangrijkste criteria die naar voren kwamen: Uitdagen en beroep doen op creativiteit Open opdrachten Hoog abstractieniveau en hoge mate van complexiteit Meerwaarde hebben ten opzichte van reguliere leerstof Stimuleren van onderzoekende houding Beroep doen op zelfstandigheid Uitnodigen tot reflectie / beroep doen op metacognitieve vaardigheden Uitlokken tot interactie Hoogbegaafde leerlingen hebben vaak een didactische voorsprong. Kijk of het mogelijk is om te ontdekken wat het beginniveau van de leerling is. Een goede methode hiervoor is om voor het begin van het hoofdstuk de toets af te nemen, zo wordt in beeld gebracht wat beheerst wordt en waar nog gaten zitten. Als leerkracht mag je van de leerling verwachten dat hij/zij aan kan geven dat de korte instructie genoeg was, zelf met onderwerpen komt die de leerling interesseren en zelfregulerend kan werken. Echter is het o zo belangrijk dat een meer- of hoogbegaafde leerling sturing krijgt van de leerkracht en de leerkracht een coach is. Om verwachtingen van leerlingen duidelijk te krijgen is de Top Down benadering een mooie didactiek om te zien waar de leerlingen staan (Van Kessel, 2008). Bij Top Down leren moet men eerst weten wat Bottum Up leren is. Hier ontstaat namelijk het probleem vaak al voor leerlingen die meer aan kunnen. Bottum Up leren is stapje voor stapje in een van te voren vastgestelde opbouw de leerstof leren beheersen. Bij lezen betekent dit dat de leerling letter voor letter aangeleerd krijgt, letters kan herkennen, dan woorden gaat leren lezen, woorden gaat herkennen en zinnen kan gaan lezen. Leerlingen die meer aan kunnen, kunnen dit al en raken gedemotiveerd, waarom zouden ze het dan nog gaan leren? Juist! Daarom is Top Down zo belangrijk. - Top Down leren is vanuit het hoogst gelegen begrip, alleen als dat nodig is om het begrip te ondersteunen, die onderliggende bouwstenen vullen. - Topdown leren doet beroep op intelligentie. - Topdowndenken is gerelateerd aan hoge intelligentie. - De vragen van een bottom-up denker zijn gericht op een uitbreiding van zijn wereld. - De vragen van een topdowndenker zijn gericht op het beter begrijpen van de wereld. - Topdownlezers beginnen achter in een boek bij de conclusies: Als ze het niet eens zijn met de conclusies, stoppen ze. Als ze het eens zijn met de conclusies, stoppen ze. Als ze de conclusies niet begrijpen, dan gaan ze bladeren. 8

9 Hoogbegaafden denken te ver door en kijken gericht naar het nut van de les of de opdracht anders maken zij deze niet (Bakene, 2012). Pas als een leerling in ziet dat het oefenen met geld rekenen van belang is om later calculator of vertegenwoordiger te kunnen worden, dan zal de leerling de tussenstappen accepteren en open staan om deze opgaven aan zijn/haar intelligentie te onderwerpen. Echter blijft verrijken, compacten of versnellen daar ook een onderdeel van. Per leerling zal de groepsleerkracht moeten kijken welke aanpak het best zal werken voor iedere individuele leerling. Hieronder staat een afbeelding van de Boer (2012) om de leerkracht even te laten inzien dat hoog intelligent zijn een groot verschil is met hoogbegaafd zijn. Van een erkend hoogbegaafde leerling mag een leerkracht verwachten dat deze nieuwsgierig is, weinig herhaling nodig heeft en met de opgedane kennis zelf kan verder kan ontwerpen. Nogmaals, de begeleiding van een leerkracht hebben ook leerlingen die meer aan kunnen zo hard nodig. Zij moeten er achter zien te komen hoe zij leren en daar is de hulp van een leerkracht bij nodig. 9

10 Welke uitdaging kan ik mijn leerling bieden op het gebied van spelling? Groep 1 en 2 o Kikker in de Dierentuin (Caroline heeft dit spel ook op haar kamertje staan). Het spel kan op ieder moment gespeeld worden met 2 of meer kinderen van verschillende leeftijds- en ontwikkelingsniveaus onder leiding van een volwassene. Spelenderwijs leren ze zo zes belangrijke cognitieve en sociaal-emotionele vaardigheden. o Mini loco met letters en woorden om kinderen voor te bereiden op het leren lezen. In de bak zit een envelop met halve wasknijpers waarop alfabetletters staan. Leerlingen kunnen hier zelf al korte woorden mee spellen door de juiste letters te zoeken. Groep 3 o o o Website (http://www.woordkasteel.com/wkasteel/indexw.htm). Een compleet spellingpakket voor kinderen vanaf 6 jaar, met 20 spelletjes, op ieder niveau in te stellen. Met 180 woordenlijsten, toetsen, oefenpakketten voor specifieke spellingproblemen en alles natuurlijk op een speelse manier. Website (http://hoogbegaafd.yurls.net/nl/page/). Een pagina met literatuur informatie, geschikte methodes, extra werk en online materiaal. Warrige Woorden Eerste Lezertje/Spelling. Met dit kwartetspel oefen je spelenderwijs de spelling en opbouw van woorden. Zoek de tegenstander die jouw ontbrekende kwartetkaarten heeft. Weet je het antwoord? Dan is de kaart voor jou. Je kunt de oplossing controleren met de magische envelop. Bekijk de tekening op de kaart en spel het woordje (hakken). Daarna plak je de letters aan elkaar en lees je het hele woord hardop (plakken). Controleren doe je met de magische envelop. o Hakken en plakken op een vloerkleed. Aan de rand van dit speelkleed staan allerlei voorwerpen die de kinderen kunnen spellen door met hun handen en voeten de letters te raken. Ze kunnen ook zelf worden bedenken en deze vormen op het kleed. o Woordzoeker van woordpakketten. In de bak zit een envelop met halve wasknijpers waarop alfabetletters staan. Leerlingen kunnen hier zelf al korte woorden mee spellen door de juiste letters te zoeken. In de bak zit een werkboekje van de methode Slimme Taal over kranten en tijdschriften. Hier zit ook een handleiding bij voor de leerkracht. Hier zitten 12 uitdagende opdrachten in voor de leerlingen. In de bak zit een mapje met kopieerbladen van de methode Tijd Over. Dit is om uit te proberen of dit uitdagend genoeg is voor de leerlingen die meer aan kunnen. Groep 4 o Maxi Loco om lange en korte klanken, open-gesloten lettergrepen, woorden met eind d-t, woorden met eind b-p, woorden met sch en woorden met aai-ooi-oei te oefenen. o Warrige Woorden Eerste Lezertje/Spelling. Met dit kwartetspel oefen je spelenderwijs de spelling en opbouw van woorden. Zoek de tegenstander die jouw ontbrekende kwartetkaarten heeft. Weet je het antwoord? Dan is de kaart voor jou. Je kunt de oplossing controleren met de magische envelop. Bekijk de tekening op de kaart en spel het woordje (hakken). Daarna plak je de letters aan elkaar en lees je het hele woord hardop (plakken). Controleren doe je met de magische envelop. o Hakken en plakken op een vloerkleed. Aan de rand van dit speelkleed staan allerlei voorwerpen die de kinderen kunnen spellen door met hun handen en voeten de letters te raken. Ze kunnen ook zelf worden bedenken en deze vormen op het kleed. o Woordzoeker van woordpakketten. o Website (http://hoogbegaafd.yurls.net/nl/page/). Een pagina met literatuur, informatie, geschikte methodes, extra werk en online materiaal. In de bak zit een envelop met het spel rol een werkwoord. Door deze werkvorm leren de leerlingen die meer aan kunnen op een speelse manier werkwoorden vervoegen in verschillende vormen. In de bak zit een werkboekje van de methode Slimme Taal over kranten en tijdschriften. Hier zit ook een handleiding bij voor de leerkracht. Hier zitten 6 uitdagende opdrachten in voor de leerlingen. In de bak zit een envelop met de naam woordpakketspellen. Leerlingen kiezen zelf een nummer tussen de 1 en 23 en voeren de opdracht uit om te oefenen met het woordpakket dat past bij het thema van de week. In de bak zit een mapje met kopieerbladen van de methode Tijd Over. Dit is om uit te proberen of dit uitdagend genoeg is voor de leerlingen die meer aan kunnen. 10

11 Groep 5 o Maxi Loco. o Website (http://www.neurocampus.com/taal). Inclusief tentamens. o Het grote taalboek. Hierin wordt spelling, grammatica, zinsbouw en tekststructuur geoefend. Ook leer je hoe je een woordenboek moet gebruiken, hoe je een tekst het beste kunt samenvatten en hoe je een opstel, brief of werkstuk schrijft. Ook komen gedichten, verhalen, spreekwoorden, zegswijzen en veel andere varianten aan bod. o Woordzoeker van woordpakketten. o Website (http://hoogbegaafd.yurls.net/nl/page/). Een pagina met literatuur, informatie, geschikte methodes, extra werk en online materiaal. o Het pad der letteren. De kinderen vormen teams en spelen met maximum drie teams tegen elkaar, bij minder kinderen lezen ze elkaar de vraag voor. Bij elke opdracht die ze krijgen kunnen ze letters winnen. Als je een woord kunt maken mag je de letters weer inleveren en kan je stappen vooruit winnen. Het team dat als eerste bij einde of bij een bepaalde letter is heeft gewonnen! In de bak zit een envelop met het spel rol een werkwoord. Door deze werkvorm leren de leerlingen die meer aan kunnen op een speelse manier werkwoorden vervoegen in verschillende vormen. In de bak zit een werkboekje van de methode Slimme Taal over kranten en tijdschriften. Hier zit ook een handleiding bij voor de leerkracht. Hier zitten 6 uitdagende opdrachten in voor de leerlingen. In de bak zit een envelop met de naam woordpakketspellen. Leerlingen kiezen zelf een nummer tussen de 1 en 23 en voeren de opdracht uit om te oefenen met het woordpakket dat past bij het thema van de week. In de bak zit een mapje met kopieerbladen van de methode Tijd Over. Dit is om uit te proberen of dit uitdagend genoeg is voor de leerlingen die meer aan kunnen. Groep 6 o Maxi Loco. o Website (http://www.neurocampus.com/taal). Inclusief tentamens. o Het grote taalboek. Hierin wordt spelling, grammatica, zinsbouw en tekststructuur geoefend. Ook leer je hoe je een woordenboek moet gebruiken, hoe je een tekst het beste kunt samenvatten en hoe je een opstel, brief of werkstuk schrijft. Ook komen gedichten, verhalen, spreekwoorden, zegswijzen en veel andere varianten aan bod. o Woordzoeker van woordpakketten. o Website (http://hoogbegaafd.yurls.net/nl/page/). Een pagina met literatuur, informatie, geschikte methodes, extra werk en online materiaal. o Het pad der letteren. De kinderen vormen teams en spelen met maximum drie teams tegen elkaar, bij minder kinderen lezen ze elkaar de vraag voor. Bij elke opdracht die ze krijgen kunnen ze letters winnen. Als je een woord kunt maken mag je de letters weer inleveren en kan je stappen vooruit winnen. Het team dat als eerste bij einde of bij een bepaalde letter is heeft gewonnen! In de bak zit een envelop met het spel rol een werkwoord. Door deze werkvorm leren de leerlingen die meer aan kunnen op een speelse manier werkwoorden vervoegen in verschillende vormen. In de bak zit een werkboekje van de methode Slimme Taal over kranten en tijdschriften. Hier zit ook een handleiding bij voor de leerkracht. Hier zitten 6 uitdagende opdrachten in voor de leerlingen. In de bak zit een envelop met de naam woordpakketspellen. Leerlingen kiezen zelf een nummer tussen de 1 en 23 en voeren de opdracht uit om te oefenen met het woordpakket dat past bij het thema van de week. In de bak zit een mapje met kopieerbladen van de methode Tijd Over. Dit is om uit te proberen of dit uitdagend genoeg is voor de leerlingen die meer aan kunnen. 11

12 Groep 7 o Maxi Loco. o Het grote taalboek. Hierin wordt spelling, grammatica, zinsbouw en tekststructuur geoefend. Ook leer je hoe je een woordenboek moet gebruiken, hoe je een tekst het beste kunt samenvatten en hoe je een opstel, brief of werkstuk schrijft. Ook komen gedichten, verhalen, spreekwoorden, zegswijzen en veel andere varianten aan bod. o Woordzoeker van woordpakketten. o Website (http://hoogbegaafd.yurls.net/nl/page/). Een pagina met literatuur, informatie, geschikte methodes, extra werk en online materiaal. In de bak zit een envelop met het spel rol een werkwoord. Door deze werkvorm leren de leerlingen die meer aan kunnen op een speelse manier werkwoorden vervoegen in verschillende vormen. In de bak zit een werkboekje van de methode Slimme Taal over kranten en tijdschriften. Hier zit ook een handleiding bij voor de leerkracht. Hier zitten 6 uitdagende opdrachten in voor de leerlingen. In de bak zit een envelop met de naam woordpakketspellen. Leerlingen kiezen zelf een nummer tussen de 1 en 23 en voeren de opdracht uit om te oefenen met het woordpakket dat past bij het thema van de week. In de bak zit een mapje met kopieerbladen van de methode Tijd Over. Dit is om uit te proberen of dit uitdagend genoeg is voor de leerlingen die meer aan kunnen. Groep 8 o Maxi Loco. o Het grote taalboek. Hierin wordt spelling, grammatica, zinsbouw en tekststructuur geoefend. Ook leer je hoe je een woordenboek moet gebruiken, hoe je een tekst het beste kunt samenvatten en hoe je een opstel, brief of werkstuk schrijft. Ook komen gedichten, verhalen, spreekwoorden, zegswijzen en veel andere varianten aan bod. o Woordzoeker van woordpakketten. o Website (http://hoogbegaafd.yurls.net/nl/page/). Een pagina met literatuur, informatie, geschikte methodes, extra werk en online materiaal. In de bak zit een envelop met het spel rol een werkwoord. Door deze werkvorm leren de leerlingen die meer aan kunnen op een speelse manier werkwoorden vervoegen in verschillende vormen. In de bak zit een werkboekje van de methode Slimme Taal over kranten en tijdschriften. Hier zit ook een handleiding bij voor de leerkracht. Hier zitten 6 uitdagende opdrachten in voor de leerlingen. In de bak zit een envelop met de naam woordpakketspellen. Leerlingen kiezen zelf een nummer tussen de 1 en 23 en voeren de opdracht uit om te oefenen met het woordpakket dat past bij het thema van de week. In de bak zit een mapje met kopieerbladen van de methode Tijd Over. Dit is om uit te proberen of dit uitdagend genoeg is voor de leerlingen die meer aan kunnen. 12

13 Algemene afspraken Hieronder volgen een aantal voorbeelden van afspraken die je als leerkracht kunt maken met je leerlingen. De afspraken kunnen per hoogbegaafde leerlingen erg verschillen door de verschillende onderwijsbehoeften de zij hebben en door de verschillende type leerkracht. Als er op de basisschool niet voldoende eisen aan het hoogbegaafde kind zijn gesteld, kan de middelbare school, ondanks de hoge intelligentie van het kind, wel eens een zware dobber worden. Kinderen die in groep 8 van de basisschool nog konden volstaan met een enkele blik in een boek voordat ze aan een proefwerk begonnen, zullen ervaren dat dit op de middelbare school niet zo werkt. Sommige leerlingen komen vooral in de knel bij het leren van vreemde talen. Ze merken dan dat ze nooit geleerd hebben om te leren. Perfectionistisch gedrag kan het kind in de loop van de schooljaren ook in de weg zitten. Ze bestaan echt, de kinderen die teleurgesteld reageren op een 8 of een 9, ze hadden een 10 verwacht. Deze kinderen zijn zo gewend aan hoge cijfers en stellen zulke hoge eisen aan zichzelf, dat alles wat ook maar een puntje afwijkt een teleurstelling is. Perfectionistisch zijn ze, ingesteld op maximaal presteren en daarom soms een mikpunt van spot bij klasgenootjes die allang blij zijn met een voldoende of ruim voldoende. Dat wil niet zeggen dat deze kleine perfectionisten zich ook altijd optimaal hoeven in te spannen. Als dan blijkt dat op de middelbare school niet altijd zulke hoge cijfers kunnen worden gehaald, raakt het kind gefrustreerd (Drent & Van Gerven, 2012). Zulke problemen zijn gedeeltelijk te voorkomen als er op de basisschool voldoende eisen aan het kind worden gesteld: Een kind moet op de basisschool ook leren omgaan met fouten; Het moet op de basisschool leren dat het fouten kan maken en dat dit helemaal niet erg is. Een laag uitgevallen cijfer hoeft dan geen onnodig drama te worden; Je inspannen, je beperkingen leren kennen en omgaan met frustraties zijn dingen die de meeste kinderen met vallen en opstaan gewoon vanzelf op de basisschool leren. Voor hoogbegaafde kinderen kunnen juist die gewone dingen weleens moeilijk zijn. Dat is een punt voor ouders en leerkrachten om in de gaten te houden; Leren plannen, het zodanig indelen van je agenda dat je alle werkstukken op tijd af hebt en alle proefwerken kunnen leren zonder dat je tijd tekort komt. De middelbare school vereist dat je kunt plannen. Een goede intelligentie kan je niet redden als je pas op de allerlaatste dag nog ontdekt dat je alle beeldmateriaal bij een opdracht nog bij elkaar moet zoeken. Ook dat moeten kinderen leren; Als leerkracht is het belangrijk dat je je in kunt leven in hoogbegaafden en hun denken voor een deel leert begrijpen (oudere kinderen als vrienden, etc.); Daarnaast worden er ook afspraken gemaakt omtrent het werken en het inleveren van het werk. Een leerkracht moet ook goed in de gaten houden dat meer- of hoogbegaafde kinderen een eigen agenda hebben en zich aan een eigen planning houden. Hier moet de leerkracht de leerlingen flexibeler mee laten worden door samen planningen te maken en doelen tussendoor bij te stellen. Het doelen stellen kan in het begin moeizaam zijn omdat leerlingen daar nooit goed over nagedacht hebben en deze ervaring simpelweg niet hebben. Hierbij is wel belangrijk dat er gecontroleerd wordt of de leerlingen het eens zijn met de haalbare doelen, anders heeft dit geen zin. De communicatie moet van twee kanten komen. Een goede afspraak met de leerling is het plannen van tussentijdse gesprekken om de voortgang te bespreken en doelen bij te stellen. 13

14 Literatuurlijst Bakene, R. (2012). Landelijk Informatiecentrum Hoogbegaafdheid. Verkregen op 7 november, 2012, van Boer, G., de. (2012). Onderwijs afstemmen op hoogbegaafde leerlingen. Verkregen op 20 april, 2013, van Eriksen, M. (2011). Hoogbegaafdheid bij kinderen, verschillende vormen. Verkregen op 7 november, 2012, van Gerven, E., van. (2009). Handboek Hoogbegaafdheid. Assen: Gorcum. Gerven, E., van. & Drent, S. (2012). Passend Onderwijs voor Begaafde Leerlingen. Assen: Gorcum. Kessel, A., van. (2008). Ik ben Hoogbegaafd. Verkregen op 1 mei, 2013, van Kieboom, T. (2009). Alles over Hoogbegaafdheid. Psychologie Magazine, 17, Kornet, A., Mol, A., Mol, R., Raaijmakers, F., Spronk, P. & Wijk, A. van. (2012). Types hoogbegaafde leerlingen. Verkregen op 12 november, 2012, van Steenbergen-Penterman, N., Houkema, D., Boers-Müller, A., Boekhorst-Reuver, J., Kuipers, L., Tank, M. klein & Ransing-Fakirmohamed, S. (2011). Informatiepunt Onderwijs, Hoogbegaafdheid en Excellentie. Verkregen op 14 november, 2012, van 14

Welke type hoogbegaafde leerlingen zijn er, hoe leren zij en welke rol speelt faalangst daar bij?

Welke type hoogbegaafde leerlingen zijn er, hoe leren zij en welke rol speelt faalangst daar bij? Welke type hoogbegaafde leerlingen zijn er, hoe leren zij en welke rol speelt faalangst daar bij? Welke type hoogbegaafde leerlingen zijn er en waaraan herken je deze verschillende type binnen een klas?

Nadere informatie

Uitslagen PMT-K-2 test gekoppeld aan Profielen Hoogbegaafde leerlingen Betts en Neihart (herziene versie 2010) APS oktober 2013

Uitslagen PMT-K-2 test gekoppeld aan Profielen Hoogbegaafde leerlingen Betts en Neihart (herziene versie 2010) APS oktober 2013 Uitslagen PMT-K-2 test gekoppeld aan Profielen Hoogbegaafde leerlingen Betts en Neihart (herziene versie 2010) APS oktober 2013 Wanneer een kind de PMT-K-2 test gemaakt heeft, moet de uitslag geinterpreteerd

Nadere informatie

Excellente leerlingen die (niet) excelleren

Excellente leerlingen die (niet) excelleren Talent voor excelleren! KPC, 5 november 2009 Excellente leerlingen die (niet) excelleren Dr Lianne Hoogeveen Centrum voor Begaafdheidsonderzoek (CBO) www.ru.nl/socialewetenschappen/cbo http://www.youtube.com/watch?v=yuldyzvb_ny

Nadere informatie

Profielen van begaafde en getalenteerde leerlingen. Bron: Betts & Neihart (1988, 2010), vertaald en bewerkt door D. Dams (2013)

Profielen van begaafde en getalenteerde leerlingen. Bron: Betts & Neihart (1988, 2010), vertaald en bewerkt door D. Dams (2013) Profielen van begaafde en getalenteerde leerlingen Bron: Betts & Neihart (1988, 2010), vertaald en bewerkt door D. Dams (2013) De aangepaste succesvolle leerling Bij de aangepaste succesvolle leerling

Nadere informatie

2. Definitie. Inhoud. 1. Visie op het kind 2. Definitie 3. Doelgroep 4. Selectie&voortgang 5. Verantwoordelijkheid&communicatie

2. Definitie. Inhoud. 1. Visie op het kind 2. Definitie 3. Doelgroep 4. Selectie&voortgang 5. Verantwoordelijkheid&communicatie Beleidsprotocol Plusklas Dit protocol beschrijft kort en bondig onze visie op hoogbegaafdheid, de mogelijkheden die wij kunnen bieden aan de doelgroep en de vertaling naar de dagelijkse praktijk in school.

Nadere informatie

Begaafdheid begeleiden!

Begaafdheid begeleiden! Begaafdheid begeleiden! Hellevoetsluis 24 november 2014 Liesbet Gommans M.Sc. orthopedagoog / schoolpsycholoog Centrum voor Begaafdheidsonderzoek () www.ru.nl/its/cbo 1 Programma Introductie Leren..? Signaleren:

Nadere informatie

Opsporen hoogbegaafde onderpresteerders

Opsporen hoogbegaafde onderpresteerders Zorgteam Kompas Gereformeerde Basisscholen Midden Nederland Opsporen hoogbegaafde onderpresteerders Wat is onderpresteren? Onderpresteren is langdurig minder presteren dan op grond van iemands capaciteiten

Nadere informatie

De leerkracht en het talentvolle kind. Symposium Passend onderwijs en Hoogbegaafdheid 20 november 2013

De leerkracht en het talentvolle kind. Symposium Passend onderwijs en Hoogbegaafdheid 20 november 2013 De leerkracht en het talentvolle kind. Symposium Passend onderwijs en Hoogbegaafdheid 20 november 2013 Welk kind mag bij u in de klas? Kind 1 Kind 2 Typering van een hoogbegaafde 1 Snelle slimme denker,

Nadere informatie

Beleid (hoog)begaafdheid. Hoe gaan we om met begaafde en hoogbegaafde kinderen op De Krommen Hoek

Beleid (hoog)begaafdheid. Hoe gaan we om met begaafde en hoogbegaafde kinderen op De Krommen Hoek Beleid (hoog)begaafdheid Hoe gaan we om met begaafde en hoogbegaafde kinderen op De Krommen Hoek Uitgangspunt missie en visie n Het onderwijs wordt zodanig ingericht dat de leerlingen een ononderbroken

Nadere informatie

Protocol Hoogbegaafdheid

Protocol Hoogbegaafdheid Protocol Hoogbegaafdheid De RK Daltonbasisschool St. Plechelmus hanteert het Protocol Hoogbegaafdheid van haar bestuur de Dr. Schaepmanstichting. Dit protocol is in 2009 gemaakt en binnen het bestuur is

Nadere informatie

Plan van aanpak voor kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong of (hoog)begaafde kinderen

Plan van aanpak voor kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong of (hoog)begaafde kinderen Plan van aanpak voor kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong of (hoog)begaafde kinderen Inhoud Doelgroep 3 Signalering en diagnosticering 3 Het vertrekpunt 3 Onderwijskundige maatregelen 4 Verrijken en

Nadere informatie

2013 Anne-Marie de Vlas. (Hoog)begaafd, en nu?

2013 Anne-Marie de Vlas. (Hoog)begaafd, en nu? (Hoog)begaafd, en nu? Wie ben ik? Docent Leerkracht Opleiding Master Pedagogiek + Coördinator Hoogbegaafdheid & Differentiatie Talentklas Inhoud (Hoog)begaafdheid en OBS De Springplank Wat is (hoog)begaafdheid?

Nadere informatie

KINDEREN DIE MEER KUNNEN

KINDEREN DIE MEER KUNNEN KINDEREN DIE MEER KUNNEN INLEIDING Op de IJwegschool staat het kind centraal. Het onderwijs wordt aangepast aan het kind en niet andersom. Doordat de leerkrachten handelingsgericht werken waarbij de onderwijsbehoeften

Nadere informatie

SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL

SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL SCHOOLONDERSTEUNINGSPROFIEL 1 Locatie: BS de Kameleon Middelzand 3501 1788ES Julianadorp Contactgegevens: Eureka SO HB onderwijs Locatie: BS De Kameleon Middelzand 3501 1788 ES Julianadorp Tel: 0223-690078

Nadere informatie

Mocht u na het lezen van de informatie nog vragen hebben, dan kunt u ons op woensdag bereiken op Het Koloriet Patrijsstraat 4 tel.

Mocht u na het lezen van de informatie nog vragen hebben, dan kunt u ons op woensdag bereiken op Het Koloriet Patrijsstraat 4 tel. In dit boekje vindt u informatie over de plusklas. Zo worden o.a. de lessen die in de plusklas gegeven worden, kort beschreven. Ook is de kalender voor de komende periode toegevoegd. Hierop staan de lesdata

Nadere informatie

Achtergrondinformatie meer begaafdheid, hoog intelligent en hoogbegaafdheid

Achtergrondinformatie meer begaafdheid, hoog intelligent en hoogbegaafdheid Plusklas Beilen Achtergrondinformatie meer begaafdheid, hoog intelligent en hoogbegaafdheid Om de visie van COG Drenthe op het onderwijsaanbod voor meer begaafde, hoog intelligente en hoogbegaafde leerlingen

Nadere informatie

Protocol Meer - en Hoogbegaafdheid Nutsschool Hertogin Johanna-Poolster

Protocol Meer - en Hoogbegaafdheid Nutsschool Hertogin Johanna-Poolster Protocol Meer - en Hoogbegaafdheid 1 Nutsschool Hertogin Johanna-Poolster De missie van de Nutsscholen en de NHJ-Poolster Op de Nutsscholen geven wij eigentijds onderwijs, passend bij wat de leerlingen

Nadere informatie

HOOGBEGAAFD? Verschillende theorieën en modellen; verschil in nadruk

HOOGBEGAAFD? Verschillende theorieën en modellen; verschil in nadruk Enschede, 21 oktober 2014 Hoogbegaafd en. Lianne Hoogeveen HOOGBEGAAFD? Verschillende theorieën en modellen; verschil in nadruk Meest gangbaar op dit moment in Nederland (en daarbuiten): een multidimensionaal,

Nadere informatie

Ouderavond Plusgroep. 15-09-2015 Marc Houben Josephine Close Véronique Kaanen

Ouderavond Plusgroep. 15-09-2015 Marc Houben Josephine Close Véronique Kaanen Ouderavond Plusgroep 15-09-2015 Marc Houben Josephine Close Véronique Kaanen Inhoud 1. Welkom 2. Wat is meer- en hoogbegaafdheid 3. Informatie over de Plusgroep 1. Wat is een Plusgroep 2. Wie nemen deel

Nadere informatie

Adviesrapport plusgroeponderwijs De Drieslag

Adviesrapport plusgroeponderwijs De Drieslag Adviesrapport plusgroeponderwijs De Drieslag Adviesrapport Plusgroep De Drieslag Pagina 1 Inhoudsopgave Wat wordt er onder Plusgroeponderwijs verstaan?... 3 Een succesvolle plusgroep... 3 Voorwaarden voor

Nadere informatie

Doelgroep en toelatingscriteria Plusklassen Samenwerkingsverband Kop van Noord-Holland

Doelgroep en toelatingscriteria Plusklassen Samenwerkingsverband Kop van Noord-Holland Doelgroep en toelatingscriteria Plusklassen Samenwerkingsverband Kop van Noord-Holland Doelgroep De leerlingen binnen de Plusklassen zijn hoogbegaafd. Ze hebben een hoge intelligentie (hoger dan 130) en

Nadere informatie

Nieuwsbrief Talentenonderwijs OcTHO

Nieuwsbrief Talentenonderwijs OcTHO Nieuwsbrief Talentenonderwijs OcTHO nummer 2 april 2014 Middels deze tweede nieuwsbrief willen we jullie informeren over de stappen die al genomen zijn en nog moeten worden genomen voor de opstart van

Nadere informatie

Tussendoelen sociaal - emotionele ontwikkeling - Relatie met andere kinderen

Tussendoelen sociaal - emotionele ontwikkeling - Relatie met andere kinderen Tussendoelen sociaal - emotionele ontwikkeling - Relatie met andere kinderen 1. Kijkt veel naar andere kinderen. 1. Kan speelgoed met andere kinderen 1. Zoekt contact met andere kinderen 1. Kan een emotionele

Nadere informatie

Het jonge kind uitgedaagd!

Het jonge kind uitgedaagd! Esther de Boer en Marijke Bertu, 29 november 2012 Het jonge kind uitgedaagd! Programma 1. Welkom 2. Wat is een ontwikkelingsvoorsprong? 3. Wat daagt het jonge kind uit? 4. Wat is er aan materiaal? 5. Waarmee

Nadere informatie

- school de Ontmoeting Jenaplanschool voor basisonderwijs

- school de Ontmoeting Jenaplanschool voor basisonderwijs - school de Ontmoeting Jenaplanschool voor basisonderwijs Beleidsplan hoogbegaafdheid 2016 1 2 Beleidsplan (hoog)begaafde leerlingen Doel Op onze school stemmen we ons onderwijs zodanig op de behoeften

Nadere informatie

Werken met een Persoonlijk Leerplan

Werken met een Persoonlijk Leerplan Esther de Boer Werken met een Persoonlijk Leerplan Inhoud Wat is een Persoonlijk Leerplan (en wat is het niet)? Achtergrond: Excellentieprojecten Big Picture: onderscheidende factoren Wat houdt werken

Nadere informatie

Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011

Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011 Eindverslag Academische Opleidingsschool Sophianum, juni 2011 Welke middelen kan een docent tijdens zijn les gebruiken / hanteren om leerlingen van havo 4 op het Sophianum meer te motiveren? Motivatie

Nadere informatie

Protocol Plusklas. Aanleiding

Protocol Plusklas. Aanleiding Protocol Plusklas Aanleiding In het schooljaar 2014-2015 heeft BBS Antonius zich tot doel gesteld een schoolbreed aanbod te bieden voor een leeftijdsheterogene groep meer- en hoogbegaafde leerlingen. Met

Nadere informatie

Hoogbegaafdheid info. Cijfers 3. Welk percentage van de hoogbegaafde leerlingen krijgt een VWO advies? Antwoord: Slechts 64% (Guldemont, 2003)

Hoogbegaafdheid info. Cijfers 3. Welk percentage van de hoogbegaafde leerlingen krijgt een VWO advies? Antwoord: Slechts 64% (Guldemont, 2003) Cijfers 1 Hoeveel hoogbegaafde leerlingen zijn er statistisch gezien in jouw klas? 2,5% (Vele bronnen) Cijfers 2 Hoeveel A-leerlingen zijn er statistisch gezien in jouw klas? 25% (Cito) Cijfers 3 Welk

Nadere informatie

Rapport Docent i360. Test Kandidaat

Rapport Docent i360. Test Kandidaat Rapport Docent i360 Naam Test Kandidaat Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Sterkte/zwakte-analyse 3. Feedback open vragen 4. Overzicht competenties 5. Persoonlijk ontwikkelingsplan Inleiding Voor u ligt het

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Samenvatting Protocol Excellente leerlingen

Samenvatting Protocol Excellente leerlingen Samenvatting Protocol Excellente leerlingen Visie In de visie van onze school staat dat wij streven naar een optimale ontwikkeling van ieder kind. Het uitgangspunt Voor leerlingen die een ontwikkelingsvoorsprong

Nadere informatie

Protocol Hoogbegaafdheid

Protocol Hoogbegaafdheid Protocol Hoogbegaafdheid Protocol Hoogbegaafdheid 1. Wat is hoogbegaafdheid? Om over hoogbegaafdheid te kunnen spreken, moeten er drie kenmerken aanwezig zijn. -hoge intelligentie -grote creativiteit -grote

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord... 10

Inhoud. Voorwoord... 10 Voorwoord................................................................... 10 Hoofdstuk 1 Wat weten we over leren? Wat is het nut van verrijking?.....................................................................

Nadere informatie

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Inleiding: Het onderwijs op school is er onder meer op gericht de verantwoordelijkheid en zelfstandigheid van de leerlingen te vergroten. Ook het maken van huiswerk levert

Nadere informatie

Protocol Hoogbegaafdheid

Protocol Hoogbegaafdheid Protocol Hoogbegaafdheid Inhoudsopgave 1 Wat is hoogbegaafdheid? 2 Visie van de Rank 3 Kansen en belemmeringen 4 Signaleren 5 Diagnosticeren 6 De aanpak in de klas/ buiten de klas 7 Communicatie met ouders

Nadere informatie

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider

Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Vragenlijst leergeschiedenis lees- en spellingvaardigheid bestemd voor school / groepsleerkracht en interne leerlingenbegeleider Gegevens leerling Naam leerling :.. 0 jongen 0 meisje Geboortedatum Groep

Nadere informatie

Talentbeleid vastgesteld 24-9-2014

Talentbeleid vastgesteld 24-9-2014 Talentbeleid vastgesteld 24-9-2014 De begeleiding van hoogbegaafde kinderen in de Plusklas Procedure Welke kinderen in aanmerking komen voor de Plusklas wordt bepaald door de volgende procedure. De leerkracht

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

Bijzonder Begaafd. Doelen workshop. Eigen casus. Juni 2016. Passende ondersteuning voor 'dubbel bijzondere' leerlingen

Bijzonder Begaafd. Doelen workshop. Eigen casus. Juni 2016. Passende ondersteuning voor 'dubbel bijzondere' leerlingen Bijzonder Begaafd SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Passende ondersteuning voor dubbel bijzondere leerlingen /thema/dubbel-bijzonder Doelen workshop Je weet... wat de term dubbel bijzonder

Nadere informatie

Doel van deze presentatie is

Doel van deze presentatie is Doel van deze presentatie is Oplossingsgericht? Sjoemelen? Evaluatie van de praktische oefening. Verbetersuggesties qua oplossingsgerichtheid (niet met betrekking tot de inhoud van de gebruikte materialen)

Nadere informatie

1 De leraar creëert een veilig pedagogisch klimaat

1 De leraar creëert een veilig pedagogisch klimaat KIJKWIJZER PEDAGOGISCH-DIDACTISCH HANDELEN IN DE KLAS School : Vakgebied : Leerkracht : Datum : Groep : Observant : 1 De leraar creëert een veilig pedagogisch klimaat (SBL competenties 1 en 2) 1.1* is

Nadere informatie

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld.

Zelfbeeld. Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Zelfbeeld Het zelfvertrouwen wordt voor een groot deel bepaald door de ideeën die het kind over zichzelf heeft: het zelfbeeld. Een kind dat over het algemeen positief over zichzelf denkt, heeft meer zelfvertrouwen.

Nadere informatie

Hoogbegaafd kind? Kies voor Leonardo-onderwijs van de KSU

Hoogbegaafd kind? Kies voor Leonardo-onderwijs van de KSU Hoogbegaafd kind? Kies voor Leonardo-onderwijs van de KSU Is uw kind hoogbegaafd? Dan heeft hij of zij extra uitdaging op school nodig. Voorkom dat uw kind zich gaat vervelen of onder niveau presteert.

Nadere informatie

DE PLUSBUS. Informatiebrochure voor ouders

DE PLUSBUS. Informatiebrochure voor ouders Informatiebrochure voor ouders DE PLUSBUS In deze brochure vindt u algemene & praktische informatie over de plusklas De Plusbus. De Plusbus is onderdeel van Stichting Palludara. Inhoud Hoogbegaafd, nou

Nadere informatie

Beleidsstuk meer- /hoog begaafdheid

Beleidsstuk meer- /hoog begaafdheid Beleidsstuk meer- /hoog begaafdheid Augustus 2014 Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 1. Begripsomschrijving... 4 1.1 Definitie... 4 1.2 Kenmerken... 5 2. Signaleren... 6 3. Aangepast onderwijsaanbod...

Nadere informatie

OBS De Hobbitstee Leerdam

OBS De Hobbitstee Leerdam BELEIDSPLAN PLUSKLAS OBS De Hobbitstee Leerdam INHOUDSOPGAVE KORTE INLEIDING pagina 3 1. OMSCHRIJVING pagina 4 2. DOELEN pagina 5 3. BELEID pagina 6 3.1 Signalering 3.2 Kerndoelen 3.3 Verrijkingswerk 4.

Nadere informatie

Beeldvorming sociaal emotionele ontwikkeling niveau A Klasgroep: Namen van de kinderen

Beeldvorming sociaal emotionele ontwikkeling niveau A Klasgroep: Namen van de kinderen Beeldvorming sociaal emotionele ontwikkeling niveau A Klasgroep: Namen van de kinderen De leerling heeft zicht op wat hij/zij kan. (1) De leerling gaat op een gepaste manier om met dingen die hij/zij niet

Nadere informatie

Protocol begaafdheid op de Curtevenne

Protocol begaafdheid op de Curtevenne Parklaan 3, Kortenhoef Postbus 118, 1243 ZJ Kortenhoef (035) 656 10 19 info@curtevennesc hool.nl www.curtevennesch ool.nl Protocol begaafdheid op de Curtevenne Ieder kind uniek en toch lekker samen Niet

Nadere informatie

COMPACTEN & VERRIJKEN GROEP 9

COMPACTEN & VERRIJKEN GROEP 9 COMPACTEN & VERRIJKEN en GROEP 9 in de midden- en bovenbouw De Nobelaer Inleiding Dit jaar starten we met een nieuwe aanpak voor leerlingen die meer aankunnen dan de reguliere lesstof. We vinden het belangrijk

Nadere informatie

Websites voor mentoren en leerlingen Inleiding

Websites voor mentoren en leerlingen Inleiding Websites voor mentoren en leerlingen Inleiding Internet is niet meer weg te denken uit het huidige onderwijs en biedt bovendien een bijna onuitputtelijke bron aan informatie en hulpmiddelen. Dit document

Nadere informatie

Stress & Burn Out. ubeon Academy

Stress & Burn Out. ubeon Academy Stress & Burn Out ubeon Academy Programma Stress & Burn Out, twee thema s die tot voor kort taboe waren in vele werkomgevingen, vragen vandaag de dag extra aandacht. Naast opleidingen gericht op individuele

Nadere informatie

Beleid VPCO - Plusklas

Beleid VPCO - Plusklas Beleid VPCO - Plusklas Versie 24-09- 2015 07 Inleiding Beide scholen van VPCO Rhenen hebben hun eigen Beleidsplan Meerbegaafdheid. Dit document is een bijlage bij deze school-specifieke beleidsplannen

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Uitgedaagd! De verveling voorbij.

Uitgedaagd! De verveling voorbij. Uitgedaagd! De verveling voorbij. E V A V E R L I N D E N L I E F V A N D U F F E L Inhoud 1. Theoretisch gedeelte Wat is hoogbegaafdheid? Kenmerken van hoogbegaafde leerlingen Niet elke hoogbegaafde is

Nadere informatie

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7

Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Huiswerkbeleid Onderwijsteam 7 Inleiding: Het onderwijs op school is er onder meer op gericht de verantwoordelijkheid en zelfstandigheid van de leerlingen te vergroten. Ook het maken van huiswerk levert

Nadere informatie

(Hoog)begaafdenwijzer Lorentzschool.

(Hoog)begaafdenwijzer Lorentzschool. (Hoog)begaafdenwijzer Lorentzschool. (Ontdek-boek over hoogbegaafdheid door Wendy Lammers van Toorenburg) 1 januari 2014 1. (Hoog)begaafdenbeleid op de Lorentzschool. In het hedendaagse onderwijs is omgaan

Nadere informatie

Meerbegaafden protocol

Meerbegaafden protocol Meerbegaafden protocol Kardinaal de Jongschool 1. Doelstelling Er zijn grote verschillen in begaafdheid, tempo en belangstelling van kinderen. Naast zorg voor kinderen die minder snel mee kunnen meekomen,

Nadere informatie

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Inleiding 2 INLEIDING DANS Leerlingen in het basisonderwijs dansen graag. Het sluit aan bij hun natuurlijke creativiteit, fantasie en bewegingsdrang.

Nadere informatie

10 Tips. over Leiderschap voor startende Managers. 2014 zwaartekracht academie

10 Tips. over Leiderschap voor startende Managers. 2014 zwaartekracht academie 10 Tips over Leiderschap voor startende Managers 1. 1 Accepteer het feit dat jij nog steeds veel moet leren. Je hebt de afgelopen jaren keihard gewerkt om dit te bereiken. Op jouw vakgebied heb je de nodige

Nadere informatie

Ik heb een ziekte, maar ik ben die ziekte niet!

Ik heb een ziekte, maar ik ben die ziekte niet! Ik heb een ziekte, maar ik ben die ziekte niet! Langdurig Zieke Leerlingen in reguliere onderwijs Hélène Sieljes ambulant begeleider Partner Passend Onderwijs Tarweweg 3 6534 AM Nijmegen tel. 024-3602873

Nadere informatie

PERFECTIONISME. www.berenvanjouwweg.nl info@berenvanjouwweg.nl Boomstraat 127A, 5038 GP Tilburg, 06-154 08 602

PERFECTIONISME. www.berenvanjouwweg.nl info@berenvanjouwweg.nl Boomstraat 127A, 5038 GP Tilburg, 06-154 08 602 PERFECTIONISME overgenomen uit; Teaching gifted kids in the regular classroom. Susan Winebrenner, free spirit, 2001. Vertaald en aangepast door Marita van den Hout, 2011, Beren van jouw weg. Het zal u

Nadere informatie

Waarom deze presentatie?

Waarom deze presentatie? en Leonieke Boogaard Wat is hoogbegaafdheid? Lezing Pharos 28 januari 2010, Maarssen 1 Waarom deze presentatie? Onderzoek tijdschrift Talent en Algemene Onderwijs Bond (2008) Slechts 6% docenten denkt

Nadere informatie

Plusklas IKC NoordRijk

Plusklas IKC NoordRijk Plusklas IKC NoordRijk Visie We zien als school dat er een groep leerlingen die op bovengemiddeld begaafd niveau presteert vastloopt als gevolg van de reguliere onderwijsaanpak. Van relatief onderpresteren,

Nadere informatie

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Nederland Raad en daad voor iedereen met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave

Nadere informatie

Aanbevelingen voor scholen. Visie. Onderwijs

Aanbevelingen voor scholen. Visie. Onderwijs Aanbevelingen voor scholen, ouders en andere betrokkenen, om inclusief onderwijs mogelijk te maken. Uit de ervaringen van ouders, scholen en hun netwerk in het project Van hinderpaal naar mijlpaal (2012-2014)

Nadere informatie

Competenties De Fontein

Competenties De Fontein Competenties De Fontein We werken met de volgende 4 competenties: 1. Verantwoordelijkheid 2. Samenwerken 3. Organisatie en planning, zelfstandigheid 4. Motivatie - In klas 1 wordt gewerkt aan de volgende

Nadere informatie

NTERVIEW. In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze. Doen waar je goed in bent

NTERVIEW. In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze. Doen waar je goed in bent NTERVIEW In Bedrijf.Bite Coaching, loopbaan & studiekeuze Doen waar je goed in bent Ieder mens moet regelmatig keuzes maken. Dat begint al met de keuze voor een bepaalde school, een studie of een opleiding.

Nadere informatie

Hieronder volgt een beknopte uitleg van de begrippen die u in het rapport zult tegenkomen.

Hieronder volgt een beknopte uitleg van de begrippen die u in het rapport zult tegenkomen. Onderbouwrapport In het onderbouwrapport waarderen wij alle genoemde aspecten ten opzichte van de leeftijd. Een waardering wordt uitgedrukt in een cijfer. U kunt via de beknopte omschrijvingen in het rapport

Nadere informatie

Werk aan je winkel. Jongeren leren communiceren en zichzelf presenteren. Kirsten Barkmeijer & Johan Brokken

Werk aan je winkel. Jongeren leren communiceren en zichzelf presenteren. Kirsten Barkmeijer & Johan Brokken Werk aan je winkel Jongeren leren communiceren en zichzelf presenteren Kirsten Barkmeijer & Johan Brokken Voorwoord Dit boek is geschreven voor jou als trainer, docent of hulpverlener om aan te bieden

Nadere informatie

Visie en beleid ten aanzien van beter presterende leerlingen

Visie en beleid ten aanzien van beter presterende leerlingen Visie en beleid ten aanzien van beter presterende leerlingen Inleiding Eén van de profielpijlers van De Duif is presteren. We proberen uit alle leerlingen te halen wat er in zit. Ons doel is om voor alle

Nadere informatie

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Samenwerken Omgevingsgericht/samenwerken Reflectie en zelfontwikkeling competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Competentieprofiel stichting Het Driespan, (V)SO

Nadere informatie

Protocol begaafdheid

Protocol begaafdheid Protocol begaafdheid Inhoudsopgave 1. De doelgroep 1.1 Om welke leerlingen gaat het bij ons op school? 1.2 Kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong 1.3 Talent op één gebied Beleid op de KWS 2. Leerlingbegeleiding

Nadere informatie

Rekenangst en weerstand Tips en tools voor in de rekenles

Rekenangst en weerstand Tips en tools voor in de rekenles Rekenangst en weerstand Tips en tools voor in de rekenles Irma Romme: iromme@cinop.nl 06-10015882 Sylvia Spek: sspek@cinop.nl 06-53362442 Juni 2012 Doel van de workshop Erkennen van rekenangst en rekenweerstand

Nadere informatie

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1 faalangst de baas! training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER FAALANGST DE BAAS! TRAINING 3 faalangst de Baas! training

Nadere informatie

SWINXS BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het?

SWINXS BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het? BESCHRIJVING SWINXS Wat is het? De Swinxs is een game console die zowel binnen- als buiten gebruikt kan worden voor actieve spellen. De Swinxs stuurt het spel aan met behulp van spraak. De console praat,

Nadere informatie

Profielen van begaafde leerlingen

Profielen van begaafde leerlingen Profielen van begaafde leerlingen Begaafdheid kan op verschillende manieren in zichtbaar gedrag tot uiting komen. Aangezien persoonlijkheid het resultaat is van ervaring en aanleg, worden ook begaafde

Nadere informatie

Naam: School: basisschool voortgezet onderwijs Plaats: Leeftijd: Aantal jaar onderwijservaring:

Naam: School: basisschool voortgezet onderwijs Plaats: Leeftijd: Aantal jaar onderwijservaring: Docentenvragenlijst op het gebied van ict-gebruik en natuur- en techniekonderwijs, voormeting Naam: School: basisschool voortgezet onderwijs Plaats: Leeftijd: Aantal jaar onderwijservaring: Ik ben een:

Nadere informatie

Actief burgerschap. Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl

Actief burgerschap. Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl 2013 Actief burgerschap 0 Sint Gerardusschool Splitting 145 7826 ET Emmen Tel: 0591-622465 gerardusschool@skod.nl Inhoudsopgave Pagina Inleiding 2 Hoofdstuk 1 : 3 Hoofdstuk 2 : : een doel en een middel

Nadere informatie

Kinderen met weinig zelfvertrouwen gebruiken vaak de woorden nooit en altijd.

Kinderen met weinig zelfvertrouwen gebruiken vaak de woorden nooit en altijd. ZELFVERTROUWEN Zelfvertrouwen is het vertrouwen dat je in jezelf hebt. Zelfvertrouwen hoort bij ieder mens en het betekent dat je een reëel zelfbeeld hebt, waarin ruimte is voor sterke kanten, maar ook

Nadere informatie

Leerlingprofielen in het voortgezet onderwijs

Leerlingprofielen in het voortgezet onderwijs Leerlingprofielen in het voortgezet onderwijs In deze leerlingprofielen wordt per onderwijsniveau een beschrijving gegeven van kenmerken en eigenschappen van leerlingen die passen bij dat onderwijsniveau.

Nadere informatie

Beleidsplan (meer)begaafden Dongeschool

Beleidsplan (meer)begaafden Dongeschool Beleidsplan (meer)begaafden Dongeschool Inleiding Op 7 juni 2011 werd in de gemeenteraad van Amsterdam een eerste versie van het initiatiefvoorstel 'Bijzonder talent verdient Bijzondere Aandacht' ingediend.

Nadere informatie

KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek 1e rapport: Datum gesprek 2e rapport: KIJK! 1-2 Bazalt Educatieve Uitgaven www.bazalt.

KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek 1e rapport: Datum gesprek 2e rapport: KIJK! 1-2 Bazalt Educatieve Uitgaven www.bazalt. KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek : Datum gesprek : KIJK! Lijst 1. Basiskenmerken Een kind dat lekker in zijn vel zit, zal zich goed en vlot ontwikkelen. Het is van nature nieuwsgierig

Nadere informatie

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Naam: School: Daltoncursus voor leerkrachten Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Inleiding: De verantwoordelijkheden van de leerkracht zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te

Nadere informatie

Mijn kind heeft een LVB

Mijn kind heeft een LVB Mijn kind heeft een LVB Wat betekent een licht verstandelijke beperking nu precies? Informatie voor ouders van kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 6 tot 23 jaar

Nadere informatie

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan De zorg en begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking moet erop gericht zijn dat de persoon een optimale kwaliteit

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89 Inhoud Inleiding 9 1 Zelfsturend leren 13 1.1 Zelfsturing 13 1.2 Leren 16 1.3 Leeractiviteiten 19 1.4 Sturingsactiviteiten 22 1.5 Aspecten van zelfsturing 25 1.6 Leerproces vastleggen 30 2 Oriëntatie op

Nadere informatie

GIDS VOOR OUDERS. Zippy s Vrienden. Sociaal-emotioneel leren

GIDS VOOR OUDERS. Zippy s Vrienden. Sociaal-emotioneel leren GIDS VOOR OUDERS Zippy s Vrienden Sociaal-emotioneel leren PARTNERSHIP FOR Good mental health for children - for life www.zippysvrienden.nl Op onze website vindt u uitgebreide informatie over het Zippy

Nadere informatie

Hoogbegaafdheid in de klas definities en herkenning

Hoogbegaafdheid in de klas definities en herkenning Hoogbegaafdheid in de klas definities en herkenning Karin Monster Pascal Groen 33 Fotografie Leo van Breugel Giftedness is not a problem to be solved, but an unique challenge to be nourished (Colangelo

Nadere informatie

STUDIEGIDS 2015-2016 SPECIALISATIEMODULE SLIMME KLEUTERS. Groep 2

STUDIEGIDS 2015-2016 SPECIALISATIEMODULE SLIMME KLEUTERS. Groep 2 STUDIEGIDS 2015-2016 SPECIALISATIEMODULE SLIMME KLEUTERS Talent in de kleuterklas herkennen en begeleiden Groep 2 Leuk dat je geïnteresseerd bent in onze opleiding Slimme kleuters! In deze gids zetten

Nadere informatie

Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl. Begeleiden van pabostudenten

Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl. Begeleiden van pabostudenten Opleiders in de school: Els Hagebeuk elshagebeuk@de-gouw.nl Sjef Langedijk sjeflangedijk@de-gouw.nl Begeleiden van pabostudenten Dit stuk geeft je handvatten bij de begeleiding van een pabostudent. Als

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

Hoofdstuk 18 - Tips om voorleessoftware in te zetten in de klas

Hoofdstuk 18 - Tips om voorleessoftware in te zetten in de klas Hoofdstuk 18 - Tips om voorleessoftware in te zetten in de klas 18.1. Voorleessoftware compenserend inzetten voor leerlingen met een ernstige beperking 235 18.2. Voorleessoftware leerondersteunend inzetten

Nadere informatie

Het huiswerk heeft de volgende functies: - Het kan er toe bijdragen dat kinderen niet achterop raken met het onderwijsprogramma

Het huiswerk heeft de volgende functies: - Het kan er toe bijdragen dat kinderen niet achterop raken met het onderwijsprogramma Huiswerk op De Springplank Informatiebrochure voor ouders / verzorgers Deze brochure is opgezet om u als ouders/verzorgers te informeren over de rol van huiswerk op De Springplank. We hopen dat deze informatie

Nadere informatie