Leerling & begeleider Karin Neumann en Mandy op den Oordt: Handhygiëne Het kan echt: de helft minder infecties

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leerling & begeleider Karin Neumann en Mandy op den Oordt: Handhygiëne Het kan echt: de helft minder infecties"

Transcriptie

1 9 E JAARGANG, NR. 1, FEBRUARI 2014 Handhygiëne Het kan echt: de helft minder infecties Röntgenapparatuur LVO en NVMBR unaniem: Niet voor de operatieassistent Beroemde namen Harold Gillies: Pionier van de plastische chirurgie Benchmarking OK Concentratie van zorg vergt ommekeer Leerling & begeleider Karin Neumann en Mandy op den Oordt: De lat ligt hoog

2 Thopaz TM VOOR EEN GEAVANCEERDE, ONGECOMPLICEERDE THORAXDRAINAGE BEHANDELING Thopaz is het baanbrekende thoraxdrainage systeem van Medela. Thopaz werkt met een geïntegreerde vacuümbron en een volledig digitaal meet- en alarmsysteem, dat de arts en het verplegend personeel waardevol inzicht geeft in het verloop van de therapie en waarschuwt wanneer een patiënt extra aandacht nodig heeft. Bovendien is uit onderzoek* gebleken dat het gebruik van Thopaz tot een verkorting van de behandelingsduur leidt en dus niet alleen tijdbesparend, maar ook kostenbesparend is. Ook is het systeem uitzonderlijk licht en stil, waardoor de patiënt eerder mobiel is en de behandeling als veel comfortabeler ervaart. Thoraxdrainage systeem Meer informatie over Thopaz vindt u op * Digital and Smart Chest Drainage Systems to Monitor Air Leaks: The Birth of a New Era? Door: Robert J. Cerfolio, MD, Gonzalo Varela, MD, PhD, Alessandro Brunelli Evaluation of a new chest tube removal protocol using digital air leak monitoring after lobectomy: a prospective randomised trial Door: Alessandro Brunelli, Michele Salati, Majed Refai, Luca Di Nunzio, Francesco Xiumé, Armando Sabbatini Precious life - Progressive care

3 SEALING BIJ ERBE HEB IK ALLE KEUS. ERBE VIO 300 D met BiCision en BiClamp Sealen met ERBE Veilig en betrouwbaar Door minimale laterale schade wordt omringend weefsel gespaard Naar keuze herbruikbare en disposable instrumenten AUTO-STOP meldt: seal is klaar Herbruikbaar: ERBE BiClamp 14 instrumenten voor laparoscopische en open chirurgie Disposable: ERBE BiCision met één instrument HET ECONOMISCH ALTERNATIEF Meer informatie over het hele productassortiment vindt u op onze homepage. ERBE Nederland b.v. Werkendam Nederland Telefoon

4 Operatie- of röntgenassistent? Hij wordt regelmatig gesteld op de OK: de vraag of de operatieassistent de röntgenapparatuur wil bedienen. De LVO en de NVMBR (Nederlandse Vereniging Medische Beeldvorming en Radiotherapie) zijn er duidelijk in: nee, dat werk is op dit moment uitsluitend voorbehouden aan de medisch beeldvormings- en bestralingsdeskundige (MBB er). Indien de operatieassistent de taken uitvoert, moet worden voldaan aan de Europese scholings- en trainingseisen voor het toedienen van ioniserende straling en radioactieve stoffen. En het is de vraag of een halve dag à twee dagen scholing adequaat is om bekwaam en dus bevoegd te zijn, aldus de jurist van NU 91 bij wie de LVO de vraag of operatieassistenten röntgenapparatuur mogen bedienen heeft neergelegd. De jurist geeft ook aan dat het besluit om operatieassistenten te laten doorlichten op de OK besproken en goedgekeurd moet worden door de ondernemingsraad en de Verpleegkundige Adviesraad. In deze OK Operationeel lees je een artikel over dit heikele onderwerp. Leerling & begeleider Veel leren Karin Neumann legt de lat hoog voor leerlingen, dus ook voor Mandy op den Oordt. Verder in dit nummer aandacht voor een van onze favoriete onderwerpen: handhygiëne. Het is voor ons als redactie onbegrijpelijk dat we op de OK massaal zo nalatig zijn als het dit onderwerp betreft. Met eenvoudige en goedkope maatregelen kan het infectiepercentage in ziekenhuizen spectaculair dalen. Simpel als iedereen zijn handen vaker desinfecteert met alcohol. De kosten hiervan bedragen slechts 1 procent van die gerelateerd aan ziekenhuisinfecties. Momenteel wordt een wereldwijd handhygiëneprogramma gepromoot door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). De opgestelde richtlijnen worden in steeds meer landen en vooraanstaande ziekenhuizen geïmplementeerd en zijn door de Werkgroep Infectiepreventie (WIP) in Nederland onveranderd overgenomen. Richtlijnen voor handhygiëne waren nog geen onderdeel van de inspectierondes, maar hebben inmiddels wel de aandacht. Steeds meer ziekenhuizen in Nederland starten handhygiëneprojecten op. Lees meer hierover in het artikel, geschreven door Paul Meijsen. We wensen je veel leesplezier! Menno Goosen, hoofdredacteur OK Operationeel Hennie Mulder, bestuurslid Media LVO en penningmeester LVO Beroemde namen: Sir Harold Gillies Het bewogen leven van plastisch-chirurgisch pionier Sir Harold Gillies ( ). 4 OK OPERATIONEEL FEBRUARI 2014

5 Het kan: de helft minder infecties Handdesinfectie kan het aantal infecties sterk verminderen: simpel en goedkoop. Geen röntgen voor operatieassistenten Alleen MBB ers mogen röntgenapparatuur op de OK bedienen, vinden LVO en NVMBR Operatiepalet verandert sterk Het Congres Benchmarking OK ging over de grote impact van zorgconcentratie. OK Operationeel wordt mede mogelijk gemaakt door: Verder in dit nummer: 4 Redactioneel 6 Nieuws 28 OK Management-katern 31 Column Ed Schoemaker 31 Colofon OK OPERATIONEEL FEBRUARI

6 Tekst: Esther Dado Wondzorgsymposium op 27 maart Op 27 maart 2014 organiseren het Rijnland wondcentrum en de POWIcommissie het symposium Wondzorg: de kracht van multidisciplinair werken in Leiderdorp. Hier wordt aandacht besteed aan oorzaakgericht behandelen en aan verschillende maatregelen op het gebied van preventie en wondproblematiek. Er liggen nog veel kansen om de wondzorg verder te verbeteren: zowel op het gebied van diagnostiek en behandeling als binnen het (post)operatieve traject. Accreditatie bij de LVO is aangevraagd. Meer informatie en aanmelden: Effectieve aanpak slaapapneu door geïmplanteerd systeem HEEFT U NIEUWS? Mail naar oko pera OK NIEUWS Het actueelste OK-nieuws vindt u op Patiënten met matige tot ernstige slaapapneu kunnen baat hebben bij een geïmplanteerd systeem dat de tongzenuw stimuleert tijdens de slaap. Dit blijkt uit de klinische studie STAR (Stimulation Therapy for Apnea Reduction). Nico de Vries, KNO-arts van het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis in Amsterdam, ziet het systeem als een belangrijke stap in de behandeling van slaapapneu. De Vries opereerde 23 patiënten, het hoogste aantal binnen de studie. In totaal werden wereldwijd 126 patiënten geopereerd in 22 ziekenhuizen. De resultaten van de trial werden onlangs gepubliceerd in The New England Journal of Medicine. Bij de patiënten die meededen aan de trial werd een klein apparaat geïmplanteerd dat het aantal ademstops per nacht drastisch vermindert en het zuurstofgehalte in het bloed Illustratie: Shutterstock doet toenemen. De deelnemende patiënten konden de standaardbehandeling met CPAP (behandeling met een pomp) niet verdragen of hadden geen baat bij deze behandeling. Het Inspire-systeem monitort het ademhalingspatroon tijdens de slaap en houdt door middel van lichte stimulatie van de tongzenuw de luchtweg vrij. De Vries: De resultaten zijn goed en overtuigend. Er zijn geen ernstige bijwerkingen gemeld tijdens de studie. Het unieke aan de ingreep is dat er geen weefsel wordt verwijderd. Het is bovendien geen pijnlijke behandeling. Patiënten kunnen direct weer eten en drinken, omdat er geen wond aan het slijmvlies in de keel of mond is. De behandeling wordt in Nederland vooralsnog niet vergoed door de verzekering. Hoorimplantaat vergroeit met oor Een nieuw type hoorimplantaat moet een oplossing bieden voor patiënten die eenzijdig doof zijn of geen hoorapparaat verdragen. Het implantaat wordt achter het oor in de huid en het bot aangebracht en moet hiermee vergroeien. Dit is nu voor het eerst gelukt. Hierdoor zouden ontstekingen en afweerreacties moeten worden voorkomen en krijgt de patiënt geen last van haarverlies en vorming van littekenweefsel. Momenteel doen achttien patiënten van Maastricht UMC+ mee aan een studie om de effecten van het nieuwe implantaat te onderzoeken. Het Cochlear Baha-implantaat met DermaLock-technologie wordt via een operatie achter het oor ingebracht. Waar deze ingreep voorheen erg omslachtig en tijdrovend was, kost het de KNO-specialist tegenwoordig nog maar een kwartier. Soms zelfs onder lokale verdoving. De toegevoegde nieuwe technologie moet vervolgens het implantaat met de huid laten vergroeien. 6 OK OPERATIONEEL FEBRUARI 2014

7 Rusland en Nederland binden samen de strijd aan tegen antibioticaresistentie Minister Edith Schippers (VWS) en de Russische minister van Gezondheid Veronika Skvortsova hebben besloten structureel samen te werken in de strijd tegen antibioticaresistentie. In november vorig jaar ontmoetten de bewindsvrouwen elkaar in het kader van de economische missie voor de sector life sciences & health. Schippers vroeg bij Skvortsova onder andere aandacht voor de mondiale problematiek van de antibioticaresistentie. Skvortsova deelde de zorgen van Schippers. Zij gaf aan dat het een van de grootste problemen in Rusland is. Op grote schaal wordt nu in Rusland een programma uitgevoerd om het probleem aan te pakken. Schippers en Skvortsova kwamen overeen dat de gemengd Russisch-Nederlandse commissie de aanpak van antibioticaresistentie als prioriteit oppakt. Schippers maakt zich al langer sterk voor een mondiale aanpak van dit vraagstuk. Eind vorig jaar sprak ze hierover in Genève met topvrouw van de Wereldgezondheidsorganisatie Margaret Chan. Wanneer Nederland in de eerste helft van 2016 EU-voorzitter is, is het voor Schippers als voorzitter van de EU-gezondheidsraad een prioriteit. Foto: Shutterstock Kraakbeenreparatie bij knieletsel nog maar één ingreep (Advertentie) De afdeling Orthopedie van het UMC Utrecht heeft een eenstapshersteloperatie ontwikkeld voor kraakbeenschade in de knie. Bij deze nieuwe methode worden operatief kraakbeencellen uit de beschadigde knie gehaald en gemengd met speciaal geselecteerde donorstamcellen en weefsellijm, waarna nog tijdens dezelfde operatie dit celmengsel weer op de beschadigde plek in de knie wordt aangebracht. Het voordeel voor de patiënt is dat er maar één ingreep nodig is, in plaats van de gebruikelijke twee operaties met drie maanden tussenruimte om kraakbeen op te kweken. Met de nieuwe operatietechniek wordt de patiënt minder belast, wordt de behandelduur verkort en kunnen de kosten tot wel 75 procent lager uitvallen. Illustratie: Shutterstock 28 e LVO Congres 2014 Landelijke Vereniging van Operatieassistenten Kiezen of delen... Vrijdag 14 en zaterdag 15 maart 2014 Congrescentrum De ReeHorst, Ede In samenwerking met: Voor meer informatie: Congressecretariaat Postbus CK s-hertogenbosch Tel OK OPERATIONEEL FEBRUARI

8 Tekst: Esther Dado Operatie effectiever dan fysiotherapie bij urine-incontinentie Bij vrouwen met matige tot ernstige inspanningsurine-incontinentie is een operatie effectiever dan fysiotherapie, de huidige standaardbehandeling. Dit blijkt uit een nieuwe Nederlandse studie, uitgevoerd onder leiding van het UMC Utrecht. In geval van inspanningsurine-incontinentie loopt er urine uit de blaas als de druk in de buik bij inspanning omhooggaat. Normaal zorgt het bindweefsel van de bekkenbodem onder de urinebuis dat deze wordt dichtgedrukt bij inspanning. Beschadiging van het bindweefsel door bijvoorbeeld een bevalling kan ertoe leiden dat de urinebuis niet meer goed wordt ondersteund, met ongewild urineverlies als gevolg. In de zogeheten PORTRET (Physiotherapy OR Tension free tape Randomized Efficacy Trial)- studie werden 460 vrouwen ouder dan 35 jaar met matige tot ernstige inspanningsurine-incontinentie gelijkmatig verdeeld over twee groepen. Eén groep onderging bekkenfysiotherapie. Bij de andere groep werd door een ervaren operateur een mid-urethral sling geplaatst onder de urinebuis, zodat deze wordt ondersteund en ongewenst urineverlies wordt tegengegaan. Een jaar later onderzochten de artsen of de behandelingen hadden geholpen. Uit de studie bleek dat een operatie duidelijk effectiever is dan bekkenfysiotherapie. Een subjectieve verbetering trad op in 90,8 procent van de vrouwen die waren geopereerd, tegenover 64,4 procent van de vrouwen die met bekkenfysiotherapie waren gestart (van deze groep onderging binnen een jaar 49 procent tevens een operatie). Ook het aantal vrouwen dat geheel klachtenvrij werd, was groter na operatie (85,2 procent) dan na bekkenfysiotherapie (53,4 procent). Bij ongeveer één op de tien vrouwen traden milde complicaties op (zoals bloeduitstorting of aandrangincontinentie), die geheel konden worden toegeschreven aan de operatie. Hoewel de complicaties geen blijvende nadelige gevolgen veroorzaakten, kent bekkenfysiotherapie deze complicaties niet. Illustratie: Shutterstock CZO erkenning voor hbo-v technische stroom VERPLEEGKUNDE TECHNISCHE STROOM Eindhoven hbo-bacheloropleiding Voltijd Fontys Hogeschool Eindhoven heeft de driejarige inservice opleiding tot operatieassistent of anesthesiemedewerker vervangen door de vierjarige hbo-v opleiding verpleegkunde technische stroom. De opleiding hbo-v technische stroom is een combinatie van de bacheloropleiding verpleegkundige en de opleiding tot operatieassistent of anesthesiemedewerker. De opleiding leidt tot een hbo-diploma verpleegkunde en maakt BIG-registratie mogelijk. Daarnaast voldoet de opleiding volledig aan de opleidingseisen van het College Zorg Opleidingen (CZO) voor operatieassistenten en anesthesiemedewerkers. Per 1 februari is deze opleiding dan ook volledig erkend door het CZO. De BIG-registratie zorgt voor een kwaliteitsborging, ruime mogelijkheden voor zelfstandige functies, en buitenlandse erkenning. De hbo-bachelor zorgt voor carrièremogelijkheden en geeft de studenten studievaardigheden voor de toekomst. Studenten die nu opgeleid worden moeten nog jaar mee op de arbeidsmarkt. De OK zal ingrijpend veranderen in een snel tempo. Technologie speelt daarbij een prominente rol die alleen maar groter zal worden. Dat betekent dat professionals vaardigheden moeten hebben om continue te blijven leren. FACTSHEET 8 OK OPERATIONEEL FEBRUARI 2014

9 IGZ beveelt Kwaliteitsregister voor Operatieassistenten aan Het Kwaliteitsregister voor Operatieassistenten wordt aanbevolen door de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ). Dit blijkt uit een brief die zij in januari naar de LVO stuurde. Zij juicht de oprichting van dit register door de LVO toe en vindt het een uiterst waardevolle stap. De inspectie acht deelname aan een kwaliteitsregister van belang voor alle zorgprofessionals, omdat het eisen stelt aan continue vaardigheids- en kennisontwikkeling. In 2009 gaf de inspectie al blijk van deze opvatting toen zij het Kwaliteitsregister voor verpleegkundigen en verzorgenden erkende. Trotse operatieassistenten schrijven 66 punten bij in het Kwaliteitsregister voor Operatieassistenten. Zij volgden samen met anesthesiemedewerkers uit het hele land de Cardiothoracale chirurgie (CTC)-scholing op de VUmc Academie. Verschillende medische en vakspecialisten uit het land gaven vijftien donderdagen in een periode van negen maanden les. De operatieassistenten en anesthesiemedewerkers werken gericht in de praktijk bij hartoperaties. Slimme coating voorkomt implantaatinfecties Bacteriële infecties zijn de voornaamste oorzaak van het falen van biomedische implantaten. De kans op deze infecties kan aanzienlijk worden verkleind door de implantaten te behandelen met een speciale coating. Dit blijkt uit onderzoek van Agnieszka Muszanska van het Universitair Medisch Centrum Groningen. Zij ontwikkelde een slimme coating die de hechting van bacteriën aan het implantaat verhindert, deze doodt als ze hier toch in slagen en bevordert dat het implantaat goed vast komt te zitten in het lichaam. Muszanska promoveerde onlangs aan de Rijksuniversiteit Groningen. De zogeheten polymeerborstelcoating die Muszanska ontwikkelde voor implantaten van siliconenrubber kunnen de hechting van bacteriën aan implantaten tot wel 95 procent verlagen. Desondanks kan hij niet voorkomen dat een aantal wel doordringt en een biofilm op het implantaat vormt, waaronder de bacteriën zich wapenen tegen antibiotica. Daarom doodt de multifunctionele coating naderende micro-organismen bij contact. Daarnaast ondersteunt de coating weefselintegratie doordat hij de hechting en spreiding van weefselcellen bevordert. De onderzoeksresultaten waren voor alle drie de functies van de coating positief en beter dan voor niet behandelde implantaten. Ik heb kunnen aantonen dat het mogelijk is om meer functies in een coating te verwerken. Multifunctionele coatings kunnen dus een goede basis vormen voor de toekomstige benadering voor het voorkomen van implantaatinfecties. OK OPERATIONEEL FEBRUARI

10 Tekst: Esther Dado Risico op openbarsten wond na operatie beter in te schatten Bij 1 tot 3 procent van de patiënten die een buikoperatie ondergaan barst de wond na de operatie open. Van hen ontwikkelt tot 83 procent een littekenbreuk. In Nederland ondergaan jaarlijks duizenden mensen een buikoperatie. Chirurg in opleiding Gabriëlle van Ramshorst promoveerde onlangs op haar studie naar wondcomplicaties bij buikoperaties. Ze ontwikkelde voor volwassenen een risicomodel aan de hand waarvan het openbarsten van de wond goed kan worden voorspeld. Belangrijke risicofactoren voor volwassenen zijn leeftijd, mannelijk geslacht, chronische longziekte, aanwezigheid van buikvocht, geelzucht, bloedarmoede, hoesten na de operatie en wondinfectie. Ook spoedoperaties blijken een risico te vormen. Aan de hand van het risicomodel kan de chirurg besluiten de buikoperatie op een andere manier of zelfs niet te doen. Belangrijke risicofactoren voor het openbarsten van de wond bij kinderen waren leeftijd (onder 1 jaar), wondinfectie, spoedoperaties en een snede in de lengterichting van de buik. Het wordt daarom aangeraden bij kinderen een snede in dwarse richting te maken. Van Ramshorst verrichtte ook een experimentele studie naar hechttechnieken in geprepareerde varkensbuikwanden. In groep A van de preparaten werd de gangbare grote steek gemaakt van 1 centimeter, in groep B werd een kleine steek van 0,5 centimeter gemaakt en werd een langere draad gebruikt. De preparaten uit groep B bleken een significant grotere trekkracht te kunnen weerstaan dan die uit groep A. In een Zweeds ziekenhuis is vervolgens een techniek ontwikkeld waarbij de buikwand van patiënten wordt gehecht met een langere draad en met kleine steekjes. Uit onderzoek naar deze hechttechniek bleek dat opvallend minder wondcomplicaties werden gezien, met name minder littekenbreuken. Kreisprijs 2013 voor brandwondenonderzoek Plastisch chirurg in opleiding Pauline Verhaegen heeft de Kreisprijs 2013 gewonnen. De Kreisprijs is bedoeld om artsen en onderzoekers te stimuleren onderzoek te doen naar brandwonden en daarover te publiceren. Verhaegen onderzocht de behandeling van brandwonden(littekens) via het oprekken van huid. Ze toont met haar onderzoek aan dat door skin stretching (het oprekken van huid) een beter litteken kan worden gevormd. Met deze techniek kan een aanzienlijk deel van het litteken worden weggewerkt, waarbij uiteindelijk een smaller litteken overblijft. Pauline Verhaegen is momenteel in opleiding tot plastisch chirurg in het VU medisch centrum in Amsterdam. In 2011 is zij gepromoveerd op het onderwerp littekenreconstructies bij brandwonden. Daarnaast onderzocht zij de bindweefselstructuur van huid en littekens en verrichte zij een klinische studie die in alle drie de brandwondencentra in Nederland werd Foto: Ronald Goedheer uitgevoerd. De Kreisprijs is in 2009 ingesteld door het Rode Kruis Ziekenhuis/Brandwondencentrum in Beverwijk als eerbetoon aan prof.dr. Robert Kreis. Kreis heeft zich 32 jaar ingezet voor de brandwondenzorg en was als chirurg verbonden aan het RKZ. Daarnaast was Kreis 10 jaar hoogleraar brandwondengeneeskunde aan het VUmc in Amsterdam. 10 OK OPERATIONEEL FEBRUARI 2014

11 Wordt 2014 jouw Zwitserlandjaar? Interchange levert al sinds 1990 (OK) personeel aan Zwitserse Ziekenhuizen en Privéklinieken. Of je nou 0 of 30 jaar ervaring hebt, wij hebben een leuke, goedbetaalde baan voor je! Er zijn twee mogelijkheden: 1. Op uitzendbasis, voor een aantal maanden. 2. In loondienst van het ziekenhuis, al mogelijk vanaf 6 maanden! Wij helpen onze kandidaten kostenloos van A tot Z: Wij betalen de vertalingen van je cv, diploma e.d. Wij betalen je reis- en verblijfkosten als je gaat kennismaken en meelopen We helpen je met het leren of bijspijkeren van je Duits maar óók zaken als huisvesting, vergunningen, verzekeringen etc. worden door ons uit handen genomen. Begin je avontuur met maximale zekerheid! Meer weten? Bel vrijblijvend of mail ons op LVO-informatie Charmaine Betzema, voorzitter, NVLO-informatie Hennie Mulder, penningmeester en bestuurslid Media Jeanine Stuart, secretaris en bestuurslid Onderwijs a.i. en Nicole Dreessen, bestuurslid Beroepsbelangen Monique de Kort, bestuurslid Congres, Femke Wienen, bestuurslid PR&V, Lid worden van de LVO? Surf naar Opzegging van lidmaatschap dient voor 1 oktober schriftelijk te gebeuren het lidmaatschap wordt dan per 1 januari van het jaar daarop beëindigd. Internet: Lidmaatschap opzeggen: Secretariaat LVO Postbus AB Amsterdam Ledenadministratie Bestuur NVLO Mimoen Ahmidi, voorzitter Christa Tigchelaar, Secretaris en penningmeester Jeannette Ronchetti, Redactie OK Management en social media (Zie onder redactie) Trudie Doodeman, Redactie (Zie onder redactie) De NVLO is dé professionele en ondernemende beroepsvereniging voor leidinggevenden op de operatieafdeling. Lid worden kan via Redactie OK Management-katern Menno Goosen, Hoofdredacteur Jeannette Ronchetti, Redactie en social media én Trudie Doodeman, Redactie én Adverteren: Cross Advertising nederland.com OK OPERATIONEEL FEBRUARI

12 12 OK OPERATIONEEL FEBRUARI 2014

13 LEERLING & BEGELEIDER Karin Neumann (59) en Mandy op den Oordt (23): Samen streven ze ernaar de hoogste lat in orthopedie te halen. Dat schept een band tussen begeleider Karin Neumann en (voormalig) student Mandy op den Oordt, werkzaam in het Maastricht UMC+ TEKST: LINDA VAN PELT FOTO S (INCLUSIEF COVER): IVONNE ZIJP De lat hoog leggen, is dat hetzelfde als grensverleggend te werk gaan? Karin: Misschien wel. Letterlijk verlegde ik mijn grenzen toen ik in 1974 uit de voormalige DDR naar Nederland kwam. Legaal weliswaar, maar evengoed betekende mijn nieuwe leven in Amsterdam een cultuurshock. Misschien nog wel het meest doordat in mijn ogen de mensen in het vrije Westen te weinig profiteerden van de vrijheid die ik in het staatsregime niet gewend was. Ik wilde niet, via de vluchtelingenstatus, gebruikmaken van gemeenschapsgeld. Daarom koos ik voor een studie die ik zelf kon bekostigen. De toenmalige opleidingen tot B-verpleegkundige [psychiatrisch ziekenhuis] en Z-verpleegkundige [verstandelijk gehandicaptenzorg] boden de ideale combinatie van werken en leren. Mijn doel was de psychiatrie. Het kinderpaviljoen met gedragsgestoorde jonge epilepsiepatiënten van de Cruquiushoeve bood een uitdaging. Toen in 1979 mijn zoon werd geboren schakelde ik over op de nachtdienst. Beter te combineren met een klein kind én een kans om me breder te ontwikkelen: filosofie, taal, boeken, sportmassage. Dat laatste heb ik tien jaar in praktijk gebracht, thuis. Toen weer een nieuwe, medische, studie? Karin: Ja, in 1994 op mijn 40ste begon ik in het LUMC met hbo-v. Voor het parttimetraject stond zes jaar; dankzij mijn verpleegkundige achtergrond was dat in te dikken tot vier. Van mijn A- stageperiode staat me vooral nog bij hoe directie en management het computergebruik stimuleerden. Zelfs aan het bed waren pen en papier strikt verboden. Toen ik eenmaal een tijdje aan het werk was (vooral in oncologie en interne geneeskunde) in het Spaarne Ziekenhuis, locatie Heemstede, ging ik assisteren bij secties in het mortuarium. Deels vanuit een eerdere droom richting forensische geneeskunde, deels waarschijnlijk omdat ik verzadigd was geraakt met levensverhalen van patiënten. Hoe kwam je op de OK? Karin: De fascinatie voor het menselijk lichaam groeide in het mortuarium. Op mijn 45ste startte ik mijn OK-studie. Na omzwervingen door het land (en een tijdelijke uitstap naar Aken omdat er in Duitsland meer werkgelegenheid was) woon en werk ik nu alweer een aantal jaren in Zuid-Limburg. Het viel niet mee om binnen te komen bij het MUMC+ vanwege de algehele personeelsstop in Zuid-Limburg. Evengoed, sinds 2009 ben ik hier inhoudsdeskundige orthopedie. Ligt het je, kennis overdragen aan studenten? Karin: Zeker. Maar ik realiseer me dat ik de lat hoog leg. Daar word je als student moe van, maar je leert wel veel. Andersom leren begeleiders veel van studenten, bijvoorbeeld over opleidingsontwikkelingen. Zo heeft Mandy hier een uitstekende presentatie gegeven over de competenties, praktijkproef en bachelorthesis van de nieuwe hbo-vt, die bijdroeg aan de acceptatie van deze opleiding. Mandy, de studentenstatus is inmiddels afgesloten? Mandy: In september 2013 ben ik geslaagd voor hbo-vt. Vooral de technische kant sprak me vanaf dag één aan. Ik ben een echt bètamens. Natuur- en scheikunde waren mijn favoriete vakken. Oorspronkelijk had ik geneeskunde als toekomstperspectief in mijn hoofd, maar na twee uitlotingen en een jaartje moleculaire levenswetenschappen tussendoor ben ik nu eersteklas tevreden op de OK. Dit is een prachtig praktisch vak. In die vier jaar studie heb ik de kans gekregen en genomen uit te groeien tot een volwaardige collega. Die hoge lat van Karin was daarbij stimulerend. En bén je nu die collega? Mandy: Ja, ik heb een contract voor twee jaar. Dat was zelfs de deal toen het MUMC+ in mijn studie ging investeren. Die toezegging deed ik graag. Dat betekent voor mij immers werkgarantie. Naast mijn allround natraject word ik ook spelenderwijs betrokken bij leerlingenbegeleiding. Vers uit het studietraject sta ik er gevoelsmatig dichtbij. Dat kan een voordeel zijn. De opgelopen vertraging, doordat ik eerst twee jaar op geneeskunde had gemikt, beschouw ik zeker niet als verlies. Want nu stond ik met 19 wat steviger in mijn schoenen dan op mijn 17de. Ik ben best een mondig mens, en kan me makkelijk mengen. Wennen aan de ziekenhuiscultuur vond ik dan ook niet moeilijk. Wel vind ik het lastig om werkervaringen te delen met mensen die niet bekend zijn met de medische wereld. Zelfs als ik zo concreet mogelijk vertel waaraan ik die dag heb meegewerkt een nieuwe heup dan nog blijft het vaak ongrijpbaar. OK OPERATIONEEL FEBRUARI

14 Het kan echt: de helft minder infecties Meer aandacht nodig Impressie van Semmelweis kliniek rond Voor het eerst bewuste handhygiëne met overtuigend resultaat. 14 OK OPERATIONEEL FEBRUARI 2014

15 voor handhygiëne De handhygiëne op de OK moet beter. Zeker nu antibiotica niet altijd meer werken. Door handen vaker te desinfecteren met alcohol kan het infectiepercentage in ziekenhuizen spectaculair omlaag. Dit is behalve simpel ook goedkoop: de kosten hiervan bedragen slechts 1 procent van de kosten gerelateerd aan ziekenhuisinfecties. TEKST: PAUL MEIJSEN De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) promoot momenteel een wereldwijd handhygiëneprogramma. De richtlijnen die zij heeft opgesteld worden in steeds meer landen en vooraanstaande ziekenhuizen geïmplementeerd en zijn door de Werkgroep Infectiepreventie (WIP) in Nederland onveranderd overgenomen. Richtlijnen voor handhygiëne waren nog geen onderdeel van de inspectierondes, maar hebben inmiddels wel de aandacht. Steeds meer ziekenhuizen in Nederland starten handhygiëneprojecten op. Ignaz Semmelweis en Florence Nightingale toonden in de negentiende eeuw al aan dat met simpele hygiënische maatregelen enorme verbeteringen te behalen zijn. Semmelweis liet rond 1850 artsen hun handen wassen voordat zij kraamvrouwen onderzochten en reduceerde de sterfte aan kraamvrouwenkoorts van 25 procent tot 1,3 procent. Florence Nigthin gale rapporteerde in diezelfde tijd: Only by improving hygiene the mortality was reduced from 40 per cent to 2 per cent. Haar lijfspreuk was: The first requirement in a hospital is to do the sick no harm. (1859). In de huidige tijd zijn de bewijzen nog overtuigender (Pittet 2000, 2004) en is handhygiëne nog steeds belangrijk. Vandaar dat de WHO een wereldwijde campagne is begonnen. Nu antibiotica niet altijd meer werken is het vooral zaak om infecties te voorkomen. Handhygiëne is hiertoe een van de krachtigste en simpelste wapens. Residente huidflora Ieder mens draagt in zijn diepere huidlagen miljarden bacteriën bij zich als permanente bewoners. In deze residenties huist een mix van bacteriesoorten die elkaars groei in evenwicht houden en zorgen dat er simpelweg geen plaats is voor andere soorten. Tegen deze bacteriën ben je goed beschermd door je intacte huid en slijmvliezen. Bovendien is je afweersysteem bekend met je eigen huidflora. In het normale dagelijkse leven is er voor gezonde mensen dus geen enkel probleem. Sterker nog: bacteriën zijn nodig voor een gezonde huid. OK OPERATIONEEL FEBRUARI

16 Diagrammen van Florence Nightingale. De blauwe taartstukken laten zien dat ze de sterfte aan besmettelijke ziektes terugdringt door betere hygiëne. Transiënte huidflora komt tijdelijk bij ons op bezoek. De residente huidflora blijft bij handen wassen vrijwel onaangetast. Bij huiddesinfectie wordt de residente flora wel gereduceerd, maar omdat bacteriën zich razendsnel kunnen vermeerderen zijn ze na enige tijd weer voltallig aanwezig. Transiënte huidflora Aan de oppervlakte van de huid leven ook micro-organismen. Deels onze eigen mix, maar ook micro-organismen afkomstig van andere bronnen. Het zijn slechts tijdelijke bewoners, vandaar de naam transiënte flora. Deze microorganismen blijven tijdelijk plakken aan onze huid als we de huid van andere mensen aanraken of voorwerpen aanraken waarmee mensen intensief in aanraking zijn geweest. Tot de transiënte flora horen naast de stafylokokken ook vaak bacteriën die er niet thuis horen, bijvoorbeeld colibacillen. Verder kunnen schimmels voorkomen, zoals candida (vaak afkomstig van het perineum). Ook virussen zijn overdraagbaar door huidcontact, bijvoorbeeld het griepvirus en het norovirus. Omdat de transiënte micro-organismen aan de huidoppervlakte leven zijn ze eenvoudig te verwijderen door handen wassen of met een simpel desinfectiemiddel als alcohol 70 procent. Luilekkerland Normaal gesproken vormt transiënte huidflora geen enkel probleem, maar in een ziekenhuis ligt het anders. Hier komen mensen die kwetsbaarder zijn dan waar dan ook. Patiënten hebben verminderde afweer door ziektes, chemokuren, ouderdom, verzwakking. Ook operaties, narcosemiddelen, transfusies en afkoeling verminderen de afweer. Naast operatiewonden moeten we ook nog denken aan intraveneuze lijnen die hierbij worden ingebracht en een paar dagen blijven zitten, aan katheters en aan drainopeningen. Dit alles maakt van een ziekenhuis een waar luilekkerland voor micro-organismen met volop kansen voor een all-inclusive vakantie. In ziekenhuizen komen veel patiënten en zorgverleners bij elkaar in een kleine omgeving met intensieve contacten. Apparatuur wordt intensief gebruikt. Turn-overtijden zijn kort, maar een bacterie heeft aan één handreiking genoeg om mee te liften en zich verder te verspreiden. Driekwart van alle infecties wordt via de handen overgedragen. Het doel van handhygiëne is het doorbreken van 16 OK OPERATIONEEL FEBRUARI 2014

17 deze keten van overdracht. Zelfs bij de kennismaking met een patiënt kan een zorgverlener ongewenste micro-organismen overdragen die de patiënt op zijn minst een hoop ellende bezorgen, maar ook invalide kunnen maken of in levensgevaar kunnen brengen. Resistente bacteriën Resistente bacteriën lijken qua uiterlijk en gedrag op hun soortgenoten. Iedereen kan ze bij zich dragen en weer maakt dit normaal gesproken niet zo veel uit. Pas als je erdoor geïnfecteerd bent blijkt het, omdat een antibioticumkuur eenvoudigweg niet meer werkt. In ziekenhuizen is de kans om een resistente bacterie tegen te komen en te verspreiden via de handen niet ondenkbaar. Bij MRSA-uitbraken in een ziekenhuis blijkt hoe snel een resistente bacterie de kans grijpt om zich te verspreiden. Dit kan eigenlijk maar op één manier plaatsvinden: door contactcontaminatie via handen of door voorwerpen die patiënten en ziekenhuispersoneel veelvuldig aanraken. Preventie is simpel: handdesinfectie. 4 Als je een patiënt hebt aangeraakt Dit voorkomt verspreiding van microorganismen via je handen en naar mate- Poster WHO: vijf momenten waarop je handhygiëne moet toepassen. Als je s ochtends of na een karweitje rialen in de omgeving. Voorbeelden voor (klaarzetten, opruimen) de patiënt de OK: geen apparatuur bedienen zonder aanraakt. handdesinfectie na positioneren en na Voordat je gaat positioneren. overtillen. Vijf momenten van handhygiëne De WHO heeft vijf momenten geformuleerd waarop handhygiëne noodzakelijk is. Het is bewezen dat handhygiëne op deze momenten het aantal infecties vermindert en MRSA-uitbraken kan voorkomen. De WIP heeft de WHO-aanbevelingen ongewijzigd overgenomen. Daardoor zijn ze ook in Nederland best practice geworden. 1 Voordat je een patiënt aanraakt Zo voorkom je dat je een nieuwe patiënt besmet met micro-organismen van jezelf of met meeliftende micro-organismen van de vorige patiënt. Voorbeelden voor de OK: Als je een patiënt naar de recovery hebt gebracht en naar een nieuwe patiënt op de voorbereiding gaat. 2 Voor een schone/aseptische handeling Dit voorkomt besmetting van de patiënt. Voorbeelden voor de OK: toedienen van oogdruppels, intuberen, katheteriseren, infuus inbrengen. 3 Na mogelijk handcontact met lichaamsvloeistoffen Dit voorkomt verspreiding van microorganismen via je handen en naar materialen in de omgeving. Voorbeelden voor de OK: geen apparatuur bedienen zonder handdesinfectie na het inbrengen van een infuus, na het intuberen, na het uittrekken van handschoenen en na het katheteriseren. 5 Na aanraken van de directe omgeving van de patiënt Ook de directe omgeving van de patiënt, of voorwerpen die patiënten aanraken, bevatten actieve micro-organismen in behoorlijke aantallen. Zorgverleners kunnen deze weer verder verspreiden. Voorbeelden OK: na het aanraken van patiëntenbed, na het demonteren van positioneringsmaterialen en na schoonmaakkarweitjes op de OK. Wassen of desinfecteren Voor de vijf momenten heeft desinfectie met gewone alcohol 70 procent de voorkeur. Toevoegingen als chloorhexidine zijn niet nodig voor gewone handhygiëne. Alcohol kan in 15 tot 20 seconden het grootste deel van de transiënte flora vernietigen en de residente flora sterk OK OPERATIONEEL FEBRUARI

18 terugdringen. Alcohol veroorzaakt geen huidproblemen of uitdroging. Tijdgebrek en huidproblemen zijn eigenlijk geen excuus meer om geen handdesinfectie toe te passen. Hoewel handen wassen ook grotendeels afrekent met de transiënte flora, kleeft er toch nog een aantal bezwaren aan. Water en zeep in combinatie met slecht afdrogen veroorzaakt huidproblemen. Handen wassen is alleen noodzakelijk als de huid verontreinigd is: bij zichtbaar vuil, als de handen plakkerig aanvoelen, na toiletbezoek, na hoesten of neus snuiten. Onsteriele handschoenen Onsteriele handschoenen zijn geen vervangingsmiddel voor handhygiëne. Voor je dergelijke handschoenen aantrekt dien je je handen te desinfecteren. Als er tijdens het dragen mogelijk contact WEL HANDSCHOENEN Als er kans is op contact met bloed, lichaamsvloeistoffen of zichtbaar verontreinigde voorwerpen. Voorbeelden: Direct patiëntencontact Bij kans op aanraken van bloed, slijmvliezen en niet-intacte huid. Bij het inbrengen en verwijderen van een infuusnaald, uitzuigen van de patiënt, uitbraken van zeer besmettelijke of gevaarlijke microorganismen, spoedsituaties. Indirect patiëntencontact Schoonmaken van instrumentarium, opruimen van afval verontreinigd met patiëntenmateriaal, reinigen van materialen met lichaamsvloeistoffen. geweest is met lichaamsvloeistoffen, moeten de handschoenen zo spoedig mogelijk worden uitgedaan en dienen de handen gedesinfecteerd te worden. Als ze verkeerd gebruikt worden, hebben handschoenen het tegenovergestelde resultaat. Met name te lang aanhouden en aanraken van allerlei materialen is een verkeerde gewoonte. In tabel 1 kun je lezen wanneer je onsteriele handschoenen hoort te dragen. Compliance Compliance gaat over het nakomen van normen. Een compliance van 100 procent betekent dat iedereen zich aan de regels houdt. Een compliance van 50 procent bij handhygiëne betekent dus dat in de helft van de gevallen waarin handhygiëne wordt voorgeschreven, toch geen handhygiëne wordt toegepast. GEEN HANDSCHOENEN Als er géén kans is op contact met bloed, lichaamsvloeistoffen of zichtbaar verontreinigde voorwerpen. Voorbeelden: Direct patiëntencontact Bloeddruk meten, subcutane en intramusculaire injecties, dagelijkse verzorging, patiëntentransport. Indirect patiëntencontact Telefoongebruik, bedienen van apparatuur, verstrekken van orale medicijnen. Tabel 1. Indicaties voor het dragen van onsteriele handschoenen Handhygiënecompliance 48 procent 66 procent Infecties algemeen 16,9 procent 9,9 procent MRSA-uitbraken 2,16 procent 0,93 procent Verbruik handalcohol 3,5 liter/1000 patiëntdagen 15,4 liter/1000 patiëntdagen Tabel 2. Betere handhygiëne levert gezondheidswinst op (bron: Pittet 2000). Schattingen over de compliance voor handhygiëne lopen in Nederland uiteen van 25 tot 50 procent. Dit is slecht nieuws, maar ergens ook goed: er is namelijk nog winst te behalen. De Zwitserse onderzoeker Pittet heeft veel onderzoek gedaan naar handhygiëne en heeft bewezen dat betere compliance leidt tot spectaculaire terugdringing van het aantal infecties. In 2000 publiceerde hij een wereldberoemd artikel in The Lancet. Hij had in Genève een uitgebreide campagne gevoerd en was erin geslaagd om de compliance te verhogen van 48 naar 66 procent (zie tabel 2). Wat vooral bijdroeg aan dit resultaat, was dat op meer plaatsen handalcohol ter beschikking was gesteld. Het behalen van 100 procent compliance bleek een utopie, maar in twee derde van het aantal momenten waarop handhygiëne nodig was, werd het toegepast. De resultaten lieten naast een grote daling van het aantal infecties bovendien minder MRSA-uitbraken zien (tabel 2). Verder liet Pittet zien dat de compliance ook bepaald kan worden met inkoopcijfers van handalcohol, omgerekend per patiënt. Toen hij startte werd in zijn kliniek slechts 3,5 milliliter handalcohol per patiënt per dag gebruikt. Dit steeg als gevolg van de campagne naar 15 milliliter. De cijfers (2012) in de kliniek van Pittet zijn inmiddels nog verder verbeterd: de compliance is 78 procent/30 milliliter handalcohol per patiënt per dag. Neem je verantwoordelijkheid Het lastige van handhygiëne is dat je nooit direct resultaat ziet van je acties, of je het nu goed doet of niet. Maar het levert wel degelijk veel gezondheidswinst op. Stop dus met naar anderen wijzen: De dokters doen het niet, dus het heeft geen zin als ik het wel doe. Begin gewoon bij jezelf, geef het goede voorbeeld en neem je eigen verantwoordelijkheid. Ga eens voor jezelf na 18 OK OPERATIONEEL FEBRUARI 2014

19 of je je gedrag kunt verbeteren en waar de kansen liggen. Heb geen faalangst: 100 procent perfectie is niet haalbaar, maar de schatting is dat 70 procent compliance dat wel is. Handhygiëneprojecten Met de beproefde managementstrategie van de WHO zijn al in vele ziekenhuizen succesvolle handhygiëneprojecten ingezet. Daarnaast kan ook geleerd worden van het genoemde artikel van Pittet (2000): [1] Installeer op veel plaatsen alcoholdispensers. Bezuinigen op alcoholdispensers kost het ziekenhuis geld. [2] Monitor de verbruikscijfers van handalcohol. Ga na hoeveel milliliters er per team, per operatiepatiënt nodig is voor een juiste handhygiëne en vergelijk die hoeveelheid met de inkoopcijfers op dit moment. Per handdesinfectiemoment is ongeveer 3 milliliter alcohol nodig. Het is zo simpel Er is eigenlijk geen simpelere manier om het aantal infecties verder terug te dringen dan handhygiëne. Voor maskers, deurbewegingen en klompen zijn veel minder bewijzen. De grote ommekeer is te bereiken door consequent handalcohol te gebruiken op noodzakelijke momenten. Handen wassen is omslachtiger en minder huidvriendelijk dan desinfectie met alcohol. Het ziekenhuis moet dus op veel meer strategische plaatsen alcoholdispensers ophangen. Vraag je af of je wel een goede operatieassistent of anesthesiemedewerker kunt zijn als je je werk met vieze handen doet. Bronnen Hieronder vind je de onderbouwing van Pittets onderzoek. De websites en bevatten postervoorbeelden en suggesties voor projectaanpak. Pittet D, Hugonnet S, Harbarth S Mourouga P, Sauvan V, Touveneau S, Perneger T. Verbeterstrategie in vijf stappen (bron: WHO). Effectiveness of a hospital-wide programme Pittet D. A new approach to prevent to improve compliance with hand hygiene. infections in hospital. Website handhygiëneproject met informatiemateriaal The Lancet 2000; 356: Pittet D, Sax H, Hugonnet S, Harbarth S. Universiteitsziekenhuis Genève. Cost implications of succesful hand hygiene promotion. Infection control and hospital WIP-richtlijn Handhygiëne medewerkers epidemiology 2004; 25(3): ziekenhuizen Pittet D. Presentatie Translating Global World Health Organization. Clean Care Patient Safety Concepts into Practice. is safer care: Five moments for hand hygiene. didier-pittet.pdf. moments/en. Stellingen Als je een patiënt een niet-gedesinfecteerde hand geeft, wens je hem niet veel goeds toe. Geloven in de effecten van een simpele maatregel als handhygiëne is te ingewikkeld voor professionals in een hightechomgeving. De vraag is: kunnen we het zelf en met eigen discipline en professionaliteit verwezenlijken of is er weer een steuntje van de inspectie nodig? Collega s die vaak handschoenen aandoen zijn eigenlijk viespeuken. Patiënten met alleen een operatiehemd aan die niet hun handen boven de dekens hebben gehouden kun je beter geen hand geven. Micro-organismen zijn slimmer en gedisciplineerder dan OK-personeel. OK OPERATIONEEL FEBRUARI

20 PALAMIX Optimaal mengen van botcement: Eenvoudig veilig ef ciënt* Leer meer over cement en cementeer technieken op ons educatief platform PALAMIX eenvoudig gebruik voor alle toepassingen * eenvoudig in slechts een paar stappen naar een homogeen en gebruiksklaar botcement * veilig betrouwbare vacuümcontrole door vacuümindicator aan het luchtslangetje * ef ciënt een systeem voor alle toepassingen in de gecementeerde prothesiologie door een keur aan kokers met verschillende afmetingen en speciale accessoires Tel.: Fax:

Het voorkomen van verspreiding van micro-organismen. donderdag 12 november 2015

Het voorkomen van verspreiding van micro-organismen. donderdag 12 november 2015 Het voorkomen van verspreiding van micro-organismen Leervragen Hoe vindt besmetting plaats en wat zijn de risico s? Hoe kan een besmettingscyclus doorbroken worden? Persoonlijke hygiëne Handhygiëne Persoonlijke

Nadere informatie

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Hygiene en infectiepreventie 9

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Hygiene en infectiepreventie 9 Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Hygiene en infectiepreventie 9 Handhygiëne Deze WIP richtlijn betreft de handhygiëne voor zover het niet gaat om operatieve ingrepen en voeding.

Nadere informatie

002936, te gebruiken tot 24 uur na 18-12-2013, 09:12.

002936, te gebruiken tot 24 uur na 18-12-2013, 09:12. 002936, te gebruiken tot 24 uur na, 09:12. Page 1 of 7 Document ID 002936 Versie 7 Titel Handhygiëne, Uitvoeren en toepassen van Specialisme JBZ breed document Definitie Dit protocol beschrijft hoe handhygiëne

Nadere informatie

Oplossingen voor de gezondheidszorg. Handhygiëne en desinfectie van oppervlakken

Oplossingen voor de gezondheidszorg. Handhygiëne en desinfectie van oppervlakken Oplossingen voor de gezondheidszorg Handhygiëne en desinfectie van oppervlakken Uw behoeften kennen Speciaal voor de gezondheidszorg KIMBERLY-CLARK PROFESSIONAL* heeft een lange historie in het helpen

Nadere informatie

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Hygiene en infectiepreventie 9

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Hygiene en infectiepreventie 9 Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Hygiene en infectiepreventie 9 Beschermende kleding Er wordt ingegaan op het gebruik van handschoenen; overschorten; mondneusmaskers; beschermende

Nadere informatie

Verpleeghuis- woon- en thuiszorg. Handhygiëne

Verpleeghuis- woon- en thuiszorg. Handhygiëne Verpleeghuis- woon- en thuiszorg Handhygiëne Dit document mag vrijelijk worden vermenigvuldigd en verspreid mits steeds de Werkgroep Infectiepreventie als auteur wordt vermeld. Vergewis u er van dat u

Nadere informatie

Isolatiemaatregelen. Infectiepreventie

Isolatiemaatregelen. Infectiepreventie Isolatiemaatregelen Infectiepreventie Inleiding Ieder mens draagt miljarden bacteriën met zich mee. Bacteriën worden ook wel micro-organismen genoemd omdat zij niet met het blote oog te zien zijn maar

Nadere informatie

Workshop infectiepreventie

Workshop infectiepreventie Workshop infectiepreventie Carolien Oldenkamp Berkelaar, deskundige infectiepreventie bestuurslid, trainer voorzitter a.i. Waar denk je aan bij infectiepreventie? Handhygiëne Bacteriën Schoonmaak Desinfectie

Nadere informatie

SVN verleent accreditatie aan training Olympus. Goede training verlaagt risico op besmetting via flexibele endoscoop

SVN verleent accreditatie aan training Olympus. Goede training verlaagt risico op besmetting via flexibele endoscoop PERSBERICHT SVN verleent accreditatie aan training Olympus Goede training verlaagt risico op besmetting via flexibele endoscoop Zoeterwoude, juli 2013 De reiniging en desinfectie van flexibele endoscopen

Nadere informatie

Maatregelen bij mogelijke dragers

Maatregelen bij mogelijke dragers Maatregelen bij mogelijke dragers van MRSA Omdat u mogelijk drager bent van een bijzondere bacterie (MRSA-bacterie), gelden voor u isolatiemaatregelen. In deze brochure kunt u meer lezen over deze bacterie

Nadere informatie

Handhygiëne medewerkers

Handhygiëne medewerkers Ziekenhuizen Handhygiëne medewerkers Dit document mag vrijelijk worden vermenigvuldigd en verspreid mits steeds de Werkgroep Infectiepreventie als auteur wordt vermeld. Vergewis u er van dat u de meest

Nadere informatie

Bijzonder Resistente Micro-Organismen. Isolatiemaatregelen infectiepreventie bij BRMO

Bijzonder Resistente Micro-Organismen. Isolatiemaatregelen infectiepreventie bij BRMO Bijzonder Resistente Micro-Organismen Isolatiemaatregelen infectiepreventie bij BRMO In deze folder vindt u meer informatie over Bijzonder Resistente Micro Organismen (BRMO) en Extended Spectrum Beta-Lactamase

Nadere informatie

SAMENVATTING 149 Samenvatting In hoofdstuk 1 wordt een algemene introductie gegeven omtrent biomateriaal-gerelateerde infecties in de Orthopedie. Als doelstelling van dit proefschrift wordt geformuleerd

Nadere informatie

Verzakkingsoperaties met vaginale matjes. Poli Gynaecologie

Verzakkingsoperaties met vaginale matjes. Poli Gynaecologie 00 Verzakkingsoperaties met vaginale matjes Poli Gynaecologie 1 De inhoud van deze voorlichtingsfolder is mede samengesteld door de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG). Uw gynaecoloog

Nadere informatie

Rapportage. Kennis omtrent voorschriften voor handhygiëne bij verpleegkundigen. In opdracht van: Utrecht, oktober 2008

Rapportage. Kennis omtrent voorschriften voor handhygiëne bij verpleegkundigen. In opdracht van: Utrecht, oktober 2008 Rapportage Kennis omtrent voorschriften voor handhygiëne bij verpleegkundigen In opdracht van: Contactpersonen: Utrecht, oktober 2008 REED BUSINESS / NEWCOMPLIANCE Marcellino Bogers/ Bo Wiesman DUO MARKET

Nadere informatie

Ziekenhuizen. Handhygiëne medewerkers

Ziekenhuizen. Handhygiëne medewerkers Ziekenhuizen Handhygiëne medewerkers Werkgroep Infectiepreventie Vastgesteld: oktober 2007 Wijziging: september 2012 Revisie: oktober 2012 Dit document mag vrijelijk worden vermenigvuldigd en verspreid

Nadere informatie

Inleiding. Algemeen. Blijvende bacteriën

Inleiding. Algemeen. Blijvende bacteriën Handhygiëne Inleiding Deze folder is bedoeld om u te informeren hoe u de overdracht van microorganismen, zoals bacteriën en virussen, kunt voorkomen. Uw handen wassen of desinfecteren zijn de belangrijkste

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE. DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie

PATIËNTENINFORMATIE. DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie PATIËNTENINFORMATIE DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie 2 DE LAPAROSCOPISCHE OPERATIE Vakgroep chirurgie Goed om te weten In deze folder geeft Maasstad Ziekenhuis u enige uitleg over een laparoscopische

Nadere informatie

De meest gestelde vragen over MRSA

De meest gestelde vragen over MRSA De meest gestelde vragen over MRSA Inleiding In deze brochure treft u de meest gestelde vragen aan over MRSA en de antwoorden daarop. De brochure is een aanvulling op de ziekenhuisfolder waarin algemene

Nadere informatie

MRSA. Maatregelen bij (mogelijke) dragers van Meticilline-resistente Staphylococcus aureus. Afdeling Infectiepreventie

MRSA. Maatregelen bij (mogelijke) dragers van Meticilline-resistente Staphylococcus aureus. Afdeling Infectiepreventie MRSA Maatregelen bij (mogelijke) dragers van Meticilline-resistente Staphylococcus aureus Afdeling Infectiepreventie Inleiding U bezoekt de polikliniek van het Amphia Ziekenhuis of u bent in ons ziekenhuis

Nadere informatie

TVT-O operatie voor vrouwen met stress-incontinentie

TVT-O operatie voor vrouwen met stress-incontinentie TVT-O operatie voor vrouwen met stress-incontinentie Urologie Stress-incontinentie is ongewenst urineverlies bij lichamelijke inspanning, zoals tillen, niezen, hoesten, lachen, sporten, springen of plotselinge

Nadere informatie

Handhygiëne: Waarom, Wie en Wanneer?

Handhygiëne: Waarom, Wie en Wanneer? Handhygiëne: Waarom, Wie en Wanneer? WAAROM? Per dag overlijden wereldwijd duizenden mensen aan zorggerelateerde infecties Handen zijn een vervoersmiddel voor ziekteverwekkende bacteriën Handhygiëne is

Nadere informatie

Wat is M RSA? Wat zijn de ziekteverschijnselen van M RSA? Hoe kun je M RSA krijgen en hoe kun je anderen besmetten?

Wat is M RSA? Wat zijn de ziekteverschijnselen van M RSA? Hoe kun je M RSA krijgen en hoe kun je anderen besmetten? MRSA In deze folder leest u wat MRSA is, welke gevolgen dit kan hebben voor uw opname en behandeling en welke maatregelen er genomen worden om de verspreiding van MRSA te voorkomen. U wordt behandeld

Nadere informatie

Ziekenhuizen. Handhygiëne medewerkers

Ziekenhuizen. Handhygiëne medewerkers Ziekenhuizen Handhygiëne medewerkers Werkgroep Infectiepreventie Vastgesteld: oktober 2007 Revisie: oktober 2012 Dit document mag vrijelijk worden vermenigvuldigd en verspreid mits steeds de Werkgroep

Nadere informatie

Bevoegdheidsregeling voorbehouden handelingen

Bevoegdheidsregeling voorbehouden handelingen Bevoegdheidsregeling voorbehouden handelingen Je bent werkzaam op het gebied van de individuele gezondheidszorg en krijgt daardoor te maken met voorbehouden handelingen. Voorbehouden handelingen zijn geneeskundige

Nadere informatie

Onderzoek Behandeling Fysiotherapie Operatie

Onderzoek Behandeling Fysiotherapie Operatie Stressincontinentie U bent patiënt bij de afdeling urologie van VU medisch centrum (VUmc). VU medisch centrum is een universitair medisch centrum waar medisch specialisten worden opgeleid. Zij doen zelfstandig

Nadere informatie

MRSA-bacterie. 'ziekenhuisbacterie' Afdeling Medische Microbiologie en Ziekenhuishygiëne

MRSA-bacterie. 'ziekenhuisbacterie' Afdeling Medische Microbiologie en Ziekenhuishygiëne 00 MRSA-bacterie 'ziekenhuisbacterie' Afdeling Medische Microbiologie en Ziekenhuishygiëne 1 Inleiding MRSA staat voor Meticilline-resistente Staphylococcus aureus. De Staphylococcus aureus is een bacterie

Nadere informatie

Voor je opleiding ben je van harte welkom in Laurentius. Operatieassistent & anesthesiemedewerker. Het leukste ziekenhuis van Limburg in Roermond!

Voor je opleiding ben je van harte welkom in Laurentius. Operatieassistent & anesthesiemedewerker. Het leukste ziekenhuis van Limburg in Roermond! Voor je opleiding ben je van harte welkom in Laurentius Operatieassistent & anesthesiemedewerker Het leukste ziekenhuis van Limburg in Roermond! Mensen opleiden vinden we belangrijk in Laurentius. Daarom

Nadere informatie

Infectie bij een prothese

Infectie bij een prothese Infectie bij een prothese U bent nu opgenomen op de verpleegafdeling Orthopedie omdat er mogelijk sprake is van een infectie bij uw prothese. In deze folder vindt u informatie over een infectie en de

Nadere informatie

TVT operatie bij Stressincontinentie. Urologie

TVT operatie bij Stressincontinentie. Urologie TVT operatie bij Stressincontinentie Urologie 1. Wat is stress-incontinentie Stress incontinentie is een vorm van urineverlies welke optreedt bij lichamelijke inspanning. Met stress wordt hier bedoeld

Nadere informatie

Poliklinische operatie plastische chirurgie. Voorbereiding en nazorg bij poliklinische operaties onder plaatselijke verdoving

Poliklinische operatie plastische chirurgie. Voorbereiding en nazorg bij poliklinische operaties onder plaatselijke verdoving Poliklinische operatie plastische chirurgie Voorbereiding en nazorg bij poliklinische operaties onder plaatselijke verdoving 2 Uw huisarts of specialist heeft u naar de plastische chirurgie van het Canisius-Wilhelmina

Nadere informatie

Waarom worden verzakkingsoperaties met een vaginaal implantaat (matje) verricht?

Waarom worden verzakkingsoperaties met een vaginaal implantaat (matje) verricht? Vragen en antwoorden vaginale implantaten ( matjes ) Waarom worden verzakkingsoperaties met een vaginaal implantaat (matje) verricht? Bij verzakkingsoperaties zonder een implantaat, wordt geopereerd met

Nadere informatie

Expertise en ondersteuning infectiepreventie

Expertise en ondersteuning infectiepreventie Expertise en ondersteuning infectiepreventie Ziekenhuizen Privéklinieken/ ZBC s Tandheelkundige klinieken Verpleeg- en verzorghuizen Sinds 2006 Gezelschapsdierenkliniek KNMvD Sinds 2013 app: InfectionGuide

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. De totale heupprothese (nieuwe heup)

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. De totale heupprothese (nieuwe heup) De totale heupprothese (nieuwe heup) DE TOTALE HEUPPROTHESE (NIEUWE HEUP) INLEIDING Binnenkort krijgt u een nieuwe heup. Deze folder geeft informatie over het heupgewricht en de behandelingsmogelijkheden

Nadere informatie

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? 120282_Brochure_medewerker.indd 1. Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? 120282_Brochure_medewerker.indd 1. Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? 120282_Brochure_medewerker.indd 1 Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen 16-07-12 10:55 Ieder jaar komen veel mensen in het ziekenhuis voor

Nadere informatie

MRSA informatie voor de (poli)klinische patiënt

MRSA informatie voor de (poli)klinische patiënt MRSA informatie voor de (poli)klinische patiënt Volgens landelijk beleid controleert Gelre ziekenhuizen patiënten die mogelijk de MRSA bacterie bij zich dragen. Het gaat om patiënten die horen bij de volgende

Nadere informatie

Schildwachtklierbiopsie bij het maligne melanoom. Chirurgie

Schildwachtklierbiopsie bij het maligne melanoom. Chirurgie Schildwachtklierbiopsie bij het maligne melanoom Chirurgie Inleiding Uit onderzoek is gebleken dat er bij u sprake is van een maligne melanoom (kwaadaardige moedervlek). Het maligne melanoom is een kwaadaardige

Nadere informatie

MRSA Radboud universitair medisch centrum

MRSA Radboud universitair medisch centrum MRSA U wordt behandeld in het Radboudumc en bent mogelijk in contact gekomen met de MRSA bacterie (Meticilline Resistente Staphylococcus Aureus). Dit kan zijn doordat u Beroepsmatig in aanraking komt

Nadere informatie

Pet/CT scan ten behoeve van radiotherapie

Pet/CT scan ten behoeve van radiotherapie Pet/CT scan ten behoeve van radiotherapie H09.032-05 Inhoudsopgave Afspraak voor... 2 Voorbereiding PET/CT-scan... 2 Waar meldt u zich voor het onderzoek?... 2 Bent u astmatisch of allergisch?... 2 Kunt

Nadere informatie

Nefrectomie (nierverwijdering) Afdeling Urologie

Nefrectomie (nierverwijdering) Afdeling Urologie Nefrectomie (nierverwijdering) Afdeling Urologie Uw uroloog heeft bij u een aandoening geconstateerd waarvoor het nodig is uw nier te verwijderen. In deze folder vindt u informatie om uzelf goed te kunnen

Nadere informatie

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen Ieder jaar komen veel mensen in het ziekenhuis voor een operatie of een onderzoek. Artsen en verpleegkundigen

Nadere informatie

TVT-O tegen inspannings(stress)incontinentie

TVT-O tegen inspannings(stress)incontinentie TVT-O tegen inspannings(stress)incontinentie Patiënteninformatie TVT-O operatie Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 TVT-O operatie 2.1 De operatie 3 Risico s van de operatie 4 Naar huis 5 Adviezen voor thuis 6

Nadere informatie

Bekkenbodemoperaties bij verzakkingen

Bekkenbodemoperaties bij verzakkingen Bekkenbodemoperaties bij verzakkingen De sacrospinale fixatie en voor/achterwandplastiek Afdeling Gynaecologie Het besluit tot een operatie Of u besluit tot een operatie zal afhankelijk zijn van de ernst

Nadere informatie

Heupoperatie. Peri-acetabulaire osteotomie en triple osteotomie van het bekken

Heupoperatie. Peri-acetabulaire osteotomie en triple osteotomie van het bekken Heupoperatie Peri-acetabulaire osteotomie en triple osteotomie van het bekken Inhoud Inleiding 3 Reden van de operatie 3 Onderzoeksresultaten 3 De operatie 4 Risico s van de operatie 4 Na de operatie 5

Nadere informatie

Bijzonder resistente micro-organismen/ BRMO

Bijzonder resistente micro-organismen/ BRMO Patiënteninformatie Bijzonder resistente micro-organismen/ BRMO Informatie over resistente bacteriën anders dan MRSA 1234567890-terTER_ Bijzonder resistente micro-organismen/ BRMO Informatie over resistente

Nadere informatie

Littekenbreuk. Chirurgie. mca.nl

Littekenbreuk. Chirurgie. mca.nl Littekenbreuk Chirurgie mca.nl Inhoudsopgave Wat is een littekenbreuk? 3 Voorbereiding 3 Opname 4 Ontharen 4 Tijdens de operatie 4 Na de operatie 5 Complicaties 5 Controleafspraak 5 Uw vragen 6 Kosten

Nadere informatie

Onderzoek Handalcohol aan bed in het Spaarne Ziekenhuis Inleiding Richtlijn voor medewerkers

Onderzoek Handalcohol aan bed in het Spaarne Ziekenhuis Inleiding Richtlijn voor medewerkers Onderzoek Handalcohol aan bed in het Spaarne Ziekenhuis Mw H. Schijf, werkzaam als Deskundige Infectiepreventie in het Spaarne Ziekenhuis, hschijf@spaarneziekenhuis.nl Inleiding Ignaz Semmelweis, redder

Nadere informatie

Stressincontinentie Behandeling met TVT, TVT/O of TVT/Abbrevo

Stressincontinentie Behandeling met TVT, TVT/O of TVT/Abbrevo Stressincontinentie Behandeling met TVT, TVT/O of TVT/Abbrevo Inleiding Deze folder geeft u informatie over stressincontinentie, de behandeling ervan en wat u van de operatie (TVT, TVT/O of TVT/abbrevo)

Nadere informatie

Gebruik van neuszalf en desinfecterende doekjes voor de operatie

Gebruik van neuszalf en desinfecterende doekjes voor de operatie Gebruik van neuszalf en desinfecterende doekjes voor de operatie 2 U wordt binnenkort geopereerd en krijgt een (gedeeltelijk) gewrichtsprothese. Om de kans op eventuele infecties te voorkomen is het verstandig

Nadere informatie

Behandeling van stenen in de urinewegen

Behandeling van stenen in de urinewegen Behandeling van stenen in de urinewegen U bent patiënt bij de afdeling urologie van VU medisch centrum (VUmc). VU medisch centrum is een universitair medisch centrum waar medisch specialisten worden opgeleid.

Nadere informatie

Kijkoperatie van de dikke darm

Kijkoperatie van de dikke darm CHIRURGIE Kijkoperatie van de dikke darm BEHANDELING Kijkoperatie van de dikke darm U komt binnenkort naar het ziekenhuis voor een operatie aan de dikke darm. Bij deze operatie verwijdert de chirurg het

Nadere informatie

Ook bij de spierziekte Myasthenia Gravis wordt deze operatie verricht.

Ook bij de spierziekte Myasthenia Gravis wordt deze operatie verricht. Een sternotomie U wordt in VU medisch centrum (VUmc) opgenomen voor een sternotomie. Een drukke dag voor u: u zult veel verschillende mensen zien en u krijgt veel informatie in een periode waarin u al

Nadere informatie

Therapie. De TVT-O operatie tegen inspanningsincontinentie

Therapie. De TVT-O operatie tegen inspanningsincontinentie De TVT-O operatie tegen inspanningsincontinentie 1 Een TVT-O operatie wordt uitgevoerd als u last heeft van stress- of inspanningsincontinentie. TVT-O staat voor Tensionfree Vaginal Tape Obturatorius.

Nadere informatie

Plastische chirurgie. Bovenbeenlift. www.catharinaziekenhuis.nl

Plastische chirurgie. Bovenbeenlift. www.catharinaziekenhuis.nl Plastische chirurgie Bovenbeenlift www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl PLA004 / Bovenbeenlift / 13-11-2015 2 Bovenbeenlift U hebt met de plastisch

Nadere informatie

Informatiebrochure Wet BIG Alles draait om bekwaamheid

Informatiebrochure Wet BIG Alles draait om bekwaamheid BIG - Commissie Informatiebrochure Wet BIG Alles draait om bekwaamheid Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Alle professionals die beroepsmatig werken

Nadere informatie

MRSA. Wat is MRSA, wat zijn de gevolgen voor u, uw familie, voor medewerkers en andere patiënten?

MRSA. Wat is MRSA, wat zijn de gevolgen voor u, uw familie, voor medewerkers en andere patiënten? MRSA Wat is MRSA, wat zijn de gevolgen voor u, uw familie, voor medewerkers en andere patiënten? 2 Wat is MRSA? MRSA staat voor Methicilline Resistente Staphylococcus Aureus. Stafylokokken zijn bacteriën

Nadere informatie

Hygiëne en Infectiepreventie

Hygiëne en Infectiepreventie Hygiëne en Infectiepreventie Wat betekent dit voor jou als doktersassistente? donderdag 12 november 2015 Wat is Infectiepreventie? Wie/wat zijn deskundigen infectiepreventie? Wat is de rol van medewerkers

Nadere informatie

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Geïsoleerd verplegen

Wilhelmina Ziekenhuis Assen. Vertrouwd en dichtbij. Informatie voor patiënten. Geïsoleerd verplegen Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Geïsoleerd verplegen 1 Geïsoleerd verplegen U bent opgenomen in het Wilhelmina Ziekenhuis Assen (WZA) en wordt hier geïsoleerd

Nadere informatie

MRSA Ongevoelige of resistente bacterie

MRSA Ongevoelige of resistente bacterie MRSA Ongevoelige of resistente bacterie Via deze folder proberen wij u antwoord te geven op enkele van de meest gestelde vragen over MRSA. Wat is MRSA? Staphylococcus aureus, is een bacterie die in veel

Nadere informatie

Het verwijderen van het aangetaste deel van de ellepijp bij de pols

Het verwijderen van het aangetaste deel van de ellepijp bij de pols Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het verwijderen van het aangetaste deel van de ellepijp bij de pols Distale-ulna-resectie Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het verwijderen van het

Nadere informatie

Algemene voorzorgsmaatregelen

Algemene voorzorgsmaatregelen Algemene voorzorgsmaatregelen 1 Inleiding Deze richtlijn bestaat uit vier hoofdstukken, namelijk: 1. Persoonlijke hygiëne medewerker; 2. Handhygiëne medewerker; 3. Persoonlijke beschermingsmiddelen; 4.

Nadere informatie

De TVT-O-operatie voor urineverlies bij inspanning

De TVT-O-operatie voor urineverlies bij inspanning De TVT-O-operatie voor urineverlies bij inspanning Inleiding Deze folder geeft informatie over de TVT-O-operatie. TVT-O is een afkorting van tension-free vaginal tape obturator. Bij de TVT-O-operatie wordt

Nadere informatie

Ziekenhuishygiëne en infectiepreventie MRSA

Ziekenhuishygiëne en infectiepreventie MRSA Ziekenhuishygiëne en infectiepreventie MRSA Via deze folder geven wij u antwoorden op de enkele van de meest gestelde vragen over MRSA. Wat is MRSA? Staphylococcus aureus, is een bacterie die in veel gevallen

Nadere informatie

Angst de baas voor 55+

Angst de baas voor 55+ Angst de baas voor 55+ Ouderen Angst de baas voor 55+ Introductie Ben ik mijn angst de baas? Ieder mens is wel eens bang. Gelukkig maar, want angst kan mensen waarschuwen voor gevaar. Angst is pas een

Nadere informatie

Kwaliteitsregister Doktersassistent

Kwaliteitsregister Doktersassistent Kwaliteitsregister Doktersassistent Toetsbaar Sinds de start in 2011 kent het kwaliteitsregister al meer dan 4800 aanmeldingen. Een gediplomeerde doktersassistent kan zich inschrijven in het kwaliteitsregister

Nadere informatie

Apparatuurontwikkeling voor, in en met de. kliniek

Apparatuurontwikkeling voor, in en met de. kliniek Apparatuurontwikkeling voor, in en met de ZIE 2013 7 maart 2013 Delft Alex Vernooij Jan Jaap Baalbergen Leids Universitair Medisch Centrum kliniek Ontwikkeling apparatuur voor het LUMC Apparatuur voor

Nadere informatie

Infectiepreventie. De jaarlijkse griepprik

Infectiepreventie. De jaarlijkse griepprik Infectiepreventie De jaarlijkse griepprik 1 De jaarlijkse griepprik Deze folder informeert u over de vaccinatie tegen de seizoensgriep. U krijgt deze folder omdat u, net als uw collega s, ook dit jaar

Nadere informatie

MRSA positief: wat betekent dat?

MRSA positief: wat betekent dat? MRSA positief: wat betekent dat? Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per e-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 34306 10 december 2013 Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 2 december 2013, 2013-0000167945,

Nadere informatie

Kwaliteitsregister Doktersassistent

Kwaliteitsregister Doktersassistent Kwaliteitsregister Doktersassistent Toetsbaar Een gediplomeerde doktersassistent kan zich inschrijven in het kwaliteitsregister en maakt op deze manier zichtbaar en toetsbaar dat ze voldoet aan een aantal

Nadere informatie

Juridische aspecten taken verpleegkundig specialist. 29 september 2011 Paula Boshouwers/Margriet Crijns Van Doorne

Juridische aspecten taken verpleegkundig specialist. 29 september 2011 Paula Boshouwers/Margriet Crijns Van Doorne Juridische aspecten taken verpleegkundig specialist 29 september 2011 Paula Boshouwers/Margriet Crijns Van Doorne 1 De Wet BIG Doel van de Wet BIG: Het bevorderen van kwaliteit van zorg die beroepsbeoefenaren

Nadere informatie

Opdat we aan onze patiënten kunnen zeggen: U bent in goede handen

Opdat we aan onze patiënten kunnen zeggen: U bent in goede handen Opdat we aan onze patiënten kunnen zeggen: U bent in goede handen Preventie van zorginfecties en bestrijding van microbiële resistentie via promotie van de handhygiëne Nationale campagne 2010-2011 Conform

Nadere informatie

> HELPENDE ZORG & WELZIJN > VERZORGENDE > MBO-VERPLEEGKUNDIGE

> HELPENDE ZORG & WELZIJN > VERZORGENDE > MBO-VERPLEEGKUNDIGE > gereformeerd mbo Zwolle 2015-2016 Heb jij: talent voor organiseren, een flexibele instelling en hart voor mensen? Kom dan bij ons studeren! Gezondheidszorg > HELPENDE ZORG & WELZIJN > VERZORGENDE > MBO-VERPLEEGKUNDIGE

Nadere informatie

Gebruik van een poortkatheter

Gebruik van een poortkatheter Gebruik van een poortkatheter Inhoud 1. Waarom heb ik een poortkatheter nodig? 2. Wat is een poortkatheter? 3. Hoe gebeurt de plaatsing van een poortkatheter? 4. Het gebruik van een poortkatheter 4.1.

Nadere informatie

Kwaliteitsregister Doktersassistent

Kwaliteitsregister Doktersassistent Kwaliteitsregister Doktersassistent Toetsbaar Een gediplomeerde doktersassistent kan zich inschrijven in het kwaliteitsregister en maakt op deze manier zichtbaar en toetsbaar dat ze voldoet aan een aantal

Nadere informatie

Bloedvergiftiging. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Bloedvergiftiging. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Bloedvergiftiging Informatie voor patiënten F0907-1225 juni 2010 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44

Nadere informatie

Stressincontinentie. Behandelmethoden. Bekkenbodemcentrum/Urologie. 5918i URO.036/1012

Stressincontinentie. Behandelmethoden. Bekkenbodemcentrum/Urologie. 5918i URO.036/1012 Stressincontinentie Behandelmethoden Bekkenbodemcentrum/Urologie Inleiding Deze folder geeft u informatie over mogelijke oplossingen voor ongewild urineverlies tijdens inspanning, bij vrouwen. Stressincontinentie

Nadere informatie

Mediastinitis Radboud universitair medisch centrum

Mediastinitis Radboud universitair medisch centrum Mediastinitis U hebt enige tijd geleden een openhart operatie ondergaan. Helaas is bij u een complicatie opgetreden genaamd mediastinitis. Een mediastinitis is een ontsteking van het borstbeen en de daarachterliggende

Nadere informatie

Operatief remmen van de lengtegroei (epifysiodese)

Operatief remmen van de lengtegroei (epifysiodese) Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Operatief remmen van de lengtegroei (epifysiodese) z Een kinderarts die ervaring heeft met het doen van lengtevoorspellingen

Nadere informatie

Nier verwijderen. via een kijkoperatie. Poli Urologie

Nier verwijderen. via een kijkoperatie. Poli Urologie 00 Nier verwijderen via een kijkoperatie Poli Urologie De uroloog heeft met u besproken wat de reden is om uw nier te verwijderen. Er kunnen verschillende redenen zijn om een nier te verwijderen zoals:

Nadere informatie

Bloedvergiftiging (sepsis)

Bloedvergiftiging (sepsis) Bloedvergiftiging (sepsis) Albert Schweitzer ziekenhuis december 2014 pavo 0661 Inleiding De arts heeft u verteld dat u of uw familielid een bloedvergiftiging heeft. Een bloedvergiftiging wordt meestal

Nadere informatie

littekencorrectie www.mca.nl/plastischechirurgie

littekencorrectie www.mca.nl/plastischechirurgie littekencorrectie www.mca.nl/plastischechirurgie 2 Inhoudsopgave Waarom deze brochure? 4 Wat is de oorzaak? 4 Uw voorbereiding 4 Waar wordt u opgenomen? 5 Tijdens de operatie 5 Na de operatie 5 Complicaties

Nadere informatie

Voorbehouden, risicovol en overig

Voorbehouden, risicovol en overig Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Wet BIG 10 Voorbehouden, risicovol en overig Er wordt een onderscheid gemaakt in voorbehouden handelingen, risicovolle handelingen en overige

Nadere informatie

Bekkenbodemoperaties bij verzakkingen

Bekkenbodemoperaties bij verzakkingen Bekkenbodemoperaties bij verzakkingen waarbij een Mesh (implantaat) gebruikt wordt Afdeling Gynaecologie Het besluit tot een operatie Of u besluit tot een operatie zal afhankelijk zijn van de ernst van

Nadere informatie

Wat is een TVT-operatie? De kans dat de operatie uw klachten verhelpt Hoe verloopt een TVT-operatie?

Wat is een TVT-operatie? De kans dat de operatie uw klachten verhelpt Hoe verloopt een TVT-operatie? TVT folder 1 Wat is een TVT-operatie? De TVT-operatie is een operatie om inspanningsincontinentie te verhelpen. Evenals bij andere operaties voor deze klacht is het doel het afsluitmechanisme van de blaas

Nadere informatie

Bijlage 3: Vragenlijst protocol contactisolatie in het MZH oktober 2013

Bijlage 3: Vragenlijst protocol contactisolatie in het MZH oktober 2013 Bijlage 3: Vragenlijst protocol contactisolatie in het MZH oktober 2013 Beste specialist, arts-assistent, fysiotherapeut, verpleegkundige, helpende, voedingsassistent of afdelingsassistent, Deze vragenlijst

Nadere informatie

Chirurgie. Patiënteninformatie. Blindedarmoperatie (appendectomie) Bij volwassenen. Slingeland Ziekenhuis

Chirurgie. Patiënteninformatie. Blindedarmoperatie (appendectomie) Bij volwassenen. Slingeland Ziekenhuis Chirurgie Blindedarmoperatie (appendectomie) i Patiënteninformatie Bij volwassenen Slingeland Ziekenhuis Inleiding U heeft een (acute) blindedarmontsteking. In deze folder vindt u informatie over de aandoening

Nadere informatie

Behandeling van stressincontinentie TOT

Behandeling van stressincontinentie TOT Behandeling van stressincontinentie bij vrouwen TOT Tijdens uw bezoek aan de polikliniek urologie/gynaecologie heeft uw behandelend uroloog/gynaecoloog met u gesproken over de mogelijkheid van een operatie

Nadere informatie

Totale heupprothese polikliniekversie

Totale heupprothese polikliniekversie Totale heupprothese polikliniekversie Orthopedie Beter voor elkaar De totale heupprothese De heupprothese Als u een versleten heup heeft, kan dat erg pijnlijk zijn. In veel gevallen is pijn de voornaamste

Nadere informatie

Beademing. Afdeling Intensive Care Locatie Veldhoven

Beademing. Afdeling Intensive Care Locatie Veldhoven Beademing Afdeling Intensive Care Locatie Veldhoven Inleiding Bij ziektes zoals longontsteking en andere ernstige infecties, maar ook na ongevallen of grote operaties kan de ademhaling tijdelijk onvoldoende

Nadere informatie

NVOG Voorlichtingsbrochure BEKKENBODEM- EN INCONTINENTIEOPERATIES

NVOG Voorlichtingsbrochure BEKKENBODEM- EN INCONTINENTIEOPERATIES NVOG Voorlichtingsbrochure BEKKENBODEM- EN INCONTINENTIEOPERATIES BEKKENBODEM- EN INCONTINENTIEOPERATIES 1. Inleiding 2. De voorbereiding op een operatie 3. Risico s 4. Operatie bij stressincontinentie

Nadere informatie

patiënteninformatie algemene heelkunde Blindedarmoperatie

patiënteninformatie algemene heelkunde Blindedarmoperatie patiënteninformatie algemene heelkunde Blindedarmoperatie ALGEMEEN ZIEKENHUIS SINT-JOZEF Oude Liersebaan 4-2390 Malle tel. 03 380 20 11 - fax 03 380 28 90 azsintjozef@emmaus.be - www.azsintjozef-malle.be

Nadere informatie

Sinuslifting en botopbouw

Sinuslifting en botopbouw Mondziekten, Kaak- en Aangezichtschirurgie Behandeling Sinuslifting en botopbouw 2 Patiëntenvoorlichting patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl MKA/ Sinuslifting en botopbouw/15 02 2013 Behandeling

Nadere informatie

Nieuwe beroepen in de Nederlandse

Nieuwe beroepen in de Nederlandse Nieuwe beroepen in de Nederlandse gezondheidszorg en taakherschikking Dr Lode Wigersma, arts, voormalig algemeen directeur KNMG Nu voorzitter Raad van Toezicht, Flevoziekenhuis Almere, en adviseur gezondheidszorgvraagstukken

Nadere informatie

Dragerschap en behandeling van MRSA

Dragerschap en behandeling van MRSA Er is bij u besmetting met de bacterie MRSA (Methicilline resistente Staphylococcus aureus) ontdekt. S. aureus is een bacterie die tot de normale huidbewoners van de mens behoort. Daarnaast staat hij bekend

Nadere informatie

Deze informatie is bestemd voor patiënten met een mogelijke of aangetoonde MRSA besmetting.

Deze informatie is bestemd voor patiënten met een mogelijke of aangetoonde MRSA besmetting. Deze informatie is bestemd voor patiënten met een mogelijke of aangetoonde MRSA besmetting. Wat is MRSA? Staphylococcus aureus, is een bacterie die bij 20-60% van gezonde personen voorkomt op de huid.

Nadere informatie

Poliklinische operaties. Plastische Chirurgie

Poliklinische operaties. Plastische Chirurgie Poliklinische operaties Plastische Chirurgie Inleiding U heeft een afspraak voor een poliklinische operatie op de polikliniek Plastische Chirurgie op: dag om uur bij dr.. locatie Dordwijk locatie Sliedrecht

Nadere informatie

De T0T- operatie bij urineverlies. Poli Urologie

De T0T- operatie bij urineverlies. Poli Urologie 00 De T0T- operatie bij urineverlies Poli Urologie 1 Deze folder geeft informatie over de TOT-operatie. TOT is een afkorting van Trans Obturatorius Tape. Bij de TOT-operatie krijgt de urinebuis een draagband

Nadere informatie

Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het schoonmaken van pezen en/of gewrichten

Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het schoonmaken van pezen en/of gewrichten Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Het schoonmaken van pezen en/of gewrichten Synovectomie Centrum voor Revalidatie locatie Groningen Inleiding Door reuma heeft u een ontsteking in één of meerdere

Nadere informatie