Multipel myeloom de ziekte van Kahler

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Multipel myeloom de ziekte van Kahler"

Transcriptie

1 Interne geneeskunde/hematologie Patiënteninformatie Multipel myeloom de ziekte van Kahler U ontvang deze informatie, omdat wij u graag meer willen vertellen over het multipel myeloom, in Nederland vaak de ziekte van Kahler genoemd. Bij deze aandoening is sprake van een kwaadaardige woekering van plasmacellen. Deze woekering vindt plaats in het beenmerg en gaat met een scala van symptomen gepaard. Hierna leest u meer over de symptomen, het stellen van de diagnose en de behandeling. Het multipel myeloom Om de ziekte van Kahler te begrijpen is het belangrijk om inzicht te hebben in de functie van normale plasmacellen. Plasmacellen zijn cellen die normaal voorkomen in het beenmerg, maar ook elders in het lichaam, zoals in de darmen, de luchtwegen of de lymfklieren. Plasmacellen ontstaan uit de voorloper witte bloedcellen, zogenaamde B-lymfocyten of B-cellen. Eenmaal uitgerijpt maken plasmacellen antistoffen (immuunglobulinen) aan, die een belangrijke rol spelen in onze afweer. Antistoffen zijn eiwitten, opgebouwd uit meerdere delen: de zware ketens en de lichte ketens. De zware ketens verschillen van opbouw en worden aangeduid als IgG, IgA, IgM, IgD of IgE. De lichte ketens kunnen van het kappa- of het lambdatype zijn. Duizenden soorten plasmacellen Elke plasmacel kan maar één type antistof maken. In ons lichaam worden duizenden verschillende soorten antistoffen aangemaakt door evenzoveel verschillende soorten plasmacellen. Dit mechanisme met zijn diversiteit zorgt ervoor dat wij normaliter goed beschermd zijn tegen de meeste soorten bacteriën of virussen. De antistoffen worden door de plasmacel uitgescheiden en komen in het bloed terecht. In het bloed kunnen wij ze bepalen door middel van het zogenaamde eiwitspectrum, een test waarbij wij het hele spectrum van antistoffen zichtbaar kunnen maken. Als er een overmaat (cloon) van maar één soort plasmacellen ontstaat, ontstaat er ook een overmaat van één soort antistoffen. Dit wordt een monoclonaal eiwit of M-proteïne genoemd. Een oudere naam die nog veel gebruikt wordt is paraproteïne, wat letterlijk 'naast-eiwit' betekent. Het M- proteïne is in de test van het eiwitspectrum herkenbaar als een scherpe band. Artsen zeggen vaak dat mensen met de ziekte van Kahler 'een band in het bloed hebben'. Daarmee bedoelen ze dat een M-proteïne aantoonbaar is. Behalve dat het monoclonale eiwit in het bloed te zien is, worden soms delen ervan (alleen de lichte ketens) in de urine aangetroffen. Hieraan is de naam van Bence-Jones-eiwit verbonden. Niet elk M-proteine is kwaadaardig Bij gezonde personen treffen we vaak een geringe hoeveelheid M-proteïne aan. Onder zeventigplussers zien we dit fenomeen zelfs bij meer dan 10 tot 15 procent. Het wordt beschouwd als een vorm van disbalans in de afweerontwikkeling, zonder dat het wijst op een kwaadaardige Pagina 1/6

2 aandoening. Hieraan is de mooie naam MGUS verbonden: monoclonal gammopathy of unknown significance. Als het om een heel geringe hoeveelheid gaat zonder dat iemand klachten heeft, is het gerechtvaardigd om af te wachten. Neemt de hoeveelheid toe of zijn er wel klachten of andere symptomen, dan is het noodzakelijk om meer onderzoek te doen naar de aanwezigheid van bijvoorbeeld de ziekte van Kahler. Hoe het multipel myeloom ontstaat Het is niet bekend hoe het multipel myeloom/de ziekte van Kahler kan ontstaan. We nemen aan dat ergens in de ontwikkeling van voorlopercellen naar plasmacellen fouten optreden die vervolgens aanleiding geven tot een ongecontroleerde groei van kwaadaardige plasmacellen. De ziekte van Kahler is zeldzaam en wordt per jaar bij ongeveer zes nieuwe patiënten per inwoners in Nederland geconstateerd. De ziekte komt niet bij kinderen voor en is typisch een aandoening van oudere volwassenen. De helft van de patiënten is ouder dan 65 jaar; de ziekte komt even vaak bij vrouwen als bij mannen voor. De symptomen De symptomen kunnen zeer divers zijn, variërend van nauwelijks afwijkingen tot zeer ernstige ziekteverschijnselen. Door de woekering van plasmacellen in het beenmerg kunnen de botten worden aangetast. Het beenmerg is immers aanwezig in de botten. De botaantasting kan bestaan uit algehele botontkalking (osteoporose), met daarbij het risico op botbreuken of wervelinzakking. Behalve diffuse botaantasting kunnen er ook plaatselijke myeloomhaarden ontstaan, die vaak met botpijn gepaard gaan of zelfs tot spontane botbreuken kunnen leiden. Meestal zijn de aantastingen zichtbaar op gewone botfoto's (X-skelet), maar soms is een MRI-scan nodig om de aantasting zichtbaar te maken. Levensgevaarlijke aandoening Bij de botaantasting kan kalk vrijkomen, wat leidt tot een verhoging van het kalkgehalte in het bloed (hypercalciëmie). Dit is een levensgevaarlijke aandoening. Patiënten hebben eerst dorst en gaan te veel plassen. Vervolgens raken zij uitgedroogd, wat meestal gepaard gaat met ernstige obstipatie. Ook worden zij verward en versuft en ontwikkelen nierbeschadiging. Door de beenmergaantasting, vooral als deze ernstig is, kan een tekort aan de normale bloedcellen optreden. Daarbij kan bloedarmoede ontstaan, met tevens een tekort aan witte bloedcellen en een tekort aan bloedplaatjes (dit geeft verhoogd risico op bloedingsneiging). Tot slot maken de kwaadaardige plasmacellen factoren, die de achtergebleven normale plasmacellen onderdrukken. Daardoor ontstaat een tekort aan normale antistofproductie (hypogammaglobulinemie) met een extra sterk verhoogd risico op infecties, vooral van de luchtwegen (longontsteking, neusbijholteontsteking). Als het M-proteïnegehalte erg hoog is, kan er een hyperviscositeitssyndroom ontstaan: een ziektebeeld veroorzaakt door een toegenomen Pagina 2/6

3 stroperigheid van het bloed. Dit gaat meestal gepaard met sufheid, hoofdpijn, klachten van het gezichtsvermogen en kortademigheid bij inspanning. Zo stellen wij de diagnose Allereerst stellen wij met bloedonderzoek vast of er een M-proteïne is, of de nierfunctie normaal is, hoe het kalkgehalte is en wat de waarden van de bloedcellen zijn. De urine kijken wij na op de aanwezigheid van het Bence-Jones-eiwit. Als speciale testen (zie Stadiumindeling verderop) meten wij het bèta-2-microglobulinegehalte en het albuminegehalte. Het belangrijkste onderzoek daarna is een beenmergonderzoek. Wanneer wij normaal beenmerg, na een beenmergpunctie verkregen, onder de microscoop bekijken, is er sprake van een heel divers beeld: alle verschillende celsoorten zijn te zien, waaronder ook enkele plasmacellen. Normaliter is het percentage plasmacellen minder dan 5 procent. Bij een infectie neemt het percentage toe, als uiting van een versterkte afweer. Bij het multipel myeloom/de ziekte van Kahler is het percentage veel hoger zijn, variërend van 20 tot soms wel meer dan 60 tot 70 procent. In dat laatste geval komt de normale bloedcelaanmaak ook in het gedrang, waardoor er een tekort ontstaat aan de normale bloedcellen. Tegelijk met het beenmergonderzoek moet chromosomenonderzoek (cytogenetisch onderzoek) plaatsvinden, omdat eventuele afwijkingen op dit gebied belangrijk zijn voor de prognose en het eventuele behandelplan. Gebruikelijk is om bij potentiële Kahler-patiënten ook skeletfoto's te maken van de botten om eventuele botaantasting en/of botontkalking zichtbaar te maken. Stadiumindeling Tot enige jaren terug deelden we mensen met de ziekte van Kahler in volgens de Stadium β2-microglobuline (mg/l) Albumine (g/l) zogenaamde Salmon-en-Durie-classificatie. Daarbij werd rekening gehouden met de hoogte van het M-proteïne- en Bence- Jones-eiwitgehalte, de aan- of afwezigheid van bothaarden, de aanwezigheid van I II III < 3.5 geen stadium I of III bloedarmoede en een eventuele nierbeschadiging. Recent echter is de stadiumindeling veranderd: De behandeling Bij de behandeling onderscheiden we een algemeen deel en een specifiek deel. Het algemene deel bestaat uit: immobilisatie vermijden: hoe minder in bed, hoe beter; conditieverbetering (wandelen, zwemmen, eventueel fietsen); spieroefeningen gericht op versterking van onder meer de rugspieren; Pagina 3/6

4 pijnbestrijding; voldoende vochtinname (ten minste 2,5 liter per 24 uur); profylaxe botafwijkingen: bisfonataten, bijvoorbeeld APD-infusie (één keer per maand, gedurende 12 tot 24 maanden); bestrijding van hypercalciëmie door middel van een zoutinfuus (4 tot 6 liter per 24 uur); eventueel hemodialyse bij een sterk gestoorde nierwerking. Bij de specifieke behandeling zijn er verschillende manieren om de kwaadaardige cellen kwijt te raken. Hiertoe rekenen we: chemotherapie (melfalan, cyclofosfamide (endoxan), vincristine, adriamycine); corticosteroïden, met name dexamethason en prednisolon; bloedvatgroeiremmers (thalidomide, lenalidomide en pomalidomide); eiwitafbraakremmers (bortezomib (velcade) of carfilzomib). Chemotherapie Bij chemotherapie doden de medicijnen de kwaadaardige plasmacellen (myeloomcellen), maar tijdelijk ook de gewone bloed- en beenmergcellen. Gelukkig zijn deze laatste meestal sterker dan myeloomcellen en kunnen ze zich steeds tussendoor herstellen. De zwaarte van de chemotherapie hangt af van de leeftijd van de patiënt. Patiënten ouder dan 65 jaar behandelen wij meestal met een combinatie van chemotherapie (bijvoorbeeld melfalan), dexamethason of thalidomide/lenalidomide. Hoe jonger, hoe intensiever de behandeling bij voorkeur zal zijn. Patiënten jonger dan 65 jaar krijgen kuren bestaande uit elke maand een infuusbehandeling (meestal een combinatie van bortezomib en cyclofosfamide of adriamycine en vincristine) en dexamethasontabletten. Na een aantal kuren (meestal drie tot vier) volgt een korte opname om voorbereidingen te treffen en stamcellen te verzamelen voor een autologe stamceltransplantatie. Stamceltransplantatie Bij een stamceltransplantatie behandelen wij u met een zeer hoge dosis chemotherapie. Het doel is om hiermee zo veel mogelijk myeloomcellen te doden, iets wat onvoldoende lukt met gewone chemotherapie. Door de hoge dosis raken uw beenmerg- en bloedcellen blijvend beschadigd. Maar daar is een oplossing voor: de stamcellen, verantwoordelijk voor de beenmerg- en bloedcelvorming, van tevoren verzamelen en invriezen. Voor meer informatie over autologe stamceltransplantatie, zie Stamceltransplantatie. Wanneer de stamcellen verzameld zijn, volgt een langdurige opname van circa vier weken. Hierin dienen wij u hoge doses melfalan toe, gevolgd door teruggave van de ingevroren eigen stamcellen. Pagina 4/6

5 Als u voldoende hersteld bent en weer naar huis kunt, starten wij een nabehandeling met een onderhoudstherapie. Multipel myeloom-behandeling en HOVON-studies Hoewel de behandelingsresultaten de laatste jaren sterk zijn verbeterd, zijn we nog niet tevreden. Zolang niet alle patiënten uiteindelijk kunnen genezen, valt er nog veel te doen. Daarom streven wij ernaar alle patiënten waar mogelijk in studieverband te behandelen. Bij elke studie trachten wij de behandeling verder te verbeteren. In een dergelijke studie is het principe dat er twee of drie behandelingsmogelijkheden zijn. Daarbij vergelijken wij de potentieel betere behandeling met de tot nu toe beste zogeheten gouden standaardtherapie. Als u toestemming geeft voor een dergelijke studie, zal het lot vervolgens bepalen welk behandelingsschema wij geven. Overlevingskansen zijn sterk verbeterd Soms zijn wij te optimistisch en blijkt de potentieel betere behandeling niet beter te zijn en een enkele keer zelfs meer bijwerkingen te veroorzaken dan de therapie tot dusver. Gelukkig gaat het vaak ook goed en kunnen we stapje voor stapje (per studie) kleine verbeteringen aanbrengen. Daarom zijn de overlevingskansen van het multipel myeloom de laatste jaren verbeterd. Jaren geleden werd, onder meer binnen de HOVON (stichting Hemato-Oncologie voor Volwassenen Nederland, zie onderzocht of het zinvol was stamceltransplantatie aan te bieden aan myeloompatiënten. Toen dat beter bleek te zijn, is het vervolgens onderdeel geworden van de therapie. Het standaard toevoegen van bijvoorbeeld een stamceltransplantatie aan de 'gewone' chemotherapiekuren, heeft ervoor gezorgd dat mensen langer zonder symptomen kunnen leven, ook al is nog niet gebleken dat dit de ideale, definitief genezende therapie is. Hiermee profiteren de huidige patiënten van het feit dat hun voorgangers aan studies hebben meegewerkt. Met alle nieuwe middelen zijn de resultaten de laatste jaren zodanig verbeterd, dat wordt onderzocht of het mogelijk is om een stamceltransplantatie uit te stellen in plaats van deze meteen aan te bieden bij de beginbehandeling. Reinier de Graaf werkt graag mee Wij vinden dit soort studies erg belangrijk. De afdeling hematologie van Reinier de Graaf werkt actief mee aan al dit soort HOVON-studies. De kans is dan ook groot dat wij nieuwe patiënten met een multipel myeloom/de ziekte van Kahler vragen of zij willen meedoen aan een lopende myeloom-studie. Alle informatie over zo'n studie verstrekken wij altijd op schrift en u krijgt meestal ruim bedenktijd voor een dergelijke belangrijke beslissing. Als het multipel myeloom na de behandeling opnieuw actief wordt We hebben, zelfs na een vroegere stamceltransplantatie, nog veel mogelijkheden om de ziekte opnieuw te onderdrukken, ook al betekent dat meestal geen genezing maar verlenging van de symptoomvrije periode. Als de transplantatie erg lang geleden heeft plaatsgevonden en als er nog Pagina 5/6

6 stamcellen van de eerste periode overgebleven zijn, heeft het zin nog een keer de hoge dosis melfalan te geven en de transplantatie te herhalen. Maar er zijn ook andere opties, zoals bortezomib, combinaties met thalidomide, of lenalidomide. Het multipel myeloom staat de laatste jaren erg in de belangstelling, wat betekent dat er veel nieuwe middelen onderzocht worden of op de markt komen. Patiënten met een multipel myeloom/de ziekte van Kahler kunnen de toekomst dan ook met gematigd optimisme tegemoet zien. Ondersteuning tijdens en na de therapie Voor ondersteuning tijdens en na de behandeling kunt u terecht bij Contactgroep Hematon, Myeloom en Waldenström (CMWP). Deze contactgroep is onderdeel geworden van de overkoepelende vereniging HEMATON voor patiënten met bloedkanker, lymfklierkanker en multipel myeloom, en voor mensen die een stamceltransplantatie hebben ondergaan. Stichting HEMATON Postbus 8152, 3503 RD Utrecht Secretariaat: (030) , Andere informatieve websites International Myeloma Foundation: Multiple Myeloma Research Foundation: Daarnaast kunnen patiënten die de behandeling achter de rug hebben en moeite hebben de draad weer op te pakken, gebruikmaken van het revalidatieprogramma Herstel & Balans. Dit programma is op zestig locaties in Nederland beschikbaar, onder meer in het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG), via het Centrum voor Revalidatie, locatie Beatrixoord. Dit programma is gericht op de vermindering van klachten, zoals vermoeidheid, pijn, angst en neerslachtigheid. Daardoor verbetert de kwaliteit van leven. Als (ex-)patiënt kunt u aan Herstel & Balans deelnemen nadat de behandelingen tegen kanker zijn afgerond. Bij de start van de revalidatie moet uw conditie zodanig zijn, dat u zich redelijk kunt bewegen en aan het groepsprogramma kan deelnemen. De arts kan u verwijzen naar Herstel & Balans als de behandeling is afgerond en de kans op herstel aannemelijk is. Veel zorgverzekeraars vergoeden de revalidatie via de aanvullende verzekering. De adressen (en ook een voorlichtingsfilm) kunt u vinden op Nazorg: Het Behouden Huys, Psycho-oncologisch therapiecentrum Rijksstraatweg 363-a, 9752 CH Haren, (050) website: Versie: augustus 2015 Pagina 6/6

Patiëntenboekje. Multipel myeloom is. een kwaadaardige. beenmergziekte die MULTIPEL MYELOOM. veroorzaakt wordt. door een woekering.

Patiëntenboekje. Multipel myeloom is. een kwaadaardige. beenmergziekte die MULTIPEL MYELOOM. veroorzaakt wordt. door een woekering. Multipel myeloom is een kwaadaardige beenmergziekte die veroorzaakt wordt door een woekering van plasmacellen Patiëntenboekje MULTIPEL MYELOOM Multipel myeloom is een kwaadaardige beenmergziekte die veroorzaakt

Nadere informatie

HOVON 114 MM (Multiple Myeloom) / multipel myeloom

HOVON 114 MM (Multiple Myeloom) / multipel myeloom HOVON 114 MM (Multiple Myeloom) / multipel myeloom Onderzoek voor patiënten met teruggekeerde of verslechterde multipel myeloom (ziekte van Kahler). Onderzocht wordt of een nieuw medicijn veilig en werkzaam

Nadere informatie

Multipel Myeloom; Diagnose, behandeling en de consequenties daarvan. Esther de Waal Medisch Centrum Leeuwarden 1 november 2014

Multipel Myeloom; Diagnose, behandeling en de consequenties daarvan. Esther de Waal Medisch Centrum Leeuwarden 1 november 2014 Multipel Myeloom; Diagnose, behandeling en de consequenties daarvan Esther de Waal Medisch Centrum Leeuwarden 1 november 2014 Indeling Introductie Wat is het multipel myeloom Hoe stel je de diagnose Behandeling

Nadere informatie

MULTIPLE MYELOOM Doneer voor genezing

MULTIPLE MYELOOM Doneer voor genezing MULTIPLE MYELOOM Doneer voor genezing Luister en leer Marlies Van Hoef, MD, PhD, MBA Multiple Myeloom Ziekte van Kahler werd aanvankelijk gediagnostiseerd in 1848 Kwaardaardige abnormaliteit van plasmacellen;

Nadere informatie

10 Behandeling van multipel myeloom

10 Behandeling van multipel myeloom Dr. P.W. Wijermans Inleiding Wanneer de diagnose multipel myeloom is gesteld en er aanleiding voor een behandeling bestaat, dan bespreekt de hematoloog of internist met de patiënt het plan van aanpak.

Nadere informatie

Multipel myeloom: van molecuul tot medicijn. Marie José Kersten Afdeling Hematologie, AMC

Multipel myeloom: van molecuul tot medicijn. Marie José Kersten Afdeling Hematologie, AMC Multipel myeloom: van molecuul tot medicijn Marie José Kersten Afdeling Hematologie, AMC Multipel myeloom: ziekte van Kahler Otto Kahler Sarah Newbury, 1844 Rajkumar & Kyle, Blood 2008 Multipel myeloom

Nadere informatie

Disease morbidities 1; Polyneuropathy, Bing Neel, Amyloid

Disease morbidities 1; Polyneuropathy, Bing Neel, Amyloid International Waldentrom s Patient Meeting 9 oct 2016, Amsterdam Disease morbidities 1; Polyneuropathy, Bing Neel, Amyloid Monique Minnema, internist-hematoloog Morbus Waldenström Kankercellen : Waldenström

Nadere informatie

AL amyloïdose oorzaak, behandeling en nieuwe ontwikkelingen

AL amyloïdose oorzaak, behandeling en nieuwe ontwikkelingen AL amyloïdose oorzaak, behandeling en nieuwe ontwikkelingen Monique Minnema, internist-hematoloog Patientendag 9 jan 2016 AL (en AH) amyloidose AL = Amyloid Light chain AH = Amyloid Heay chain + serum

Nadere informatie

IN DE EERSTE LIJN INFORMATIE VOOR DE HUISARTS MULTIPEL MYELOOM

IN DE EERSTE LIJN INFORMATIE VOOR DE HUISARTS MULTIPEL MYELOOM IN DE EERSTE LIJN INFORMATIE VOOR DE HUISARTS MULTIPEL MYELOOM IN DE EERSTE LIJN INFORMATIE VOOR DE HUISARTS MULTIPEL MYELOOM Prof.dr. H. Lokhorst Hematon Tweede druk Utrecht, 2015 Omslagfoto: Dreamstime

Nadere informatie

26 Behandeling van de ziekte van Waldenström

26 Behandeling van de ziekte van Waldenström 26 Behandeling van de ziekte van Waldenström 26 Behandeling van de ziekte van Waldenström Drs. J.M.I. Vos, dr. M.J. Kersten en dr. P.W. Wijermans Inleiding De ziekte van Waldenström behoort volgens de

Nadere informatie

FORUM. 1. Wat is multipel myeloom (MM)?

FORUM. 1. Wat is multipel myeloom (MM)? Multipel Myeloom Ilse Meyers verpleegkundige hemodialyse, ZOL, Genk Multipel myeloom is een ziektebeeld waar in België jaarlijks een 600-tal mensen mee geconfronteerd worden. De aandoening komt voor bij

Nadere informatie

Hairy cell leukemie (HCL)

Hairy cell leukemie (HCL) Interne geneeskunde Patiënteninformatie Hairy cell leukemie (HCL) U ontvangt deze informatie, omdat bij u hairy cell leukemie (HCL) is geconstateerd. Hairy cell leukemie (HCL) is een zeldzame aandoening,

Nadere informatie

De ziekte van Kahler of multipel myeloom

De ziekte van Kahler of multipel myeloom Heeft u opmerkingen of suggesties i.v.m. deze brochure? Geef ons gerust een seintje! De ziekte van Kahler of multipel myeloom Dienst kwaliteit E-mail: info@jessazh.be Tel: 011 33 55 11 Jessa Ziekenhuis

Nadere informatie

Multipel myeloom en de ziekte van Waldenström: overeenkomsten en verschillen! Marie José Kersten

Multipel myeloom en de ziekte van Waldenström: overeenkomsten en verschillen! Marie José Kersten Multipel myeloom en de ziekte van Waldenström: overeenkomsten en verschillen! Marie José Kersten Multipel myeloom en de ziekte van Waldenström Overeenkomsten en verschillen: Voorkomen van de ziekte Klachten,

Nadere informatie

chapter 10 Inleiding

chapter 10 Inleiding chapter 10 Samenvatting 134 chapter 10 Inleiding Multipel myeloom, in Nederland ook wel de ziekte van Kahler genoemd, is een kwaadaardige hematologische tumor, veroorzaakt door een ongeremde groei en deling

Nadere informatie

De ziekte van Waldenström: nieuwe behandelingsmogelijkheden. Marie José Kersten Internist-hematoloog AMC, Amsterdam

De ziekte van Waldenström: nieuwe behandelingsmogelijkheden. Marie José Kersten Internist-hematoloog AMC, Amsterdam De ziekte van Waldenström: nieuwe behandelingsmogelijkheden Marie José Kersten Internist-hematoloog AMC, Amsterdam De ziekte van Waldenström Inleiding: klachten, ziekteverschijnselen, complicaties Standaardbehandeling

Nadere informatie

Morbus Waldenström en de nieuwste ontwikkelingen

Morbus Waldenström en de nieuwste ontwikkelingen Morbus Waldenström en de nieuwste ontwikkelingen Landelijke patienten contactdag 2015 Monique Minnema, internist-hematoloog Inhoud 1. Hoe zit deze ziekte in elkaar? 2. Behandelingen 3. Polyneuropathie

Nadere informatie

ZIEKTE VAN WALDENSTRÖM. Patiëntenboekje. Waldenström heeft een. langzaam progressief. verloop. Dat betekent. dat de aandoening wel

ZIEKTE VAN WALDENSTRÖM. Patiëntenboekje. Waldenström heeft een. langzaam progressief. verloop. Dat betekent. dat de aandoening wel Waldenström heeft een langzaam progressief verloop. Dat betekent dat de aandoening wel steeds ernstiger wordt, maar dat dit proces heel geleidelijk verloopt Patiëntenboekje ZIEKTE VAN WALDENSTRÖM Waldenström

Nadere informatie

Informatie bijeenkomst. Aplastische Anemie. Afdeling Hematologie 12 december 2016

Informatie bijeenkomst. Aplastische Anemie. Afdeling Hematologie 12 december 2016 Informatie bijeenkomst Aplastische Anemie Afdeling Hematologie 12 december 2016 Wat is Aplastische Anemie? Fred Falkenburg Internist-hematoloog Stamcellen in het beenmerg maken alle bloedcellen en afweercellen

Nadere informatie

IN DE EERSTE LIJN INFORMATIE VOOR DE HUISARTS MULTIPEL MYELOOM

IN DE EERSTE LIJN INFORMATIE VOOR DE HUISARTS MULTIPEL MYELOOM IN DE EERSTE LIJN INFORMATIE VOOR DE HUISARTS MULTIPEL MYELOOM Auteur Prof. dr. H. Lokhorst patiëntenorganisatie bloedkanker lymfklierkanker stamceltransplantatie IN DE EERSTE LIJN INFORMATIE VOOR DE HUISARTS

Nadere informatie

MULTIPEL MYELOOM OF DE ZIEKTE VAN KAHLER

MULTIPEL MYELOOM OF DE ZIEKTE VAN KAHLER MULTIPEL MYELOOM OF DE ZIEKTE VAN KAHLER Inleiding U wordt behandeld voor een Multipel Myeloom of de ziekte van Kahler. U hebt hierover al uitleg gekregen van uw behandelende arts. Deze brochure geeft

Nadere informatie

Een patiente met acute leukemie Bloed en beenmerg Acute leukemie Chronische leukemie

Een patiente met acute leukemie Bloed en beenmerg Acute leukemie Chronische leukemie Thema: Leukemie Een patiente met acute leukemie Bloed en beenmerg Acute leukemie Chronische leukemie Prof.dr. Hanneke C. Kluin-Nelemans Afdeling Hematologie Samenstelling van onstolbaar gemaakt bloed Bloedcellen

Nadere informatie

Multipel myeloom of de ziekte van Kahler

Multipel myeloom of de ziekte van Kahler bloed, ademhaling & spijsvertering info voor de patiënt Multipel myeloom of de ziekte van Kahler UZ Gent, Dienst Hematologie Inleiding Symptomen U wordt behandeld voor multipel myeloom of de ziekte van

Nadere informatie

Patiëntenboek. Multipel myeloom en De ziekte van Waldenström

Patiëntenboek. Multipel myeloom en De ziekte van Waldenström Patiëntenboek Multipel myeloom en De ziekte van Waldenström Vijfde, herziene druk Onder redactie van: Dr. P.W. Wijermans Patiëntenboek Multipel myeloom en De ziekte van Waldenström Informatie over de CMWP

Nadere informatie

Botziekte bij multipel myeloom

Botziekte bij multipel myeloom Botziekte bij multipel myeloom Dr. Sonja Zweegman, drs. Josien Regelink en dr. Pierre Wijermans Wel 60% van de MM-patiënten heeft te maken met botbreuken en 90% heeft botziekte. Reden genoeg om hier aandacht

Nadere informatie

Welkom in Meander Medisch Centrum. Informatieavond non-hodgkinlymfoom en stamceltransplantatie 25 november 2014

Welkom in Meander Medisch Centrum. Informatieavond non-hodgkinlymfoom en stamceltransplantatie 25 november 2014 Welkom in Meander Medisch Centrum Informatieavond non-hodgkinlymfoom en stamceltransplantatie 25 november 2014 Indolent non Hodgkin lymfoom en chronischlymfatischeleukemie Van oorzaaktot (nieuwe ontwikkelingen

Nadere informatie

Patiënteninformatie Velcade

Patiënteninformatie Velcade Patiënteninformatie Velcade Informatie over Velcade Uw dokter heeft u een behandeling met Velcade (bortezomib) aangeraden. In dit boekje kunt u meer lezen over dit middel, waarom u het krijgt en waarmee

Nadere informatie

Veelbelovend onderzoek van de afdeling Hematologie

Veelbelovend onderzoek van de afdeling Hematologie NIEUWE PERSPECTIEVEN Veelbelovend onderzoek van de afdeling Hematologie De diagnose leukemie, lymfklierkanker of multipel myeloom heeft een enorme impact op het leven van patiënten en hun omgeving. Vaak

Nadere informatie

De ziekte van Waldenström: nieuwe behandelingsmogelijkheden. Marie José Kersten AMC, Amsterdam www.lymmcare.nl

De ziekte van Waldenström: nieuwe behandelingsmogelijkheden. Marie José Kersten AMC, Amsterdam www.lymmcare.nl De ziekte van Waldenström: nieuwe behandelingsmogelijkheden Marie José Kersten AMC, Amsterdam www.lymmcare.nl De ziekte van Waldenström Inleiding: klachten ziekteverschijnselen complicaties Standaardbehandeling

Nadere informatie

Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker

Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker Behandeling met Bisfosfonaat bij kanker Inleiding Samen met uw arts heeft u besloten dat u wordt behandeld met een Bisfosfonaat per infuus of tablet. Een Bisfosfonaat wordt voorgeschreven om de botten

Nadere informatie

Perifere Stamcel Reïnfusie

Perifere Stamcel Reïnfusie Perifere Stamcel Reïnfusie Inleiding Wij adviseren u deze brochure over perifere stamcel reïnfusie rustig door te lezen. Vragen of opmerkingen kunt u noteren op de laatste bladzijde zodat u bij een volgend

Nadere informatie

Non Hodgkin lymfoom. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113

Non Hodgkin lymfoom. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113 Non Hodgkin lymfoom Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113 Uw hoofdbehandelaar is: hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne

Nadere informatie

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström 1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström Dr. S.A.M. van de Schans, S. Oerlemans, MSc. en prof. dr. J.W.W. Coebergh Inleiding Epidemiologie is de wetenschap die eenvoudig gezegd

Nadere informatie

AGRESSIEF NON-HODGKIN- LYMFOOM. Patiëntenboekje. Het agressief. non-hodgkinlymfoom is een. vorm van lymfklierkanker.

AGRESSIEF NON-HODGKIN- LYMFOOM. Patiëntenboekje. Het agressief. non-hodgkinlymfoom is een. vorm van lymfklierkanker. Het agressief non-hodgkinlymfoom is een vorm van lymfklierkanker. Hoewel agressieve lymfomen zich kwaadaardiger gedragen dan indolente (langzaam groeiende) lymfomen, is bij een groter deel zeer langdurige

Nadere informatie

MYELODYS- PLASTISCH SYNDROOM (MDS) Patiëntenboekje. Myelodysplastische. syndromen (MDS) is een. verzamelnaam voor een. aantal kwaadaardige

MYELODYS- PLASTISCH SYNDROOM (MDS) Patiëntenboekje. Myelodysplastische. syndromen (MDS) is een. verzamelnaam voor een. aantal kwaadaardige Myelodysplastische syndromen (MDS) is een verzamelnaam voor een aantal kwaadaardige beenmergaandoeningen. Kenmerken zijn de afwijkende vormen van de bloedcellen en het onvermogen om gezonde bloedcellen

Nadere informatie

Multipel myeloom 2012

Multipel myeloom 2012 Multipel myeloom 2012 Op weg naar genezing? Prof. Dr. R Schots MYELOOMKLINIEK UZ Brussel Mijlpalen in de geschiedenis 1969 2008 1996 Mijlpalen in de behandeling van multipel myeloom Autologe stamceltransplantatie

Nadere informatie

MULTIPEL MYELOOM SYLLABUS. Patiëntensymposium (Ziekte van Kahler) KULAK - KORTRIJK auditorium faculteit geneeskunde KENNIS DELEN, KANSEN BENUTTEN

MULTIPEL MYELOOM SYLLABUS. Patiëntensymposium (Ziekte van Kahler) KULAK - KORTRIJK auditorium faculteit geneeskunde KENNIS DELEN, KANSEN BENUTTEN Patiëntensymposium (Ziekte van Kahler) MULTIPEL MYELOOM SYLLABUS Zaterdag, 25 april 2009 KULAK - KORTRIJK auditorium faculteit geneeskunde Contactgroep Myeloom Patiënten KENNIS DELEN, KANSEN BENUTTEN www.cmp-vlaanderen.be

Nadere informatie

Myelodysplastisch syndroom

Myelodysplastisch syndroom Inwendige geneeskunde Myelodysplastisch syndroom www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl INW022 / Myelodysplastisch syndroom / 20-07-2013 2 Myelodysplastisch

Nadere informatie

hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078)

hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078) Non-Hodgkin lymfoom Uw hoofdbehandelaar is: hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078) 654 64 64. 1 Inleiding U heeft

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Het multipel myeloom of de ziekte van Kahler is een kwaadaardige celwoekering van plasmacellen in het beenmerg die een monoklonale zware of lichte keten immunoglobuline produceren.

Nadere informatie

Carthadex studie. Patiënteninformatie behorende bij de studie: Carthadex studie

Carthadex studie. Patiënteninformatie behorende bij de studie: Carthadex studie Patiënteninformatie behorende bij de studie: Carthadex studie Carfilzomib in combinatie met Thalidomide en Dexamethason voor inductie- en onderhoudstherapie bij de eerste presentatie van Multipel Myeloom

Nadere informatie

Hairy cell leukemie. Mariëlle Wondergem hematoloog VUmc

Hairy cell leukemie. Mariëlle Wondergem hematoloog VUmc Hairy cell leukemie Mariëlle Wondergem hematoloog VUmc Wie krijgen leukemie? Elk jaar krijgen in Nederland rond de 1500 mensen leukemie Ongeveer 750 acute leukemie Bij de anderen gaat het om chronische

Nadere informatie

Voor wie is deze brochure? Inhoud

Voor wie is deze brochure? Inhoud Multipel myeloom Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Wat is kanker? 4 Beenmerg en bloedcellen 6 Multipel myeloom 8 Oorzaken 11 Klachten 12 Onderzoek 14 Behandeling 19 Stamceltransplantatie 27 Ondersteunende

Nadere informatie

Lees de bijsluiter of neem contact op met uw arts of apotheker voor praktische informatie over het gebruik van Revlimid.

Lees de bijsluiter of neem contact op met uw arts of apotheker voor praktische informatie over het gebruik van Revlimid. EMA/113870/2017 EMEA/H/C/000717 EPAR-samenvatting voor het publiek lenalidomide Dit document is een samenvatting van het Europees openbaar beoordelingsrapport (EPAR) voor. Het geeft uitleg over de wijze

Nadere informatie

HOVON 143 MM (Plasmaceltumoren) / multipel myeloom

HOVON 143 MM (Plasmaceltumoren) / multipel myeloom HOVON 143 MM (Plasmaceltumoren) / multipel myeloom Onderzoek naar een nieuwe behandeling voor niet fitte en kwetsbare patiënten met multipel myeloom. Onderzocht wordt of een behandeling met nieuwe middelen

Nadere informatie

HOVON 87 MM/NMSG 18. Patiënteninformatie behorende bij Hovon 87 MM/NMSG 18. Patiënteninformatie en toestemmingsformulier

HOVON 87 MM/NMSG 18. Patiënteninformatie behorende bij Hovon 87 MM/NMSG 18. Patiënteninformatie en toestemmingsformulier Patiënteninformatie behorende bij Hovon 87 MM/NMSG 18. Patiënteninformatie en toestemmingsformulier Een gerandomiseerde fase III studie bij niet eerder behandelde patiënten met Multipel Myeloom, die niet

Nadere informatie

Beenmergtransplantatie/PSCT algemeen

Beenmergtransplantatie/PSCT algemeen Daniel den Hoed Oncologisch Centrum Het doel van deze brochure is algemene informatie te geven over beenmerg- en perifere stamceltransplantaties. Er is misschien met u gesproken over transplantatie als

Nadere informatie

HOVON 76 MM Versie: 18 maart 2008

HOVON 76 MM Versie: 18 maart 2008 Patiënteninformatie Hovon 76 - Groningen Patiënteninformatie behorende bij de studie: Lenalidomide behandeling na gecombineerde autologe en niet myeloablatieve allogene stamcel transplantatie voor patiënten

Nadere informatie

Prednison of Prednisolon

Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Uw maag, darm- en leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met Prednison. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte van

Nadere informatie

Hairy cell leukemie. Dr. R.E Brouwer Hemato-oncoloog RDGG, Delft

Hairy cell leukemie. Dr. R.E Brouwer Hemato-oncoloog RDGG, Delft Dr. R.E Brouwer Hemato-oncoloog RDGG, Delft HCL Wat is HCL Oorzaken Klachten Onderzoeken Behandeling Vooruitzichten Nieuwe ontwikkelingen 2 Wat is Hairy cell leukemie Hairy cell Leukemie (HCL) is een vorm

Nadere informatie

Samenvatting voor niet ingewijden

Samenvatting voor niet ingewijden Samenvatting voor niet ingewijden Samenvatting voor niet ingewijden Hematopoïese Bloedcellen worden in het beenmerg gevormd waar de moedercellen, de zogenaamde stamcellen, zich bevinden. Deze stamcel kan

Nadere informatie

Het non-hodgkin-lymfoom (NHL)

Het non-hodgkin-lymfoom (NHL) Interne geneeskunde/hematologie Patiënteninformatie Het non-hodgkin-lymfoom (NHL) U ontvangt deze informatie, omdat u meer wilt weten over het non-hodgkin-lymfoon (NHL). Van deze zeldzame vorm van lymfklierkanker

Nadere informatie

Multipel myeloom. de eerste. lijn. Ziekte van Waldenström. H. Jansen Dr. P.W. Wijermans

Multipel myeloom. de eerste. lijn. Ziekte van Waldenström. H. Jansen Dr. P.W. Wijermans In Multipel myeloom de eerste lijn Ziekte van Waldenström H. Jansen Dr. P.W. Wijermans In Multipel myeloom de eerste lijn Ziekte van Waldenström Informatie voor professionals in de gezondheidszorg Derde

Nadere informatie

St. Antonius Ziekenhuis

St. Antonius Ziekenhuis INTERNE GENEESKUNDE IgA-nefropathie BEHANDELING IgA-nefropathie Door uw arts is IgA-nefropathie bij u vastgesteld of er is een vermoeden dat u deze aandoening heeft. In deze folder leest u meer over de

Nadere informatie

De tekst van deze folder is tot stand gekomen in samenwerking met: Stichting Europdonor in Leiden en Stichting Beenmergdonorbank Europdonor Nijmegen.

De tekst van deze folder is tot stand gekomen in samenwerking met: Stichting Europdonor in Leiden en Stichting Beenmergdonorbank Europdonor Nijmegen. De tekst van deze folder is tot stand gekomen in samenwerking met: Stichting Europdonor in Leiden en Stichting Beenmergdonorbank Europdonor Nijmegen. Stichting Sanquin Bloedvoorziening hanteert de grondbeginselen

Nadere informatie

Essentiële Trombocytose

Essentiële Trombocytose Essentiële Trombocytose Uw hoofdbehandelaar is: hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078) 654 64 64. Inleiding U

Nadere informatie

Hodgkin-lymfoom, of de ziekte van Hodgkin

Hodgkin-lymfoom, of de ziekte van Hodgkin Interne geneeskunde/hematologie Patiënteninformatie Hodgkin-lymfoom, of de ziekte van Hodgkin U ontvangt deze informatie, omdat bij u de ziekte van Hodgkin, of het Hodgkin-lymfoom is geconstateerd. In

Nadere informatie

Een behandeling met APD wordt onder andere voorgeschreven

Een behandeling met APD wordt onder andere voorgeschreven APD infuus Inleiding U heeft van uw specialist gehoord dat infusie-therapie met APD van belang is bij de behandeling van uw ziekte. Uw specialist zal u al grotendeels op de hoogte hebben gesteld over

Nadere informatie

Immuun trombocytopenische purpura (ITP)

Immuun trombocytopenische purpura (ITP) Interne geneeskunde/hematologie Patiënteninformatie Immuun trombocytopenische purpura (ITP) U ontvangt deze informatie, omdat bij u immuun trombocytopenische purpura (ITP) is vastgesteld. Bij deze bloedaandoening

Nadere informatie

Patiënteninformatiedossier (PID) (Non) Hodgkin. onderdeel BLOED EN BLOEDWAARDEN. (NON) HODGKIN Bloed(waarden)

Patiënteninformatiedossier (PID) (Non) Hodgkin. onderdeel BLOED EN BLOEDWAARDEN. (NON) HODGKIN Bloed(waarden) Patiënteninformatiedossier (PID) (Non) Hodgkin onderdeel BLOED EN BLOEDWAARDEN (NON) HODGKIN 2 Inhoud Waaruit bestaat bloed?...4 Rode bloedcellen...4 Witte bloedcellen...5 Bloedplaatjes...5 Invloed van

Nadere informatie

35 Bloedarmoede. Drs. P.F. Ypma

35 Bloedarmoede. Drs. P.F. Ypma Drs. P.F. Ypma Inleiding Bloedarmoede (anemie) is een veelvoorkomend verschijnsel bij multipel myeloom en de ziekte van Waldenström, zowel bij het begin van de ziekte als in het beloop ervan. Dit kan (ten

Nadere informatie

Jehovah s getuigen en bloed

Jehovah s getuigen en bloed Jehovah s getuigen en bloed Als u als Jehova s Getuige geen bloed, bloedproducten en dergelijke wilt krijgen, moet u vóór de operatie bepaalde beslissingen nemen. Deze folder is bedoeld om u te informeren

Nadere informatie

anker Oncologische revalidatie Herstel & Balans

anker Oncologische revalidatie Herstel & Balans Fysiotherapie anker en kanker Oncologische revalidatie Herstel & Balans Fysiotherapie anker en kanker Oncologiefysiotherapie is gericht op het behandelen, trainen en begeleiden van mensen met kanker. Het

Nadere informatie

chronische alvleesklierontsteking

chronische alvleesklierontsteking patiënteninformatie chronische alvleesklierontsteking U heeft last van een terugkerende ontsteking van de alvleesklier. We noemen dit een chronische alvleesklierontsteking. Wat is een chronische alvleesklierontsteking?

Nadere informatie

hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078) 654 64 64.

hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078) 654 64 64. Polycythemia Vera Uw hoofdbehandelaar is: hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078) 654 64 64. Inleiding U heeft

Nadere informatie

dagziekenhuis inwendige geneeskunde Zoledroninezuur

dagziekenhuis inwendige geneeskunde Zoledroninezuur dagziekenhuis inwendige geneeskunde Zoledroninezuur Inhoud Zoledroninezuur 3 Voorbereiding 3 Rijvaardigheid en gebruik van machines 3 Gebruik bij ouderen 4 Uitzonderingen bij gebruik 4 Combinatie met andere

Nadere informatie

Aplastische Anemie (AA)

Aplastische Anemie (AA) Aplastische Anemie (AA) Stijn Halkes en Jennifer Tjon Afdeling Hematologie Geen belangenverstrengeling Aplastische Anemie (AA) introductie December 2005: 23 jarige jongen met spoed naar Eerste hulp UMC,

Nadere informatie

Afweerstoffen 4. De functie van afweerstoffen -IgM 4 -IgG 5 -IgA 5. De gevolgen van een tekort aan IgA 6

Afweerstoffen 4. De functie van afweerstoffen -IgM 4 -IgG 5 -IgA 5. De gevolgen van een tekort aan IgA 6 1 2 Inhoud: blz Afweerstoffen 4 De functie van afweerstoffen -IgM 4 -IgG 5 -IgA 5 De gevolgen van een tekort aan IgA 6 Wat betekent dit in de praktijk? -Uitgebreider onderzoek naar afweer 7 -Antibiotica

Nadere informatie

HAIRY- CELLLEUKEMIE. Patiëntenboekje. Hairy-cellleukemie (HCL) is. een zeldzame vorm van. bloedkanker. De ziekte. verloopt meestal vrij mild.

HAIRY- CELLLEUKEMIE. Patiëntenboekje. Hairy-cellleukemie (HCL) is. een zeldzame vorm van. bloedkanker. De ziekte. verloopt meestal vrij mild. Patiëntenboekje HAIRY- CELLLEUKEMIE Hairy-cellleukemie (HCL) is een zeldzame vorm van bloedkanker. De ziekte verloopt meestal vrij mild. De patiënten hebben goede vooruitzichten. De aandoening wordt hairy-cellleukemie

Nadere informatie

Antimyeloomgeneesmiddelen (update 29/06/2017)

Antimyeloomgeneesmiddelen (update 29/06/2017) Antimyeloomgeneesmiddelen (update 29/06/2017) Proteasoom-inhibitoren Bortezomib (Velcade ) Carfilzomib (Kyprolis ) Ixazomib (Ninlaro ) nog niet terugbetaald 1 MM Complicaties door ziekte en behandeling

Nadere informatie

Deze patiënteninformatie is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Woonplaats: Telefoon:

Deze patiënteninformatie is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Woonplaats: Telefoon: Deze patiënteninformatie is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Woonplaats: Telefoon: Inhoudsopgave: 1. Inleiding 2. Belangrijke namen en telefoonnummers 3. Wat is kanker (algemeen) 4. Behandeling van

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nieuwe vooruitzichten in de karakterisering en behandeling van acute myeloïde leukemie Nederlandse samenvatting 134 Acute myeloïde leukemie (AML) is een vorm van bloedkanker, een kwaadaardige aandoening

Nadere informatie

Als u te horen krijgt dat u leukemie hebt, is de schrik natuurlijk groot. Vaak komen er dan veel vragen op over

Als u te horen krijgt dat u leukemie hebt, is de schrik natuurlijk groot. Vaak komen er dan veel vragen op over Wat is leukemie? Leukemie is de verzamelnaam voor verschillende soorten beenmergkanker. Alle vormen worden gekenmerkt door een ontregelde groei van verschillende soorten witte bloedcellen. In het beenmerg,

Nadere informatie

Multipel myeloom Ziekte van Kahler en Ziekte van Waldenström

Multipel myeloom Ziekte van Kahler en Ziekte van Waldenström Multipel myeloom Ziekte van Kahler en Ziekte van Waldenström Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Wat is kanker? 4 Beenmerg en bloedcellen 6 Multipel myeloom 7 Klachten bij multipel myeloom 10 Onderzoek

Nadere informatie

APD-infuus bij uitzaaiingen in de botten

APD-infuus bij uitzaaiingen in de botten APD-infuus bij uitzaaiingen in de botten Albert Schweitzer ziekenhuis november 2013 pavo 0662 Inleiding Binnenkort wordt u behandeld met het medicijn APD. In deze folder leest u meer over deze behandeling

Nadere informatie

Patiëntenboekje. Hodgkinlymfoom. is een vorm van. lymfklierkanker, HODGKIN- LYMFOOM. een ongeremde groei. van kwaadaardige. witte bloedcellen.

Patiëntenboekje. Hodgkinlymfoom. is een vorm van. lymfklierkanker, HODGKIN- LYMFOOM. een ongeremde groei. van kwaadaardige. witte bloedcellen. Hodgkinlymfoom is een vorm van lymfklierkanker, een ongeremde groei van kwaadaardige witte bloedcellen. Patiëntenboekje HODGKIN- LYMFOOM Hodgkinlymfoom is een vorm van lymfklierkanker, een ongeremde groei

Nadere informatie

UW BEHANDELING MET MABTHERA + CHOP

UW BEHANDELING MET MABTHERA + CHOP UW BEHANDELING MET MABTHERA + CHOP KANKERCENTRUM UZ GENT Onco_hemato_002 INHOUDSTAFEL 01 Welke chemotherapie (= behandeling met cytostatica) krijgt u? 3 02 Hoe verloopt uw behandeling? 4 03 Overzicht van

Nadere informatie

Uitzaaiingen in de wervelkolom

Uitzaaiingen in de wervelkolom Oncologie Uitzaaiingen in de wervelkolom Inleiding Kwaadaardige gezwellen (tumoren) kunnen soms uitzaaien naar andere delen van het lichaam. We spreken dan van uitzaaiingen of metastasen. Uitzaaiingen

Nadere informatie

Stamceltransplantatie

Stamceltransplantatie Stamceltransplantatie Wat is een stamceltransplantatie? Een stamceltransplantatie is het toedienen van bloedvormende (hematopoietische) stamcellen. Deze stamceltoediening gebeurt eenvoudigweg langsheen

Nadere informatie

Endoxan (cyclofosfamide)

Endoxan (cyclofosfamide) Endoxan (cyclofosfamide) U heeft in overleg met uw behandelend arts besloten dat u in verband met reumatische klachten Endoxan (cyclofosfamide, Cicloblastine) gaat gebruiken. Deze folder geeft informatie

Nadere informatie

Stichting Hematologisch-Oncologisch. Wetenschapsonderzoek (SHOW) Research en patiëntenzorg

Stichting Hematologisch-Oncologisch. Wetenschapsonderzoek (SHOW) Research en patiëntenzorg Stichting Hematologisch-Oncologisch Wetenschapsonderzoek (SHOW) Research en patiëntenzorg Comité van aanbeveling Ria Bremer, journalist Prof. Dr. Jan Wouter ten Cate, vasculair geneeskundige Peter Faber,

Nadere informatie

HOVON 93 (Leukemie, AML) / acute myeloïde leukemie

HOVON 93 (Leukemie, AML) / acute myeloïde leukemie HOVON 93 (Leukemie, AML) / acute myeloïde leukemie Onderzoek naar een nieuwe behandeling voor patiënten met acute leukemie (acute myeloïde leukemie (AML) of myelodysplasie (MDS) type RAEB of RAEB-t) die

Nadere informatie

INDOLENT NON-HODGKIN- LYMFOOM. Patiëntenboekje. Indolent non-hodgkinlymfoom. lymfklierkanker. Ongeveer. de helft van de patiënten

INDOLENT NON-HODGKIN- LYMFOOM. Patiëntenboekje. Indolent non-hodgkinlymfoom. lymfklierkanker. Ongeveer. de helft van de patiënten Indolent non-hodgkinlymfoom is een vorm van lymfklierkanker. Ongeveer de helft van de patiënten met non-hodgkin heeft een indolente, niet-agressieve vorm. Je kunt lang met de ziekte leven. Daarom wordt

Nadere informatie

APD-infuus bij laesies in de botten

APD-infuus bij laesies in de botten APD-infuus bij laesies in de botten Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op www.asz.nl/brmo. Inleiding Binnenkort wordt u behandeld met het medicijn APD. In deze folder leest u meer over deze

Nadere informatie

ACUTE LYMFATISCHE LEUKEMIE (ALL) Patiëntenboekje. Acute lymfatische. leukemie, ook wel acute. lymfoblastaire leukemie. of ALL genoemd, is een

ACUTE LYMFATISCHE LEUKEMIE (ALL) Patiëntenboekje. Acute lymfatische. leukemie, ook wel acute. lymfoblastaire leukemie. of ALL genoemd, is een Acute lymfatische leukemie, ook wel acute lymfoblastaire leukemie of ALL genoemd, is een vorm van bloedkanker. Het is een levensbedreigende ziekte van het beenmerg waarbij kwaadaardige cellen ongecontroleerd

Nadere informatie

afweerstoornissen bij kinderen

afweerstoornissen bij kinderen afweerstoornissen bij kinderen Dr. G.J.A. Driessen, kinderarts infectioloog-immunoloog ErasmusMC, Sophia Kinderziekenhuis subafdeling infectieziekten-immunologie Afweercentrum ErasmusMC virussen parasieten

Nadere informatie

Allogene stamceltransplantatie

Allogene stamceltransplantatie Informatie bijeenkomst Allogene stamceltransplantatie Afdeling Hematologie 6 juni 2016 Allogene stamceltransplantatie Waarom en hoe werkt het? Peter van Balen Internist-hematoloog Stamcellen in het beenmerg

Nadere informatie

Mijn NINLARO patiëntengids

Mijn NINLARO patiëntengids Mijn NINLARO patiëntengids Deze gids is uitsluitend bestemd voor patiënten die NINLARO (ixazomib) door hun arts voorgeschreven hebben gekregen. Beste lezer, Uw arts heeft u NINLARO (ixazomib) voorgeschreven

Nadere informatie

Beentumoren (=bottumoren)

Beentumoren (=bottumoren) Beentumoren (=bottumoren) Inleiding Gezwellen in beenderen worden beentumoren genoemd. Er zijn verschillende typen beentumoren te onderscheiden. Zo zijn er vormen waarbij de tumor of het gezwel direct

Nadere informatie

Mijn NINLARO patiëntengids

Mijn NINLARO patiëntengids Mijn NINLARO patiëntengids Deze gids is uitsluitend bestemd voor patiënten die NINLARO (ixazomib) door hun arts voorgeschreven hebben gekregen. Beste lezer, Uw arts heeft u NINLARO (ixazomib) voorgeschreven

Nadere informatie

hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078)

hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078) ITP Uw hoofdbehandelaar is: hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078) 654 64 64. 1 Inleiding U heeft van de specialist

Nadere informatie

Achtergrond Gerandomiseerde studie om de waarde van autologe stamceltransplantatie aan te tonen bij nieuw gediagnosteerde multipel myeloom.

Achtergrond Gerandomiseerde studie om de waarde van autologe stamceltransplantatie aan te tonen bij nieuw gediagnosteerde multipel myeloom. Samenvatting Hovon 95 Achtergrond Gerandomiseerde studie om de waarde van autologe stamceltransplantatie aan te tonen bij nieuw gediagnosteerde multipel myeloom. Populatie Eerstelijns behandeling bij multipel

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Neuroblastoom. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Neuroblastoom. www.kinderneurologie.eu Neuroblastoom Wat is een neuroblastoom? Een neuroblastoom is een kwaadaardig kankergezwel (tumor) wat ontstaan is uit een bepaald type zenuwweefsel. Dit zenuwweefsel wordt het sympathische zenuwstelsel

Nadere informatie

Behandelingsplan Na onderzoek vooraf (zie onder Onderzoek voorafgaand aan de behandeling) volgt de behandeling die in 3 fasen plaats vindt.

Behandelingsplan Na onderzoek vooraf (zie onder Onderzoek voorafgaand aan de behandeling) volgt de behandeling die in 3 fasen plaats vindt. Patiënteninformatie en toestemmingsformulier Een prospectieve fase II studie naar het effect van bortezomib gecombineerd met cyclophosphamide en dexamethason bij patiënten met Multipel Myeloom na een eerste

Nadere informatie

INFORMATIEBLAD. Beste patiënt(e),

INFORMATIEBLAD. Beste patiënt(e), INFORMATIEBLAD Studie waar het nut van 6 chemotherapie kuren met CHOP en Rituximab gevolgd door een radiochemotherapie aan myeloablatieve dosis met toediening van autologe perifere stamcellen, vergeleken

Nadere informatie

Monoclonale gammopathieën

Monoclonale gammopathieën 7.12.7. Monoclonale gammopathieën 1. Differentiële diagnose van monoclonale gammopathieën MGUS ( monoclonal gammopathy of undetermined significance ) multipel myeloom: (secreterend; zeer zelden niet-secreterend)

Nadere informatie

Deficiëntie van de IL-1-Receptorantagonist (DIRA)

Deficiëntie van de IL-1-Receptorantagonist (DIRA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/be_fm/intro Deficiëntie van de IL-1-Receptorantagonist (DIRA) Versie 2016 1. WAT IS DIRA 1.1 Wat is het? Deficiëntie van de IL-1-receptorantagonist (DIRA) is een zeldzame

Nadere informatie

Herstel & Balans Revalidatieprogramma voor (ex-)kankerpatiënten

Herstel & Balans Revalidatieprogramma voor (ex-)kankerpatiënten Revalidatie Herstel & Balans Revalidatieprogramma voor (ex-)kankerpatiënten Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Kanker is een ingrijpende ziekte.

Nadere informatie

www.printo.it/pediatric-rheumatology/be_fm/intro De Ziekte van Behçet Versie 2016 2. DIAGNOSE EN THERAPIE 2.1 Hoe wordt het gediagnosticeerd? De diagnose is voornamelijk klinisch. Het kan een tot vijf

Nadere informatie

De meest voorkomende bijverschijnselen zijn: Bijverschijnselen die weinig voorkomen: Bijverschijnselen die zelden voorkomen:

De meest voorkomende bijverschijnselen zijn: Bijverschijnselen die weinig voorkomen: Bijverschijnselen die zelden voorkomen: Methotrexaat Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft u verteld dat u in aanmerking komt voor een onderhoudsbehandeling met Methotrexaat in verband met een chronische ontstekingsziekte van de darmen (ziekte

Nadere informatie