Do s and Don ts in IBD. Arosa Maart 2016 Nascholing Voor Huisartsen Jilling Bergmann, MDL-arts Lieke de Jong, Huisarts

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Do s and Don ts in IBD. Arosa Maart 2016 Nascholing Voor Huisartsen Jilling Bergmann, MDL-arts Lieke de Jong, Huisarts"

Transcriptie

1 Do s and Don ts in IBD Arosa Maart 2016 Nascholing Voor Huisartsen Jilling Bergmann, MDL-arts Lieke de Jong, Huisarts

2 Disclosure Geen belangenverstrengeling Geen relevante relaties met bedrijven

3 Casus Vrouw, 25 jaar VG: blanco A: regelmatig buikpijnklachten, laatste half jaar verergerd, ontlasting wisselend (niet dagelijks, soms diarree, soms obstipatie) Rx: OAC

4 Buikpijn Anamnese Waarom presenteert deze patiënt zich nu? Hoe vaak, wanneer, waar, relatie met ontlasting/voeding/medicatie Karakter: continu, intermitterend, stekend, zeurend, koliekachtig Koorts, rectaal bloedverlies, (bloed)braken, gewichtsverlies, geelzucht Menstruele cyclus Intoxicaties (roken, alcohol, drugs) Familie anamnese Seksueel misbruik Extra-intestinale manifestaties Kuipers. Leerboek Maag-, Darm- en Leverziekten

5 Buikpijn Anamnese

6 Buikpijn Lichamelijk onderzoek Temperatuur, bloeddruk, pols Lichaamsgewicht Geelzucht Lymfadenopathie, struma Buikonderzoek Inspectie Auscultatie Percussie Palpatie Rectaal toucher Kuipers. Leerboek Maag-, Darm- en Leverziekten

7 Buikpijn Laboratorium onderzoek Bloedbeeld (anemie, leukocytose, trombocytose) CRP/BSE Nierfunctie Leverenzymen/functie Amylase/lipase Schildklierhormoon Urinesediment Zwangerschapstest Anti transglutaminase (TTG) antistoffen (coeliakie) Lactose intolerantie Faeces analyse (kweken, calprotectine) Kuipers. Leerboek Maag-, Darm- en Leverziekten

8 Buikpijn Aanvullend onderzoek X-thorax Aspecifieke pneumonie, grote herniatie X-buikoverzicht Vloeistofspiegels, verkalkingen/stenen, toxisch megacolon Echo buik Coprostase, ileus, ileïtis terminalis, diverticulitis, colitis, cholecystolithiasis, appendicitis, pancreatitis, ascites CT buik Indien echo inconclusief of nadere beeldvorming geïndiceerd is Stralingsbelasting, contrastnefropathie Kuipers. Leerboek Maag-, Darm- en Leverziekten

9 Casus Vrouw, 25 jaar Intox: roken 10 sigaretten/dag Fam: mogelijk nichtje met darmziekte, opa darmkanker Lab: minimaal ijzergebrek (verlaagd ferritine) faeces calprotectine (FCP) 100 mg/l Wat zou u nu doen?

10 Buikpijn Faeces calprotectine Calciumbindend eiwit, vooral in neutrofiele granulocyten Goed onderscheidend vermogen tussen prikkelbare darm syndroom (PDS) en inflammatoire darmziekte (IBD) Negatieve FCP -> IBD zeer onwaarschijnlijk Geen onderscheid tussen andere inflammatoire colitiden Infectieuze enterocolitis Diverticulitis Kosten: ongeveer 35 euro Richtlijn Diagnostiek en behandeling van PDS 2011

11 Verwijzing MDL-arts Wat doen wij eigenlijk? Review: anamnese, lichamelijk onderzoek en diagnostiek Alarmsymptomen Herhalen laboratorium onderzoek Vervolg onderzoek Echo, CT, MRI Gastroscopie, colonoscopie Videocapsule

12 Inflammatory Bowel Disease (IBD) Morbus Crohn Colitis Ulcerosa IBD unclassified (IBDU) Inderterminate Colitis (IC) Microscopische Colitis Collagene Colitis Lymfocytaire colitis

13 Waarom krijg je IBD?

14 Work-Up IBD Colitis ulcerosa Colonoscopie Morbus Crohn Colonoscopie Gastroscopie MRI Pathologie Laat ons nog wel eens in de steek! Richtlijn IBD

15 Behandeldoelen IBD Behandelen acute ziekte Induceren klinische remissie Klinisch, biochemisch, mucosal healing Behouden remissie Richtlijn IBD

16 Medicamenteuze behandeling IBD Mesalazine Oraal, klysmata Corticosteroïden Prednisolon, budesonide, beclometason Thiopurine derivaten Azathioprine, mercaptopurine, thioguanine Biologicals (biosimilars) Infliximab, adalimumab, golimumab, vedoluzimab Methotrexaat, cyclosporine Richtlijn IBD

17 Extra-intestinale manifestaties (EIMs) Incidentie 25-40% bij IBD 25% heeft > 2 EIMs Reactieve aandoeningen Tegelijk met ontstekingsactiviteit tractus digestivus Geassocieerde aandoeningen Staat los van ontstekingsactiviteit Metabole en endocriene gevolgen van langdurige ziekte Anemie, galstenen, nierstenen Richtlijn IBD

18 Reactieve aandoeningen Aften 10% van IBD patiënten heeft recidiverende aften Denk ook aan virale infectie (herpes) Richtlijn IBD

19 Reactieve aandoeningen Erythema nodosum 3-20% bij IBD Richtlijn IBD

20 Reactieve aandoeningen Pyoderma gangrenosum 0,5-2% bij IBD Richtlijn IBD

21 Reactieve aandoeningen Artritis Atralgie (vaak onafhankelijk van activiteit IBD) ZvC: 14-35%; CU: 5-16% Andere oorzaken: medicatie (anti-tnf, azathioprine), artrose Richtlijn IBD

22 Reactieve aandoeningen Conjunctivitis Episcleritis Richtlijn IBD

23 Reactieve aandoeningen Uveïtis Richtlijn IBD

24 Geassocieerde aandoeningen Ziekte van Bechterew Schatting: 5-10% IBD Richtlijn IBD

25 Geassocieerde aandoeningen Sacroiliïtis Erosies SI gewricht In begin vaak geen afwijkingen, wel op MRI Richtlijn IBD

26 Geassocieerde aandoeningen Primaire scleroserende cholangitis (PSC) 75% heeft CU 15% heeft Crohn 3% van CU patiënten heeft PSC Richtlijn IBD

27 Gevolgen van langer bestaande IBD Osteoporose Anemie Galstenen Nierstenen Verhoogde tromboseneiging Richtlijn IBD

28 Surveillance CRC in IBD Waarom eigenlijk? Risico op CRC is 1.7x verhoogd Wanneer? Bij proctitis ulcerosa geen surveillance Starten na 8 jaar IBD Richtlijn IBD

29 Surveillance CRC Screeningscoloscopie: 8 jaar na ontstaan van klachten Laag risico Linkszijdige colitis of M.Crohn<50% v.h. colon Middelmatig risico Overig (post-infl poliepen, EGF lid met CRC>50yr) Hoog risico Strictuur (CU) Dysplasie in afgelopen 5 jr PSC EGF-lid met CRC<50yr 5 jaar 3 jaar 1 jaar Richtlijn IBD

30 Prikkelbare darm syndroom of IBD? PDS 35% van het totaal aantal MDL verwijzingen 10-15% van de wereldbevolking heeft PDS 2 miljoen PDS ers in Nederland 25% bezoekt jaarlijks de huisarts 10% hiervan wordt doorverwezen naar specialist Recente schattingen IBD: prevalentie patiënten Studie: 39% PDS bij IBD patiënten versus 8% controle groep Normpraktijk 12 nieuwe PDS patiënten 1 nieuwe IBD patiënt

31 Behandeling prikkelbare darm syndroom Algemene informatie over PDS Symptomatische behandeling voor diarree en obstipatie Eliminatie dieet FODMAP-beperkt dieet Probiotica Hypnotherapie Antibiotica Pepermuntolie Spasmolytica Amitriptyline Citalopram

32 Take home messages Anamnese: triggers blijven essentieel Belaste familie anamnese IBD Roken Extra-intestinale manifestaties De huisarts kan eenvoudig ernstige pathologie uitsluiten Faeces calprotectine Echo buik (met gerichte vraagstelling)

33 Take Home Messages Verhoogd risico CRC bij IBD patiënten Surveillance starten 8 jaar na ontstaan van eerste klachten Echter niet bij proctitis ulcerosa Vaak PDS bij IBD patiënten IBD in remissie, zelfde behandeling PDS

34

35 Literatuur Kuipers. Leerboek Maag-, Darm- en Leverziekte Multidisciplinaire richtlijn Diagnostiek en behandeling van het prikkelbaredarmsyndroom Handleiding behandeling IBD

Faecaal calprotectine. Eva Lefevre 14 mei 2013

Faecaal calprotectine. Eva Lefevre 14 mei 2013 Faecaal calprotectine Eva Lefevre 14 mei 2013 Inleiding Faecaal calprotectine Calcium bindend eiwit Afkomstig uit neutrofiele granulocyten Aanwezigheid in faeces is evenredig met mate van neutrofiele migratie

Nadere informatie

Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling?

Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling? Hoe belangrijk is herstel of genezing van het darmslijmvlies (mucosa) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa tijdens de behandeling? Hoe belangrijk is genezing van het darmslijmvlies voor afname van

Nadere informatie

Inflammatoire darmziekten bij kinderen

Inflammatoire darmziekten bij kinderen Inflammatoire darmziekten bij kinderen Kindergastro-enterologie, Hepatologie en Nutricie Dr. Virginie Janssens Dr. Ilse Hoffman 89 11 De ziekte van Crohn bij het kind en de adolescent. 11.1. Inleiding

Nadere informatie

Kinderwens en zwangerschap en de. ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Kinderwens en zwangerschap en de. ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Kinderwens en zwangerschap en de 3 ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Editie 2011 Colofon Geen enkel deel van deze brochure noch de gehele uitgave mag op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder

Nadere informatie

Antwoordformulieren open vragen

Antwoordformulieren open vragen Antwoordformulieren open vragen Bloktoets : 5O0 Datum : 9 juli 009 Aanvang : Studentnummer : Studentnaam :. BLOKTOETS STOFWISSELING 5O0 9 juli 009 Sint Radboud. Het uitvragen van de pijnklachten is van

Nadere informatie

Kennislacunes NHG-Standaard Buikpijn bij kinderen

Kennislacunes NHG-Standaard Buikpijn bij kinderen Kennislacunes Buikpijn bij kinderen Kennislacunes 1. Prevalentie prikkelbare darm syndroom bij kinderen met chronische buikpijn (noot 5, 15). 2. Verschil in prognose van kinderen met prikkelbare darm syndroom

Nadere informatie

Onderbuikklachten. buikklachten

Onderbuikklachten. buikklachten 13 Onderbuikklachten Prof. dr. H.E. van der Horst De moeilijkheidsgraad van diagnostiek bij buikklachten is hoog. Er is geen lichaamsdomein waar de klachten zo variëren en zo weinig specifiek in de richting

Nadere informatie

Ziekte van Crohn & Colitis Ulcerosa

Ziekte van Crohn & Colitis Ulcerosa Ziekte van Crohn & Colitis Ulcerosa Informatie Patiënteninformatie 1175798PR/1-2011 - Ziekte van Crohn & Colitis Ulcerosa 1 Inleiding Bij u is kort geleden geconstateerd dat u mogelijk een chronische darmontsteking

Nadere informatie

Calprotectine bepaling in feces

Calprotectine bepaling in feces Erasmus MC Calprotectine bepaling in feces Synoniem: IBD test, Bühlmann Afname Afname voorkeur: Afname volume: Afname condities: Opslag condities: Verzend condities: Feces in buis met schepje Minimaal

Nadere informatie

Leven met een chronische darmziekte. Dr. R.C.H. Scheffer, maag-darm-leverarts

Leven met een chronische darmziekte. Dr. R.C.H. Scheffer, maag-darm-leverarts Leven met een chronische darmziekte Dr. R.C.H. Scheffer, maag-darm-leverarts Screening van colitis patienten Team MDL-artsen JBZ Screening van colitis patienten IBD-verpleegkundigen Inhoud Screening van

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

COLITIS ULCEROSA. Sint-Lucas IBD-kliniek

COLITIS ULCEROSA. Sint-Lucas IBD-kliniek COLITIS ULCEROSA Sint-Lucas IBD-kliniek COLITIS ULCEROSA Sint-Lucas IBD-kliniek Wat is Colitis Ulcerosa? Colitis Ulcerosa is een chronische ontstekingsziekte van de dikke darm (=colon) waarbij zweren (=

Nadere informatie

Martijn Schrama Kinderarts. Margreet Wessels, kindermdl arts

Martijn Schrama Kinderarts. Margreet Wessels, kindermdl arts Martijn Schrama Kinderarts Margreet Wessels, kindermdl arts Wat doen we met Jos? Jos 7 jaar Buikpijn sinds begin maart. Aanvankelijk acuut begonnen met koorts en verdenking appendicitis, hiervoor gda.

Nadere informatie

Inflammatoire darmziekte (IBD)

Inflammatoire darmziekte (IBD) 16330 v9 FK Achtergrondinformatie Inflammatoire darmziekten 1 2 30 3 40 4 0 Consultatiedocument Farmacotherapeutisch Kompas voor registratiehouders Graag reactie voor 1 december 16 van de registratiehouders

Nadere informatie

Functionele buikklachten

Functionele buikklachten Functionele buikklachten Achtergronden Behandeling Nieuwe medicamenten Discussie Signalen wijzend op somatisch substraat Acute klachten Algemene ziekteverschijnselen (koorts/ hemodynamiek) Ongewenst gewichtsverlies

Nadere informatie

Antwoordformulieren open vragen

Antwoordformulieren open vragen Antwoordformulieren open vragen Bloktoets : 5O0 Datum : 9 juli 009 Aanvang : Studentnummer : Studentnaam :. BLOKTOETS STOFWISSELING 5O0 9 juli 009 Sint Radboud. Het uitvragen van de pijnklachten is van

Nadere informatie

Inflammatoir Darmlijden Wat verwacht de gastro-enteroloog/patiënt van de diëtist?

Inflammatoir Darmlijden Wat verwacht de gastro-enteroloog/patiënt van de diëtist? Inflammatoir Darmlijden Wat verwacht de gastro-enteroloog/patiënt van de diëtist? Prof. Dr. Harald Peeters Gastro-enterologie AZ Sint-Lucas Gent 4 de Symposium Diëtiek 16 oktober 2014 Inflammatoire Darmziekten

Nadere informatie

Vaccinaties en reizen bij IBDpatiënten. Dinsdag 17 mei 2016 Wout Mares MDL-arts ziekenhuis Gelderse Vallei

Vaccinaties en reizen bij IBDpatiënten. Dinsdag 17 mei 2016 Wout Mares MDL-arts ziekenhuis Gelderse Vallei Vaccinaties en reizen bij IBDpatiënten Dinsdag 17 mei 2016 Wout Mares MDL-arts ziekenhuis Gelderse Vallei Vaccinatie en reizen bij IBD-patiënten Achtergrond IBD Medicatie en afweersysteem Vaccinatie Vaccinatie

Nadere informatie

Darmkanker screening zin of onzin? Lisette Saveur, Verpleegkundig specialist MDL-oncologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam

Darmkanker screening zin of onzin? Lisette Saveur, Verpleegkundig specialist MDL-oncologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam Darmkanker screening zin of onzin? Lisette Saveur, Verpleegkundig specialist MDL-oncologie Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam Agenda Colorectaal carcinoom algemeen Voortraject darmkanker screening Bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

ZIEKTE VAN CROHN. Sint-Lucas IBD-kliniek

ZIEKTE VAN CROHN. Sint-Lucas IBD-kliniek ZIEKTE VAN CROHN Sint-Lucas IBD-kliniek ZIEKTE VAN CROHN Sint-Lucas IBD-kliniek Wat is de ziekte van Crohn? De ziekte van Crohn is een aanslepende ontstekingsziekte van de darm. De ziekte begint meestal

Nadere informatie

Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm

Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm Zwangerschap bij chronische ontstekingsziekten van de darm Inleiding Zwanger worden als je een chronische ontstekingsziekte van de darm (IBD = inflammatory Bowel disease) hebt zoals de ziekte van Crohn

Nadere informatie

Voor deze casus is een fotosessie gemaakt met een oudere mannelijke patiënt.

Voor deze casus is een fotosessie gemaakt met een oudere mannelijke patiënt. Casus 02L Fase A Titel Verraderlijke buikpijn. Onderwerp Mesenteriale ischaemie bij een man van 82 jaar. Inhoudsdeskundige Prof. Dr. J.M. van Baalen Technisch verantwoordelijke S. Eggermont Opleidingsniveau

Nadere informatie

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding.

De casus is bedoeld voor medisch studenten in de doctoraalfase van de opleiding. Casus 12A Fase A Titel Buikpijn Onderwerp Galstenen Inhoudsdeskundige Dr. O.R.C. Busch Technisch verantwoordelijke Drs. R. Sijstermans Opleidingsniveau studenten De casus is bedoeld voor medisch studenten

Nadere informatie

Richtlijn Diagnostiek en behandeling van inflammatoire darmziekte bij kinderen

Richtlijn Diagnostiek en behandeling van inflammatoire darmziekte bij kinderen Richtlijnen Richtlijn Diagnostiek en behandeling van inflammatoire darmziekte bij kinderen Lissy de Ridder, Edmond H.H.M. Rings en Johanna C. Escher* Gerelateerd artikel: Ned Tijdschr Geneeskd. 2010;154:A1899,

Nadere informatie

ONDERHOUDSBEHANDELING BIJ INFLAMMATOIR DARMLIJDEN

ONDERHOUDSBEHANDELING BIJ INFLAMMATOIR DARMLIJDEN ONDERHOUDSBEHANDELING BIJ INFLAMMATOIR DARMLIJDEN Wanneer na een aanval van colitis ulcerosa of ziekte van Crohn remissie is bereikt, wordt gewoonlijk een onderhoudsbehandeling gestart om recidieven te

Nadere informatie

Functionele buikpijn bij kinderen. Marleen Jiskoot Walther Tjon A Ten Janneke Stapelbroek

Functionele buikpijn bij kinderen. Marleen Jiskoot Walther Tjon A Ten Janneke Stapelbroek Functionele buikpijn bij kinderen Marleen Jiskoot Walther Tjon A Ten Janneke Stapelbroek Leerdoelen Diagnose functionele buikpijn bij kinderen zeer waarschijnlijk maken met beperkt aanvullend onderzoek.

Nadere informatie

Chronische buikpijn te lijf

Chronische buikpijn te lijf Chronische buikpijn te lijf Een multidisciplinaire avond 15 april 2014 Programma Vier uiteenlopende casus met referaten 2 casus Pauze 1900-1930 2 casus Einde: 2100 1) Voetnoot 2 Casus 1 Vrouw van 34 komt

Nadere informatie

Kinderen met chronische buikpijn

Kinderen met chronische buikpijn Kinderen met chronische buikpijn in 1 e en 2 e lijn Duodagen 2014 Barbara Hanselaar, huisarts Edwin Rietveld/Brenda Koop, kinderartsen Sonja van der Toorn, kinderpsychologe 1 Casus 1-4-2014 Kinderen met

Nadere informatie

Antwoordformulieren open vragen

Antwoordformulieren open vragen Antwoordformulieren open vragen Bloktoets : 5O0 Datum : 8 mei 00 Aanvang : Studentnummer : Studentnaam :. BLOKTOETS STOFWISSELING 5O0 9 mei 009 Sint Radboud. Mark is 8 jaar en heeft al enkele maanden af

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden)

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Prikkelbare Darm Syndroom

Prikkelbare Darm Syndroom Prikkelbare Darm Syndroom Prikkelbare Darm Syndroom Te behandelen of behelpen? Synoniemen Prikkelbare darm syndroom Irritable bowel syndrome Spastische dikke darm Spastisch colon Definitie Chronische buikpijn

Nadere informatie

FECESDONATIE TOEPASSINGSMOGELIJKHEDEN EN UITKOMSTEN 13 OKTOBER

FECESDONATIE TOEPASSINGSMOGELIJKHEDEN EN UITKOMSTEN 13 OKTOBER FECESDONATIE TOEPASSINGSMOGELIJKHEDEN EN UITKOMSTEN 13 OKTOBER 2016 Yvette van Beurden arts onderzoeker VUmc y.vanbeurden@vumc.nl Procedure www.ndfb.nl Geschiedenis van Nood et al 2013 Clostridium difficile

Nadere informatie

Prednison of Prednisolon

Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Uw maag, darm- en leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met Prednison. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte van

Nadere informatie

Bezinking óf CRP? Bezinking én CRP? Alleen CRP? W.V.Martina / Klin. Chem.

Bezinking óf CRP? Bezinking én CRP? Alleen CRP? W.V.Martina / Klin. Chem. Bezinking óf CRP? Bezinking én CRP? Alleen CRP? W.V.Martina / Klin. Chem. Stelling Ja Nee Bij een verdenking op een infectie vraag ik altijd een bezinking én CRP aan. CRP, bezinking of beide? Aanvragen

Nadere informatie

Inflammatoire darmontsteking (IBD), maagdarmontsteking bij honden en katten

Inflammatoire darmontsteking (IBD), maagdarmontsteking bij honden en katten Omschrijving Oorzaken Verschijnselen Diagnose Therapie Prognose Omschrijving Inflammatoire (ontsteking) van darmziekten (IBD) is een groep van gastro-intestinale (maagdarm) ziekten waarbij ontstekingen

Nadere informatie

Zwangerschap en IBD. ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-, darm- en leverziekten. Beter voor elkaar

Zwangerschap en IBD. ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-, darm- en leverziekten. Beter voor elkaar Zwangerschap en IBD ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-, darm- en leverziekten Beter voor elkaar 2 Inleiding U wilt zwanger worden en heeft de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. Op dat moment

Nadere informatie

Bejaarden met buikpijn: beeldvorming op basis van een warrig verhaal. Hendrik Mertens Medische Beeldvorming Zaterdag 21 september 2013

Bejaarden met buikpijn: beeldvorming op basis van een warrig verhaal. Hendrik Mertens Medische Beeldvorming Zaterdag 21 september 2013 Bejaarden met buikpijn: beeldvorming op basis van een warrig verhaal Hendrik Mertens Medische Beeldvorming Zaterdag 21 september 2013 Abdominale pijn Veel voorkomende klacht in de geriatrische populatie

Nadere informatie

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen 1. Toelichting op het onderwijsmateriaal 1 Dit onderwijsmateriaal is gebaseerd op de NHG-Standaard M71 van mei 2012 Buikpijn is een veelvoorkomende klacht in de huisartsenpraktijk. Het is ook een moeilijke

Nadere informatie

Inflammatoire Darmziekten

Inflammatoire Darmziekten Inflammatoire Darmziekten Markers en Microbiota bij diagnose en behandeling Marieke Pierik MD PhD 12 september 2013 Casus 1 Vrouw 23 jaar Sinds langere tijd Moe + + Krampende buikpijn rond defecatie Ontlasting

Nadere informatie

Ontstekingsparameters in de huisartspraktijk. Warffum 2012

Ontstekingsparameters in de huisartspraktijk. Warffum 2012 Ontstekingsparameters in de huisartspraktijk Warffum 2012 Onderwerpen CRP, bezinking of beide CRP bij acuut hoesten CRP sneltest voor andere indicaties? CRP, bezinking of beide? Indicaties - infectie/ontsteking

Nadere informatie

Vedolizumab (Entyvio )

Vedolizumab (Entyvio ) Vedolizumab (Entyvio ) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over een behandeling met vedolizumab (Entyvio ). In deze folder krijgt u informatie over de werking en het gebruik van dit medicijn en hoe

Nadere informatie

Autoimmune pancreatitis

Autoimmune pancreatitis Oorzaken van chronische pancreatitis TIGARO-classificatie T: toxisch (alcohol/roken) I: idiopatisch G: genetisch A: auto-immuun R: na ernstige acute O: obstructief Autoimmune pancreatitis IgG4-gerelateerde

Nadere informatie

bowel disease (IBD) neemt onmiskenbaar

bowel disease (IBD) neemt onmiskenbaar Chronische darmontsteking groeiend probleem Veel nieuwe medicatie in onderzoek door Marc de Leeuw - 29-01-2013 Het aantal patiënten met chronische ontstekingsziekten van de darmen neemt hand over hand

Nadere informatie

Is het 'jd voor hypnotherapie bij IBD? Daniël Hoekman, arts- onderzoeker Academisch Medisch Centrum 19-03- 2015

Is het 'jd voor hypnotherapie bij IBD? Daniël Hoekman, arts- onderzoeker Academisch Medisch Centrum 19-03- 2015 Is het 'jd voor hypnotherapie bij IBD? Daniël Hoekman, arts- onderzoeker Academisch Medisch Centrum 19-03- 2015 Disclosure Geen (potencële) belangenverstrengeling Overzicht Wat is IBD? Hypnotherapie voor

Nadere informatie

Azathioprine. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

Azathioprine. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Azathioprine Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa 2 Uw maag-, darm- en leverarts (MDL-arts) heeft u azathioprine (merknaam Imuran ) voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn of

Nadere informatie

B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N

B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N Vra g e n l i j s t B I J S O M M I G E V R A G E N I S H E T M O G E L I J K M E E R D E R E A N T W O O R D E N A A N T E K R U I S E N Diagnose Vraag 1 Welke diagnose is er bij u gesteld? Reumatoïde

Nadere informatie

Maag- darm- leverziekten september 2013 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN

Maag- darm- leverziekten september 2013 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN INTERLINE Maag- darm- leverziekten september 2013 ACHTERGRONDEN BIJ DE CASUSSCHETSEN INCLUSIEF LEERDOELEN EN STELLINGEN Inleiding Deze Interline betreft de werkafspraken Maagklachten en Colon- en rectumonderzoek.

Nadere informatie

Het prikkelbare darmsyndroom. polikliniek maag-, darm-, leverziekten

Het prikkelbare darmsyndroom. polikliniek maag-, darm-, leverziekten Het prikkelbare darmsyndroom polikliniek maag-, darm-, leverziekten Uw behandelend arts en/of maag, darm, lever (MDL) verpleegkundig specialist heeft met u gesproken over het prikkelbare darm syndroom

Nadere informatie

PDS B e l a n g e n v e r e n

PDS B e l a n g e n v e r e n r a b l D e PDS B e l a n g e n v e r e n r m S y n d r o a o m i g e i n g k k i r P De diagnose PDS 2 Het Prikkelbare Darm Syndroom, een functionele aandoening Ziekten met een duidelijke diagnose zijn

Nadere informatie

Maag-, Darm- en Leverziekten. Patiënteninformatie. Azathioprine / 6-mercaptopurine. Bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. Slingeland Ziekenhuis

Maag-, Darm- en Leverziekten. Patiënteninformatie. Azathioprine / 6-mercaptopurine. Bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. Slingeland Ziekenhuis Maag-, Darm- en Leverziekten Azathioprine / 6-mercaptopurine i Patiënteninformatie Bij de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa Slingeland Ziekenhuis Algemeen Azathioprine (merknaam Imuran ) en 6-mercaptopurine

Nadere informatie

Methotrexaat. bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Methotrexaat. bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Methotrexaat bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar MTX (Methotrexaat) bij IBD (ziekte van Crohn) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Thiopurines en inflammatoir darmlijden; farmacologie en toxiciteit Dit proefschrift beschrijft nieuwe farmacologische en toxicologische inzichten in het gebruik van thiopurine

Nadere informatie

Reflecterend testen in de huisartsenpraktijk. Rein Hoedemakers / Peter van t Sant Klinisch chemici

Reflecterend testen in de huisartsenpraktijk. Rein Hoedemakers / Peter van t Sant Klinisch chemici Reflecterend testen in de huisartsenpraktijk Rein Hoedemakers / Peter van t Sant Klinisch chemici Wat kunt u verwachten? Wat is reflecterend testen? Waarom reflecterend testen? Voorbeelden uit de praktijk.

Nadere informatie

Acute graft-versus-host ziekte na een levertransplantatie: wat te doen? T.J.F. Snijders

Acute graft-versus-host ziekte na een levertransplantatie: wat te doen? T.J.F. Snijders Acute graft-versus-host ziekte na een levertransplantatie: wat te doen? T.J.F. Snijders Casus 47 jarige vrouw Voorgeschiedenis 2004 Primair scleroserende cholangitis 2012 Eindstadium primair scleroserende

Nadere informatie

6. Behandeling, medicatie en operatie

6. Behandeling, medicatie en operatie colitis ulcerosa: ziekte en behandeling 6. Behandeling, medicatie en operatie Het verloop van de ziekte is niet goed voorspelbaar. Periodes met weinig of geen klachten worden afgewisseld met periodes waarin

Nadere informatie

De Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa

De Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa De MDL- artsen van het Rijnland Ziekenhuis De Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa Patiënteninformatie 2 De ziekte van Crohn De ziekte van Crohn werd in 1932 voor het eerst in de medischwetenschappelijke

Nadere informatie

Trombocytose. Dr. Dimitri Breems, internist-hematoloog ZNA Stuivenberg ZNA Medisch Centrum Regatta 3 juni 2014

Trombocytose. Dr. Dimitri Breems, internist-hematoloog ZNA Stuivenberg ZNA Medisch Centrum Regatta 3 juni 2014 Trombocytose Dr. Dimitri Breems, internist-hematoloog ZNA Stuivenberg ZNA Medisch Centrum Regatta 3 juni 2014 Casus 1 Vrouw, 25 jaar Laboratoriumonderzoek hemoglobine 11,2 g/dl 11,0-14,4 hematocriet 0,341

Nadere informatie

Prednis(ol)on. Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Prednis(ol)on. Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Prednis(ol)on Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Prednis(ol)on. In deze folder krijgt u informatie over de

Nadere informatie

Neemt u trouw uw medicatie in? Josbert Keller, MDL arts Judith Schornagel, ziekenhuisapotheker 21 februari 2012

Neemt u trouw uw medicatie in? Josbert Keller, MDL arts Judith Schornagel, ziekenhuisapotheker 21 februari 2012 Neemt u trouw uw medicatie in? Josbert Keller, MDL arts Judith Schornagel, ziekenhuisapotheker 21 februari 2012 Patient, 26 jaar Sinds 2006 colitis ulcerosa, milde vorm Werkt 6 dagen in de week als heftruckchauffeur

Nadere informatie

Infliximab (Remicade )

Infliximab (Remicade ) MDL Infliximab (Remicade ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inhoudsopgave Algemeen...4 Werking...4 Voorzorgsmaatregelen...5 Gebruik...6 Bijwerkingen...7 Interactie met andere geneesmiddelen...8

Nadere informatie

OPERATIES EN NOG VEEL MEER

OPERATIES EN NOG VEEL MEER OPERATIES EN NOG VEEL MEER Hoe heet deze operatie? Hoe heet deze operatie? Hoe heet deze operatie? Hoe heet deze operatie? Hoe heet deze operatie? Hoe heet deze operatie? Hoe heet deze operatie? Hoe heet

Nadere informatie

Methotrexaat (MTX) bij de ziekte van Crohn

Methotrexaat (MTX) bij de ziekte van Crohn Methotrexaat (MTX) bij de ziekte van Crohn Uw behandelend arts en/of verpleegkundige specialist heeft met u gesproken over het gebruik van Methotrexaat (MTX). In deze folder krijgt u informatie over de

Nadere informatie

Alles onder controle? Dr. J.J. Uil, MDL-arts

Alles onder controle? Dr. J.J. Uil, MDL-arts Alles onder controle? Dr. J.J. Uil, MDL-arts Aanleiding: Risico op kanker bij coeliakie; Kwartaal blad NCV 2014: Artikel van Frederico Biagi Controle intervallen worden verruimd kan dat ongestraft? N.B.

Nadere informatie

Maag-,darm- en leverziekten. Methotrexaat bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa

Maag-,darm- en leverziekten. Methotrexaat bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa Afdeling: Onderwerp: Maag-,darm- en leverziekten Methotrexaat bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa MTX (Methotrexaat) bij IBD (ziekte van Crohn) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik

Nadere informatie

Buikpijn. WDH duodagen Dr. Pieter Stokkers, MDL arts AMC Jouke Hanje & Peter van Koningsbruggen

Buikpijn. WDH duodagen Dr. Pieter Stokkers, MDL arts AMC Jouke Hanje & Peter van Koningsbruggen Buikpijn WDH duodagen Dr. Pieter Stokkers, MDL arts AMC Jouke Hanje & Peter van Koningsbruggen Casus Cynthia Op het spreekuur komt Cynthia, jonge vrouw van 26 jaar net een half jaar voor de tweede keer

Nadere informatie

Plaats van biologicals in reumatisch lijden. AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie

Plaats van biologicals in reumatisch lijden. AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie Plaats van biologicals in reumatisch lijden AZ Damiaan Oostende Dr. M. Maertens Reumatologie Welke aandoeningen? Plaats van deze biologicals? Welke biologicals? Specifieke aandachtspunten bij patiënt behandeld

Nadere informatie

Infliximab (Remicade) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa)

Infliximab (Remicade) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Infliximab (Remicade) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van infliximab In deze folder leest u over de werking

Nadere informatie

IMMUNOSUPPRESSIVA BIJ IBD FRANCISCUS GASTHUIS

IMMUNOSUPPRESSIVA BIJ IBD FRANCISCUS GASTHUIS IMMUNOSUPPRESSIVA BIJ IBD FRANCISCUS GASTHUIS Inleiding Uw Maag-, Darm en leverarts (MDL-arts) heeft met u gesproken over het gebruik van medicijnen, zoals Imuran (azathioprine), Puri-Nethol (6-MP, 6-mercaptopurine)

Nadere informatie

Thioguanine. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

Thioguanine. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Thioguanine Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa 2 Uw MDL-arts heeft u 6-Thioguanine (merknaam Thiosix) voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. Om dit medicijn

Nadere informatie

Chronisch inflammatoire darmziekten en nutritie

Chronisch inflammatoire darmziekten en nutritie Chronisch inflammatoire darmziekten en nutritie Fazia MANA Afdelingshoofd dienst gastroenterologie UZBrussel 27april 2013 IBD = inflammatory bowel disease Ziekte van Crohn Colitis Ulcerosa (RCUH, CU) 1

Nadere informatie

Parallelsessie 4. Prof. dr. A.A.M. Masclee, hoofd afdeling Maag- Darm- en Leverziekten, MUMC+

Parallelsessie 4. Prof. dr. A.A.M. Masclee, hoofd afdeling Maag- Darm- en Leverziekten, MUMC+ Parallelsessie 4 Prof. dr. A.A.M. Masclee, hoofd afdeling Maag- Darm- en Leverziekten, MUMC+ Programma Welkom Presentaties: 1. Verleden, Heden, Toekomst Patiëntenparticipatie door prof. dr. A.A.M. Masclee

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Azathioprine (Imuran ) en 6-Mercaptopurine (6-MP, Puri-Nethol )

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Azathioprine (Imuran ) en 6-Mercaptopurine (6-MP, Puri-Nethol ) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Azathioprine (Imuran ) en 6-Mercaptopurine (6-MP, Puri-Nethol ) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts)

Nadere informatie

IBD-team Zorg voor patiënten met de ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa (IBD)

IBD-team Zorg voor patiënten met de ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa (IBD) IBD-team Zorg voor patiënten met de ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa (IBD) Van uw behandelend arts heeft u gehoord dat u de ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa heeft. Dit is een chronische ziekte

Nadere informatie

Azathioprine bij IBD. Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Azathioprine bij IBD. Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Azathioprine bij IBD Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met azathioprine. In deze folder krijgt u informatie

Nadere informatie

IBD (inflammatory bowel disease) Fazia Mana Afdelingshoofd gastroenterologie UZBrussel

IBD (inflammatory bowel disease) Fazia Mana Afdelingshoofd gastroenterologie UZBrussel IBD (inflammatory bowel disease) Fazia Mana Afdelingshoofd gastroenterologie UZBrussel IBD IBS IBD = inflammatory bowel disease IBS = irritable bowel syndrome Toename van de incidentie van immuungemedieerde

Nadere informatie

Infliximab. (Inflectra /Remicade /Remsima ) Informatiefolder. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. N-ICC folder IFX uitgave november 2014

Infliximab. (Inflectra /Remicade /Remsima ) Informatiefolder. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. N-ICC folder IFX uitgave november 2014 Infliximab (Inflectra /Remicade /Remsima ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder N-ICC folder IFX uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen

Nadere informatie

Infliximab (Remicade )

Infliximab (Remicade ) Infliximab (Remicade ) bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Waarom deze folder? Je dokter heeft met je gesproken over het gebruik van Infliximab (Remicade ). In deze folder

Nadere informatie

Acute buik The GE perspective. Hoe acuut is de acute buik? ATLS principes. C irculation stop the bleeding!!

Acute buik The GE perspective. Hoe acuut is de acute buik? ATLS principes. C irculation stop the bleeding!! Acute buik The GE perspective Disclosure belangenverstrengeling voor de sprekers van de AZO scholingsavond (potentiële) belangenverstrengeling Geen Basti Klarenbeek Gastrointestinaal en oncologisch chirurg

Nadere informatie

CONCEPTRICHTLIJN DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING VAN INFLAMMATOIRE DARMZIEKTEN BIJ VOLWASSENEN

CONCEPTRICHTLIJN DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING VAN INFLAMMATOIRE DARMZIEKTEN BIJ VOLWASSENEN CONCEPTRICHTLIJN DIAGNOSTIEK EN BEHANDELING VAN INFLAMMATOIRE DARMZIEKTEN BIJ VOLWASSENEN INITIATIEF: Nederlandse Vereniging van Maag, Darm en Leverartsen, voorheen Nederlands Genootschap voor Maag, Darm

Nadere informatie

Thiopurine therapie bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Thiopurine therapie bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Thiopurine therapie bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Azathioprine (Imuran ) en 6-Mercaptopurine (Puri-Nethol ) polikliniek maag-, darm-, leverziekten (MDL) Uw behandelend arts en/of uw maag,

Nadere informatie

Inflammatory Bowel Disease Update Richtlijn 2009

Inflammatory Bowel Disease Update Richtlijn 2009 Inflammatory Bowel Disease Update Richtlijn 2009 Handleiding 2014-2015 Therapeutic drug monitoring en farmacogenetica ter optimalisatie van IBD therapie Dirk de Jong, Radboudumc Mede namens Nanne de Boer,

Nadere informatie

Zetpil en klysma bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. polikliniek maag-, darm-, leverziekten (MDL)

Zetpil en klysma bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. polikliniek maag-, darm-, leverziekten (MDL) Zetpil en klysma bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa polikliniek maag-, darm-, leverziekten (MDL) Noteer hier uw vragen Uw behandelend arts en/of maag, darm, lever (MDL) verpleegkundig specialist

Nadere informatie

Ongedifferentieerde spondylartritis

Ongedifferentieerde spondylartritis Ongedifferentieerde spondylartritis Wat is ongedifferentieerde spondylartritis? Spondylartritiden is een groep van chronische ziekten die bij elkaar horen omdat patiënten vaak dezelfde klachten hebben.

Nadere informatie

TNF blokkerende medicijnen

TNF blokkerende medicijnen TNF blokkerende medicijnen Reumatologie 1 TNF blokkerende medicijnen Etanercept (Enbrel ), Adalimumab (Humira ), Golimumab (Symponi ), Certolizumab pegol (Cimzia ) en Infliximab (Remicade ) Uw reumatoloog

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING Nieuwe inzichten in de behandeling van de ziekte van Bechterew met anti- TNF medicatie.

NEDERLANDSE SAMENVATTING Nieuwe inzichten in de behandeling van de ziekte van Bechterew met anti- TNF medicatie. NEDERLANDSE SAMENVATTING Nieuwe inzichten in de behandeling van de ziekte van Bechterew met anti- TNF medicatie. Achtergrond De ziekte van Bechterew is een chronische ontstekingsziekte van de wervelkolom

Nadere informatie

Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Behandeling met infliximab Ter behandeling van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Afdeling maag-darm-leverziekten Inleiding Uw arts heeft een behandeling met infliximab voorgesteld. Infliximab is

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten. Infliximab / Remicade bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Maag-, darm- en leverziekten. Infliximab / Remicade bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten Infliximab / Remicade bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Infliximab (Remicade).

Nadere informatie

Mevrouw Sanders meldt zich met buikpijn op het Centrum Eerste Hulp waar u dienst hebt als chirurg.

Mevrouw Sanders meldt zich met buikpijn op het Centrum Eerste Hulp waar u dienst hebt als chirurg. Casus 18L Fase A Titel Buikpijn zoals ik het nog nooit gehad heb Onderwerp Appendicitis acuta Inhoudsdeskundige J.M. van Baalen Technisch verantwoordelijke S. Eggermont Multimedia materiaal Fotosessie

Nadere informatie

Perspectief vanuit de patiënt

Perspectief vanuit de patiënt Perspectief vanuit de patiënt pa ti ënt [paasjent] de; m,v -en, pa tiën te de; v -s, -n zieke die onder behandeling is; De praktijk: Patiënt is iemand die ziek is en in bed ligt. Verschillende soorten

Nadere informatie

IBD-transitiespreekuur

IBD-transitiespreekuur Maag-, Darm- en Leverziekten IBD-transitiespreekuur www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl MDL034 / IBD-transitiespreekuur / 25-02-2016 2 IBD-transitiespreekuur

Nadere informatie

6-7-2015. Gastro-intestinale problematiek. Gastro-intestinale problematiek buikpijnklachten

6-7-2015. Gastro-intestinale problematiek. Gastro-intestinale problematiek buikpijnklachten Gastro-intestinale problematiek Juli 2015 Jeanette ten Haaf, kinderarts Gastro-intestinale problematiek buikpijnklachten Invaginatie Pylorusstenose Appendicitis Lymfadenitis mesenterialis (Ingeklemde)

Nadere informatie

VLAS Medische behandeling van Morbus Crohn en Colitis Ulcerosa. Dr Christophe Claessens St-Jozef ziekenhuis Turnhout

VLAS Medische behandeling van Morbus Crohn en Colitis Ulcerosa. Dr Christophe Claessens St-Jozef ziekenhuis Turnhout VLAS 13-11-2008 Medische behandeling van Morbus Crohn en Colitis Ulcerosa Dr Christophe Claessens St-Jozef ziekenhuis Turnhout 11 december 1931: Ik heb een belangrijke wetenschappelijke vondst die ik zou

Nadere informatie

Glucose ademtest. Synoniem: Waterstof ademtest, H 2 ademtest. Deze test wordt afgenomen door een medewerker van het MDL laboratorium.

Glucose ademtest. Synoniem: Waterstof ademtest, H 2 ademtest. Deze test wordt afgenomen door een medewerker van het MDL laboratorium. Glucose ademtest Synoniem: Waterstof ademtest, H 2 ademtest Afname Deze test wordt afgenomen door een medewerker van het MDL laboratorium. Afname voorkeur: Afname condities: Uitademlucht (adem) Patiënt

Nadere informatie

Infliximab (Remicade ) Voorgeschreven door de reumatoloog

Infliximab (Remicade ) Voorgeschreven door de reumatoloog Infliximab (Remicade ) Voorgeschreven door de reumatoloog Albert Schweitzer ziekenhuis juli 2013 pavo 0904 Inleiding De reumatoloog heeft met u besproken dat u infliximab gaat gebruiken. In deze folder

Nadere informatie

Remicade. Interne geneeskunde

Remicade. Interne geneeskunde Remicade Interne geneeskunde Uw behandelend arts of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Infliximab (Remicade ). In deze folder krijgt u informatie over de werking en het gebruik

Nadere informatie

Ook kan u deze informatie laten lezen door mensen in uw omgeving, zodat ze weten wat uw ziekte inhoudt.

Ook kan u deze informatie laten lezen door mensen in uw omgeving, zodat ze weten wat uw ziekte inhoudt. Colitis Ulcerosa Opgesteld door: A.H. van Loo, MDL-verpleegkundige Datum: April 2011 Inhoud: 1. Inleiding 3 2. Wat is Colitis Ulcerosa? 4 3. Behandeling met medicijnen 6 4. Voedingsadviezen 7 5. Leven

Nadere informatie

Pathofysiologie van de spijsvertering. Mark Stolk MDL-arts St. Antonius Ziekenhuis

Pathofysiologie van de spijsvertering. Mark Stolk MDL-arts St. Antonius Ziekenhuis Pathofysiologie van de spijsvertering Mark Stolk MDL-arts St. Antonius Ziekenhuis Mondziekten Mondziekten Reflux oesofagitis Reflux oesofagitis Reflux oesofagitis Slokdarmkanker Slokdarmkanker Buismaag

Nadere informatie

Reizen en vaccinaties Maag-Darm-Levercentrum

Reizen en vaccinaties Maag-Darm-Levercentrum Reizen en vaccinaties Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Inleiding Deze folder is bestemd voor patiënten (en hun naasten) met een maag,darm- en/of leveraandoening. De folder geeft u informatie over

Nadere informatie

Darmkanker en het bevolkingsonderzoek (en klein stukje erfelijkheid)

Darmkanker en het bevolkingsonderzoek (en klein stukje erfelijkheid) Darmkanker en het bevolkingsonderzoek (en klein stukje erfelijkheid) Huisartsen nascholing en GIO-keten Marleen de Leest (MDL-arts), Arnhem, 28 mei 2013 Marcel Spanier (MDL-arts), Zevenaar, 11 juni 2013

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran )

Azathioprine (Imuran ) Azathioprine (Imuran ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder NNIC folder AZA uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en MDL

Nadere informatie