Verhoging bieraccijnzen schaadt schatkist en brouwers

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verhoging bieraccijnzen schaadt schatkist en brouwers"

Transcriptie

1 BierNieuws Nummer 3 juni 2013 Informatiebulletin van Nederlandse Brouwers column Verhoging bieraccijnzen schaadt schatkist en brouwers Nederland telt op dit moment 165 brouwerijen. Variërend van grote internationale ondernemingen tot kleine brouwerijen. Deze variatie levert een diversiteit aan bieren en bierstijlen op. Niet alleen voor de Nederlandse markt, maar ook voor het buitenland. Niet voor niets is Nederland één van de grootste bierexporteurs ter wereld. Zo n 85% van het bier dat we in Nederland drinken, wordt ook in ons land gebrouwen. Dat levert niet alleen werkgelegenheid voor brouwers op maar ook voor de toeleveranciers, telers, mouters, verpakkende industrie en andere keten partijen. Met een werkgelegenheidseffect van indirecte banen is de biersector van groot belang (2,8 miljard euro blijkt uit onderzoek van Regioplan uit 2011) voor de Nederlandse economie. Daar mogen we best trots op zijn! Cees-Jan Adema Directeur Nederlandse Brouwers De Nederlandse biersector draagt jaarlijks zo n 390 miljoen euro direct bij aan de Nederlandse schatkist via bieraccijnzen. Helaas lijkt het alsof de geldkraan onuitputtelijk is. Sinds 2000 zijn, als de plannen voor 2014 doorgaan, de bieraccijnzen bijna verdubbeld en betaalt de consument zo n 5 per krat bier aan accijns en BTW. In Duitsland is dat 3 minder per krat en 20 minder per vat bier van 50 liter. Dit zijn grote verschillen die er toe leiden dat veel consumenten (het zogeheten bieraccijnstoerisme) en handelaren (illegale bierimport) over de grens in Duitsland en België bier inkopen zonder accijns en BTW in Nederland af te dragen. Dat moeten we een halt toe roepen! Het gaat namelijk om meer dan alleen accijnsopbrengsten. Het gaat om het behoud van werkgelegenheid en een sterke economische sector. Namens alle brouwers in Nederland zetten we in deze editie van BierNieuws de feiten over de bieraccijnzen nog een keer op een rij. Onze inzet is helder. We willen de politiek vragen af te zien van de geplande bieraccijnsverhoging op bier per 1 januari Als voorbeeld verwijzen we naar het Verenigde Koninkrijk, Denemarken, België en Duitsland, die vanwege het economische belang van hun biersector, recente accijnsverhogingen hebben teruggedraaid of de bieraccijns laag houden. Zie voor meer informatie de website een gezamenlijk initiatief van alle brouwers in Nederland. Laten we ervoor zorgen dat we trots kunnen blijven op onze Nederlandse biersector! Volg ons ook op

2 De biermarkt in vogelvlucht In 2012 werd in Nederland ruim 24 miljoen hl. bier gebrouwen. Daarvan werd bijna 15 miljoen hl. geëxporteerd. Afgelopen jaar werd er in Nederland zo n 12 miljoen hl. bier verkocht. Rond de 85% van het in Nederland geconsumeerde bier wordt ook daadwerkelijk in Nederland gebrouwen. Dat is uniek in de drankensector en goed voor de Nederlandse economie. Werkgelegenheid De biersector is in Nederland een producerende sector en is daardoor van aanzienlijk belang voor de directe en indirecte werkgelegenheid. In 2010 werkten er mensen direct bij brouwerijen. Brouwerijen kopen voor de productie van bier producten en diensten in. Dit zijn zo n banen. Daarbij zijn ruim banen in de horeca en banen in de retailsector het gevolg van de productie en verkoop van bier (Bron: Ernst & Young, oktober 2011). Bierconsumptie In 2012 bedroeg de officiële bierconsumptie 72,3 liter per hoofd van de bevolking. In 2011 was dit 71,7 liter. In 2008 (het laatste jaar voor de accijnsverhoging in 2009) was dit nog 78,5 liter per hoofd van de bevolking. Na de accijnsverhoging met 30% per 1 januari 2009, daalde het officiële biervolume met ongeveer 8%. Dit is niet veroorzaakt door een afnemende bierconsumptie, maar door consumptie die buiten de officiële cijfers valt (bijvoorbeeld door bieraccijnstoerisme en illegale import). Zie voor meer informatie over de biercijfers: Figuur 1: Grafiek met ontwikkeling bierafzet in Nederland van Consumptie/capita

3 Hoge Nederlands accijns jaagt kopers van bier over de grens De afgelopen jaren is de bieraccijns enorm hard gestegen. Zo waren er accijnsverhogingen in 2002 (18%), 2009 (30%) en in 2013 (10%). Per 1 januari 2014 is nog eens een accijnsverhoging van 14% aangekondigd. Als deze door gaat, is daarmee de bieraccijns in Nederland bijna verdubbeld ten opzichte van Geen enkele andere drank heeft de afgelopen jaren een dergelijk hoge accijnsontwikkeling doorgemaakt. Daarbij zijn voor geen enkele andere alcoholhoudende drank de prijsverschillen met Duitsland en België zo hoog Figuur 2: accijnsontwikkeling in historisch perspectief in latie Wijnaccijns Gedistilleerd accijns Bieraccijns Grensoverschrijdende bieraankopen 2011 Ernst&Young en Regioplan hebben in 2011 onderzoek gedaan naar de omvang van grensoverschrijdende bieraankopen, veroorzaakt door bieraccijnsverschillen. Het rapport toont aan dat in 2011 ruim 6 miljoen inwoners in de Nederlandse grensstreek ongeveer 19 procent van hun bieraankopen in het buitenland doen vanwege prijsverschillen. Hierdoor loopt de schatkist minimaal 36 mln euro aan accijns en BTW inkomsten mis 1. Het bier dat illegaal wordt geïmporteerd en in het grijze handelscircuit verdwijnt, komt hier nog eens bij. Er zijn geen statistieken voorhanden, maar een inschatting uit de markt is dat dit net zo n groot volume betreft. Tevens moeten hier de gemiste BTW-opbrengsten voor andere boodschappen bij worden opgeteld. Consumenten kopen namelijk niet alleen bier over de grens, maar kopen hier ook meteen andere boodschappen. Daarbij is duidelijk dat de Duitse drankengroothandels over de grens goede zaken doen. 1 Ernst&Young & Regioplan (2011). Rondje van de buren de gevolgen van bieraccijnstoerisme voor schatkist en brouwers.

4 Grensoverschrijdende bieraankopen 2013 Na de verhoging van de bieraccijnzen per 1 januari 2013 en de BTWverhoging per oktober 2012, zijn de grensoverschrijdende bieraankopen verder toegenomen. Regioplan heeft in recent onderzoek 2 uitgerekend dat de gemiste bieraccijns en BTW inkomsten over de eerste drie maanden van 2013 ongeveer 18 mln. bedragen, tegenover zo n 36 mln. over heel Tevens maakt ze de inschatting dat de gederfde bieraccijns en BTW inkomsten in 2013 minimaal zullen verdubbelen in vergelijking met Dalende omzet brouwers Uit analyses van Regioplan op basis van afzetcijfers van Nederlandse Brouwers blijkt dat de omzet van de leden van Nederlandse Brouwers (ongeveer 85% van de totale markt) in de eerste 3 maanden van 2013, met 6% is gedaald ten opzichte van Het is nog wat vroeg om een voorspelling voor heel 2013 te doen, maar uitgaande van het verloop in 2009 (het jaar na de 30% accijnsverhoging), voorspelt Regioplan in 2013 een omzetdaling van minimaal 3%. Grensstreken worden dubbel hard getroffen Na de 30% bieraccijnsverhoging in 2009 bleek uit onderzoek van Regioplan dat de volumedaling voor de leden van Nederlandse Brouwers in de grensstreken ongeveer 3% hoger was dan in andere delen van het land (6%) Dit betekent dat de effecten in de grensregio s twee keer zo hard aankomen. Deze conclusie wordt ondersteund door een rapport van Panteia 3, dat onlangs in opdracht van de provincie Limburg is uitgevoerd. Uit dit rapport blijkt dat de verhoging van accijnzen en BTW tot een daling leidt van consumptieve bestedingen voor alle grensregio s gezamenlijk van 150 miljoen euro. Naar aanleiding van de 10% bieraccijnsverhoging per 1 januari 2013, verwacht Panteia over 2013 in het bijzonder een forse omzetdaling voor brouwers in de grensregio s. 2 Regioplan (2013). Nog een rondje van de buren verdiepend onderzoek gevolgen accijnsverhoging bier. 3 Panteia (2013). Grenseffecttoets Effecten van recent regeringsbeleid op grensregio s. Volg ons ook op

5 Dalende bierverkopen in supermarkten en drankengroothandels grensstreek Uit analyses van de bierbrouwers, op basis van cijfers van onderzoeksbureau Nielsen over het eerste kwartaal 2013, blijkt dat supermarkten in de grensprovincies het meest te lijden hebben van de grenseffecten. De verkopen van bier in supermarkten in Noord-Brabant blijven ongeveer 2% achter ten opzichte van de landelijke trend. De verkopen in Limburg blijven zelfs 3% achter ten opzichte van de landelijke trend. Volg ons ook op Analyses uit eerdere jaren laten zien dat de effecten voor supermarkten vlak bij de grens zelfs nog hoger zijn. Bij de drankengroothandels is eenzelfde trend waarneembaar. Sinds de accijnsverhoging in 2009, rapporteren Nederlandse brouwerijen een substantiële daling van de verkopen aan groothandels in de grensstreek. Deze daling bedroeg in de periode gemiddeld 13,1%. Hoe groot is de impact van de accijnsverhogingen voor bierbrouwers in de grensstreek? De feiten op een rij: Een bierbrouwer in de grensstreek met 65 medewerkers in dienst en een omzet van 15 miljoen euro droeg in 2012 bijna 3 miljoen euro accijns af aan de Nederlandse Staat. Vanaf 2013 is dit bedrag bijna 3,3 miljoen euro. En als de plannen voor de 14% accijnsverhoging doorgaan, komt dit bedrag per 1 januari 2014 neer op ruim 3,7 miljoen euro. Ter vergelijking een collega brouwer vlak over de Duitse grens van dezelfde omvang, draagt minder dan euro accijns af. Echter, vanwege het vervagen van grenzen, concurreren de bedrijven wel op dezelfde markt. Nederlandse Brouwers Biernieuws is de kwartaalnieuwsbrief van Nederlandse Brouwers. Aan de inhoud van deze nieuwsbrief kunnen geen rechten worden ontleend. Dagelijkse Groenmarkt 3 5 Postbus CD Den Haag T F

6 10% accijnsverhoging op bier kost ruim 300 banen in Nederland De Nederlandse biersector is goed voor de werkgelegenheid. Een groot deel van de biersector bestaat uit MKB-bedrijven. Deze zijn niet alleen belangrijk voor de lokale afzetmarkt, maar ook voor lokale toeleveranciers. In andere EU lidstaten (bijvoorbeeld Duitsland, België, Denemarken) wordt bij het berekenen van de bieraccijnsdruk nadrukkelijk rekening gehouden met de werkgelegenheidsfactor. In Nederland is dat helaas nog niet het geval. Het omzetverlies als gevolg van de accijnsverhogingen zorgt direct voor banenverlies bij de Nederlandse biersector, haar afnemers en toeleveranciers. In 2009 had een verhoging van de accijnzen met 30%, meteen een volumedaling van zo n 6% tot gevolg. Tegelijkertijd daalde de werkgelegenheid in de periode met zo n 8,6%. Uit het recente onderzoek van Regioplan komt naar voren dat een 3% daling van het volume ook zo n 3% daling van werkgelegenheid betekent. Tevens toont het onderzoek aan dat de accijnsverhoging per 1 januari 2013 ruim 300 banen zal kosten bij brouwers, toeleveranciers en in de retail. In deze cijfer is de horeca nog niet meegenomen. Een accijnsverhoging van 14% zal dus evenredig ten koste gaan van de werkgelegenheid en hierdoor ruim boven dit cijfer uitkomen. 10% accijnsverhoging op bier kost de Nederlandse schatkist geld Onderzoek van Regioplan (2013) toont aan dat de hogere bieraccijnsopbrengst, naar aanleiding van de 10% accijnsverhoging in 2013, niet daadwerkelijk tot extra inkomsten voor de schatkist leidt. De extra opbrengsten worden geheel teniet gedaan door hogere maatschappelijke kosten. Uit het rapport blijkt dat de kosten en baten van de accijnsverhoging negatief zullen uitvallen voor de overheid. Opbrengsten accijnsverhoging 2013* Kosten accijnsverhoging 2013* Door de btw-verhoging van oktober 2012 en de accijnsverhoging van 2013 zal de bierafzet met 3 procent afnemen. Hierdoor zullen de extra accijnsinkomsten 13 miljoen euro lager zijn dan begroot (26 miljoen euro in plaats van 39 miljoen euro). Door een afname van de bierafzet zullen er 311 banen verloren gaan. Dit is een conservatieve schatting waarbij de gevolgen in de horeca niet zijn meegenomen. Deze 311 banen zijn goed voor een jaarlijkse bijdrage van 11,3 miljoen euro toegevoegde waarde aan het Bruto Binnenlands Product (BBP). Door een afname van de werkgelegenheid (in onze conservatieve schatting 311 banen) zal de overheid 4,2 miljoen euro aan sociale premies en inkomsten belastingen derven. Grensoverschrijdende aankopen van bier door Nederlandse consumenten zijn verdubbeld ten opzichte van Wanneer deze trend zich voortzet zal over heel 2013 uiteindelijk 76 miljoen euro aan accijns- en btw-opbrengsten weglekken naar Duitsland en België (40 miljoen euro meer dan in 2011). * De genoemde bedragen zijn een conservatieve inschatting want de gederfde accijns en btw- inkomsten door illegale bierimport, de extra kosten aan uitkeringen door de toegenomen werkloosheid en de effecten van andere aankopen die consumenten in het buitenland doen zijn hierin niet meegenomen.

Nog een rondje van de buren. Verdiepend onderzoek gevolgen accijnsverhoging bier

Nog een rondje van de buren. Verdiepend onderzoek gevolgen accijnsverhoging bier Nog een rondje van de buren Verdiepend onderzoek gevolgen accijnsverhoging bier NOG EEN RONDJE VAN DE BUREN Verdiepend onderzoek gevolgen accijnsverhoging bier - eindrapport - drs. A. Berkhout drs. M.

Nadere informatie

Nog een rondje van de buren. Verdiepend onderzoek gevolgen accijnsverhoging bier

Nog een rondje van de buren. Verdiepend onderzoek gevolgen accijnsverhoging bier Nog een rondje van de buren Verdiepend onderzoek gevolgen accijnsverhoging bier NOG EEN RONDJE VAN DE BUREN Verdiepend onderzoek gevolgen accijnsverhoging bier - eindrapport - drs. A. Berkhout drs. M.

Nadere informatie

Brouwen aan een verantwoord 2013

Brouwen aan een verantwoord 2013 BierNieuws Nummer 1 januari 2013 Informatiebulletin van Nederlandse Brouwers Brouwen aan een verantwoord 2013 De Nederlandse brouwsector is volop in beweging. Ruim 120 brouwerijen verschaffen werkgelegenheid

Nadere informatie

Namen van de auteurs: drs. Bram Berkhout drs. Joris Brekelmans drs. Marjolein Brink drs. Geerten Kruis dr. Walter de Wit

Namen van de auteurs: drs. Bram Berkhout drs. Joris Brekelmans drs. Marjolein Brink drs. Geerten Kruis dr. Walter de Wit Namen van de auteurs: drs. Bram Berkhout drs. Joris Brekelmans drs. Marjolein Brink drs. Geerten Kruis dr. Walter de Wit 16 november 2011 i Managementsamenvatting In 2009 heeft de Nederlandse overheid

Nadere informatie

Accijnsmonitor Resultaten januari t/m december 2013

Accijnsmonitor Resultaten januari t/m december 2013 Accijnsmonitor Resultaten januari t/m december 2013 Accijnsverhoging op tabak: resultaat accijnsmonitor 2013 Op 1 januari 2013 is de accijns op een pakje sigaretten met 35 cent en op een pakje shag met

Nadere informatie

ALTERNATIEVE GRENSEFFECTENRAPPORTAGE BIER

ALTERNATIEVE GRENSEFFECTENRAPPORTAGE BIER ALTERNATIEVE GRENSEFFECTENRAPPORTAGE BIER ALTERNATIEVE GRENSEFFECTENRAPPORTAGE BIER - eindrapport - Auteur: drs. A. Berkhout drs. G.E. Kruis Amsterdam, mei 2014 Regioplan Beleidsonderzoek Nieuwezijds

Nadere informatie

DE GRENS VOORBIJ. Gevolgen accijnsverhoging gedistilleerd

DE GRENS VOORBIJ. Gevolgen accijnsverhoging gedistilleerd DE GRENS VOORBIJ Gevolgen accijnsverhoging gedistilleerd DE GRENS VOORBIJ Gevolgen accijnsverhoging gedistilleerd - eindrapport - Auteurs: Drs. G.E. Kruis Mr. drs. A. Schreijenberg Regioplan Beleidsonderzoek

Nadere informatie

Maatschappelijke effecten van de accijnsverhoging op diesel en lpg

Maatschappelijke effecten van de accijnsverhoging op diesel en lpg Maatschappelijke effecten van de accijnsverhoging op diesel en lpg Klaas Bangma; Pieter Fris, Dick Snel Opdrachtgever; BOVAG Zoetermeer, 22 oktober 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij

Nadere informatie

Effecten accijnsverhoging gedistilleerde dranken

Effecten accijnsverhoging gedistilleerde dranken ir. Wim Scheltes, drs. Frans Pleijster, drs. Klaas Bangma Dit rapport is uitgebracht aan de Koninklijke Slijtersunie te Eindhoven. Kenmerk R20130063/C10374/WSC/MDU DEFINITIEVE VERSIE Zoetermeer, juni 2013

Nadere informatie

Duurzame sector met vooruitstrevende blik

Duurzame sector met vooruitstrevende blik BierNieuws Nummer 2 mei 2013 Informatiebulletin van Nederlandse Brouwers column Duurzame sector met vooruitstrevende blik Al decennia lang vervullen brouwerijen een belangrijke rol in de Nederlandse samenleving.

Nadere informatie

Bijlage HAVO. economie. tijdvak 2. Bronnenboekje. HA-1022-a-16-2-b

Bijlage HAVO. economie. tijdvak 2. Bronnenboekje. HA-1022-a-16-2-b Bijlage HAVO 2016 tijdvak 2 economie Bronnenboekje HA-1022-a-16-2-b Opgave 1 bron 1 primaire inkomensverdeling in de VS in 2012 percentage van verdiende inkomens, cumulatief 80 78 60 40 50 20 0 0 10 20

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE BELGIË

LANDEN ANALYSE BELGIË LANDEN ANALYSE BELGIË Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse geeft de sector (cijfermatig) inzicht in de huidige (2013) en toekomstige (2018) waarde van de consumptie van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE ITALIË

LANDEN ANALYSE ITALIË LANDEN ANALYSE ITALIË Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee7 de sector (cijferma@g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms@ge (2018) waarde van de consump@e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Initiatiefnota accijnsopbrengsten en brief over oldtimers. Pieter Omtzigt Tweede Kamerlid voor het CDA

Initiatiefnota accijnsopbrengsten en brief over oldtimers. Pieter Omtzigt Tweede Kamerlid voor het CDA Initiatiefnota accijnsopbrengsten en brief over oldtimers Pieter Omtzigt Tweede Kamerlid voor het CDA 110 Volumeontwikkeling motorbrandstoffen Kwartaal 1, 2011 = 100 Autogas (LPG) Motorbenzine Autodiesel

Nadere informatie

Op-/aanmerkingen Evaluatie accijnsverhoging op diesel en LPG en Bijlage, d.d. 28-5-2014

Op-/aanmerkingen Evaluatie accijnsverhoging op diesel en LPG en Bijlage, d.d. 28-5-2014 Op-/aanmerkingen Evaluatie accijnsverhoging op diesel en LPG en Bijlage, d.d. 28-5-2014 1. In de Brief (pag. 4) en Bijlage (pag. 3) wordt gesproken van 51 miljoen extra belastingopbrengsten in het eerste

Nadere informatie

BIER VAN WAARDE. Onderzoek naar het brede belang van bierbrouwers voor de Nederlandse samenleving

BIER VAN WAARDE. Onderzoek naar het brede belang van bierbrouwers voor de Nederlandse samenleving BIER VAN WAARDE Onderzoek naar het brede belang van bierbrouwers voor de Nederlandse samenleving BIER VAN WAARDE Onderzoek naar het brede belang van bierbrouwers voor de Nederlandse samenleving - eindrapport

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 135 Initiatiefnota van het lid Omtzigt over de accijnsopbrengsten Nr. 2 INITIATIEFNOTA De stijging van de accijnzen levert nauwelijks geld op

Nadere informatie

Marktbeeld appels en peren

Marktbeeld appels en peren Afzet appels en peren door Russische boycot in de verdrukking Productie De appelproductie in de EU bedroeg in 215 ruim 12 miljard kilo. Dit was de op één na grootste EUoogst ooit. Bijna een derde van de

Nadere informatie

DE GRENS BEREIKT. De worsteling van pomphouders in de grensstreek

DE GRENS BEREIKT. De worsteling van pomphouders in de grensstreek DE GRENS BEREIKT De worsteling van pomphouders in de grensstreek Emile Roemer, voorzitter SPTweede Kamerfractie Februari 2014 INHOUD INLEIDING 3 ACHTERGROND 4 STEEKPROEF 5 RESULTATEN 6 REACTIES POMPHOUDERS

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE DUITSLAND

LANDEN ANALYSE DUITSLAND LANDEN ANALYSE DUITSLAND Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee7 de sector (cijferma@g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms@ge (2018) waarde van de consump@e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE FRANKRIJK

LANDEN ANALYSE FRANKRIJK LANDEN ANALYSE FRANKRIJK Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee9 de sector (cijfermabg) inzicht in de huidige (2013) en toekomsbge (2018) waarde van de consumpbe van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

WAT VINDEN WIJ VAN TABAKSACCIJNS?

WAT VINDEN WIJ VAN TABAKSACCIJNS? WIE ZIJN WIJ? WAT VINDEN WIJ VAN TABAKSACCIJNS? Wij begrijpen dat tabak een artikel is waar de overheid accijns op wil heffen, dit is onvermijdelijk Accijnsheffing heeft tot doel om inkomsten voor de overheid

Nadere informatie

Deel 1: Landelijke ontwikkeling

Deel 1: Landelijke ontwikkeling Deel 1: Landelijke ontwikkeling Accijnstarieven en indexaties De accijnstarieven van diesel en LPG zijn per 1 januari 2014 verhoogd. Daarnaast zijn de accijnstarieven van benzine en diesel geïndexeerd.

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE SPANJE

LANDEN ANALYSE SPANJE LANDEN ANALYSE SPANJE Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee6 de sector (cijferma?g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms?ge (2018) waarde van de consump?e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE DENEMARKEN

LANDEN ANALYSE DENEMARKEN LANDEN ANALYSE DENEMARKEN Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee6 de sector (cijferma?g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms?ge (2018) waarde van de consump?e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Conjunctuur enquête. Technologische Industrie Nederland

Conjunctuur enquête. Technologische Industrie Nederland Conjunctuur enquête Technologische Industrie Nederland Gunstig beeld met internationale onzekerheden Het CBS kopt donderdag 16 februari dat het ondernemersvertrouwen in Nederland nog nooit op zo n hoog

Nadere informatie

Mei Economische Barometer Valkenswaard en Waalre. Verwachting voor 2010 en 2011

Mei Economische Barometer Valkenswaard en Waalre. Verwachting voor 2010 en 2011 Verwachting voor 2010 en 2011 Mei 2010 CONCLUSIES Zakelijke dienstverlening domineert de economie van Waalre. Valkenswaard kent relatief veel industrie en groothandel. Afname van de werkgelegenheid doet

Nadere informatie

Overheid en economie

Overheid en economie Overheid en economie Overheid en economie Het aandeel van de overheid in de economie, de overheid als actor en de overheid op regionaal niveau, een verkenning Inleiding Het begrip economische groei komt

Nadere informatie

Initiatiefnota over de accijnsopbrengsten

Initiatiefnota over de accijnsopbrengsten Initiatiefnota over de accijnsopbrengsten Lid Omtzigt 1 De stijging van de accijnzen levert nauwelijks geld op en het niet meenemen van de grenseffecten is een ernstige fout geweest van de regering, die

Nadere informatie

LANDEN ANALYSE NEDERLAND

LANDEN ANALYSE NEDERLAND LANDEN ANALYSE NEDERLAND Algemeen LANDEN ANALYSE ALGEMEEN De Landen Analyse gee5 de sector (cijferma>g) inzicht in de huidige (2013) en toekoms>ge (2018) waarde van de consump>e van snijbloemen en potplanten

Nadere informatie

Persbericht. Economie verder gekrompen. Centraal Bureau voor de Statistiek. Uitvoer blijft groeien. Minder investeringen

Persbericht. Economie verder gekrompen. Centraal Bureau voor de Statistiek. Uitvoer blijft groeien. Minder investeringen Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB13-011 14 februari 2013 9.30 uur Economie verder gekrompen Economie krimpt in vierde kwartaal 0,2 procent t.o.v. kwartaal eerder Ten opzichte van een jaar

Nadere informatie

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Door: F. De Smyter en P. Holvoet 1. Geef een correcte omschrijving van de volgende economische begrippen: a) Globalisering:.

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2007-I

Eindexamen economie 1-2 havo 2007-I 4 Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 twee van de volgende voorbeelden

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

Arbeidsmarkt in vogelvlucht

Arbeidsmarkt in vogelvlucht Arbeidsmarkt in vogelvlucht In het eerste kwartaal van 2011 is het aantal banen van werknemers, in vergelijking met het vierde kwartaal van 2010, licht gedaald. Dit is het eerste kwartaal met banenkrimp

Nadere informatie

Verkoop van sterk alcoholische dranken in grensgebieden. Het grensgebied met Duitsland onder de loep genomen

Verkoop van sterk alcoholische dranken in grensgebieden. Het grensgebied met Duitsland onder de loep genomen Verkoop van sterk alcoholische dranken in grensgebieden Het grensgebied met Duitsland onder de loep genomen Zoetermeer, 29 januari 2014 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik

Nadere informatie

HAAGSE MONITOR RECESSIECIJFERS januari 2010

HAAGSE MONITOR RECESSIECIJFERS januari 2010 Pagina // Bijlage HAAGSE MONITOR RECESSIECIJFERS uari Deze monitor geeft zowel prognoses als gerealiseerde cijfers weer. Het vaststellen van gerealiseerde cijfers kost tijd, maar worden, zodra deze bekend

Nadere informatie

Facts & Figures 2012»

Facts & Figures 2012» Facts & Figures 2012» Feiten en cijfers over de chemische industrie in Nederland - 2012 Nederland heeft een gunstig vestigingsklimaat voor de chemische industrie, omdat hiervoor de juiste randvoorwaarden

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

NOTE: artikelen voor PO economie. Printopdracht: Aangevinkte documenten: 1-2,8-10 Tijdstip printopdracht: Thu Sep 19 13:26:57 2013.

NOTE: artikelen voor PO economie. Printopdracht: Aangevinkte documenten: 1-2,8-10 Tijdstip printopdracht: Thu Sep 19 13:26:57 2013. NOTE: artikelen voor PO economie Printopdracht: Aangevinkte documenten: 1-2,8-10 Tijdstip printopdracht: Thu Sep 19 13:26:57 2013 Verzenden naar: UNIVERSITEIT UTRECHT POSTBUS 16007 UTRECHT, NLD 3500 DA

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Economie 1,1 procent gekrompen

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Economie 1,1 procent gekrompen Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB12-032 15 mei 2012 9.30 uur Economie 1,1 procent gekrompen In eerste kwartaal 1,1 procent krimp t.o.v. een jaar eerder Investeringen 4,2 procent lager Consumptie

Nadere informatie

bareqts rans Rechtbank Den Haag Team Administratie Civiel - Algemene Zaken

bareqts rans Rechtbank Den Haag Team Administratie Civiel - Algemene Zaken bareqts rans 902644/16357071089 Rechtbank Den Haag Team Administratie Civiel - Algemene Zaken C/09/486070 1 HA RK 15/137 AANTEKENINGEN MONDELINGEN BEHANDELING VERZOEKSCHRIFT PREPROCESSUELE COMPARITIE van

Nadere informatie

GRENSEFFECTEN- RAPPORTAGE

GRENSEFFECTEN- RAPPORTAGE GRENSEFFECTEN- RAPPORTAGE 1 Aanleiding Per 1 januari 2013 zijn de accijnstarieven van alcohol- en tabaksproducten verhoogd. In het regeerakkoord VVD-PvdA 1 is voor 2014 een verdere verhoging van deze tarieven

Nadere informatie

Absoluut Relatief = in verhouding = procentueel; procentuele verandering procentpunt; perunage, promille; juist afronden groei over groei

Absoluut Relatief = in verhouding = procentueel; procentuele verandering procentpunt; perunage, promille; juist afronden groei over groei Absoluut Relatief = in verhouding = procentueel; procentuele verandering procentpunt; perunage, promille; juist afronden groei over groei (groeifactoren) terugrekenen in de tijd (met groeifactoren) nominaal,

Nadere informatie

Structuuronderzoek 23 Samenvatting. De handel in grind, industriezand en aanverwante materialen in Nederland 2005 2014

Structuuronderzoek 23 Samenvatting. De handel in grind, industriezand en aanverwante materialen in Nederland 2005 2014 Structuuronderzoek 23 Samenvatting De handel in grind, industriezand en aanverwante materialen in Nederland 2005 2014 1. Inleiding De Nederlandse Vereniging van Leveranciers van Bouwgrondstoffen "NVLB"

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Economie 0,7 procent gekrompen

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Economie 0,7 procent gekrompen Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB12-009 15 februari 2012 9.30 uur Economie 0,7 procent gekrompen In vierde kwartaal 0,7 procent krimp t.o.v. een jaar eerder Consumptie 1,8 procent lager

Nadere informatie

Eindexamen economie havo II

Eindexamen economie havo II Opgave 1 Buitenland en overheid in de kringloop In de economische wetenschap wordt gebruikgemaakt van modellen. Een kringloopschema is een model waarmee een vereenvoudigd beeld van de economie van een

Nadere informatie

BEHIND THE BOTTLE. De bijdrage van Coca-Cola aan de Nederlandse economie

BEHIND THE BOTTLE. De bijdrage van Coca-Cola aan de Nederlandse economie BEHIND THE BOTTLE De bijdrage van Coca-Cola aan de Nederlandse economie Bij Coca-Cola werken 725 werknemers Coca-Cola ondersteunt,3 miljard BBP in Nederland 21% van alle banen bij frisdranken-, water-,

Nadere informatie

Mei Economische Barometer Weerterland en Cranendonck. Verwachting voor 2010 en 2011

Mei Economische Barometer Weerterland en Cranendonck. Verwachting voor 2010 en 2011 Verwachting voor 2010 en 2011 Mei 2010 CONCLUSIES Productiesectoren landbouw, industrie en bouw goed voor een derde van de werkgelegenheid in. Afname van de werkgelegenheid doet zich in 2010 vooral voor

Nadere informatie

jul/09 mei/09 jun/09 sep/09 sep/08 jan/09 feb/09 mrt/09 jun/09 aug/09 sep/09 aug/09

jul/09 mei/09 jun/09 sep/09 sep/08 jan/09 feb/09 mrt/09 jun/09 aug/09 sep/09 aug/09 HAAGSE MONITOR ECONOMISCHE RECESSIE 7 Deze monitor geeft zowel prognoses als gerealiseerde cijfers weer. Het vaststellen van gerealiseerde cijfers kost tijd, maar worden, zodra deze bekend zijn, in de

Nadere informatie

De impact van concurrentie op de productmix van exporteurs

De impact van concurrentie op de productmix van exporteurs VIVES BRIEFING 2016/09 De impact van concurrentie op de productmix van exporteurs Koen Breemersch KU Leuven, Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen, VIVES 1 DE IMPACT VAN CONCURRENTIE OP DE PRODUCTMIX

Nadere informatie

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Persbericht PB14 56 11 9 214 15.3 uur CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Meer werklozen aan de slag Geen verdere daling aantal banen, lichte groei aantal vacatures Aantal banen

Nadere informatie

economie havo 2016-II

economie havo 2016-II Opgave 1 Grand Canyon In zijn jaarlijkse toespraak tot het volk bracht de Amerikaanse president Barack Obama de groeiende kloof in de inkomens- en vermogensverdeling in zijn land ter sprake. In 2012 bezit

Nadere informatie

Examen HAVO. economie 1,2

Examen HAVO. economie 1,2 economie 1,2 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 06 Voor dit examen zijn maximaal 57 punten te behalen; het examen bestaat uit 27 vragen. Voor

Nadere informatie

Structuuronderzoek 22 Samenvatting. De handel in grind, industriezand en aanverwante materialen in Nederland 2004 2013

Structuuronderzoek 22 Samenvatting. De handel in grind, industriezand en aanverwante materialen in Nederland 2004 2013 Structuuronderzoek 22 Samenvatting De handel in grind, industriezand en aanverwante materialen in Nederland 2004 2013 1. Inleiding De Nederlandse Vereniging van Leveranciers van Bouwgrondstoffen "NVLB"

Nadere informatie

Wat is een index? Een index is een vergelijking in de vorm van een tabel of grafiek van een willekeurig volume (bijvoorbeeld BBP, werkloosheid,

Wat is een index? Een index is een vergelijking in de vorm van een tabel of grafiek van een willekeurig volume (bijvoorbeeld BBP, werkloosheid, Wat is een index? Een index is een vergelijking in de vorm van een tabel of grafiek van een willekeurig volume (bijvoorbeeld BBP, werkloosheid, etc), over een bepaalde periode. Het volume van het vergelijkingsmoment

Nadere informatie

Kortetermijnontwikkeling

Kortetermijnontwikkeling Artikel, donderdag 22 september 2011 9:30 Arbeidsmarkt in vogelvlucht Het aantal banen van werknemers en het aantal openstaande vacatures stijgt licht. De loonontwikkeling is gematigd. De stijging van

Nadere informatie

Examen VWO. Economische wetenschappen I en recht

Examen VWO. Economische wetenschappen I en recht Economische wetenschappen I en recht Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 24 mei 13.30 16.30 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 32 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven

Nadere informatie

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 02 Krimp mondiale economie in 2009 Aziatische landen als eerste uit het dal Economie eurozone krimpt nog sterker dan wereldeconomie Krimp in 2009

Nadere informatie

Werkloosheid daalt verder in september

Werkloosheid daalt verder in september Persbericht Pb14-061 16 oktober 2014 9.30 uur Werkloosheid daalt verder in september - Opnieuw meer mensen aan het werk - In de afgelopen vijf maanden vooral minder mannen werkloos - Aantal WW-uitkeringen

Nadere informatie

HOOFDSTUK 14: OEFENINGEN

HOOFDSTUK 14: OEFENINGEN 1 HOOFDSTUK 14: OEFENINGEN 1. Antwoord met juist of fout op elk van de onderstaande beweringen. Geef telkens een korte a) Indien een Amerikaans toerist op de Grote Markt van Brussel een Deens bier drinkt,

Nadere informatie

Persbericht. Huishoudens verliezen koopkracht in Centraal Bureau voor de Statistiek

Persbericht. Huishoudens verliezen koopkracht in Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB04-112 15 juli 2004 9.30 uur Huishoudens verliezen koopkracht in 2003 In 2003 is het reëel beschikbaar inkomen van huishoudens voor het eerst in tien jaar

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 752 Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Belastingplan 2014) Nr. 93 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN Aan

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Crisismonitor Drechtsteden augustus 2010 (cijfers tot en met juni 2010)

Crisismonitor Drechtsteden augustus 2010 (cijfers tot en met juni 2010) Crisismonitor Drechtsteden augustus 2010 (cijfers tot en met juni 2010) Uit de landelijke pers: Economie groet met 2,1% Voorzichtig herstel aantal banen Herstel uitzendmarkt Werkloosheid blijft afnemen

Nadere informatie

Regionaal-Economische Barometer

Regionaal-Economische Barometer Regionaal-Economische Barometer Verwachtingen voor Assen-Beilen in 2011 Januari 2011 CONCLUSIES Groeiverwachting Nederlandse economie in 2011 1½ procent Overheid en zorg goed voor 40 procent van de werkgelegenheid

Nadere informatie

Flashraming CBS: export zorgt voor economische groei

Flashraming CBS: export zorgt voor economische groei Persbericht PB14-050 14 augustus 2014 09.30 uur Flashraming CBS: export zorgt voor economische groei - Economie groeit volgens de flashraming met 0,5 procent ten opzichte van eerste kwartaal 2014 - Volgens

Nadere informatie

Aanvullend onderzoek naar effecten accijnsverhoging gedistilleerde dranken

Aanvullend onderzoek naar effecten accijnsverhoging gedistilleerde dranken Aanvullend onderzoek naar effecten accijnsverhoging gedistilleerde dranken Aanvullend onderzoek naar effecten accijnsverhoging gedistilleerde dranken ir. Wim Scheltes & drs. Frans Pleijster Dit rapport

Nadere informatie

2. Beter nu dan later

2. Beter nu dan later Daarom Duits 1. Engels is niet voldoende Natuurlijk is kennis van de Engelse taal essentieel, maar: Englisch ist ein Muss, Deutsch ist ein Plus. Uit een enquête onder bedrijven die actief zijn in Duitsland

Nadere informatie

Examen VWO. economie 1. tijdvak 1 vrijdag 25 mei 13.30-16.30 uur

Examen VWO. economie 1. tijdvak 1 vrijdag 25 mei 13.30-16.30 uur Examen VWO 2007 tijdvak 1 vrijdag 25 mei 13.30-16.30 uur economie 1 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 60 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een

Nadere informatie

Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2

Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2 Groei of krimp? bij Pincode 5e ed. 4GT Hoofdstuk 7 en 4K Hoofdstuk 5 aanvullend lesmateriaal n.a.v. vernieuwde syllabus EC/K/5A: 2 Als je moet kiezen welk plaatje je op je cijferlijst zou willen hebben,

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Golfbanen Bij golfbanen is een onderscheid te maken naar verenigingsbanen (niet-commercieel), commerciële banen en openbare banen. Verenigingsbanen hebben niet het oogmerk om winst te maken. Commerciële

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 havo 2006-II Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Voorbeelden van een juist antwoord zijn: kosten van politie-inzet

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Onderdeel Economische groei Inflatie Producentenvertrouwen Consumptie Omzet detailhandel Consumentenvertrouwen Hypotheken Hypotheek- en kapitaalmarktrente

Nadere informatie

Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen

Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen Rapport Aandeel MKB in buitenlandse handel en investeringen Drie afbakeningen van het MKB Oscar Lemmers Dit onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Er waren geen

Nadere informatie

2. Beter nu dan later

2. Beter nu dan later Daarom Duits 1. Engels is niet voldoende Natuurlijk is kennis van de Engelse taal essentieel, maar: Englisch ist ein Muss, Deutsch ist ein Plus. Onderzoek wijst uit dat 86 procent van de Nederlandse ondernemers

Nadere informatie

CPB Achtergronddocument

CPB Achtergronddocument CPB Achtergronddocument Tekortreductie in internationaal perspectief Erik Floor 3 Inhoud 1 Inleiding 5 2 Tekortreducerende maatregelen 5 3 Tekortreducering 7 3.1 Overheidsuitgaven 8 3.2 Overheidsinkomsten

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

14. De effecten van de beleidsopties

14. De effecten van de beleidsopties 14. De effecten van de beleidsopties Op basis van de resultaten van de effectstudies en de simulatiemodellen is in tabel 1 voor elk van de vier beleidsopties een overzicht uitgewerkt (cijfers bij benadering)

Nadere informatie

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid?

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? vbo-analyse Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? September 2014 I Raf Van Bulck 39,2% II Aandeel van de netto toegevoegde waarde gegenereerd door bedrijven dat naar

Nadere informatie

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant IP/04/285 Brussel, 2 maart 2004 Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant Het jongste verslag over autoprijzen toont aan dat op alle markten de prijsconvergentie

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 dinsdag 21 juni 13:30-16:30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen HAVO. economie. tijdvak 2 dinsdag 21 juni 13:30-16:30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen HAVO 2016 tijdvak 2 dinsdag 21 juni 13:30-16:30 uur economie Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 47 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 BIJLAGE II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit in 1 naar verwachting met 1¼%. Voor komend jaar wordt een groei van 1¾% voorzien. De toename van

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal Coenrapportomslag eerstekwartaal.indd 1

Conjunctuurenquête Nederland. Tweede kwartaal Coenrapportomslag eerstekwartaal.indd 1 Conjunctuurenquête Nederland Tweede kwartaal 11 Coenrapportomslag eerstekwartaal.indd 1 3-5-11 :36 Economisch herstel zet door Horeca en detailhandel haken aan Na een lichte afzwakking in het eerste kwartaal

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Economische groei derde kwartaal 2008 vertraagt tot 1,8 procent

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Economische groei derde kwartaal 2008 vertraagt tot 1,8 procent Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB08-077 14 november 2008 9.30 uur Economische groei derde kwartaal 2008 vertraagt tot 1,8 procent Bijna een halvering in vergelijking met eerste halfjaar

Nadere informatie

Crisismonitor Drechtsteden

Crisismonitor Drechtsteden Crisismonitor juni 211 (cijfers t/m maart 211) Inhoud: 1. Werkloosheid 2. Werkloosheid naar leeftijd 3. Vacatures, bedrijven, leegstand 4. Woningmarkt Hoe staan de er voor op de arbeidsmarkt en de woningmarkt?

Nadere informatie

Crisismonitor Drechtsteden

Crisismonitor Drechtsteden Crisismonitor Oktober 2010 (cijfers t/m augustus 2010) Inhoud: 1. Werkloosheid (algemeen) 2. Werkloosheid naar leeftijd (jongeren en ouderen) 3. Vacatures, bedrijven en leegstand 4. Woningmarkt Hoe staan

Nadere informatie

Recordhoeveelheid varkensvlees uitgevoerd

Recordhoeveelheid varkensvlees uitgevoerd Page 1 of 5 Recordhoeveelheid varkensvlees uitgevoerd 11-5-2016 / 02:00 In 2015 exporteerde Nederland een recordhoeveelheid van 944 miljoen kilo varkensvlees, 6 procent meer dan in 2014. Door de lage prijzen

Nadere informatie

gespecialiseerde bedrijven overige bedrijven aantal varkens per bedrijf

gespecialiseerde bedrijven overige bedrijven aantal varkens per bedrijf De markt voor de varkenshouderij in Nederland Structuur In Nederland worden op ongeveer 1. bedrijven varkens gehouden. Het aantal bedrijven met varkens is de afgelopen jaren duidelijk afgenomen (figuur

Nadere informatie

Productiegroei industrie afgenomen in derde kwartaal

Productiegroei industrie afgenomen in derde kwartaal Derde kwartaal 214 groei industrie afgenomen in derde kwartaal Industrie Voedings- en genotmiddelenindustrie Aardolie-, chemische, rubber- en kunststofproductenindustrie Basismetaal- en metaalproductenindustrie

Nadere informatie

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan?

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan? Internationale handel H7 1 Waar komt het vandaan? Economie voor het vmbo (tot 8,35 m.) Internationale handel Importeren = invoeren (betalen) Exporteren = uitvoeren (verdienen) Waarom importeren: Meer keuze

Nadere informatie

Kerncijfers toerisme Zeeland 2014

Kerncijfers toerisme Zeeland 2014 Kerncijfers toerisme Zeeland 214 Oriëntatiefase Informatiebronnen tijdens de oriëntatiefase van de se toerist in Zeeland (aantallen zijn gebaseerd op toeristische vakanties) 3 Rechtstreeks bij accommodatieverschaffer

Nadere informatie

Aantal werklozen in december toegenomen

Aantal werklozen in december toegenomen Persbericht Pb15-002 22-01-2015 09.30 uur Aantal werklozen in december toegenomen - In de afgelopen drie maanden meer mensen op de arbeidsmarkt - Jeugdwerkloosheid vrijwel onveranderd - Aantal WW-uitkeringen

Nadere informatie

Grafimedia in cijfers

Grafimedia in cijfers Grafimedia in cijfers 2013 beeld: Karin van Hengel Inhoud 1 Aantal grafische bedrijven naar grootteklasse 2 Aantal grafische bedrijven naar hoofdactiviteit 3 Ontwikkeling van de omzet in de industrie en

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 2 dinsdag 22 juni 11.30 13.00 uur ECONOMIE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2004-I

Eindexamen economie 1-2 havo 2004-I 4 Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Een voorbeeld van een juist antwoord

Nadere informatie

Lesbrief Vraag en Aanbod 1 e druk

Lesbrief Vraag en Aanbod 1 e druk Hoofdstuk 1 1.6 C Markten 1.7 a. De prijzen zijn gestegen. Bij een gelijk volume (= afzet) leidt dit tot een omzetgroei. b. Indexcijfer volume (afzet): 105, indexcijfer prijs: 97,1. 97,1 105 = 101,96.

Nadere informatie