Rendement duurzame energie verklaard

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rendement duurzame energie verklaard"

Transcriptie

1 Afdrukdatum Rendement duurzame energie verklaard Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm en op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opname of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Atriensis b.v.. Atriensis b.v. Insulindelaan 122 Postbus AV Eindhoven T F I E KvK Oost Brabant ABN AMRO

2 Inhoudsopgave 1 Woningcorporaties en duurzame energie 3 2 Investeringskosten 5 3 Variabele exploitatiekosten 7 4 Exploitatiebaten Gevoeligheidsanalyses 13

3 1 Woningcorporaties en duurzame energie Een groot aantal corporaties heeft er recent een nieuwe tak van ondernemen bij. Opwekking, transport én levering van duurzame energie. Bij nieuwbouw, maar ook bij verwarmingsinstallaties in de bestaande voorraad. Geen onderdeel van de kerntaken volgens het Besluit Beheer Sociale Huursector (BBSH). Waarom slaan woningcorporaties deze weg in? 3 Verschillende redenen. Ten eerste de eisen aan de energieprestatie (EPC) bij nieuwbouw. Het komende decennium daalt de EPC naar nul. Het is praktisch onmogelijk om dit te realiseren zonder benutting van duurzame energie. Ten tweede de almaar stijgende woonlasten. Huren in de sociale sector volgen het niveau van de inflatie. De afgelopen vijftien jaar bedroeg deze minder dan 2,5% op jaarbasis. Energietarieven stegen in dezelfde periode echter jaarlijks met ongeveer 7,5%. Vooral gevolg van milieuheffingen en hogere tarieven voor fossiele brandstoffen. Investeren in duurzame energie met als doel de betaalbaarheid van het wonen. Derde reden is de verantwoordelijkheid bij te dragen aan de beantwoording van het milieuvraagstuk. Het gasverbruik voor ruimteverwarming en opwarming van tapwater levert jaarlijks per huurwoning ongeveer 2,5 ton uitstoot van kooldioxide op. Twee hectare aan tropisch oerwoud is nodig om dat weer in zuurstof om te zetten. In de brochure Naar duurzame energie bij collectieve installaties beschrijft Atriensis met name systeemkeuzen, beheeraspecten en organisatorische en fiscale gevolgen voor woningcorporaties. Dit rapport is te downloaden op via publicaties en vervolgens rapporten. Daarnaast worstelen woningcorporaties met de vraag hoe een

4 exploitatieopzet te maken. Is exploitatie rendabel? Op welke termijn wegen baten op tegen lasten? Deze brochure gaat in op de hoofdlijnen van exploitatie van een installatie voor duurzame energie. Het is voornamelijk een handleiding om zelf eenvoudige en globale berekeningen op te stellen. Bij deze brochure hoort een rekenblad in Excel. Dit is niet geschikt voor gedetailleerde berekeningen en gevoeligheidsanalyses. Wel is het te gebruiken voor inschattingen op hoofdlijnen. Aan welke knoppen draaien en hoe risico s en kansen op de langere termijn inschatten? De berekeningen bij de illustraties in deze brochure zijn uitgevoerd met dat Excelblad 1. Dit rekenblad stelt Atriensis aan corporaties ter beschikking. Mail om het te ontvangen naar Atriensis is benieuwd naar reacties van gebruikers. Dit leidt mogelijk tot verbetering en uitbreiding van mogelijkheden. 4 In de brochure zijn illustraties opgenomen met berekeningen van een voorbeeldinstallatie. Dit betreft een nieuw woningbouwcomplex met alleen sociale huurwoningen. Er is een collectieve installatie voor ruimteverwarming, koeling en warm tapwater op basis van warmtekoudeopslag (WKO). De woningcorporatie exploiteert deze duurzame energie in een eigen BV, die de energie rechtsreeks aan de huurders levert. Alle bedragen zijn uiteraard indicatief, maar door Atriensis getoetst op hun realiteitsgehalte. Hoofdstuk 2 gaat in op de investeringskant van de exploitatie. Hoofdstuk 3 beschrijft de exploitatielasten en hoofdstuk 4 de exploitatiebaten. Ten slotte volgt in hoofdstuk 5 het exploitatieresultaat van deze voorbeeldinstallatie plus ter illustratie enkele gevoeligheidsanalyses. 1 Hoewel bij het ontwikkelen van dit Excel rekenblad door Atriensis de uiterste zorg is nagestreefd, kan voor eventuele rekenfouten of onjuiste interpretaties niet worden ingestaan en neemt Atriensis BV geen enkele aansprakelijkheid.

5 2 Investeringskosten De voorbeeldinstallatie gaat uit van een met btw belaste situatie in een aparte BV voor duurzame energie binnen een fiscale eenheid met de woningcorporatie. Alle bedragen zijn per woning en exclusief btw weergegeven tenzij hier een opmerking bij geplaatst wordt. In het rekenblad zijn de cursieve en vetgedrukte cijfers een rekenresultaat. Figuur 2.1 Investeringskosten (voorbeeldinstallatie) 5 Uitgangspunten Waarde (ex btw) A1a Investering totaal per woning voor installaties A1b Subsidievoordeel duurzame installatie per woning A1c Doorbelasting vermeden installatiekosten per woning A1d Investering totaal per woning t.l.v. duurzame energie A1a Investering totaal per woning voor installaties NEN 2631 geeft de begripsomschrijvingen en de indeling van investeringskosten. In principe dient deze NEN 2631 gevolgd te worden. Hierbij handelt het om de complete installatie voor duurzame energie tot en met het punt ofwel meter waaraan afgeleverd wordt. Alle hiermee samenhangende kosten moeten ook toegerekend worden. Zoals bouwkundige voorzieningen, aansluitkosten, vergunningen, renteverliezen, honoraria en dergelijke. A1b Subsidievoordeel duurzame installatie per woning Alleen de meerkosten van de installatie ten opzichte van een traditionele installatie komen ten laste van de exploitatie van duurzame energie. Uiteindelijke dienen deze meerkosten terugverdiend te worden uit de verkoop van energie. Derhalve is er allereerst de vermindering van de investering met het subsidieresultaat. Dit kan variëren van SDE tot en met rentevoordeel vanwege een groencertificaat op basis van de Regeling groenprojecten Bij subsidieresultaten gericht op complete projecten, dient vastgelegd te worden welk deel ten gunste van de installaties komen. A1c Doorbelasting vermeden installatiekosten per woning Vervolgens dienen ook de vermeden installatiekosten in mindering gebracht te worden. De vraag is welke installatiekosten er zouden zijn geweest indien de corporatie een traditionele en niet duurzame installatie zou hebben aangebracht. Deze kosten moeten conform de NEN 2631 op dezelfde wijze bepaald worden als bij de totale investeringskosten. Als de energie BV opdrachtgever is voor de totale installaties, volgt er een factuur voor doorbelasting

6 van vermeden installatiekosten aan de toegelaten instelling. Als dit niet gebeurt is er onnodig sprake van verhoging van de onrendabele top. Aansluittarieven van stadsverwarmingsbedrijven geven een goede indicatie voor de hoogte van bedragen. Het handelt om globaal tot exclusief btw per woning. Binnen een fiscale eenheid tussen energie BV en toegelaten instelling hoeft geen btw in rekening gebracht te worden. Als de energie BV de doorbelasting verhoogt met % is hierop geen afdracht nodig. 6

7 3 Variabele exploitatiekosten Bij de analyse van contante waarde van de variabele exploitatielasten speelt de discontofactor en de inschatting van kostenontwikkelingen een belangrijke rol. Het rekenmodel kent drie parameters: de discontofactor, de inflatie en de stijging van de variabele energielasten. Figuur 3.1 Parameters (voorbeeldinstallatie) Parameters Waarde a Discontofactor (%) 6,00 b Inflatie (%) 2,25 c Stijging variabele energielasten (%) 7,25 7 Het CFV hanteert voor 2010 als discontofactor voor het uniformeren en vergelijken van bedrijfswaardeberekeningen 6%. Voor de inflatie wordt een oplopend percentage gehanteerd: 1,00 in het eerste jaar, 1,25 in het tweede jaar, 1,50 in het derde jaar, 1,75 in het vierde jaar, 2,00 in het vijfde jaar en 2,25% in het zesde en latere jaren. Het rekenmodel hanteert slechts een niveau voor de inflatie over alle jaren. Tarieven voor gas en elektra stegen de afgelopen 14 jaar zo n 5% tot 6% harder dan de gemiddelde inflatie (zie figuur 4.2 in het volgende hoofdstuk). Bij exploitatiekosten kent het rekenmodel een vijftal rubrieken: B1 Totale vaste en jaarlijks weerkerende exploitatielasten B2, B3 en B4 Eenmalige grootschalige vervangingsingreep, geen onderdeel van B1, in enig jaar gedurende de exploitatieperiode B5 Variabele en jaarlijks weerkerende exploitatielasten In het rekenblad zijn de cursieve en vetgedrukte cijfers een rekenresultaat. De NEN 2632 geeft de begripsomschrijvingen en de indeling van exploitatiekosten. In principe dient deze NEN 2632 gevolgd te worden. Hierbij handelt het om de complete installatie voor duurzame energie tot en met het punt ofwel de meter waaraan afgeleverd wordt. Alle hiermee samenhangende exploitatiekosten moeten ook toegerekend worden. Zoals de onderhoudskosten, verzekeringen, belastingen, honoraria en dergelijke. De voorbeelden gaan uit van een met btw belaste situatie binnen een aparte BV voor duurzame energie met een fiscale eenheid met de woningcorporatie. Alle bedragen zijn per woning en exclusief btw weergegeven tenzij hier een opmerking bij geplaatst is. Tevens zijn de parameters voor de verwachte kostenstijgingen de komende jaren van belang (figuur 3.1 Parameters).

8 Figuur 3.2 Variabele exploitatiekosten (voorbeeldinstallatie) 8 Uitgangspunten Waarde (ex btw) Jaar vanaf nu Parameter B1a Totale vaste exploitatielasten per woning 350 b B1b Doorbelasting vermeden vaste exploitatielasten per woning 250 b B1c Extra vaste exploitatielasten per woning 100 b B2a Totale eenmalige onderhoudsingreep per woning (1) b B2b Doorbelasting vermeden eenmalige onderhoudsingreep (1) b B2c Extra eenmalige onderhoudsingreep per woning (1) b B3a Totale eenmalige onderhoudsingreep per woning (2) b B3b Doorbelasting vermeden eenmalige onderhoudsingreep (2) b B3c Extra eenmalige onderhoudsingreep per woning (2) b B4a Totale eenmalige onderhoudsingreep per woning (3) 0 b B4b Doorbelasting vermeden eenmalige onderhoudsingreep (3) 0 b B4c Extra eenmalige onderhoudsingreep per woning (3) 0 b B5 Variabele exploitatielasten per woning 200 c B1 Vaste exploitatielasten De jaarlijkse vaste exploitatielasten (B1a) bestaan uit onder meer belastingen en heffingen, verzekeringen, onderhoud en beheer, overhead, administratie, innovatie, onderzoek en ontwikkeling en het vastrecht van de inkoop van energie voor de installatie. Bij onderhoud gaat het om de onderhoudskosten gemiddeld per jaar exclusief de kosten van grote vervangingen die om de 15 tot 25 jaar plaatsvinden. Vervolgens dienen ook de vermeden vaste exploitatiekosten (B1b) in mindering gebracht te worden. De vraag is welke vaste exploitatiekosten er zouden zijn geweest indien de corporatie een traditionele en niet duurzame installatie zou hebben aangebracht. Deze kosten moeten conform de NEN 2632 op dezelfde wijze bepaald worden als bij de totale vaste exploitatiekosten. Als de energie BV opdrachtgever is voor de totale installaties, volgt jaarlijks een factuur voor doorbelasting van vermeden vaste exploitatielasten aan de toegelaten instelling. Binnen een fiscale eenheid tussen energie BV en toegelaten instelling hoeft geen btw in rekening gebracht te worden. Als de energie BV de doorbelasting verhoogt met % is hierop geen afdracht vereist. De verwachte jaarlijkse stijging van vaste exploitatielasten moet aangegeven worden. Gebruikelijk zal deze stijging het niveau van de inflatie volgen (parameter b). B2, B3 en B4 Eenmalige onderhoudsingreep Om de 15 tot 25 jaar zijn gebruikelijk grotere vervangingsinvesteringen aan de orde. Er zijn drie mogelijkheden en momenten om zo n ingreep op te nemen in de variabele exploitatiekosten (B2a, B3a en B4a). Het gaat hier om de totale kosten inclusief btw. Uiteraard moet ook het jaar van ingreep aangegeven worden (in jaren vanaf oplevering installatie). Ervan uitgaande dat

9 de energie BV ook de exploitant is van de totale installaties, dienen ook de vermeden kosten van grotere vervangingen door de energie BV aan de toegelaten instelling doorbelast te worden (B2b, B3b en B4b). Binnen een fiscale eenheid tussen energie BV en toegelaten instelling hoeft geen btw in rekening gebracht te worden. Als de energie BV de doorbelasting verhoogt met % is hierop geen afdracht vereist. De verwachte jaarlijkse stijging van de eenmalige onderhoudsingreep moet aangegeven worden. Gebruikelijk komt deze stijging overeen met het niveau van de inflatie (parameter b). B5 Variabele exploitatielasten per woning 9 Het handelt hier om de eventuele inkoop van energie ten behoeve van de duurzame installatie zelf. Denk aan gas, elektra of biomassa. De rendementsberekening van de installatie dient inzicht te verschaffen in de vraag hoeveel brandstof er op jaarbasis benodigd is per woning tegen welk inkoopbedrag (ex btw). De verwachte jaarlijkse stijging van de variabele exploitatielasten moet aangegeven worden. Gebruikelijk komt dit overeen met de stijging van de variabele energielasten (parameter c).

10 4 Exploitatiebaten Bij de analyse van contante waarde van de variabele exploitatiebaten speelt de discontofactor en de inschatting van kostenontwikkelingen een belangrijke rol. Het rekenmodel kent drie parameters: de discontofactor, de inflatie en de stijging van de variabele energielasten. Figuur 4.1 Parameters (voorbeeldinstallatie) Parameters Waarde a Discontofactor (%) 6,00 b Inflatie (%) 2,25 c Stijging variabele energielasten (%) 7,25 10 Uiteraard is bij de baten hetzelfde niveau van parameters als bij de exploitatiekosten van toepassing. Zeer cruciaal voor de inschatting van het resultaat van de duurzame installatie is het verwachte niveau van de stijging van de variabele energielasten (parameter c). Tarieven voor gas en elektra stegen de afgelopen 14 jaar zo n 5% tot 6% harder dan de gemiddelde inflatie. Figuur 4.2 Stijging van de tarieven voor gas en elektra (inclusief heffingen en btw),70,60,50,40,30,20,10, Prijs per m3 gas werkelijk ( ) Prijs per kwh elektriciteit werkelijk ( ) Prijs per m3 indien inflatievolgend ( ) Prijs per kwh indien inflatievolgend ( )

11 Bij de exploitatiebaten handelt het om de opbrengsten voor de energie BV op het afleverpunt ofwel de meter waaraan afgeleverd wordt. De voorbeelden gaan uit van een met btw belaste situatie binnen een aparte BV voor duurzame energie met een fiscale eenheid met de woningcorporatie. Alle bedragen zijn per woning en exclusief btw weergegeven. Tevens zijn de parameters voor de verwachte kostenstijgingen de komende jaren van belang (figuur Parameters verderop). 11 Van groot belang is de Warmtewet. Deze regelt dat bij de tariefbepaling voor warmte bescherming plaatsvindt van de consument volgens het principe niet meer dan anders (NMDA): het maximumtarief. Deze prijs is gelijk aan het bedrag dat de consument zou betalen als een individuele gasgestookte ketel in de warmtebehoefte zou voorzien. Nadat de wet in werking treedt, gaat de NMa jaarlijks deze maximale tarieven vaststellen. Tegelijk is nooit meer dan een redelijk tarief toegestaan. De feitelijke exploitatielasten van alle bij de onderneming in exploitatie zijnde duurzame installaties vormen de basis voor dit tarief. Kortom er spelen twee tarieven een rol: het gangbare tarief in de markt (NMDA) en het werkelijke tarief op basis van de feitelijke exploitatie. De consument betaalt het laagste bedrag van het maximale en het redelijke tarief. Tot op heden blijken energiebedrijven amper in staat om rendement te maken met de productie en levering van duurzame warmte. Vandaar dat hier vooralsnog uitgegaan wordt van het in de markt gangbare tarief en niet van de werkelijke kosten. Cruciaal is om te beseffen dat niet alleen het niet meer dan anders principe geldt, maar ook dat het handelt om huurwoningen. Kortom vergoeding voor de vastgoedcomponent van de duurzame installatie plus het daaraan gekoppelde onderhoud kan geen onderdeel zijn van de exploitatiebaten zoals gebruikelijk bij eigen woningbezit. Deze zijn immers al onderdeel van de huurprijs. Bij exploitatiebaten kent het rekenmodel een drietal rubrieken: C1 Vaste aansluitvergoeding per woning C2 Warmtevergoeding per woning C3 Eventuele extra doorbelasting in huur of servicekosten Figuur 4.3 Exploitatiebaten (voorbeeldinstallatie) Uitgangspunten Waarde (ex btw) Jaar vanaf nu Parameter C1 Vaste aansluitvergoeding per woning 125 b C2 Warmtevergoeding per woning 360 c C3 Eventuele extra doorbelasting in huur of servicekosten b

12 C1 Vaste aansluitvergoeding per woning De energie BV dient conform het niet meer dan anders principe de ten opzichte van een traditionele installatie vervallen vaste kosten in rekening te brengen. Bij nieuwbouw zonder gasaansluiting handelt het om de vervallen huur, meetkosten, het vastrecht voor het transport en capaciteitstarief van de vervallen gasaansluiting. De verwachte jaarlijkse stijging van de vaste aansluitvergoeding moet aangegeven worden. Gebruikelijk komt deze stijging overeen met het niveau van de inflatie (parameter b). Let op dat mogelijk bij duurzame energie in bestaande bouw de gasaansluiting gehandhaafd blijft. Hierdoor is de vaste aansluitvergoeding voor de duurzame energie op basis van het niet meer dan anders principe lager. C2 Warmtevergoeding per woning 12 De energie BV dient conform het niet meer dan anders principe de ten opzichte van een traditionele installatie vervallen inkoop van fossiele brandstoffen in rekening te brengen. Nieuwe sociale huurwoningen (EPC 0,8 en met een bouwvergunning van af 2011 maximaal 0,6) verbruiken vaak niet meer dan 20 GJ per jaar voor verwarming van ruimtes en warm tapwater. Dit correspondeert met 600 tot 700 m 3 aardgas op jaarbasis. De verwachte jaarlijkse stijging van de warmtevergoeding moet aangegeven worden. Gebruikelijk komt dit overeen met de stijging van de variabele energielasten (parameter c). C3 Eventuele extra doorbelasting in huur of servicekosten Discussies kunnen gevoerd worden of extra kwaliteit of levering van koude aanvullend in rekening gebracht kunnen worden. Ofwel door een toeslag op de huur die de corporatie weer afdraagt aan de energie BV. Voordeel daarvan is dat huurders dan voor dat onderdeel mogelijk in aanmerking komen voor huurtoeslag. Of door ook het verbruik van koude in rekening te brengen. Risico hiervan is dat bewoners geen koude afnemen, waardoor geen balans in de bronnen bij WKO-installaties ontstaat. Ander nadeel is dat mogelijk woonlasten voor de doelgroep niet meer acceptabel zijn. De verwachte jaarlijkse stijging van de eventuele extra doorbelasting in huur of servicekosten moet aangegeven worden. Gebruikelijk komt deze stijging overeen met het niveau van de inflatie (parameter b).

13 5 Gevoeligheidsanalyses De berekening van het exploitatieresultaat van een installatie voor duurzame energie is gebaseerd op de nodige aannames. Zeer bepalend hierbij is de inschatting van de kansen en bedreigingen: Figuur 5.1 Kansen en bedreigingen 13 Kansen Bedreigingen Investeringskosten (toelichting hoofdstuk 2, voorbeeld in figuren 5.3.a en 5.3.b verderop) Tarieven: overheid Milieu wordt echt belangrijk, meer Milieu wordt minder belangrijk, afbouw subsidies, maar ook meer belastingen voor subsidies, minder belastingen voor milieubelastende technieken, meer beloning groene labels milieubelastende technieken, minder beloning groene labels Investeringskosten Slim inkopen, optimaal subsidies verwerven Budgetoverschrijdingen, tegenvallende subsidieresultaten Variabale exploitatielasten (toelichting hoofdstuk 3, voorbeeld over onderhoud in figuren 5.4.a en 5.4.b verderop) Onderhoudskosten Inkoop energie/brandstoffen Beheer Lage kosten door allerlei optimalisaties, prestatiecontracten, beheer op afstand Slimme afstelling installaties waardoor slechts marginaal fossiele brandstoffen nodig zijn Efficient beheer, probleemloze afrekening met afnemers, adminstratieve eficciency Onderhoudsproblemen, klachten bewoners leidend tot hoge onderhoudslasten Tegenvallend, relatief slecht rendement, waardoor meer dan tevoren ingecalculeerd fossiele brandstoffen benodigd zijn Permanente discussies met bewoners over afrekening energie, veel adminsitratieve rompslomp Exploitatiebaten (toelichting hoofdstuk 3, verderop voorbeeld over afzet figuren 5.5.a en 5.5.b, over ontwikkeling energietarieven figuren 5.6.a en 5.6.b en over extra doorbelasting aan huurders figuur 5.7) Marktsituatie gebouw Veel vraag, lage mutatiegraad, gewild complex, ook op termijn Afzet binnen het Steeds meer welvaart, waardoor gebouw bewoners meer warmte consumeren, geen verdere naisolatie gebouwschil Afzet buiten het gebouw Tarieven: wereldeconomie In de omgeving zijn warmteverbruikers die op termijn ook aangesloten kunnen worden Positieve ontwikkeling, waardoor tarieven voor fossiele brandstoffen flink stijgen Hoge mutatiegraad, dreigende krimp, vraaguitval denkbaar op termijn Bewoners vertonen steeds energiebewuster gedrag, isolatie gebouwen, introductie nieuwe verbeterde isolatietechnieken Bij meerdere aangesloten gebouwen het risico dat exploitatie van gebouwen eindigt Negatieve ontwikkeling, waardoor tarieven voor fossiele brandstoffen stabiliseren of zelfs dalen

14 Ten slotte enkele illustraties. De gegevens van de voorbeeldinstallatie in de eerdere figuren leveren een installatie op die na 50 jaar een positief resultaat oplevert. Figuur 5.2 Resultaat (voorbeeldinstallatie) Contante waarde lasten Contante waarde baten We bekijken mogelijke tegenvallers en mogelijke meevallers. Onder a is tegenvallend en onder b plus 5.7 is meevallend: Figuur Afwijking van verwachting 5.3.a De investeringskosten vallen per woning (ex btw) hoger uit 5.3.b De investeringskosten vallen per woning (ex btw) lager uit 5.4.a De jaarlijkse onderhoudskosten vallen 100 per woning (ex btw) en de eenmalige onderhoudsingrepen vallen 1000 (ex btw) per woning hoger uit 5.4.b De jaarlijkse onderhoudskosten vallen 100 per woning (ex btw) lager uit en de eenmalige onderhoudsingrepen vallen 1000 (ex btw) per woning lager uit 5.5.a Er is jaarlijks gemiddeld 10% minder warmteafzet per woning 5.5.b Er is jaarlijks gemiddeld 10% meer warmteafzet per woning 5.6.a De energietarieven stijgen maar 2,5% harder dan de inflatie 5.6.b De energietarieven stijgen liefst 7,5% harder dan de inflatie 5.7 Er wordt aanvullend 15 per maand ofwel 180 op jaarbasis extra in rekening gebracht bij huurders voor extra kwaliteit en levering van koude

15 Figuur 5.3.a De investeringskosten vallen per woning (ex btw) hoger uit Contante waarde lasten Contante waarde baten Figuur 5.3.b De investeringskosten vallen per woning (ex btw) lager uit Contante waarde lasten Contante waarde baten

16 Figuur 5.4.a De jaarlijkse onderhoudskosten vallen 100 per woning (ex btw) en de eenmalige onderhoudsingrepen vallen 1000 (ex btw) per woning hoger uit Contante waarde lasten Contante waarde baten Figuur 5.4.b De jaarlijkse onderhoudskosten vallen 100 per woning (ex btw) lager uit en de eenmalige onderhoudsingrepen vallen 1000 (ex btw) per woning lager uit Contante waarde lasten Contante waarde baten

17 Figuur 5.5.a Er is jaarlijks gemiddeld 10% minder warmteafzet per woning Contante waarde lasten Contante waarde baten Figuur 5.5.b Er is jaarlijks gemiddeld 10% meer warmteafzet per woning Contante waarde lasten Contante waarde baten

18 Figuur 5.6.a De energietarieven stijgen maar 2,5% harder dan de inflatie Contante waarde lasten Contante waarde baten Figuur 5.6.b De energietarieven stijgen liefst 7,5% harder dan de inflatie Contante waarde lasten Contante waarde baten

19 Figuur 5.7 Er wordt aanvullend 15 per maand ofwel 180 op jaarbasis extra in rekening gebracht bij huurders voor extra kwaliteit en levering van koude Contante waarde lasten Contante waarde baten De gevoeligheidsanalyses maken een aantal zaken erg duidelijk. Duurzame energie heeft alleen slagingskans bij: Een lange exploitatatieperiode Ondernemerschap gericht op: Benutten kansen Elimineren bedreigingen Kleine schommelingen in de aannames vooraf leveren forse afwijkingen op in het exploitatieresultaat of zorgen voor een forse verschuiving in het breakeven point. Kortom scherp aan de wind zeilen is een vereiste.

Rendement duurzame energie verklaard

Rendement duurzame energie verklaard 1 Rendement duurzame energie verklaard Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt,

Nadere informatie

Investeringskosten energiebesparing gedekt

Investeringskosten energiebesparing gedekt Datum 28 september 09 Afdrukdatum 27 09 09 1 Investeringskosten energiebesparing gedekt Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen in een

Nadere informatie

armtewet: : meer vragen dan antwoorden 1 Warmtewet

armtewet: : meer vragen dan antwoorden 1 Warmtewet Warmtewet armtewet: : meer vragen dan antwoorden 1 Onderwerp Warmtewet: meer vragen dan antwoorden Het eerste voorstel is alweer bijna tien jaar oud. Ook de beoogde invoeringsdatum van 1 januari 2013 staat

Nadere informatie

Scenario's voor huurverhoging bij energiebesparing

Scenario's voor huurverhoging bij energiebesparing 1 Scenario's voor huurverhoging bij energiebesparing Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of

Nadere informatie

Naar duurzame energie bij collectieve verwarmingsinstallaties

Naar duurzame energie bij collectieve verwarmingsinstallaties Afdrukdatum 02 08 2010 1 Naar duurzame energie bij collectieve verwarmingsinstallaties Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Warmtewet vervolg. implementatie proces

Warmtewet vervolg. implementatie proces Warmtewet vervolg implementatie proces Indien Verhuurder ook Warmte-leverancier is, verandert de structuur /afwikkeling van de gemaakte kosten naar de huurder! => Advies- e/o Instemmings-plichtig! Landelijke

Nadere informatie

Van energielabels naar energiebesparingsbeleid

Van energielabels naar energiebesparingsbeleid Afdrukdatum 05 12 2008 1 Van energielabels naar energiebesparingsbeleid Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Achtergrond Warmtewet

Achtergrond Warmtewet Achtergrond Warmtewet Bron: AEDES Handreiking Warmtewet voor Woningcorporaties (VERSIE 1, dd 21 oktober) 1. Achtergrond: De Warmtewet is ontstaan als initiatiefwet vanuit de Tweede Kamer. Het heeft tien

Nadere informatie

Bestuur bewonersvereniging Het Breed p/a F. Witzen Het Hoogt 249 1025 GX AMSTERDAM. 22 maart 2010 stookkosten Eneco. Geachte bestuursleden,

Bestuur bewonersvereniging Het Breed p/a F. Witzen Het Hoogt 249 1025 GX AMSTERDAM. 22 maart 2010 stookkosten Eneco. Geachte bestuursleden, Bestuur bewonersvereniging Het Breed p/a F. Witzen Het Hoogt 249 1025 GX AMSTERDAM Datum Onderwerp 22 maart 2010 stookkosten Eneco Geachte bestuursleden, In het informatieboekje dat u aan alle bewoners

Nadere informatie

De Energie BV. 4 maart 2013

De Energie BV. 4 maart 2013 De Energie BV 4 maart 2013 Agenda Aanleiding De Businesscase Financieringsvraagstuk Juridische kaders 1 Verduurzamingsambitie woningcorporaties onder druk Het belang van verduurzaming van het corporatiebezit

Nadere informatie

Benchmark energetische kwaliteit sociale huursector 2012

Benchmark energetische kwaliteit sociale huursector 2012 Afdrukdatum 06 04 2013 1 Benchmark energetische kwaliteit sociale huursector 2012 Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Voorbeeld berekening van een (actueel) Maximumtarief, volgens het Niet Meer Dan Anders principe, voor levering van Warmte aan kleinverbruikers.

Voorbeeld berekening van een (actueel) Maximumtarief, volgens het Niet Meer Dan Anders principe, voor levering van Warmte aan kleinverbruikers. H. Heiner Prozastraat 1 1321 KP Almere Tel. / Fax. 036 5464266 Datum: 9 oktober 2009 e-mail h.heiner@heiner.nl Blad: 1 van 6 Voorbeeld berekening van een (actueel) Maximumtarief, volgens het Niet Meer

Nadere informatie

Regiobijeenkomst Warmtewet. 29 januari 2015

Regiobijeenkomst Warmtewet. 29 januari 2015 Regiobijeenkomst Warmtewet 29 januari 2015 Inhoud Doel Warmtewet Wat en wie vallen onder de Warmtewet Gevolgen Praktisch Risico s Grootste uitdagingen Wat kan Hellemans Consultancy voor u doen? Doel Warmtewet

Nadere informatie

Energielasten als een van de uitgangspunten bij nieuwbouw en renovatie

Energielasten als een van de uitgangspunten bij nieuwbouw en renovatie Energielasten als een van de uitgangspunten bij nieuwbouw en renovatie Door Eric van Zee, april 2008 Energie steeds groter deel van de woonlasten De kosten voor verwarming en warm tapwater vormen een steeds

Nadere informatie

Hemelbestorming of aardverschuiving?

Hemelbestorming of aardverschuiving? oktober 2012 1 Hemelbestorming of aardverschuiving? Aandachtspunten bij introductie van zonnepanelen en zonneboilers in Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd,

Nadere informatie

De cijfers worden in GJ (GigaJoule) uitgedrukt. Dit is de eenheid van Warmte. Ter vergelijk, 1 GJ komt overeen met 278 kwh of +/- 32 m3 gas.

De cijfers worden in GJ (GigaJoule) uitgedrukt. Dit is de eenheid van Warmte. Ter vergelijk, 1 GJ komt overeen met 278 kwh of +/- 32 m3 gas. Project: woningen Maasbommel Datum: april 2014 Onderwerp: jaarrapportage nr. 4 Inleiding Eind februari 2013 zijn de drie woning in Maasbommel opgeleverd aan de huurders van Woonstichting De Kernen. Deze

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Voor wie geldt de Warmtewet eigenlijk? Waarom wordt de Warmtewet ingevoerd? Waarom komt de informatie zo laat? Wie is mijn warmteleverancier?

Voor wie geldt de Warmtewet eigenlijk? Waarom wordt de Warmtewet ingevoerd? Waarom komt de informatie zo laat? Wie is mijn warmteleverancier? Sinds 1 januari 2014 is de Warmtewet van kracht. De Warmtewet heeft voor iedereen die geen eigen cv-installatie heeft gevolgen in de afrekening van de servicekosten. De invoering van de Warmtewet is veel

Nadere informatie

Energiebesparingspact met bewoners

Energiebesparingspact met bewoners Afdrukdatum 09 06 2009 1 Energiebesparingspact met bewoners Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand

Nadere informatie

Energieambities in strategisch voorraadbeleid

Energieambities in strategisch voorraadbeleid TEN KROODE & VAN ZEE ORGANISATIE-ADVISEURS Energieambities in strategisch voorraadbeleid Artikel 090.003 12 februari 2008 In opdracht van SenterNovem Ten Kroode & Van Zee, organisatie-adviseurs www.tkvz.nl

Nadere informatie

Energiebesparing op aanvraag?

Energiebesparing op aanvraag? Afdrukdatum 05 12 2008 1 Energiebesparing op aanvraag? Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of

Nadere informatie

Rekenmodel Gelijk Als Anders (GAA) tarieven warmte

Rekenmodel Gelijk Als Anders (GAA) tarieven warmte 1 Rekenmodel Gelijk Als Anders (GAA) tarieven warmte ies: e kosten: voor bestaande projecten: Vastrecht SV = Vastrecht gas + all in rhoudskosten CV. voor nieuwe projecten (na 1-1-2007) de EAB zodanig in

Nadere informatie

Hemelbestorming of aardverschuiving?

Hemelbestorming of aardverschuiving? 1 Hemelbestorming of aardverschuiving? Aandachtspunten bij introductie van zonnepanelen en zonneboilers in Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd,

Nadere informatie

Willen is kunnen Woonlasten en energiebesparende maatregelen

Willen is kunnen Woonlasten en energiebesparende maatregelen Willen is kunnen Woonlasten en energiebesparende maatregelen Tim Mooiman 7 maart 2013 Waarom een aparte BV? Terugverdienen meerinvestering (i.t.t. HW) Woonlastenverlichting Onduidelijke regelgeving Transparantie

Nadere informatie

Warmteopwekking in de Muziekwijk. Duurzame warmte door houtsnippers 10 december 2014 M. Gehrels

Warmteopwekking in de Muziekwijk. Duurzame warmte door houtsnippers 10 december 2014 M. Gehrels Warmteopwekking in de Muziekwijk Duurzame warmte door houtsnippers 10 december 2014 M. Gehrels Artikelen 2 Muziekwijk Wijk met 333 woningen Gefaseerde bouw Duurzaam verwarmen Opdrachtgever: SWZ Opdracht

Nadere informatie

Verduurzaming woningportefeuille: de woonbundel. 4 maart 2013

Verduurzaming woningportefeuille: de woonbundel. 4 maart 2013 Verduurzaming woningportefeuille: de woonbundel 4 maart 2013 Verduurzamingsambitie woningcorporaties onder druk Het belang van verduurzaming van het corporatiebezit wordt erkend: Convenant Energiebesparing

Nadere informatie

Energiekosten van een huishouden in Nederland

Energiekosten van een huishouden in Nederland Energiekosten van een huishouden in Nederland Veel consumenten hebben problemen om te bepalen hoe hoog hun energiekosten werkelijk zijn en hoe deze te controleren. De nota van het energiebedrijf is niet

Nadere informatie

De wet is met name ingevoerd om de consumenten (afnemers of gebruikers) te beschermen tegen te hoge tarieven.

De wet is met name ingevoerd om de consumenten (afnemers of gebruikers) te beschermen tegen te hoge tarieven. Gevolgen Warmtewet Waarvoor dient de Warmtewet? De wet is met name ingevoerd om de consumenten (afnemers of gebruikers) te beschermen tegen te hoge tarieven. Voor wie geldt de Warmtewet? Voor iedereen

Nadere informatie

Energie-Index advies tbv huursector

Energie-Index advies tbv huursector Energie-Index advies tbv huursector Ulft, 2 juli 2015. Project: ATAG E-I oplossingen Projectnummer: 2015-018 Woningtype: Rij-tussenwoningen bj 46/64, 65/74, 75/91 Opdrachtgever: ATAG Verwarming Nederland

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. Vaste commissie voor EL&I Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Geachte Tweede Kamerleden,

Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. Vaste commissie voor EL&I Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Geachte Tweede Kamerleden, Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. Vaste commissie voor EL&I Postbus 20018 2500 EA Den Haag Datum 0 Contactpersoon Doorkiesnummer Mailadres 1/5 Geachte Tweede Kamerleden, U heeft op 5 december de

Nadere informatie

tariefopbouw collectief warmtenet warmtelevering door Cogas

tariefopbouw collectief warmtenet warmtelevering door Cogas tariefopbouw collectief warmtenet warmtelevering door Cogas tariefopbouw collectief warmtenet Uw woning wordt duurzaam verwarmd door een collectief warmtenet van Cogas. Wij brengen hiervoor kosten in rekening,

Nadere informatie

Vraag en Antwoord over de Warmtewet

Vraag en Antwoord over de Warmtewet Vraag en Antwoord over de Warmtewet Vraag Antwoord 1 Wat is de Warmtewet? De Warmtewet is er om huurders te beschermen tegen het betalen van te hoge kosten voor energieverbruik en meer inzicht te geven

Nadere informatie

Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat

Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat Australiëlaan 5 3526 AB Utrecht T: 030 693 60 00 KvK nr. 31042832 E: info@atrive.nl I: www.atrive.nl Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat dr. Ronald Franken maart 2015 B l a d 1 Inhoudsopgave 1

Nadere informatie

Ik ben de allergroenste

Ik ben de allergroenste Eteck maakt het nu al mogelijk voor projectontwikkelaars en woningcorporaties om nieuwbouwwoningen tegen geringe kosten energieneutraal of zelfs Nul op Meter te maken. Ik ben de allergroenste 1 van 5 Bouwbesluit

Nadere informatie

Actie Giga Joule. Warmtebesluit (AMvB) en Warmteregeling. Voorstel voor een. eenvoudige en transparante. bepaling van een. Nie t Meer Dan Anders

Actie Giga Joule. Warmtebesluit (AMvB) en Warmteregeling. Voorstel voor een. eenvoudige en transparante. bepaling van een. Nie t Meer Dan Anders ctie Giga Joule Warmtebesluit (MvB) en Warmteregeling Voorstel voor een eenvoudige en transparante bepaling van een zuivere Nie t Meer Dan nders M X I M U M P R I J S 24 januari 2010 R. Louwerse, vrz.

Nadere informatie

Workshopmiddag Warmtewet

Workshopmiddag Warmtewet Workshopmiddag Warmtewet Femke Heine en Mahir Sari 31 oktober 2013 Disclaimer: Aan deze presentatie kunnen geen rechten worden ontleend. Algemeen 2 Op welke wijze gaat er door ACM gecommuniceerd worden

Nadere informatie

NIET MEER DAN Tariefadvies voor levering van warmte aan kleinverbruikers 2006

NIET MEER DAN Tariefadvies voor levering van warmte aan kleinverbruikers 2006 Stichting Niet Meer Dan p/a Prozastraat 1 1321 KP Almere Tel. / Fax. 036 5464266 Almere 1 februari 2006 NIET MEER DAN Tariefadvies voor levering van warmte aan kleinverbruikers 2006 Introductie De Stichting

Nadere informatie

Reactie van Eneco op vragen uit Regio Utrecht Dit document is het laatst bewerkt op 14-03-2014

Reactie van Eneco op vragen uit Regio Utrecht Dit document is het laatst bewerkt op 14-03-2014 Reactie van Eneco op vragen uit Regio Utrecht Dit document is het laatst bewerkt op 14-03-2014 Vanuit de Regio Utrecht heeft Eneco diverse vragen ontvangen en zijn er onduidelijkheden ontstaan over de

Nadere informatie

Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB

Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB Pagina 1 van 5 Inleiding Op 1/1/2006 besloot Vlaanderen om de decentrale opwekking van groene energie door zonnepanelen

Nadere informatie

Presentatie Pioneering 27 september 2011

Presentatie Pioneering 27 september 2011 Presentatie Pioneering 27 september 2011 1 Contactgegevens Dinkelborgh energie (DBE) Presentatie voor Pioneering Hans Visser (DBE) 06 53 87 86 79 Dinkelborgh Energie Wilhelminastraat 8 7591 TN Denekamp

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

Masterclass Warmtewet 3+5 juni 2014. Albert Koedam

Masterclass Warmtewet 3+5 juni 2014. Albert Koedam Masterclass Warmtewet 3+5 juni 2014 Albert Koedam Tariefcomponenten voor Vanaf 1-1-2014 warmtelevering Plafond = Maximumprijs: Gebruiksonafhankelijk deel in (vastrecht, max 254) Gebruiksafhankelijk deel

Nadere informatie

De waarde van stadswarmte. Hoe komt de prijs tot stand?

De waarde van stadswarmte. Hoe komt de prijs tot stand? De waarde van stadswarmte Hoe komt de prijs tot stand? De waarde van stadswarmte 3 Hoe komt de prijs tot stand? De energierekening is voor vrijwel iedereen een belangrijk onderdeel van de maandelijkse

Nadere informatie

ENERGIE 0 IN DE PRAKTIJK KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN

ENERGIE 0 IN DE PRAKTIJK KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN ENERGIE 0 IN DE PRAKTIJK KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN Wim van den Bogerd HOGERE DOEL Woonwijken met gezonde, energiezuinige en kwalitatief hoogstaande woningen waar het fantastisch wonen is! PROGRAMMA

Nadere informatie

Begripsomschrijving en het van toepassing zijn van de tariefregeling

Begripsomschrijving en het van toepassing zijn van de tariefregeling agina 1 van 5 TARIEVEN- EN VERGOEDINGSREGELING STADSWARMTE OF STADSWARMTE EN WARM TAWATER t.b.v. de verwarmingsinstallatie groter dan 40 kwth en een jaarverbruik onder de 4.633 Gigajoule Artikel 1. Begripsomschrijving

Nadere informatie

Recapitulatie voortgang woning Nul73

Recapitulatie voortgang woning Nul73 Daviottenweg 30 5222 BH s-hertogenbosch (Nederland) Telefoon nr. (+31) 73 623 00 33 ww.in2cmove.com info@in2cmove.com KvK nr. 16025664 s-hertogenbosch BTW nr. NL 0036.66.402 ING 107.75.75 ABN AMRO 53.86.56.204

Nadere informatie

Ontwerp van een algemene maatregel van bestuur, houdende regels ter uitvoering van de Warmtewet (Warmtebesluit)

Ontwerp van een algemene maatregel van bestuur, houdende regels ter uitvoering van de Warmtewet (Warmtebesluit) Concept Ontwerp van een algemene maatregel van bestuur, houdende regels ter uitvoering van de Warmtewet (Warmtebesluit) Op de voordracht van de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van

Nadere informatie

COELO Woonlastenmonitor 2010

COELO Woonlastenmonitor 2010 COELO Woonlastenmonitor 2010 COELO Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden COELO Woonlastenmonitor 2010 COELO Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden Faculteit

Nadere informatie

COELO Woonlastenmonitor 2010

COELO Woonlastenmonitor 2010 COELO Woonlastenmonitor 2010 Gaasterzijl vergeleken met gemeenten in de regio COELO Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden COELO Woonlastenmonitor 2010 Gaasterzijl vergeleken met

Nadere informatie

Energetisch verbeterplan Complex 2075 Brabantse Waard

Energetisch verbeterplan Complex 2075 Brabantse Waard Project Energetisch verbeterplan complex 2075 Versie 2.0 Afdrukdatum 11 februari 2015 1 Energetisch verbeterplan Complex 2075 Brabantse Waard Atriensis b.v. Pastoor Petersstraat 170-40 Postbus 842 5600AV

Nadere informatie

Gebruik en Beheer van WKO Systemen

Gebruik en Beheer van WKO Systemen installatiegroep Gebruik en Beheer van WKO Systemen Enkele aandachtspunten in de exploitatiefase Bedrijventerreinen Peter Slot 1 Agenda Even voorstellen De noodzaak van goed beheer WKO op bedrijventerreinen

Nadere informatie

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam GREEN PACKAGE Energie uit de lucht - 100% duurzaam Het comfort van vloerverwarming, koeling en warmtapwater in een duurzaam energiesysteem voor bij u thuis. Frisse Lucht Green Package, duurzame energie

Nadere informatie

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Industrie Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 1% besparing op gas en elektra per jaar. Totaal is dat 8 % besparing in 2020. Opbrengst: 100 kiloton.

Nadere informatie

Bio-energiecentrales Eindhoven

Bio-energiecentrales Eindhoven Bio-energiecentrales Eindhoven Frans Kastelijn Programmamanager Energie Gemeente Eindhoven December 2014 Inhoudsopgave 1. Algemeen 2. Duurzame energie en activiteiten op lokaal niveau 3. Bio-energie centrales

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

Bijlage 1 haalbaarheidsstudie Warmtewisselaar

Bijlage 1 haalbaarheidsstudie Warmtewisselaar Bijlage 1 haalbaarheidsstudie Warmtewisselaar Referentienummer Datum Kenmerk 336723.01.N001 1 september 2014 336723 Betreft Indicatieve berekening exploitatie warmtenet Westland 1 Inleiding Om een globale

Nadere informatie

Themablad Energie B.V.

Themablad Energie B.V. Molenwei 2 Postbus 63 5680 AB Best tel: 030 693 60 00 fax: 0499 33 83 88 KvK nr. 31042832 E: info@atrive.nl I: www.atrive.nl Themablad Energie B.V. Agentschap NL Maarten Corpeleijn D a t u m 27 november

Nadere informatie

Rapport. Opdrachtgever: Gemeente Mill en St. Hubert Postbus 10001 5430 CA Cuijk. Documentnummer: 20140075-R04. Projectnaam:

Rapport. Opdrachtgever: Gemeente Mill en St. Hubert Postbus 10001 5430 CA Cuijk. Documentnummer: 20140075-R04. Projectnaam: Adviseurs & Ingenieurs Opdrachtgever: Gemeente Mill en St. Hubert Postbus 10001 5430 CA Cuijk Documentnummer: 20140075-R04 Projectnaam: Gemeente Mill, onderzoek CV- en E- installatie. Datum: 9-12-2014

Nadere informatie

SLIMME. LED-verlichting op sportvelden

SLIMME. LED-verlichting op sportvelden -150 SLIMME PARKEN LED-verlichting op sportvelden Wat? Veel sportverenigingen staan voor de keuze om te investeren in verlichting. Dit document is een tool waarmee clubs de kosten en maatschappelijke aspecten

Nadere informatie

Bijlage bij uw huurovereenkomst (project EGW Arnhem Presikhaaf) versie 1.3 03-11-2015 tussenwoning

Bijlage bij uw huurovereenkomst (project EGW Arnhem Presikhaaf) versie 1.3 03-11-2015 tussenwoning Bijlage bij uw huurovereenkomst (project EGW Arnhem Presikhaaf) versie 1.3 03-11-2015 tussenwoning Naam huurder: Adres: Huurcontractnummer: Ingangsdatum huur: U heeft een overeenkomst met Portaal voor

Nadere informatie

28 december 2004. Notitie Anders dan niet meer dan anders

28 december 2004. Notitie Anders dan niet meer dan anders 28 december 2004 Notitie Anders dan niet meer dan anders Niet-meer-dan-anders (NMDA) Begin jaren tachtig is voor warmtelevering via stadsverwarming het NMDA-principe ingevoerd. Het principe is indertijd

Nadere informatie

Warmte Nieuwegein Raads Informatie Avond

Warmte Nieuwegein Raads Informatie Avond Warmte Nieuwegein Raads Informatie Avond Frank Kersloot & Alex Kaat 21 april 2016 Inhoud presentatie 1. Stadswarmte in Nieuwegein 2. Het equivalent opwek rendement (EOR) 3. Tarieven voor klanten 4. Afsluitkosten

Nadere informatie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Advies op Maat Johannes Zijlstra 09-12-2013 LTO Noord Advies Onderwerpen Rendement zonnepanelen Wat bepaalt de terugverdientijd Rendementsberekening Voor wie is

Nadere informatie

Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013

Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013 Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013 Inhoud 1 Aanleiding 1 2 Werkwijze 2 2.1. Bronnen 2 2.2. Kentallen 2 3 CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie 3 4 Ontwikkeling 5 5

Nadere informatie

Energiebesparing. Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties

Energiebesparing. Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Energiebesparing Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Eerste druk, november 2007 ENERGIEBESPARING Handleiding en stappenplan voor huurdersorganisaties Eerste druk, november 2007 2007, Nederlandse

Nadere informatie

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op?

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Door: Ronald Franken en Maarten Corpeleijn (r.franken@atrive.nl / m.corpeleijn@atrive.nl) 3 september 2013 Ten geleide Met het nieuwe energie-akkoord

Nadere informatie

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Rekenen aan rendement zonnepanelen Monique van der Meij Energie-adviseur Monique.vanderMeij@flynth.nl mobiel: 06 53 26 19 68 LTO Noord Programma Ondernemer

Nadere informatie

COELO Woonlastenmonitor 2009

COELO Woonlastenmonitor 2009 COELO Woonlastenmonitor 2009 Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden coelo, Groningen 2009 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen

Nadere informatie

De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster?

De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster? De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster? Drs ing Teus van Eck Biomassabijeenkomst Bodegraven, 7 mei 2009 Warmte is de grootste post in de

Nadere informatie

Nul-op-de-Meter. Waardevolle ontwikkeling voor ontwikkelaars. Stroomversnelling

Nul-op-de-Meter. Waardevolle ontwikkeling voor ontwikkelaars. Stroomversnelling Nul-op-de-Meter Waardevolle ontwikkeling voor ontwikkelaars Dr. Ivo J. Opstelten Lector Nieuwe Energie in de Stad Expert PIAF Wonen Hogeschool Utrecht Stroomversnelling Wat betekend COP21/Parijs voor Energieambities

Nadere informatie

Energiebesparing bestaande koopwoningen. Effecten stimuleringspakket

Energiebesparing bestaande koopwoningen. Effecten stimuleringspakket Energiebesparing bestaande koopwoningen Effecten stimuleringspakket Notitie Delft, juli 2013 Opgesteld door: Cor Leguijt Frans Rooijers 2 2 juli 2013 3.B17.1 Energiebesparing bestaande koopwoningen 1 Inleiding

Nadere informatie

Servicekosten. Inhoud. Servicekosten...2 wijzigingen...2 Administratiekosten, leegstandskosten en huurtoeslag...3

Servicekosten. Inhoud. Servicekosten...2 wijzigingen...2 Administratiekosten, leegstandskosten en huurtoeslag...3 Servicekosten Inhoud Servicekosten...2 wijzigingen...2 Administratiekosten, leegstandskosten en huurtoeslag...3 De belangrijkste servicekosten op een rij...4 Begrippenlijst...6 Wilt u meer weten?...6 Servicekosten

Nadere informatie

Tijdelijke duurzame energie

Tijdelijke duurzame energie Tijdelijke duurzame energie Tijdelijk Uitgewerkte businesscases voor windenergie, zonne-energie en biomassa Anders Bestemmen Tijdelijke duurzame energie Inleiding In het Corporate Innovatieprogramma van

Nadere informatie

Eindexamen vwo m&o 2012 - I

Eindexamen vwo m&o 2012 - I Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5. In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Projectontwikkelaar Bouwfonds ontwikkelt, bouwt en verkoopt het appartementencomplex

Nadere informatie

Levenscyclusbenadering in de bouw. Winket voor de bouw Tim de Jonge - nov./dec. 2008

Levenscyclusbenadering in de bouw. Winket voor de bouw Tim de Jonge - nov./dec. 2008 Levenscyclusbenadering in de bouw Levenscyclusbenadering in de bouw Levenscyclusbenadering in de bouw Nieuwbouw Renovatie LCC / woonlasten Energie Milieu winket.nl Bouwkosten sturing ontwerp budget projectdefinitie

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE DUURZAAMHEID donderdag 19 maart 2015 Duurzaamheid Duiding en context Groningen heeft de ambitie om in 2035 een energieneutrale stad te zijn.

Nadere informatie

Notitie Ontwikkeling van de lokale woonlasten

Notitie Ontwikkeling van de lokale woonlasten Notitie Ontwikkeling van de lokale woonlasten Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (voorts COELO) publiceert jaarlijks de Atlas van de lokale lasten, een overzicht van de

Nadere informatie

Duurzame. warmte in uw bedrijf. Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam

Duurzame. warmte in uw bedrijf. Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam Duurzame warmte in uw bedrijf Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas Warmte van HVC comfortabel en duurzaam Warmte van HVC: slim, schoon en zorgeloos Als ondernemer moet

Nadere informatie

Energie bv. Thema uitgewerkt voor de corporatiesector: >> Als het gaat om duurzaamheid, innovatie en internationaal

Energie bv. Thema uitgewerkt voor de corporatiesector: >> Als het gaat om duurzaamheid, innovatie en internationaal Thema uitgewerkt voor de corporatiesector: Energie bv >> Als het gaat om duurzaamheid, innovatie en internationaal Een flink aantal corporaties heeft collectieve ketels, blokverwarming en/of Warmte- en

Nadere informatie

GAS TARIEVEN 2010. Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers. Stedin. De nieuwe naam van Eneco NetBeheer

GAS TARIEVEN 2010. Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers. Stedin. De nieuwe naam van Eneco NetBeheer GAS TARIEVEN 2010 Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers Stedin. De nieuwe naam van Eneco NetBeheer GAS TARIEVEN 2010 Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers gasnet en de aansluitingen.

Nadere informatie

Aanleiding. Waarom de Warmtewet

Aanleiding. Waarom de Warmtewet Warmtewet Inhoud Aanleiding Algemeen Status Leverancier, toezicht, systeem Tarief Bemetering Leveringsovereenkomst, geschillen Storingen Handhaving Inventarisatie en dilemma s Aanleiding Waarom de Warmtewet

Nadere informatie

NMDA, een redelijke prijs voor warmte

NMDA, een redelijke prijs voor warmte energie ir. J.B. de Wit, ing. A.A.L.Traversari mba De verrekening van warmtelevering (deel 1) NMDA, een redelijke prijs voor warmte Bij de verrekening van warmtelevering wordt uitgegaan van het nietmeer-dan-anders

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 Milieu - Aandacht in de tijd 2/31

Nadere informatie

Energiereductie met een ESCo. Jan-Maarten Elias Unica Ecopower

Energiereductie met een ESCo. Jan-Maarten Elias Unica Ecopower Energiereductie met een ESCo Jan-Maarten Elias Unica Ecopower Inhoud 1. Over Unica Ecopower 2. Huidige en toekomstige energie wetgeving 3. Wat is een ESCo 4. Europese Gedragscode voor ESCo s 5. Voorbeeld

Nadere informatie

Warmtewet. Wat houd dit nu in? Maart 2014

Warmtewet. Wat houd dit nu in? Maart 2014 Warmtewet Wat houd dit nu in? Maart 2014 1 Inleiding Per 1 januari 2014 is de Warmtewet van kracht. Vanaf deze datum is de invulling van het Niet Meer Dan Anders beginsel (NMDA) gereguleerd door de overheid.

Nadere informatie

Tarievenblad behorende bij het Modelcontract

Tarievenblad behorende bij het Modelcontract Tarievenblad behorende bij het Modelcontract In dit tarievenblad staat uitgelegd waaruit de energietarieven bestaan. Deze tarieven gelden vanaf 1 januari 2016. Dit tarievenblad is bedoeld voor consumenten

Nadere informatie

EPV IN GESTAPELDE BOUW KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN

EPV IN GESTAPELDE BOUW KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN EPV IN GESTAPELDE BOUW KOSTEN EN OPBRENGSTEN EXACT GEMETEN Wim van den Bogerd EERST NOM PROJECT 2013 RIJSWIJK Woonwijken met gezonde, energiezuinige en kwalitatief hoogstaande woningen waar het fantastisch

Nadere informatie

Presentatie Warmtewet. Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51

Presentatie Warmtewet. Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51 1 Presentatie Warmtewet Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51 Beschermingsinstrumenten Warmtewet 2 Maximumprijs Leveringsovereenkomst Verplichting tot zo nauwkeurig mogelijk

Nadere informatie

MFC Heerewaarden Investering en exploitatiekosten Datum: 27 mei 2014 Opdrachtgever: Gemeente Maasdriel Auteur: Wendie Hardeman en Edwin van de Voort

MFC Heerewaarden Investering en exploitatiekosten Datum: 27 mei 2014 Opdrachtgever: Gemeente Maasdriel Auteur: Wendie Hardeman en Edwin van de Voort MFC Heerewaarden Investering en exploitatiekosten Datum: Opdrachtgever: Auteur: 27 mei 2014 Gemeente Maasdriel Wendie Hardeman en Edwin van de Voort Inleiding In de periode februari mei 2014 is door en

Nadere informatie

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis Gereguleerde huren in de commerciële sector Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis AANLEIDING Corporaties en commerciële verhuurders bieden beiden

Nadere informatie

GAS TARIEVEN 2015. Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers

GAS TARIEVEN 2015. Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers GAS TARIEVEN 2015 Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers GAS TARIEVEN 2015 Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers SINDS DE INVOERING VAN DE ELEKTRICITEITSWET 1998 EN DE GASWET BESTAAT ER

Nadere informatie

Informatie over de Warmtewet Volkshuisvesting December 2014

Informatie over de Warmtewet Volkshuisvesting December 2014 Informatie over de Warmtewet Volkshuisvesting December 2014 1. Warmtewet algemeen Het waarom van de Warmtewet Als een huurder is aangesloten op stadsverwarming of blokverwarming (1 grote installatie voor

Nadere informatie

Nieuwe woningwaarderingsstelsel. (puntenstelsel) en het energielabel

Nieuwe woningwaarderingsstelsel. (puntenstelsel) en het energielabel 19 april 2010, HBV Maaskant Nieuwe woningwaarderingsstelsel (puntenstelsel) en het energielabel Susan Huijbregts Campagnemedewerker energieteam Waarom energie besparen? Woonlasten verlagen (de afgelopen

Nadere informatie

Hoge energieprijzen. Mazout blijft een voordelige brandstof.

Hoge energieprijzen. Mazout blijft een voordelige brandstof. Hoge energieprijzen. Mazout blijft een voordelige brandstof. Dit document zal u helpen een beter inzicht te krijgen in de verbruikskosten, in een huishoudelijke omgeving, voor de verschillende energiebronnen.

Nadere informatie

Beleidsvoorstel Warmtewet

Beleidsvoorstel Warmtewet Beleidsvoorstel Warmtewet Aan : Stichting Huurdersalliantie De Brug Betreft : Beleidsvoorstel Warmtewet Opdrachtgever : Peter van Lieshout Opsteller : Werkgroep Warmtewet: Havensteder: Vera Beuzenberg,

Nadere informatie

GAS TARIEVEN 2012. Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers

GAS TARIEVEN 2012. Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers GAS TARIEVEN 2012 Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers GAS TARIEVEN 2012 Aansluiting en Transport voor kleinverbruikers Sinds de invoering van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet bestaat er

Nadere informatie

Woonlastenmonitor over 2013. Vergelijking van de woonlasten van huurders van Wold & Waard en alle huurders in Nederland

Woonlastenmonitor over 2013. Vergelijking van de woonlasten van huurders van Wold & Waard en alle huurders in Nederland Woonlastenmonitor over 2013 Vergelijking van de woonlasten van huurders van en alle huurders in Nederland Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. WOONLASTEN... 4 2.1 Beïnvloedbare woonlasten- en baten... 4

Nadere informatie

Subsidieregeling Energiebesparing in de Sociale Huursector, nr. 2006wem004996i.

Subsidieregeling Energiebesparing in de Sociale Huursector, nr. 2006wem004996i. Subsidieregeling Energiebesparing in de Sociale Huursector, nr. 2006wem004996i. Toelichting Inleiding Provinciale staten van Utrecht hebben besloten om 750.000,- in te zetten voor de reductie van CO 2

Nadere informatie

Energiebesparing Industrie. Nieuwe proposities warmtenetten voor bestaande gebouwen

Energiebesparing Industrie. Nieuwe proposities warmtenetten voor bestaande gebouwen nergiebesparing Industrie Nieuwe proposities warmtenetten voor bestaande gebouwen cvketel cvketel cvketel cvketel cvketel gas elektric iteit cvketel cvketel cvketel Huidige situatie portiekflat Portiek

Nadere informatie

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam

Stappenplan Zon op Huurwoning Amsterdam Context Klimaatprobleem Er is sprake van een wereldwijd klimaatprobleem, waarbij de temperatuur over de afgelopen decennia structureel is opgelopen. Deze trend wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgas,

Nadere informatie