Waardering en verzilvering ecosysteembaten Waterdunen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Waardering en verzilvering ecosysteembaten Waterdunen"

Transcriptie

1 Waardering en verzilvering ecosysteembaten Waterdunen Martine Smit en Martijn Blom CE Delft, 20 maart 2013

2 Presentatie Deel 1: Algemeen Economische betekenis van natuur & recreatie Waardering ecosysteembaten Verzilvering Waardering ecosysteembaten Deel 2: Case studie Waterdunen Kosten en financiering Baten Verzilveringsopties en financieringspartners Vergelijking met Zwin en Grevelingen Conclusies: Kansen en belemmeringen Vragen & discussie 2

3 Economische betekenis van Natuur & Recreatie Economische betekenis van Natura 2000: Ecoservices provided by Natura 2000 network are worth up to 300 bn a year (2-3% EU GDP) Economische baten door toerisme in Zeeland: banen door toerisme in Zeeland (11%) Omzet: 700 miljoen per jaar Voor Waterdunen: 120 extra arbeidsplaatsen verwachte bestedingen recreanten: 20 miljoen per jaar (KPMG) Waarden in geld uitdrukken om belang ervan aan te tonen. Sommige baten makkelijker te monetariseren (CO2 opvang, bestedingen toerisme, werkgelegenheid) dan anderen (natuur en biodiversiteit) 3

4 Waardering ecosysteembaten Ecosysteembaten = baten die worden verkregen door diensten uit de natuur (ecosysteem) Productie: voedsel, hout Regulerend: water Cultureel en educatief Ondersteunend: biodiversiteit Het erkennen en aantonen van deze bredere sociaal economische baten versterkt draagvlak en mogelijkheden tot co-financiering 4

5 Verzilveren van ecosysteembaten Publieke financiering: Beschikbaar (EU, nationaal en regionaal niveau) INTERREG IV, Leader, LIFE HWBP, Deltafonds, SNL, ILG, OP-ZUID, etc Natura 2000 budget Maar subsidiestromen drogen op, dus op zoek naar alternatieven Private financieringsopties: Kosten en baten op één hand brengen Wie heeft er baat van deze ecosysteembaten? Zijn deze baathebbers bereid om financieel bij te dragen? 5

6 Waterdunen: Kosten en financiering Wat zijn de kosten van de interventies en hoe zijn ze gefinancierd? Kosten mln Financiering Recreatiecasco, getijdenduiker, ontwikkelen natuurgebied en infrastructurele ingrepen Provincie Zeeland. Molecaten zal hiervan 10 mln betalen voor de opgehoogde grond Kustversterking 45 HWBP, Waterschap Verblijfsrecreaties ( Molecaten woningen), hotel en voorzieningen (zwembad, horeca, wellness) Onderhoud en beheer Het Zeeuws Landschap, provincie, e.a. Totaal 200 6

7 Waterdunen : Baten Wat zijn de ecosysteembaten in Waterdunen? Ecosysteemdienst Economische Baathebbers waarde Productie Visserij Recreanten, restaurants Regulerend Zilte teelt Waterveiligheid 2,8 mln 36,2 mln Waterschap, RWS, 21,8 mln inwoners rondom het Waterberging gebied CO2 reductie Cultureel Educatie p.m. Bezoekers en recreanten Recreatie 20 mln Ondersteunend Biodiversiteit Projectontwikkelaars, Natuur industrie, recreanten Waterkwaliteit Overig Werkgelegenheid 7,1 mln Lokale ondernemers en organisaties (restaurants, hotel, camping, etc) Omwonenden Woongenot 2,9 mln 7

8 Waterdunen: Verzilvering Sponsoring: 4,3 mln per jaar Vrienden van Donaties Adoptie (vogel, boom, etc) Potters Field Park Natuur/biodiversiteit compensatie (habitatbanking) Wettelijk/vrijwillige compensatie Private financieringsbronnen (nieuwe verdienmodellen): Investeringsvehicle, Uitbaten van eigendomsrecht Uitbaten van gebruiksrecht Participatiemaatschappij Veiling 8

9 Vergelijking met Zwin en Grevelingen Waterdunen voorbeeldproject wbt publiek-private financiering Te ontwikkelen natuurgebied In vroeg stadium met stakeholders om de tafel (gezamenlijke visie) Geen Natura 2000 indicatie/ Vogelhabitatrichtlijn Lead bij één partij 9

10 Conclusies Kansen : - Private investeringen lokale investeerders - Compensatiegelden biodiversiteit - Sponsoring/donaties door bedrijven Belemmeringen: - Geen entreegelden mogelijk - Gebied is omdijkt -> geen verdere uitbreiding - Maatschappelijke weerstand tegen ontpoldering 10

11 Discussie en vragen? 11

12 Verdienmodellen en alternatieve financieringsvormen: discussie Combinatie met groot toeristenattractie (Efteling en Keukenhof) Entreegelden: Hoge Veluwe (75% alle inkomsten) Grondinvesteringen : aankoop grond rendabele investering (6%) door grondwaardetoename Landschapsveilingen Fysieke elementen: heg, een poel of een boomgaard Tegenvallende opbrengsten Crowdfunding Adopteren appelboom tot bedrijfsgebouwen Leasecontract zilte teelt Jaarlijks bedrag van 200 euro + korting afname producten Affiliatiemarketing Koopvoordenatuur.nl % van webwinkels Naam spreker/datum 12

13 Ecosysteemdienst Economische Baathebbers Verzilvering waarde Productie Visserij Recreanten, Afgeven van Zilte teelt 2,8 mln restaurants vergunningen, directe verkoop Regulerend Waterveiligheid 36,2 mln Waterschap, Bijdrage HWBP, 21,8 mln inwoners rondom het overheid, Waterberging gebied fondsen CO2 reductie CO2 reductieoffsets Cultureel Educatie p.m. Bezoekers en Entreegelden, Recreatie 20 mln recreanten excursies, vergunningen, recreatieve gelden, parkeer/liggeld Ondersteunend Biodiversiteit Projectontwikkelaars, Biodiversiteits Natuur industrie, recreanten offsets Waterkwaliteit Overig Werkgelegenheid 7,1 mln Lokale ondernemers Samenwerking en organisaties (restaurants, hotel, camping, etc) Woongenot 2,9 mln Omwonenden WOZ omhoog 13

Waterdunen. Nota Ruimte budget 18 miljoen euro. Planoppervlak 350 hectare

Waterdunen. Nota Ruimte budget 18 miljoen euro. Planoppervlak 350 hectare Waterdunen Nota Ruimte budget 18 miljoen euro Planoppervlak 350 hectare Trekker Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Stabiele kust, stevige economie De Zeeuwse kust biedt

Nadere informatie

Biodiversiteit: kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven. Seminar 5 september 2012

Biodiversiteit: kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven. Seminar 5 september 2012 Biodiversiteit: kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven Seminar 5 september 2012 Introductie Doel Inzichtelijk maken (financieel) economische waarde van ecosysteemdiensten en biodiversiteit voor individuele

Nadere informatie

MKBA bij uitvoeringsprojecten rol bij financiering en verevening. CE Delft, Martijn Blom en Arno Schroten Gemeente Rotterdam, 24 mei 2012

MKBA bij uitvoeringsprojecten rol bij financiering en verevening. CE Delft, Martijn Blom en Arno Schroten Gemeente Rotterdam, 24 mei 2012 MKBA bij uitvoeringsprojecten rol bij financiering en verevening CE Delft, Martijn Blom en Arno Schroten Gemeente Rotterdam, 24 mei 2012 CE Delft Onafhankelijk, non-profit research & consultancy Secties:

Nadere informatie

B-107 Green Deal Icoonproject recreatiegebieden en natuur Veluwe

B-107 Green Deal Icoonproject recreatiegebieden en natuur Veluwe B-107 Green Deal Icoonproject recreatiegebieden en natuur Veluwe Ondergetekenden 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen, handelend als bestuursorgaan,

Nadere informatie

Kunst & cultuur, het investeren waard? Onderzoek naar economische betekenis

Kunst & cultuur, het investeren waard? Onderzoek naar economische betekenis Kunst & cultuur, het investeren waard? Onderzoek naar economische betekenis Presentatie voor het Paradiso-debat In opdracht van Kunsten 92, ACI en Paradiso Zondag 29 augustus 2010 Bastiaan Vinkenburg 1

Nadere informatie

Financiering gebiedsgericht grondwaterbeheer. Mark in t Veld

Financiering gebiedsgericht grondwaterbeheer. Mark in t Veld Financiering gebiedsgericht grondwaterbeheer Mark in t Veld Martijn Blom Tauw CE Delft 1 Onderzoek Presentatie gebaseerd op resultaten onderzoek: Praktijkwijzer verdienmodellen gebiedsgericht grondwaterbeheer

Nadere informatie

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3

POP-3. Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020. Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 Informatiebijeenkomst Europese Fondsen november 2014 POP3 POP-3 Plattelands Ontwikkelings Programma 2014-2020 1 Provincie Zeeland Uitvoering POP-3: Johan Wandel Boy Saija Arjon Copper Programma Zeeuws

Nadere informatie

Economische waardering en verzilvering van ecosysteembaten in Natura 2000-gebieden in Europa. Drie case studies in België en Nederland

Economische waardering en verzilvering van ecosysteembaten in Natura 2000-gebieden in Europa. Drie case studies in België en Nederland Economische waardering en verzilvering van ecosysteembaten in Natura 2000-gebieden in Europa Drie case studies in België en Nederland Rapport Delft, november 2012 Opgesteld door: M.E. (Martine) Smit M.J.

Nadere informatie

Nationaal Park De Biesbosch in de Biesboschregio. Dick Verheijen 4 oktober 2013

Nationaal Park De Biesbosch in de Biesboschregio. Dick Verheijen 4 oktober 2013 Nationaal Park De Biesbosch in de Biesboschregio Dick Verheijen 4 oktober 2013 Biesbosch ontwikkelingen Toekomstvisie Biesbosch 2021 Natuur en gezondheid, ook in de Biesbosch Biesbosch feiten Nationaal

Nadere informatie

Hoe krijg ik ruim 1 miljoen etc

Hoe krijg ik ruim 1 miljoen etc Hoe krijg ik ruim 1 miljoen van ondernemers voor verbetering van de binnenstad? Kennisnetwerk centrumontwikkeling In Krimp- en anticipeergebieden 16 april 2015 Winschoten 1 Hoe krijg ik ruim 1 miljoen

Nadere informatie

Triple-O aanpak: leren van het Bioscience Park. Julian Starink Directie Duurzaamheid Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Triple-O aanpak: leren van het Bioscience Park. Julian Starink Directie Duurzaamheid Ministerie van Infrastructuur en Milieu Triple-O aanpak: leren van het Bioscience Park Julian Starink Directie Duurzaamheid Ministerie van Infrastructuur en Milieu 12 januari 2011 Maatschappelijke opgaven: Bodemambities 2040 in Innovatie- en

Nadere informatie

Landbouwdiensten en beleid. Hoe zijn deze diensten op vandaag georganiseerd in Vlaanderen?

Landbouwdiensten en beleid. Hoe zijn deze diensten op vandaag georganiseerd in Vlaanderen? Landbouwdiensten en beleid. Hoe zijn deze diensten op vandaag georganiseerd in Vlaanderen? Evy Mettepenningen Guido Van Huylenbroeck 1 Overzicht 1.Instrumenten voor de vergoeding van groene en blauwe diensten

Nadere informatie

Alles van waarde is weerloos over landschap, herijking EHS groen blauwe diensten

Alles van waarde is weerloos over landschap, herijking EHS groen blauwe diensten Alles van waarde is weerloos over landschap, herijking EHS groen blauwe diensten Gerbrand van t Klooster LTO Nederland Coördinator ruimtelijke ordening Waarden van het landschap, RLG (1996): ruimte en

Nadere informatie

Edelherten in de Gelderse Poort

Edelherten in de Gelderse Poort Edelherten in de Gelderse Poort Joke Luttik, Geert Groot Bruinderink, Tineke de Boer, Martin Goossen Betekenis natuurontwikkeling voor de regionale economie ALTERRA Betekenis blijkt uit cijfers voor: omzet,

Nadere informatie

Verkenning Metropolitaan landschap Hof van Delfland inclusief: Delflandse kust, Westlandse Zoom, Buytenhout en Rottemeren

Verkenning Metropolitaan landschap Hof van Delfland inclusief: Delflandse kust, Westlandse Zoom, Buytenhout en Rottemeren Verkenning Metropolitaan landschap Hof van Delfland inclusief: Delflandse kust, Westlandse Zoom, Buytenhout en Rottemeren Opdrachtgevers: Wethouder Revis, Den Haag Wethouder Van Huffelen, Rotterdam i.s.m.

Nadere informatie

PAL-lunchlezing. Groene verdienmodellen. 25 oktober 2013 Pieter Baars

PAL-lunchlezing. Groene verdienmodellen. 25 oktober 2013 Pieter Baars PAL-lunchlezing Groene verdienmodellen 25 oktober 2013 Pieter Baars Verdienenaangroen Groene verdienmodellen Hoe groenprojecten te financieren? Wat is de rol van ondernemers, overheden en maatschappelijke

Nadere informatie

Kosten en baten van de ondergrond redeneer, reken en verdien! COP, Rotterdam

Kosten en baten van de ondergrond redeneer, reken en verdien! COP, Rotterdam Kosten en baten van de ondergrond redeneer, reken en verdien! COP, Rotterdam CE Delft Onafhankelijk onderzoek en advies sinds 1978 Energie, transport en grondstoffen Economische, technische en beleidsmatige

Nadere informatie

Partners gezocht voor Strategische Innovaties in de Gastvrijheidssector

Partners gezocht voor Strategische Innovaties in de Gastvrijheidssector Partners gezocht voor Strategische Innovaties in de Gastvrijheidssector 1. Inleiding In de visie van de Gastvrijheidssector voor 2025 (Vinden, Verrassen, Verbinden) is de missie geformuleerd dat Nederland

Nadere informatie

Voortgang projecten, 12 december 2012

Voortgang projecten, 12 december 2012 projecten, 12 december 2012 Prioritaire projecten 2012 De gebiedscommissie richt zich dit jaar met name op deze eerste vier projecten. De commissie spant zich in om deze projecten te laten slagen. De inzet

Nadere informatie

De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling

De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling De kustpolders: Hoe behoud een essentiële stap is richting duurzame ontwikkeling Prof. dr. Patrick Meire Universiteit Antwerpen Ecosystem management research group De polders, tussen de kust en zandig/zandlemig

Nadere informatie

upspiral randerij -

upspiral randerij - meer nieuwe banen voor uw regio (100 den) meer grondstoffen meer biodiversiteit meer klimaatcontrole meer vruchtbare bodem meer schone lucht meer schoon water meer veerkracht meer gezondheid meer plezier

Nadere informatie

Groene verdienmodellen? Wat doet de provincie eraan?

Groene verdienmodellen? Wat doet de provincie eraan? Groene verdienmodellen? Wat doet de provincie eraan? PAL-lezing Hans Koot, strategisch adviseur Groen 25 oktober 2013 Nieuw groenbeleid en meer netwerksturing Nieuwe doelen en Meer netwerksturing Financieringsstrategie:

Nadere informatie

Deltanetwerk, 29 november 2012

Deltanetwerk, 29 november 2012 Deltanetwerk, 29 november 2012 Kust- en Deltaontwikkeling in Zuid-Holland Mr. A.M. Kleij MPA Programmadirecteur provincie Zuid-Holland De Zuidvleugel Integrale visie gebiedsontwikkeling Integrale ontwikkeling

Nadere informatie

Op weg naar duurzame ontwikkeling van stedelijk toerisme. Ko Koens Academy for Hotel and Facility Management Vakantiebeurs Utrecht - 14-01-2015

Op weg naar duurzame ontwikkeling van stedelijk toerisme. Ko Koens Academy for Hotel and Facility Management Vakantiebeurs Utrecht - 14-01-2015 Op weg naar duurzame ontwikkeling van stedelijk toerisme Ko Koens Academy for Hotel and Facility Management Vakantiebeurs Utrecht - 14-01-2015 Irritante toeristen Stedelijk toerisme Stedelijk toerisme

Nadere informatie

MKBA gewogen: voor- en nadelen. CE Delft, Martijn Blom Milieutafel, Den Haag12 november 2013

MKBA gewogen: voor- en nadelen. CE Delft, Martijn Blom Milieutafel, Den Haag12 november 2013 MKBA gewogen: voor- en nadelen CE Delft, Martijn Blom Milieutafel, Den Haag12 november 2013 CE Delft Onafhankelijk, non-profit research & consultancy Secties: Verkeer Ketens- en Milieu-analyse Energie

Nadere informatie

MKBA Windenergie binnen de 12-mijlszone

MKBA Windenergie binnen de 12-mijlszone MKBA Windenergie binnen de 12-mijlszone Den Haag, 3 november 2014 Niels Hoefsloot Ruben Abma Inhoud presentatie 1. Onderzoeksmethode en uitgangspunten 2. Directe effecten 3. Indirecte/externe effecten

Nadere informatie

Zeeland Recreatieland

Zeeland Recreatieland Zeeland Recreatieland Presentatie onderzoeksresultaten 25 februari 2015 Economisch belang toeristisch cluster Bestedingen 1,72 miljard Economisch belang toeristisch cluster Huidige werkgelegenheid 15.872

Nadere informatie

Water en Natuur: Een mooi koppel!

Water en Natuur: Een mooi koppel! Water en Natuur: Een mooi koppel! Onderzoek naar de succesfactoren, belemmeringen en kansen voor het meekoppelen van water en natuur Tim van Hattum (Alterra Wageningen UR) Aanleiding Deltaprogramma gaat

Nadere informatie

Waterkering Westerschelde White elephant of nieuw icoon?

Waterkering Westerschelde White elephant of nieuw icoon? Waterkering Westerschelde White elephant of nieuw icoon? Martin van der Does de Bye Sigrid Schenk Rotterdam, 2 oktober 2014 Page 2 White elephant of nieuw icoon? De route naar een financieel haalbare casus

Nadere informatie

Eigen haard is goud waard De economische baten van cultuurhistorische waarden

Eigen haard is goud waard De economische baten van cultuurhistorische waarden Eigen haard is goud waard De economische baten van cultuurhistorische waarden Tom Bade Het Globaal Ecologisch Model Draagfuncties Productiefuncties Regulatiefuncties Informatiefuncties Recuperatiefuncties

Nadere informatie

De stand van crowdfunding in Zeeland 2015

De stand van crowdfunding in Zeeland 2015 De stand van crowdfunding in Zeeland 2015 Douw&Koren Januari 2016 2 Voorwoord De (economische) omgeving verandert voortdurend. Na vele slechte jaren lijkt de economie nu weer de opgaande lijn te hebben

Nadere informatie

Vergroening en verduurzamen landbouw

Vergroening en verduurzamen landbouw Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland Vergroening en verduurzamen landbouw Wim Dijkman Dronten, 2-12 2014 1 Agenda Groen Ondernemen Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Maatregelen POP en water

Nadere informatie

Een nieuwe economische basis voor de kudde in het Gulpdal?

Een nieuwe economische basis voor de kudde in het Gulpdal? Een nieuwe economische basis voor de kudde in het Gulpdal? Wetenschapswinkel-rapport 326 26 mei 2016, Raymond Schrijver en Judith Westerink Doel onderzoek Wetenschapswinkel Ontwikkelen van sociaal contract

Nadere informatie

Gemeente Velsen - KIIC IJmuiden, 20 december 2012

Gemeente Velsen - KIIC IJmuiden, 20 december 2012 Gemeente Velsen - KIIC IJmuiden, 20 december 2012 Programma 1 2 3 4 Doel presentatie Concept Business case Vervolgstappen Doel vandaag: Informeren over proces en resultaat Informeren over vervolgstappen

Nadere informatie

EU fondsen klimaatadaptatie en water inleiding. Mayke Derksen 15 december 2016

EU fondsen klimaatadaptatie en water inleiding. Mayke Derksen 15 december 2016 EU fondsen klimaatadaptatie en water inleiding Mayke Derksen 15 december 2016 Europees klimaatbeleid- Nederlandse uitdagingen vandaag Doel: verbinden uitdagingen klimaatadaptatie met EU fondsen EU fondsen

Nadere informatie

Nationaal Park Oosterschelde

Nationaal Park Oosterschelde Nationaal Park Oosterschelde Communicatie & Educatie; Overzicht resultaten 2012 Algemeen Informatievoorziening aan bezoekers van Nationaal park Oosterschelde door middel van het parelsnoer van voorzieningen

Nadere informatie

2015 Provincie Zeeland. Aan de inhoud van deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend.

2015 Provincie Zeeland. Aan de inhoud van deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend. WATERDUNEN: EEN NIEUW ICOON VAN ZEELAND Deltawerken 2.0 Op de grens van land en zee Avontuurlijk Waterdunen Vogels van dichtbij KUSTVERSTERkING Getijdenduiker Recreatiewoningen Kustlaboratorium 3 5 7 9

Nadere informatie

Openbare raadpleging in het kader van de "fitness check" van de EU-natuurwetgeving (vogel- en habitatrichtlijn)

Openbare raadpleging in het kader van de fitness check van de EU-natuurwetgeving (vogel- en habitatrichtlijn) Openbare raadpleging in het kader van de "fitness check" van de EU-natuurwetgeving (vogel- en habitatrichtlijn) Over u Uw naam of de naam van uw organisatie: Geen censuur op natuur! Mogen wij uw bijdrage

Nadere informatie

Bedrijventerrein Meerpaal. Ruimte en kwaliteit aan de rand van Houten. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten

Bedrijventerrein Meerpaal. Ruimte en kwaliteit aan de rand van Houten. Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Bedrijventerrein Meerpaal Ruimte en kwaliteit aan de rand van Houten Bedrijfsvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Meerpaal Directe aansluiting op A27 Goede infrastructuur op het terrein Hoogwaardige

Nadere informatie

Welkom. Welkom. De heer Van Voornveld Regionaal Bureau voor Toerisme

Welkom. Welkom. De heer Van Voornveld Regionaal Bureau voor Toerisme Welkom Welkom De heer Van Voornveld Regionaal Bureau voor Toerisme Welkom Robbert van Hasselt IDMM, ID Management WWW.IDMM.NL Minisymposium 15-6-09 Maritiem erfgoed IJsseldelta Maritiem erfgoed een roerend

Nadere informatie

EU subsidies voor KRW opgaven

EU subsidies voor KRW opgaven EU subsidies voor KRW opgaven Themabijeenkomst op 26 november 2015 Govert Kamperman en Wimjan van der Heijden Waar staan we bij stil Kerndoelstellingen Europa Europa 2020-strategie EU subsidies, waar begint

Nadere informatie

Plan van Aanpak Groenblauwe Schakels

Plan van Aanpak Groenblauwe Schakels Plan van Aanpak Groenblauwe Schakels Samenwerkende Projectpartners GBS 30 mei 2013, Samenwerkende Projectpartners GBS Samenwerkende Projectpartners Groenblauwe Schakels: Waarom deze samenwerking? Provincie:

Nadere informatie

Waterdunen. Waterdunen is een groot recreatienatuurproject

Waterdunen. Waterdunen is een groot recreatienatuurproject De aanleg Waterdunen Waterdunen is een groot recreatienatuurproject in West Zeeuws- Vlaanderen. Het geeft de regio de kans om de leefbaarheid op de lange termijn te waarborgen. Dit gebeurt door te investeren

Nadere informatie

Ontwikkelingsvisie Westduin. Inpassing recreatiepark, wellness, hotel, horeca, sport, landschap en recreatie

Ontwikkelingsvisie Westduin. Inpassing recreatiepark, wellness, hotel, horeca, sport, landschap en recreatie Ontwikkelingsvisie Westduin Inpassing recreatiepark, wellness, hotel, horeca, sport, landschap en recreatie 23 juni 2016 Inhoud 1. Inleiding 2. Beleid 3. Planvorming 4. Landschappelijke historie -door

Nadere informatie

wethouder Hans Vereijken

wethouder Hans Vereijken wethouder Hans Vereijken Welkom, aanleiding bijeenkomst Programma 22 oktober 2014 Programma 1. Welkom 2. MaashorstManifest, meerjarenplan (Geert Versteijlen) 3. Film de Maashorst 4. Natuurkern (Anke Dielissen)

Nadere informatie

CIJFERS & TRENDS IN DE NEDERLANDSE FUSIE- EN OVERNAMEMARKT VOOR MKB-BEDRIJVEN

CIJFERS & TRENDS IN DE NEDERLANDSE FUSIE- EN OVERNAMEMARKT VOOR MKB-BEDRIJVEN CIJFERS & TRENDS IN DE NEDERLANDSE FUSIE- EN OVERNAMEMARKT VOOR MKB-BEDRIJVEN Q1 2015 Q1 2015 1 Voorwoord Dit is de eerste, het kwartaalonderzoek van Brookz, platform voor bedrijfsovername. Hierin vindt

Nadere informatie

PV-velden: kwantiteit met oog voor ruimtelijke kwaliteit

PV-velden: kwantiteit met oog voor ruimtelijke kwaliteit PV-velden: kwantiteit met oog voor ruimtelijke kwaliteit Erik Mol Duurzaamheidscoördinator gemeente Bronckhorst Solarpark De Kwekerij te Hengelo Gld. 18 november 2015 Solarpark De Kwekerij Aanleiding/randvoorwaarden:

Nadere informatie

Natuurbeleid in Zuid-Holland

Natuurbeleid in Zuid-Holland Natuurbeleid in Zuid-Holland Wat staat de natuur de komende jaren te wachten? Achterbanbijeenkomst Natuur- en Milieufederatie Zuid-Holland 13 december 2011 20.00 Opening en welkom voorzitter Susanne Kuijpers

Nadere informatie

Sustainable Tourism Duurzaam Toerisme. dr. Anja de Groene lector duurzaamheid en water Hogeschool Zeeland

Sustainable Tourism Duurzaam Toerisme. dr. Anja de Groene lector duurzaamheid en water Hogeschool Zeeland Sustainable Tourism Duurzaam Toerisme dr. Anja de Groene lector duurzaamheid en water Hogeschool Zeeland Programma 15.15 uur: Inleiding duurzaam toerisme door Dr. Anja de Groene 15.35 uur: Cradle to Cradle

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1839 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Nadere informatie

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW Waarom wel het land, maar niet de sloot benutten in de veenweiden? Dat is de vraag waar het om draait in het icoon Aquatische landbouw

Nadere informatie

Crowdfunding voor musea. Waarom musea met crowdfunding aan de slag moeten

Crowdfunding voor musea. Waarom musea met crowdfunding aan de slag moeten Crowdfunding voor musea Waarom musea met crowdfunding aan de slag moeten Dit rapport is opgesteld door Douw&Koren en gepubliceerd op 24 juni 2015. Copyright Douw&Koren Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

Thema 1: Hoe is over 10 jaar bij uw molenorganisatie het draagvlak bij het publiek georganiseerd?

Thema 1: Hoe is over 10 jaar bij uw molenorganisatie het draagvlak bij het publiek georganiseerd? Resultaten workshops Molencontactdag 22 november 2013 Thema 1: Hoe is over 10 jaar bij uw molenorganisatie het draagvlak bij het publiek georganiseerd? Groep blauw - Nicole Bakker: Werken met de molen

Nadere informatie

Presentatie Strategisch marketingplan Land van Borsele, geeft je energie. Merkwaardige Identiteit dr. Gerard van Keken 8 december 2016

Presentatie Strategisch marketingplan Land van Borsele, geeft je energie. Merkwaardige Identiteit dr. Gerard van Keken 8 december 2016 Presentatie Strategisch marketingplan Land van Borsele, geeft je energie Merkwaardige Identiteit dr. Gerard van Keken 8 december 2016 Inhoud vanavond 1. Doel onderzoek & rapportage 2. Gebiedsanalyse toeristisch

Nadere informatie

Crowdfunding. Wat is crowdfunding. Drie verdienmodellen. Voorbeeldprojecten. Bekendheid met crowdfunding

Crowdfunding. Wat is crowdfunding. Drie verdienmodellen. Voorbeeldprojecten. Bekendheid met crowdfunding Crowdfunding Crowdfunding is in opmars. Ook voor vastgoedprojecten wordt deze methode steeds vaker toegepast. In dit sectorthema onderzoekt het huidige gebruik van crowdfunding in de bouw en de houding

Nadere informatie

Datum: Adviserend. Datum: Informerend

Datum: Adviserend. Datum: Informerend Oplegvel 1. Onderwerp Informatienota Leader Holland Rijnland 2015-2020 2. Rol van het Basistaak samenwerkingsorgaan Holland Rijnland 3. Regionaal belang Voor de periode 2015-2020 is er 1,6 miljoen aan

Nadere informatie

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP

NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP NOTITIE REGIONALE SPEERPUNTEN GROENE HART AGENDA NIEUWKOOP A. Inleiding en doelstelling In de regiocommissie van 24 oktober jl. is toegezegd dat het college de raad een voorstel doet ten aanzien van de

Nadere informatie

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra

Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland. Paul Opdam. Wageningen Universiteit en Alterra Natuur weer verbinden met de mens: kansen creëren voor biodiversiteit in Zuid Holland Paul Opdam Wageningen Universiteit en Alterra paul.opdam@wur.nl 3 kernpunten EHS: verzekering voor biodiversiteit Klimaatverandering

Nadere informatie

Advies van de toetsingscommissie over: Waterdunen te Breskens

Advies van de toetsingscommissie over: Waterdunen te Breskens Advies van de toetsingscommissie over: Waterdunen te Breskens Verblijfsrecreatie in West Zeeuws-Vlaanderen kwalitatief getoetst Eindhoven, 31 mei 2010 R. de Jong J.J. van den Berg H.A.J. van Nuland Van

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst 7 december 2011 Locatie: Kasteel Elsloo. Agenda

Informatiebijeenkomst 7 december 2011 Locatie: Kasteel Elsloo. Agenda Informatiebijeenkomst 7 december 2011 Locatie: Kasteel Elsloo Agenda 1. Inleiding en achtergrond 2. Betrokken partijen 3. Financiële bijdragen partijen 4. Geschiedenis, huidige situatie en aanleiding 5.

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Europese fondsen

Informatiebijeenkomst Europese fondsen Informatiebijeenkomst Europese fondsen 1 Programma 12.30 13.00 Inloop Locatie: Wandelkerk (via Abdijplein en Kloostergangen) 13.00 13.30 Het nieuwe Europese kader 2014-2020 Inleiding door gedeputeerde

Nadere informatie

Goeree-Overflakkee: Ouddorp, Stellendam en Herkingen. Bron: beeldbank.rws.nl

Goeree-Overflakkee: Ouddorp, Stellendam en Herkingen. Bron: beeldbank.rws.nl Goeree-Overflakkee: Ouddorp, Stellendam en Herkingen Bron: beeldbank.rws.nl Introductie Herkingen, Stellendam en Ouddorp zijn gelegen op Goeree-Overflakkee, het meest zuidelijke eiland van de Zuid-Hollandse

Nadere informatie

Plan van Aanpak Financieringsanalyse gebiedsplan West Zeeuwsch- Vlaanderen

Plan van Aanpak Financieringsanalyse gebiedsplan West Zeeuwsch- Vlaanderen Plan van Aanpak Financieringsanalyse gebiedsplan West Zeeuwsch- Vlaanderen Opdracht: Het opstellen van een Plan van Aanpak voor de Financieringsanalyse West Zeeuwsch-Vlaanderen ten behoeve van de realisatie

Nadere informatie

Projectplan Fruitrijk Fase 2

Projectplan Fruitrijk Fase 2 Projectplan Fruitrijk Fase 2 Ontwikkeling van een gebiedseigen attractie voor Rivierenland 1) Inleiding Uit de Monitor Vrijetijdseconomie, in opdracht van het RBT Rivierenland, is gebleken dat de economische

Nadere informatie

Handleiding Cultuur Canvas

Handleiding Cultuur Canvas Handleiding Cultuur Canvas Je hebt een idee voor Tilburg, voor cultuur in het publieke domein en je weet waarschijnlijk ook wat je het wilt realiseren. Weet je ook of je plan kansrijk is? En wat je kunt

Nadere informatie

Nationaal Park Oosterschelde

Nationaal Park Oosterschelde Nationaal Park Oosterschelde Overzicht activiteiten en resultaten 2011 Algemeen Informatievoorziening aan bezoekers van Nationaal Park Oosterschelde door middel van het parelsnoer van voorzieningen : Informatiezuilen

Nadere informatie

MKBA Windenergie Lage Weide Samenvatting

MKBA Windenergie Lage Weide Samenvatting MKBA Windenergie Lage Weide Delft, april 2013 Opgesteld door: G.E.A. (Geert) Warringa M.J. (Martijn) Blom M.J. (Marnix) Koopman Inleiding Het Utrechtse College en de Gemeenteraad zetten in op de ambitie

Nadere informatie

Monitor Recreatie & Toerisme 4-meting maart 2014

Monitor Recreatie & Toerisme 4-meting maart 2014 Monitor Recreatie & Toerisme 4-meting 2013 maart 2014 Inleiding Het aanjaagprogramma Recreatie & Toerisme is in november 2009 van start gegaan. Om het effect van de werkzaamheden te meten wordt jaarlijks

Nadere informatie

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd.

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd. Plan van Aanpak Vermaatschappelijking van groen, natuur en landschap 2016-2017 23 november 2015 Aanleiding De provincie geeft aan dat draagvlak en betrokkenheid van burgers en maatschappelijke organisaties

Nadere informatie

CAMPUS-park Delft TU Noord

CAMPUS-park Delft TU Noord TU Noord klimaatadaptatie & gebiedsontwikkeling - Kanaalweg 2 SCHIE DUWO Botanische Tuin OPGAVE KLIMAATADAPTATIE In het kader van het project Klimaatadaptatie Delft is een studie verricht naar de gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale Staten om:

Het college van Gedeputeerde Staten verzoekt de leden van Provinciale Staten om: STATENBRIEF Onderwerp: Gebiedsopgave Veluwe: VeluweAgenda 1.0 en Uitvoeringsprogramma Veluwe 2017 Portefeuillehouder: Bea Schouten Kerntaak/plandoel: duurzame ruimtelijke ontwikkeling & waterbeheer Doel

Nadere informatie

Meer doelbereik met minder geld

Meer doelbereik met minder geld Meer doelbereik met minder geld Hoe meet je dat? 28-10-2014, Vincent Linderhof Aanleiding Bron: Waterschap 2012 nr. 10, p. 22 23 Combineren: waarom? Synergievoordelen: goedkoper doelen realiseren Wegnemen

Nadere informatie

De week van het financieren Bancaire Financiering

De week van het financieren Bancaire Financiering De week van het financieren Bancaire Financiering Rob van Blokland, 16 februari 2017 Doelstelling Na afloop van deze presentatie: Heb je inzicht: - In hoe een bank naar een financieringsaanvraag kijkt

Nadere informatie

Beeldverslag werkbijeenkomst Regionaal Landschap Drents-Friese grensstreek

Beeldverslag werkbijeenkomst Regionaal Landschap Drents-Friese grensstreek Beeldverslag werkbijeenkomst Regionaal Landschap Drents-Friese grensstreek 3 november 2015 Context Op 3 november vond een werkbijeenkomst plaats in Buitencentrum de Poort in Ruinen. Op deze bijeenkomst

Nadere informatie

Houden we het droog (langs de dijk)? Presentatie Koplopers waterveiligheid Dorpsraad Ravenstein 18 oktober 2016

Houden we het droog (langs de dijk)? Presentatie Koplopers waterveiligheid Dorpsraad Ravenstein 18 oktober 2016 Houden we het droog (langs de dijk)? Presentatie Koplopers waterveiligheid Dorpsraad Ravenstein 18 oktober 2016 Inhoud I. Aanleiding II. De koplopers III. Besluitvorming en vervolg IV. Vragen Gemeente

Nadere informatie

Aanleiding en uitgangspunt

Aanleiding en uitgangspunt NatuurVisie COLOFON Partij: ChristenUnie Zeeland Fractievoorzitter: Jan Henk Verburg Opsteller visie: Ria Rijksen Datum: maart 2016 Contact: fractie@zeeland.christenunie.nl Aanleiding en uitgangspunt De

Nadere informatie

Agenda workshop De vrijetijdssector en gebiedsontwikkeling

Agenda workshop De vrijetijdssector en gebiedsontwikkeling Agenda workshop De vrijetijdssector en gebiedsontwikkeling 1. Voorstelronde 2. Presentatie Rob Berkers: theoretisch 3. Presentatie Lennert Langerak: praktisch 4. Discussie 5. Afsluiting De vrijetijdssector

Nadere informatie

Gebiedsontwikkeling Kinderdijk Herontwikkeling entreezone

Gebiedsontwikkeling Kinderdijk Herontwikkeling entreezone Gebiedsontwikkeling Kinderdijk Herontwikkeling entreezone Programma Fatih Ozdere Algemene introductie Samenwerking met Alblasserdam en SWEK Financien Lennart Graaff - procesmanager Proces project Gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

VOORKANT!TOEVOEGEN!!!

VOORKANT!TOEVOEGEN!!! VOORKANTTOEVOEGEN VrijetijdseconomieDrenthe Feitenencijfers 2015 (versie2september2015) Colofon DitiseenuitgavevandeProvincieDrenthe Auteur:MonicaWagenaar,DeAfdelingOnderzoekwww.deafdelingonderzoek.nl

Nadere informatie

factsheets creatieve sessie

factsheets creatieve sessie factsheets creatieve sessie naar een rijk IJsselmeer natuur circulaire economie kennisontwikkeling (innovatie, educatie) natuur openheid vogels & vissen volume bevolking draagvlak kennishub veldstation

Nadere informatie

ECOMPRIS. Hoe kan informatie over ecosysteemdiensten gebiedsprocessen beïnvloeden? : Paul Opdam, Eveliene Steingröver and Claire Vos

ECOMPRIS. Hoe kan informatie over ecosysteemdiensten gebiedsprocessen beïnvloeden? : Paul Opdam, Eveliene Steingröver and Claire Vos ECOMPRIS Hoe kan informatie over ecosysteemdiensten gebiedsprocessen beïnvloeden? : Ingrid Coninx, Art Dewulf, Merel van der Wal : Paul Opdam, Eveliene Steingröver and Claire Vos Maatschappelijke relevantie:

Nadere informatie

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Agribusiness Economie & Logistiek Recreatie & Toerisme maandag 15 juni 2015, bijeenkomst voor raadsleden Naar een nieuw Programma Jaar 2011-2014 2015 2015 2015

Nadere informatie

Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon

Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon. Inleiding Het veenkoloniaal gebied in Drenthe is door het Rijk aangewezen

Nadere informatie

De Kwaliteitsversneller

De Kwaliteitsversneller Werkbank Ruimtelijke Kwaliteit De Kwaliteitsversneller Werksessie Spiegeldag 090909 Peter Dauvellier / Dauvellier Planadvies Henk Puylaert / H2Ruimte Leren organiseren van het creatieve proces dat resulteert

Nadere informatie

Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen

Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen Maatschappelijke Kosten Baten Analyse Waarheen met het Veen Ernst Bos en Theo Vogelzang (LEI) Opgave LEI: Beoordeel peilstrategieën Groene Hart op basis van Maatschappelijke Kosten en Baten Opbouw presentatie:

Nadere informatie

Succesvol financieren

Succesvol financieren Informatieblad 06-07-14 Succesvol financieren Het is voor bedrijven nog steeds lastig om geld te lenen bij een bank. Maar u bent tegenwoordig voor een financiering niet meer alleen afhankelijk van de bank.

Nadere informatie

Geheim van Soest. April Lex Bergers. Pauline Maring

Geheim van Soest. April Lex Bergers. Pauline Maring Geheim van Soest April 2013 Lex Bergers Pauline Maring Inhoud 1. Wie zijn wij? 2. Wat doen wij? 3. Waar ligt onze kracht? 4. Waar hebben we behoefte aan? 2 Wie zijn wij? Óók in Soest woonachtig en belangeloos

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA 's-gravenhage. Geachte Voorzitter, Directie Regionale Zaken De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 27 november 2008 2008Z07205/ DRZZ. 2009/699

Nadere informatie

Zwakke Schakel. West Zeeuws-Vlaanderen. Kustversterking

Zwakke Schakel. West Zeeuws-Vlaanderen. Kustversterking Zwakke Schakel West Zeeuws-Vlaanderen Kustversterking Alle dijken en duinen in Nederland moeten een superstorm kunnen trotseren. Iedere vijf jaar wordt daarom bekeken hoe sterk de waterkering is. Uit dit

Nadere informatie

Openbare raadpleging in het kader van de "fitness check" van de EU- natuurwetgeving (vogel- en habitatrichtlijn)

Openbare raadpleging in het kader van de fitness check van de EU- natuurwetgeving (vogel- en habitatrichtlijn) Openbare raadpleging in het kader van de "fitness check" van de EU- natuurwetgeving (vogel- en habitatrichtlijn) Deel 1 - Algemene vragen Vraag 1: Hoe belangrijk is natuurbescherming voor u? Belangrijk

Nadere informatie

VERSLAG BELANGHEBBENDENSESSIE VBIJ IN AMSTERDAM

VERSLAG BELANGHEBBENDENSESSIE VBIJ IN AMSTERDAM VERSLAG BELANGHEBBENDENSESSIE VBIJ IN AMSTERDAM IN HET KADER VAN HET PROJECT DE MEERWAARDE VAN BIODIVERSITEIT 6 oktober 2011 Verslag belanghebbendensessie VBIJ in Almere in het kader van het project De

Nadere informatie

Natuur en economie De waarde van de Nederlandse natuur 30 oktober 2012

Natuur en economie De waarde van de Nederlandse natuur 30 oktober 2012 1 Congres Natuur en economie De waarde van de Nederlandse natuur 30 oktober 2012 Workshopleider: Marieke Teunissen 2 PROGRAMMA 15.30 u. Welkom en voorstellen 15.35 u. Over Eco Consult 15.40 u. Entente

Nadere informatie

Landschap en Ruimtelijke Kwaliteit

Landschap en Ruimtelijke Kwaliteit Landschap en Ruimtelijke Kwaliteit Even terugkijken Successen van de afgelopen tijd Uniek systeem voor duurzaam beheer Zelfstandige Landschapsfondsen Betrokkenheid ANV s en andere lokale partijen Voorbeeld

Nadere informatie

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen:

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Algemene informatie over het project Aanleiding voor het project Het Almelose

Nadere informatie

4. De bestemmingsreserve van de Landschapstafel ad ,- en het restant weestaken Stadsregio

4. De bestemmingsreserve van de Landschapstafel ad ,- en het restant weestaken Stadsregio Raadsvoorstel Onderwerp: Waalvisie Portefeuillehouder: Smit, V.A. e-mailadres opsteller: m.rienks@bar-organisatie.nl Onderwerp Waalvisie Commissie: Samen wonen 9 februari 2017 Gemeenteraad: 23 februari

Nadere informatie

30 November 2015 Ondernemersavond Haaren. Peter Dirks Woon en werk in Haaren Introductie MBA

30 November 2015 Ondernemersavond Haaren. Peter Dirks Woon en werk in Haaren Introductie MBA 30 November 2015 Ondernemersavond Haaren Peter Dirks Woon en werk in Haaren Introductie MBA RegioBank Midden Brabant Advies 9.000 klanten: Regio Midden-Brabant Bankzaken Verzekeringen Hypotheken en Financieringen

Nadere informatie

Twentse landbouw in nieuw krachtenveld. Gerko Hopster &JurgenNeimeijer

Twentse landbouw in nieuw krachtenveld. Gerko Hopster &JurgenNeimeijer Twentse landbouw in nieuw krachtenveld Gerko Hopster &JurgenNeimeijer Programma Voorstellen Stellingen Presentatie trends en ontwikkelingen Discussie Conclusies en afronding Pratensis Adviesbureau voor

Nadere informatie

Titel / onderwerp: Flexibel Meerjaren Programma 2016-2021 Rijn- en Veenstreek als toeristische trekpleister

Titel / onderwerp: Flexibel Meerjaren Programma 2016-2021 Rijn- en Veenstreek als toeristische trekpleister Gemeente Nieuwkoop College van Burgemeester en Wethouders Raadsvoorstel Portefeuillehouder: F. Buijserd Opgesteld door: Gert-Jan Pieterse, afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling & Grondbedrijf Besluitvormende

Nadere informatie

D e n H a a g 10 maart 2015

D e n H a a g 10 maart 2015 Bezuidenhoutseweg 12, 2594 AV Den Haag Postbus 93002, 2509 AA Den Haag Aan de voorzitter en (plv.) leden van de Vaste Commissie voor Economische Zaken van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018

Nadere informatie

Symposium De Groene Delta van Nijmegen. Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014

Symposium De Groene Delta van Nijmegen. Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014 Symposium De Groene Delta van Nijmegen Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014 Noodzaak tot veranderen 13-10-2014 2 En toen was daar... http://www.energieakkoordser.nl/ https://energiekgelderland.nl/paginas/default.aspx

Nadere informatie