REGELS VOOR GOVERNANCE WORDEN AANGESCHERPT

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "REGELS VOOR GOVERNANCE WORDEN AANGESCHERPT"

Transcriptie

1 Corporate governance Ondanks code nog steeds weinig inzicht in risicobeheersing bedrijven REGELS VOOR GOVERNANCE WORDEN AANGESCHERPT Het is alweer even geleden dat de Nederlandse corporate governance-code van kracht werd. In juni van dit jaar heeft de Monitoring Commissie Corporate Governance Code voorstellen gedaan voor het aanscherpen van de code. Ron Kieft onderzoekt hoe het staat met de naleving van de code. Hij concludeert onder andere dat bedrijven nog nauwelijks inzicht geven in wat zij doen om risico s te beheersen. Er valt dus nog veel te verbeteren. DOOR RON KIEFT Corporate governance gaat om een complex van regels, waarbij de inrichting van de vennootschap en de verdeling van taken en verantwoordelijkheden tussen het bestuur, de raad van commissarissen en de aandeelhouders centraal staan en waarbij de belangrijkste uitkomst uiteindelijk is: transparantie in het handelen van het bestuur en verantwoording door het bestuur aan aandeelhouders en andere stakeholders. Een goede corporate governance-structuur wordt gedragen door alle bij de onderneming betrokken partijen: bestuur, commissarissen, aandeelhouders en audit. Naast toezicht spelen daarbij ook kernbegrippen als transparantie en verantwoording een grote rol. De Nederlandse corporate governance-code (code-tabaksblat) heeft zich bewezen als waardevol instrument van zelfregulering voor bestuurders, commissarissen en aandeelhouders van Nederlandse beursgenoteerde vennootschappen. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de voorstellen die de Monitoring Commissie Corporate Governance Code op 4 juni 2008 heeft gedaan inzake aanpassing van de code. De Commissie is voornemens om in december 2008 een aangepaste corporate governance-code vast te stellen en deze aan het kabinet te zenden met het verzoek om deze wettelijk te verankeren. Het is een misverstand om te denken dat corporate governance alleen speelt bij beursgenoteerde vennootschappen. De wetgeving en jurisprudentie op het gebied van corporate governance en de consequenties van de Nederlandse corporate governance-code voor andere ondernemingen komen daarom ook aan de orde. Agency-theorie Sinds de scheiding van kapitaal en bestuur staat de betrouwbaarheid van de door de kapitaalverschaffer aangestelde bestuurder ter discussie. De moderne economische theorie signaleert dat de kapitaalverschaffer door het verspreid aandelenbezit in feite geen tegenmacht meer vormt tegen het bestuur. Beursschandalen kunnen dan ook voor een deel worden verklaard aan de hand van de agency-theorie. In de agency-theorie geeft de principaal (de kapitaalverschaffer) aan de agent (de bestuurder) opdracht de onderneming te leiden. Er is per definitie sprake van een belangentegenstelling tussen de kapitaalverschaffer en de bestuurder. Beiden willen vanuit hun eigen positie hun opbrengsten uit de onderneming maximaliseren. Als de agent niet voldoende wordt gecontro- 42 OKTOBER 2008

2 leerd door de principaal, stelt de agent zijn eigenbelang op de voorgrond. Dit leidt niet alleen tot suboptimale opbrengsten voor de kapitaalverschaffer, maar ook tot een lager dan mogelijke waarde van de onderneming. Dit wordt versterkt doordat de agent de organisatie ten voeten uit kent, terwijl de principaal nauwelijks inzicht heeft in wat er gebeurt. Dit wordt informatieasymmetrie genoemd. De principaal is voor een goede beoordeling van het functioneren van de organisatie en van de agent afhankelijk van wat de agent aan informatie vrijgeeft. Het is een misverstand om te denken dat corporate governance alleen speelt bij beursgenoteerde vennootschappen Corporate governance Corporate governance komt in het kort neer op transparantie in het handelen van het bestuur en verantwoording door het bestuur aan aandeelhouders en andere stakeholders. Goede corporate governance, dat wil zeggen efficiënt toezicht op het bestuur van beursgenoteerde vennootschappen, vraagt om een evenwichtige verdeling van de invloed tussen het bestuur, de raad van commissarissen en de algemene vergadering van aandeelhouders (goede checks and balances), een goede verantwoording door het bestuur en de raad van commissarissen met het oog op de continuïteit van de onderneming en een zorgvuldige afweging van de verschillende belangen, waaronder die van aandeelhouders en andere stakeholders van de vennootschap. Goed bestuurde ondernemingen wekken vertrouwen en kunnen tegen lagere kosten kapitaal aantrekken. Dat stimuleert de investeringsbereidheid en de concurrentiepositie van deze ondernemingen. Goede corporate governance draagt ook bij Figuur 1 De vijf componenten van interne beheersing (Renes, 1996) aan effectief risicomanagement, omdat het de transparantie en de verantwoordelijkheidzin bevordert. Boekhoudaffaires in binnen- en buitenland en de perceptie van zelfverrijking aan de top hebben de laatste tijd echter de vraag doen rijzen of de controle op en de verantwoording van degenen die ondernemingen besturen wel goed is geregeld. Daardoor is corporate governance momenteel wereldwijd een belangrijk thema. Sarbanes-Oxley Als reactie op een groot aantal financiële schandalen (bijvoorbeeld Enron en Worldcom) is in 2002 in de Verenigde Staten de Sarbanes-Oxley-wet van kracht geworden om het vertrouwen van Amerikaanse beleggers te herstellen en verdere beschadiging ervan in de toekomst te voorkomen. De kern van deze Sarbanes-Oxley-wet (SOx 404) is de eis van een goede corporate governance, waarbij effectief toezicht wordt gehouden op het functioneren van het bestuur van beursgenoteerde vennootschappen. Ondernemingen met een beursnotering in de Verenigde Staten zijn volgens de Sarbanes-Oxley-wet verplicht om een bestuursmededeling op te nemen in de jaarrekening, waarin zij verklaren dat de cijfers accuraat zijn en het interne beheersingssysteem afdoende is ingericht voor het produceren van betrouwbare financiële cijfers. De Securities and Exchange Commission (SEC) heeft aangegeven dat het bestuur de evaluatie van het interne beheersingssysteem moet baseren op een gezaghebbend control framework, zoals het COSO-rapport. In het COSO-rapport zijn vijf begrippen genoemd om interne beheersing nader te definiëren en om tot een beheersingsinstrument voor interne beheersing te komen. Renes heeft die begrippen de vijf componenten van interne beheersing genoemd: risicobeoordeling, beheersingsmaatregelen, informatie en communicatie, bewaking en beheersingskader. In figuur 1 zijn de vijf componenten van interne beheersing opgenomen. 1. De risicobeoordeling bestaat uit het identificeren en analyseren van die risico s die het realiseren van de ondernemingsdoelstellingen voor processen en activiteiten in de weg staan. 2. De beheersingsmaatregelen betreffen het beleid en de maatregelen die waarborgen dat de richtlijnen van het bestuur worden uitgevoerd. 3. De informatie om de ondernemingsactiviteiten uit te voeren en te controleren en de communicatie daarover moet op effectieve en efficiënte wijze plaatsvinden. 4. Door de kwaliteit van het interne beheersingssysteem continu en/of regelmatig te bewaken, wordt gewaarborgd dat de werkzaamheden tot de gewenste output leiden. 5. Het beheersingskader vormt de basis voor alle andere OKTOBER

3 elementen van interne beheersing en draagt bij aan discipline en structuur. Een effectief systeem van interne beheersing verschaft het bestuur redelijke zekerheid, dat: ~ voldoende inzicht kan worden verkregen in de effectiviteit en de efficiency waarin de doelstellingen van de onderneming worden bereikt; ~ gepubliceerde jaarrekeningen en interne informatie betrouwbaar zijn; en ~ relevante wettelijke voorschriften en regelgeving worden nageleefd. De Nederlandse code In Nederland kwam de discussie over corporate governance in een stroomversnelling door de gebeurtenissen bij Ahold. Mede naar aanleiding van deze gebeurtenissen heeft een zestal organisaties, waaronder Euronext Amsterdam, de Vereniging VNO-NCW en de Vereniging van Effectenbezitters op uitnodiging van de ministers van Financiën en Economische Zaken, het initiatief genomen om een commissie corporate governance, de commissie-tabaksblat, in te stellen, die als taak meekreeg een gedragscode op het terrein van corporate governance op te stellen. Beursschandalen kunnen dan ook voor een deel worden verklaard aan de hand van de agency-theorie In het rapport van de Commissie-Tabaksblat De Nederlandse corporate governance code; Beginselen van deugdelijk ondernemingsbestuur en best practice bepalingen staat hierover het volgende opgenomen: Goed ondernemerschap, waaronder inbegrepen integer en transparant handelen door het bestuur, alsmede goed toezicht hierop, waaronder inbegrepen het afleggen van verantwoording over het uitgeoefende toezicht, zijn essentiële voorwaarden voor het stellen van vertrouwen in het bestuur en het toezicht door de belanghebbenden. Dit zijn de twee steunpilaren waarop goede corporate governance rust en waarop deze code ziet. De Nederlandse corporate governance-code is opgenomen op de website De Nederlandse corporate governance-code bevat zowel principes als concrete bepalingen die de bij een vennootschap betrokken personen (onder andere bestuurders en commissarissen) en partijen (onder andere institutionele beleggers) tegenover elkaar in acht zouden moeten nemen. De belang- rijkste principes van een goede corporate governance zijn in hoofdstukken rond het bestuur, de raad van commissarissen, de aandeelhouders en de accountant uitgewerkt in concrete best practice-bepalingen. Per 1 januari 2004 is de Nederlandse corporate governancecode van kracht geworden voor beursgenoteerde vennootschappen (met uitzondering van open-end beleggingsinstellingen). Concreet is de Nederlandse corporate governance-code daarmee op minder dan 200 ondernemingen van toepassing, op een totaal van meer dan in Nederland gevestigde ondernemingen die worden gedreven in de vorm van een vennootschap. Zoals nog aan de orde zal komen, heeft de code echter ook een belangrijke functie voor andere ondernemingen. Beursgenoteerde vennootschappen zijn op basis van het artikel 391 lid 5 Boek 2 BW wettelijk verplicht om in het jaarverslag mededeling te doen over de naleving van de principes en best practice-bepalingen die zijn gericht tot het bestuur of de raad van commissarissen. Als de onderneming die principes of best practice-bepalingen niet heeft nageleefd, moet zij daarvan in het jaarverslag gemotiveerd opgave doen. De onderneming is niet wettelijk verplicht de overige principes en best practice-bepalingen, zoals ten aanzien van aandeelhouders en de rol van de interne en externe accountant, in het jaarverslag te vermelden. In de praktijk hebben beursgenoteerde vennootschappen daar veelal eigen beleidslijnen voor ontwikkeld. In het op 19 december 2007 over 2006 uitgebrachte rapport van de Monitoring Commissie Corporate Governance Code staat dat het nalevingspercentage door beursgenoteerde vennootschappen gemiddeld 95% is (2005: 96%). De Monitoring Commissie Corporate Governance Code heeft aangegeven dat de Nederlandse corporate governance-code goed werkt. De code heeft ertoe bijgedragen dat de waardering van buitenlandse investeerders voor de Nederlandse kapitaalmarkt is gestegen. Toelichting op de Nederlandse corporate governance-code Op grond van principe II.1 is het bestuur verantwoordelijk voor de naleving van alle relevante wet- en regelgeving, het beheersen van de risico s verbonden aan de ondernemingsactiviteiten en voor de financiering van de vennootschap. Op grond van best practice-bepaling II.1.3 ziet het bestuur hiervoor toe op de aanwezigheid en effectiviteit van het op de vennootschap toegesneden interne risicobeheersings- en controlesysteem. Het bestuur rapporteert hierover aan en bespreekt de interne risicobeheersings- en controlesystemen met de raad van commissarissen en zijn auditcommissie. In navolging van de Sarbanes-Oxley-wetgeving eist de Nederlandse corporate governance-code met ingang van boekjaar 2004 voor beursgenoteerde vennootschappen dat de raad van bestuur in het jaarverslag van de onderneming een verklaring 44 OKTOBER 2008

4 opneemt over de adequaatheid en effectiviteit van de interne risicobeheersings- en controlesystemen van de onderneming. De reikwijdte van deze bepalingen strekt zich uit over alle processen van de onderneming. Dit in tegenstelling tot de vergelijkbare bepalingen van de Sarbanes-Oxley-wet, die zich beperkt tot een uitspraak over de effectiviteit van de interne controle ter zake van de financiële verslaggeving. Volgens principe III.1 heeft de raad van commissarissen tot taak toezicht te houden op het beleid van het bestuur en op de algemene gang van zaken in de vennootschap en de met haar verbonden onderneming en staat hij het bestuur met raad terzijde. Het toezicht van de raad van commissarissen op het bestuur omvat onder andere: ~ de realisatie van de doelstellingen van de vennootschap; ~ de strategie en de risico s verbonden aan de ondernemingsactiviteiten; ~ de opzet en de werking van de interne risicobeheersings- en controlesystemen; ~ het financiële verslaggevingsproces; en ~ de naleving van de wet- en regelgeving. Principe IV.4 gaat nadrukkelijk in op de verantwoordelijkheid van institutionele beleggers jegens hun achterliggende begunstigden of beleggers en de vennootschappen waarin zij beleggen om op zorgvuldige en transparante wijze te beoordelen of zij gebruik willen maken van hun rechten als aandeelhouder van beursgenoteerde vennootschappen. De algemene vergadering van aandeelhouders dient zodanig invloed te kunnen uitoefenen op het beleid van het bestuur en de raad van commissarissen van de vennootschap, dat zij een volwaardige rol speelt in het systeem van checks and balances in de vennootschap. Het is aan de aandeelhouders om het bestuur en de raad van commissarissen omtrent de toepassing van de principes van de code en de verklaring over de naleving van de best practice-bepalingen ter verantwoording te roepen en op initiatief van het bestuur dan wel de aandeelhouders, in de algemene vergadering van aandeelhouders aan de orde te stellen. Ten slotte zijn in de code best practice-bepalingen opgenomen over de taken en de relaties tussen de auditcommissie en de interne en externe accountant. Deze betreffen onder meer: ~ de integriteit en totstandkoming van financiële berichtgeving; ~ de instelling en werkwijze van de auditcommissie; ~ de samenwerking tussen de auditcommissie, de interne accountantsdienst en de accountant; ~ de relatie tussen de raad van commissarissen, het bestuur en de accountant; ~ het bijwonen van en eventueel spreken van de accountant op de aandeelhoudersvergadering. Monitoring Commissie In het evaluatierapport van de Monitoring Commissie Corporate Governance Code van 4 juni 2008 maakt de Monitoring Commissie de balans op van drie jaar monitoring van de naleving van de code en komt de Commissie onder meer met voorstellen voor aanpassing van de code op het gebied van beloningen van bestuurders, diversiteit in de samenstelling van de raad van commissarissen, verantwoordelijkheid van aandeelhouders en de rol van bestuur en raad van commissarissen bij overnames. De Commissie nodigt belangstellenden uit tot 15 oktober 2008 per te reageren op de voorstellen van de Commissie tot aanpassing van de code. De Commissie is voornemens om in december 2008 met inachtneming van de reacties een aangepaste code vast te stellen en deze aan het kabinet te zenden met het verzoek om deze code wettelijk te verankeren. Het evaluatierapport is opgenomen op de website Slechts één op de tien ondernemingen geeft echt inzicht in de belangrijkste risico s De Monitoring Commissie Corporate Governance Code besloot een verduidelijking aan te brengen ten aanzien van de bepalingen inzake de in het jaarverslag op te nemenin control-verklaring in best practice-bepaling II.1.4. Aansluitend bij COSO en de internationale praktijk wordt onderscheid gemaakt tussen wat het bestuur specifiek over de financiële verslaggeving moet kunnen verklaren en wat het moet beschrijven over de systemen waarmee de andere risico s worden beheerst. Principe II.2 inzake de vaststelling en openbaarmaking van de bezoldiging is nader uitgewerkt. Voorgesteld wordt dat in het verslag van de raad van commissarissen in inzichtelijke en begrijpelijke termen en op transparante wijze verantwoording wordt afgelegd over het gevoerde bezoldigingsbeleid en een overzicht wordt gegeven van het te voeren bezoldigingsbeleid. Ook andere bepalingen moeten de greep van de raad van commissarissen op de beloning van bestuurders versterken (scenarioanalyses, claw-back clausules, ultimum remedium en transparantie over de maximale verhouding tussen vaste en variabele beloning). Aan best practice-bepaling II.2.11, respectievelijk II.2.12 inzake het openbaar maken en verantwoorden van de belangrijkste elementen van het contract en de vergoeding aan bestuurders zijn expliciet de elementen verktrekvergoeding OKTOBER

5 en andere aan bestuurders in het vooruitzicht gestelde variabele vergoedingen en change of control-clausules toegevoegd. De corporate governance-code gaat ervan uit dat de functie van de raad van commissarissen expliciet gericht is op het houden van toezicht op het bestuur. De Monitoring Commissie stelt nu voor om daar verandering in te brengen door ook de verhouding met aandeelhouders, bijvoorbeeld in verband met agendering van voorstel en/of benoeming van bestuurders, daar aan toe te voegen. Op grond van best practice-bepaling IV.3.6 wordt de vennootschap eraan gehouden de voor de algemene vergadering van aandeelhouders relevante informatie op een gedeelte van de website van de vennootschap te plaatsen en te actualiseren. Het opnemen van de informatie naast commerciële informatie van de vennootschap of het opnemen van een verwijzing naar andere websites, waarop de informatie kan worden aangetroffen, volstaat niet langer. Op maandag 14 juli 2008 heeft Wouter Bos, minister van Financiën, het evaluatierapport van de Monitoring Commissie Corporate Governance aangeboden aan de Tweede Kamer. Toezicht AFM Sinds 2007 mag de AFM op grond van de Wet toezicht financiële verslaggeving toetsen of een beursgenoteerde vennootschap een mededeling over de naleving van de code (in control-verklaring) heeft opgenomen in het jaarverslag (aanwezigheidstoets) en of de inhoud van deze mededeling consistent is met de inhoud van de rest van het jaarverslag en andere openbare informatie (consistentietoets). De AFM is niet bevoegd om te toetsen of de corporate governance verklaring inhoudelijk juist is. Conform de toelichting op de Nederlandse corporate governance-code is het aan de aandeelhouders om de corporate governance-structuur en de naleving van de code inhoudelijk te toetsen en hieraan eventuele vennootschapsrechtelijke consequenties/acties te verbinden. Toezicht op publieke instellingen. Het kabinet streeft naar vermindering van regelgeving en het verbeteren van het vertrouwen van de samenleving in de overheid. Als het interne toezicht en de interne beheersing in de publieke sector (bijvoorbeeld zorgverzekeraars en woningbouwcorporaties) zichtbaar goed op orde zijn, kan de minister zijn toezichtactiviteiten beperken tot de werking van het systeem als geheel ( systeemtoezicht ) en weten de instellingen hoe de minister bepaalt of het systeem naar behoren werkt. Goede verantwoording, ook over dat interne toezicht, helpt daarbij. Consequenties voor het MKB Vooral op het gebied van bestuurdersaansprakelijkheid kan de Nederlandse corporate governance-code worden gezien als een nadere invulling van bestaande wettelijke bepalingen. Het is dan ook goed denkbaar dat de Hoge Raad bij de invulling van de normen van het begrip bestuurdersaansprakelijkheid bepaalt dat bepaalde hoofdregels uit de Nederlandse corporate governance-code behoren te worden nageleefd, ook door niet-beursgenoteerde vennootschappen. Aansprakelijkheid van bestuurders en commissarissen kan dan door nakoming van die regels worden vermeden, terwijl van de andere kant door niet-nakoming van de betreffende norm uit de code aansprakelijkheid kan worden gevestigd. De corporate governance-code legt een duidelijke functie neer bij de raad van commissarissen. Een raad van commissarissen kan een rol vervullen om risico s in beeld te krijgen en ernaar te handelen. Door het instellen van zo n toezichthoudende functie kan gerichter en dieper in de organisatie worden gekeken. In het MKB is deze functie niet altijd belegd. Banken zullen er zeker waarde aan hechten als een onderneming een raad van commissarissen heeft. Als ze vertrouwen hebben in een commissaris, zullen ze eerder geneigd zijn een lening te verstrekken. Ook veel MKB-ondernemers zijn bang voor een teveel aan regels. MKB-ondernemers zijn vooral bang dat aanbevelingen al snel normatief worden en als voorschriften gaan gelden en geen recht doen aan de situatie en groeifase van een onderneming. Afronding Vandaag de dag worden bestuurders geacht te presteren op het gebied van winstgevendheid, klanttevredenheid, groei van de opbrengst, marktaandeel, marktwaarde en merkbewustzijn, transparantie en risicomanagement. Om de complexiteit binnen de perken te houden, regelgevers op afstand te houden, aandeelhouders geïnformeerd te houden en goed te blijven presteren, zijn een goed gepland corporate governancebeleid en een toegankelijke corporate governance-structuur gecombineerd met risicomanagement en compliance cruciaal. Het is dan ook niet meer dan logisch dat beursgenoteerde vennootschappen steeds meer aandacht aan risicomanagement en corporate governance schenken. Dit heeft echter nog niet geleid tot meer of verbeterde externe informatievoorziening over de risico s die ondernemingen ervaren en de systemen om deze risico s te beheersen. Slechts één op de tien ondernemingen geeft echt inzicht in de belangrijkste risico s. Op dit gebied valt dus nog veel te winnen. Drs. R.M. Kieft RA is zelfstandig gevestigd onder de naam Bureau voor Administratie en Controle Kieft (BACK) b.v., te Hoofddorp. Hij is als consultant werkzaam op het gebied van administratieve organisatie, interne controle en financieel management voor uiteenlopende bedrijven en instellingen. 46 OKTOBER 2008

Overzicht van de afwijkingen van PGGM N.V. ten opzichte van de Nederlandse Corporate Governance Code

Overzicht van de afwijkingen van PGGM N.V. ten opzichte van de Nederlandse Corporate Governance Code Overzicht van de afwijkingen van PGGM N.V. ten opzichte van de Nederlandse Corporate Governance Code De Nederlandse Corporate Governance Code ( Code ) is van toepassing op alle Nederlandse beursgenoteerde

Nadere informatie

II. VOORSTELLEN VOOR HERZIENING

II. VOORSTELLEN VOOR HERZIENING II. VOORSTELLEN VOOR HERZIENING 2. VERSTEVIGING VAN RISICOMANAGEMENT Van belang is een goed samenspel tussen het bestuur, de raad van commissarissen en de auditcommissie, evenals goede communicatie met

Nadere informatie

Corporate governance code Caparis NV

Corporate governance code Caparis NV Corporate governance code Caparis NV De brancheorganisatie sociale werkgelegenheid en arbeidsintegratie Cedris heeft in het voorjaar van 2010 een branchecode aangenomen. In de inleiding van deze branchecode

Nadere informatie

COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE

COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE Corporate Governance Novisource streeft naar een organisatiestructuur die onder meer recht doet aan de belangen van de onderneming, haar klanten,

Nadere informatie

GOVERNANCE CODE WONINGCORPORATIES

GOVERNANCE CODE WONINGCORPORATIES GOVERNANCE CODE WONINGCORPORATIES November 2006 1 GOVERNANCE CODE WONINGCORPORATIES PRINCIPES I. Naleving en handhaving van de code Het bestuur 1 en de raad van commissarissen zijn verantwoordelijk voor

Nadere informatie

Datum Onderwerp Referentie Bijlage(n) Doorkiesnummer 11 juni 2015 Herziening van de Code

Datum Onderwerp Referentie Bijlage(n) Doorkiesnummer 11 juni 2015 Herziening van de Code Monitoring Commissie Corporate Governance T.a.v. Prof. dr. J.A. van Manen Postbus 20401 2500 EK Den Haag Datum Onderwerp Referentie Bijlage(n) Doorkiesnummer 11 juni 2015 Herziening van de Code T 020-3010301

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur 1. Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe een

Nadere informatie

De definitieve Code Corporate Governance, enige beschouwingen vanuit risicoperspectief.

De definitieve Code Corporate Governance, enige beschouwingen vanuit risicoperspectief. De definitieve Code Corporate Governance, enige beschouwingen vanuit risicoperspectief. In de Code van Commissie Peters De Veertig Aanbevelingen (juni 1997) staat in zeer algemene termen iets over risicobeheersing.

Nadere informatie

Datum Onderwerp Referentie Bijlage(n) Doorkiesnummer 24 juni 2016 Reactie op consultatie. VS Tekstsuggesties T

Datum Onderwerp Referentie Bijlage(n) Doorkiesnummer 24 juni 2016 Reactie op consultatie. VS Tekstsuggesties T Brancheorganisaties Zorg T.a.v. mr. Yvonne C.M.T. van Rooy Postbus 9696 3506 GR Utrecht Datum Onderwerp Referentie Bijlage(n) Doorkiesnummer 24 juni 2016 Reactie op consultatie Zorgbrede VS Tekstsuggesties

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek 1 Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe

Nadere informatie

Corporate Governance verantwoording

Corporate Governance verantwoording Corporate Governance verantwoording Algemeen De Raad van Commissarissen en de Raad van Bestuur van Verenigde Nederlandse Compagnie (VNC) respecteren de principes en best practice bepalingen van de Corporate

Nadere informatie

REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN SOURCE GROUP N.V. (de Vennootschap ) Vastgesteld door de raad van commissarissen

REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN SOURCE GROUP N.V. (de Vennootschap ) Vastgesteld door de raad van commissarissen REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN SOURCE GROUP N.V. (de Vennootschap ) Vastgesteld door de raad van commissarissen Versie 1.1 dd. 15 januari 2014 Artikel 1 - Algemene taak 1.1 De raad van commissarissen

Nadere informatie

Corporate governance. Ten aanzien van een drietal specifieke Best Practice bepalingen uit de Code doet Neways als volgt verslag:

Corporate governance. Ten aanzien van een drietal specifieke Best Practice bepalingen uit de Code doet Neways als volgt verslag: Corporate governance De Raad van Commissarissen en de Raad van Bestuur onderschrijven de belangrijkste principes van corporate governance. Goed ondernemingsbestuur is voor Neways een belangrijk uitgangspunt.

Nadere informatie

Pas toe of leg uit regel voor institutionele beleggers. Rients Abma Directeur Eumedion 22 november 2006

Pas toe of leg uit regel voor institutionele beleggers. Rients Abma Directeur Eumedion 22 november 2006 Pas toe of leg uit regel voor institutionele beleggers Rients Abma Directeur Eumedion 22 november 2006 Agenda Achtergrond verantwoordelijkheden institutionele beleggers Code Tabaksblat Wettelijke verankering

Nadere informatie

Governancestructuur WonenBreburg. januari 2012, geactualiseerd augustus 2015

Governancestructuur WonenBreburg. januari 2012, geactualiseerd augustus 2015 Governancestructuur WonenBreburg januari 2012, geactualiseerd augustus 2015 1 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Bestuur 3 2.1 Taak en werkwijze 3 2.2 Rechtspositie en bezoldiging bestuur 4 2.3 Tegenstrijdige belangen

Nadere informatie

Op basis van het voorgaande streeft NLFI de volgende gerelateerde doelstellingen na bij de uitoefening van haar aandeelhoudersrechten:

Op basis van het voorgaande streeft NLFI de volgende gerelateerde doelstellingen na bij de uitoefening van haar aandeelhoudersrechten: Beleid uitoefening aandeelhoudersrechten In overeenstemming met de Wet stichting administratiekantoor beheer financiële instellingen ( Wet NLFI ) oefent NLFI haar aandeelhoudersrechten uit op een wijze

Nadere informatie

HEIJMANS N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE

HEIJMANS N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE HEIJMANS N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE Vastgesteld door de RvC op 10 maart 2010 1 10 maart 2010 INHOUDSOPGAVE Blz. 0. Inleiding... 3 1. Samenstelling... 3 2. Taken en bevoegdheden... 3 3. Taken betreffende

Nadere informatie

DoubleDividend Management B.V.

DoubleDividend Management B.V. Management B.V. Best practices voor betrokken aandeelhouderschap Amsterdam, januari 2015 Management B.V. Herengracht 252 1016 BV Amsterdam Tel: +31 20 520 7660 contact@doubledividend.nl KVK nr. 30199843

Nadere informatie

Corporate Governance Verklaring Batenburg Techniek N.V.

Corporate Governance Verklaring Batenburg Techniek N.V. Corporate Governance Verklaring Batenburg Techniek N.V. Corporate Governance Verklaring 2015 Batenburg Techniek N.V. 1 van 10 I. Gedragscodes 1.1 Mededeling over de naleving van de principes en best practice

Nadere informatie

Stembeleid AEGON Nederland N.V.

Stembeleid AEGON Nederland N.V. Jaarverslag 2008 Stembeleid AEGON Nederland N.V. Inleiding AEGON is een wereldwijde organisatie. Dit stemverslag heeft uitsluitend betrekking op de beleggingen van AEGON Nederland N.V. en haar dochtermaatschappijen

Nadere informatie

REGLEMENT VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN BEVER HOLDING N.V.

REGLEMENT VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN BEVER HOLDING N.V. REGLEMENT VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN BEVER HOLDING N.V. Definities de Vennootschap de RVC de voorzitter Directie : Bever Holding N.V. : De raad van commissarissen van de vennootschap : De voorzitter

Nadere informatie

PAS conferentie 2015: Close the Gap Corporate Governance en Internal Audit

PAS conferentie 2015: Close the Gap Corporate Governance en Internal Audit PAS conferentie 2015: Close the Gap Corporate Governance en Internal Audit Van commissie Peters naar commissie Van Manen, een statusupdate PAS Conferentie 3 december 2015 Gefeliciteerd! PAS Conferentie

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen

Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015. Algemeen Verantwoordingsdocument Code Banken over 2014 Hof Hoorneman Bankiers NV d.d. 18 maart 2015 Algemeen Mede naar aanleiding van de kredietcrisis en de Europese schuldencrisis in 2011 is een groot aantal codes,

Nadere informatie

Directiestatuut. Waterleidingmaatschappij Drenthe

Directiestatuut. Waterleidingmaatschappij Drenthe Directiestatuut Waterleidingmaatschappij Drenthe Inhoud Directiestatuut van de NV Waterleidingmaatschappij Drenthe Artikel 1 Definities 3 Artikel 2 Inleiding 3 Artikel 3 Taken van de directie 3 Artikel

Nadere informatie

Onderwerp: Reactie KPMG op Concept-code Corporate Governance

Onderwerp: Reactie KPMG op Concept-code Corporate Governance Raad van Bestuur Burg. Rijnderslaan 10-20 1185 MC Amstelveen Postbus 74555 1070 DC Amsterdam Telefoon (020)6567890 Telefax (020)6567700 Commissie Corporate De heer drs. R. Abma Postbus 20201 2500 EE DEN

Nadere informatie

Advies van de commissie Burgmans over maatschappelijk verantwoord ondernemen en corporate governance

Advies van de commissie Burgmans over maatschappelijk verantwoord ondernemen en corporate governance Advies van de commissie Burgmans over maatschappelijk verantwoord ondernemen en corporate governance Advies De commissie vindt dat integratie van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) in de bedrijfsvoering

Nadere informatie

DoubleDividend Management B.V. en haar rol als verantwoord aandeelhouder

DoubleDividend Management B.V. en haar rol als verantwoord aandeelhouder DoubleDividend Management B.V. en haar rol als verantwoord aandeelhouder Beloningsbeleid Amsterdam, 31 maart 2015 BELONINGSBELEID MAART 2015 DOUBLEDIVIDEND MANAGEMENT B.V. Pagina 1 Beloning van bestuurders

Nadere informatie

Reglement, werkwijze en taakverdeling RVC

Reglement, werkwijze en taakverdeling RVC Reglement, werkwijze en taakverdeling RVC Artikel 1. Begripsbepalingen De RvC De vennootschap De Statuten De RvC van Commissarissen zoals bedoeld in artikel 16 e.v. van de statuten van Twente Milieu N.V

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE RAAD VAN COMMISSARISSEN KWH Water B.V.

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE RAAD VAN COMMISSARISSEN KWH Water B.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE RAAD VAN COMMISSARISSEN KWH Water B.V. Vastgesteld door de Raad van Commissarissen op 11 december 2014 INLEIDING Dit reglement is opgesteld ingevolge artikel 12 lid 5 en 12 van

Nadere informatie

Corporate Governance Corporate governance structuur

Corporate Governance Corporate governance structuur Corporate Governance DPA Group N.V. ( DPA ) is een naamloze vennootschap met statutaire zetel in Amsterdam en een two-tier bestuursstructuur. DPA is sinds 1999 genoteerd aan Euronext Amsterdam. De corporate

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V.

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. Dit Reglement is goedgekeurd door de Raad van Commissarissen van Telegraaf Media Groep N.V. op 17 september 2013. 1. Inleiding De Auditcommissie is een

Nadere informatie

Grotendeels nieuw, gedeeltelijk opgenomen in Bpb II.1.3.d) (systeem van

Grotendeels nieuw, gedeeltelijk opgenomen in Bpb II.1.3.d) (systeem van Code 2016 Code 2008 1. Lange termijn waardecreatie Principe 1.1 Lange termijn waardecreatie Grotendeels nieuw, gedeeltelijk terug te vinden in de Preambule (lange termijn samenwerkingsverband, onder 7).

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE WONINGBOUWVERENIGING OUDEWATER

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE WONINGBOUWVERENIGING OUDEWATER REGLEMENT AUDITCOMMISSIE WONINGBOUWVERENIGING OUDEWATER Auditcommissie reglement def Pag. 1 Missie / doelstellingen De auditcommissie is een vaste commissie van de Raad van Toezicht. De auditcommissie

Nadere informatie

Checklist Compliance Aanbevelingen Bestuurdersbeloningen Eumedion. www.haygroup.com

Checklist Compliance Aanbevelingen Bestuurdersbeloningen Eumedion. www.haygroup.com Checklist Compliance Aanbevelingen Bestuurdersbeloningen Eumedion www.haygroup.com Inleiding In aanvulling op de bestaande wet- en regelgeving en de Code Tabaksblat zijn in oktober 2006 door Eumedion,

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2014 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Corporate governance. Ten aanzien van een drietal specifieke Best Practice bepalingen uit de Code doet Neways als volgt verslag:

Corporate governance. Ten aanzien van een drietal specifieke Best Practice bepalingen uit de Code doet Neways als volgt verslag: Corporate governance De Raad van Commissarissen en de Raad van Bestuur onderschrijven de belangrijkste principes van corporate governance. Goed ondernemingsbestuur is voor Neways een belangrijk uitgangspunt.

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2011 396 Besluit van 23 augustus 2011 tot vaststelling van nadere voorschriften omtrent de inhoud van het jaarverslag van verzekeraars 0 Wij Beatrix,

Nadere informatie

REGLEMENT BESTUURSRAAD (RAAD VAN TOEZICHT) STICHTING DE KEMPEL

REGLEMENT BESTUURSRAAD (RAAD VAN TOEZICHT) STICHTING DE KEMPEL REGLEMENT BESTUURSRAAD (RAAD VAN TOEZICHT) STICHTING DE KEMPEL Dit reglement is op 12 december 2005 door de bestuursraad van Stichting De Kempel, statutair gevestigd te Helmond, kantoorhoudende te 5709

Nadere informatie

BESTUURSREGLEMENT. Voor [naam betreffende stichting/vennootschap]

BESTUURSREGLEMENT. Voor [naam betreffende stichting/vennootschap] BESTUURSREGLEMENT Voor [naam betreffende stichting/vennootschap] 1 Inleiding 1.1 Dit bestuursreglement is een reglement in de zin van art. [...] van de statuten van [naam betreffende stichting/vennootschap]

Nadere informatie

Eumedion uitgangspunten verantwoord bezoldigingsbeleid van het bestuur van Nederlandse beursvennootschappen

Eumedion uitgangspunten verantwoord bezoldigingsbeleid van het bestuur van Nederlandse beursvennootschappen Eumedion uitgangspunten verantwoord bezoldigingsbeleid van het bestuur van Nederlandse beursvennootschappen Geldig vanaf 1 januari 2014 Achtergrond Binnen het vennootschapsrecht zijn in Nederland de taken

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2013 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2013 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

AGENDA. 5 Verlening van décharge aan de Directie voor het gevoerde beleid (stempunt)

AGENDA. 5 Verlening van décharge aan de Directie voor het gevoerde beleid (stempunt) AGENDA voor de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van SnowWorld N.V., te houden op donderdag 12 maart 2015 om 10:00 uur CET bij de vestiging van SnowWorld aan de Buytenparklaan 30, 2717

Nadere informatie

Samenvatting stembeleid MN

Samenvatting stembeleid MN Samenvatting stembeleid MN MN is van mening is dat actief aandeelhouderschap van groot belang is voor een verantwoorde bedrijfsvoering door de bedrijven waar zij in belegt. Daarom voert MN wereldwijd een

Nadere informatie

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V.

FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. FUND GOVERNANCE CODE VAN DELTA LLOYD ASSET MANAGEMENT N.V. I. INLEIDING Doel Delta Lloyd Asset Management N.V. (DLAM) wenst de DUFAS Principles of Fund Governance na te leven. De onderhavige code heeft

Nadere informatie

Januari 2011. Visiedocument Bestuurdersaansprakelijkheid Woningcorporaties. Governance, Risk & Compliance

Januari 2011. Visiedocument Bestuurdersaansprakelijkheid Woningcorporaties. Governance, Risk & Compliance Januari 2011 Visiedocument Bestuurdersaansprakelijkheid Woningcorporaties - Governance, Risk & Compliance Agenda Bespreken ontwikkelingen Governance, Risk & Compliance Invloed op bestuurdersaansprakelijkheid

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2015

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2015 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2015 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2015 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

Reglement Auditcommissie Raad van Commissarissen MN

Reglement Auditcommissie Raad van Commissarissen MN Reglement Auditcommissie Raad van Commissarissen MN Dit reglement is op grond van artikel 8.3 het reglement van de Raad van Commissarissen vastgesteld door middel van een besluit van de Raad van Commissarissen

Nadere informatie

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com.

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com. AGENDA voor de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van de N.V. Nederlandsche Apparatenfabriek Nedap, gevestigd te Groenlo, te houden op 3 april 2014, s morgens om 11.00 uur in het EYE (filmmuseum)

Nadere informatie

Code Banken. 9 september 2009 1/16

Code Banken. 9 september 2009 1/16 Code Banken 9 september 2009 1/16 PREAMBULE De Code Banken is opgesteld door de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) in reactie op het op 7 april 2009 gepubliceerde rapport Naar herstel van vertrouwen

Nadere informatie

Compliance- verklaring

Compliance- verklaring Compliance- verklaring 23 januari 2013 1 van 6 Inleiding Spaarnelanden en de Code Goed Bestuur Publieke Dienstverleners Spaarnelanden wenst haar governance in lijn te brengen met de laatste inzichten op

Nadere informatie

Reglement van de auditcommissie van Stadgenoot

Reglement van de auditcommissie van Stadgenoot Reglement van de auditcommissie van Stadgenoot Dit reglement is vastgesteld door de Raad van Commissarissen op 27 januari 2015. Artikel 1. Preambule a. Ter verduidelijking van en in aanvulling op statutair

Nadere informatie

7.c Kennisgeving door de raad van commissarissen van de voor benoeming voorgedragen

7.c Kennisgeving door de raad van commissarissen van de voor benoeming voorgedragen 1. Opening Agenda voor de algemene vergadering van Koninklijke Ten Cate N.V. te houden op donderdag 17 april 2014 om 14.00 uur in het Polman Stadion, Stadionlaan 1 te Almelo. 2. Mededelingen 3. Jaarverslag

Nadere informatie

HEBBEN GOEDGEVONDEN EN VERSTAAN:

HEBBEN GOEDGEVONDEN EN VERSTAAN: Besluit tot uitvoering van artikel 41 van Richtlijn nr. 2006/43/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 17 mei 2006 betreffende de wettelijke controles van jaarrekeningen en geconsolideerde

Nadere informatie

Corporate Governance code SRO

Corporate Governance code SRO Corporate Governance code SRO Preambule Achtergrond 1. NV SRO is een maatschappelijk gedreven onderneming, vooral gericht op het uitvoeren van overheidsbeleid op het gebied van sport en maatschappelijk

Nadere informatie

MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN. Aanbevelingen toekomst Code Banken

MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN. Aanbevelingen toekomst Code Banken MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN Aanbevelingen toekomst Code Banken 22 maart 2013 Inleiding De Monitoring Commissie Code Banken heeft sinds haar instelling vier rapportages uitgebracht. Zij heeft daarin

Nadere informatie

Dit reglement is vastgesteld door de raad van commissarissen van Woningbouwvereniging Habeko wonen op 8 juli 2008.

Dit reglement is vastgesteld door de raad van commissarissen van Woningbouwvereniging Habeko wonen op 8 juli 2008. Bestuursreglement Dit reglement is vastgesteld door de raad van commissarissen van Woningbouwvereniging Habeko wonen op 8 juli 2008. Artikel 1 Status en inhoud van het reglement 1. Dit reglement is opgesteld

Nadere informatie

governance code kinderopvang preambule

governance code kinderopvang preambule governance code kinderopvang preambule Commissie Governance Kinderopvang in opdracht van NVTK en bdko Utrecht, oktober 2009 11 PREAMBULE Achtergrond Kinderopvangorganisaties zijn private ondernemingen

Nadere informatie

Corporate governance. De Raad van Commissarissen en de Raad van Bestuur onderschrijven de belangrijkste principes van corporate governance.

Corporate governance. De Raad van Commissarissen en de Raad van Bestuur onderschrijven de belangrijkste principes van corporate governance. 60 Corporate governance De Raad van Commissarissen en de Raad van Bestuur onderschrijven de belangrijkste principes van corporate governance. Het corporate governancebeleid, inclusief de daarbij behorende

Nadere informatie

Concept Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring

Concept Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring maart 2012 Concept Praktijkhandreiking 1119 Inleiding Binnen de huidige wet- en regelgeving kan de accountant reeds uitdrukkelijk inspelen op

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2004 747 Besluit van 23 december 2004 tot vaststelling van nadere voorschriften omtrent de inhoud van het jaarverslag Wij Beatrix, bij de gratie Gods,

Nadere informatie

DATUM 9 september 2015 BIJLAGE BEHORENDE BIJ HR PAGINA 1 van 5 TENNET HOLDING B.V. PROFIEL VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN

DATUM 9 september 2015 BIJLAGE BEHORENDE BIJ HR PAGINA 1 van 5 TENNET HOLDING B.V. PROFIEL VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN BIJLAGE BEHORENDE BIJ HR15-169 PAGINA 1 van 5 TENNET HOLDING B.V. PROFIEL VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN PAGINA 2 van 5 POSITIE SPECIFICATIE Wettelijk Kader Rekening houdend met de aard van de onderneming

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE RAAD VAN COMMISSARISSEN STICHTING WOONSTAD ROTTERDAM

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE RAAD VAN COMMISSARISSEN STICHTING WOONSTAD ROTTERDAM REGLEMENT AUDITCOMMISSIE RAAD VAN COMMISSARISSEN STICHTING WOONSTAD ROTTERDAM 25 april 2012 pagina 2 Artikel 1 Doelstelling De Auditcommissie maakt onderdeel uit van de Raad van Commissarissen van de Stichting

Nadere informatie

Controlerichtlijn 780N inzake het optreden van de accountant in de algemene vergadering van aandeelhouders

Controlerichtlijn 780N inzake het optreden van de accountant in de algemene vergadering van aandeelhouders Controlerichtlijn 780N inzake het optreden van de accountant in de algemene vergadering van aandeelhouders 1 Maart 2006 Richtlijn I Koninklijk NIVRA, 2006 Gehele of gedeeltelijke vermenigvuldiging van

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE. Alliander N.V. Vastgesteld door de RvC op 22 februari 2016

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE. Alliander N.V. Vastgesteld door de RvC op 22 februari 2016 REGLEMENT AUDITCOMMISSIE Alliander N.V. Vastgesteld door de RvC op 22 februari 2016 0. INLEIDING 0.1 Dit reglement is opgesteld door de RvC ingevolge artikel 5 van het Reglement van de RvC. 0.2 De auditcommissie

Nadere informatie

Auditcommissie wettelijk verplicht voor organisaties van openbaar belang

Auditcommissie wettelijk verplicht voor organisaties van openbaar belang Auditcommissie wettelijk verplicht voor organisaties van openbaar belang Jos de Groot, Assurance Organisaties van openbaar belang (OOBs) dienen een auditcommissie in te stellen of als alternatief hiervoor

Nadere informatie

RvC-verslagen geven weinig inzicht

RvC-verslagen geven weinig inzicht RvC-verslagen geven weinig inzicht Erasmus Universiteit Rotterdam September 2010 Dr. Mijntje Lückerath-Rovers Drs. Margot Scheltema contact: luckerath@frg.eur.nl Het onderzoek Ondernemingen : Van 60 ondernemingen

Nadere informatie

Bijlage: reactie op de belangrijkste aanbevelingen van de Commissie Modernisering Beleggingsinstellingen (commissie Winter):

Bijlage: reactie op de belangrijkste aanbevelingen van de Commissie Modernisering Beleggingsinstellingen (commissie Winter): Bijlage: reactie op de belangrijkste aanbevelingen van de Commissie Modernisering Beleggingsinstellingen (commissie Winter): 1. Afschaffing van de verplichte beursnotering voor beleggingsmaatschappijen

Nadere informatie

Principe Naleving door verzekeraar Toelichting door verzekeraar. Binnen de mogelijkheden van de OBM passen wij dit principe toe.

Principe Naleving door verzekeraar Toelichting door verzekeraar. Binnen de mogelijkheden van de OBM passen wij dit principe toe. Toepassing van de Governance Principes Verzekeraars door Onderlinge Brandwaarborg Maatschappij (OBM) in de voormalige gemeente Ransdorp en Zunderdorp in 2015 opgemaakt: 24 maart 2015 Principe Naleving

Nadere informatie

Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de controleverklaring 24 april 2012

Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de controleverklaring 24 april 2012 Nadere toelichtingen in de controleverklaring 24 april 2012 Datum: 24 april 2012 Onderwerp: Van toepassing op: Status: Accountants die controleopdrachten uitvoeren Praktijkhandreiking Relevante regelgeving

Nadere informatie

CORPORATE. 1. Opening. 2. Mededelingen

CORPORATE. 1. Opening. 2. Mededelingen CORPORATE Agenda voor de algemene vergadering van aandeelhouders van Koninklijke Ten Cate N.V. te houden op donderdag 9 april 2015 om 14.00 uur in het Polman Stadion, Stadionlaan 1 te Almelo 1. Opening

Nadere informatie

Commissaris reglement

Commissaris reglement Commissaris reglement Datum 24 mei 2004 Dit reglement is vastgesteld door de raad van commissarissen van TenneT, Transmission System Operator B.V. (de vennootschap ) op 24 mei 2004. Artikel 1 Status en

Nadere informatie

Monitoring Commissie Corporate Governance Code

Monitoring Commissie Corporate Governance Code Monitoring Commissie Corporate Governance Code rapport over de evaluatie en actualisering van de Nederlandse corporate governance code juni 2008 secretariaat: postbus 20201, NL 2500 EE Den Haag www.corpgov.nl

Nadere informatie

Reglement bestuur Stichting Havensteder

Reglement bestuur Stichting Havensteder Reglement bestuur Stichting Havensteder Dit reglement is krachtens artikel 7 lid 3 van de statuten door het bestuur van Stichting Havensteder vastgesteld op 6 september 2011, na goedkeuring door de raad

Nadere informatie

REGLEMENT EENHOOFDIGE RAAD VAN BESTUUR STICHTING AMERPOORT

REGLEMENT EENHOOFDIGE RAAD VAN BESTUUR STICHTING AMERPOORT REGLEMENT EENHOOFDIGE RAAD VAN BESTUUR STICHTING AMERPOORT 1. Taken en verantwoordelijkheden 1. Ingevolge de statuten bestuurt de Raad van Bestuur de Stichting onder toezicht van de Raad van Toezicht.

Nadere informatie

INTERN REGLEMENT VAN HET DIRECTIECOMITÉ

INTERN REGLEMENT VAN HET DIRECTIECOMITÉ BIJLAGE 4 BIJ HET CORPORATE GOVERNANCE CHARTER INTERN REGLEMENT VAN HET DIRECTIECOMITÉ OPGESTELD DOOR DE RAAD VAN BESTUUR INHOUDSOPGAVE Algemeen... 3 1. Samenstelling... 3 2. Benoeming... 3 3. Bevoegdheden

Nadere informatie

Wij passen dit principe volledig toe zoals de Code voorschrijft. Wij passen dit principe volledig toe zoals de Code voorschrijft.

Wij passen dit principe volledig toe zoals de Code voorschrijft. Wij passen dit principe volledig toe zoals de Code voorschrijft. Raad van commissarissen Samenstelling en deskundigheid 2.1.1 De raad van commissarissen is zodanig samengesteld, dat hij zijn taak naar behoren kan vervullen. Complementariteit, collegiaal bestuur, onafhankelijkheid

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2014 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2014 2. Implementatie Nederlandse Corporate Governance Code Verantwoordelijkheid van institutionele beleggers

Nadere informatie

AEX 12 8 0 20 AMX 9 15 0 24 AMS 7 14 0 21 Lokaal 19 17 0 36 Totaal 47 2% 54-1% 0-1% 101 Best Practice Bepaling II.1.2

AEX 12 8 0 20 AMX 9 15 0 24 AMS 7 14 0 21 Lokaal 19 17 0 36 Totaal 47 2% 54-1% 0-1% 101 Best Practice Bepaling II.1.2 Best Practice Bepaling II.1.1 Een bestuurder wordt benoemd voor een periode van maximaal vier jaar. Herbenoeming kan telkens voor een periode van maximaal vier jaar plaatsvinden. Toepassen Stijging Uitleg

Nadere informatie

REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN PROPERTIZE B.V.

REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN PROPERTIZE B.V. REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN PROPERTIZE B.V. Datum: 11 mei 2015 Propertize B.V. is een 100% dochtervennootschap van Stichting Administratiekantoor Beheer Financiële Instellingen. De Vennootschap

Nadere informatie

REGLEMENT AUDIT, RISK & COMPLIANCE COMMISSIE PGGM N.V. 26 november 2013

REGLEMENT AUDIT, RISK & COMPLIANCE COMMISSIE PGGM N.V. 26 november 2013 REGLEMENT AUDIT, RISK & COMPLIANCE COMMISSIE PGGM N.V. 26 november 2013 Inhoudsopgave 1. Algemeen... 3 2. Taken en bevoegdheden... 3 3. Samenstelling... 6 4. De voorzitter... 7 5. De secretaris... 7 6.

Nadere informatie

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis.

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis. BESTUURSREGLEMENT Vastgesteld door het bestuur op 6 mei 2015. Hoofdstuk I. Algemeen. Artikel 1. Begrippen en terminologie. Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten

Nadere informatie

De Raad van Toezicht voert tenminste jaarlijks met de Raad van Bestuur een functionering en beoordelingsgesprek. (in de maand september)

De Raad van Toezicht voert tenminste jaarlijks met de Raad van Bestuur een functionering en beoordelingsgesprek. (in de maand september) TAKEN EN BEVOEGDHEDEN RAAD VAN TOEZICHT ALERIMUS 1. Taak en werkwijze: De Raad van Toezicht heeft tot taak toezicht te houden op het besturen door de Raad van Bestuur en op de algemene gang van zaken in

Nadere informatie

Reglement Auditcommissie WormerWonen

Reglement Auditcommissie WormerWonen Reglement Auditcommissie WormerWonen Vastgesteld in de Auditcommissie van WormerWonen Ter goedkeuring voorgelegd aan de Raad van Toezicht op 29 oktober 2014 14 oktober 2014 1 1. INHOUD 1. Doelstelling

Nadere informatie

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE Add Value Fund N.V.

PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE Add Value Fund N.V. PRINCIPLES OF FUND GOVERNANCE Add Value Fund N.V. I Inleiding Keijser Capital Asset Management B.V. (de Directie ) voert de directie over Add Value Fund N.V. (hierna ook Add Value Fund of Fonds ). De Directie

Nadere informatie

SEMINAR PRAKTISCH RISICOMANAGEMENT d.d. 1 juni 2010 in De Meern

SEMINAR PRAKTISCH RISICOMANAGEMENT d.d. 1 juni 2010 in De Meern SEMINAR PRAKTISCH RISICOMANAGEMENT d.d. 1 juni 2010 in De Meern Programma 13.30 uur Opening 13.40 uur Risicomanagement in het onderwijs door Marien Rozendaal RA 14.30 uur Pauze 15.00 uur Risicomanagement

Nadere informatie

Monitoring Commissie Corporate Governance Code

Monitoring Commissie Corporate Governance Code Monitoring Commissie Corporate Governance Code rapport over de evaluatie en actualisering van de Nederlandse corporate governance code juni 2008 secretariaat: postbus 20201, NL 2500 EE Den Haag www.corpgov.nl

Nadere informatie

Toepassing van de Governance Principes Verzekeraars door Nationale Onderlinge Waarborg Maatschappij tegen Brandschade U.A. in 2011

Toepassing van de Governance Principes Verzekeraars door Nationale Onderlinge Waarborg Maatschappij tegen Brandschade U.A. in 2011 Toepassing van de Governance Principes Verzekeraars door Nationale Onderlinge Waarborg Maatschappij tegen Brandschade U.A. in 2011 Principe Naleving door verzekeraar Toelichting door verzekeraar Raad van

Nadere informatie

Reactie NVP op de concept corporate governance code

Reactie NVP op de concept corporate governance code Reactie NVP op de concept corporate governance code 1. Inleiding De Nederlandse Vereniging van Participatiemaatschappijen ( NVP ) maakt langs deze weg graag gebruik van de uitnodiging om te reageren op

Nadere informatie

de statutaire directie van de Vennootschap het memorandum van overeenstemming tussen NLFI, SNS Holding B.V. en de

de statutaire directie van de Vennootschap het memorandum van overeenstemming tussen NLFI, SNS Holding B.V. en de REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN SNS BANK N.V. 23 maart 2016 SNS Bank N.V. vormt de moedermaatschappij van een groep vennootschappen, waaronder ook de banken ASN Bank N.V. en RegioBank N.V.

Nadere informatie

CONSULTATIEDOCUMENT BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS

CONSULTATIEDOCUMENT BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS CONSULTATIEDOCUMENT BEST PRACTICES VOOR BETROKKEN AANDEELHOUDERSCHAP BESTEMD VOOR EUMEDION-DEELNEMERS 1.0 Inleiding 1.1 Eumedion-deelnemers vinden dat het op verantwoorde wijze uitoefenen van de aan de

Nadere informatie

Governance. Good Governance

Governance. Good Governance Good Governance Inleiding Toelichting van bepaalde mode begrippen De website waar ons bedrijf onder zal vallen heet Good Governance. Wat wordt er verstaan onder Good Governance of te wel goed bestuur (in

Nadere informatie

Reglement HR commissie van de raad van commissarissen

Reglement HR commissie van de raad van commissarissen Reglement HR commissie van de raad van commissarissen Vaststelling en wijziging reglement. Artikel 1. 1.1. Dit reglement is vastgesteld door de raad van commissarissen met ingang van 1 januari 2016. 1.2.

Nadere informatie

REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE

REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE Vastgesteld door het bestuur op: 4 juni 2014 Goedgekeurd door de raad van toezicht op: 4 juni 2014 HOOFDSTUK I. ALGEMEEN Artikel 1. Begrippen

Nadere informatie

Corporate Governance - de rol van de accountant

Corporate Governance - de rol van de accountant Corporate Governance - de rol van de accountant Corporate Governance Seminar Allen & Overy Okura Hotel, Amsterdam 26 augustus 2003 Jaap van Manen jaap.van.manen@nl.pwc.com Agenda Corporate Governance Uitspraken

Nadere informatie

REGLEMENT AUDIT- EN COMPLIANCECOMMISSIE VAN LANSCHOT N.V. Vastgesteld door de RvC op 25 augustus 2014

REGLEMENT AUDIT- EN COMPLIANCECOMMISSIE VAN LANSCHOT N.V. Vastgesteld door de RvC op 25 augustus 2014 0. INLEIDING REGLEMENT AUDIT- EN COMPLIANCECOMMISSIE VAN LANSCHOT N.V. Vastgesteld door de RvC op 25 augustus 2014 0.1 Dit reglement is opgesteld door de RvC ingevolge artikel 5 van het Reglement van de

Nadere informatie

REGLEMENT VAN DE AUDITCOMMISSIE VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN

REGLEMENT VAN DE AUDITCOMMISSIE VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN REGLEMENT VAN DE AUDITCOMMISSIE VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN Dit reglement is op 11 mei 2012 vastgesteld door de raad van commissarissen van Koninklijke FrieslandCampina N.V. (de "Vennootschap"). Artikel

Nadere informatie

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012

Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012 Achmea Pensioen- en Levensverzekering inzake gesepareerd beleggingsdepot Stichting Pensioenfonds Achmea Verslag verantwoording betrokken aandeelhouderschap 2012 In dit verslag: 1. Stemresultaten over 2012

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 483 Wijziging van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek in verband met kwijting aan bestuurders en commissarissen Nr. 3 MEMORIE VAN TOELICHTING

Nadere informatie

Bestuursreglement. Woningstichting Heteren

Bestuursreglement. Woningstichting Heteren Bestuursreglement Woningstichting Heteren Status: Definitief, 11 februari 2014 Bestuursreglement Woningstichting Heteren 1 Doel en reikwijdte 1. Dit reglement is vastgesteld door het bestuur op 4 februari

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 2. Code goed bestuur universiteiten 2007

Inhoudsopgave. Inleiding 2. Code goed bestuur universiteiten 2007 goed bestuur universiteiten 2007 Inhoudsopgave Inleiding...2 1. Naleving en handhaving van de code goed bestuur...4 2. Het college van bestuur...4 2.1 Taak en werkwijze...5 2.2 Bezoldiging en benoeming...6

Nadere informatie