NIEUWSBRIEF. Taal en Rekenen. Kwaliteitscompas Eindelijk ook een Protocol Dyslexie voor het mbo! Onderzoek Engels: Is B1-mbo iets anders dan B1-hbo?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NIEUWSBRIEF. Taal en Rekenen. Kwaliteitscompas Eindelijk ook een Protocol Dyslexie voor het mbo! Onderzoek Engels: Is B1-mbo iets anders dan B1-hbo?"

Transcriptie

1 NIEUWSBRIEF Taal en Rekenen 3 Referentiekaders taal en rekenen vergeleken april 2010 Kwaliteitscompas Eindelijk ook een Protocol Dyslexie voor het mbo! Onderzoek Engels: Is B1-mbo iets anders dan B1-hbo?

2 Het Kwaliteitscompas: wegwijzer voor gemeenten bij aanbestedingen inburgering Vanaf 2009 hebben Nederlandse gemeenten de beschikking over één bedrag om mensen te stimuleren deel te nemen aan inburgering, werk of scholing: het Participatiebudget. Door de bundeling van budgetten WI, WEB en WWB kunnen makkelijker diverse doelgroepen bediend worden, zoals uitkerings gerechtigden, inburgeraars en laaggeletterden. Gemeenten hebben de regie en vragen zich af: hoe maken we optimaal gebruik van de ruimte die het participatiebudget ons biedt om voor elke inburgeraar een optimaal traject te realiseren? 2 De gemeente Amsterdam werd bedolven onder de offertes van trajectaanbieders. Vanuit de Amsterdamse visie op inburgering was de aanbestedingsprocedure voortvarend aangepakt. Er was een bestek opgesteld en daarin waren criteria geformuleerd voor de in te kopen trajecten. Een onderdeel dat beoordeeld moest worden was de inhoudelijke kwaliteit van de trajecten. Voor dat onderdeel deed de gemeente een beroep op CINOP om te helpen bij die beoordeling. CINOP ondersteunt gemeenten bij de visie ontwikkeling rondom inburgering en bij het voorbereiden, uitvoeren en monitoren van het aanbestedings proces. Het Kwaliteitscompas, door CINOP ontwikkeld in opdracht van de Frontoffice Inburgering, is een instrumentarium dat daarbij in vier stappen het proces begeleidt: van aanbesteding via screening van de offertes en plaatsing van cursisten naar monitoring van de trajecten. Voor de gemeente Amsterdam resulteerde dat in een screeningsformat voor offertes, gebaseerd op de criteria die in de aanbesteding waren geformuleerd. Dat betekende dat voor het onderdeel inhoudelijke kwaliteit criteria werden geformuleerd, ontleend aan het Kwaliteitscompas. Alle aanknopingspunten in het bestek die daarvoor in aanmerking kwamen, werden zo vertaald in het uitgebreide screeningsinstrument van het Kwaliteitscompas. In Amsterdam was de karavaan dus al in beweging toen CINOP bijsprong, in andere gemeenten staat het Kwaliteitscompas vaak al aan de wieg van een visie op inburgering en worden de criteria van daaruit geformuleerd. Het screeningsinstrument helpt vervolgens de offertes te beoordelen. Het plaatsingsinstrument ondersteunt daarna bij het afwegen van de inhoudelijke keuzes die aan de orde zijn bij het plaatsen van iedere inburgeraar in het juiste traject. Tenslotte biedt de monitor een systematiek waarmee zowel de uitvoering van intake en assessment als de uitvoering van de trajecten beoordeeld kunnen worden. De cirkel is rond als daaruit een advies rolt voor aanscherping en verbetering van intake en trajecten. Voor meer informatie: Ina den Hollander, of Knup Fuhri, Met de CINOP-nieuwsbrief Taal en Rekenen (voorheen De Taalbrief) houden we u op de hoogte van onze activiteiten rondom talen, burgerschap en rekenen. Samenstelling en redactie: Anja van Kleef Vormgeving: Evert van de Biezen

3 Geestelijk bedienaren: een combinatie van landelijk en lokaal inburgeren Geestelijk bedienaren zijn christelijke priesters en dominees, maar bijvoorbeeld ook islamitische imams, boeddhistische monniken en hindoeïstische pandits. Net als andere inburgeraars moeten immigrerende geestelijk bedienaren ook inburgeren. Zij spelen vaak een belangrijke rol in de Nederlandse samenleving zoals het adviseren en ondersteunen in contacten met ziekenhuizen, scholen, gevangenissen en andere religieuze groepen. Een goed integratieprogramma is dus een eerste vereiste. Het gehele inburgeringstraject voor geestelijk bedienaren bestaat uit drie onderdelen. Allereerst volgen de cursisten een intensieve taalcursus (vaak in tweetallen) van drie weken in de eigen regio. Vervolgens komt men in groepsverband bijelkaar op het conferentieoord Kontakt der Kontinenten in Soesterberg gedurende een aantal (tweedaagse) bijeenkomsten. Hierbij komen de gebruikelijke inburgeringsthema s aan bod, maar daarnaast gaat men vooral in op het speciaal voor deze groep ontwikkelde programma Sociaal Maatschappelijke en Pastorale dienstverlening. Met name de dialoog tussen de verschillende religies is inspirerend. Het speciaal ontwikkelde cursusmateriaal speelt hier goed op in. Tijdens deze periode krijgen de cursisten in hun eigen woonplaats begeleiding van coaches, die hen helpen met het wegwijsmaken in de woonplaats en het verzamelen van de portfoliobewijzen voor het inburgeringsexamen. Daarnaast krijgen ze ook inhoudelijke steun op afstand van de begeleiders van de inburgeringscursus. Aan het eind van het traject van 18 maanden leggen de geestelijk bedienaren het speciaal voor hen ontwikkelde inburgeringsexamen af. Ondanks de vaak drukke werkzaamheden van de geestelijk bedienaren zijn zij zeer gemotiveerde inburgeraars. Inburgeren onder geestelijk bedienaren wordt steeds populairder: in 2010 zijn er ruim 100 cursisten op traject. CINOP werkt in dit project nauw samen met Kontakt der Kontinenten: de uitvoering van het traject ligt in handen van Kontakt der Kontinenten, CINOP voert de algemene projectleiding, ontwikkelt het cursusmateriaal en is verantwoordelijk voor de inhoudelijke kwaliteit van de cursus. Daarnaast is CINOP gecertificeerd exameninstelling voor de geestelijk bedienaren. Voor meer informatie: Knup Fuhri, 3

4 Eindelijk ook een Protocol Dyslexie voor het mbo! Voor het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs bestonden ze al: protocollen, handleidingen voor dyslexie, rond vragen als: hoe geef je dyslexiebeleid vorm, hoe begeleid en ondersteun je leerlingen met dyslexie? Zelfs voor het hbo was er een dergelijk Protocol Dyslexie. Voor het mbo was het er nog niet, maar dat is sinds 12 maart anders. 4 Op 12 maart 2010, op de landelijke taaldag Taal is cruciaal - de verbinding centraal, is het Protocol Dyslexie mbo door dr. Sui Lin Goei aangeboden aan de directeur BVE van het ministerie van OCW, Jeanette Noordijk. Daarmee hebben mboinstellingen een belangrijk hulpmiddel in handen gekregen voor het vormgeven of verbeteren van hun dyslexiebeleid. Docenten, loopbaanbegeleiders en studenten kunnen aan de slag met een operationele uitvoering van dat beleid die past bij de specifieke situatie van mbo-studenten, dus ook bij de beroepspraktijkvorming. Het Protocol bestaat uit een handboek, een screeningsinstrument op cd-rom en een dvd. Het handboek: uiteraard heel veel informatie, maar ook voorbeelden van dyslexiebeleid en implementatie van dit beleid binnen het mbo. Er is ook voorzien in een vragenlijst voor een 0-meting waarmee u vaststelt hoe het staat met het dyslexiebeleid op uw school. Het screeningsinstrument, de IDAA mbo, is voor deze doelgroep ontwikkeld door de Universiteit van Amsterdam. Met de cd-rom kunnen drie studenten worden gescreend op dyslexie. Voor meer studenten kan het instrument daarna bij Muiswerk worden aangeschaft. De dvd bevat filmpjes studenten met dyslexie vertellen over hun ervaringen binnen het mbo en voorbeelden, zoals dat van een oplossingsgericht gesprek in het kader van studentenbegeleiding.

5 Alle roc s krijgen het protocol toegestuurd; daarnaast is het mogelijk het protocol te downloaden via (zoek protocol dyslexie ). U vindt daar ook een filmpje van de overhandiging op 12 maart aan OCW. Het Protocol Dyslexie mbo is ontwikkeld in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap door een projectgroep bestaande uit het Expertisecentrum Nederlands, Onderwijscentrum VU en CINOP. Voor meer informatie: Marga Kemper, 5 Jeanette Noordijk krijgt het eerste exemplaar van het Protocol Dyslexie mbo aangeboden door Sui Lin Goei

6 CINOP als kritische vriend Ondersteuning bij de ontwikkeling van een implementatieplan voor rekenen De 50 miljoen per jaar die OCW heeft toegezegd voor taal en rekenen vraagt van gegadigde roc s een degelijk implementatieplan: hoe gaan we taal en rekenen zo organiseren dat we met deze extra impuls een overtuigende stap voorwaarts doen? 6 Janine Warmerdam Taalbeleid is al geruime tijd hot in de bve; op de meeste roc s is taalonderwijs in beweging en wordt er gewerkt aan degelijk en transparant beleid. Voor rekenen ligt dat anders. Er werd tot voor kort immers nauwelijks expliciet aan rekenvaardigheden gewerkt in het mbo. Waar er voor taal een traditie en veel ervaringen liggen om op voort te bouwen, is er voor rekenen helemaal niets. Janine Warmerdam, beleids medewerker onderwijs bij ROC Leiden en binnen die functie projectleider taal en rekenen: Inderdaad: vind de mensen maar eens. Een ruime task force taal was er al, met vertegenwoordigers uit de units; het is dan een extra zware aanslag op de units om ook nog eens een task force rekenen te leveren. Docenten rekenen zijn bovendien dun gezaaid. Niet iedereen begrijpt dat wiskunde niet hetzelfde is als rekenen. De docent economie kan toch ook wel rekenles geven? Je vergeet dan dat het om een heel andere didactiek gaat. In zo n situatie heb je bij het opstellen van een implementatie plan iemand nodig die met je meedenkt, vanuit een inhoudelijke expertise aan de ene kant en vanuit inzicht in implementatieprocessen aan de andere. De consultant rekenen van CINOP kon beide bieden en fungeerde daarmee als een kritische vriend bij het ontwikkelen van het implementatieplan. Zij kon aangeven of het klopte, al of niet bevestigen of ik op de goede weg was. Dat heb je echt nodig. Het heeft absoluut bijgedragen tot de kwaliteit en de uitvoerbaarheid van het implementatieplan. Veel roc s worstelen dan ook met het formuleren van een implementatieplan voor rekenen. Het is alleen al een probleem om de mensen te vinden die voldoende affiniteit hebben met het onderwerp. Niet alleen ontbreekt het aan docenten rekenen, degene die het beleid moet formuleren is lang niet altijd op de hoogte van de ontwikkelingen in rekenland. Voor meer informatie: Rinske Stelwagen,

7 Een Toets Basisvaardigheden Naar aanleiding van het Aanvalsplan Laaggeletterdheid wordt ook in het bedrijfsleven en bij de overheden steeds duidelijker dat het loont om laaggeletterdheid te bestrijden: het stagneert de ontwikkeling van een grote groep werknemers en werkzoekenden en heeft een negatieve invloed op bedrijfsresultaten. Om vast te stellen of iemand laaggeletterd of laaggecijferd is, werd daarom de behoefte aan een toets om basisvaardigheden te meten steeds groter. Laaggeletterd of niet? Waar vooral behoefte aan bestond, was een indicatie op grond waarvan een traject kan worden bepaald: is er bij deze kandidaat sprake van een niveau van lezen en schrijven en basaal rekenen waarop hij of zij zelfstandig kan functioneren in de maatschappij? Dat is de eerste vraag bij volwassenen die werken of toegeleid worden naar werk, bijvoorbeeld in een re-integratietraject, en waarvan het vermoeden bestaat dat extra scholing nodig is. Een indicatie In opdracht van het ministerie van OCW werd daarom in het kader van het Aanvalsplan laaggeletterdheid. Van A tot Z betrokken door CINOP een toets ontwikkeld waarmee basisvaardigheden taal en rekenen op een laag niveau kunnen worden gemeten bij een individuele kandidaat. De toets geeft aan of iemand geletterd is op niveau A1 of A2 van het Raamwerk Nederlands en of iemand rekenvaardig is op niveau 1F of 2F van het referentiekader taal en rekenen van de commissie Meijerink. Het gaat daarbij om een indicatie, niet om een gedetailleerd beeld waarop een scholingstraject op maat kan worden gebaseerd. Daarvoor is een meer uitgebreide toetsing nodig. Toetsvorm en inhoud Om kandidaten niet op voorhand al af te schrikken, is de toets gemaakt in de vorm van een tijdschrift, met prettig leesbare teksten en informatie. De teksten worden gebruikt voor opgaven lezen, schrijven en rekenen. Daarnaast bestaat de toets uit een voorschatter (beheerst de kandidaat het aanvankelijk lezen?), een gespreksleidraad en werkboekjes voor de opgaven schrijven en rekenen. In een gesprek legt een toetsleider de vragen bij de leesteksten en rekenopgaven aan de kandidaat voor. De afnameduur is ongeveer 1-1,5 uur. Dit geldt alleen als zowel taal als rekenen worden getoetst en als er getoetst wordt tot niveau B1. In veel gevallen zal dit niet nodig zijn. Wanneer iemand niveau A1 niet haalt voor lezen, zullen de items van A2 en B1 niet worden aangeboden. De toets verschijnt eind april. Wie informatie wil of de toets wil bestellen, kan vanaf 23 april terecht op Wilt u nu alvast meer informatie over de toets, neem dan contact op met Joanne van Emmerik of Ina den Hollander 7

8 Een tweede taal leren met ICT: voordelen en hindernissen Tussen november 2009 en april 2010 voert CINOP, in samenwerking met de Universiteit van Tilburg en de Universiteit van Göteborg in Zweden, een onderzoek uit naar het gebruik van ICT bij het leren van Nederlands en Zweeds als tweede taal (als onderdeel van een programma voor inburgering) door volwassen immigranten in Nederland en Zweden. Het onderzoek wordt uitgevoerd in opdracht van het Institute for Prospective Technologies (onderdeel van de Europese Commissie) in Sevilla. Een belangrijk onderdeel van het onderzoek betreft enkele case studies. Hierbij worden cursisten en docenten geïnterviewd en worden ze geobserveerd bij het gebruik van een specifieke ICT-toepassing. De drie case studies in Nederland richten zich op het gebruik van IJsbreker, de NT2-Nieuwslezer en de Virtuele Wijk. Op 4 juni zal Marianne Driessen de resultaten presenteren op de NT2-conferentie van de BV-NT2 (Beroepsvereniging van docenten Nederlands als tweede taal). Voor meer informatie: Marianne Driessen, 8 In oktober 2009 vond de aftrap van het project plaats in Sevilla, waar het kantoor van IPTS (Institute for Prospective Technological Studies) is gevestigd. Samen met experts uit verschillende EU landen werd in een eerste expertmeeting gesproken over de voordelen van het gebruik van ICT bij het leren van een tweede taal en de eventuele hindernissen die daarbij genomen moeten worden. Op de foto de leden van de partners in het project, van links naar rechts: Lilian Nygren (Universiteit van Götenborg), Marianne Driessen (CINOP), Stefano Kluzer (IPTS) en Max Spotti (Universiteit van Tilburg).

9 Onderzoek Engels: Is B1-mbo iets anders dan B1-hbo? Dit voorjaar zal CINOP starten met een onderzoek naar het niveau van het Engels bij mbo 4-deelnemers die doorstromen naar het hbo. Engels is belangrijk voor de doorstroom van mbo-4 naar het hbo. Om die reden heeft OCW besloten om Engels voor alle mbo 4-opleidingen verplicht te stellen, waarschijnlijk met ingang van het schooljaar De verwachting is dat de eisen B1 zullen worden voor Lezen en Luisteren en A2 voor Spreken/Gesprekken en Schrijven. Dit komt overeen met de onderkant van het havo-niveau voor Engels. Op dit moment hebben veel mbo-opleidingen Engels al als verplicht onderdeel opgenomen omdat het in het kwalificatiedossier vermeld staat. Het komt echter regelmatig voor dat een student die met bijvoorbeeld B1 voor Engels afstudeert aan een mbo-opleiding, dat B1- niveau niet haalt bij een instaptoets Engels in het hbo. Hoe kan dat? Is er werkelijk een niveauverschil of ligt het aan de manier van toetsing? Of aan het toetsinstrument? Of misschien aan allebei? CINOP zal bij een aantal roc s en hbo-instellingen studenten laten testen met behulp van een nieuwe, door Pearson ontwikkelde, innovatieve toets: de Pearson Test of English Academic (PTE Academic). Dit is een volledig digitale toets met geautomatiseerde beoordeling, die de niveaus kan meten van Lezen, Luisteren, Spreken en Schrijven, gerelateerd aan het ERK, zie PTEACADEMIC/Pages/home.aspx We zoeken nog roc s en hbo-instellingen die aan dit onderzoek mee willen doen. Voor meer informatie: Marianne Driessen, 9

10 Een vergelijking van referentiekaders taal en rekenen Het OCW-beleid is erop gericht dat vanaf augustus 2010 het Referentiekader taal en rekenen in het hele onderwijs,van primair onderwijs tot en met het hoger beroepsonderwijs, het leidende instrument wordt. Dit referentiekader wordt de standaard voor curricula, kwalificatiedossiers, (diagnostische) toetsen, examens en onderwijsleerpakketten die van nu af aan voor deze onderwijssectoren beschikbaar komen. Op verzoek van het ministerie van OCW hebben CINOP en het Freudenthalinstituut voor het mbo-veld een handzame toelichtende brochure samengesteld. Daarin wordt duidelijk wat op hoofdlijnen de overeenkomsten en verschillen zijn tussen enerzijds het Raamwerk Nederlands en het Raamwerk Rekenen/wiskunde en anderzijds het Referentiekader, de vastgestelde referentieniveaus taal en rekenen van de Expertgroep Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen. 10 Het doel van deze brochure is om de beide raamwerken, die speciaal voor het mbo-veld ontwikkeld zijn en die hun weg naar de praktijk al gevonden hebben, te vergelijken met de definitieve versie van het Referentiekader taal en rekenen (versie november 2009). CINOP CINOP is een (inter)nationaal adviesbureau op het gebied van leren, opleiden en ontwikkelen. Met 150 professionals werken wij aan oplossingen voor leer- en opleidingsvraagstukken op het snijvlak van beroepsonderwijs en arbeidsmarkt. Dit doen wij voor onderwijsinstellingen, ministeries, overheden, de Europese commissie, platform- en koepelorganisaties, brancheorganisaties, opleidingsfondsen, sociale partners en het bedrijfsleven. Daarbij is onze dienstverlening net zo breed als de vraag van onze klanten: van beleidsontwikkeling tot training op de werkvloer. Van meerjarig projectmanagement tot het ontwikkelen van innovatieve ideeën. Maar altijd met het concept van een leven lang leren als rode draad in ons werk.

11 Wat taal betreft De conclusie van deze contrastieve analyse is voor het onderdeel taal dat de vier niveaus van het Referentiekader taal (1F-2F-3F- 4F) in grote lijnen overeen komen met vier niveaus in het Raamwerk Nederlands: A2 -B1-B2-C1: Niveauvergelijking Referentiekader taal Raamwerk Nederlands Niveaus Referentiekader taal 1F 2F 3F 4F Niveaus Raamwerk Nederlands A1 A2 B1 B2 C1 C2 Rekenen Wat rekenen betreft ligt het ingewikkelder. Zowel het Referentiekader Rekenen als het Raamwerk rekenen/ wiskunde verdelen de inhouden en vaardigheden van het domein rekenen/wiskunde over vier subdomeinen. Deze vier subdomeinen zijn echter verschillend gekozen. In het mbo geldt daarom : om een vertaling te kunnen maken van de reken/wiskundeprofielen (gebaseerd op het Raamwerk) naar de referentieniveaus 2F en 3F, is meer informatie nodig over de onderliggende deelvaardigheden die voorkomen in het beroep. Hoe die vergelijking gemaakt kan worden, is te lezen in de brochure. Informatie: Voor taal Christel Kuijpers, en Marianne Driessen, Voor rekenen Rinske Stelwagen, 11 De brochure wordt verspreid via het Steunpunt Taal en Rekenen, home/kaders-en-regels/referentiekader

12 12 DE TAALBRIEF Pettelaarpark 1 Postbus BP s-hertogenbosch Tel.: +31 (0)

Aan het werk voor studenten met dyslexie. Screening en begeleiding van studenten met dyslexie, implementatie van dyslexiebeleid op de mbo-instelling

Aan het werk voor studenten met dyslexie. Screening en begeleiding van studenten met dyslexie, implementatie van dyslexiebeleid op de mbo-instelling Aan het werk voor studenten met dyslexie Screening en begeleiding van studenten met dyslexie, implementatie van dyslexiebeleid op de mbo-instelling Hoe kunnen we werken aan goede begeleiding tijdens de

Nadere informatie

Taal en rekenen. in de volwasseneneducatie ABC. Standaarden en eindtermen ve 30% en rekenen

Taal en rekenen. in de volwasseneneducatie ABC. Standaarden en eindtermen ve 30% en rekenen 2F Taal en rekenen abc ABC taal 1FHandreiking Standaarden en eindtermen ve in de volwasseneneducatie 30% en rekenen 75 Taal en rekenen in de volwasseneneducatie In opdracht van het ministerie van OCW heeft

Nadere informatie

Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen. Korte versie

Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen. Korte versie Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen Korte versie Colofon Titel Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen Auteur Christel Kuijpers en

Nadere informatie

Inhoud educatie-opleidingen, toetsing en certificering

Inhoud educatie-opleidingen, toetsing en certificering Inhoud educatie-opleidingen, toetsing en certificering In iedere FAQ-lijst vindt u eerst de lijst met vragen, zodat u de voor u interessante vragen en antwoorden op de pagina s hierna makkelijk terug kunt

Nadere informatie

Aanvalsplan laaggeletterdheid en de toekomst van de volwasseneneducatie

Aanvalsplan laaggeletterdheid en de toekomst van de volwasseneneducatie Aanvalsplan laaggeletterdheid en de toekomst van de volwasseneneducatie Ina den Hollander Weert, 19 mei 2011 Kenniscirkel Leven Lang Leren Brabantse en Limburgse bibliotheken Wat is laaggeletterdheid?

Nadere informatie

inburgering geestelijke bedienaren inburgering geestelijke bedienaren informatiebrochure over de wet inburgering

inburgering geestelijke bedienaren inburgering geestelijke bedienaren informatiebrochure over de wet inburgering inburgering geestelijke bedienaren informatiebrochure over de wet inburgering Inhoud Waarom moet u inburgeren? Waarom moet u inburgeren 3 In Nederland wonen mensen uit veel verschillende landen. Wie moet

Nadere informatie

Inburgering geestelijke bedienaren. Informatiebrochure over de wet inburgering

Inburgering geestelijke bedienaren. Informatiebrochure over de wet inburgering Inburgering geestelijke bedienaren Informatiebrochure over de wet inburgering Waarom moet u inburgeren? In Nederland wonen mensen uit veel verschillende landen. De Nederlandse regering wil graag dat al

Nadere informatie

Inhoud educatie-opleidingen, toetsing en certificering

Inhoud educatie-opleidingen, toetsing en certificering Inhoud educatie-opleidingen, toetsing en certificering In iedere FAQ-lijst vindt u eerst de lijst met vragen, zodat u de voor u interessante vragen en antwoorden op de pagina s hierna makkelijk terug kunt

Nadere informatie

Joanne van Emmerik & Marianne Driessen 24 mei 2012 VAN MBO NAAR HBO?

Joanne van Emmerik & Marianne Driessen 24 mei 2012 VAN MBO NAAR HBO? Joanne van Emmerik & Marianne Driessen 24 mei 2012 KANSRIJKE DOORSTROOM VAN MBO NAAR HBO? Inhoud Achtergrond onderzoek Methode Versant Pro Speaking & Writing Resultaten Discussie De cijfers: instroom in

Nadere informatie

toetsresultaten vmbo en mbo in de regio Den Haag oktober 2011

toetsresultaten vmbo en mbo in de regio Den Haag oktober 2011 TAAL EN REKENEN VAN BELANG toetsresultaten vmbo en mbo in de regio Den Haag oktober 2011 INHOUD Inleiding... 5 Hoofdstuk 1 Resultaten VMBO in de regio Den Haag... 7 1.1 Totaal overzicht van de afgenomen

Nadere informatie

Rekenen en gecijferdheid in het MBO

Rekenen en gecijferdheid in het MBO Rekenen en gecijferdheid in het MBO Waarom, wat en hoe? Landelijke bijeenkomst Clusters Zorg & AG, Welzijn, Cultuur en Onderwijs Beelden van rekenen Trends Taal en Rekenen Eind 20 e eeuw Verbreding onderwijsprogramma

Nadere informatie

Servicedocument wijziging regelgeving Educatie

Servicedocument wijziging regelgeving Educatie Servicedocument wijziging regelgeving Educatie In het actieplan mbo Focus op vakmanschap 2011-2015 is een aantal wijzigingen van wet- en regelgeving aangekondigd over het educatiebeleid van OCW. Op 19

Nadere informatie

Product Informatie Blad - Rekentoets

Product Informatie Blad - Rekentoets Product Informatie Blad - Rekentoets PIB240-2010-Rekentoets Context In opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft de commissie Meijerink onderzoek gedaan naar wat leerlingen

Nadere informatie

Product Informatie Blad - Taaltoets

Product Informatie Blad - Taaltoets Product Informatie Blad - Taaltoets PIB150-2010-Taaltoets Context In opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft de Commissie Meijerink onderzoek gedaan naar wat leerlingen

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum Centrale examinering taal en rekenen mbo

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum Centrale examinering taal en rekenen mbo a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.minocw.nl

Nadere informatie

Taal en Rekenen - Wat gebeurt er allemaal? Btg MEI 23 april 2010. Rianne Reichardt

Taal en Rekenen - Wat gebeurt er allemaal? Btg MEI 23 april 2010. Rianne Reichardt Taal en Rekenen - Wat gebeurt er allemaal? Btg MEI 23 april 2010 Rianne Reichardt Wet- en regelgeving Taal- en rekenniveau omhoog Invoering referentiekader Meijerink Invoering centrale examinering taal

Nadere informatie

Servicedocument wijziging regelgeving Educatie

Servicedocument wijziging regelgeving Educatie Servicedocument wijziging regelgeving Educatie In het actieplan mbo Focus op vakmanschap 2011-2015 is een aantal wijzigingen van wet- en regelgeving aangekondigd over het educatiebeleid van OCW die in

Nadere informatie

Flitsbijeenkomst Steunpunt Taal en Rekenen (10 februari 2012) Handreiking Referentiekader mvt. Van Raamwerk tot Handreiking

Flitsbijeenkomst Steunpunt Taal en Rekenen (10 februari 2012) Handreiking Referentiekader mvt. Van Raamwerk tot Handreiking Flitsbijeenkomst Steunpunt Taal en Rekenen (10 februari 2012) Handreiking Referentiekader mvt Van Raamwerk tot Handreiking Hoe zat het ook alweer? Nieuwe Kwalificatieprofielen voor het mbo in 2004 Mét

Nadere informatie

logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag BVE/IenI/2006-43667

logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag BVE/IenI/2006-43667 logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Den Haag Ons kenmerk BVE/IenI/2006-43667 Onderwerp Inspectierapport 'Nederlands in het mbo' Bijlage(n) Rapport

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 DEN HAAG. laaggeletterdheid. Geachte mevrouw Arib,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 DEN HAAG. laaggeletterdheid. Geachte mevrouw Arib, De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 DEN HAAG Lange Voorhout 8 Postbus 20015 2500 EA Den Haag T 070 342 43 44 E voorlichting@rekenkamer.nl W www.rekenkamer.nl D A T U M 20

Nadere informatie

Ons kenmerk: Doorkiesnummer:

Ons kenmerk: Doorkiesnummer: Tweede Kamer Leden Vaste Kamercommissie OCW Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Woerden, 17 februari 2017 Ons kenmerk: Doorkiesnummer: 0348-75 35 72 Onderwerp: Burgerschapsvorming Uw brief van: Geachte leden

Nadere informatie

tieve En Ect Educa traj

tieve En Ect Educa traj Educatieve trajecten Educatieve trajecten In opdracht van gemeentes verzorgt het ROC Kop van Noord- Holland opleidingen voor volwassenen om participatie in de samenleving of op het werk te vergroten: de

Nadere informatie

Rekenconferentie Je kunt rekenen op de rekendocent 6 december 2011

Rekenconferentie Je kunt rekenen op de rekendocent 6 december 2011 Rekenen in het mbo: Stand van zaken regelgeving Rekenconferentie Je kunt rekenen op de rekendocent 6 december 2011 Rianne Reichardt Onderwerpen Algemene regelgeving Rekenen in het mbo Invoering referentieniveaus

Nadere informatie

Een brug van mbo naar hbo. Lezen in de doorlopende leerlijn van middelbaar beroepsonderwijs naar hoger beroepsonderwijs van 3F naar 4F

Een brug van mbo naar hbo. Lezen in de doorlopende leerlijn van middelbaar beroepsonderwijs naar hoger beroepsonderwijs van 3F naar 4F . Competentieontwikkelend leren Ronde 5 Piet Litjens Instituut voor Taalonderzoek en Taalonderwijs Amsterdam Contact: P.A.J.M.Litjens@uva.nl Een brug van mbo naar hbo. Lezen in de doorlopende leerlijn

Nadere informatie

basiscursus rekenen eerste bijeenkomst donderdag 12 januari 2012 vincent jonker

basiscursus rekenen eerste bijeenkomst donderdag 12 januari 2012 vincent jonker basiscursus rekenen eerste bijeenkomst donderdag 12 januari 2012 vincent jonker uit de krant VN voorspellen 10,1 miljard mensen in 2100 Messi faillissementen Programma in vijf bijeenkomsten 1. Referentiekader

Nadere informatie

Referentieniveaus en doorlopende leerlijnen VO-MBO. Jan van Weerden Hoofd Research POVO

Referentieniveaus en doorlopende leerlijnen VO-MBO. Jan van Weerden Hoofd Research POVO Referentieniveaus en doorlopende leerlijnen VO-MBO Jan van Weerden Hoofd Research POVO Overzicht Referentieniveaus: aanleiding Doorlopende leerlijnen DLL De diagnostische toetsen Vooronderzoek: opzet en

Nadere informatie

REKENEN IN HET MBO. Rekenles lastige opgave. Ingrid Christoffels & Annemarie Groot, Expertisecentrum Beroepsonderwijs.

REKENEN IN HET MBO. Rekenles lastige opgave. Ingrid Christoffels & Annemarie Groot, Expertisecentrum Beroepsonderwijs. REKENEN IN HET MBO Rekenles lastige opgave Auteurs Ingrid Christoffels & Annemarie Groot, Expertisecentrum Beroepsonderwijs november 2014 Voor welk beroep je ook leert, rekenen hoort erbij. Om het diploma

Nadere informatie

Subnetwerkbijeenkomsten. Oktober / November 2010

Subnetwerkbijeenkomsten. Oktober / November 2010 Subnetwerkbijeenkomsten Oktober / November 2010 Subnetwerk Zuid-West 13 oktober 2010 ROC Albeda, Rotterdam Subnetwerk Noord 20 oktober 2010 Nieuwe Buitensociëteit, Zwolle Subnetwerk Zuid-Oost 4 november

Nadere informatie

De diagnostische tussentijdse toets

De diagnostische tussentijdse toets De diagnostische tussentijdse toets Een toets om van te leren De diagnostische tussentijdse toets 1 Staatsexamens Diagnostische tussentijdse Nederlands VO als toets tweede taal Bouwen aan excellent onderwijs

Nadere informatie

IEP Eindtoets. IEP Eindtoets - informatie voor ouders. Bureau ICE De nieuwe generatie toetsen en examens

IEP Eindtoets. IEP Eindtoets - informatie voor ouders. Bureau ICE De nieuwe generatie toetsen en examens IEP Eindtoets is overzichtelijk en ziet er aantrekkelijk uit IEP Eindtoets - informatie voor ouders Bureau ICE De nieuwe generatie toetsen en examens IEP Eindtoets voor een goed beeld van uw kind Vanaf

Nadere informatie

Werving tbv Educatieve Trajecten. 19 juni 2013. Drenthe College

Werving tbv Educatieve Trajecten. 19 juni 2013. Drenthe College Werving tbv Educatieve Trajecten 19 juni 2013 Drenthe College Drenthe College - Middelgroot ROC met werkgebied: provincie Drenthe - Ca 650 medewerkers en 8300 studenten - 3 sectoren voor beroepsonderwijs

Nadere informatie

Protocol PDG en educatieve minor

Protocol PDG en educatieve minor Protocol PDG en educatieve minor 28 april 2014 Inhoud Protocol voor beoordelingen door de NVAO van de kwaliteit van de afstudeerrichtingen algemeen vormend onderwijs en beroepsgericht onderwijs, het traject

Nadere informatie

NT1 Instroom Begrippenlijst en taalverzorging: Spelling, grammatica, Semantiek en stilistiek: stijl, zinsbouw, woordkennis Lezen en schrijven

NT1 Instroom Begrippenlijst en taalverzorging: Spelling, grammatica, Semantiek en stilistiek: stijl, zinsbouw, woordkennis Lezen en schrijven TOETSEN TAAL Titel Korte omschrijving Uitgever en jaar Doelgroep Niveau Koppeling Stand. & Eindt. Context Digitaal / Instaptoets NT1 Een instaptoets voor lezen en VanDorp educatief, www. schrijven om de

Nadere informatie

IEP Eindtoets. IEP Eindtoets - informatie voor ouders. Bureau ICE De nieuwe generatie toetsen en examens

IEP Eindtoets. IEP Eindtoets - informatie voor ouders. Bureau ICE De nieuwe generatie toetsen en examens IEP Eindtoets is overzichtelijk en ziet er aantrekkelijk uit IEP Eindtoets - informatie voor ouders Bureau ICE De nieuwe generatie toetsen en examens IEP Eindtoets voor een goed beeld van uw kind Vanaf

Nadere informatie

najaar 2010 Bijeenkomst steunpunt taalenrekenenvo Freudenthal Instituut

najaar 2010 Bijeenkomst steunpunt taalenrekenenvo Freudenthal Instituut najaar 2010 Bijeenkomst steunpunt taalenrekenenvo Freudenthal Instituut Waarom? de aanleiding Wie gaat wat doen? wiskunde of schoolbreed Rol van de docent Wat ga je inzetten? materialen, ook ict Doelgroepen,

Nadere informatie

Ronde 2. Taal als instrument in de stage. Referenties. Noten. 1. Onzichtbare Taaltaken

Ronde 2. Taal als instrument in de stage. Referenties. Noten. 1. Onzichtbare Taaltaken DRIEËNTWINTIGSTE CONFERENTIE HET SCHOOLVAK NEDERLANDS en gezamenlijke methodiekontwikkeling kunnen introduceren in het beroepsonderwijs. Er ligt hier een belangrijke, niet altijd eenvoudige, maar wel heel

Nadere informatie

Naar een duurzame regionale infrastructuur voor scholing van laaggeletterden en laagopgeleiden. Festival van het Leren 2015

Naar een duurzame regionale infrastructuur voor scholing van laaggeletterden en laagopgeleiden. Festival van het Leren 2015 Naar een duurzame regionale infrastructuur voor scholing van laaggeletterden en laagopgeleiden Festival van het Leren 2015 Europese agenda Adult Learning Waarom een Europese agenda voor Adult Learning

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Taal en Rekenen. Taal terug van weggeweest Rekenprofielen bij het Albeda College CINOP op zoek naar scholen voor pilot met taalportfolio

NIEUWSBRIEF. Taal en Rekenen. Taal terug van weggeweest Rekenprofielen bij het Albeda College CINOP op zoek naar scholen voor pilot met taalportfolio NIEUWSBRIEF Taal en Rekenen 6 Keurmerken examens ook van belang voor schooltoetsen voor taal? juni 2011 Taal terug van weggeweest Rekenprofielen bij het Albeda College CINOP op zoek naar scholen voor pilot

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 31 293 Primair Onderwijs 31 289 Voortgezet Onderwijs Nr. 5 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARISSEN VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan

Nadere informatie

Enkele rekenexperts, docenten en andere betrokkenen. Rekentoetswijzercommissie voortgezet onderwijs. Expertmeeting rekentoetsen vo

Enkele rekenexperts, docenten en andere betrokkenen. Rekentoetswijzercommissie voortgezet onderwijs. Expertmeeting rekentoetsen vo Uitnodiging Aan Enkele rekenexperts, docenten en andere betrokkenen Van Rekentoetswijzercommissie voortgezet onderwijs Datum 16 maart 2011 Agenda Expertmeeting rekentoetsen vo Datum overleg 12 april 2011

Nadere informatie

Diagnostische toetsen. Doorlopende leerlijnen Taal en Rekenen. toetsen bij referentieniveaus

Diagnostische toetsen. Doorlopende leerlijnen Taal en Rekenen. toetsen bij referentieniveaus Diagnostische toetsen Doorlopende leerlijnen Taal en Rekenen toetsen bij referentieniveaus Jan.vanWeerden@cito.nl Hoofd Research PO-VO Ruud.Alers@cito.nl Manager VO Overzicht presentatie Welke toetsen

Nadere informatie

Kwaliteitsonderzoek mbo Examinering en diplomering

Kwaliteitsonderzoek mbo Examinering en diplomering RAPPORT VAN BEVINDINGEN Kwaliteitsonderzoek mbo Examinering en diplomering Gwendoline van Puttenschool Sint Eustatius, afdeling mbo Plaats : Sint Eustatius BRIN-nummer : 30GV Crebo-nummer : 92640 Datum

Nadere informatie

Aan de slag met leer- en toetsmateriaal voor volwassenen

Aan de slag met leer- en toetsmateriaal voor volwassenen Aan de slag met leer- en toetsmateriaal voor volwassenen Op weg naar opleidingen VE Wetswijziging per 1-1-2013 Opleidingen Taal en Rekenen 1F Opleidingen Taal en Rekenen 2F Noodzaak aanwezigheid professionele

Nadere informatie

Bijeenkomst Taalweb Referentieniveaus

Bijeenkomst Taalweb Referentieniveaus Referentiekader Bijeenkomst Taalweb 14-11-11 Referentieniveaus Steunpunt PO steunpuntpo@poraad.nl 030-3100940 Referentieniveaus Domeinen taalvaardigheid Mondelinge taalvaardigheid gesprekken luisteren

Nadere informatie

Algemeen vormend onderwijs, beroepsonderwijs en scholing in Nederland

Algemeen vormend onderwijs, beroepsonderwijs en scholing in Nederland Algemeen vormend onderwijs, beroepsonderwijs en scholing in Nederland 2e fase wetenschappelijk onderwijs post hoger beroepsonderwijs beroepsgerichte volwasseneneducatie OU wetenschappelijk onderwijs hoger

Nadere informatie

Visie geeft uitslag! Beroepsgerichte context in bestaande toetsen (TOA)

Visie geeft uitslag! Beroepsgerichte context in bestaande toetsen (TOA) Visie geeft uitslag! Beroepsgerichte context in bestaande toetsen (TOA) Moeten deelnemers die in 2009/2010 zijn ingeschreven voor een opleiding geëxamineerd worden volgens de referentieniveaus van Meijerink?

Nadere informatie

2. CEVO/CvE 3. Coe voor niveau 4 4. Niveau 1, 2 en 3 5. Verkenning vanuit voorbeelden vmbo

2. CEVO/CvE 3. Coe voor niveau 4 4. Niveau 1, 2 en 3 5. Verkenning vanuit voorbeelden vmbo Taal en rekenen in het mbo Op weg naar centraal ontwikkelde examens GDW kennisdelingsconferentie 16 april 2009 Jan Paul de Vries/Mia van Boxel Centraal ontwikkelde examens taal & rekenen mbo 1. Coe t&r

Nadere informatie

Actualiteit taal en rekenen mbo

Actualiteit taal en rekenen mbo Actuele ontwikkelingen Actualiteit taal en rekenen mbo Themaochtend taal en rekenen - BTG esb&i Januari 2011 Karin Lukassen Inhoud Beleid en wetgeving Implementatie: landelijk Implementatie: mbo-instellingen

Nadere informatie

Ministeriële ingreep: rekenniveau omhoog

Ministeriële ingreep: rekenniveau omhoog REKENEN IN HET MBO Rekenles lastige opgave Auteurs Ingrid Christoffels & Annemarie Groot, Expertisecentrum Beroepsonderwijs maart 2017 Voor welk beroep je ook leert, rekenen hoort erbij. Om het diploma

Nadere informatie

naar centraal ontwikkelde examens nederlandse taal en rekenen in het mbo

naar centraal ontwikkelde examens nederlandse taal en rekenen in het mbo naar centraal ontwikkelde examens nederlandse taal en rekenen in het mbo 1 2 kijk voor actuele informatie op www.steunpunttaalenrekenenmbo.nl 3 Waarom deze brochure? De mbo-instellingen maken zich op voor

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG a > Retouradres Postbus 6375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 6375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

filmpje bewindslieden (http://www.taalenrekenen.nl/)

filmpje bewindslieden (http://www.taalenrekenen.nl/) SLO oktober 2009 filmpje bewindslieden (http://www.taalenrekenen.nl/) Achtergrond Nederland heeft een goed onderwijssysteem. Maar, er is maatschappelijke zorg over de kwaliteit van het reken- en taalonderwijs.

Nadere informatie

De Taalbrug: 2F van vmbo naar mbo. De doorlopende leerlijn Nederlands

De Taalbrug: 2F van vmbo naar mbo. De doorlopende leerlijn Nederlands Hoe motiveer je docenten om mee te doen? Hoe beoordeel je de vaardigheden? Hoe maak je de beschrijvingen van het rapport Over de drempels met taal werkbaar? Hoe zorg je ervoor dat leerlingen betrokken

Nadere informatie

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN. Datum. 8 november Onderwerp. Ons kenmerk. Taaleis BSW/ RIS294999

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN. Datum. 8 november Onderwerp. Ons kenmerk. Taaleis BSW/ RIS294999 Datum 8 november 2016 BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN Onderwerp Taaleis RIS294999 De raadsleden mevrouw Van der Gaag en de heer Kapteijns hebben op 9 september 2016 een brief met daarin dertien vragen

Nadere informatie

Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid. Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven

Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid. Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven Dinsdag 30 oktober 2012 Stichting Lezen & Schrijven Stichting Lezen & Schrijven initiatief van H.K.H. Prinses

Nadere informatie

Voor een betrouwbaar bovenbouwadvies per vak

Voor een betrouwbaar bovenbouwadvies per vak Voor een betrouwbaar bovenbouwadvies per vak Beschikbaar per 1 september 2015 NIEUW TOA Profielkeuzetoets vmbo en havo Biologie, economie, natuurkunde en wiskunde Bureau ICE De nieuwe generatie toetsen

Nadere informatie

Product Informatie Blad - Taaltoets

Product Informatie Blad - Taaltoets Product Informatie Blad - Taaltoets PIB150-2010-Taaltoets Context In opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft de Commissie Meijerink onderzoek gedaan naar wat leerlingen

Nadere informatie

De Referentieniveaus Taal. BAVO Eemlanden 14 maart 2012

De Referentieniveaus Taal. BAVO Eemlanden 14 maart 2012 De Referentieniveaus Taal BAVO Eemlanden 14 maart 2012 2 Wat komt aan de orde? Aanleiding tot de referentieniveaus Wat zijn referentieniveaus? Status en ontwikkelingen rond de referentieniveaus Referentieniveaus

Nadere informatie

Nieuwe kans op extra instroom

Nieuwe kans op extra instroom Nieuwe kans op extra instroom Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn en

Nadere informatie

Kennismaken met de Referentieniveaus voor Taal en Rekenen in het primair onderwijs Suggesties voor bespreking in het team

Kennismaken met de Referentieniveaus voor Taal en Rekenen in het primair onderwijs Suggesties voor bespreking in het team Kennismaken met de Referentieniveaus voor Taal en Rekenen in het primair onderwijs Suggesties voor bespreking in het team In 2008 zijn in opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Nadere informatie

IEP Eindtoets. IEP Eindtoets - informatie voor ouders. Bureau ICE De nieuwe generatie toetsen en examens

IEP Eindtoets. IEP Eindtoets - informatie voor ouders. Bureau ICE De nieuwe generatie toetsen en examens IEP Eindtoets is overzichtelijk en ziet er aantrekkelijk uit IEP Eindtoets - informatie voor ouders Bureau ICE De nieuwe generatie toetsen en examens IEP Eindtoets voor een goed beeld van uw kind Sinds

Nadere informatie

Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst!

Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst! Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst! Taal doet meer In Utrecht wonen meer dan 15.000 volwassenen

Nadere informatie

Taal- en rekenbeleid op het Valuascollege

Taal- en rekenbeleid op het Valuascollege Taal- en rekenbeleid op het Valuascollege 1 Meer aandacht voor taal en rekenen 2 Invoering referentieniveaus 2.1 Referentiekader 2.2 Voordelen van het werken met referentieniveaus 2.3 Overzicht eindniveaus

Nadere informatie

DE ONTWIKKELING NAAR RESULTAATVERANTWOORDELIJKE TEAMS ORGANISATIEVERANDERING ZONDER BLAUWDRUK

DE ONTWIKKELING NAAR RESULTAATVERANTWOORDELIJKE TEAMS ORGANISATIEVERANDERING ZONDER BLAUWDRUK DE ONTWIKKELING NAAR RESULTAATVERANTWOORDELIJKE TEAMS ORGANISATIEVERANDERING ZONDER BLAUWDRUK Het perfecte team bestaat niet, zo blijkt uit recent onderzoek van Google naar goed functionerende teams. Een

Nadere informatie

Projectplan. 1 - Praktische gegevens Plaats Pilot Den Haag. Projectleider. Arno van Houwelingen / Peter Eskens. Deelnemende instellingen

Projectplan. 1 - Praktische gegevens Plaats Pilot Den Haag. Projectleider. Arno van Houwelingen / Peter Eskens. Deelnemende instellingen Projectplan 1 - Praktische gegevens Plaats Pilot Den Haag Projectleider Arno van Houwelingen / Peter Eskens Deelnemende instellingen Haagse Hogeschool J. Westerdijkplein - namen en adressen 75 van de deelnemende

Nadere informatie

WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR?

WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? EYE OPENER AANPAK VERGROOT KWALITEITSBEWUST WERKEN IN TEAMS ALIE KAMPHUIS, MARLOES VAN BUSSEL EN IDA BONTIUS WWW.CINOP.NL 2 WIE HOUDT UW SCHOOL EEN SPIEGEL VOOR? EYE

Nadere informatie

Ondersteuning en certificering van digitaal leren voor laagopgeleiden

Ondersteuning en certificering van digitaal leren voor laagopgeleiden Ondersteuning en certificering van digitaal leren voor laagopgeleiden Kaders voor een digitale leer- en oefenomgeving Onderzoekssamenvatting Drs. Maurice de Greef Onderzoeker, Adviseur en Trainer Artéduc

Nadere informatie

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs NEDERLAND Pre-basis onderwijs Leeftijd 2-4 Verschillend per kind, voor de leeftijd van 4 niet leerplichtig Omschrijving Peuterspeelzaal, dagopvang etc Tijd Dagelijks van 9:30 15:30 (verschilt pers school)

Nadere informatie

Maatschappelijke Ontwikkeling Ingekomen stuk D6 (PA 17 april 2013) Beleidsontwikkeling. Datum uw brief

Maatschappelijke Ontwikkeling Ingekomen stuk D6 (PA 17 april 2013) Beleidsontwikkeling. Datum uw brief Ingekomen stuk D6 (PA 17 april 2013) Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 323 59 92 E-mail gemeente@ nijmegen.nl Postadres Postbus 9105 6500

Nadere informatie

Naar een brede vakinhoudelijke richtlijn dyslexie

Naar een brede vakinhoudelijke richtlijn dyslexie INHOUD nieuwsbrief #5 Naar een brede vakinhoudelijke richtlijn dyslexie Invulling zorgniveau 2 en 3 bij vermoeden EED Rekenvoorbeeld bij Handreiking Tariefopbouw Dyslexiezorg Nieuw: Protocol Dyslexie mbo

Nadere informatie

de ER-zorgroute en. 4 november 2015

de ER-zorgroute en. 4 november 2015 de ER-zorgroute en. 4 november 2015 Rinske Stelwagen & Teun Hommersom de ER-zorgroute en. wie zijn wij het dossier: de rekendocent de rekendocent en/of slb-er de rekenspecialist EduArte de Team-Examen-Commissie

Nadere informatie

Oplegvel Collegebesluit

Oplegvel Collegebesluit Oplegvel Collegebesluit Onderwerp Beleid Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) 2013 en 2014 Portefeuille J. Nieuwenburg Auteur Mevr. J. van der Meer Telefoon 5115091 E-mail: jmeer@haarlem.nl SZ/JOS Reg.nr.2012/486546

Nadere informatie

Het referentiekader rekenen. Netwerk Rekenen MBO 4 november 2009

Het referentiekader rekenen. Netwerk Rekenen MBO 4 november 2009 Het referentiekader rekenen Netwerk Rekenen MBO 4 november 2009 m.wijers@fi.uu.nl Overzicht Achtergrond bij referentiekader Inhoud 2F, 3F en mbo Rekenen in de opleiding Achtergronden bij referentiekader

Nadere informatie

Lesprogramma s voor pedagogische inzet van vechtsport in het onderwijs

Lesprogramma s voor pedagogische inzet van vechtsport in het onderwijs Respons Lesprogramma s voor pedagogische inzet van vechtsport in het onderwijs Respons; flexible and positive Respons Respons omvat een pakket van diensten en producten om onderwijs en vechtsport met elkaar

Nadere informatie

Aan de slag met leer- en toetsmateriaal voor volwassenen

Aan de slag met leer- en toetsmateriaal voor volwassenen Aan de slag met leer- en toetsmateriaal voor volwassenen Op weg naar opleidingen VE Wetswijziging per 1-1-2013 Opleidingen Taal en Rekenen 1F Opleidingen Taal en Rekenen 2F Noodzaak aanwezigheid professionele

Nadere informatie

Leren in het platte vlak: taalonderwijs van punten langs lijnen naar ruimte

Leren in het platte vlak: taalonderwijs van punten langs lijnen naar ruimte 10/5/10 1 Leren in het platte vlak: taalonderwijs van punten langs lijnen naar ruimte NDN-lenteconferentie 2010: Kwaliteitszorg voor taal door leerlijnen, Antwerpen, 7 mei 2010 Kees de Glopper Expertisecentrum

Nadere informatie

Cursussen voor volwassenen

Cursussen voor volwassenen Groningen Drenthe Overijssel 26 2014-2015 Cursussen voor volwassenen www.alfa-college.nl U volgt uw cursus bij het Alfa-college Het Alfa-college is het regionaal opleidingen centrum voor Noorden Oost-Nederland,

Nadere informatie

TOETSEN EN BEOORDELEN NT2. LOWAN-dag

TOETSEN EN BEOORDELEN NT2. LOWAN-dag TOETSEN EN BEOORDELEN NT2 LOWAN-dag 10-4-2017 DOEL VAN DE WORKSHOP Informatie geven over toetsing en beoordeling op de ISK Leiden en algemene informatie over een aantal toetsinstrumenten Samen beoordelen

Nadere informatie

Matrix. Consequenties regelgeving Nederlandse taal en rekenen. voor EVC-kandidaat

Matrix. Consequenties regelgeving Nederlandse taal en rekenen. voor EVC-kandidaat Matrix Consequenties regelgeving Nederlandse taal en rekenen voor EVC-kandidaat Inleiding Op 1 augustus 2010 is de wet Referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen van kracht gegaan, waarmee een gemeenschappelijke

Nadere informatie

Workshop scan Studiesucces met dyslexie en dyscalculie in het mbo

Workshop scan Studiesucces met dyslexie en dyscalculie in het mbo Workshop scan Studiesucces met dyslexie en dyscalculie in het mbo Linda Sontag, Zeger van Hoffen 5 en 7 juni 2012 Inhoud workshop Achtergrondinformatie Opbouw en inhoud van de scan Werkwijze voor deelname

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Bijeenkomst Instruct

Bijeenkomst Instruct Nederlands, Engels en rekenen mbo - actualiteit Bijeenkomst Instruct Woensdag 10 december Hilversum Alet van Leeuwen Onderwerpen rol en taak Steunpunt invoeringsjaren (centrale) examens en diploma eisen

Nadere informatie

vakkundig onderwijs vakkundig onderwijs Ze kunnen niet meer rekenen. Wat moet het MBO daar mee? MBO bestaat uit ROC s en AOC s Beginsituatie MBO

vakkundig onderwijs vakkundig onderwijs Ze kunnen niet meer rekenen. Wat moet het MBO daar mee? MBO bestaat uit ROC s en AOC s Beginsituatie MBO vakkundig onderwijs Ze kunnen niet meer rekenen. Wat moet het MBO daar mee? Kees Corbet beleidsmedewerker projectleider Rekenen vakkundig onderwijs studenten 24.000 medewerkers 2300 domeinen 4 opleidingen

Nadere informatie

PROFIEL. Adviseur Onderwijs HAS Hogeschool

PROFIEL. Adviseur Onderwijs HAS Hogeschool PROFIEL Adviseur Onderwijs HAS Hogeschool 1. De organisatie Dit profiel wordt gebruikt om potentiële kandidaten in het kort te informeren over de functie Adviseur Onderwijs, HAS Hogeschool en haar context.

Nadere informatie

Nieuwe ronde Regionaal investeringsfonds mbo

Nieuwe ronde Regionaal investeringsfonds mbo Nieuwe ronde Regionaal investeringsfonds mbo Voor zowel studenten als werkgevers is het belangrijk dat een beroepsopleiding goed aansluit op de arbeidsmarkt. Daarom werken steeds meer scholen en bedrijven

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Samenwerken aan LOB Jongeren beter toerusten voor het maken van passende keuzes in de eigen loopbaan door bewust

Nadere informatie

De diagnostische tussentijdse toets

De diagnostische tussentijdse toets De diagnostische tussentijdse toets Een toets om van te leren De diagnostische tussentijdse toets 1 Staatsexamens Diagnostische tussentijdse Nederlands VO als toets tweede taal Bouwen aan excellent onderwijs

Nadere informatie

Regionaal Programma volwassenen Educatie 2018

Regionaal Programma volwassenen Educatie 2018 Regionaal Programma volwassenen Educatie 2018 Augustus 2017 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Laaggeletterdheid en educatie 2.1 Afbakening Wet educatie en beroepsonderwijs 2.2 Doelgroep 2.3 Formeel en non-formeel

Nadere informatie

Product Informatie Blad - Taaltoets

Product Informatie Blad - Taaltoets Product Informatie Blad - Taaltoets PIB150-2010-Taaltoets Context In opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft de Commissie Meijerink onderzoek gedaan naar wat leerlingen

Nadere informatie

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan: penvoerders opleidingsscholen en contactpersonen lerarenopleidingen Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze

Nadere informatie

Rotterdam, februari 2013 Betreft: Verandering invoering nieuwe eisen m.b.t. Nederlands en rekenen. Geachte ouders/verzorgers en leerlingen,

Rotterdam, februari 2013 Betreft: Verandering invoering nieuwe eisen m.b.t. Nederlands en rekenen. Geachte ouders/verzorgers en leerlingen, Postbus 57613 3008 BP Rotterdam Aan de ouders/verzorgers en leerlingen van CSG Calvijn Rotterdam, februari 2013 Betreft: Verandering invoering nieuwe eisen m.b.t. Nederlands en rekenen Bezoekadres Centrale

Nadere informatie

Beroepsproduct Project Wetenschap en technologie op de basisschool

Beroepsproduct Project Wetenschap en technologie op de basisschool Beroepsproduct Project Wetenschap en technologie op de basisschool In dit beroepsproduct ontwerp je onderwijs op het gebied van Wetenschap en technologie voor de basisschool. Uitgangspunt bij je onderwijsontwerp

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

Certificeren van rekendocenten

Certificeren van rekendocenten Certificeren van rekendocenten Bij de ROC s is een grote behoefte aan goed gekwalificeerde rekendocenten. Hiervoor worden verschillende cursussen, scholingen en workshops aangeboden die kunnen leiden tot

Nadere informatie

1 TOA: Digitaal webbased toetssysteem voor Taal en Rekenen

1 TOA: Digitaal webbased toetssysteem voor Taal en Rekenen KWALITEIT IN TOETSEN EN EXAMENS TOA Digitaal webbased toetssysteem voor Taal en Rekenen Compleet leerlingvolgsysteem voor Taal en Rekenen in het voortgezet onderwijs 1 TOA: Digitaal webbased toetssysteem

Nadere informatie

Protocol Ernstige RekenWiskunde- problemen en Dyscalculie Elde College (in het VO wordt meestal alleen gesproken over rekenen). Esumrt.

Protocol Ernstige RekenWiskunde- problemen en Dyscalculie Elde College (in het VO wordt meestal alleen gesproken over rekenen). Esumrt. Protocol Ernstige RekenWiskunde- problemen en Dyscalculie Elde College (in het VO wordt meestal alleen gesproken over rekenen). Esumrt.2014 Inleiding Rekenen moet, ook in het VO, een aparte plek krijgen.

Nadere informatie

Mbo, toets je taal! Taalvaardigheid Nederlands beoordelen in competentiegericht onderwijs

Mbo, toets je taal! Taalvaardigheid Nederlands beoordelen in competentiegericht onderwijs . Competentieleren Hajer, M. & T. Meestringa (2004). Handboek taalgericht vakonderwijs. Bussum: Coutinho. Ministerie van OC&W (2004). Van A tot Z betrokken. Aanvalsplan Laaggeletterdheid 2006-2010 (http://taalinmbo.kennisnet.nl/bronnen/aanvalsplan).

Nadere informatie

Actuele ontwikkelingen

Actuele ontwikkelingen Actuele ontwikkelingen Op weg met de instellingsexamens taal Regiobijeenkomst op weg met de instellingsexamens taal Alet van Leeuwen Steunpunt taal en rekenen mbo Rol Steunpunt taal en rekenen mbo onderwijsinstellingen

Nadere informatie

Het inburgeringsexamen

Het inburgeringsexamen Het inburgeringsexamen Als gevolg van de Nieuwe Wet Inburgering zijn zowel de oud- als de nieuwkomers niet alleen verplicht een inburgeringsprogramma te volgen, ze moeten op het inburgeringsexamen ook

Nadere informatie

Onderwerp Vooronderzoek en vrije afnames van diagnostische toetsen taal en rekenen Resultaten mbo. Kenmerk. Datum november 2009

Onderwerp Vooronderzoek en vrije afnames van diagnostische toetsen taal en rekenen Resultaten mbo. Kenmerk. Datum november 2009 Onderwerp Vooronderzoek en vrije afnames van diagnostische toetsen taal en rekenen Resultaten mbo Kenmerk Datum november 2009 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling / KvK 09103470 1 Inleiding

Nadere informatie