Raakvlakmanagement. Database helpt bij afstemming deelcontracten in groot project

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Raakvlakmanagement. Database helpt bij afstemming deelcontracten in groot project"

Transcriptie

1 Database helpt bij afstemming deelcontracten in groot project Raakvlakmanagement Het opknippen van grote infraprojecten in meerdere uitvoeringscontracten brengt het risico met zich mee dat de projectdelen vervolgens niet goed op elkaar aansluiten. De opdrachtgever of manager van het projectconsortium is er verantwoordelijk voor dat die aansluitingen wel goed zijn. Hij dient de verschillende contractpartijen elk zo aan te sturen dat zij de werkzaamheden op de raakvlakken van hun projectdelen goed op elkaar afstemmen, zodat het integrale projectresultaat conform de afspraken gerealiseerd wordt. Met de inzet van raakvlakmanagement kunnen deze risico s op aansluitingsproblemen en daarmee projectvertraging, extra kosten en verlies aan projectperformance verminderd en beheerst worden. Ingenieursbureau Movares heeft hiervoor een aanpak en gereedschap ontwikkeld. Veel grote infraprojecten, zoals de lightrailverbinding RijnGouwelijn-Oost, worden opgeknipt in een aantal kleinere contracten. Redenen daarvoor zijn bijvoorbeeld de noodzaak of wenselijkheid om alvast een deel van het projectresultaat in gebruik te nemen of specifieke projectonderdelen die door gespecialiseerde firma s gerealiseerd moeten worden (zie verder kader 1). Hierdoor ontstaan binnen het project interne raakvlakken, waarbij per raakvlak twee contractpartijen betrokken zijn. Daarnaast vormen zich externe technische raakvlakken tussen de projectdelen en de omgeving. In dit artikel ga ik eerst in op de projectrisico s die ontstaan door het opknippen van een project in meerdere contracten en hoe deze beheerst kunnen worden door raakvlakmanagement. Vervolgens beschrijf ik aan de hand van voorbeelden uit het project RijnGouwelijn-Oost hoe de raakvlakken geïdentificeerd en de raakvlakeisen geformuleerd en beheerst kunnen worden. Hiertoe is binnen ingenieursbureau Movares een Raakvlak Database ontwikkeld met gegevens over verschillende raakvlakken en het aantal en de ernst van de risico s die zich daarop kunnen voordoen. Deze Raakvlak Database (Interface Database) kan eenvoudig ook bij andere projecten worden ingezet (zie kader 2). auteur Frits Couwenberg senior consultant bij ingenieursbureau Movares. Hij was de afgelopen tien jaar raakvlakmanager bij diverse projecten waaronder de HSL-Zuid, de Portugese Hogesnelheidslijnen, de Hoekse Lijn en de RijnGouwelijn-Oost. Grote risico s bij opknippen Bij het opknippen van grote projecten (met name in design&construct-contracten,) kan het volgende fout gaan: - Het knippen blijkt op een verkeerde plaats te zijn gedaan, waardoor complexe deelprojecten ontstaan waarvan de raakvlakken met andere deelprojecten moeilijk te realiseren en te testen zijn. - De projectdelen zijn vóór de contractering niet of onvoldoende uitgewerkt op de raakvlakken met andere deelprojecten. Dit leidt tijdens integratietesten vaak tot extra werk en soms zelfs tot een gedeeltelijk herontwerp. - een wijziging in één contract leidt tot wijzigingen in andere contracten. Als dat niet tijdig wordt onderkend kunnen andere contracten pas in een laat stadium alsnog worden aangepast. - In de deelcontracten wordt niet duidelijk aangegeven dat de aannemers geacht worden samen te werken aan de raakvlakken en deze gezamenlijk te testen. Vaak blijkt dan pas tegen het einde van het project dat dit alsnog nodig is. 6 IPMA Projectie Magazine

2 Telkens leiden deze problemen tot een grote kans op vertraging, extra kosten en mindere kwaliteit/performance van het totale project. Zo ontstond bij de afstemming van twee contracten binnen het project HSL-Zuid verschil van mening tussen de aannemers over de planning van hun deel van de onderbouw. Dit had uiteindelijk tot gevolg dat de opdrachtgever extra kosten kreeg toegeschoven omdat die afstemming tussen de aannemers niet van tevoren was opgelegd. Kortom, raakvlakproblemen vormen een ernstige bedreiging voor de aansturing en de kwaliteit van het project als geheel. Het is dan ook van cruciaal belang om de risico s op deze problemen beheersbaar te maken door het managen van de raakvlakken. Risicobeheersing Zoals gezegd, leidt iedere knip in het project tot raakvlakken. De opdrachtgever en stakeholders stellen echter geen eisen aan die raakvlakken zolang deze niet van invloed zijn op de invulling van hun klanteisen. Er worden hooguit wat eisen gesteld aan de raakvlakken met de omgeving. Toch moeten die eisen gesteld worden, zowel projectintern (tussen de diverse contracten binnen het project) als projectextern (tussen het project en de omgeving). Het is belangrijk om zich hierbij te blijven realiseren dat de raakvlakken hofleveranciers zijn van projectrisico s. Met name de eis dat de prestaties van het project over de raakvlakken heen (bij een nieuwe spoorlijn voorbeeld de totale reistijd tussen begin- en eindpunt) niet worden beperkt door de tussenliggende contractgrenzen, is lastig en leidt tot diverse projectrisico s. Naast een nauwkeurige omschrijving van de inhoud van elk contract dient voor elke aannemer dan ook zorgvuldig te worden vastgelegd aan welke raakvlakeisen hij dient te voldoen. Alleen op die manier kan de aansluiting van dat contract met de overige contracten vlekkeloos werken. De opdrachtgever en zijn ingenieursbureau dienen daarom de beheersing van de raakvlakken zorgvuldig in te richten. Dat houdt in dat aan opdrachtgeverzijde iemand binnen het project verantwoordelijk moet zijn voor het aansturen van het proces rond de raakvlakken: de raakvlakmanager. Deze stelt een raakvlakplan op, draagt bij aan het contracteringsplan en heeft tools voor de beheersing van de raakvlakken tijdens de gehele doorlooptijd van het project. Ook wordt hij ingeschakeld bij wijzigingsvoorstellen, want een wijziging in één contract kan immers leiden tot wijzigingen in een aantal van de andere contracten. RijnGouwelijn-Oost De eerste fase van de RijnGouwelijn-Oost (RGL-O) loopt van NS-station Gouda tot en met Alphen aan den Rijn. De tramlijn krijgt op die route acht haltes in Gouda, Waddinxveen, Boskoop en Alphen. Opdrachtgever voor dit project is de Provincie Zuid-Holland die het ontwerp en de realisatie van de infra op het gedeelte Gouda- Alphen (bestaand spoor) heeft opgedragen aan ProRail, met ondersteuning vanuit ingenieursbureau Movares. Het grootste deel van het project wordt gerealiseerd met design & construct-contracten, waarbij de aannemers > 1. Waarom projecten opknippen? De verdeling van een project over meerdere contracten wordt vooral toegepast als: - het project een lange doorlooptijd heeft en tussentijds inzetbare delen kunnen worden opgeleverd (zo kan het gedeelte Gouda-Alphen al in gebruik worden genomen terwijl het deel vanaf Alphen richting Leiden nog niet gereed is); - het project specifieke onderdelen kent waarvoor een bepaald type aannemer nodig is (beveiligingssystemen of de afbouw van de haltes); - het project te groot is om bij één aannemerspartij neer te leggen (het aantal mogelijke aannemers neemt af naarmate de omvang van het project toeneemt); - de eisen aan de latere onderdelen nog niet beschikbaar zijn (de eisen aan de afbouw van de haltes zijn nog niet definitief, terwijl de ruwbouw van een aantal perrons al in uitvoering is). Figuur 1: De contracten voor het gedeelte Gouda-Alphen van de RijnGouwelijn IPMA Projectie Magazine 7

3 > dus relatief grote vrijheden hebben in de wijze waarop ze aan de gestelde eisen voldoen. Binnen deze fase van de RijnGouwelijn werden een aantal contracten gedefinieerd, zoals in figuur 1 is geschetst. In het project wordt intensief met Systems Engineering gewerkt, maar ook voor anders aangepakte projecten blijft het managen van de raakvlakken vergelijkbaar en risicovol. Managen van raakvlakken In het project RijnGouwelijn worden, net als bij andere projecten, een groot aantal eisen geformuleerd. Per aan te besteden contract is een deelverzameling van die eisen van toepassing. In eerste instantie zijn hier geen raakvlakeisen bij, omdat die pas bepaald kunnen worden als er een opdeling in contracten is. Die raakvlakeisen hebben dan steeds betrekking hebben op twee verschillende contracten die via het raakvlak van elkaar afhankelijk zijn. Zodra er meer dan twee contracten of een groter aantal systemen of objecten zijn, is het handmatig actueel houden van de raakvlakeisen niet goed meer mogelijk. Daarom is binnen Movares een Raakvlak Database ontwikkeld door systems engineeringdeskundige Hans Ekelmans, met ondersteuning door Marcel van de Ven, Arjen Boon en Jantine Westerhuis. Hierin kunnen vanuit een algemene formulering van ieder raakvlak (bijvoorbeeld De bovenleiding in het eerste contract dient vlekkeloos aan te sluiten op die in het tweede contract ) de verplichtingen van beide raakvlakpartijen worden opgesteld. Vanuit deze verplichtingen worden dan SMART-geformuleerde eisen per contract gedefinieerd. Bij het opstellen van de raakvlakeisen zijn twee zaken cruciaal: álle raakvlakken dienen te worden geïdentificeerd en de eisen dienen zo te worden geformuleerd dat de eerste aannemer al aan zijn helft van de raakvlakeis kan voldoen nog voordat er een tweede partij is. Raakvlak matrices Voor het compleet krijgen van alle raakvlakken wordt uitgegaan van een objectenboom per contract (steeds afgeleid uit de overall objectenboom voor het project). Verder wordt gebruikgemaakt van zogenoemde raakvlak- C11 - C3A Rijn GouweLijn Oost Bestaand (C11) Aanlanding Gouda (KL-C11) K&L (KL-1-C11) K&L ProRail (KL-2-C11) K&L derden (DR-C11) Draagsysteem (DR-3-C11) Overwegen/-paden (DR-2-C11) Kunstwerken (DR-2.1-C11) Spoordragend (DR-1-C11) Baan (DR-1.2-C11) Baanlichaam (DR-1.3-C11) Baanvoorziening (BB-C11) Beheersing- en beveiliging-systeem (BB-1-C11) Treindetectie (BB-1.1-C11) ES-lassen (TRA-C11) Transfersysteem (TRA-1-C11) Halte lightrail (TRA-1.1-C11) Civiel light rail (GL-C11) Geleiding-systeem (GL-2-C11) Wissel / Kruisingen (GL-1-C11) Spoor/Tak (GL-3-C11) Wisselverwarm-ing en monitoring (EV-C11) Energie- en nutssysteem (EV-4-C11) Nuts-voorzieningen (EV-1-C11) Bovenleiding (EV-1.2-C11) Bovenleiding-systeem (EV-1.1-C11) Draagconstructie (EV-2-C11) Tractieinstallatie (EV-2.2-C11) OS/SS Rijn GouweLijn Oost Bestaand (C3A) BeveiligingK&L ProRail (BB-C3A) Beheersing- en beveiliging-systeem (BB-4-C3A) VPT (BB-1-C3A) Treindetectie (BB-1.2-C3A) Overige detectie (BB-1.1-C3A) ES-lassen (BB-2-C3A) Trein-beïnvloeding (BB-2.2-C3A) Seinen (BB-2.1-C3A) ATB (BB-3-C3A) Interlocking en monitoring (KL-C3A) K&L (KL-1-C3A) K&L ProRail (KL-2-C3A) K&L derden (DR-C3A) Draagsysteem (DR-3-C3A) Overwegen/-paden (EV-C3A) Energie- en nutssysteem (EV-3-C3A) Voeding TBB (EV-5-C3A) Retoursysteem (COM-C3A) Communicatie systeem (COM-1-C3A) Datatransport (COM-1.1-C3A) ATM Netwerk Figuur 2: Deel van een N2-matrix met de raakvlakken tussen de contracten C11 en C3A. 8 IPMA Projectie Magazine

4 matrices ofwel N2-matrices. Daarin staan langs de horizontale en verticale as de objectenbomen van twee elkaar rakende contracten. In elke cel van zo n matrix wordt aangegeven of twee objecten met elkaar een raakvlak hebben en is een identificatienummer van dat raakvlak opgenomen. In figuur 2 is een deel van zo n raakvlakmatrix afgebeeld. Het invullen van zo n raakvlakmatrix gebeurt op basis van kennis en ervaring van zowel specialisten van de klant als onze eigen deskundigen. Als afgeleide van de raakvlakmatrices wordt voor elke raakvlakeis allereerst in gewoon Nederlands geformuleerd wat er op dat raakvlak moet gebeuren. Bijvoorbeeld: De locaties van de funderingen van de geluidsschermen tussen Gouda en Alphen dienen te worden afgestemd met de kabels en leidingen die opgenomen zijn in het beveiligingscontract tussen Gouda en Alphen. Daaruit worden voor de beide raakvlakpartijen (in gewoon Nederlands geformuleerde) verplichtingen afgeleid, zoals: De aannemer voor de geluidsschermen moet bij de plaatsing van de funderingen een afstand van minimaal Y meter vanaf het spoor vrijhouden. En de aannemer van de beveiliging heeft als verplichting om zijn kabels niet verder dan Y meter uit het spoor te leggen. Derde stap is het SMART-formuleren van de eisen die deel uit gaan maken van de contracten met de aannemers. In het contract voor de geluidsschermen zal worden opgenomen dat: De funderingen van de geluidsschermen binnen een strook van Y tot Z meter uit het hart van het naastgelegen spoor gerealiseerd dienen te worden. In het beveiligingscontract zal worden opgenomen: De kabels en leidingen in de lengterichting van het spoor dienen binnen een zone tussen X en Y meter uit het hart van het dichtstbijzijnde spoor te worden gelegd. Op deze manier worden de raakvlakeisen ontkoppeld zodat beide aannemers hun eigen deel kunnen realiseren en ze samen tot een werkend raakvlak komen. Een dergelijke ontkoppeling van eisen blijkt ook uit de eisen aan de raakvlakken in de lengterichting van het spoor. Daar wordt bijvoorbeeld van de eerste aannemer gevraagd om de nieuwe bovenleiding te bouwen tot aan kilometer X en daar een tijdelijke afspanning te realiseren. Van de tweede aannemer wordt gevraagd om vanaf kilometer X te bouwen, waarbij hij moet aansluiten op de reeds aanwezige bovenleiding en de tijdelijke afspanning moet verwijderen. Op die manier wordt voorkomen dat door bijvoorbeeld geringe verschillen in de hoogte van de bovenleiding bij kilometer X een sprongetje in de bovenleiding komt. Complexe raakvlakken Bij meer complexe raakvlakken, zoals de koppeling van twee beveiligingssystemen, is een dergelijke aanpak niet mogelijk. Dan dienen de aannemers samen de invulling van het raakvlak uit te werken. Zij spreken wie welk deel van dat raakvlak realiseert, hoe elk deel getest kan worden en hoe beide delen samen worden getest. Ook Project: Rijn Gouwelijn Oost Bestaand Interface Control Form (ICF) Raakvlak tussen contracten: en Ingediend door: Ingediend op: Interface Control Form, versie van 6/12/ ICF Documentcode: Revisienummer: Revisiedatum: Status ICF: Raakvlaktype: Raakvlakdefinitie: Interfacemanager: Raakvlakpartner 1: Verantwoordelijkheden (Partner 1): Xxxx Handtekening voor de definitie fase en de toewijzing van de verantwoordelijkheden: Raakvlakpartner 2: Verantwoordelijkheden (Partner 2): Xxxx Handtekening voor de definitie fase en de toewijzing van de verantwoordelijkheden: XXXX Oplevermomenten waarop overeenstemming moet zijn bereikt: Planning: Gereed Definitie: Specificatie: Geaccepteerd: Verificatie integratie check: Opmerkingen en/of acties: Bijlagen bij deze ICF: Referentie: Handtekening ter bevestiging van de afgeronde verheldering, uitwerking en succesvolle afronding van het raakvlak: Raakvlakpartner 1: Raakvlakpartner 2 Opdrachtgever Figuur 3: Het Interface Control Form. moet worden afgesproken hoe aangetoond wordt dat het raakvlak niet leidt tot een lagere prestatie van het totale project. Als de tweede partij nog niet gekozen is, dient diens rol tijdelijk ingevuld te worden door een vertegenwoordiger van de opdrachtgever. Dat proces wordt geleid door de raakvlakmanager, namens de opdrachtgever. Hij kan dan de prestatie van het raakvlak bewaken en waar nodig besluiten nemen over de juiste uitwerkingsrichting. Bij de uitwerking van complexe raakvlakken wordt gebruikgemaakt van een zogenoemd Interface Control Form (ICF). Hierin is opgenomen welke informatie en documenten opgesteld en uitgewerkt moeten worden. Ook kan daarin worden vastgelegd hoe de interface stapsgewijs wordt getoetst. Verder wordt op dat formulier de voortgang van het raakvlakontwerp gevolgd en bevestigen beide raakvlakpartijen schriftelijk dat een bepaalde ontwerpstap succesvol is uitgevoerd. Een deel van de informatie op het ICF is afkomstig uit de Raakvlak Database, waarin een link is opgenomen naar het ICF (zie figuur 3). > IPMA Projectie Magazine 9

5 2. Gereedschap voor raakvlakmanagement > Ten behoeve van het raakvlakmanagement is bij Movares een tool ontwikkeld waarmee de raakvlakken op gestructureerde wijze geïdentificeerd, geformuleerd en beheerst kunnen worden. De essentie van de tool is een database, met behulp waarvan zowel de projectinterne als projectexterne raakvlakken van contracten gemanaged kunnen worden en desgewenst ook de raakvlakken tussen meerdere projecten. In de Raakvlak Database wordt aangegeven welke objecten deel uitmaken van het project (of de projecten), hoe per contract de objectenboom eruitziet en welke objecten elkaar raken (fysiek en/of functioneel). Verder is opgenomen welke objecteisen aan weerszijde van de raakvlakken gesteld worden en hoe deze geverifieerd dienen te worden. Tot de uitvoer van deze database behoren overzichten van de objectenbomen per contract, zogenoemde N2-matrixen (schema s in spreadsheetvorm waarin zichtbaar is welke objecten elkaar raken), raakvlakoverzichten per contract en de eisen per raakvlak. Ook bevat de database gegevens voor het bijhouden van de voortgang in ontwerp, uitvoering en test van de raakvlakken. Door de schematische en flexibele opbouw van dit gereedschap, kunnen snel wijzigingen worden doorgevoerd. Bijvoorbeeld als besloten wordt om een klein contract onder te brengen in een groter contract of als een niet eerder onderkend raakvlak alsnog wordt toegevoegd. Raakvlak Database De Raakvlak Database heeft als startpunt de objectenboom van het gehele project en de opdeling van die objecten naar de contracten. Hiermee ontstaat voor elk contract een specifieke deelobjectenboom. De indeling van de objecten naar contracten kan in de database snel en eenvoudig worden gewijzigd, waarmee dan meteen de bijbehorende raakvlakken worden aangepast. Uit de Raakvlak Database kunnen de volgende zaken worden geëxporteerd: - De raakvlakmatrices per twee contracten (zie figuur 2), waarin is aangegeven welk object in het ene contract een raakvlak heeft met het andere. Dit is meteen ook een andere manier om de raakvlakken tussen twee contracten duidelijk te maken: door het plaatsen van een kruisje wordt een raakvlakdefinitie opgestart. - Raakvlakoverzichten per contract, waarin zichtbaar is met welke andere contracten er raakvlakken zijn en welke eisen daaraan gesteld worden (zowel in gewoon Nederlands als met een verwijzing naar de SMART-geformuleerde eisen in PKM Relatics). - De volledige objectenboom van alle contracten samen. - links naar de Raakvlak Control Forms. - links naar de SMART-eisen in de contracten. Indien er in de loop van het project wijzigingen ontstaan, kan met behulp van de Raakvlak Database snel worden bepaald op welke andere contracten dit eventueel invloed heeft. Die wijzigingen kunnen vervolgens eenvoudig worden verwerkt. Conclusie Met de inzet van een raakvlakmanager die gebruikmaakt van de Raakvlak Database en de bijbehorende Interface Control Forms kunnen raakvlakken op een gestructureerde wijze geïdentificeerd worden en kunnen raakvlakeisen geformuleerd en beheerst worden. Dit komt tot uiting in: - een optimaal contracteringsplan; - betere contractstukken; - de zekerheid van goed ontworpen interfaces; - een betere integraliteit van het project; - tijdwinst tijdens de uitvoering; - beheersing van de faseverschillen tussen contracten; - succesvolle integratietesten. Op deze manier wordt een stevige grip verkregen op zowel de projectinterne als projectexterne raakvlakken, waardoor het aantal en de impact van de raakvlakrisico s sterk gereduceerd wordt. De Raakvlak Database kan ook voor andere projecten snel worden ingezet en is flexibel aan te passen aan wijzigingen in de contractstructuur binnen het project. < (advertentie) informatiesystemen voor PMO s en PPM vindt u via: Psolutions.nl IPMA Projectie Magazine 11

Ticon. De volgende generatie projectmanagement

Ticon. De volgende generatie projectmanagement De volgende generatie Optimaal Het virtueel bouwproces model binnen de GWW Virtueel bouwproces model Het fundament van Ticon is het Virtueel bouwproces model. Dit datamodel is een collectie van alle projectgegevens

Nadere informatie

de Betuweroute karakteristieken van het infrastructuurproject

de Betuweroute karakteristieken van het infrastructuurproject de Betuweroute karakteristieken van het infrastructuurproject Ir. P.E.M. Buck directeur realisatie Betuweroute projectorganisatie Betuweroute - ProRail karakteristieken 160 km lange nieuwe spoorlijn speciaal

Nadere informatie

Ticon. De volgende generatie projectmanagement

Ticon. De volgende generatie projectmanagement De volgende generatie Optimaal Het virtueel bouwproces model binnen de B&U Virtueel bouwproces model Het fundament van Ticon is het Virtueel bouwproces model. Dit datamodel is een collectie van alle projectgegevens

Nadere informatie

R-meeting, 14 april, Delft

R-meeting, 14 april, Delft R-meeting, 14 april, Delft EPC of split contract? De voor- en nadelen tijdens contractering en bouw van windparken hands-on experience in wind energy Inhoud 1. BLIX 2. Projectcyclus 3. Wat is EPC, wat

Nadere informatie

Ontwerp in DBFM-omgeving. Excursie KIVI NIRIA Erik Jille

Ontwerp in DBFM-omgeving. Excursie KIVI NIRIA Erik Jille in DBFM-omgeving Excursie KIVI NIRIA Erik Jille 13 juni 2012 Inhoud presentatie Omvang ontwerp opdracht omgeving Aanpak en organisatieontwerp Kritische succesfactoren Slotopmerkingen 2 Omvang ontwerpopdracht

Nadere informatie

Beter spoor tussen Schiphol, Amsterdam, Almere en Lelystad

Beter spoor tussen Schiphol, Amsterdam, Almere en Lelystad Beter spoor tussen Schiphol, Amsterdam, Almere en Lelystad Beter spoor tussen Schiphol, Amsterdam, Almere en Lelystad De spoorverbinding tussen Schiphol, Amsterdam, Almere en Lelystad (OV SAAL) is een

Nadere informatie

Contractering bij infra-projecten

Contractering bij infra-projecten Contractering bij infra-projecten Mooie voornemens en waarom het toch vaak misgaat Industrieel Management & Advies Roadmap Het contracteringsproces Organisatiemodellen/Contractmodellen 3 contractmodellen

Nadere informatie

PROJECTRISICO S EENVOUDIG IN KAART De Project Risico Meter als hulpmiddel

PROJECTRISICO S EENVOUDIG IN KAART De Project Risico Meter als hulpmiddel Trefwoorden: projectmanagement, risicomanagement, risico-identificatie PROJECTRISICO S EENVOUDIG IN KAART De Project Risico Meter als hulpmiddel Samenvatting In elke organisatie wordt gewerkt aan projecten.

Nadere informatie

Oplossingsvrij specificeren

Oplossingsvrij specificeren Oplossingsvrij specificeren ir. J.P. Eelants, projectmanager Infrabouwproces CROW Samenvatting De methodiek van oplossingsvrij specificeren richt zich niet alleen op het formuleren van functionele eisen.

Nadere informatie

INTEGRAAL PROJECTMANAGEMENT BIJ RIJKSWATERSTAAT

INTEGRAAL PROJECTMANAGEMENT BIJ RIJKSWATERSTAAT INTEGRAAL PROJECTMANAGEMENT BIJ RIJKSWATERSTAAT Integraal Projectmanagement bij Rijkswaterstaat Beknopte leaflet voor externen Versie: februari 2012 Voor meer informatie: Freek Wermer specialist projectmanagement

Nadere informatie

Risico gestuurd rail asset management

Risico gestuurd rail asset management Asset Management Control Seminar 2015 Vliegbasis Woensdrecht, 5 november 2015 Risico gestuurd rail asset management Jan Swier, Adviseur AM, ProRail. Thema presentatie: verbeteren prestaties (& prijs) Verdeling

Nadere informatie

RGLO MIT4 BSLI WP 7.13 L 7.13.2 RAPPORT EXTERNE VEILIGHEID

RGLO MIT4 BSLI WP 7.13 L 7.13.2 RAPPORT EXTERNE VEILIGHEID RGLO MIT4 BSLI WP 7.13 L 7.13.2 RAPPORT EXTERNE VEILIGHEID PRORAIL SPOORONTWIKKELING, PLANVORMING EN INFRA Versie 2.0 16 september 2005 141222/EA5/160/029.062/nve Inhoud 1 Inleiding 3 1.1 Aanleiding 3

Nadere informatie

Planmatige aanpak contracteren en evalueren. Menzis, AnderZorg en Azivo

Planmatige aanpak contracteren en evalueren. Menzis, AnderZorg en Azivo Planmatige aanpak contracteren en evalueren Menzis, AnderZorg en Azivo Versie definitief 05 oktober 2012 Ook in 2013 en 2014 wil Menzis gerichter en frequenter monitoren in hoeverre de doelstellingen,

Nadere informatie

RUM. requirements Management. SPIder session Project. driven by requirements 25th april. Risk assessed User

RUM. requirements Management. SPIder session Project. driven by requirements 25th april. Risk assessed User RUM Risk assessed User requirements Management - SPIder session Project driven by requirements 25th april Copyright 2006 ps_testware - Gijs Kuiper Risk assessed User requirement Management Personalia Gijs

Nadere informatie

Voortgangsrapportage Q DPE Next Emmen. Datum: 29 augustus 2014 Status: Definitief

Voortgangsrapportage Q DPE Next Emmen. Datum: 29 augustus 2014 Status: Definitief Voortgangsrapportage Q2-2014 DPE Next Emmen Datum: 29 augustus 2014 Status: Definitief Pagina 2 van 10 Voortgangrapportage DPE Next Q2-2014 Datum : 29 augustus 2014 Aan : Gemeente Emmen, programma CVE

Nadere informatie

Meer grip en betere resultaten

Meer grip en betere resultaten Meer grip en betere resultaten Hand-out Het belang van fasering Voorbereiding Commitment Opdracht fase 1 fase 2 Knip het project op in verschillende tijdseenheden, elk vooraf gedefinieerd met een eindresultaat

Nadere informatie

Het systeem Rotterdamsebaan KIVI, Delft 10 mei 2017

Het systeem Rotterdamsebaan KIVI, Delft 10 mei 2017 Het systeem Rotterdamsebaan KIVI, Delft 10 mei 2017 Naam: Leo Speksnijder E-mail: leo.speksnijder@vialis.nl Mobiel: +31 653 550 618 Inhoud - Het Systeem Rotterdamsebaan - Duurzaamheidsopgave - Integraliteit

Nadere informatie

Inkoop en contractmanagement

Inkoop en contractmanagement Syllabus Inkoop en contractmanagement Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief best practices bij onder meer Universiteit Twente, ING, provincie

Nadere informatie

Tips & Tricks: Tip van de maand januari 2009

Tips & Tricks: Tip van de maand januari 2009 Tips & Tricks: Tip van de maand januari 2009 Project Management met Teamcenter 2007 Door: Ramon van Raak Beheert u complexe projecten dan weet u als geen ander dat de projectvoorbereiding de basis legt

Nadere informatie

GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter

GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter 2 Opdrachtgever : Opdrachtnemers : Ing. P. van den Berg Michel van Reenen Thijs Mommen GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter

Nadere informatie

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D

PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D PROJECT PLAN VOOR DE IMPLEMENTATIE VAN EEN STANDAARD SITE VOOR DE VERENIGING O3D Auteur : P. van der Meer, Ritense B.V. Datum : 17 juli 2008 Versie : 1.3 2008 Ritense B.V. INHOUD 1 VERSIEBEHEER...1 2 PROJECT

Nadere informatie

Reflectieverslag Projectmanagement 1

Reflectieverslag Projectmanagement 1 Reflectieverslag Projectmanagement 1 Student: Roy Krabbenborg Hogeschool: Haagse Hogeschool Opleiding: Ad Projectleider Techniek Klas: TP11 Document: Refl. Verslag Prj. Man. Versie: 1.0 (juni 2016) Pagina

Nadere informatie

Beoordelen circulaire aanbesteding Douwe Jan Joustra, ICE-Amsterdam

Beoordelen circulaire aanbesteding Douwe Jan Joustra, ICE-Amsterdam Beoordelen circulaire aanbesteding Douwe Jan Joustra, ICE-Amsterdam De gemeente Apeldoorn heeft de aanbesteding van het werkprogramma De Parken (GWW) gedaan op basis van de methodiek Rapid Circular Contracting.

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren November 2014 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 1 Inhoudstafel 1 Introductie 3 1.1

Nadere informatie

Lightrailverbinding MerwedeLingelijn

Lightrailverbinding MerwedeLingelijn Nederlands Strukton Strukton en werkmaatschappijen Strukton Naar strukton.nl Strukton Civiel Naar struktonciviel.nl Strukton Integrale Projecten Naar struktonintegraleprojecten.nl Strukton InternationalStrukton

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Het plan van aanpak, een hele klus

Het plan van aanpak, een hele klus Het plan van aanpak, een hele klus door Wim - 02-02-2011 http://www.itpedia.nl/2011/02/02/het-plan-van-aanpak-een-hele-klus/ Hoe groot of hoe klein maak je een plan van aanpak? Welke onderdelen neem je

Nadere informatie

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Wie, wat en hoe Eric Lopes Cardozo & Rik Jan van Hulst sturen naar succes Doel Delen van inzichten voor praktisch operationeel risico management

Nadere informatie

BIM Laatste BIM ontwikkelingen efficiency, kwaliteit en euro s. A.M. Slockers Admea / Smits van Burgst

BIM Laatste BIM ontwikkelingen efficiency, kwaliteit en euro s. A.M. Slockers Admea / Smits van Burgst BIM Laatste BIM ontwikkelingen efficiency, kwaliteit en euro s A.M. Slockers Admea / Smits van Burgst Voorstellen Anton Slockers Directeur Admea / Smits van Burgst Admea is onderdeel van de Smits van Burgst

Nadere informatie

Plan van aanpak voorbeeld. Zo kan je een plan van aanpak maken. 1. Inleiding Plan van Aanpak. 1.1 Doel plan van aanpak project

Plan van aanpak voorbeeld. Zo kan je een plan van aanpak maken. 1. Inleiding Plan van Aanpak. 1.1 Doel plan van aanpak project Plan van aanpak voorbeeld door Wim Hoogenraad - 02-02-2011 https://www.itpedia.nl/2011/02/02/het-plan-van-aanpak-een-hele-klus/ Hoe groot of hoe klein moet je een plan van aanpak maken? Welke onderdelen

Nadere informatie

Releases en change-management bij maatwerkapplicaties

Releases en change-management bij maatwerkapplicaties Releases en change-management bij maatwerkapplicaties door Wim - 01-26-2011 http://www.itpedia.nl/2011/01/26/releases-en-change-management-bij-maatwerk-applicaties/ Op grote maatwerk informatiesystemen

Nadere informatie

SAMEN SUCCESVOL IN RAILINFRATECHNIEK

SAMEN SUCCESVOL IN RAILINFRATECHNIEK SAMEN SUCCESVOL IN RAILINFRATECHNIEK Imtech Infra Rail Snel, veilig en betrouwbaar Vervoer per spoor wint aan populariteit. Reizen per spoor zorgt voor een snelle, veilige en betrouwbare verbinding.

Nadere informatie

HET VERHAAL ACHTER FUNDUS

HET VERHAAL ACHTER FUNDUS GRIP OP UW PROJECT OVER DIT BOEKJE Als opdrachtgever heeft u te maken met complexe en uitdagende infrastructurele projecten. De voorwaarden voor het beheersbaar houden van deze projecten worden steeds

Nadere informatie

Vakbekwaamheidsdossier. Installatieverantwoordelijke Baan

Vakbekwaamheidsdossier. Installatieverantwoordelijke Baan Vakbekwaamheidsdossier Installatieverantwoordelijke Baan Datum indiening VBD Datum afronding VBD (ingevuld door assessor) Inhoud Vakbekwaamheidsdossier Tabblad Onderwerp Omschrijving Persoonlijke gegevens

Nadere informatie

Uitgebreide implementatieondersteuning

Uitgebreide implementatieondersteuning Uitgebreide implementatieondersteuning Overstappen op een nieuw leermiddel of een digitaal concept brengt altijd enige onzekerheid met zich mee. Om deze onzekerheid te minimaliseren begeleidt ThiemeMeulenhoff

Nadere informatie

Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis. Eli de Vries

Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis. Eli de Vries Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis Eli de Vries Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar

Nadere informatie

REFERENTIE BIJLAGE 1 PRA-FORMULIER BIJLAGE 2 INTERACTIE MATRIX (VOORBEREIDING PRA

REFERENTIE BIJLAGE 1 PRA-FORMULIER BIJLAGE 2 INTERACTIE MATRIX (VOORBEREIDING PRA Werkinstructie : HSEW Blz. : 1 van 8 INDEX 1 SCOPE 2 DOEL 3 PROCEDURE 3.1 Inleiding: 3.2 Voorwaarden: 3.3 Organisatie: 3.4 Werkwijze 3.4.1 PRA-1 3.4.2 PRA-2 3.4.3 Toll-gate 4 UITKOMST 5 RAPPORTAGE 6 REFERENTIE

Nadere informatie

Plan van aanpak Toogle

Plan van aanpak Toogle Plan van aanpak Toogle Gemaakt door, Kevin Donkers Paul v.d. Linden Paul Eijsermans en Geert Tapperwijn 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave...2 2 Inleiding...3 3 Projectopdracht...4 4 Projectactiviteiten...5

Nadere informatie

Plan van aanpak Portfolio

Plan van aanpak Portfolio Plan van aanpak Portfolio 1 Plan van aanpak Project Portfolio Persoonlijke website Opdrachtgever: Potentiële toekomstige werkgevers Datum: Auteur(s): Projectleden: 02/09/2013 Anthony Timmers Anthony Timmers

Nadere informatie

RGLO MIT 4 BSL 3 WP AANVULLEND GEOTECHNISCH ONDERZOEK L GEOTECHNISCH ONDERZOEK BSL I TOT EN MET BSL 3

RGLO MIT 4 BSL 3 WP AANVULLEND GEOTECHNISCH ONDERZOEK L GEOTECHNISCH ONDERZOEK BSL I TOT EN MET BSL 3 RGLO MIT 4 BSL 3 WP 7.10.1 AANVULLEND GEOTECHNISCH ONDERZOEK L 3.7.10.1.1 GEOTECHNISCH ONDERZOEK BSL I TOT EN MET BSL 3 PRORAIL SPOORONTWIKKELING INFRA- EN KNOOPPUNTONTWIKKELING Versie 1.0 1 november 2007

Nadere informatie

Risicomanagement en. Utrecht, 22 april 2009 Movares, Utrecht 22 april 2009

Risicomanagement en. Utrecht, 22 april 2009 Movares, Utrecht 22 april 2009 Projectbeheersing door Risicomanagement en Systems Engineering Utrecht, 22 april 2009 1 Hoofdsponsors Sponsors IPMA-NL Jaarsponsors 2 Projectbeheersing door Risicomanagement en Systems Engineering Risicomanagement

Nadere informatie

REFERENTIE BIJLAGE 1 PRA-FORMULIER BIJLAGE 2 INTERACTIE MATRIX (VOORBEREIDING PRA

REFERENTIE BIJLAGE 1 PRA-FORMULIER BIJLAGE 2 INTERACTIE MATRIX (VOORBEREIDING PRA Werkinstructie : HSEW Blz. : 1 van 10 INDEX 1 SCOPE 2 DOEL 3 PROCEDURE 3.1 Inleiding: 3.2 Voorwaarden: 3.3 Organisatie: 3.4 Werkwijze 3.4.1 PRA-0 3.4.2 PRA-1 3.4.3 PRA-2 3.4.4 Toll-gate 4 UITKOMST 5 RAPPORTAGE

Nadere informatie

Procedure Risicobeheersing en kansen afweging. Waterketen. Registratienummer: Versie: 1.0. Datum

Procedure Risicobeheersing en kansen afweging. Waterketen. Registratienummer: Versie: 1.0. Datum Procedure Risicobeheersing en kansen afweging Waterketen Soort document: Procedure Registratienummer: 14.0037073 Versie: 1.0 Status: Definitief Afdeling /Eenheid: Proceseigenaar: Procesbeheerder Procesbeschrijver:

Nadere informatie

Projectmanagement De rol van een stuurgroep

Projectmanagement De rol van een stuurgroep Projectmanagement De rol van een stuurgroep Inleiding Projecten worden veelal gekenmerkt door een relatief standaard projectstructuur van een stuurgroep, projectgroep en enkele werkgroepen. De stuurgroep

Nadere informatie

Data Warehouse. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Data Warehouse. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Data Warehouse Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DOEL VAN

Nadere informatie

Prestatie Gericht Onderhoud. Pieter Ahsman

Prestatie Gericht Onderhoud. Pieter Ahsman Pieter Ahsman Directeur ASSET Rail Voorzitter werkkamer product certificaat Voorzitter Centraal College van Deskundigen Agenda ASSET Rail ProRail PGO contracten Performance contract Gelre Hoe bereik je

Nadere informatie

Proceseisen blauwdruk VCM

Proceseisen blauwdruk VCM Proceseisen blauwdruk VCM Bijlage D bij het bestek met zaaknummer 31049665 Verkeersmanagement Centrale van Morgen (VCM) Datum 24 juni 2011 Status definitief Proceseisen Blauwdruk VCM Bijlage D bij het

Nadere informatie

Inlichtingenbureau Voortgangsrapportage April Realisatie van het Sectorloket-systeem

Inlichtingenbureau Voortgangsrapportage April Realisatie van het Sectorloket-systeem Inlichtingenbureau Voortgangsrapportage April 2004 Realisatie van het Sectorloket-systeem Opdrachtgever: stichting Inlichtingenbureau Status Versie Datum Definitief 1.0 27 april 2004 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...

Nadere informatie

Implementatie Landelijke Standaard Tunnels

Implementatie Landelijke Standaard Tunnels Implementatie Landelijke Standaard Tunnels Bezien vanuit de aannemer Gert Jan Braas Vialis 4 september 2012 1 Agenda 1. Historie en doel project 2. Nieuwe Scope 3. Ambitie 4. Procesgang VTTI 5. Kwaliteitsborging

Nadere informatie

Software Test Plan. PEN: Paper Exchange Network Software Engineering groep 1 (se1-1415) Academiejaar 2014-2015

Software Test Plan. PEN: Paper Exchange Network Software Engineering groep 1 (se1-1415) Academiejaar 2014-2015 Software Test Plan PEN: Paper Exchange Network Software Engineering groep 1 (se1-1415) Academiejaar 2014-2015 Jens Nevens - Sander Lenaerts - Nassim Versbraegen Jo De Neve - Jasper Bevernage Versie 1 Versie

Nadere informatie

Ondersteuning proces Prestatiemeten door IV. Wat is nieuw en wat blijft hetzelfde

Ondersteuning proces Prestatiemeten door IV. Wat is nieuw en wat blijft hetzelfde Ondersteuning proces Prestatiemeten door IV Wat is nieuw en wat blijft hetzelfde Ondersteuning proces Prestatiemeten door IV Wat is nieuw en wat blijft hetzelfde Datum 30 april 2015 Status Definitief Inhoudsopgave

Nadere informatie

Informatievoorziening met BIM de basis voor assetmanagement

Informatievoorziening met BIM de basis voor assetmanagement Informatievoorziening met BIM de basis voor assetmanagement GeoBuzz BIM Programma - 24 november 2015 Niels Reyngoud Provincie Gelderland 1 Assetmanagement Assetmanagement Pijlers (1/2) Assetmanagement

Nadere informatie

ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE

ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE EEN ONDERZOEK NAAR DE IMPLEMENTATIE VAN BEST VALUE BINNEN EEN SYSTEMS ENGINEERING OMGEVING STEPHANIE SAMSON BEST VALUE KENNIS SESSIE WESTRAVEN 17 JUNI 09.00 12.00

Nadere informatie

Les bruggen bouwen in een team

Les bruggen bouwen in een team Les bruggen bouwen in een team BRUGGEN BOUWEN IN EEN TEAM ACHTERGRONDINFORMATIE VOOR DE LEERKRACHT Projecten vragen om samenwerking. Vanuit verschillende disciplines moet binnen een project worden samengewerkt

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Actieplan Duurzame Inzetbaarheid

Actieplan Duurzame Inzetbaarheid plan Duurzame Inzetbaarheid Stappenplan en format Dit actieplan Duurzame Inzetbaarheid is gemaakt door Berenschot in opdracht van A+O in het kader van het Sectorplan Metalektro. Introductie Voor je ligt

Nadere informatie

Voorbeeld projectplan

Voorbeeld projectplan Voorbeeld projectplan Projectplan voor project < naam > Naam project Datum Naam projectleider Naam opdrachtgever Startdatum Einddatum Doorlooptijd in weken/ maanden Datum Versie Status Auteur(s) Maak een

Nadere informatie

Project Dijkversterking Krimpen

Project Dijkversterking Krimpen Project Dijkversterking Krimpen Dijkversterking & UAV-gc Samenwerken met de opdrachtnemer Huub Verbruggen Projectmanager Dijkversterking Krimpen Even voorstellen Huub Verbruggen Projectmanager van beroep

Nadere informatie

Vastgoed. Plan van Aanpak. Versie: Definitief Bestandsnaam: Datum opgesteld: 20-06-2014 Voor akkoord: Plan van aanpak: Vastgoed.

Vastgoed. Plan van Aanpak. Versie: Definitief Bestandsnaam: Datum opgesteld: 20-06-2014 Voor akkoord: Plan van aanpak: Vastgoed. Vastgoed Plan van Aanpak Plan van aanpak: Vastgoed Bestuurlijk L. van Rekom opdrachtgever L. Mourik opdrachtgever Naam projectleider L. van Hassel Versie: Definitief Bestandsnaam: Datum opgesteld: 20-06-

Nadere informatie

Persoonlijk Actie Plan Semester 1

Persoonlijk Actie Plan Semester 1 2013 Persoonlijk Actie Plan Persoonlijk Actie Plan Semester 1 Corné van Liere H. Meeuwsen 5-9-2013 1 Inleiding In deze PAP voor het eerste semester hebben wij weer competenties moeten uitkiezen om het

Nadere informatie

Voortgangsverslag werkend leren

Voortgangsverslag werkend leren Voortgangsverslag werkend leren EDP1 Rens Brouwer Voortgangsverslag werkend leren EDP1 Rens Brouwer Delft December 2012 Haagse Hogeschool Voorwoord Op dit moment ben ik duaal student. Dit houdt in dat

Nadere informatie

BOOT organiserend ingenieursburo BV. QRA Appartementencomplex Tollensstraat 211, Nijmegen

BOOT organiserend ingenieursburo BV. QRA Appartementencomplex Tollensstraat 211, Nijmegen BOOT organiserend ingenieursburo BV QRA Appartementencomplex Tollensstraat 211, Nijmegen Projectkenmerk: Datum: Versie: 3.0 Opdrachtgever: Uitgevoerd door: BOOT organiserend ingenieursburo BV TOP-Consultants

Nadere informatie

Dit project is een samenwerking tussen partijen, maar wie heeft de contractuele verantwoordelijkheid? Onderstaand organigram laat dit goed zien.

Dit project is een samenwerking tussen partijen, maar wie heeft de contractuele verantwoordelijkheid? Onderstaand organigram laat dit goed zien. Verslag Workshop Omgevingsmanagement op 29 september 2011 Met prachtig technisch weer en een opkomst van ruim 65 omgevingsmanagers ging de workshop Omgevingsmanagement van start. Gerda Haisma, afdelingshoofd

Nadere informatie

van RA tot PV Een hulpmiddel voor het uitvoeren van externe kwaliteitsborging

van RA tot PV Een hulpmiddel voor het uitvoeren van externe kwaliteitsborging van RA tot PV Een hulpmiddel voor het uitvoeren van externe kwaliteitsborging Ing. N. Assegaff MSc Met dank aan Yvo Provoost 1 Beleid Bedrijf b.v. In alle contracten wordt op risicoanalyse gebaseerde kwaliteitsborging

Nadere informatie

Sjabloon testplan o.b.v. situationeel testen. <>

Sjabloon testplan o.b.v. situationeel testen. <<Organisatie>> Sjabloon testplan o.b.v. situationeel testen SYSQA B.V. Almere Datum : Status : Opgesteld door : Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Over dit sjabloon Dit

Nadere informatie

Plan van Aanpak. Christophe Deloo, Roy Straver & Machiel Visser. Versie 4 (26-06-2010)

Plan van Aanpak. Christophe Deloo, Roy Straver & Machiel Visser. Versie 4 (26-06-2010) Plan van Aanpak Christophe Deloo, Roy Straver & Machiel Visser Versie 4 (26-06-2010) Inhoudsopgave Voorwoord... 2 1 Inleiding... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Accordering en bijstelling... 3 1.3 Toelichting

Nadere informatie

D&C light. Eenvoudig aanbesteden van Design & Construct

D&C light. Eenvoudig aanbesteden van Design & Construct D&C light Eenvoudig aanbesteden van Design & Construct Versie 1.1 d.d. 9 maart 2015 2 ProRail D&C light D&C light ProRail 3 D&C light Eenvoudig aanbesteden van Design & Construct ProRail wil een professionele

Nadere informatie

2 februari 2015. Aan Kadaster Ruimte en Advies

2 februari 2015. Aan Kadaster Ruimte en Advies 2 februari 2015 Aan Kadaster Ruimte en Advies OPBOUW PRESENTATIE Willemien Berkers, Projectleider SGA 1. FlorijnAs 2. Stationsgebied Assen en de deelprojecten 3. Architectenselectie Stationsgebouw: samenwerking

Nadere informatie

WERKBOEK CTB1120 INLEIDING CIVIELE TECHNIEK

WERKBOEK CTB1120 INLEIDING CIVIELE TECHNIEK WERKBOEK CTB1120 INLEIDING CIVIELE TECHNIEK Het onderstaande geeft een beeld van de inhoud van het werkboek dat gemaakt moet worden ten behoeve van het vak CTB1120 Inleiding Civiele Techniek. Dit is geen

Nadere informatie

Skills matrix - Methodiek voor technische training en kennismanagement

Skills matrix - Methodiek voor technische training en kennismanagement Dit artikel beschrijft een methodiek om opleidingscurricula te maken voor technische bedrijfsopleidingen waarbij technische vaardigheden getraind moeten worden. De methode is met name bruikbaar om flexibele

Nadere informatie

BTW Code Conversie Legal Eagle Integratie Zonder Export versie 2.18.x naar 2.19.0. 2012 Sdu uitgevers

BTW Code Conversie Legal Eagle Integratie Zonder Export versie 2.18.x naar 2.19.0. 2012 Sdu uitgevers BTW Code Conversie Legal Eagle Integratie Zonder Export versie 2.18.x naar 2.19.0 2012 Sdu uitgevers BTW Code Conversie Legal Eagle Integratie Zonder Export Inhoudsopgave BTW Conversie Legal Eagle Integratie

Nadere informatie

Software Test Document

Software Test Document Software Test Document PEN: Paper Exchange Network Software Engineering groep 1 (se1-1415) Academiejaar 2014-2015 Jens Nevens - Sander Lenaerts - Nassim Versbraegen Jo De Neve - Jasper Bevernage Versie

Nadere informatie

Randstadspoor/Lunetten COINS Praktijkproject

Randstadspoor/Lunetten COINS Praktijkproject Randstadspoor/Lunetten COINS Praktijkproject Ton Schillemans Stand van zaken september 2007 Agenda 1. Doelstelling COINS 2. Project Randstadspoor / Lunetten 3. Doelstelling COINS praktijkproject 4. Stand

Nadere informatie

Kortom, van visie naar werkelijkheid!

Kortom, van visie naar werkelijkheid! Wie zijn wij Scopeworks is een internationaal bureau wat zich richt op executive search, interim management en consulting. Ons kantoor is gevestigd in Nederland en vanuit hier worden onze diensten wereldwijd

Nadere informatie

Operatie BRP Resultaten en stand van zaken

Operatie BRP Resultaten en stand van zaken Operatie BRP Resultaten en stand van zaken Cor Franke Gedelegeerd opdrachtgever Operatie BRP Agenda plenaire sessie afnemers 1. Welkom 2. Waar staan we nu? 3. Wat hebben we nog te doen? 4. Aansluitstrategie

Nadere informatie

NEC3 als alternatieve contractvorm in de bouw

NEC3 als alternatieve contractvorm in de bouw Management Advies Automatisering Bouw Huisvesting Vastgoed @brinkgroep NEC3 als alternatieve contractvorm in de bouw Als u zoekt naar samenwerking en vertrouwen Specialisten geïntegreerde contracten en

Nadere informatie

notities Versie: versie datum Onderwerp Interne Leveringsvoorwaarden van het ICT Servicecentrum, RU Nijmegen Aan HaWo

notities Versie: versie datum Onderwerp Interne Leveringsvoorwaarden van het ICT Servicecentrum, RU Nijmegen Aan HaWo notities Versie: versie datum Onderwerp Aan CC Van Hans Wolters 29 januari 2016 c-n-hawo-0004-20160129 HaWo 1. Leveringsvoorwaarden 1.1. Algemene gegevens ISC Het ICT Servicecentrum (ISC) is voor de Radboud

Nadere informatie

Papierloos bouwen. Bijlage VII Pilot. Afstudeeronderzoek bij Hendriks Bouw en Ontwikkeling Door Ramon Bos & Jelle Verschuren

Papierloos bouwen. Bijlage VII Pilot. Afstudeeronderzoek bij Hendriks Bouw en Ontwikkeling Door Ramon Bos & Jelle Verschuren Papierloos bouwen 2014 Bijlage VII Pilot Afstudeeronderzoek bij Hendriks Bouw en Ontwikkeling Door Ramon Bos & Jelle Verschuren Bijlage VII Pilot Inleiding Om de toepassing van het Plug and Play principe

Nadere informatie

Project Zuidasdok. Steven Delfgaauw en Ivo Visser. 28 april 2015 KIVI-TTOW

Project Zuidasdok. Steven Delfgaauw en Ivo Visser. 28 april 2015 KIVI-TTOW Project Zuidasdok Steven Delfgaauw en Ivo Visser 28 april 2015 KIVI-TTOW 1 Inhoud Zuidas en Zuidasdok Stand van zaken Uitdagingen Vragen uit de zaal 2 3 Zuidas Amsterdam Nieuw gemengd stedelijk gebied

Nadere informatie

DE CAPABILITEIT VAN HET KWALITEITSSYSTEEM

DE CAPABILITEIT VAN HET KWALITEITSSYSTEEM Kwaliteit in Bedrijf oktober 0 Tweede deel van tweeluik over de toenemende rol van kwaliteit DE CAPABILITEIT VAN HET KWALITEITSSYSTEEM Om de gewenste kwaliteit te kunnen realiseren investeren organisaties

Nadere informatie

Infrastructuur. GEO-ONDERZOEK Relevante grond(water)parameters en bodemopbouw

Infrastructuur. GEO-ONDERZOEK Relevante grond(water)parameters en bodemopbouw Infrastructuur Advies en ondersteuning binnen de gehele infraketen GEO-ONDERZOEK Relevante grond(water)parameters en bodemopbouw GEO-INFORMATIE Actuele situatie van het project en de omgeving gedetailleerd

Nadere informatie

notitie Systems Engineering Lesplan Requirements Engineering (RE) Werkgroep opleidingen Definitief; vastgesteld Stuurgroep 4P

notitie Systems Engineering Lesplan Requirements Engineering (RE) Werkgroep opleidingen Definitief; vastgesteld Stuurgroep 4P notitie Van project onderwerp opgemaakt door Systems Engineering Lesplan Requirements Engineering (RE) Werkgroep opleidingen status datum opmaak 20-7-2012 bijlagen Definitief; vastgesteld Stuurgroep 4P

Nadere informatie

Vraagspecificatie voor het Werk..

Vraagspecificatie voor het Werk.. Vraagspecificatie voor het Werk.. Document 01 Eisenspecificatie Van Verantwoordelijke instantie Auteur Aanbestedingszaken, kostenmanagement en inkoop AKI/ Sector ontwikkeling AKI/ Sector ontwikkeling Kenmerk

Nadere informatie

RIGD-LOXIA Producten en Diensten Catalogus

RIGD-LOXIA Producten en Diensten Catalogus RIGD-LOXIA Producten en Diensten Catalogus januari 2011 RE: 21 21 NL x5zk RIGD-LOXIA producten en diensten Heb je infragegevens of basisgegevens nodig om de rijtijden te kunnen berekenen? Wil je gegevens

Nadere informatie

Een overzichtsraamwerk voor beheermethoden

Een overzichtsraamwerk voor beheermethoden Een overzichtsraamwerk voor beheermethoden De enorme ontwikkeling die het beheer van ICT in de afgelopen jaren doormaakt, heeft een scala aan beheermethoden opgeleverd. Het gaat om een groot aantal methoden

Nadere informatie

TESTEN VOLGENS TMAP, EEN KORTE INTRODUCTIE. 1. Inleiding. 2. TMap methode. Kwaliteit zonder gestructureerd testen is toeval.

TESTEN VOLGENS TMAP, EEN KORTE INTRODUCTIE. 1. Inleiding. 2. TMap methode. Kwaliteit zonder gestructureerd testen is toeval. TESTEN VOLGENS TMAP, EEN KORTE INTRODUCTIE Kwaliteit zonder gestructureerd testen is toeval Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. De TMap methode 3. De fase Planning & Beheer 4. De fase testspecificatie 5. De

Nadere informatie

Definitiestudie Pizzaketen

Definitiestudie Pizzaketen Definitiestudie XXXXXXXXXXXX Assen 06-10-2008 xxxxxxxxxxx Pagina 0 Inhoudsopgave Inhoudsopgave ------------------------------------------------------------------------------------------- 1 Inleiding --------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Auteur: Remy Stibbe Website: http://www.stibbe.org Datum: 01 mei 2010 Versie: 1.0 Whitepaper implementatie workflow in een organisatie 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Systeemvisie op Organisatie en Management

Systeemvisie op Organisatie en Management Systeemvisie op Organisatie en Management E.J. Mol 16 Mei 2012 1 Inhoudsopgave 1 SYSTEEMVISIE OP ORGANISATIE EN MANAGEMENT 2 1.1 De organisatie als open systeem.................. 2 1.2 De rol van de manager

Nadere informatie

Critical Chain Project Management (CCPM) Een korte introductie

Critical Chain Project Management (CCPM) Een korte introductie Critical Chain Project Management (CCPM) Een korte introductie Inleiding Critical Chain Project Management is een methode om projecten te plannen en bewaken en is afgeleid van de management theorie Theory

Nadere informatie

8-12-2015. Hoe test je een pen? Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Acceptatietesten

8-12-2015. Hoe test je een pen? Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Acceptatietesten Les 1 Docent: Marcel Gelsing Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Acceptatietesten Hoe test je een pen? 1 Bekijk eerst het filmpje over

Nadere informatie

Proces van samenwerking SYSTEMS ENGINEERING

Proces van samenwerking SYSTEMS ENGINEERING Proces van samenwerking SYSTEMS ENGINEERING Samenvatting SE vooral: Bij geïntegreerde contracten; Bij meer complexe projecten (?) Project uniek; oplossing ligt niet voor de hand (?) Nieuwe innovatieve

Nadere informatie

KPT Verificatie & Validatie

KPT Verificatie & Validatie KPT Verificatie & Validatie Opdrachtgever en opdrachtnemer samenbrengen 11 en 18 oktober 2016, De Meern KPT Verificatie en Validatie een praktijkvoorbeeld oktober 2016 1 Kwaliteitsregie Sluiskiltunnel

Nadere informatie

POSITIEBEPALING. Werken met het INK-managementmodel (deel 2) De eerste stap om op basis van het INK-managementmodel. een diagnose uit te voeren is de

POSITIEBEPALING. Werken met het INK-managementmodel (deel 2) De eerste stap om op basis van het INK-managementmodel. een diagnose uit te voeren is de Trefwoorden: organisatieverbetering, positiebepaling, diagnose-instrument POSITIEBEPALING Werken met het INK-managementmodel (deel 2) Samenvatting Veel organisaties gebruiken inmiddels het INK-managementmodel

Nadere informatie

Werkwijze Commissie voor de Begeleiding (CvB)

Werkwijze Commissie voor de Begeleiding (CvB) Werkwijze Commissie voor de Begeleiding (CvB) www.zat.nl Over dit instrument 1 Commissies voor de Begeleiding (CvB s) hebben de taak om er met het team voor te zorgen dat iedere leerling optimaal gebruik

Nadere informatie

Virtual Design & Construction. Sneller, beter, slimmer

Virtual Design & Construction. Sneller, beter, slimmer Virtual Design & Construction Sneller, beter, slimmer Virtual Design & Construction Sneller, beter, slimmer Royal HaskoningDHV biedt u met Virtual Design & Construction (VDC) een unieke methode om integraal

Nadere informatie

6.11 UTRECHT / DE HAAR VEENENDAAL

6.11 UTRECHT / DE HAAR VEENENDAAL 6.10 EMPLACEMENT AUTOHANDEL PON Emplacement PON is nu alleen in gebruik bij autohandel PON. Deze autohandel heeft al aangegeven in de toekomst te willen beschikken over een extra spoor. In paragraag 6.9

Nadere informatie

Onderwerp Kamervragen leden Van Hijum, Mastwijk, Duyvendak, Ten Broeke en De Krom inzake de problemen met de treinverbinding Almelo - Hengelo

Onderwerp Kamervragen leden Van Hijum, Mastwijk, Duyvendak, Ten Broeke en De Krom inzake de problemen met de treinverbinding Almelo - Hengelo abcdefgh De voorzitter van de Tweede Kamer der StatenGeneraal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Contactpersoon Datum 24 april 2007 Ons kenmerk DGP/SPO/U.07.01068 Doorkiesnummer Bijlage(n) Uw kenmerk Onderwerp

Nadere informatie

Onderwerp: Noordelijke Randweg Voorhout: overeenkomst met ProRail voor Contractvoorbereidingsfase - Besluitvormend

Onderwerp: Noordelijke Randweg Voorhout: overeenkomst met ProRail voor Contractvoorbereidingsfase - Besluitvormend VOORSTEL OPSCHRIFT Vergadering van 30 augustus 2016 Besluit nummer: 2016_BW_00664 Onderwerp: Noordelijke Randweg Voorhout: overeenkomst met ProRail voor Contractvoorbereidingsfase - Besluitvormend Beknopte

Nadere informatie

Procesbeschrijving Naam document : Procesbeschrijving dataverbinding Versienummer : 3.3 Auteur : Ingrid de Bont Datum : 1-10-2013 Status : Concept

Procesbeschrijving Naam document : Procesbeschrijving dataverbinding Versienummer : 3.3 Auteur : Ingrid de Bont Datum : 1-10-2013 Status : Concept Procesbeschrijving Naam document : Procesbeschrijving dataverbinding Versienummer : 3.3 Auteur : Ingrid de Bont Datum : 1-10-2013 Status : Concept Inhoudsopgave 1 Introductie... 3 2 Het proces in één oogopslag...

Nadere informatie