Rekenvaardigheid in de brugklas. dr. Mieke van Groenestijn Hogeschool Utrecht, Faculteit Educatie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rekenvaardigheid in de brugklas. dr. Mieke van Groenestijn Hogeschool Utrecht, Faculteit Educatie"

Transcriptie

1 Rekenvaardigheid in de brugklas dr. Mieke van Groenestijn Hogeschool Utrecht, Faculteit Educatie Inleiding In het najaar van 2006 is er een onderzoek gehouden naar de rekenvaardigheid van leerlingen in het eerste leerjaar van het voortgezet onderwijs. Het onderzoek is uitgevoerd op initiatief van de vakgroep wiskunde van het Instituut Archimedes, Hogeschool Utrecht, Faculteit Educatie. Aan het onderzoek hebben 16 scholen meegedaan met in totaal ruim 3200 leerlingen. Aanleiding voor dit onderzoek is de toenemende zorg over de rekenvaardigheid van leerlingen in het voortgezet onderwijs en de vervolgopleidingen daarna. Vermoed wordt dat het proces van achteruitgang al direct aan het begin van het voortgezet onderwijs begint doordat de aansluiting tussen basisonderwijs en voortgezet onderwijs onvoldoende op elkaar is afgestemd. De resultaten van dit onderzoek laten zien dat deze zorg terecht is. Vooral bij leerlingen in het vmbo is de rekenvaardigheid onvoldoende om op te kunnen bouwen in het voortgezet onderwijs. De rekenprestaties van leerlingen in havo/vwo zijn lager dan we zouden verwachten. Verschillen tussen jongens en meisjes zijn nog steeds duidelijk aanwezig. Leerlingen van niet-nederlandse afkomst halen lagere scores dan de Nederlandse leerlingen, hoewel de verschillen klein zijn. Dit roept vragen op. Wat kunnen en mogen we verwachten van leerlingen na 8 jaar basisonderwijs? Wat wordt er gedaan in het voortgezet onderwijs om de rekenvaardigheid van leerlingen op peil te houden en verder te ontwikkelen? De resultaten va dit onderzoek tonen aan dat specifieke aandacht voor rekenen in het voortgezet onderwijs noodzakelijk is. Doel van het onderzoek Het onderzoek Rekenvaardigheid in de brugklas heeft als doel de rekenvaardigheid in beeld te brengen van leerlingen in het begin van het eerste leerjaar in het voortgezet onderwijs. Op basis van de resultaten kan actie ondernomen worden om de rekenvaardigheid van leerlingen in het voortgezet onderwijs op peil te houden en verder te ontwikkelen. Individuele scholen kunnen intern efficiënte begeleiding opzetten voor risicoleerlingen. De resultaten van het gehele onderzoek kunnen aanknopingspunten bieden voor het opstellen van een breder actieplan om een doorgaande lijn rekenenwiskunde van primair onderwijs via voortgezet onderwijs naar vervolgonderwijs te 1

2 bevorderen. De focus is hierbij niet alleen op rekenen binnen het vak wiskunde, maar vooral ook op het rekenen in andere vakken. Professionalisering voor docenten is daarbij tevens van groot belang. De toets Voor het onderzoek is gebruik gemaakt van de Toets rekenen-wiskunde voor voortgezet onderwijs (van Groenestijn, 2002). Deze toets is oorspronkelijk ontwikkeld voor cursisten van de opleiding voor remedial teaching in het voortgezet onderwijs van het Seminarium voor Orthopedagogiek om risicoleerlingen te kunnen selecteren en gerichte begeleiding te kunnen bieden. Na een experimentele periode van ongeveer tien jaar werd de toets in 2001 grondig herzien vanwege de komst van de euro en vanwege vernieuwingen in het voortgezet onderwijs. De toets is in 2002 genormeerd. De betrouwbaarheid van de toets werd gemeten op α = Dat betekent dat de interne consistentie van de toets goed is en dat de toets een valide instrument is. De gemiddelde werktijd is 37 minuten. In april 2006 is de toets afgenomen op het Pius X College in Bladel bij 926 leerlingen. Hier werden de resultaten vergeleken met de resultaten op de cito eindtoets basisonderwijs, voor zover beschikbaar. De correlatie met de eindscore van de cito-toets is en met de subtoets rekenvaardigheid 0.8. Dat is hoog. De betrouwbaarheid van de toets werd gemeten op α =.84. De toets bestaat uit drie onderdelen: Blok A: basisvaardigheden: basisoperaties optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen met hele getallen, zowel in context als met kale sommen. Blok B: inzicht in en bewerkingen met verhoudingen, breuken, procenten, kommagetallen Blok C: inzicht in elementaire begrippen van meten en meetkunde en rekenen met maten binnen het metriek stelsel, geld en tijd. Elk blok bestaat uit 10 items die variëren in moeilijkheidsgraad van het niveau van eind groep 6 (E6) tot midden groep 8 (M8). De antwoorden op de items worden beoordeeld met goed of fout (1 of 0). Het aantal te behalen punten op de toets is maximaal 30. De toets kan in 1 lesuur worden afgenomen. De toets biedt zowel kwantitatieve als kwalitatieve informatie. Scholen kunnen op basis van de percentielscores de grootte van de groep leerlingen bepalen die zij extra willen begeleiden. Op basis van de resultaten op de subtoetsen kunnen zij prioriteiten stellen in hun keuzes. Daarnaast biedt de toets kwalitatieve informatie over oplossingsprocedures van leerlingen doordat zij hun berekeningen bij de opgaven schrijven. Deze informatie kan door remedial teachers worden gebruikt om de inhoudelijke begeleiding van individuele of groepjes leerlingen op te stellen. 1 Betrouwbaarheid α wordt gemeten op een schaal van 0 tot 1. 2 Correlatie wordt gemeten op een schaal van 0 tot 1. 2

3 Samenstelling onderzoeksgroep De onderzoeksgroep bestond uit 3268 leerlingen uit alle onderwijstypen van het voortgezet onderwijs, behalve praktijkonderwijs. Het aantal jongens (1612) is ongeveer gelijk aan het aantal meisjes (1656). De jongens en meisjes zijn ongeveer gelijk verdeeld over de verschillende onderwijstypen. Zie tabel 1. Ongeveer een zesde deel van de leerlingen (522) komt uit een gezin waarvan tenminste één ouder van niet-nederlandse afkomst is. Deze leerlingen worden in het onderzoek aangeduid met niet-nl, ook als zijzelf wel in Nederland geboren zijn. (zie tabel 2). Ook de gezinssamenstelling per school en per onderwijstype is geanalyseerd. Bij slechts 2 scholen bestaat de leerlingenpopulatie uit 50% of meer uit niet-nl leerlingen. De overige scholen bestaan voor 75% of meer uit leerlingen van Nederlandse afkomst. Binnen de onderwijstypen valt op dat in het LWOO de niet-nl leerlingen oververtegenwoordigd zijn. (zie tabel 3) Tabel 1. Aantal leerlingen verdeeld naar onderwijstype en naar sekse. sekse Onderwijstype jongens meisjes Totaal LWOO BK GT TH HV VWO GYM Totaal Tabel 2. Gezinssamenstelling Gezin Sekse niet-nl NL Totaal Jongens Meisjes Totaal Tabel 3. Gezinssamenstelling per onderwijstype Gezin onderwijs % niet-nl niet-nl NL Totaal type LWOO BK GT TH HV VWO GYM Totaal

4 Werkwijze Docenten van de deelnemende scholen hebben de toets zelf afgenomen en nagekeken in de periode half september tot half oktober De resultaten zijn door hen ingevoerd in een excelbestand. Deze bestanden werden geretourneerd naar de Hogeschool Utrecht. Ook hebben de scholen, voor zover aanwezig, de resultaten van de cito-eindtoets (groep 8) beschikbaar gesteld. Op basis van deze excelbestanden en de cito-scores zijn de analyses uitgevoerd. De scholen hebben elk een overzicht ontvangen van de analyses van de toetsgegevens van hun eigen school en van de resultaten van hun eigen leerlingen. Daarbij werd ook aangegeven op welke wijze zij de leerlingen konden selecteren voor verdere begeleiding. De gegevens van de leerlingen en de toetsresultaten zijn verder anoniem verwerkt in dit onderzoek. De analyses zijn uitgevoerd voor de resultaten op de totale toets, de drie blokken en de individuele items. Hierbij is tevens gekeken naar resultaten per leerweg, sekse en afkomst. In dit artikel wordt de inhoudelijke analyse achterwege gelaten. De gegevens van de Cito eindtoets zijn gebruikt om de resultaten van de Toets rekenen-wiskunde voor voortgezet onderwijs te kunnen vergelijken met het niveau van de leerlingen aan het einde van het basisonderwijs. Resultaten 1 - Resultaten op de totale toets en per blok. De toets is foutloos gemaakt door 9 leerlingen. In totaal kwam ongeveer een kwart van de leerlingen, tot 24 of meer goede antwoorden. Daarentegen kwam ruim 30% van de leerlingen niet verder dan 18 goed antwoorden. Dat is iets meer dan de helft van het aantal opgaven. De analyses laten een evenwichtige opbouw zien van de resultaten van de leerlingen per onderwijstype. De resultaten tonen een duidelijke oplopende lijn van de gemiddelde scores van LWOO tot GYM. Zie overzicht in tabel 4. De LWOO, BK en GT leerlingen scoren gemiddeld lager op blok B dan op blok A. Bij blok B gaat het om verhoudingsgewijs redeneren en om het uitvoeren van moeilijkere bewerkingen (procenten en kommagetallen) op basis van inzicht. Bij de overige onderwijstypen zien we hier juist een stijging. Bij blok C zien we bij alle leerwegen, behalve bij VWO, een daling ten opzichte van blok A. In alle blokken is er een duidelijk verschil te zien van 1.0 of meer tussen de onderwijstypen (LWOO, BK, GT, TH) en (HV, VWO, GYM). Bij verdere analyses is dan ook regelmatig gebruik gemaakt van deze tweedeling. Deze tweedeling wordt dan benoemd als sector 1 (vmbo) en sector 2 (havo/vwo). 4

5 Tabel 4. Gemiddelde scores per onderwijstype op de blokken ABC en op het totaal Onderwijs type blok_a blok_b blok_c eindscore LWOO 4,30 2,64 3,05 3,33 BK 5,42 4,65 4,46 4,85 GT 6,01 5,81 5,31 5,71 TH 6,18 6,35 5,38 5,97 HV 7,18 7,74 6,70 7,21 VWO 7,47 8,29 7,58 7,78 GYM 7,64 8,55 7,51 7,90 Totaal 6,63 6,86 6,06 6,51 N = 3268 Std. Dev. 1,897 2,228 2,138 1,711 Tabel 5 laat de gemiddeldes zien bij clustering van onderwijstypen tot sectoren. Bij de leerlingen van sector1 zien we een dalende lijn van blok A naar blok C. Zij scoren gemiddeld niet hoger dan 5,83 op blok A, 5,55 op blok B en 5,0 op blok C. Dat betekent dat zij gemiddeld ongeveer de helft van het aantal opgaven goed gemaakt hebben. De leerlingen van sector 2 komen gemiddeld tot 22 goede antwoorden. De top van de leerlingen in deze sector ligt in blok B. Waarschijnlijk doet dit blok een beroep op vaardigheden die kenmerkend zijn voor deze groep, namelijk inzicht en analytisch vermogen. Evenals bij leerlingen in sector 1 is blok C, meten en meetkunde, ook voor hen het moeilijkste onderdeel. Een gemiddelde score van 6,91. De resultaten van de leerlingen van sector 1 laten zien dat hun rekenvaardigheid nog onvoldoende ontwikkeld is. Hoewel de resultaten voor sector 2 duidelijk hoger liggen dan bij sector 1, zijn deze laag ten opzichte van de verwachtingen die veel docenten hebben van leerlingen in deze sector. Tabel 5. Gemiddelden per blok per sector. Sector N Blok A Blok B Blok C eindscore ,83 5,55 5,00 5, ,27 7,91 6,91 7,36 Totaal ,63 6,86 6,06 6,51 5

6 2- Verschillen jongens, meisjes en afkomst. Ondanks alle pogingen om de verschillen in rekenvaardigheid tussen jongens en meisjes te verkleinen in het huidige realistische rekenwiskunde-onderwijs zijn ook in dit onderzoek weer duidelijke verschillen aanwezig. In het algemeen scoren de jongens gemiddeld hoger dan de meisjes op de totale toets, 6,64 vs. 6,39. (tabel 6). Bij de blokken zien we dat de meisjes op blok A hoger scoren dan de jongens, 6,74 vs 6,51, het onderdeel basisbewerkingen. Bij leerlingen van Nederlandse afkomst scoren de jongens op de blokken B en C gemiddeld hoger dan de meisjes. Bij blok A is het andersom (6,78 vs 6,58). Daar scoren de meisjes gemiddeld hoger. De Nederlandse leerlingen scoren op de totale toets gemiddeld hoger dan de niet-nl leerlingen: 6,59 vs. 6,09 (zie tabel 7). Bij de resultaten op de blokken behalen de meisjes op blok A een hoger gemiddelde dan de jongens. Opvallend is dat de niet-nl meisjes bij blok A en blok B gemiddeld hoger scoren dan de niet-nl jongens. Ook de gemiddelde score van de niet-nl meisjes op het totaal is iets hoger dan de gemiddelde score van de niet-nl jongens (6,11 vs 6,08). Bij blok C daarentegen, het onderdeel meten en meetkunde, scoren de meisjes beduidend lager dan de jongens. Over het algemeen blijven de niet-nl leerlingen iets achter bij de NL leerlingen, 6,09 vs 6,59. (zie tabel 8). De niet-nl jongens scoren het laagst op de onderdelen A en B. Tabel 6. Gemiddelde scores per sekse op de blokken ABC en op het totaal Sekse N Blok A Blok B Blok C eindscore Jongens ,51 6,96 6,43 6,64 Meisjes ,74 6,75 5,69 6,39 Tabel 7. Gemiddelde scores jongens en meisjes Sekse gezin N Blok A Blok B Blok C eindscore Jongens NL ,58 7,09 6,56 6,74 niet-nl 255 6,17 6,31 5,76 6,08 Meisjes NL ,78 6,81 5,76 6,45 niet-nl 267 6,57 6,41 5,34 6,11 Tabel 8. Gemiddelde scores per type gezin op de blokken A, B, C en op het totaal Gezin N blok_a blok_b blok_c eindscore NL ,68 6,95 6,15 6,59 niet-nl 522 6,37 6,36 5,54 6,09 6

7 Conclusies en aanbevelingen In het algemeen kan worden gesteld dat de rekenvaardigheid van brugklasleerlingen nog onvoldoende ontwikkeld is om verder op te kunnen bouwen in het voortgezet onderwijs. De toets bestaat uit 30 opgaven op het niveau van groep 6 en 7, met enkele items op het niveau van groep 8. Ongeveer 80% van de LWOO leerlingen komt niet verder dan 15 goede antwoorden. Bij BK leerlingen is dat 50%. Dat betekent dat zij functioneren op het niveau van groep 6 of lager. Bij de GT en TH leerlingen is dat respectievelijk 30% en 25%, dus ongeveer een kwart van de leerlingen. Bij de HAVO leerlingen is dat 10%. De verschillen tussen jongens en meisjes blijven. Gezien de resultaten van eerder onderzoek lijkt dit een onoverkomelijk gegeven (Van den Heuvel-Panhuizen en Vermeer, 1999). Meisjes presteren beter op het onderdeel getallen en bewerkingen dan de jongens, maar met name bij meten en meetkunde blijven zij duidelijk achter bij de jongens. Bij het onderdeel verhoudingen, breuken, procenten en kommagetallen zijn de verschillen kleiner, maar ook hier blijven de meisjes achter bij de jongens. De leerlingen van niet-nederlandse afkomst blijven op alle onderdelen achter bij de leerlingen waarvan de ouders allebei van Nederlandse afkomst zijn. Dit is ook in het PPON onderzoek van 2005 (Cito, 2005) aangetoond. De verschillen tussen NL en niet-nl leerlingen zijn in het vmbo groter dan in havo/vwo. De verschillen tussen de jongens en meisjes onderling in beide doelgroepen binnen beide sectoren zijn klein, maar ze zijn er wel. In hoeverre de taal hierbij een rol speelt is niet duidelijk. De resultaten op items die alleen uit tekst bestaan, wijken niet af van de resultaten op items waarbij de taal minder of helemaal geen rol speelt. Wel is aangetoond dat de niet-nl jongens in het vmbo meer problemen hebben met taal dan de niet- NL meisjes. De resultaten van dit onderzoek laten duidelijk zien dat de ontwikkeling van rekenvaardigheid na 8 jaar basisonderwijs nog lang niet afgerond is. Een doorgaande lijn in het voortgezet onderwijs ontbreekt. In het basisonderwijs wordt gemiddeld 5 uur per week gerekend. In het voortgezet onderwijs is dit afhankelijk van het aanbod in de wiskunde-methodes en van de inzet van docenten en schoolteams. Het rekenaanbod in de huidige wiskundeprogramma s is te weinig om de rekenvaardigheid van leerlingen op peil te houden en verder te ontwikkelen. Systematische aandacht voor rekenen in het voortgezet onderwijs is een noodzakelijke voorwaarde om een goede basis te kunnen leggen voor het ontwikkelen van wiskundige kennis en vaardigheden welke noodzakelijk zijn voor niet alleen het vak wiskunde maar juist ook voor allerlei andere vakken waar verondersteld wordt dat leerlingen over deze vaardigheden kunnen beschikken. Gebeurt dat niet, dan is het bouwen op los zand. Dit onderzoek brengt een zeer ongewenste situatie in beeld. Het gat tussen basisonderwijs en voortgezet onderwijs is veel groter dan wij denken. Van een doorgaande lijn is geen sprake. Veel leerlingen zouden heel erg gebaat zijn bij een extra negende jaar basisonderwijs, ofwel een overgangsjaar naar het voortgezet onderwijs, een echte brugklas waar systematische aandacht specifiek voor rekenen-wiskunde op het programma staat. Meer onderzoek naar een doorgaande lijn rekenen-wiskunde is hier gewenst. Aan het eind van de basisschool is de groep potentieel ongecijferde volwassenen al in beeld. Hierin komt in het huidige voortgezet onderwijs geen verbetering, eerder een verslechtering. Aan het eind van het voortgezet onderwijs, ofwel aan het begin van het vervolgonderwijs na het voortgezet onderwijs, is deze groep nog steeds groot en kunnen we waarschijnlijk spreken over werkelijk ongecijferde aankomende volwassenen. De praktijk wijst uit dat de rekenvaardigheid van veel 7

8 leerlingen en studenten in het MBO en HBO ontoereikend is voor de gekozen beroepsopleidingen. Ook blijkt dat jongeren soms juist een beroepsopleiding kiezen waarin zij minder met rekenen en wiskunde te maken krijgen omdat zij daar zwak in zijn. Ook hier is onderzoek gewenst. Functionele gecijferdheid is in alle beroepen van belang. Aangeraden wordt om in het voortgezet onderwijs een vervolgprogramma rekenen van het basisonderwijs systematisch in te plannen in het rooster, minimaal 1 uur per week. Dit is zeker in de onderbouw van belang, maar rekenvaardigheid moet ook goed onderhouden worden in de bovenbouw om een goede doorstroom naar het vervolgonderwijs te kunnen garanderen. Doorlopende leerlijnen van basisonderwijs via voortgezet onderwijs naar het middelbaar en hoger beroepsonderwijs zijn een noodzakelijke voorwaarde om te kunnen werken aan functionele gecijferdheid van toekomstige volwassenen. Professionalisering van docenten in het voortgezet onderwijs is hierbij nadrukkelijk gewenst. Tot slot De resultaten van dit onderzoek roepen om actie. Als Nederland streeft naar meer hoger opgeleiden in 2020 dan zal er aan de basis gestart moeten worden. Het ontwikkelen van een doorgaande lijn rekenen-wiskunde vanaf het basisonderwijs tot en met het middelbaar en hoger onderwijs is een eerste vereiste. Functionele gecijferdheid van toekomstige volwassenen begint bij bewustwording van rekenactiviteiten in alle vakken en bij vakoverstijgende leergebieden en met het systematisch blijven oefenen en verder ontwikkelen van rekenvaardigheid, ook na het basisonderwijs. Referenties Groenestijn, M. van (2002). Toets Rekenen-wiskunde voor voortgezet onderwijs. Instituut Archimedes, Hogeschool Utrecht, Utrecht Heuvel-Panhuizen, M. van den en H.J. Vermeer (1999). Verschillen tussen meisjes en jongens bij het vak rekenen-wiskunde op de basisschool. Eindrapport MOOJ-onderzoek CD-β Wetenschappelijke Bibliotheek, Utrecht Cito (2005) PPON onderzoek van Cito. Balans [32] van het reken-wiskundeonderwijs aan het einde van de basisschool 4. Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, Arnhem Voor meer informatie over het onderzoek en over de toets kunt u contact opnemen met de auteur. Dit onderzoek wordt in de periode september/oktober 2007 herhaald. Scholen die hieraan willen deelnemen kunnen contact opnemen met de auteur. De gebruikte toets is intussen uitgebreid met een paralleltoets voor LWOO en Basis Beroepsonderwijs en wordt uitgegeven onder de naam ABC Toets rekenen-wiskunde voor voortgezet onderwijs. Na aanschaf is de toets vrij te kopiëren voor intern gebruik in de school. De toets is verkrijgbaar bij Instituut Archimedes, Faculteit Educatie, Hogeschool Utrecht. 8

Rekenen in Rotterdam. Inhoud. Bovenschoolse Rapportage Rekenonderzoek BOOR. Mieke van Groenestijn

Rekenen in Rotterdam. Inhoud. Bovenschoolse Rapportage Rekenonderzoek BOOR. Mieke van Groenestijn Inhoud 1 Inleiding 3 2 Samenstelling doelgroep 5 3 Achtergrondinformatie over de ABC-toets 7 4 Resultaten doelgroep 1F 11 Rekenen in Rotterdam Bovenschoolse Rapportage Rekenonderzoek BOOR 4.1 Samenstelling

Nadere informatie

Drentse Onderwijsmonitor 2014

Drentse Onderwijsmonitor 2014 Drentse Onderwijsmonitor 2014 9 de editie Imke Oosting CMO Groningen Wat is de Drentse onderwijsmonitor? In beeld brengen van onderwijspositie en prestaties van Drentse leerlingen Van basisschool tot en

Nadere informatie

Voorstel taal- en rekenbeleid [school]

Voorstel taal- en rekenbeleid [school] Inleiding Landelijk Op 27 april 2010 heeft de Eerste Kamer het wetsvoorstel 'Referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen' aangenomen. Het wetsvoorstel treedt op 1 augustus 2010 in werking. De kern van

Nadere informatie

Kiezen na de basisschool

Kiezen na de basisschool Kiezen na de basisschool Kiezen na de basisschool Wat staat je dan te wachten, waar kun je uit kiezen, waar kun je terecht??? In onderstaand schema is te zien hoe de leerroutes er uit zien op de middelbare

Nadere informatie

Leerlingen aan de peilstok van Plasterk

Leerlingen aan de peilstok van Plasterk Leerlingen aan de peilstok van Plasterk Evaluatie op systeemniveau Kees van Putten Universiteit Leiden putten@fsw.leidenuniv.nl Panama 2009 Noordwijkerhout Commissie Dijsselbloem Eindrapport: Tijd voor

Nadere informatie

basiscursus rekenen vijfde bijeenkomst donderdag 13 december 2012 vincent jonker

basiscursus rekenen vijfde bijeenkomst donderdag 13 december 2012 vincent jonker basiscursus rekenen vijfde bijeenkomst donderdag 13 december 2012 vincent jonker DE KRANT 99 x 75 15,15 : 3 ¼ x 260 PROGRAMMA Programma in vijf bijeenkomsten 1. Referentiekader rekenen 2. Rekendidactiek,

Nadere informatie

Rekenen bij Moderne Wiskunde

Rekenen bij Moderne Wiskunde Moderne Wiskunde Rekenen: een volledig doorlopende leerlijn rekenen voor alle leerjaren en alle niveaus! Rekenen bij Moderne Wiskunde 1 Verplichte rekentoets Vanaf schooljaar 2013/2014 Voor alle leerlingen

Nadere informatie

PPON Rekenen-Wiskunde einde basisonderwijs

PPON Rekenen-Wiskunde einde basisonderwijs Periodieke Peiling van het Onderwijsniveau nummer 22 mei 2013 PPON Rekenen-Wiskunde einde basisonderwijs In 2011 is voor het vak Rekenen-Wiskunde een peilingsonderzoek uitgevoerd. We onderzochten het onderwijsaanbod

Nadere informatie

najaar 2010 Bijeenkomst steunpunt taalenrekenenvo Freudenthal Instituut

najaar 2010 Bijeenkomst steunpunt taalenrekenenvo Freudenthal Instituut najaar 2010 Bijeenkomst steunpunt taalenrekenenvo Freudenthal Instituut Waarom? de aanleiding Wie gaat wat doen? wiskunde of schoolbreed Rol van de docent Wat ga je inzetten? materialen, ook ict Doelgroepen,

Nadere informatie

4?^ ' \/ Lr- Ö RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL BERG EN BOS. Basisschool Berg en Bos Apeldoorn 17NG 94718

4?^ ' \/ Lr- Ö RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL BERG EN BOS. Basisschool Berg en Bos Apeldoorn 17NG 94718 4?^ ' \/ Lr- Ö RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL BERG EN BOS QLIOOO Z^ School Plaats BRIN-nummer Onderzoeksnummer Basisschool Berg en Bos Apeldoorn 17NG 94718 Datum schoolbezoek Datum vaststelling

Nadere informatie

Rekenverbeterplan Basisschool Crescendo: algemeen

Rekenverbeterplan Basisschool Crescendo: algemeen Rekenverbeterplan Basisschool Crescendo: algemeen Visie Doel Concreet te bereiken In het schooljaar 2011-2012 Uitgangspunten Concrete actiepunten Het rekenverbeterplan richt zich op: het optimaliseren

Nadere informatie

Voortijdig schoolverlaters en Citotoets-gegevens,

Voortijdig schoolverlaters en Citotoets-gegevens, , Toelichting bij geleverde maatwerktabellen 2006/2007 en 2007/2008* Levering: 17 februari 2010 De maatwerktabel over voortijdig schoolverlaters 2006/2007 bevat gegevens over het voortgezet onderwijs (vo)

Nadere informatie

Uit De Ophaalbrug, werkmateriaal bij de overstap basisonderwijs voortgezet onderwijs, sept. 2003

Uit De Ophaalbrug, werkmateriaal bij de overstap basisonderwijs voortgezet onderwijs, sept. 2003 Uit De Ophaalbrug, werkmateriaal bij de overstap basisonderwijs voortgezet onderwijs, sept. 2003 REKENEN-WISKUNDE VERSLAG Samenstelling De BOVO-kwaliteitsgroep rekenen-wiskunde bestond uit: Sira Kamermans,

Nadere informatie

Samenvatting Balans van het reken-wiskundeonderwijs aan het einde van de basisschool 5

Samenvatting Balans van het reken-wiskundeonderwijs aan het einde van de basisschool 5 Primair onderwijs Periodieke Peiling van het Onderwijsniveau Samenvatting Balans van het reken-wiskundeonderwijs aan het einde van de basisschool 5 PPON-reeks nummer 51 Samenvatting In mei/juni 2011 is

Nadere informatie

Doel van de werkgroep

Doel van de werkgroep Opbrengstgericht werken vraagt om een onderzoekende leraar In ieder geval voor rekenen-wiskunde Ronald Keijzer lector rekenen-wiskunde Hogeschool IPABO R.Keijzer@hs-ipabo.edu Gerard Boersma docent rekenen-wiskunde

Nadere informatie

Rekenen in het MBO

Rekenen in het MBO Rekenen in het MBO 1 2 Wat komt aan de orde? Actuele ontwikkelingen Rekenen in het MBO waarom eigenlijk? Rekenen in het MBO belangrijke aandachtspunten Rekenen in het MBO actuele ontwikkelingen waarom

Nadere informatie

Toetsen en evalueren in het rekenonderwijs op de basisschool? Miniconferentie,26 maart 2013 Wilmad Kuiper Anneke Noteboom

Toetsen en evalueren in het rekenonderwijs op de basisschool? Miniconferentie,26 maart 2013 Wilmad Kuiper Anneke Noteboom Toetsen en evalueren in het rekenonderwijs op de basisschool? Miniconferentie,26 maart 2013 Wilmad Kuiper Anneke Noteboom Inhoud Toetsen en evalueren Rekenonderwijs anno 2013 Evaluatiemiddelen binnen rekenonderwijs

Nadere informatie

toetsresultaten vmbo en mbo in de regio Den Haag oktober 2011

toetsresultaten vmbo en mbo in de regio Den Haag oktober 2011 TAAL EN REKENEN VAN BELANG toetsresultaten vmbo en mbo in de regio Den Haag oktober 2011 INHOUD Inleiding... 5 Hoofdstuk 1 Resultaten VMBO in de regio Den Haag... 7 1.1 Totaal overzicht van de afgenomen

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL ALBERT SCHWEITZER

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL ALBERT SCHWEITZER RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL ALBERT SCHWEITZER School : basisschool Albert Schweitzer Plaats : Emmeloord BRIN-nummer : 08JS Onderzoeksnummer : 94651 Datum schoolbezoek : 4 juni 2007 Datum

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

Schoolloopbanen. Deel twee: Een verdieping naar basisschooladvies. In opdracht van: DMO. Projectnummer: Lotje Cohen MSc

Schoolloopbanen. Deel twee: Een verdieping naar basisschooladvies. In opdracht van: DMO. Projectnummer: Lotje Cohen MSc Deel twee: Een verdieping naar basisschooladvies In opdracht van: DMO Projectnummer: 12262 Merel van der Wouden MSc dr. Esther Jakobs Lotje Cohen MSc Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300 Telefoon 020

Nadere informatie

Hoofdrekenen als struikelblok

Hoofdrekenen als struikelblok Hoofdrekenen als struikelblok Jan van de Craats 18 oktober 2007 Op de basisschool neemt hoofdrekenen tegenwoordig een belangrijke plaats in. Daarbij gaat het vooral om sommen waarbij de manier waarop je

Nadere informatie

Domeinbeschrijving rekenen

Domeinbeschrijving rekenen Domeinbeschrijving rekenen Discussiestuk ten dienste van de Expertgroep Doorlopende Leerlijnen Rekenen en Taal auteur: Jan van de Craats 11 december 2007 Inleiding Dit document bevat een beschrijving van

Nadere informatie

Onder- en overadvisering in beeld 2006/ /2009 Gemeente Helmond

Onder- en overadvisering in beeld 2006/ /2009 Gemeente Helmond Onder- en overadvisering in beeld 6/7-8/9 Gemeente Helmond November 9 Mevrouw drs. Marian Calis OCGH Advies Samenvatting Een goede aansluiting tussen het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs is in

Nadere informatie

Basisvaardigheden rekenen in het voortgezet onderwijs

Basisvaardigheden rekenen in het voortgezet onderwijs Basisvaardigheden rekenen in het voortgezet onderwijs Resultaten van een inspectieonderzoek naar de rekenvaardigheid in de onderbouw van het voortgezet onderwijs Voorwoord In het Nederlandse onderwijs

Nadere informatie

Stromen door het onderwijs

Stromen door het onderwijs Stromen door het onderwijs Vanuit het derde leerjaar van het vo 2003/2004 Erik Fleur DUO/IP Juni 2013 1. Inleiding In schooljaar 2003/2004 zaten bijna 200 duizend leerlingen in het derde leerjaar van het

Nadere informatie

Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip).

Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Getallen 1 Getallen 1 is een computerprogramma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Doelgroep Rekenen en Wiskunde Getallen 1 Getallen 1 is geschikt voor groep 7 en 8 van de basisschool

Nadere informatie

Andere onderzoeksgegevens

Andere onderzoeksgegevens Andere onderzoeksgegevens 1. Rekenvaardigheid in Nederland 2. TIMSS 3. Wiskundeprestaties van anderstaligen 1. Rekenvaardigheid in Nederland bij start van brugklas gemiddelde score op ABC-toets (op 30)

Nadere informatie

Cito-toetsen ( )

Cito-toetsen ( ) Cito-toetsen (15.01.2017) Op de Plakkenberg worden diverse toetsen afgenomen. Veel toetsen horen bij de methode, zgn. methodetoetsen, die de stof toetsen die in de methode is behandeld. Daarnaast wordt

Nadere informatie

Toelichting bij de concretiseringen wiskunde in de vorm van tussendoelen voor 3 havo/vwo ctwo en SLO oktober 2010

Toelichting bij de concretiseringen wiskunde in de vorm van tussendoelen voor 3 havo/vwo ctwo en SLO oktober 2010 Toelichting bij de concretiseringen wiskunde in de vorm van tussendoelen voor 3 havo/vwo ctwo en SLO oktober 2010 Achtergrond De globale kerndoelen voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs bieden

Nadere informatie

\hoe verder?? Wat is de voorbereiding? Een aantal spannende maanden tegemoet. Vanaf eind november starten we met het oefenen van Cito-toetsen

\hoe verder?? Wat is de voorbereiding? Een aantal spannende maanden tegemoet. Vanaf eind november starten we met het oefenen van Cito-toetsen Advies, CITO-toets toets en \hoe verder?? Een aantal spannende maanden tegemoet Wat is de voorbereiding? Vanaf eind november starten we met het oefenen van Cito-toetsen -niet te serieus -wijzen op leerstrategieën

Nadere informatie

Leerkrachten bevraagd

Leerkrachten bevraagd Leerkrachten bevraagd Moeilijke onderwerpen uit het wiskundecurriculum Antwoordtendensen tussen de wiskundemethoden Hendrik Van Steenbrugge Vakgroep Onderwijskunde Universiteit Gent Ik Jullie? Leerkracht

Nadere informatie

Rekenen van groep 8 naar de brugklas. Herfst, 2012 Bert Claessens (HAN)

Rekenen van groep 8 naar de brugklas. Herfst, 2012 Bert Claessens (HAN) Rekenen van groep 8 naar de brugklas Herfst, 2012 Bert Claessens (HAN) Inhoud Wat vertellen leerkrachten en leraren ons? Wat vertellen de resultaten van leerlingen ons? Wat vertellen de leerlingen ons?

Nadere informatie

basiscursus rekenen vijfde bijeenkomst donderdag 8 maart 2012 vincent jonker

basiscursus rekenen vijfde bijeenkomst donderdag 8 maart 2012 vincent jonker basiscursus rekenen vijfde bijeenkomst donderdag 8 maart 2012 vincent jonker DE KRANT Waar gaat deze grafiek over? 99 x 75 15,15 : 3 ¼ x 260 PROGRAMMA Programma in vijf bijeenkomsten 1. Referentiekader

Nadere informatie

EVALUATIE CITO-EINDTOETS 2012 De Rank juni 2012 samenstelling: Anton Lith (IB)

EVALUATIE CITO-EINDTOETS 2012 De Rank juni 2012 samenstelling: Anton Lith (IB) evaluatie CITO Eindtoets 2012 1 EVALUATIE CITO-EINDTOETS 2012 De Rank juni 2012 samenstelling: Anton Lith (IB) Inleiding Conform de procedure verwijzing groep 8 werd in groep 8 van De Rank in het cursusjaar

Nadere informatie

Begrijpend lezen van basisschool naar voortgezet onderwijs

Begrijpend lezen van basisschool naar voortgezet onderwijs Ronde 5 Hilde Hacquebord Rijksuniversiteit Groningen Contact: H.I.Hacquebord@rug.nl Begrijpend lezen van basisschool naar voortgezet onderwijs 1. Inleiding De onderwijsinspectie stelt in haar verslag van

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL DE BRON

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL DE BRON RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL DE BRON School : Basisschool De Bron Plaats : Barneveld BRIN-nummer : 01VE Onderzoeksnummer : 94446 Datum schoolbezoek : 5 juni 2007 Datum vaststelling :

Nadere informatie

Nieuwe afspraken over de overstap. 1. Basisschooladvies is leidend.! LVS-gegevens groep 6, 7 en 8 Werkhouding en gedrag Aanvullende gegevens

Nieuwe afspraken over de overstap. 1. Basisschooladvies is leidend.! LVS-gegevens groep 6, 7 en 8 Werkhouding en gedrag Aanvullende gegevens Na de basisschool Nieuwe afspraken over de overstap Naar welke opleiding kan mijn kind? Het basisschooladvies Het 2e toetsgegeven Welke opleidingen zijn er? Wat verwachten we van de ouders bij deze schoolkeuze?

Nadere informatie

Referentieniveaus rekenen en de overgang van po naar vo. Probleemloos de brug over 16 november 2011 Monica Wijers

Referentieniveaus rekenen en de overgang van po naar vo. Probleemloos de brug over 16 november 2011 Monica Wijers Referentieniveaus rekenen en de overgang van po naar vo Probleemloos de brug over 16 november 2011 Monica Wijers Tafelweb Trek lijntjes tussen sommen die bij elkaar horen en leg uit wat ze met elkaar

Nadere informatie

Informatieboekje Voortgezet Onderwijs

Informatieboekje Voortgezet Onderwijs Informatieboekje Voortgezet Onderwijs 1 2 Voorwoord Dit informatieboekje geeft een overzicht van de belangrijkste gegevens over het VMBO, Havo en VWO. Hoe het VMBO is opgebouwd, welke vakken in de onderbouw

Nadere informatie

Docent: Monica Wijers Groep 1. Conny van der Spoel Melek Abaydogan Shirley Slamet

Docent: Monica Wijers Groep 1. Conny van der Spoel Melek Abaydogan Shirley Slamet Docent: Monica Wijers Groep 1 Conny van der Spoel Melek Abaydogan Shirley Slamet Inhoudsopgave Inleiding... 2 Probleemstelling... 3 Onderzoek... 4 Wijze van Aanpak... 4 Verwerking... 5 Conclusie... 6 Bijlagen:

Nadere informatie

Referentieniveaus Rekenen Kansen met perspectief, ook voor zwakkere rekenaars

Referentieniveaus Rekenen Kansen met perspectief, ook voor zwakkere rekenaars Referentieniveaus Rekenen Kansen met perspectief, ook voor zwakkere rekenaars Anneke Noteboom (SLO) Gea Spaans (PO-Raad) Tijn Bloemendaal (HCO) Steunpuntpo@poraad.nl Inhoud Wensen en verwachtingen Aanleiding

Nadere informatie

Informatieavond CBS de Citer 2015. Welkom 10-09-2015

Informatieavond CBS de Citer 2015. Welkom 10-09-2015 Informatieavond CBS de Citer 2015 Welkom 10-09-2015 Algemene Informatie m.b.t. de communicatie Iedere vrijdag verschijnt de nieuwsbrief. Het is van belang om deze goed te lezen. Zo blijft u op de hoogte

Nadere informatie

Bijlage Raadsinformatiebrief Motie onderwijsniveau Valkenswaard

Bijlage Raadsinformatiebrief Motie onderwijsniveau Valkenswaard Bijlage Raadsinformatiebrief Motie onderwijsniveau Valkenswaard De tabellen geven een inzicht in de huidige situatie rondom 1) Het opleidingsniveau van de huidige leerlingen in Valkenswaard 2) Het opleidingsniveau

Nadere informatie

Eindtoets op twee niveaus Nieuw

Eindtoets op twee niveaus Nieuw Eindtoets op twee niveaus Nieuw Vanaf 2013 zijn er twee versies van de Eindtoets: de Eindtoets Basis en de Eindtoets Niveau. Beide versies bevatten dezelfde onderdelen en hetzelfde aantal opgaven. Alleen

Nadere informatie

LESSTOF. Rekenen op maat 7

LESSTOF. Rekenen op maat 7 LESSTOF Rekenen op maat 7 2 Lesstof Rekenen op maat 7 INHOUD INLEIDING... 4 DOELGROEP... 4 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 9 Lesstof Rekenen op maat 7 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma s voor het

Nadere informatie

Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip).

Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Getallen 1 Getallen 1 is een programma voor het aanleren van de basis rekenvaardigheden (getalbegrip). Doelgroep Rekenen en Wiskunde Getallen 1 Getallen 1 is geschikt voor groep 7 en 8 van de basisschool

Nadere informatie

Commitment aan school

Commitment aan school Commitment aan school Anna Verkade GION, december 2010 Het opbouwen of aangaan van commitments (bindingen) met betrekking tot diverse domeinen wordt in de ontwikkelingspsychologie als een van de belangrijkste

Nadere informatie

De Luithorst: Schoolzelfevaluatie (midden) Schooljaar

De Luithorst: Schoolzelfevaluatie (midden) Schooljaar Kwaliteit van het onderwijs en de leerresultaten op de Luithorst Inleiding Een van de belangrijkste onderwerpen voor een basisschool is natuurlijk de kwaliteit van het onderwijs op onze school. Daaraan

Nadere informatie

Getallen 2. Doelgroep Rekenen en Wiskunde Getallen 2

Getallen 2. Doelgroep Rekenen en Wiskunde Getallen 2 Getallen 2 Getallen 2 bestrijkt de uitbreiding van de basisvaardigheden van het rekenen, regels en vaardigheden die in het vmbo en de onderbouw van havo/vwo worden aangeleerd, geoefend en toegepast. Doelgroep

Nadere informatie

Basisschooladviezen en etniciteit Onderzoeksverslag, 29 januari 2007

Basisschooladviezen en etniciteit Onderzoeksverslag, 29 januari 2007 Afdeling Onderwijs Team Monitoring & Bedrijfsvoering Basisschooladviezen en etniciteit Onderzoeksverslag, 29 januari 2007 Verwijderd: Bassischooladv iezen Vraagstelling Dit onderzoek is uitgevoerd om antwoord

Nadere informatie

Schoolprestaties van oude en nieuwe gewichtenleerlingen

Schoolprestaties van oude en nieuwe gewichtenleerlingen Scolprestaties van oude en nieuwe gewichtenleerlingen Jaap Roeleveld Kohnstamm Instituut, Universiteit van Amsterdam (email: jroeleveld@kohnstamm.uva.nl) Abstract Sinds de laatste wijziging van de gewichtenregeling,

Nadere informatie

Rapportage TOA. Taal en Rekenen in de regio Den Haag Schooljaar 2013-2014. Algemene bevindingen

Rapportage TOA. Taal en Rekenen in de regio Den Haag Schooljaar 2013-2014. Algemene bevindingen Rapportage TOA Taal en Rekenen in de regio Den Haag Schooljaar 2013-2014 Algemene bevindingen 1 Inhoud Inleiding... 3 Hoofdstuk 1. Resultaten in de regio Den Haag... 4 1.1 Overzicht toetsafnames... 4 1.2

Nadere informatie

Zwakke rekenaars sterk maken. Bijeenkomst monica wijers, ceciel borghouts Freudenthal Instituut

Zwakke rekenaars sterk maken. Bijeenkomst monica wijers, ceciel borghouts Freudenthal Instituut Zwakke rekenaars sterk maken Bijeenkomst 1 26-01-2011 monica wijers, ceciel borghouts Freudenthal Instituut Programma vandaag Inleiding en voorstellen Rekenen in mbo (kort) Wat is een zwakke rekenaar?

Nadere informatie

ADVIES, CITO-TOETS EN HOE VERDER?? Een aantal spannende maanden tegemoet

ADVIES, CITO-TOETS EN HOE VERDER?? Een aantal spannende maanden tegemoet ADVIES, CITO-TOETS EN HOE VERDER?? Een aantal spannende maanden tegemoet Wat is de voorbereiding? Vanaf eind november starten we met het oefenen van Cito-toetsen -niet te serieus -wijzen op strategieën

Nadere informatie

Onderwerp Vooronderzoek en vrije afnames van diagnostische toetsen taal en rekenen Resultaten mbo. Kenmerk. Datum november 2009

Onderwerp Vooronderzoek en vrije afnames van diagnostische toetsen taal en rekenen Resultaten mbo. Kenmerk. Datum november 2009 Onderwerp Vooronderzoek en vrije afnames van diagnostische toetsen taal en rekenen Resultaten mbo Kenmerk Datum november 2009 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling / KvK 09103470 1 Inleiding

Nadere informatie

Suggesties om de aansluiting van groep 8 naar het voortgezet onderwijs te verbeteren

Suggesties om de aansluiting van groep 8 naar het voortgezet onderwijs te verbeteren Van PO naar VO Suggesties om de aansluiting van groep 8 naar het voortgezet onderwijs te verbeteren SUGGESTIE 1: Informatie van een brugklasleerling Brugklasleerlingen infomeren leerlingen uit groep 8

Nadere informatie

Niet afhaken maar aanhaken

Niet afhaken maar aanhaken Niet afhaken maar aanhaken Verslag van een onderzoek naar rekenprestaties van leerlingen met ernstige rekenproblemen in vo en mbo. In opdracht van College voor Examens Hogeschool Utrecht, Kenniscentrum

Nadere informatie

Over toetsing. Toetsen vmbo-mbo. Wat is 2F? Kenmerken opgaven 2F. Zijn er al officiële 2F toetsen? Onderwerpen (vaststelling programma)

Over toetsing. Toetsen vmbo-mbo. Wat is 2F? Kenmerken opgaven 2F. Zijn er al officiële 2F toetsen? Onderwerpen (vaststelling programma) Toetsen vmbo-mbo Rekenpiloot 13 april 2010 Monica Wijers, Freudenthal Instituut Over toetsing Wat toets je? Inhoud Vaardigheden Waarom toets je? Diagnose met welk doel? voor wie? behandeling? Peiling ten

Nadere informatie

Leerlingen en studenten naar onderwijssoort per 1-10 en woongemeente Lingewaard

Leerlingen en studenten naar onderwijssoort per 1-10 en woongemeente Lingewaard Leerlingen en studenten naar onderwijssoort per 1-10 en woongemeente Lingewaard 2010/'11 2011/'12* Onderwijssoorten Leeftijd Lingewaard Lingewaard Totaal voortgezet onderwijs Leeftijd totaal 2751 2853

Nadere informatie

filmpje bewindslieden (http://www.taalenrekenen.nl/)

filmpje bewindslieden (http://www.taalenrekenen.nl/) SLO oktober 2009 filmpje bewindslieden (http://www.taalenrekenen.nl/) Achtergrond Nederland heeft een goed onderwijssysteem. Maar, er is maatschappelijke zorg over de kwaliteit van het reken- en taalonderwijs.

Nadere informatie

Procedure schooladvies

Procedure schooladvies Procedure schooladvies Doel van de procedure: Leerkrachten, ouders en leerlingen hebben zorgvuldige en uitgebreide informatie over het traject dat gevolgd wordt op basisschool Ondersteboven om tot een

Nadere informatie

IEP Eindtoets. IEP Eindtoets - informatie voor ouders. Bureau ICE De nieuwe generatie toetsen en examens

IEP Eindtoets. IEP Eindtoets - informatie voor ouders. Bureau ICE De nieuwe generatie toetsen en examens IEP Eindtoets is overzichtelijk en ziet er aantrekkelijk uit IEP Eindtoets - informatie voor ouders Bureau ICE De nieuwe generatie toetsen en examens IEP Eindtoets voor een goed beeld van uw kind Vanaf

Nadere informatie

Maatwerk rekenen. Kerndoelanalyse SLO

Maatwerk rekenen. Kerndoelanalyse SLO Maatwerk rekenen Kerndoelanalyse SLO November 2011 2011 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Alle rechten voorbehouden. Mits de bron wordt vermeld is het toegestaan om zonder

Nadere informatie

Verbanden 1. Doelgroep Verbanden 1

Verbanden 1. Doelgroep Verbanden 1 Verbanden 1 Rekenen en Wiskunde Verbanden 1 bestrijkt de basisvaardigheden van Verbanden: de verschillende grafische presentaties, zoals tabel, rooster, staafdiagram, cirkeldiagram en grafiek. Doelgroep

Nadere informatie

TOETSEN EN TOETSPRESTATIES REKENEN

TOETSEN EN TOETSPRESTATIES REKENEN AANSLUITING PO-VO FEEDBACK / ONTWIKKELING TOETSEN EN TOETSPRESTATIES REKENEN De deelnemende scholen aan het PO-VO-netwerk in Doorn willen gericht toewerken naar een doorlopende leerlijn rekenen-wiskunde.

Nadere informatie

Getallen 2. Doelgroep Rekenen en Wiskunde Getallen 2. Omschrijving Rekenen en Wiskunde Getallen 2

Getallen 2. Doelgroep Rekenen en Wiskunde Getallen 2. Omschrijving Rekenen en Wiskunde Getallen 2 Getallen 2 Getallen 2 bestrijkt de uitbreiding van de basisvaardigheden van het rekenen, regels en vaardigheden die in het vmbo en de onderbouw van havo/vwo worden aangeleerd, geoefend en toegepast. Doelgroep

Nadere informatie

parate rekenvaardigheden

parate rekenvaardigheden parate rekenvaardigheden Rinske Stelwagen & Teun Hommersom parate rekenvaardigheden wie zijn wij workshop tijdens de vorige conferentie de som van de dag een wiskunde- / reken-website een diagnostische

Nadere informatie

Samenvatting Leidse Monitor

Samenvatting Leidse Monitor Samenvatting Leidse Monitor 2007-2008 December 2009 Dr. Jaap van Lakerveld Drs. Ingrid Gussen Dr. Kees de Brabander Drs. Theresa Steeman PLATO Platform Opleiding, Onderwijs en Organisatie BV Universiteit

Nadere informatie

Het LOVS rekenen-wiskunde van het Cito

Het LOVS rekenen-wiskunde van het Cito Het LOVS rekenen-wiskunde van het Cito - de invloed van contexten in groep 3, 4 en 5 - Marian Hickendorff & Jan Janssen Universiteit Leiden / Cito Arnhem 1 inleiding en methode De LOVS-toetsen rekenen-wiskunde

Nadere informatie

Plan van Aanpak Profiel Organisator Hoe betekenisvol zijn de rekenresultaten in het primair onderwijs?

Plan van Aanpak Profiel Organisator Hoe betekenisvol zijn de rekenresultaten in het primair onderwijs? Plan van Aanpak Profiel Organisator Hoe betekenisvol zijn de rekenresultaten in het primair onderwijs? Naam: Janou van de Vorst Studentnummer: 6402461 E-mail: janouvandevorst@student.uva.nl Begeleider:

Nadere informatie

Opbrengsten. Basisschool Pius X

Opbrengsten. Basisschool Pius X Opbrengsten 014 Basisschool Pius X Opbrengsten Met dit verslag willen wij u een overzicht geven van de belangrijkste gegevens/aantallen betreffende de opbrengsten van Basisschool Pius X. Naast de evaluaties

Nadere informatie

Taal- en rekenbeleid. Acties op vier niveaus

Taal- en rekenbeleid. Acties op vier niveaus Taal- en rekenbeleid Acties op vier niveaus Doorkijk anno maart 2013 De zes schakels TOA Intake taalbewust docent Intensivering rekenen Visie Taal- en rekenbeleid volgen Acties 2013-2014 De zes schakels

Nadere informatie

IEP Eindtoets. IEP Eindtoets - informatie voor ouders. Bureau ICE De nieuwe generatie toetsen en examens

IEP Eindtoets. IEP Eindtoets - informatie voor ouders. Bureau ICE De nieuwe generatie toetsen en examens IEP Eindtoets is overzichtelijk en ziet er aantrekkelijk uit IEP Eindtoets - informatie voor ouders Bureau ICE De nieuwe generatie toetsen en examens IEP Eindtoets voor een goed beeld van uw kind Sinds

Nadere informatie

TIENDE EDITIE EERSTE OPLAGE, 2013

TIENDE EDITIE EERSTE OPLAGE, 2013 3 TIENDE EDITIE EERSTE OPLAGE, 2013 L.A. Reichard J.H. Dijkhuis C.J. Admiraal G.J. te Vaarwerk J.A. Verbeek G. de Jong H.J. Houwing J.D. Kuis F. ten Klooster S.K.A. de Waal J. van Braak J.H.M. Liesting-Maas

Nadere informatie

NBS Boeimeer Jan Nieuwenhuijzenstraat 2 4818 RJ Breda 076-5146101 www.nbsboeimeer.nl

NBS Boeimeer Jan Nieuwenhuijzenstraat 2 4818 RJ Breda 076-5146101 www.nbsboeimeer.nl NBS Boeimeer Jan Nieuwenhuijzenstraat 2 4818 RJ Breda 076-5146101 www.nbsboeimeer.nl Opbrengsten Bijlage Schoolgids 2012-2013 Onze opbrengsten Schooljaar 2012-2013 Inleiding Of we goed onderwijs bieden

Nadere informatie

Het Grote Rekenboek. Kerndoelanalyse SLO

Het Grote Rekenboek. Kerndoelanalyse SLO Het Grote Rekenboek Kerndoelanalyse SLO Mei 2014 Verantwoording 2014 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Mits de bron wordt vermeld, is het toegestaan zonder voorafgaande toestemming

Nadere informatie

2.10 Resultaten van het ITS onderzoek naar leerlingen met autisme in het primair en voortgezet onderwijs in het schooljaar

2.10 Resultaten van het ITS onderzoek naar leerlingen met autisme in het primair en voortgezet onderwijs in het schooljaar 2.10 Resultaten van het ITS onderzoek naar leerlingen met autisme in het primair en voortgezet onderwijs in het schooljaar 2003-2004 Samenvatting, conclusies en aandachtspunten 1 Autisme in het primair

Nadere informatie

Alles telt tweede editie. Kerndoelanalyse SLO

Alles telt tweede editie. Kerndoelanalyse SLO Alles telt tweede editie Kerndoelanalyse SLO Maart 2012 2012 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Alle rechten voorbehouden. Mits de bron wordt vermeld is het toegestaan om zonder

Nadere informatie

Wie is de echte rekendocent? Parallellezing 6 december 2011 Congres: Je kunt rekenen op de rekendocent

Wie is de echte rekendocent? Parallellezing 6 december 2011 Congres: Je kunt rekenen op de rekendocent Wie is de echte rekendocent? Parallellezing 6 december 2011 Congres: Je kunt rekenen op de rekendocent Programma Aanleiding Competentieprofiel Nascholing/lerarenopleiding Aanleiding Wat moet ik kennen

Nadere informatie

Drentse Onderwijs monitor

Drentse Onderwijs monitor Drentse Onderwijs monitor Feitenbladen Gemeente Kern cijfers uit de periode 2010-2015 OM_Aa_Hunze-DEF.indd 1 18-05-16 11:1 Drentse Onderwijsmonitor 2015 Primair onderwijs Onlangs verscheen de 10 de editie

Nadere informatie

Uitwerking berekening Risicomodel sector SO 2014

Uitwerking berekening Risicomodel sector SO 2014 Uitwerking berekening Risicomodel sector SO 2014 INHOUD 1. Inleiding... 1 2. Data... 1 3. Uitgangspunten bij het risicomodel... 1 3.1 Bepaling van groepen binnen het so en vso... 1 3.2 Scores op de indicatoren...

Nadere informatie

Toets 0 t/m 3. Voortgang in beeld. Advies en determinatie Volgen Kwaliteitsbewaking Indicatie op referentieniveaus

Toets 0 t/m 3. Voortgang in beeld. Advies en determinatie Volgen Kwaliteitsbewaking Indicatie op referentieniveaus Voortgezet onderwijs Cito Volgsysteem Toets 0 t/m 3 Voortgang in beeld Advies en determinatie Volgen Kwaliteitsbewaking Indicatie op referentieniveaus Cito Volgsysteem voortgezet onderwijs Toets 0 t/m

Nadere informatie

Pilot leerwinst en toegevoegde waarde in het voortgezet onderwijs. Alex Coenen

Pilot leerwinst en toegevoegde waarde in het voortgezet onderwijs. Alex Coenen Pilot leerwinst en toegevoegde waarde in het voortgezet onderwijs Alex Coenen Inhoud 1. Inleiding 2. de pilot 3. conclusies en discussie Doel van deze bijeenkomst Informeren Gelegenheid bieden om vragen

Nadere informatie

CURSUSBESCHRIJVING Deel 1

CURSUSBESCHRIJVING Deel 1 CURSUSBESCHRIJVING Deel 1 Cursuscode(s) Opleiding Cursusnaam : PABPRO14X : Pabo : Cij 4, Procenten Cursusnaam Engels : [vertaling via BB] Studiepunten : 1 Categorie Cursusbeheerder Opleidingsvorm Leerroute

Nadere informatie

Rekenbeleid. Procesbeschrijving. Versie: 1

Rekenbeleid. Procesbeschrijving. Versie: 1 Rekenbeleid Procesbeschrijving Versie: 1 Taakhouder: H. Cox Gemaakt: April 2016 Geldig tot: Januari 2018 Rekenbeleid HSL Hoe presteert HSL op de basisvaardigheden rekenen en hoe kunnen die prestaties worden

Nadere informatie

Hoe rekenen groep 8 leerlingen? (1) op welk niveau? (2) op welke manier?

Hoe rekenen groep 8 leerlingen? (1) op welk niveau? (2) op welke manier? (1) op welk niveau? (2) op welke manier? Dr. Marian Hickendorff Sectie Methoden en Technieken Instituut Psychologie, Universiteit Leiden in samenwerking met Kees van Putten Marije Fagginger Auer Staartdeling

Nadere informatie

VOORLICHTING 2016 - vmbo WELKOM

VOORLICHTING 2016 - vmbo WELKOM VERBINDEND ONDERWIJS VOORLICHTING 2016 - vmbo WELKOM C O N N E C TC O L L E G E. N L KIND Aanleg Belangstelling Schoolpresta2es Beroepswens BASISSCHOOL Leerlingvolgsysteem Toetsen Leerpresta2es Interesses

Nadere informatie

Drentse Onderwijsmonitor

Drentse Onderwijsmonitor Drentse Onderwijsmonitor Feitenbladen Gemeente Midden- Kerncijfers uit de periode 2009-2014 Drentse Onderwijsmonitor 2014 Primair onderwijs Onlangs verscheen de 9 de editie van de Drentse Onderwijsmonitor.

Nadere informatie

Informatie 8ste jaarsouders

Informatie 8ste jaarsouders Informatie 8ste jaarsouders NIO donderdag 8 november 2012 Deze wordt afgenomen door Eduniek, onze schoolbegeleidingsdienst. Uitslag na de kerstvakantie, samen met het schooladvies. Aanvullende informatie

Nadere informatie

Hulp bij rekenwiskundeproblemen in het VO

Hulp bij rekenwiskundeproblemen in het VO Hulp bij rekenwiskundeproblemen in het VO Utrecht, 9 december 2014 Conferentie Masterplan dyscalculie Hans van Luit Protocol ERWD voor VO Programma s voor het VO/MBO 12Count Startrekenen NU rekenen Got

Nadere informatie

Toets 0 t/m 3. Voortgang in beeld. Advies en determinatie Volgen Kwaliteitsbewaking Indicatie op referentieniveaus

Toets 0 t/m 3. Voortgang in beeld. Advies en determinatie Volgen Kwaliteitsbewaking Indicatie op referentieniveaus Voortgezet onderwijs Cito Volgsysteem Toets 0 t/m 3 Voortgang in beeld Advies en determinatie Volgen Kwaliteitsbewaking Indicatie op referentieniveaus Cito Volgsysteem voortgezet onderwijs Toets 0 t/m

Nadere informatie

inhoud Dyscalculie Rekenproblemen Presentatie_gebruikersdag_najaar2013 1 Onderhoudsproblemen

inhoud Dyscalculie Rekenproblemen Presentatie_gebruikersdag_najaar2013 1 Onderhoudsproblemen inhoud Rekenblokken voor de zwakke rekenaar Over wie hebben we het? Welke problemen zijn er zoal? Wat is er aan te doen? Rekenproblemen Dyscalculie Onderhoudsproblemen Beschikbaarheidsproblemen Ernstige

Nadere informatie

LESSTOF. Rekenen op maat 5

LESSTOF. Rekenen op maat 5 LESSTOF Rekenen op maat 5 2 Lesstof Rekenen op maat 5 Inhoud INLEIDING... 4 DOELGROEP... 4 STRUCTUUR... 5 INHOUD... 9 Lesstof Rekenen op maat 5 3 INLEIDING Muiswerkprogramma s zijn programma s voor het

Nadere informatie

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'SINT JOZEF'

RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'SINT JOZEF' RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL 'SINT JOZEF' School : basisschool 'Sint Jozef' Plaats : Nieuw-Namen BRIN-nummer : 06XE Onderzoeksnummer : 94514 Datum schoolbezoek : 19 juni 2007 Datum vaststelling

Nadere informatie

Margit van Aalst (CvTE) Iris Verbruggen (Cito) Overzicht presentatie. verantwoordelijkheden van het cvte

Margit van Aalst (CvTE) Iris Verbruggen (Cito) Overzicht presentatie. verantwoordelijkheden van het cvte De Citotoets bestaat niet meer. Over hoe en wat van de Centrale Eindtoets Margit van Aalst (CvTE) Iris Verbruggen (Cito) Overzicht presentatie Algemene informatie over de Centrale Eindtoets, o.a. Taken

Nadere informatie

Het Toetsen Tournée. Paul Drijvers Freudenthal Instituut Universiteit Utrecht

Het Toetsen Tournée. Paul Drijvers Freudenthal Instituut Universiteit Utrecht Het Toetsen Tournée Paul Drijvers Freudenthal Instituut Universiteit Utrecht www.fisme.science.uu.nl/ 2017-06-02 CET RVO TIMSS DTT LKT CE hv Opzet We bekijken een zestal nationale toetsen uit Nederland

Nadere informatie

Referentiekaders. Doorlopende leerlijn Taal en Rekenen (Meijerink) 2. Station en de referentiekaders 6

Referentiekaders. Doorlopende leerlijn Taal en Rekenen (Meijerink) 2. Station en de referentiekaders 6 Referentiekaders Doorlopende leerlijn Taal en Rekenen (Meijerink) 2 Station en de referentiekaders 6 1 Doorlopende leerlijnen Taal en Rekenen (Commissie Meijerink) Een beknopte samenvatting/ de belangrijkste

Nadere informatie

Ecbo-donderdagmiddaglezing. Rekenniveaus op het mbo. Marieke Buisman

Ecbo-donderdagmiddaglezing. Rekenniveaus op het mbo. Marieke Buisman Ecbo-donderdagmiddaglezing Rekenniveaus op het mbo Marieke Buisman Veel te doen om rekenen op het mbo Zorgen over: Hoge eisen Laag instroomniveau Tegenvallende prestaties op pilotexamens Internationaal

Nadere informatie

De Plaatsingswijzer. Leeuwarden, 16 september 2010.

De Plaatsingswijzer. Leeuwarden, 16 september 2010. Leeuwarden, 16 september 2010. De Plaatsingswijzer Inleiding Het Primair en Voortgezet Onderwijs in Leeuwarden e.o. hebben samen een systematiek ontwikkeld om de advisering door de basisschool naar het

Nadere informatie