' Ik wil bewijzen dat ik het kan. Julius ter Haar aan het hoofd van Oad: Nr. nov. Marktleider in ondernemend Twente.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "' Ik wil bewijzen dat ik het kan. Julius ter Haar aan het hoofd van Oad: Nr. nov. Marktleider in ondernemend Twente."

Transcriptie

1 Nr. 9 nov 09 Marktleider in ondernemend Twente. Twentevisie Jaargang 21 Nummer 9 november 2009 Julius ter Haar aan het hoofd van Oad: ' Ik wil bewijzen dat ik het kan

2 colofon inhoud commentaar jan medendorp Teha 6 Julius ter Haar, hoogste baas van Oad 8 Henk Keizer heeft met GGN geen baat bij de crisis 11 Innovadis in de lift met groeiversneller 12 Willem Zandbergen weet dat geld niet stinkt 14 Column Gezondheidsmanagement 16 Carrie ten Napel in gesprek met Sanne Hans 19 Column Communicatie 21 Column Juridisch Gezien 22 Wereldreiziger Martin Koopman even thuis 24 Beeldverslag Memphis 28 Amita Ramnarain: etnische zakenvrouw Opvallende personeelstransacties 32 Ivar ten Velde heeft ambities met IJsbaan Twente 36 Onroerend Goed Transacties 38 Mark Voortman zoekt het over de grenzen 40 Nieuws en Feiten 50 Column Financieel Accent 43 Katern New Business Twente 51 IKTelgids 06 Julius ter Haar, gedreven Nog niet zo heel lang geleden was hij er naar eigen zeggen nog niet aan toe: het grote werk bij Oad in Holten. Julius ter Haar vond zichzelf nog te jong en onervaren. Nu is echter de tijd rijp om het stuur van de reisorganisatie over te nemen van vader Joop, die nog wel commissaris blijft, en Louis Frankenhuis die het bedrijf gaat verlaten. 08 Henk Keizer, geld halen Hij geeft leiding aan de grootste incasso- en deurwaardersorganisatie in Nederland, Groep Gerechtsdeurwaarders Nederland, kortweg GGN. Henk Keizer vertelt hoe de fusies zijn verlopen en laat ook zijn licht schijnen op de economische crisis die voor GGN beslist niet gunstig is, alleen al omdat elk failliet bedrijf een potentiële klant minder is. 12 Willem Zandbergen, geld brengen Ooit begonnen drie jonge mannen in spreekwoordelijke spijkerbroek met PNO, dat voor bedrijven de mogelijkheden onderzoekt om subsidies los te peuteren. Bestuursvoorzitter Willem Zandbergen weet zeker dat de informele sfeer in het bedrijf door de jaren heen niet is veranderd. Colofon Twentevisie is een onafhankelijk economisch ma ga zine dat maandelijks (m.u.v. juli/augustus) verschijnt voor on der nemers in Twente. In dit blad zijn onder meer verhalen opgenomen van interviews die hebben plaatsgehad in het economische programma Memphis. De op names vinden maandelijks op dinsdag plaats in de business-ruimte van de Grolsch Veste in Enschede. De data vindt u elders in dit magazine. Daarnaast fungeert Twente visie als officieel mededelingenorgaan voor deel nemers van de Industriële Kring Twente Uitgever Twentevisie b.v., Getfertsingel 41, Enschede, Postbus 268, 7500 AG Enschede, Telefoon , Fax , Website: Bladmanager Anno Oude Engberink Redactie Jan Medendorp (hoofd redacteur), Anno Oude Engberink (eindredactie), Eric Brinkhorst (fotografie) Redactie IKT Niko Wind, Saskia Rikhof-Slot, Jaap Baart (fotografie) Secretariaat IKT Hengelose straat 585, Postbus 5501, 7500 GM Enschede, Tele foon , Fax Website: Advertentie-exploitatie Twentevisie b.v., Angelica Speelman, Aleid Kluivers, Telefoon , Fax , Acquisitie IKTelgids Lidy Busscher Vormgeving TerZake reclame communicatie internet, Hengelo Druk Roelofs, Enschede Coverfoto Eric Brinkhorst Oplage De oplage bedraagt ongeveer exemplaren en wordt verspreid onder IKT-deel nemers, bedrijven met meer dan 5 werknemers, en zoge noemde decision makers. Arti ke len uit deze uitgave mogen niet zonder toestemming van de uitgever worden overgenomen. Aan de inhoud van dit blad kunnen geen rechten worden ontleend. Twentevisie bv 56 De UT is toch ondernemend 58 Tuinte doet het goed 60 TIB en OTP helpen MKB 63 Op naar de content fabriek 64 Een internationale kennisregio 66 Scope en Twente Agenda 56 De UT blijft ondernemend De Universiteit Twente heeft onlangs weliswaar de onderkop Ondernemende Universiteit laten vallen. Het ondernemende is gebleven, al is inhoud in de loop der jaren veranderd. Toen werd met de grote bedrijven samengewerkt, nu veelal met groepen MKB-ers. Positief is dat de UT zich weer een technische universiteit noemt, met daarbij veel nadruk op de noodzakelijke kruisbestuiving met de maatschappij- en gedragswetenschappen. Degene die deze transformatie (mede) vorm moet geven is de nieuwe Rector Magnificus, prof.dr. Ed Brinksma, een informaticus met een goede staat van dienst als manager. Dé specialist in Twente in werving, selectie & detacheren van topsecretaresses Willemsgang 5, Almelo T vennootschapsrecht & ondernemingsrecht Telefoon +31(0) Personeel- en organisatie ontwikkeling Corinne bellen pampeople.nl 027AdvTwentevisieNieuw.indd :06:39 Uw partner in opleidingen Han ter Huurne belde mij voor de zomer in paniek op: zijn bedrijf Teha (in Haaksbergen, fabrikant van kozijnen, dakkapellen en gevelelementen) werd kapot gemaakt door de ING, die onder één hoedje zou samenspannen met zijn nieuwe partner Jan Kerstens (een klerk van Marcel Boekhoorn) en met wie hij eerder tweelingbroer Raymond eruit had gewerkt, maar dit terzijde. Het had hem (Han dus) al miljoenen gekost, zei hij, omdat de ING de kredietkraan dichtdraaide. Een faillissement leek onafwendbaar, dan zou het bedrijf (waar ING op uit was) in handen komen van Kerstens. Tenzij er een partner gevonden zou worden die de aandelen van Kerstens zou willen overnemen. En ik heb een lange lijst met 06-nummers, dus of ik. Ik ken de broertjes Ter Huurne al lang, dat stamt nog uit de tijd dat Han en Raymond opgingen voor de titel ondernemer van het jaar. Kort voordien belden ze op: ik moest hen helpen bij die presentatie in Noordwijk, in een fraaie hotel aan de kust aldaar. We zijn een paar dagen gaan trainen in presenteren; ze haalden de titel overigens niet ( Beter Horen won, meen ik mij te herinneren, Piet Zoomers deed dat jaar ook mee) maar ze waren heel blij dat ze zich als b(r)oertjes goed hadden kunnen manifesteren. Begin dit jaar had ik ook al een nerveuze Han aan de telefoon gehad. Het ging al jaren niet goed met het bedrijf en ze hadden nog één keer heel veel geld vrij gemaakt om op de Utrechtse Bouwbeurs te schitteren: daar moest Teha gered worden door veel opdrachten binnen te halen. Er was één probleem, het reclamebureau dat een fraaie TEHA-Bouwkrant zou maken, kon de opdracht niet afkrijgen. Of ik. Ik heb geholpen. Zoals ik ook voor de zomer heb geholpen met het bellen naar investeerders. Maar toen al merkte ik dat Han verschillende agenda s heeft. Een van de door mij benaderde investeerders vroeg zich af of hij serieus werd genomen want Han belde nooit terug. Ook Gerard Sanderink kwam op het toneel met in zijn kielzog zijn vazal, de ietwat lawaaierige Wim Neeskens die volgens zijn eigen verhalen Helvi Investment wist te porren om in te stappen. En dat is de hemel, las ik vervolgens in de regionale krant. De toekomst is voor het bedrijf weer geweldig, natuurlijk Weet die krant veel wat er werkelijk aan de hand is. Han ter Huurne zou in Memphis komen, maar hij is even mijn nummer kwijt denk ik. Hij zal het wel weer vinden als er een presentatie, een krant, een investeerder of weet ik veel wat geregeld moeten worden. Of ik boos ben op Han? Welnee, sneue jongen, is privé miljoenen kwijt, had van alle ellende hartproblemen deze zomer en ziet zijn tweelingbroer nooit meer. Mijn frustratie is daarbij vergeleken een bagatel. 4 Twentevisie 09/2009 Twentevisie 09/2009 5

3 Julius ter Haar klaar voor troonopvolging portret nieuwe reistycoon Aan het hoofd van een familiebedrijf hoort familie Julius ter Haar staat sinds 1 november aan het hoofd van de op één na grootste reisorganisatie in Nederland. (door Martin Steenbeeke) Hij is 36 jaar en staat sinds 1 november aan het hoofd van de op één na grootste reisorganisatie in Nederland. Dat Julius ter Haar, telg van de oprichtersfamilie, algemeen directeur van Oad Reizen zou worden, lag in de lijn der verwachting. De vraag was alleen wanneer. Portret van een lekker eigenwijze ondernemer. Ruïneer mijn toekomst niet. Het is eind jaren negentig, kort nadat Julius ter Haar zijn intrede heeft gedaan in de Oad-organisatie, als hij tijdens familieberaad met de vuist op tafel slaat. Vader Joop ter Haar kan de touroperator goed verkopen - alleen de handtekening ontbreekt nog - maar twijfelt hevig. Door de inbreng van Julius en zus Quirine ketst de verkoop af. Ruim tien jaar later is Julius de derde generatie Ter Haar die aan het roer van een zelfstandig Oad staat. De familiekoers is hier al 36 jaar op afgestemd. Thuis wordt veel over Oad gesproken en al vanaf negenjarige leeftijd gaat Julius naar Oostenrijk om er in een van de hotels vakantiewerk te verrichten. Als tiener laat hij te pas en te onpas zijn neus zien in het Holtense hoofdkantoor, dat een grote aantrekkingskracht op hem uitoefent. Gele bussen Na een studie aan de particuliere European Business School in Londen en stages bij reisondernemingen in het buitenland komt hij in 1997 in dienst bij Oad. Hij wordt al snel verantwoordelijk voor de touringcardivisie. Op dat moment loopt het niet zo bijster goed met de busreizen die, weliswaar nog altijd corebusiness, door de opkomst van vliegvakanties een wat ouderwets imago lijken te krijgen. Julius brengt met zijn enthousiasme nieuw elan, zegt Sales & Marketing-directeur Wim Gramsma. Hij schudde aan de boom, ging als een wilde aan de slag om de reisprogramma s te verbeteren. Het scouten van bestemmingen, onderhandelen met hoteliers en samenstellen van reisprogramma s noemt Julius het leukste wat er is. In een land als Oostenrijk stapt hij in de voetsporen van zijn vader omdat die enkele decennia eerder zelf ook de bedden inkoopt. Ter Haar is een bekende naam in toeristisch Oostenrijk. Zijn naamsbekendheid speelt hij uit als hij - niet voor de eerste keer - door de politie betrapt wordt op te snel rijden. Als Julius zegt dat hij de baas is van Oad, u weet wel, die gele bussen, wordt de bon door de enthousiaste Oostenrijkse politieman verscheurd. Ter Haar jr. wil verder dan de appelmoeslanden. Door het reisprogramma te verbeteren en nieuwe bestemmingen op te nemen, slaagt hij erin om de leeftijdsgrens van de klant te verlagen en een wat ingeslapen product nieuw leven in te blazen. In drie jaar tijd verdubbelt het mark t- aandeel en vervijfvoudigt het rendement. Dat geeft wel een kick, zegt Ter Haar. Centralistisch Al voordat Julius in 2003 wordt benoemd tot commer cieel directeur bemoeit hij zich met andere sectoren binnen Oad. Gevraagd en ongevraagd geeft hij advies. Het veroorzaakt wel eens wrijvingen, maar omdat iedereen weet dat Julius de beoogde opvolger is, wordt het geaccepteerd, zegt Wim Gramsma. Omdat het een familiebedrijf is, kun je zeggen dat hij zijn verantwoordelijkheid nam. Als dit geen familiebedrijf was, dan was het uitgelegd als bemoeizucht. Hij is betrokken zegt Julius ter Haar Geboortedatum: 9 juli 1973 Burgerlijke staat: ongehuwd, samenwonend Opleiding: VWO, European Business School (Londen) Functies: : business unit manager groepsreizen : commercieel directeur Oad Groep nu: algemeen directeur Oad Groep Nevenfuncties: - Lid Raad van Toezicht FBK Games - Lid regionale selectiecommissie Koning Willem I Prijs - Bestuurslid IKT West-Twente - Bestuurslid Stichting Culibus de een, erg detaillistisch volgens de ander. Als een hotelier vindt dat hij op een andere manier in een reisgids moet worden vermeld, gaat Julius het regelen. Het kenmerk van een familie bedrijf als Oad, zegt Welmer Blom van Air France- KLM, is dat het erg centralistisch wordt geleid. Alle belangrijke besluiten gaan via het bureau van Julius Blom deed als verkoopdirecteur van KLM Nederland veel zaken met Oad. Alle belangrijke besluiten gaan via het bureau van Julius. Ook als je met managers die onder hem werkten iets had afgesproken, merkte je dat Julius erin werd gekend, hoewel ze het niet lieten merken. Het is algemeen directeur Louis Frankenhuis die hem leert om abstracter en beleidsmatiger te denken en zich meer te richten op de rode draad. Frankenhuis is, na Geert Willem Boven en Ben Christiaanse, de derde tussenpaus. Tussen hem en de familie Ter Haar is er wel een klik. Hij komt in 2004 op voorspraak van Julius, die zich op dat moment nog te jong en onervaren vindt om het bedrijf te leiden. Wilde haren Onder leiding van Frankenhuis en Ter Haar jr. stoomt Oad op tot de nummer twee reisorganisatie van Nederland. De kracht van Julius, een lekkere eigenwijze ondernemer, aldus Frankenhuis, is dat hij continu bezig is om waarde toe te voegen. Het gaat om meer dan alleen het verkopen van een bed en een vliegtuigstoel. Zo ontstaat bijvoorbeeld de Oad Action Club, die zomervakanties in Oostenrijk uitbreidt met allerlei activiteiten. Omdat een omvangrijke interne herstructurering van het bedrijf nog niet is afgerond en Julius nog niet in is voor de hoogste post, verlengt Frankenhuis zijn contract met twee jaar tot november Pas een half jaar geleden, zegt Julius ter Haar, krijgt hij de prikkel om het zelf te gaan doen. Ik wilde niet nog een keer iemand van buiten. Op dat moment zijn de wilde haren er wel af. Waar hij gewend was meer dan vijftig procent van zijn tijd in het buitenland te zijn, is hij sinds ruim anderhalf jaar veel vaker op het hoofdkantoor. Hij is rustiger geworden, constateert vriend Maarten Morsman. Door deelname aan het programma Toppers te Paard raakt hij zijn verslingerd aan zijn vriendin Maaike Heethaar én een nieuwe hobby: paardrijden. Hij bezit enkele sportpaarden en neemt deel aan wedstrijden. Julius is gewend om in een hoog tempo door het leven te gaan. Zijn tijd deelt hij uiterst efficiënt in. Als hij reiscongressen in het buitenland bezoekt, combineert hij deze het liefst met andere afspraken en vaak is hij al ver voor het einde vertrokken. Zo snel mogelijk er komen en zo snel mogelijk weer weg, is zijn devies. Hij is geen flierefluiter en voelt zich niet aangetrokken tot allerlei verenigingen en serviceclubs. Het is een van de redenen om in Engeland te gaan studeren. Zo ontloopt hij de studentenverenigingen. Verplicht dronken worden, verplicht feest vieren. Ik wil niet graag in een hokje gedrukt worden. Julius bouwt op zijn eigen manier een omvangrijk netwerk op, zegt Morsman. Hij is altijd zichzelf. Of hij nu met een directeur van de KLM praat of met een hostess. En heel toegankelijk en altijd bereikbaar. Handtekening De buitenwereld ziet hem vooral als zoon van. Zelf zegt Julius dit niet te merken, behalve op de middelbare school in Holten. Daar voelt hij zich door enkele leraren bewust benadeeld omdat er met grote letters Ter Haar op zijn voorhoofd staat geschreven. Reden om zijn middelbare schooltijd, relatief anoniem, in Arnhem te voltooien. Er zijn mensen die denken dat president-commissaris Joop ter Haar achter de schermen de scepter zwaait. Julius heeft zijn eigen manier om zich dan te laten gelden. Als ze per se naar senior moeten, dan gaan ze toch lekker. Maar dan komt mijn handtekening er niet onder en die van mij is rechtsgeldig en van hem niet. Julius en senior kunnen goed met elkaar overweg. Het zijn maatjes, zegt Maarten Morsman. Met dezelfde karaktertrekken, aldus Frankenhuis. Allebei Draufgängers, onrustig, creatief. Net als zijn vader denkt hij in kansen en mogelijkheden. Hij is niet van het type wat ik niet ken, dat eet ik niet, zegt Welmer Blom van KLM. Als ze per se naar senior moeten, dan gaan ze toch lekker Als voorbeeld noemt Blom het contract voor het vervoer van supporters naar het WK voetbal in Zuid-Afrika, dat Julius met de KLM afsluit. Daar staat voor Oad veel op het spel, maar hij is bereid zijn nek uit te steken. Balans Het enthousiasme is bij Julius wel eens groter dan de realiteit. Dan moet er op stel en sprong iets gebeuren, maar vaak is dan nog niet eens duidelijk of het wel voldoende geld oplevert, zegt Wim Gramsma. Anders dan in de vorige eeuw wordt ook in het familiebedrijf Oad vaker op basis van mathematisch onderzoek dan gevoel een besluit genomen. Julius is niet gespeend van een stevige dosis opportunisme, beaamt Louis Frankenhuis. Maar vergeleken met vijf jaar geleden is het wel meer in balans. Ter Haar jr. erkent dat hij wel eens iets doordrukt waarvan het nog maar de vraag is of het wel voldoende rendement oplevert. Maar dat doet hij vanuit een bepaalde visie. Wij willen een allround touroperator zijn en dat ben je alleen als je alle belangrijke toeristische bestemmingen aanbiedt. En dan neem je op de koop toe dat je niet overal evenveel rendement op maakt. Door leiding te geven aan een organisatie met personeelsleden en een omzet van 1,1 miljard euro neemt hij ook een risico, zegt vriend Maarten Morsman. Als het gelijk blijft of groeit, is het vanzelfsprekend. Als het minder gaat, is hij de gebeten hond. Ook Louis Frankenhuis zegt zijn opvolger in zeker opzicht niet te benijden. Er rust een enorme druk op zijn schouders. Joop ter Haar is een fenomeen. Het zal niet makkelijk zijn om hem op te volgen. Julius Ter Haar is kort en krachtig. Wij zijn een familiebedrijf. En dan hoort er aan het hoofd iemand van de familie te staan. 6 Twentevisie 09/2009 Twentevisie 09/2009 7

4 GGN Tijhuis&Partners aan basis grootste deurwaarderskantoor van Nederland interview incasso Henk Keizer wil dat heel Nederland GGN t Henk Keizer staat aan het hoofd van GGN: Groei is een middel en geen doel. (door Martin Steenbeeke) Enkele jaren geleden kondigde Henk Keizer het al aan: de fusie tussen zijn deurwaarders kantoor Tijhuis met collega-bedrijven uit Zwolle en Meppel tot Tijhuis & Partners was slechts een tussenstap. Door de franchiseorganisatie GGN om te vormen in een holding staat hij sinds een half jaar aan het hoofd van een deurwaarders- en incassoorganisatie die marktleider in Nederland is. Je bent óf een klein kantoor óf een serieuze sparringpartner voor het grote bedrijfsleven, zegt de bestuursvoorzitter van GGN Incassospecialisten en Gerechtsdeurwaarders. Dat hij nu de grootste is, zegt Keizer niet zo veel. Groei is een middel en geen doel. In dit geval een middel om organisatorische problemen weg te kunnen nemen. De zeven bedrijven die op zijn gegaan in de holding werkten eerder samen in een franchiseformule. Maar dit werkte volgens Keizer niet. In een franchiseorganisatie heb je allemaal eigen baasjes. Het was vaak ja zeggen en nee doen. Je zit met vijf man aan tafel, knikt alle vijf ja, maar als we terugkeerden naar de eigen basis hadden we allemaal redenen om het niet te doen. Keizer nam met een aantal andere GGN-kantoren het initiatief om tot een fusie te komen. Uiteindelijk vormden zeven van de negen franchisenemers de nieuwe GGN-holding; twee bedrijven besloten om zelfstandig verder te gaan. Eerst werd de waarde van de deelnemende ondernemingen bepaald, waarna dit werd omgezet in een belang in de nieuwe holding. In totaal zijn er 49 aandeelhouders. Sommigen van Wij kunnen bijdragen aan het terugdringen van de schuldenproblematiek hen, zegt Keizer, hebben er nog wel moeite mee dat ze geen bestuurder meer zijn en de leiding in handen hebben gegeven van een Raad van Bestuur. Als kartrekker van de samenwerking zit Keizer op de bok. Ik vind het mooi om de touwtjes in handen te hebben, wil graag samen met collega s vooruit. Keizer is een oudpolitieman die eind jaren tachtig de overstap maakte naar het bedrijfsleven en via bouwbedrijf Aan de Stegge in Enter bij Tijhuis kwam. Bij de fusie met Hanze (Zwolle) en Kroes (Meppel) trad oprichter Norbert Tijhuis terug en werd Keizer, als vertegenwoordiger van de grootste van de drie ondernemingen, de bestuursvoorzitter. Slager Met 28 vestigingen, een omzet van 100 miljoen euro en medewerkers is GGN in Nederland marktleider. De meerwaarde zit hem niet alleen in de organisatorische slagkracht maar ook in het feit dat praktisch het hele land bediend wordt. De paar witte vlekken op de landkaart worden binnenkort ingevuld. Die geografische spreiding is heel belangrijk. We willen dicht bij de klant zitten. Het hoofdkantoor van GGN is in Den Bosch gevestigd; Almelo, het voormalige hoofdkantoor van Tijhuis&Partners, is in de nieuwe structuur een van de vele regionale vestigingen, vallend onder het regiokantoor in Meppel. De filosofie van GGN stoelt op twee pijlers onder het bedrijf: één voor het MKB en één voor de grotere bedrijven. Voor elke pijler moet als het ware een verschillende organisatie worden ingericht. De slager om de hoek heeft andere wensen dan een grote energieleverancier, legt Keizer uit. Menzis is niet geïnteresseerd of een rekening van 100 euro al betaald is, die is online van dag tot dag op de hoogte en ontvangt maatwerkrapportages, maar de lokale ondernemer belt misschien wel tien keer in de week of het geld al binnen is. En die willen we wel te woord staan. Sociaal De voordelen van de fusie moeten merkbaar zijn voor alle stakeholders, zegt Keizer. En daar rekent hij behalve de opdrachtgevers, aandeelhouders en medewerkers ook debiteuren toe. Het lijkt een tegenstrijdigheid dat een organisatie die verlangt dat een debiteur aan zijn betalingsverplichting voldoet rekening kan houden met de belangen van die debiteur. Dat kan door ze met respect en integer te behandelen. Je kunt sociaal zijn door met mensen fatsoenlijke afspraken maken of door hen te wijzen op beroepsmogelijkheden of het bestaan van schuldhulpverlening. Keizer stelt zelfs dat zijn organisatie helpt te voorkomen dat mensen schulden maken. Onze mensen komen bij debiteuren over de vloer, die zien ter plekke wat er allemaal aan de hand is. Ik heb geen geitenwollen sokken, maar ik weet zeker dat wij kunnen bijdragen aan het terugdringen van de schuldenproblematiek. In het databestand van GGN zitten gegevens van zo n vier miljoen Nederlanders. Uitwisseling of koppeling aan andere bestanden stuit op privacywetgeving, maar GGN kan wel ervaringen uitwisselen met andere partijen die zich bezig houden met schuldhulpverlening, zoals stadsbanken en bewindvoerders. Informatieuitwisseling zou al een hele stap zijn. Nu doet iedereen in de schuldhulpverlening maar wat voor zich. En de politiek roept maar wat. Keizer pleit voor maatregelen, vergelijkbaar met criminaliteitspreventie. Je moet zorgen dat de buit niet meer bereikbaar wordt. Als er mensen zijn die zich continu in de schulden steken, moet je voorkomen dat ze schulden maken. Keizer voelt bijvoorbeeld wel wat voor een landelijke afspraak dat jongeren onder een bepaalde leeftijd geen mobiel telefoonabonnement meer mogen afsluiten, maar alleen prepaid kunnen bellen. Recessie De recessie vormt geen extra inkomstenbron voor GGN, stelt Keizer. Onderzoek van GGN wijst uit dat mensen weliswaar behoedzamer zijn bij het maken van schulden, maar al aangegane betalings verplichtingen worden moeilijker nagekomen. Hierdoor neemt het aantal vorderingen toe maar de incasseerbaarheid niet. In een recessie wordt er slechter betaald en dat betekent dat wij veel meer werk hebben om het geld binnen te halen. De databases lopen vol met vorderingen maar als ik op één persoon vordering 23 binnenkrijg, dan heeft dat weinig zin. En de opdrachtgever, die voorheen gewend was van zijn 1000 euro er via ons 800 terug te krijgen, moet ik nu uitleggen dat dat ook minder wordt. Nee, een recessie is ook voor ons heel erg slecht. Ja, wij verdienen geld aan het innen van schulden maar willen dat wel fatsoenlijk doen Daar komt bij dat wij heel laat-cyclisch zijn. Bedrijven laten facturen 90, 120, 150 of soms wel 180 dagen liggen voordat ze er echt wat mee doen. Ik voorspel dat er nog een hele zware winter komt. Ondernemingen, van klein tot groot, hebben volgens Keizer te weinig oog voor het debiteurenbeheer en de risico s die hieraan vast hangen. In Nederland blijven teveel schulden uiteindelijk onbetaald omdat een crediteur er tegenop ziet een deurwaarder of incassokantoor in te schakelen. Keizer zegt niet alleen voor eigen parochie te preken als hij stelt dat bedrijven beter af zijn als ze het hele betalingstraject uit handen geven. Wij zijn bezig om met een grote partner het facturatieen debiteurenbeheer professioneler op te zetten. Als dat lukt, ontstaat een keten waarbinnen facturatie, debiteurenbeheer, incasso en deurwaardersdiensten naadloos op elkaar aansluiten. GGN weet via de database precies wie moeite heeft met tijdig betalen. Die categorie krijgt sneller een herinneringsfactuur. Vanaf het eerste moment zit je er al bovenop. Bedrijven krijgen hierdoor sneller het geld binnen. Zoals Aspirine van een merknaam een soortnaam is geworden, hoopt Keizer dat ook GGN bij het uitbesteden van het betalingstraject een bekend begrip wordt. Het zou toch fantastisch zijn als de ene ondernemer aan de andere vraagt of hij al aan het GGN-en is. Bordewijk Om het inschakelen van een deurwaarder net zo vanzelfsprekend te laten zijn als het raadplegen van een advocaat, fiscalist of notaris, moet het imago van de beroepsgroep wel veranderen, beaamt Keizer. Een deurwaarder wordt nog vaak gezien als iemand die zichzelf verrijkt ten koste van arme debiteuren en geen mededogen kent. Dreverhaven, zegt Keizer, verwijzend naar de kille deurwaarder uit de roman Karakter van Bordewijk. Ja, wij verdienen geld aan het innen van schulden maar willen dat wel fatsoenlijk doen. Verrijking over de rug van een debiteur mag niet gebeuren. Er zijn helaas deurwaarderskantoren die onnodig teveel kosten maken en die aan de debiteur doorberekenen. Ik vind dat als je misbruik maakt van de macht die je door de staat gegeven is, je het ambt niet meer mag uitoefenen. Dan moet je opdonderen. 8 Twentevisie 09/2009 Twentevisie 09/2009 9

5 Internetbedrijf sprint binnen vijf jaar naar miljoenenomzet: interview groeiversneller Groeiversneller moet droom Innovadis laten uitkomen De kosten voor deelname bedragen per deelnemer ongeveer euro voor het hele traject van vijf jaar. Dat wordt voor een derde betaald door EZ, een derde door de partners die de adviseurs leveren en een derde wordt door de deelnemers zelf opgehoest. Hoewel we nu geen zaken met elkaar mogen doen, weten die partners ons straks natuurlijk heel goed te vinden als we het uiteindelijke doel van 20 miljoen omzet hebben geboekt. Dat is hun reden voor deelname. Jurgen van Kreij, met Marcel Brandriet en Peter Schinkel eigenaar van Innovadis, doorstondt de strenge criteria van het Groeiversneller-programma. (door Mario van Santen) Zijn de meeste dromen bedrog? Voor het fullservice internetbedrijf Innovadis uit Enschede niet meer. Want het mag meedoen aan het Groeiversneller-programma van het Ministerie van Economische Zaken. Daarmee krijgt het, door intensieve begeleiding van topcoaches, een forse duw in de rug. Over een periode van vijf jaar explodeert de omzet met honderden procenten naar tenminste 20 miljoen euro. Bij Innovadis bouwen ruim zeventig mensen websites, verzorgen de tekst ervoor en regelen dat het resultaat in de belangrijkste zoekmachines ook getoond wordt. Maar ook worden elektronische patiëntendossiers gebouwd en concepten geschreven voor online-registratie van bijvoorbeeld containers, fietsen of tankwageninhoud. Een middelgrote onderneming dus mèt een leuke omzet. Toch willen de drie eigenaren Marcel Brandriet, Peter Schinkel en Jurgen van Kreij, na een wisseling van aandeelhouders meer. We hadden al een aantal zaterdagen met elkaar rond de tafel gezeten om te kijken hoe we verder konden groeien. Je kijkt naar de processen binnen je bedrijf en probeert die te stroomlijnen. Een medewerker erbij of iemand die wat zaken moet gaan combineren. En eigenlijk merk je dan al dat je steeds in je eigen kringetje aan het draaien bent. Ballotage Via de Technologie Kring Twente kwamen de heren bij toeval in aanraking met het programma van de Groeiversneller. Het programma was Innovadis op het lijf geschreven. Het helpt kleinere bedrijven naar de middenmoot. En dat is nodig ook, want juist in die middenmoot worden volgens het ministerie van Economische Zaken banen gecreëerd. Het programma van de Groeiversneller moet ons land over vijf jaar aan meer van die middenmoters helpen, waaronder dus Innovadis. Om mee te mogen doen aan het programma moest Innovadis eerst langs de ballotage. De criteria voor toelating zijn streng: de onderneming moet een aantoonbare en onderbouwde ambitie hebben om in vijf jaar te kunnen doorgroeien naar een bruto jaaromzet van twintig miljoen euro. De huidige jaaromzet moet minimaal twee miljoen euro zijn en er moet een ervaren en professioneel managementteam zitten. Van Kreij: Vooral dat laatste is voor ons natuurlijk een enorme erkenning. Dat is leuk, maar het gaat er om onze droom waar te maken. Voor ons betekent dat werken aan de ontwikkeling van een bedrijf dat meespeelt in de top 5 van Nederland. Huiswerk Het mooie aan het programma is dat iedere deelnemer te maken heeft met dezelfde problemen. Vooral als het gaat om de ontwikkeling van het bedrijf. Door in dit programma intensief met elkaar van gedachten te wisselen en gecoacht te worden door zeer ervaren bedrijfsadviseurs kom je op heel andere gedachten. Je wordt feitelijk gedwongen na te denken over een periode die verder weg ligt dan morgen of een maand. In de vijf jaar dat je bezig bent, krijg je elke drie maanden huiswerk mee. Uitgangspunt is dat je je eigen bedrijf moet voorstellen terwijl je een omzet van twintig miljoen draait. Vanaf dat punt moet je de klok gaan terugdraaien. Tijdens het schrijven zie je meteen wat de hobbels zijn die je moet nemen. Door ze in kaart te brengen, kun je ze gaan oplossen. Het is eigenlijk niet meer dan een kwestie van de dingen goed doen Een ander positief aspect van deelname aan de Groeiversneller is dat ondernemers hulp van topcoaches krijgen. Bedrijfsadviseurs van bijvoorbeeld Philips en PriceWaterhouseCoopers houden de deelnemers telkens een spiegel voor. Normaal gesproken betrek je niet snel buitenstaanders bij je denkproces. Je bank kent je cijfers al en wil liever niet horen waar je twijfels zitten en je accountant wil vooral dat er geen risico s worden gelopen. In dit programma kun je jezelf bloot geven, omdat het echt een keiharde afspraak is dat deelnemers onderling geen zaken met elkaar mogen doen. Daardoor is het veel gemakkelijker om over je strategie en plannen van gedachten te wisselen. Wil je je zaak laten groeien, dan is het eigenlijk niet meer dan een kwestie van de dingen goed doen. Simpel gesteld, maar vaak genoeg gaat het nog mis. Twentevisie 09/

6 Subsidies blijven kernactiviteit, maar groei PNO zit in aanvullende diensten interview pecunia non olet We zijn gestopt met overnemen Willem Zandbergen stopt met het overnemen van bedrijven en streeft naar autonome groei van PNO. (door Jan Medendorp) Geld stinkt niet. En dat geldt natuurlijk vooral in deze finan cieel moeilijke tijden. PNO (Pecunia Non Olet) werd vijfentwintig jaar geleden opgericht in Hengelo door drie studenten. Die zijn inmiddels allemaal weg bij het bedrijf. Het hoofdkantoor is verplaatst naar Arnhem, maar de oorspronkelijke kernactiviteit bleef ongewijzigd: zoeken naar subsidiemogelijkheden voor bedrijven en overheden. De horizon is wel verbreed. Er werken zo n vijfhonderd mensen in dertien EU-landen. Dat is niet toevallig, want de Europese Unie is een van de bestaansredenen van PNO. De baas van PNO heet Willem Zandbergen en hij heeft op zijn kaartje staan CEO. Gevoelsmatig past dat niet bij de oorspronkelijke sfeer van het bedrijf. Het gevoel werd versterkt omdat bij het maken van de afspraak gerept werd over pr-dames die vanuit Amsterdam over moesten komen, parkeerplaatsen die gereserveerd moesten worden voor Zandbergen Zandbergen zelf grijnst ontspannen. De genen van de oprichters zijn gewoon nog in de organisatie aanwezig Neemt u nou maar van mij aan dat PNO nog precies hetzelfde is gebleven. Wel groter geworden, maar de genen van de oprichters zijn gewoon nog in de organisatie aanwezig. Briljant idee Het idee van PNO was briljant. Overheden ontwikkelden vanaf de jaren zestig allerlei subsidiemogelijkheden om het bedrijfsleven te stimuleren en te enthousiasmeren. Er was een woud aan regelingen ontstaan en aanvragen van een subsidie en de controle achteraf waren bij wijze van spreken net zo arbeidsintensief als de waarde van de mogelijke subsidie. John Schuilenburg (al in 1990 vertrokken, nu gemeentesecretaris in Utrecht), Rob Noltes (vertrokken rond 1995, saillant detail is dat zijn vader nog elke dag een kopje koffie gaat drinken bij PNO en het was pa Noltes die de redactie heeft aangemoedigd weer eens een verhaal over PNO te schrijven) en Lars Pieké (vertrokken in 2001) zagen een kans ondernemers te helpen. Het werd een groot succes. Ook al omdat ze op basis van no cure no pay werkten (inmiddels ook op urenbasis). Roddels dat de drie oprichters met onenigheid zouden zijn vertrokken, doen de ronde, Zandbergen spreekt dat nadrukkelijk tegen. Ze hebben dat alle drie aangegeven op het moment dat zij vonden dat het tijd werd te vertrekken en zij zijn alle drie prima terecht gekomen. Het hoofdkantoor zit niet meer in Hengelo (waar nog zo n dertig mensen werken) maar in Arnhem. Internet In het pré-internettijdperk had PNO alle subsidiemogelijkheden, doelstellingen en systemen keurig op een rij. Een deel van de werknemers was druk om stad en land af te lopen om nieuwe regelingen te verzamelen en te interpreteren. Geen doen voor hardwerkende ondernemers om dat zelf uit te pluizen en bij te houden. Maar die tijd lijkt voorbij. Een uurtje achter de computer levert geïnteresseerde subsidiezoekers een schat aan kennis op. Er waren toen zo n 1500 regelingen, schat ik, en nu een paar honderd meer. Maar dat heb je in een middag bij elkaar gezocht. Dat is niet onze toegevoegde waarde. Wij koppelen de projecten en ambities die ondernemers hebben aan de regelingen die er zijn. Aan de bestaande regelingen en aan regelingen die er aan zitten te komen. Die koppeling leggen, dat is wat wij doen. Dus niet achterover hangen en wachten tot een klant belt, maar ook potentiële klanten benaderen over de subsidiemogelijkheden. Subsidies van lokale, provinciale, landelijke overheden en de laatste jaren steeds meer van de Europese Unie. PNO vraagt de subsidie aan (dat is veelal een klus op zich) en zorgt voor de verantwoording, want subsidieverstrekkers willen (terecht) graag weten hoe de centen (van de belastingbetalers) zijn gebruikt. En ook dat is een bureaucratische klus op zich, niet zelden moeten subsidies worden terugbetaald omdat de verantwoording niet deugt; de regio Twente heeft dat zelf ondervonden. Het lijkt me dat ze de verkeerde adviseurs hebben ingeschakeld. Bij ons werken dertig mensen die zich uitsluitend bezig houden met de administratie, juist om dergelijke situaties te voorkomen. Het is een fout die vaker voorkomt: als het toegezegde geld binnen is, is de klus nog niet af. Ondernemers willen dat nog wel eens vergeten. Tweehonderd concurrenten PNO is weliswaar de grootste in Europa, maar het bedrijf heeft in de afgelopen kwart eeuw een paar honderd navolgers gekregen. Iedereen kan op zijn deur subsidieadviseur plakken. PNO probeert met klanten een langdurige relatie op te bouwen. Wat zijn de ambities van een ondernemer? We kijken niet alleen naar wat ze nu aan projecten en activiteiten hebben, maar ook naar de toekomst: waar wil je heen met het bedrijf? En die plannen koppelen we aan de subsidiemogelijkheden die er voor zijn. Zandbergen geeft een voorbeeld. Vandaag dien ik een plan in voor een nieuwbouwproject. Maar wat wil je uiteindelijk met die nieuwbouw doen? Wat voor producten wil je er in neerzetten? Wat wil je gaan produceren? En wat is uiteindelijk het plan dat er bij hoort? Zo n langdurige relatie probeert PNO niet alleen met ondernemers, maar ook met overheden op te bouwen. Want enerzijds verstrekken gemeenten subsidies, anderzijds proberen ze te profiteren van subsidies van hogere overheden. Bij gemeenten proberen we een beeld te krijgen van wat de subsidiestromen zijn. Want dat hebben ze vreemd genoeg vaak niet goed in beeld. Dat noemen wij subsidiemanagement. Haalbaarheidsonderzoeken De kern van de activiteiten zijn en blijven subsidies, maar daar omheen zoekt PNO naar nieuwe diensten en services aan klanten. We maken ook haalbaarheidsstudies. Ja hoor, we raden het ook gewoon af als het niet kansrijk genoeg is. En ze zoeken gericht naar partners. Er zijn heel veel subsidieregelingen waarbij samenwerking een eis is en dan zorgen we voor een partner. Zoals het bedrijf Johma aan de Universiteit Wageningen is gekoppeld om betere voeding te realiseren. En zoals tussen een aantal Mkbbedrijven die op het gebied van micro-elektronica samenwerken. Ook die koppelingen brengen wij aan. Dus wij kijken vanuit de regeling naar klanten, potentiële klanten en we proberen invulling te geven aan die regelingen. Europese Unie Het grote (subsidie)geld is natuurlijk te halen bij de Europese Unie. En dan vooral voor landen die zich in de afgelopen jaren als nieuw lid hebben gemeld. In Nederland is nog heel veel te doen op subsidiegebied. We zijn in Nederland in de afgelopen jaren ook aanzienlijk gegroeid. Niet alleen door de subsidiemaatregelen die zijn uitgebreid, maar ook door onze uitgebreide diensten. Daardoor hebben we veel nieuwe klanten gekregen. Maar inderdaad zijn er heel wat subsidiemiddelen inmiddels in andere landen beschikbaar. Daar bieden we nu ook onze diensten aan. PNO heeft daartoe niet alleen in Nederland, maar ook in het buitenland bedrijven overgenomen. We zijn gestopt met overnemen, inmiddels werken er vijfhonderd mensen in dertien landen op dertig vestigingen; daarvoor hebben we inderdaad een aantal overnames gedaan om in landen als Spanje, Roemenie, Hongarije snel aanwezig te zijn. Maar we zijn klaar met dat overnemen en we gaan nu verder autonoom groeien. Er zijn genoeg klanten, genoeg regelingen waarvoor wij onze diensten kunnen ontplooien. Er zitten op die buitenlandse vestigingen niet alleen Nederlandse werknemers. Subsidies zijn een mooi alternatief om projecten te financieren We nemen daar heel graag lokaal mensen aan. Er zitten daar veel goede mensen die we op kunnen leiden tot subsidieadviseur. Met geld dat uit Brussel moet komen, hebben wij heel veel ervaring en daar hebben Polen en Hongaren vanwege hun recente toetreding tot de EU minder ervaring in, dus daar kunnen we heel veel toegevoegde waarde hebben. Crisis PNO is van het eigen personeel; circa tweehonderd van de vijfhonderd werknemers hebben de aandelen in handen. De omzet in 2008 was zo n 35 miljoen, voor 2009 is een verhoging van 10% gebudgetteerd. Terwijl je zou zeggen dat de crisis tot terughoudend leidt van ondernemers om te investeren. Dat klopt wel, ondernemers zijn wat terughoudender. Maar aan de andere kant blijven ondernemers wel heel veel doen op het gebied van research and development met het oog op de toekomst. Maar ook daar zie je wel wat terugloop. Daar staat tegenover dat overheden actiever zijn, ook met subsidies. Die willen de investeringskracht, de innovatiekracht van de ondernemers blijven bevorderen en subsidies zijn daar bij uitstek een middel voor. Ondernemers komen bij banken steeds lastiger aan de bak en subsidies zijn een mooi alternatief om op die manier projecten te financieren. Althans voor een deel. Alles bij elkaar opgeteld hebben wij niet heel veel last van de crisis. Uiteraard wel van ondernemers die zich terugtrekken uit projecten waarvoor wij denken dat er subsidies mogelijk zijn. 12 Twentevisie 09/2009 Twentevisie 09/

7 Vrijblijvend persoonlijk advies? Kijk op column gezondheidsmanagement Zwaar beroep? In het verlengde van de AOW-discussie-diegeen-discussie-meer-is lijkt het alsof dit kabinet zijn sociale gezicht wil laten zien. Langer doorwerken is onvermijdelijk maar in zware beroepen mag je stoppen met 65 jaar als je 40 of 45 arbeidsjaren hebt. En er komt een nieuwe regeling die werkgevers verplicht werknemers niet langer dan dertig jaar in een zwaar beroep te laten werken. Daarna zou er lichter werk moeten worden aangeboden of er ontstaat recht op loondoorbetaling van de werknemer tot 67 jaar. De nieuwsberichten over de kabinetsplannen rond de AOW tuimelden de laatste weken over elkaar heen. Donner, Bos, Wientjes en Jongerius doen om beurten hun zegje in de media. FNV en VNO-NCW/ MKB-NL praten de komende tijd eventjes iets minder makkelijk met elkaar dus is de schrijvende pers een uitkomst. Ik moet u eerlijk zeggen dat ik nogal verbaasd ben over de inhoud van alle berichten en nog meer over de commotie. Stand van zaken Even in vogelvlucht. De toegenomen levensverwachting, de vergrijzing van Nederland, de economische recessie, het snel oplopende tekort op de overheidsbegroting: allemaal elementen van het AOW-dossier. Het staatspensioen moest naar 67 jaar, de vakbonden waren tegen. De SER zou met een compromis komen en het overleg mislukte. De regeringspartijen waren er snel uit, maar de pijn moet verzacht worden. Want hoe verkoop je als volksvertegenwoordiger deze verandering van verworven recht? Vreemd is dat de discussie over langer doorwerken zo veel emotie oproept. Stel nou eens - heel naïef? - dat werken alleen maar leuk is, bijdraagt aan ontplooiing, aan (financiële) onafhankelijkheid, aan sociaal contact en gevoel van eigenwaarde: dan lijkt dat in elk geval niet voor grote groepen werknemers op te gaan? In elk geval wegen voor velen per saldo de voordelen niet op tegen de nadelen. Werken is toch ook iets van de arena van het dagelijks gevecht, waarbij moeten en moeite samenkomen. Dat lijkt de achtergrond te zijn van het idee direct na de AOW-discussie een zwareberoepen-discussie te starten. Politieke luchtballon? Zware beroepen kwamen 23 september in het nieuws toen Wouter Bos tijdens een partijbijeenkomst riep dat hij werkgevers wil verplichten het werk zo te organiseren dat hun werknemers niet kapot zouden gaan. Een opmerkelijk geluid van een deregulerende overheid. Al snel bleek het onderdeel te zijn van de kabinetsstrategie om een groter electoraat achter de AOW-verhoging te krijgen. Direct reageerden VNO-NCW en FNV en zoals verwacht nogal tegengesteld. De werkgevers denken dat er nooit een goede definitie van zware beroepen gevonden zal worden. De FNV vindt dat de werkgevers daar veel te licht over denken. En omdat de sociale partners even niet zo goed met elkaar praten lijkt er een nieuwe soap in de maak. Preventie Opvallend makkelijk kan ik het - net als u vermoedelijk - met alle voorgaande standpunten moeiteloos eens zijn. 1) We kunnen langer doorwerken. 2) We moeten dat waarschijnlijk ook wel. 3) Mensen mogen niet kapot gaan in hun werk. 4) Er wordt nooit een goede definitie van een zwaar beroep gevonden en 5) werkgevers moeten niet te licht denken over zwaar werk. Al deze opvattingen zijn vrij makkelijk aan één kant van de balans te zetten. Goed werkgeverschap loont en maakt langer doorwerken aantrekkelijker. Vanwaar dan al dat gesteggel? Ik denk omdat het inzet wordt gemaakt van politiek. En dat is jammer. De zware-beroepen-discussie is helemaal geen meningsverschil waard. Het lijkt alsof er nieuw beleid wordt geïntroduceerd terwijl bestaande afspraken, inzichten en regels al lang in dezelfde richting streven. En er zijn al veel resultaten behaald. Wij werken dagelijks met en voor onze relaties aan het terugdringen van suboptimale (slechte komen we niet vaak tegen) arbeidsomstandigheden en veel werkgevers leveren veel inspanningen om mensen gezond en goed aan het werk te houden. Arbeidsmarkt- en HRM-beleid Last but not least is er nog een andere kant die ik wil belichten. De zware-beroepen-discussie gaat over behoud van inzetbaarheid van werknemers, ouderen in het bijzonder. De gezondheidskundige en wettelijke aandacht kan alleen succesvol zijn bij een integrale aanpak van inzetbaarheidsbeleid. En dan mogen arbeidsmarkt en HRM niet onbenoemd blijven. Het is hoog tijd fundamenteel na te denken over loopbaanontwikkeling, levensfasebewust personeelsbeleid, talentontwikkeling, rugzakjes. De werknemer 2.0 komt er aan: bewust van diens verantwoordelijkheid voor eigen loopbaan zal de vraag naar andere aanstellingsvoorwaarden gestimuleerd worden. Van baanzekerheid naar werkzekerheid. Of aanstelling in algemene dienst in plaats van functiegerichte benoemingen, maar dan wel met alle rechten en plichten naar twee kanten die daar bij horen. En dan ondersteund door een florerend regionaal mobiliteitscentrum (zoals Werkplein Enschede) over alle sectoren en branches heen. Als er al een discussie over zware beroepen moet plaatsvinden, dan speelt die in een veel bredere context: er alles aan doen om mensen die kunnen èn willen de mogelijkheid te bieden hun bijdrage aan het arbeidsproces te blijven leveren. Vragen of reacties? Ik hoor ze graag Drs. J.G.F. (Gertjan) Beens De auteur is bedrijfsarts en directeur van Santar B.V. in Enschede 14 Twentevisie 09/2009

8 Sanne Hans wil af en toe gewoon dochter of zus zijn interview carrièrevrouw Tijdens een optreden viel ik ineens om (door Carrie ten Napel) Soms kan het snel gaan met een carrière, zoals bij zangeres Sanne Hans uit Zwolle. Ze zong de tekst een goed lijf dus een goed leven in de reclame van Slankie. Ze kwam via RTV Oost in contact met 3FM DJ Giel Beelen die direct helemaal fan van haar was. Daarna werd ze in De Wereld Draait Door aan een miljoenenpubliek voorgesteld en tekende ze niet veel later een platencontract. Met Just a Flirt had ze direct een top-10 hit te pakken en ze stond deze zomer op alle festivals. Binnen een jaar kwam haar grote meisjes droom uit. Vind jij jezelf een succesvolle vrouw? Ja, dat vind ik wel. Kijk, jij bent een van de weinige vrouwen die dit zo zelfverzekerd uitspreekt. Oh, ja? Maar iedereen ziet het toch dat ik succesvol ben. Ik moet overal optreden. Volgens mij is het zo dat je, als je met mijn baan overal mag optreden, succes hebt. En dat ik dan een vrouw ben, daar kan ik niks aan doen, dus ja ik ben een succesvolle vrouw. Zie je dit als een baan? Ja, absoluut. Ik weet nog dat ik het platencontract ging tekenen tijdens een luxe etentje. Toen riep ik dus jee ik heb een baan. Zij moesten heel hard lachen omdat ze dit niet echt zien als een baan, maar ik wel. Het is natuurlijk niet een standaardbaan van negen tot zes Nou ook wel hoor. Ik heb s morgens om tien uur een of ander interview voor een zakelijk magazine, haha, er komt meer bij kijken dan alleen maar spelen. Ik ben heel bang dat iedereen bij het tweede album gaat zeiken, want dat doen ze altijd Ben je wel eens bang dat het succes maar tijdelijk is? Ik denk daar elke dag aan. Het tweede album komt weer dichterbij en er staat niet echt een (zingt het nummer) Just a Flirt op. Het klinkt Sanne Hans (rechts) geniet van haar succes, maar wordt er ook onrustig van. heel anders. Nou ja, niet heel anders want ik heb ook wel bedacht dat het anders moet, maar niet heel anders, want dan flopt het. Snap je? Ik vind het heel spannend. Ik ben heel bang dat iedereen bij het tweede album gaat zeiken, want dat doen ze altijd. En ik wil niet floppen. Die gevoelens heb ik met fases hoor, want soms besef ik ook dat ik heel goed bezig ben en avond aan avond de zaal plat speel. Dat lijkt me ook de keerzijde van de medaille in jouw situatie. Het is zo snel gegaan met je, bijna niet te beseffen, en nu moet je al constant blijven. Dat is het ook. Heel veel mensen hebben niet door dat het zo snel is gegaan. Ik moet het allemaal nog leren. Het is zo nieuw voor me. Dat is echt lastig. Bij deze baan heb ik wel door dat je heel hard kunt vliegen, maar ook heel hard weer kunt vallen. En als je valt, heb je ook helemaal niks meer, geen baan en nul euro s en dat is eng. Plan jij je carrière? Ja, ik plan wel. We doen nu de toer en dan heb ik in januari tien dagen vrij, dan ga ik op vakantie. In februari gaan we het tweede album opnemen. Dat duurt tot en met mei en dan hoop ik weer op alle festivals te staan. Mijn planning is dus niet dat ik een stapje hoger wil, maar dat ik dit succes een tijd kan vast houden. Daarvoor heb ik ook een marketingteam dat met mij uitstippelt wanneer ik met een single moet komen en welke optredens ik moet doen. Heb jij kunnen genieten van 2009 of is het in een waas aan je voorbij gegaan? Het afgelopen jaar heb ik echt wel een paar keer een zenuwinzinking gehad. Dan wist ik soms niet waar ik mee bezig was. Ik ging maar door, ging maar door, en elke keer moet je weer leuk doen. Omdat ze mijn grenzen niet wisten, hadden ze me helemaal vol gepland. Tijdens een optreden in juli viel ik ineens om. Het was te veel, ik kon niet meer. Ik ben van het podium afgerend. Toen dacht ik, nu is het klaar. Ik was zo kwaad ook op de platenbaas. Ik had al een week aangegeven dat het te veel werd en ze lieten me maar doorgaan. Ik dacht nu denken ze vast dat ik zo n zeurende popster ben, maar het was tot hier en niet verder. Het optreden heb ik nog wel afgemaakt. Vanaf dat moment wilde ik het helemaal anders doen. Relaxter zijn, beter aangeven hoe ik me voel en niet alleen maar ja en amen zeggen. Jij bent al zo lang bezig met muziek maken. Maar ineens door die reclame, Giel Beelen en De Wereld Draait Door breek je door en dan moet het ook gebeuren. Ja, je mag dan niet aan jezelf twijfelen. En als er iets is wat ik elke dag doe is dat het wel. Ineens sta je voor zoveel keuzes: welke platen maatschappij kies je, stoppen of doorgaan met mijn opleiding. Dan word je soms helemaal gek hoor. Ik heb alles maar op gevoel gedaan. Waar komt je onzekerheid vandaan? Iedereen is wel onzeker. Vooral in mijn vak, ze zijn allemaal onzeker. Je bent zo kwetsbaar op het podium. Ook omdat je door middel van je teksten je hart laat zien. Wat Nederland van mij wil is dat ik heel erg mezelf ben en me open opstel, maar heel Nederland mag daar wel een oordeel over vellen. Ik moet dus open zijn, maar ze mogen me wel afkraken. En als ze me afkraken is het om wie ik ben en niet om de muziek die ik maak. Daar word ik onzeker van. Terwijl ik dat jouw kracht vind. Toen ik je bij De Wereld Draait Door zag, vond ik je zo stoer. Je gooide alles eruit en je was zo grappig. Je stelde je open en kwetsbaar op. Aan de ene kant vindt iedereen dat dus grappig, maar nu de nieuwigheid eraf is vinden ze het ook stom en mag ik wel even anders gaan doen. Maar ik hoor ook een miljoen keer per dag dat ik mezelf moet blijven. Wat moet ik daarmee? Ik ben natuurlijk echt wel veranderd door dit jaar. Ik ben volwassener geworden, sta anders in het leven. Ik heb meer discipline, hecht meer waarde aan familie en vrienden. Ik heb een baan, een huis en ben nooit meer blut. Dat vind ik ook heel fijn. Is het zo dat, je, als je een platencontract krijgt, een basisloon hebt of word je per optreden betaald? Het kan allebei. Ik heb gewoon een basisloon afgesproken. Dat krijg ik elke maand. Maar we kijken dan elke drie maanden of ik erbij krijg of terug moet geven, want ik krijg per optreden een bedrag. Maar omdat het per maand verschilt hoeveel optredens ik heb, verrekenen we dat dus na drie maanden met mijn basisloon. Ik ben natuurlijk wel afhankelijk van boekingen. Dus dat basisloon geeft ook zekerheid en rust. Is de druk dan niet heel hoog dat je altijd moet blijven scoren? Ja, heel hoog. Ik weet niet of ik volgend jaar weer zoveel boekingen krijg. Ik weet niet of ik weer een hit scoor, want ik weet niet wat een hit is. Dat moet je maar afwachten als het uitkomt. Maar ik ben er wel totaal afhankelijk van. Dat geeft wel veel onrust. Ik zou ook wel in Amsterdam kunnen wonen, maar daar is iedereen zo nep Hoeveel waarde hecht je aan je afkomst, de regio hier? Heel veel. Ik zou ook wel in Amsterdam kunnen wonen, maar daar is iedereen zo nep. Hier is iedereen echt. En ik kan altijd naar Dedemsvaart waar mijn vader woont en naar mijn moeder in Nijverdal. Hoe was het voor je familie dat je ineens een popstar werd? Dat was wel even lastig. Mijn zusje werd een beetje jaloers omdat alles om mij draaide. Maar daar kan ik ook niks aan doen. Mijn vader is heel sceptisch en dacht mij wel even te vertellen hoe die wereld eruit ziet. Mijn moeder is vanaf het eerste moment heel lief en trots en waardeert het allemaal heel erg. Maar ik heb wel even momenten gehad dat ik niet zo graag thuis kwam omdat iedereen zijn mening klaar had, terwijl ik gewoon even dochter en zus wilde zijn. Heb je wel eens gedacht is dit het allemaal wel waard? Ja, dat heb ik wel eens gedacht. In februari heb ik echt iets naars mee gemaakt en toen dacht ik wil ik dit wel? Is dit de prijs die ik betaal voor succes? Maar dan denk ik ook weer gewoon gaan met die banaan en ik zie wel hoe het loopt. Maar ik heb wel door dat ik voor deze droom heel veel aan de kant moet zetten. En daartoe ben je bereid? Jazeker. Aan de ene kant vind ik het succes helemaal niet leuk, omdat het ook niet bij me past. Maar aan de andere kant is het ook weer zo leuk. Het werkt wel verslavend hoor. Als ik een week niet optreed en niet de aandacht krijg van het publiek, dan word ik onrustig. Dan kan ik echt denken oh het succes houdt op, ik moet nu de gitaar pakken en een hit maken. Het gaat echt op en neer. Geniet je nu wel meer van je succes? Absoluut. Dan zeg ik tijdens een optreden ook echt, wow, tof dat iedereen een kaartje heeft gekocht voor mij. En dan zingen ze allemaal mee op mijn muziek, dat is zo ontzettend kicken, daar heb ik altijd van gedroomd. Maar nu is het zo hard met mij gegaan dat ik bijna niet meer weet hoe het voelt om die droom te hebben, dat vind ik wel eens jammer. Ik ben echt niet ondankbaar, maar kennelijk besef ik nog niet altijd hoe ik van dit succes optimaal kan genieten. Voor Twentevisie portretteert Carrie ten Napel een aantal succesvolle ondernemende vrouwen uit het oosten des lands; een zoektocht naar de carrièrevrouw. In dit nummer Sanne Hans. Ten Napel kreeg thuis de journalistiek met de paplepel ingegoten van vader Evert (Studio Sport). Ze werkte zelf als sportjournalist voor Tien (het televisiekanaal van John de Mol), inmiddels ter ziele en ze is presenteert En Dan Nog Even Dit (TV Oost) en voor TV Gelderland (samen met haar vader Evert) het sportprogramma Sparren. 16 Twentevisie 09/2009 Twentevisie 09/

9 Vrijblijvend persoonlijk advies? Kijk op column communicatie Authenticiteit: hype of noodzaak? Commodities. Geen enkele onderneming met vernieuwingsdrang en gevoel voor eigenwaarde wil dat haar producten geassocieerd worden met commodities. Als een bedrijf commodities produceert, verhandelt of aanbiedt, betekent dit over het algemeen dat de producten niet onderscheidend zijn, dat er geen differentiatie is en klanten alleen nog maar kopen op basis van prijs, waardoor de winstmarges dalen. Of is dit een werkelijkheid uit de oude economie? In onze huidige samenleving is het nog maar zeer de vraag of de waarde van producten wordt bepaald door de fysieke en functionele eigenschappen van het product. De meeste producten en diensten zijn in zichzelf namelijk helemaal niet zo verschillend van elkaar. Dit betekent dat organisaties voor de opgave staan om hun producten, diensten en wanneer nodig ook de eigen organisatie op een andere manier erkenning en toegevoegde waarde mee te geven. Het vermogen om daadwerkelijk authenticiteit te kunnen bieden is een belangrijke succesfactor. Producten en diensten als belevenis Elke grote economische op- of neergang zorgt voor een verandering in de gevoeligheid van de consument. In de agrarische economie was het van belang dat producten beschikbaar waren. De grootse taak van bedrijven was dus dat hun producten de markt bereikten. In de industriële economie waren kosten het belangrijkste criterium. Producten moesten zo goedkoop mogelijk gemaakt worden, omdat de markt om goedkope producten vroeg. In de 2e helft van de twintigste eeuw transformeerde de samenleving naar een diensteneconomie, waarbij kwaliteit van producten en diensten op de voorgrond kwam te staan. En nu is kwaliteit niet meer het belangrijkste onderscheidend vermogen van een organisatie (alle producten en diensten hebben immers voldoende basiskwaliteit), maar wordt authenticiteit het criterium. Dit geldt in principe voor alle bedrijven, of je nu een handelaar in bulkgoederen bent, een producent van consumentenartikelen, een zakelijke dienstverlener in mobiele telefonie of de eigenaar van een pretpark; allemaal moeten ze authenticiteit bieden. Mensen willen geraakt worden Het is van cruciaal belang dat ondernemers zich, net als iedereen, afvragen waar het nu werkelijk om gaat in het menselijk bestaan. Mensen willen echte dingen die pakkend, persoonlijk en bovenal dus authentiek zijn. Maar wanneer is iets of iemand authentiek? Allereerst is het van belang dat organisaties zich realiseren dat authenticiteit gaat over echtheid, originaliteit en geloofwaardigheid. Maar wat de zaak vervolgens pas echt compliceert, is dat het toekennen van een bepaalde mate van authenticiteit aan producten en diensten per persoon verschillend is. Wat de één als authentiek ervaart, heeft voor de ander geen enkele betekenis. De beoordeling of een product, dienst of organisatie authentiek is, kan daarom alleen maar verklaard worden door het zelfbeeld van het individu. Als iemand zich op een bepaalde manier identificeert met het aanbod volgen de beoordeling en ervaring dat het daadwerkelijk authentiek is. Dat wil zeggen dat het aanbod aansluit op het gevoel van het individu. Op dat moment word je geraakt, voel je je verwant, geeft het je een prettig gevoel waardoor je zegt; dat is wie ik ben of wie ik wil zijn. Personalisatie en beleving zijn daarom de sleutelwoorden voor het toekomstig succes van bedrijven. Markt voor persoonlijke ervaringen Twee voorbeelden. Een Harley Davidson rijden is geen soort motor die je rijdt, maar het is een manier van leven, een subcultuur. Harley Davidson staat synoniem voor vrijheid. Harley Davidson is een gemeenschap waar je onderdeel van wilt zijn. Ondanks dat de motoren volgens critici vermogen tekort schieten en de prestaties te wensen over laten, is de organisatie erin geslaagd haar product tot een totaalbelevenis te maken met maximale identificatie van haar afnemers. Bij hoeveel andere producten vind je het logo van een fabrikant op het lichaam van de gebruikers getatoeëerd? Of neem nou water. Water is in principe een bulkgoed (lees: commodity). In Nederland is de kwaliteit van ons kraanwater uitstekend, dus waarom zouden we er meer voor gaan betalen? Toch kopen we voor een bijzonder diner dat we zelf hebben georganiseerd een door Calvin Klein ontworpen fles water van Voss. Voor zo n fles water betalen we dan wel vier euro. We kopen dan ook geen water meer, maar een unieke, persoonlijke ervaring! Harley Davidson is erin geslaagd haar product tot een totaalbelevenis te maken met maximale identificatie van haar afnemers. Nep of echt? Organisaties staan dus voor de opgave om van hun aanbod een belevenis te maken. Op welke wijze kunnen organisaties nu effectief en succesvol inspelen op onze behoefte aan authenticiteit? De uitdaging is om de juiste snaar bij de verschillende doelgroepen te raken. Niemand is gelijk en iedereen voelt wat anders. Authenticiteit is dus geen saus die je ergens over giet, maar zal per product of dienst, doelgroep of situatie moeten worden beoordeeld op echtheid. Nep zijn is het grote gevaar dat op de loer ligt bij de strijd om de consument. Authenticiteit of echt zijn wordt de succesformule voor de toekomst. Leestips: Authenticiteit. Wat consumenten écht willen. Joseph Pine en James Gilmore. Marketing is waardenloos. Authenticiteit is magnetizing. Joyce Meuzelaar Ellen Kuipers De auteur is Senior Communicatie adviseur/lid van het MT bij SIR Communicatiemanagement Twentevisie 09/

10 Vrijblijvend persoonlijk advies? Kijk op column juridisch gezien Het (ongeldige) concurrentiebeding In veel arbeidsovereenkomsten is een concurrentiebeding opgenomen. Het komt regelmatig voor dat de werkgever denkt dat er sprake is van een rechtsgeldig concurrentiebeding, terwijl de rechter oordeelt dat het concurrentiebeding zijn geldigheid heeft verloren. Hieronder worden de drie meest voorkomende situaties beschreven, waarbij het concurrentiebeding zijn geldigheid kan verliezen. 1. Schriftelijkheidsvereiste Het concurrentiebeding moet schriftelijk worden overeengekomen. Het is daarbij voldoende dat de werknemer een arbeidsovereenkomst of brief ondertekent waarin wordt verwezen naar de bijgevoegde arbeidsvoorwaarden waarin een concurrentiebeding is opgenomen. Het document waarin het concurrentiebeding staat, hoeft zelf niet ondertekend te worden. Wel is het van belang dat het document (zoals een arbeidsvoorwaardenregeling, CAO etcetera) waarin het concurrentiebeding is opgenomen bij de brief of arbeidsovereenkomst is gevoegd. Ontbreekt dit document, en daarmee het concurrentiebeding, dan is het concurrentiebeding niet rechtsgeldig over eengekomen. De werknemer moet kennis kunnen nemen van het concurrentiebeding op het moment dat hij de stukken ontvangt. Een verwijzing naar digitale arbeidsvoorwaarden die op het intranet staan gepubliceerd, volstaat dus niet. Let ook op de formulering van het concurrentiebeding, een onduidelijk geformuleerd beding of een duidelijk verschrijving (zoals het vergeten van het woordje niet) komt voor rekening van de werkgever. 2. Verlengen tijdelijk contract De eerste arbeidsovereenkomst van een werknemer is er vaak één voor bepaalde tijd. Het komt regelmatig voor dat deze arbeidsovereenkomst stilzwijgend wordt voortgezet en op den duur een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd is geworden. Als er sprake is van daadwerkelijke stilzwijgende voortzetting, dan loopt u als werkgever niet zulke grote risico s. De kantonrechter gaat er dan meestal van uit dat ook de werknemer weet dat alle afspraken ongewijzigd in stand zijn gebleven. Dit is echter anders wanneer de werknemer en werkgever aanvullende afspraken maken over bijvoorbeeld de verhoging van het salaris of de functiebenaming. In dat geval is de arbeidsovereenkomst niet stil zwijgend voortgezet, maar is er een nieuwe arbeidsovereenkomst gesloten waarin ook opnieuw een concurrentiebeding had moeten worden opgenomen. Dat het niet vanzelfsprekend is dat het concurrentiebeding in stand blijft, blijkt wel uit de uitspraak van de kantonrechter te Eindhoven van 3 maart Wat was het geval? De werknemer was op 1 augustus 2005 voor de bepaalde tijd van één jaar in dienst getreden bij de werkgever. Bij brief van 31 januari 2006 heeft de werkgever de arbeidsovereenkomst verlengd voor één jaar. Deze brief verwijst naar de arbeidsovereenkomst van 8 juni 2005 en is door de werknemer voor akkoord ondertekend. De werknemer heeft de arbeidsovereenkomst opgezegd per 31 januari De werkgever wil de werknemer aan het concurrentiebeding houden. De kantonrechter oordeelt dat het concurrentiebeding niet in stand is gebleven. De werkgever heeft in de brief van 31 januari enkel gesteld dat de afspraken uit de arbeidsovereenkomst van 8 juni 2005 van toepassing zijn. Er zijn bij deze brief geen arbeidsvoorwaarden of enig ander geschrift waarin het concurrentiebeding is opgenomen, bijgevoegd. Het concurrentiebeding heeft zijn geldigheid verloren. 3. Functiewijziging Een concurrentiebeding kan in de loop der jaren zwaarder gaan drukken doordat de functie of het werkgebied van een werknemer is gewijzigd. Uitgangspunt is dat een con urrentiebeding geheel of gedeeltelijk zijn geldigheid verliest en opnieuw schriftelijk moet worden overeengekomen als er sprake is van een wijziging van de arbeidsverhouding van ingrijpende aard, waardoor het con currentiebeding aanmerkelijk zwaarder is gaan drukken. Hiervan kan bijvoorbeeld sprake zijn als de werknemer een andere functie is gaan uitoefenen. Niet elke functiewijziging betekent echter dat het concurrentiebeding aanmerkelijk zwaarder is gaan drukken, zoals uit het arrest van 14 juli 2009 van het gerechtshof te Arnhem blijkt. Het hof oordeelde dat het enkele feit dat de werknemer van accountmanager is gepromoveerd naar businessmanager, niet betekent dat het concurrentiebeding zwaarder is gaan drukken. De kansen op de arbeidsmarkt zijn voor de werknemer namelijk niet aantoonbaar geslonken. De kantonrechter te Assen oordeelde op 19 maart 2009 daarentegen dat er wel sprake was van een zwaarder drukkend concurrentiebeding. De werkneemster was in dienst getreden als schoonmaakster waarna zij was gepromoveerd tot inspectrice. In 2007 maakte de werkneemster opnieuw promotie en kreeg zij de functie van rayonmanager. Hierdoor kreeg de werkneemster meer verantwoordelijkheden, moest ze leiding geven en was haar functie een extern gerichte functie met klantencontacten ge worden. De functiewijziging brengt volgens de kantonrechter mee dat het voor de werkneemster moeilijker is geworden om in het specifieke vakgebied een nieuwe, gelijkwaardige werkkring in loondienst te vinden. Volgens de kantonrechter had de werkgever het concurrentiebeding daarom opnieuw schriftelijk met de werkneemster overeen moeten komen, zodat de werkneemster een weloverwogen keuze had kunnen maken. Conclusie Vaak komt u er pas achter dat het concurrentiebeding zijn gelding heeft verloren als het te laat is. Verwijs daarom in elke brief waarin een voortzetting c.q. omzetting van een arbeidsovereenkomst of een ingrijpende functiewijziging wordt bevestigd, naar het bijgevoegde concurrentiebeding en laat de werknemer de brief of het beding ondertekenen. Mr. Barbera Netters, De auteur is werkzaam als advocaat bij Van Overbeek de Meyer c.s. Advocaten te Deventer Twentevisie 09/

11 Martin Koopman na turbulente periode in wachtkamer: interview sport Weinig nederlagen nodig om op de keien te komen Martin Koopman, globetrotter in de voetbalwereld. (door Gerhard Nijboer) Wie verre reizen maakt, kan veel verhalen. Dat geldt zeker voor Martin Koopman, voormalig profvoetballer bij voornamelijk Go Ahaed Eagles en FC Twente en nu even niet actief als voetbaltrainer. Of, zoals de 53-jarige Koopman het zelf uitdrukt: De wereldreiziger is even thuis gekomen. Zoals hij uiteindelijk altijd weer op het eigen nest neer zal strijken. Want ik ben en blijf een rechtgeaarde oosterling. De rondreis van Koopman langs een groot aantal min of meer exotische oorden en clubs is even tot staan gebracht. Nadat hij vrijwillig opstapte bij Roda JC ( want ik ben een type dat principes hoog in het vaandel heeft ), wacht hij rustig af welke club zich de komende tijd aandient. In binnen- of buitenland, dat maakt niet uit. Dat Martin Koopman nu even zonder werk zit, deert hem geenszins. Hij vindt het zelfs wel eens goed om enige afstand te nemen van de mallemolen in de trainerswereld. Hij heeft dan ook heel bewust zijn nog doorlopende contract bij Roda JC ingeleverd. Ik had de keus om tot einde seizoen rustig mijn centen op te strijken en tegen mijn zin als assistent te werken onder een hoofdtrainer die niet beter is dan ik óf mijn contract inleveren. Dat laatste heb ik gedaan, omdat ik Harm van Veldhoven absoluut niet hoger aansla dan mezelf. Tot nu toe blijkt dat ook wel uit de stand op de ranglijst én vooral de manier waarop Roda JC speelt. In Nederland is het opportunisme onder bestuurders van voetbalclubs de laatste jaren ook sterk toegenomen De naamloze Belg Van Veldhoven kwam naar de Limburgse club na een klucht rond de toenmalige trainer Raymond Atteveld en diens assistent Koopman. Atteveld werd de laan uitgestuurd, uit solidariteit wenste Koopman hem niet te vervangen, deed dat op dringend verzoek van de spelers tóch, pakte vier zeges op rij, werd onder eigen protest aangesteld als tijdelijk hoofdtrainer om vervolgens weer teruggezet te worden als assistent onder Van Veldhoven. Ik heb het seizoen afgemaakt omdat ik de spelers niet in de steek wilde laten, maar ik had mijn buik goed vol van alle intriges en spelletjes die door het bestuur zijn gespeeld. Dat heb ik hun duidelijk gemaakt en ik ben vertrokken. Koopman had op dat moment geen nieuwe club en heeft dat tot nu toe ook niet. Maar dat interesseert me niet. Ondanks dat de voetbal- én trainerswereld soms een jungle is, wil ik iedereen recht in de ogen kunnen kijken. Opgeheven hoofd Waar nu zijn toekomst ligt, weet hij niet, maar Koopman houdt er terdege rekening mee dat het ergens in Afrika, Oceanië, Amerika of China is. Hij zegt daar in het verleden fantastische tijden gehad te hebben en ook een goede naam opgebouwd te hebben. Bij alle clubs waar ik heb gewerkt, kan ik met opgeheven hoofd in de bestuurskamer of op de tribune komen. Ja, óók bij de clubs waar ik mijn contract niet heb uitgediend of waar ik ontslagen ben. Dat is in sommige landen namelijk meer regel dan uitzondering. Trouwens, in Nederland is het opportunisme onder bestuurders van voetbalclubs de laatste jaren ook sterk toegenomen. Er zijn tegenwoordig niet zoveel nederlagen meer nodig om als trainer op de keien te komen. Alleen is hier de rechtsbescherming wat beter geregeld. Ervaring En Martin Koopman kan het weten. Nadat hij als speler van Go Ahead Eagles en FC Twente met felle rushes de hele rechterkant bestreek om vervolgens vlekkeloze assists af te leveren, zette hij als speler-trainer bij SC Cambuur zijn eerste schreden als oefenmeester. Daarna volgde het assistentschap bij Go Ahead Eagles en FC Groningen. FC Den Bosch was in 1998 zijn eerste club als hoofdtrainer. De Brabanders stonden op dat moment stijf onderaan de eerste divisie, maar Koopman leidde de club nog hetzelfde seizoen naar promotie naar de eredivisie. Ze wilden toen dat ik in de loop van dat seizoen mijn contract onmiddellijk verlengde, maar ik weigerde dat. Toen hebben ze mij de laan uitgestuurd met een afkoopsom. Na nog twee jaar Veendam kreeg Koopman de kans om hoofdtrainer te worden van AS Vita Club in Congo. Een fantastische ervaring, kijkt hij daar zelf op terug. Hij zegt dat hij er als mens en als trainer rijker is geworden. Maar financieel en materieel ook armer Complete voetbalgekte, massa s mensen bij elke wedstrijd, emotionele taferelen, wedstrijdvoorbereidingen met ritmische en opzwepende muziek, zingen, exotisch eten en drinken, medicijnmannen in de kleedkamer, voodoo-uitdrijving, fantastische voetballertjes, mensenhandel, omkoping, onbetrouwbare bestuursleden, invloedrijke managers: je kon het zo gek niet bedenken of het gebeurde daar. Gijzeling Maar één ding gebeurde niet: betalen. Koopman zat er eenzaam en alleen in een hotelkamer die door de Congolese bond en de club was afgehuurd. Maar ook die faciliteiten werden niet betaald. Toen het hotel onder dreiging van gijzeling eiste dat ik de rekening zelf moest betalen heb ik wat stampij gemaakt, want het bleek dat er ook al een half jaar geen salaris was betaald. Mijn vrouw had dat voor mij stil gehouden, omdat ze niet wilde dat ik me daar ook nog zorgen over maakt. Vier wedstrijden voor het einde van de competitie, we stonden stijf bovenaan, kreeg ik een van onze twee zoons aan de telefoon. Hij zei snikkend dat mama, zijn broer en hij zich nog wel even zouden redden zonder geld. Toen brak ik mentaal. Ik ben een gevoelsmens en ze moeten nooit aan mijn gezin komen. Ik ben het hotel uitgevlucht en ondergedoken in de Nederlandse ambassade om aan gijzeling te ontkomen. Uiteindelijk ben ik na vier dagen onder begeleiding van het ambassadepersoneel met het vliegtuig naar Brussel gevlogen. Ik ben nog nooit zo opgelucht geweest dan op het moment dat het vliegtuig landde. Nee, Vita Club is dat jaar geen kampioen geworden. En ja, ik heb mijn geld twee jaar later alsnog gekregen. En inmiddels ben ik weer goede vrienden met de Congolezen. Ik kan er zo weer beginnen. Saoedi-Arabië Daarna ging de reis naar Saoedi-Arabië, waar Gerard van der Lem bondscoach werd en Koopman vroeg zijn assistent te worden. Opnieuw een fantastische periode waarbij ook de (ruime) betalingen nog eens op tijd op de Nederlandse bankrekening van Koopman werden gestort. De Hollandse trainers verbleven 2,5 jaar onder de Arabieren, die in die periode 22 interlands speelden. Daarvan werden er 21 gewonnen en één werd gelijk gespeeld. In de kwalificatiepoule voor het WK stond het land ongeslagen bovenaan. Maar toch haalden we einde contract niet, zegt Koopman met spijt, want hij had het evenement in Duitsland in 2006 heel graag mee willen maken. We speelden een oefentoernooi in China en lieten daar de reserves zo veel mogelijk spelen. Het resultaat was dat we de eerste wedstrijd gelijk speelden en de tweede verloren. Een dag na het verloren duel belde de sultan naar ons hotel. Dat betekende einde oefening. Ik heb er nog steeds uitstekende contacten. Ja, ook met de sultan. Supporter Verder gaat de wereldreis van de in Diepenveen woonachtige Koopman, wiens vrouw Magda in 2006 stopte als balletlerares en zich daarna met overgave stortte op het lopen van marathons. Drie per jaar, en ondanks haar ruim 50 levensjaren loopt ze die ruim binnen de 3,5 uur uit. In de actieve spelerscarrière van haar man stond Magda op de tribune bekend als de meeste fanatieke supporter, die de aanmoedigingen geregeld gepaard liet gaan met door merg en been scheurende schreeuwen. Ze is nog steeds mijn steun en toeverlaat, mijn vaste baken en de fantastische moeder van onze kinderen, spreekt Koopman met ontzag en respect over zijn Magda. Maar ze is gelukkig niet zo fanatiek meelevend meer. Het moet niet lijken op een openlijke sollicitatie, want daar houd ik niet van, maar de structuur bij FC Twente spreekt mij geweldig aan Magda ging voor het eerst in hun leven ook mee naar China om te kijken of de club Shenyang Ginde in de miljoenenstad Changsha een goede omgeving was voor Martin. Twee weken duurde de oriëntatiereis, alvorens beiden overtuigd waren. En dat bleek, want ik heb de volledige twee jaar naar ieders tevredenheid uitgediend, aldus Koopman, die in China zijn mentaal en fysieke zwaarste jaren als trainer kende. Chinezen zuigen je helemaal leeg. Ze eisen alle geduld, nemen alle tijd om alles te leren en blijven maar vragen. Er was een voetbalschool in een oude schoenfabriek. Daar zaten talenten uit de hele provincie, die vier maanden niet naar huis konden. Ik zat daarentegen in een heel mooie compound. Daar heb ik me weleens bezwaard om gevoeld, maar het hoort gewoon bij hun cultuur. Shenyang Ginde was een opleidingsclub zoals hier Go Ahead Eagles is. Na twee jaar eindigden we in de middenmoot van de hoogste divisie en speelden drie spelers van de club in het Olympische elftal en één was er international. Ik heb er onder moeilijke omstandigheden heel prettig gewerkt met heel fijne mensen. Ja, ik krijg nog geregeld aanbiedingen om er trainer te worden. Misschien dat ik er toch nog eens naar toe ga. Maar dan wel met Magda. Toekomst Maar voorlopig zit Martin Koopman thuis in Diepenveen bij zijn Magda. Want na het echec in Limburg heeft hij geen haast om nieuwe keuzes te maken. Dat heeft natuurlijk ook te maken met het feit dat Roda JC hem nog tot 1 juli 2010 door moet betalen als hoofdtrainer. Ik kijk rustig rond, weeg de mogelijkheden zorgvuldig af en beslis uiteindelijk op gevoel. Maar Martin Koopman steekt niet onder stoelen of banken dat hij graag aan de slag zou willen bij zijn FC Twente. Het moet niet lijken op een openlijke sollicitatie, want daar houd ik niet van, maar de structuur bij FC Twente spreekt mij geweldig aan. Ik denk dat Fred Rutten en vooral Erik ten Hag daar een geweldige stempel op gedrukt hebben, maar ook Joop Munsterman, Steve McClaren en de rest van de technische staf mogen trots zijn. Ik had eigenlijk verwacht dat Erik ten Hag nog een jaar assistent zou blijven en dan hoofdtrainer zou worden. Misschien duurt dat nu wat langer, maar ik ben er van overtuigd dat hij bij FC Twente terug komt. En ik dan bijvoorbeeld terug naar Go Ahead Eagles? Ja, dat wil ik op termijn wel, maar dan moeten er toch eerst een paar mensen vertrekken. Alhoewel, in Deventer doen Marc Overmars en Andries Ulderink ook geweldig goed werk. Dus blijft het allemaal onzeker waar de toekomst van Martin Koopman ligt. Als het Nederland wordt, kom ik in ieder geval elke avond thuis bij Magda in Diepenveen. Dat is lekker. Maar Azië, Afrika of Oceanië trekken ook nog wel Twentevisie 09/2009 Twentevisie 09/

12 De hapjes en drankjes werden aangeboden door: FC Twente Meeting & Events, Damsté Advocaten, Suwijn Notarissen en Jongbloed Fiscaal Juristen impressie memphis Memphis in beeld Incasso, subsidies en reizen Op dinsdag 3 november waren - wederom in de businesslounge van de Gouden Talenten in de Grolsch Veste in Enschede - drie aansprekende gasten aanwezig, die door Jan Medendorp en Martin Steenbeeke werden geïnterviewd. Eerst was het woord aan Henk Keizer, de bestuursvoorzitter van Groep Gerechtsdeurwaarders Nederland. Hij vertelde onder meer over het wel en wee van zijn organisatie na de fusies en over de invloed van de crisis op activiteiten van het incassobureau. De tweede gast was Willem Zandbergen, bestuursvoorzitter van het Hengelose PNO (Pecunia Non Olet, geld stinkt niet) die met zijn bedrijf - in tegenstelling tot Henk Keizer - geen geld komt ophalen maar juist komt brengen, in de vorm van subsidies die hij lospeutert. Tenslotte kwam Julius ter Haar uitleggen waarom hij nu de tijd rijp acht om het leidersstokje van reisorganisatie Oad over te nemen van zijn vader Joop (die nog wel commissaris blijft) en Louis Frankenhuis (die vertrekt). Ter Haar pareerde de kritische en soms ook lichtelijk ironische vragen en opmerkingen van Jan Medendorp en Martin Steenbeeke met verve. De volgende opname van Memphis is op dinsdag 1 december, wederom in de Gouden Talenten-lounge in de Grolsch Veste. Noteert u ook alvast de data van de daarna volgende opnames in 2010 in uw agenda: 5 januari, 2 februari, 2 maart, 6 april, 6 mei en 1 juni. De gasten van Jan Medendorp en Martin Steenbeeke op 3 november waren (van boven naar beneden): bestuursvoorzitter Henk Keizer van GGN, bestuursvoorzitter Willem Zandbergen van PNO en de nieuwe topman van Oad, Julius ter Haar. Als u maandelijks uitgenodigd wilt worden voor de opnames van Memphis, dan kunt u zich voor de service opgeven via U wordt dan ook op de hoogte gehouden van de gasten. U ontvangt dan bovendien de maandelijkse nieuwsbrief die een voorproefje geeft van wat de komende uitgave te bieden heeft. Op de volgende pagina s een vervolg van de fotoreportage van de Memphis-bijeenkomst van 3 november. Farwick doet je tuin goed Wij zijn sterk in verzuimreductie Bel: Tel: BIJ KONINKLIJKE BESCHIKKING HOFLEVERANCIER Langestraat HA, Enschede

13 impressie memphis LED Benelux BV Office Enschede: Office Werkendam: Hengelosestraat 705 Vierlinghstraat 12a 7521 PA Enschede 4251 LC Werkendam Tel: Tel: Fax: Fax: Stijlvolle ambiance voor inspirerende sessies! Enschedesestraat 54, 7471 CL HAAKSBERGEN

14 Directeur Amita Ramnarain uitgeroepen tot etnische zakenvrouw 2009 interview zakenvrouw De wereld is verenigd in het Hengelose Zorgbureau SPV Amita Ramnarain, succesvol als directeur van het Hengelose Zorgbureau SPV. (door Maurice Velthuis) Het World Trade Centre (WTC) in Rotterdam is toch een beetje vergane glorie. Hoogbouw, veel grote ruimtes waar in een ver verleden belangrijke internationale deals werden afgesloten. Het was eerder deze maand de plek waar de Hengelose Amita Ramnarain grote triomfen vierde. Uit handen van Bianca Hoogendijk, vrouw van ministerpresident Balkenende, kreeg ze de Award die hoort bij de titel etnische zakenvrouw van het jaar Ramnarain is directeur en oprichter van het Hengelose Zorgbureau SPV, een thuiszorgorganisatie die zich richt op psychiatrische en lichamelijke thuiszorg. Overigens ook al uitzonderlijke omdat de meeste thuiszorgorganisaties zich op slechts één van deze disciplines concentreert. Eerder dit jaar werd Ramnarain al uitverkozen tot Twentse zakenvrouw van het jaar. Geëmotioneerd nam ze haar prijs in ontvangst. Na een poep-chique avond. Een uitgerolde rode loper voor de gasten, aangeklede tafels (met tafelschikking), een modeshow en muziek door het vaderlandse viertal Re-Play (bekend van een duet met Gordon). Dames in het lang, heren black tie. Een serieuze zaak dus. In een immense hal waar de zwarte crème de la crème op het gebied van politiek, kunst, ondernemers en cultuur bijeen was gekomen. De avond werd geleid door Prem Shivram Shaw Radhakishun (onder meer bekend van de Vara), overigens zelf van Surinaams-Hindoestaanse afkomst. Zwarte wereld Een geëmotioneerde Ramnarain stamelde na de overhandiging over een veranderd zorglandschap. Ook was er het bekende dankwoordje voor alle medewerkers. En ze sprak over een overheid die meer aandacht moet hebben voor de positie en rol van de zwarte zakenvrouw in de Nederlandse samenleving. Maar wat heeft etniciteit te maken te maken met succesvol zaken doen en waarom benadruk je het verschil in culturele afkomst en etniciteit in een periode waarin integratie, discriminatie en emancipatie de boventoon voeren? De zwarte vaderlandse top was in Rotterdam. Gekleurde wethouders uit Amsterdam en Rotterdam, de immer aanwezige Gerda Havertong, oud-nieuwslezeres Noraly Beijer en Umberto Tan. Iedereen wilde door zijn of haar aanwezigheid bevestigen bij de zwarte wereld te horen. Nederlands grijs, hoe kom je daarbij? Prachtige zwarte vrouwen en getinte heren kleuren het grijze en calvinistische Nederland. Witte wereld De witte wereld behandelt ons anders, ervaart Amita Ramnarain. Als gekleurde zakenvrouw moet ik veel harder werken om mijn doelen te bereiken dan mijn witte collega s. Dat moet misschien niet mogen en het is niet van deze tijd maar wel de praktijk van alle dag. Of je het leuk vindt of niet. Ramnarain startte haar bedrijf in De jury, onder leiding van MKB Nederland-voorzitter Loek Hermans, prijst het multiculturele karakter van haar bedrijf. Haar personeel en cliënten komen uit alle hoeken en gaten ter wereld. Daarnaast krijgt ze lof voor haar inzet om zorg voor iedereen bereikbaar te maken. SPV laat zich in de zorgverstrekking aan haar cliënten niet leiden door de grenzen die door de AWBZ zijn aangegeven maar gaat verder. Goede zorg moet voor iedereen bereikbaar. Geregeld loopt ze door dit multiculturele karakter tegen grenzen aan die door culturele of religieuze verschillen worden opgeworpen. Ze lost dit op door met alle partijen open te communiceren. De jury is van mening dat het een lastige markt is waarin zij opereert. Eén met steeds wisselende en strikte wetgeving, zo staat in het juryrapport. Etnische vrouw Het zijn prachtige woorden, verzucht Ramnarain. Ik ben er beretrots op. Het is het resultaat van jarenlang keihard werken in een wereld die aanvankelijk niet de mijne was. Ik ben opgeleid als sociaalpsychiatrisch verpleegkundige. Al snel zag ik dat het anders moest in de zorg. Het roer moest om zonder dat het veel geld zou kosten. In mijn optiek vielen teveel mensen tussen wal en schip. De samenleving is niet gewend zaken te doen met een vrouw, laat staan een allochtone vrouw Dus dan begin je iets voor jezelf. Maar dat valt niet mee in het witte Nederland. De samenleving is niet gewend zaken te doen met een vrouw, laat staan een allochtone vrouw. Ik weet vanuit mijn ervaring dat zij het zwaarder hebben, ook omdat zij niet zo assertief zijn als blanke vrouwen. Allochtoon, autochtoon, etniciteit. Lastige termen. Bij elk gekozen woord voelen mensen zich buitengesloten. Zo werd dit jaar zwarte zakenvrouw verruild voor etnische zakenvrouw. De organisatie hoopt zo meer moslimvrouwen en blanke migrantenvrouwen aan te spreken. Centraal blijft de niet-westerse vrouw. Zorgbureau SPV Zorgbureau SPV telt vijf vestigingen en heeft bijna tachtig personeelsleden. Iets uit de allochtone wereld is de steun van en de relatie met familieleden. Ik probeer altijd familie op sleutelposities in mijn organisatie te plaatsen. Allochtonen kunnen maar beter worden geaccepteerd door politiek en bedrijfsleven Niet dat anderen slechter zijn, maar het voelt erg vertrouwd. Zo bouw je je eigen zekerheden op in je eigen bedrijf. Gek eigenlijk, dat ik dan weer op een Surinaamse gewoonte terugval, terwijl ik al 35 jaar geleden ben verhuisd, zegt ze lachend. Tachtig procent van Ramnarains cliënten is van allochtone afkomst; het personeel is voor twintig procent allochtoon. Het is een misvatting dat allochtonen geen Nederlandse hulpverlener willen. Ze willen alleen iemand die hun cultuur begrijpt. We trainen de Nederlandse medewerkers daarin. Die training heeft ze zelf opgezet. Werkloosheid Naast de prijsuitreiking was er die feestelijke avond tevens de aftrap van Rolmodel stimuleert Talent. Twintig succesvolle, etnische zakenvrouwen en managers gaan aan de slag om veertig hoogopgeleide, werkloze vrouwen aan een baan te helpen. Binnen maximaal zes maanden moeten de allochtone vrouwen aan het werk zijn. De veertig vrouwen worden in het project gekoppeld aan eerdere genomineerden voor uitverkiezing van de gekleurde zakenvrouw of manager van het jaar. Het project komt niet uit de lucht vallen. Onlangs maakte Forum, het instituut voor multiculturele ontwikkeling, bekend dat de jeugdwerkloosheid onder allochtonen veel harder oploopt dan onder westerse jongeren. De totale werkloosheid nam in het tweede kwartaal toe van 4,4 tot 4,8%. Onder nietwesterse allochtonen steeg de werkloosheid echter van 10 tot 11%. Daarmee nemen de allochtone jongeren een kwart van de totale stijging voor hun rekening terwijl ze maar 10% van het arbeidstotaal uit maken. Als verklaring voor de snelle stijging wordt onder andere genoemd dat allochtone jongeren vaker dan gemiddeld een tijdelijk arbeidscontract hebben. Dat zijn bij reorganisaties de eerste banen die sneuvelen. Zwarte golf Het is een mooi streven om daar iets aan te doen, vindt Ramnarain. Die positie van allochtonen moet echt sterk worden verbeterd. Wij zijn net als de zogenaamde grijze golf, een groep mensen die eraan komt en met wie rekening gehouden moet worden. Of je wilt of niet. Allochtonen kunnen maar beter worden geaccepteerd door politiek en bedrijfsleven, want in toenemende mate gaan wij het Nederlandse beeld kleuren. Letterlijk en figuurlijk. Maar die acceptatie blijft zo lastig. Het is vechten tegen vooroordelen, kleur, beleid, culturele achtergrond. PVVfractievoorzitter Geert Wilders appelleert daaraan in zijn optredens. Hij bereikt een groot deel van Nederland, maar gelukkig nog geen echt belangrijk deel. Het werkt voor ons alleen maar drempelverhogend en dat is knap lastig hoor. Sociale vaardigheden Hoog opgeleide allochtonen komen vaak toch nog uit een gezin waar thuis een andere taal gesproken wordt. Het is een omgeving waar je moet vechten om goede leerprestaties neer te zetten. Daar is bij deze ambitieuze jongeren alles op gericht. De sociale vaardigheden om echt te slagen schieten er dan vaak bij in. Neem bijvoorbeeld het fenomeen van de vrijdagborrel, zoals die in menige organisatie wordt gehouden. Daar kun je met behoud van je eigen identiteit natuurlijk prima aan deelnemen, maar voor nogal wat jongeren is het schenken van alcohol reden om die bijeenkomsten over te slaan. Daarmee plaats je jezelf wel buiten de groep. Dat kan bij het verdelen van nieuwe functies nadelig voor je uitpakken. En vergeet niet dat deze groep geen gebruik kan maken van het netwerk van hoger opgeleide ouders. 28 Twentevisie 09/2009 Twentevisie 09/

15 actueel personeelstransfers Iemand overwinnen is sterk, jezelf overwinnen is machtig Mens en organisatie Voor de maand november werden de volgende opmerkelijke transfers op management- en directieniveau in Twente bij de redactie van Twentevisie aangemeld. Outplacementbureaus, werving- en selectiebureaus, bedrijven of instellingen, maar ook nieuwe medewerkers zelf kunnen recente transfers doorgeven aan de redactie van Twentevisie via (voorpagina, rechts in de menubalk). of rechtstreeks aan Segerink Search: / Harry Grooters treedt toe als partner van Pool Management & Organisatie, bureau voor interim-management. Grooters zal zich primair gaan richten op de sector financiële dienstverlening, in het bijzonder op de bancaire wereld. Hij was gedurende 25 jaar actief op diverse posities binnen de Rabobank-organisatie, grotendeels als algemeen directeur. Recentelijk was Grooters algemeen directeur bij Roelofs Groep te Den Ham. Pool Management & Organisatie is gespecialiseerd in het hogere segment van interimmanagement en consultancy. Sinds 2 november jl. is Astrid Nijland FFP Senior Private Banker bij ING Bank Regio Noord Oost bij het Private Banking team in het werkgebied Twente en Achterhoek. Hiervoor werkte ze zeven jaar bij Friesland Bank in Enschede. Daarvoor heeft Nijland acht jaar bij ING Bank in Enschede gewerkt. Ze gaat zich bezighouden met advisering van vermogende en beleggende relaties in Twente en de Astrid Nijland Achterhoek. Arnold + Siedsma en Schumann Patent Consultancy hebben onlangs een samenwerkingsovereenkomst ondertekend. Herman Schumann wordt door velen gezien als Mr. Patent in Twente en omgeving. Deze hereniging met Arnold + Siedsma moet effect hebben op de resultaten. Prof. dr. Ir. Koos Krabbendam, Head of the department Operations, Organization and Human Resources Universiteit Twente, is benoemd als voorzitter van de Raad van Toezicht Scholengroep Twente Special, een besturenfusie van speciaal onderwijs-instellingen in Twente. Segerink Search heeft de bemiddeling tot stand gebracht. Binnen Connexxion hebben onlangs een aantal mutaties plaatsgevonden. Richard Bruns (46) is per 14 augustus benoemd tot Directeur Operations Tours bij Connexxion Taxi Services, Tours & Ambulancezorg. Hij was daarvoor werkzaam als concessiedirecteur Connexxion Openbaar Vervoer. Angela Snijders (46), voorheen HR Adviseur Twente / Salland, is benoemd tot HR manager voor het totale district Noord Oost Nederland bij Connexxion Openbaar Vervoer. Angela Snijders Met ingang van 5 oktober is Hans Lotgerink (Enschede) directeur ad interim bij de Nederlandse vereniging van bestuurders in de gezondheidszorg (NVZD) te Woerden. Daarnaast is Lotgerink nog directeur ad interim van Topsupport, een medisch sportgezondheidscentrum te Eindhoven. Mercurius Zorg, onderdeel van de Mercurius-groep te Almelo, heeft deze bemiddeling tot stand gebracht. Sonja Blok is als Corporate Communications & Recruitment Manager bij NV Nederlandse Apparatenfabriek Nedap te Groenlo in dienst getreden. Met Blok verwacht Nedap zijn missie Employer Branding optimaal te bewerkstelligen. Blok is haar loopbaan in Londen gestart als Communications Advisor. Na zes jaar is zij overgestapt naar GE als Communications Manager Europe. Vanaf 1 oktober is Renate Kamphuis de nieuwe manager zorg bij AriënsZorgpalet in Enschede. Ariëns Zorgpalet is een zorginstelling in Enschede met een uitgebreid zorg- en welzijnsaanbod. Gedurende de afgelopen negen jaren was Kamphuis werkzaam bij Medisch Spectrum Twente als beleidsmedewerker. Renate Kamphuis Deze pagina wordt samengesteld door Caroline Kamphuis en Jos Segerink van Segerink Search, specialist in het zoeken en selecteren van Managers, Directeuren en Commissarissen. Objectief, in samenspraak met de hoofdredactie. Naam: Louis Breukelman Leeftijd: 46 jaar Burgerlijke staat: getrouwd en vader van 3 zoons Wat is je nieuwe functie? Per 1 november ben ik gestart als commercieel directeur bij Persoonality. Persoonality neemt met HR Assurance alle HR-administratie van ondernemers over. Ondernemers worden gevrijwaard van administratieve, fiscale en juridische aangelegenheden en lopen geen (financiële) risico s bij arbeidsongeschiktheid en ontslagprocedures. Wij dragen de risico s, niet de ondernemer. Op de werkvloer verandert er echter niets. De ondernemer blijft verantwoordelijk voor de planning, functionerings- en beoordelingsgesprekken. Wat deed je hiervoor? Hiervoor ben ik lange tijd werkzaam geweest bij Tempo Team en was daar ruim vier jaar lid van de centrale directie. Daarna heb ik internationale ervaring opgedaan als General Manager bij Olympia. Wat is je specialisatie/achtergrond?? Mijn specialisatie is de brede HR-ontwikkeling en ik heb 12 jaar ervaring in de flexibele arbeid. Daarnaast heb ik een Masterdegree in Performance Management. Wat is je uitdaging/ waar liggen je verantwoordelijkheden? Aangezien ik verantwoordelijk ben voor sales, marketing en public relations is de belangrijkste uitdaging is het scoren van meer business. Waar staat het bedrijf over tien jaar als het aan jou ligt? Als het aan mij ligt is het bedrijf over tien jaar de absolute nummer één in payroll op zowel kwalitatief als kwantitatief niveau. Wat voor type ben je? Mensen typeren mij als gedreven, resultaatgericht en klantgericht met een no nonsens instelling. De hands-on instelling van Persoonality en het oog hebben voor de mensen is de reden dat ik voor Persoonality heb gekozen. Samen met het salesteam zal ik Persoonality nog beter positioneren in de markt. En een hobby? Ja, voetbal he! Twentevisie 09/

16 Ivar ten Velde moet in halfjaar 1,3 miljoen omzetten om break even te draaien met schaatsbaan interview ijsbaan twente EK of WK mag niet meer afketsen op aantal camera s Ivar ten Velde, de nieuwe directeur van IJsbaan Twente, hoopt ooit landelijke toernooien als het NK Sprint, NK Afstanden en NK Allround binnen de poorten te krijgen. (door Eddy van der Ley) Volgens schaatsiconen als Erben Wennemars en Mark Tuitert ligt op IJsbaan Twente in Enschede snel en uitmuntend ijs, maar qua positionering en uitnutting valt er nog een wereld te winnen. Een mooie klus voor de nieuwe directeur Ivar ten Velde (34), die niet wegloopt voor een uitdaging meer of minder. Het klinkt heel simpel, maar als we hier over twintig jaar nog met zijn allen kunnen schaatsen, hebben we het goed gedaan. Wie met ziel en zaligheid een ijsbaan runt, zou als het ware uit ijs opgetrokken moeten zijn of op zijn minst een diepgewortelde associatie met de oer-hollandse schaatssport moeten hebben. Ivar ten Velde voldoet heel aardig aan dat profiel, maar op het moment dat de exploitant van de ijsbaan - Volker Wesselsdochter PCH-Holding - hem aanstelde als de nieuwe sterke man, had de geboren Almeloër nog geen vraag over zijn sportieve achtergrond of belevingswereld hoeven beantwoorden. Ten Velde was puur gescreend op zijn kwaliteiten als geograaf en econoom, laatstelijk gepraktiseerd in zijn hoedanigheid als zakelijk directeur bij NykampNyboer, en in de jaren daarvoor bij VNO-NCW. Ik wist aanvankelijk niet eens voor welk bedrijf ze me vroegen, blikt hij terug op de sollicitatieprocedure, maar toen ik na verloop van tijd te horen kreeg dat het om de ijsbaan ging, viel alles op zijn plaats. Alles wat ik uitdagend vind, balt zich in mijn huidige functie samen: dynamiek, sport, ondernemerschap en iets met mensen opbouwen, maar dan wel in de diepte. Elfstedentocht En de navelstreng met het ijs, tsja, die bleek sterker dan de directie van de PCH Holding ooit had kunnen bevroeden. We meenden al iets aan zijn voornaam af te kunnen lezen, maar Ten Velde geeft zelf tekst en uitleg: Ik ben inderdaad door mijn ouders vernoemd naar de Noorse schaatser Alf Ivar Eriksen, heb in 1997 de Elfstedentocht met mijn vader uitgereden en bind nog regelmatig de schaatsen onder. Ik ben een echte sport- en schaatsliefhebber, dus in die zin ben ik zeker op mijn plek. We zouden ook graag dé ideale trainingslocatie van Nederland zijn Tegenwoordig rijdt Ten Velde zijn rondjes op het ijs van zijn eigen baan, maar je kunt de nieuwe directeur in het vorig jaar geopende ijspaleis ook spotten op andere plekken en in andere rollen. Zo schroomt hij niet plaats te nemen achter de kassa, maakt hij graag een praatje met bezoekers, doet hij incidenteel mee met de shorttrack- of ijshockeytraining en volgt hij een jurycursus. Ik wil graag weten wat er op de werkvloer of bij de gebruikers leeft, zegt hij. Hoe kijken ze tegen de baan aan? Wat beleven ze? Wat zijn hun wensen, hun klachten? Om een goed oordeel te kunnen hebben, wil ik de dingen zelf hebben ervaren. Geen EK of WK? De aanstekelijk enthousiaste Ten Velde gebruikt die expertise bij zijn streven de accommodatie optimaal te benutten. Daarbij kan hij bogen op een zeer hoogwaardig hoofdproduct: snel ijs van een uitmuntende kwaliteit. Schaatskanonnen als Mark Tuitert en Erben Wennemars tonen zich razend enthousiast over het vakkundige werk van de Twentse ijsmeester. Het sterkt Ten Velde in de overtuiging dat de ijsbaan in de toekomst een belangrijke rol kan bekleden in de vaderlandse schaatssport. We hebben een belangrijke functie in de regio, maar we zouden ook graag dé ideale trainingslocatie van Nederland zijn. A priori voor recreanten en verenigingschaatsers, maar zeker ook voor wedstrijdschaatsers. We zijn uitstekend gefaciliteerd, hebben de nieuwste techniek en de laatste software. Iedereen wil graag bij ons rijden. In dat kader blijft het jammer dat IJsbaan Twente niet berekend is op grote internationale schaatskampioenschappen als een EK of WK. Wel blijft Ten Velde inzetten op landelijke toernooien in de iets lichtere categorie. Hij zegt: Vorig jaar is het NK Sprint op het laatste nippertje afgeblazen, omdat de NOS de wedstrijd volgens een contractuele verplichting met de KNSB met vier camera s moest registreren. Door onze constructie met de palen op het binnenterrein was dat niet mogelijk, maar met zes camera s kan het wel en krijg je de wedstrijd nog mooier in beeld ook. De volgende keer mag zoiets niet meer afketsen op het aantal camera s, wil ik er maar mee zeggen. Daar gaan we alles aan doen. Vuurdoop Qua organisatietalent zit het wel goed bij IJsbaan Twente, denkt Ten Velde. In februari 2010 is de vuurdoop, met het NK voor junioren. Daar moeten we laten zien dat we een groot toernooi kunnen organiseren. Het is een generale repetitie, maar ook een hele krachttoer. Het is een toernooi van drie dagen met een groot deelnemersveld, dat volgens de maatstaven van een normaal toernooi wordt gehouden, inclusief de faciliteiten voor de pers, het creëren van een ruimte voor de dopingcontrole, noem maar op. Ik heb er vertrouwen in, ook al omdat we in onze regio over een boel kundige en enthousiaste vrijwilligers van het KNSB-gewest beschikken, tot en met een internationale scheidsrechter aan toe. In de wetenschap dat de ijsbaan zonder tribunes al 2500 toeschouwers kan herbergen, hoopt Ten Velde ooit landelijke toernooien als het NK Sprint, NK Afstanden en NK Allround binnen de poorten te krijgen. Die ambitie moet je altijd uitdragen. In de komende jaren zullen we de verliezen van het aanloopjaar moeten wegwerken De focus ligt vooralsnog evenwel op het optimaliseren van de actuele bedrijfsvoering, bestaande uit drie pijlers: de recreatieve en verenigingschaatser, de schaatsschool en de horeca. Na een openingsjaar met de ingecalculeerde opstartverliezen is Ten Velde aangetrokken om van IJsbaan Twente een gezond, florerend bedrijf maken. Concreet: om break even te draaien, moet per jaar ruim 1,3 miljoen aan inkomsten worden gegenereerd. Het is de kunst om dat binnen een half jaar te realiseren, weet Ten Velde. In het zomerseizoen hebben we geen ijs en draaien we hoofdzakelijk op onze horecatak, in de vorm van bedrijfsfeesten, arrangementen en dergelijke. Daar hebben we prachtige faciliteiten voor, die ook in het hoogseizoen op volle toeren draaien. Met potentiële bezoekers per jaar mag duidelijk zijn dat de recreatieve schaatsers zorg dragen voor het gros van de inkomsten. Verder brengen de ijsverenigingen geld in het laatje en kan de ijsbaan bogen op een heuse businessclub, aangevoerd door de hoofdsponsors Switch en Verzuimreductie. Synergie In de komende jaren zullen we de verliezen van het aanloopjaar moeten wegwerken, maar ik ben hoopvol gestemd. Ik zit in mijn eerste jaar en dat gebruik ik om de mogelijkheden van de ijsbaan in kaart te brengen. Hoe kunnen we voor nog meer bezoekers zorgen? Niet voor niets heb ik onlangs een bezoek gebracht aan Deventer om te praten met de directie van ijsbaan De Scheg en de sportwethouder van die stad. Natuurlijk heeft de komst van IJsbaan Twente geleid tot een daling van de bezoekersaantallen in Deventer, maar mijn intentie is om elkaar te versterken. Als je kennis deelt, bereik je eerder synergie: met twee ijsbanen binnen een bepaald gebied zouden meer mensen gestimuleerd moeten worden om te gaan schaatsen. Dat geldt wat hem betreft ook voor een eventuele samenwerking met FC Twente. Voorzitter Joop Munsterman van de Enschedese club zou - in de stijl van het al bestaande Chelsea Village - graag een FC Twentevillage laten verrijzen, een dorp vol sport en amusement dat zich globaal uitstrekt van de Grolsch Veste in Enschede tot aan het trainingscomplex van FC Twente/FBK-stadion in Hengelo. Munsterman denkt onder meer aan een hotel, een idee dat Ten Velde als muziek in de oren klinkt. Een hotel zou voor ons zeker geen overbodige luxe zijn. Toernooien zijn vaak meerdaags, dus daar zit op zijn minst een overnachting bij. Het lijkt me überhaupt een goede voedingsbodem voor arrangementen. Schaatsen, karten, bowlen en voetbal kijken in een weekendpakket, daar zie ik wel iets in. 32 Twentevisie 09/2009 Twentevisie 09/

17 transacties vastgoed vastgoed transacties Vastgoed transacties Almelo DTZ Zadelhoff heeft namens een institutionele belegger bemiddeld bij de verhuur van circa 223 m² kantoorruimte in het kantoorpand Het Baken aan de Brugstraat 13. De jaarhuurprijs bedraagt ,- en de huurder is Stichting Informele Zorg Twente. ten Hag bedrijfsmakelaars Enschede/IBG heeft namens een particuliere belegger een unit van circa 120 m² bedrijfsruimte aan de Virulyweg 21-N verhuurd aan Olsman Advies voor 6.600,- per jaar. ten Hag bedrijfsmakelaars Enschede/IBG heeft namens Jan Voskamp Vastgoed Almelo B.V. een horecapand aan de Kerkstraat 10-10A verkocht aan een particuliere belegger voor ,-. Uniek Bedrijfsmakelaars heeft namens een particulier circa 530 m² kantoorruimte verhuurd aan het Twentepoort Oost aan Abeln Groep. De huurprijs bedraagt 95,- per m². Borne Uniek Bedrijfsmakelaars heeft namens een particuliere belegger circa 800 m² tijdelijke winkelruimte verhuurd aan de Hofstraat De Huurder is een carnavalswinkel. Enschede Luzac College Nederland B.V. heeft aan de Boddenkampsingel m² kantoorruimte gehuurd. Luzac heeft meer ruimte nodig, omdat ze naast college ook lyceum wordt. De huurprijs is niet bekend gemaakt. Snelder Zijlstra Bedrijfsmakelaars v.o.f. trad bij deze transactie op namens de verhuurder, de Gemeente Enschede. Handelsonderneming H.O.E. Enschede V.O.F. en Jacky s Place hebben aan de Euregioweg m² bedrijfsruimte en 75 m² kantoorruimte gehuurd. De huurprijs bedraagt ,- per jaar. Luzac College Nederland B.V. heeft aan de Boddenkampsingel 40 in Enschede 970 m2 kantoorruimte gehuurd. Snelder Zijlstra Bedrijfsmakelaars v.o.f. trad bij deze transactie op namens de de Gemeente Enschede. Snelder Zijlstra Bedrijfsmakelaars v.o.f. bracht de transactie namens de zittende huurder, EMM, tot stand. Namens de verhuurder, een particulier, heeft Snelder Zijlstra Bedrijfsmakelaars v.o.f. het kantoorgebouw van 615 m² aan de Puttenkampstraat 1 verhuurd. De huurder is Stichting Educatieve Ondersteuning Medulla en de huurprijs bedraagt ,- per jaar. Een winkel in dameskleding, tassen en bijouterie heeft aan de Heurne m² winkelruimte gehuurd. De huurprijs bedraagt ,- per jaar. Snelder Zijlstra Bedrijfsmakelaars v.o.f. trad bij deze transactie op namens de verhuurder, Onza Invest B.V. Stucadoorsbedrijf Van der Tuin heeft aan de Ossenboer m² bedrijfsruimte met 45 m² kantoorruimte gehuurd. De huurprijs is niet bekend gemaakt. Snelder Zijlstra Bedrijfsmakelaars v.o.f. bracht deze transactie namens de verhuurder, Emba Enschede B.V., tot stand. Schoenenzaak Voetsie heeft aan de Haverstraatpassage 35 een winkelruimte van 405 m², bestaande uit 155 m² winkelruimte en 250 m² opslagruimte, gehuurd. De huurprijs is niet bekend gemaakt. Snelder Zijlstra Bedrijfsmakelaars v.o.f. bracht deze transactie namens de verhuurder, een particuliere belegger, tot stand. Aan de Madioenstraat 111 is circa 70 m² kantoorruimte verhuurd aan een huisarts. De huurprijs bedraagt naar verluidt 7.920,-. Euverman Temmink & Partners Bedrijfsmakelaars trad op namens de eigenaar. DTZ Zadelhoff heeft namens ABN Amro bank het kantoorgebouw aan de Deurningerstraat 224 verkocht. Het object is circa 628 m² groot en de koper is bles & van der Does financiële planning. Een koopsom is niet bekend gemaakt DTZ Zadelhoff heeft het kantoorgebouw aan de Deurningerstraat 224 in Enschede verkocht. DTZ Zadelhoff v.o.f. trad op namens een particuliere belegger bij de verkoop van circa m² bedrijfsruimte en circa 180 m² kantoorruimte aan de Giem 3. De koper is Horecagroothandel DTZ Zadelhoff v.o.f. trad bij de verkoop van deze bedrijfsruimte en kantoorruimte aan de Giem 3 in Enschede. Jeruzalem v.o.f. De koopsom bedraagt ,-. Post Jr. Bedrijfsmakelaars trad op namens de koper. DTZ Zadelhoff v.o.f heeft namens de eigenaar, DK Beroepsmode B.V. circa 275 m² bedrijfsruimte aan de Binnenhaven 38 verhuurd aan Hans & Danny Pol Metaalhandel v.o.f. De huurprijs bedraagt , - per jaar. DTZ Zadelhoff v.o.f heeft bedrijfsruimte aan de Binnenhaven 38 in Enschede verhuurd aan Hans & Danny Pol Metaalhandel. DTZ Zadelhoff heeft namens Royal Haskoning bemiddeld bij de aanhuur van circa 724 m² kantoorruimte aan het Colosseum 1-3. De verhuurder is Vastgoed Fundament Fonds N.V. en de huurprijs is niet bekend gemaakt. DTZ Zadelhoff heeft namens een particulier bemiddeld bij de verhuur van een kantoorvilla aan de Haaksbergerstraat 252. De huurder is B&M Business Development V.O.F. en de huurprijs is niet bekend gemaakt. DTZ Zadelhoff bemiddeld bij de verhuur van een kantoorvilla aan de Haaksbergerstraat 252 in Enschede. ten Hag bedrijfsmakelaars Enschede/IBG heeft namens een particuliere belegger circa 165 m² bedrijfs-/kantoorruimte verhuurd aan de Najaarsweg 17-B aan Kosh Power Europe B.V. tegen een huurprijs van ,- per jaar. ten Hag bedrijfsmakelaars Enschede/IBG heeft namens Woningstichting De Woonplaats circa 100 m² winkelruimte verhuurd aan de Buitenweg 4 aan De Cindy s schoonheids-/pedicure- en kapsalon tegen een huurprijs van 9.700,- per jaar. Enter Uniek Bedrijfsmakelaars heeft namens een particulier aan de Veldegge 37 circa 300 m² opslagruimte aan Wolters Kunststoffen. De vraaghuurprijs bedraagt 52,50 per m². Uniek Bedrijfsmakelaars heeft per 1 november circa 265 m² bedrijfsruimte met circa 30 m² kantoor aan de Veldegge 4 verhuurd aan een bedrijf in systeemplafonds. De huurprijs bedraagt ,- per jaar. Haaksbergen Aan de Metaalstraat 22 a is circa 135 m² bedrijfsruimte verhuurd aan Coolserve B.V. Euverman Temmink & Partners Bedrijfsmakelaars trad op namens de verhuurder. De huurprijs bedraagt naar verluidt ,-. Uniek Bedrijfsmakelaars heeft namens een particulier een verhuurde kantoorruimte (jaarhuur ,-) aan de Dr. Prinsstraat 101 verkocht aan een particuliere belegger. De koopsom bedraagt 12 keer de jaarhuur. Hengelo Snelder Zijlstra Bedrijfsmakelaars v.o.f. heeft namens haar opdrachtgever 220 m² kantoorruimte in het kantoorgebouw aan het Prins Bernhardplantsoen 300 verhuurd. De huurder is Ki Health International en de huurprijs bedraagt ,- per jaar. Snelder Zijlstra Bedrijfsmakelaars v.o.f. heeft een kantoorruimte in het kantoorgebouw aan het Prins Bernhardplantsoen 300 in Hengelo verhuurd aan Ki Health International. Namens haar opdrachtgever heeft Euverman Temmink & Partners Bedrijfsmakelaars circa 343 m² bedrijfsruimte aan de D. Ricardostraat 8 Aan de Metaalstraat 22 a in Hengelo is deze bedrijfsruimte verhuurd aan Coolserve B.V. door Euverman Temmink & Partners. verhuurd aan Munsterhuis & Scholten. De huurprijs is niet bekend gemaakt. Aan de J. Schumpeterstraat 2 is circa 436 m² bedrijfsruimte verhuurd aan Doornekamp B.V. Euverman Temmink & Partners Bedrijfsmakelaars trad op namens de eigenaar. De huurprijs bedraagt naar verluidt ,-. DTZ Zadelhoff v.o.f. verhuurde een nieuw bedrijfspand aan de Jan Tinbergenstraat 209 in Hengelo aan Hanwel B.V. DTZ Zadelhoff v.o.f. trad op namens de eigenaar, Valja B.V., bij de verhuur van een nieuw gebouwd bedrijfspand van circa 825 m² aan Hanwel B.V. Het pand is gelegen aan de Jan Tinbergenstraat 209 en is onderverdeeld in circa 525 m² bedrijfsruimte en circa 300 m² kantoorruimte. Het object is verhuurd voor naar verluidt ,-per jaar. De verhuur werd collegiaal verricht met Snelder Zijlstra Bedrijfsmakelaars. ten Hag bedrijfsmakelaars Enschede/IBG heeft namens BLOX Xtra Opslag B.V. circa 100 m² kantoorruimte in het bedrijfsverzamelgebouw aan de Droogdokstraat 1 (unit 1 + 2) verhuurd aan Expro-IT B.V. voor ,- per jaar. ten Hag bedrijfsmakelaars Enschede/IBG heeft namens AKZO Nobel Chemicals B.V. een deel van het industrieterrein met opstallen aan de Boortorenweg 20 verkocht aan de Timmerhuis Groep / Strootbeek Park V.O.F. voor ,-. ten Hag bedrijfsmakelaars Enschede/IBG heeft namens AKZO Nobel Chemicals B.V. een deel van het industrieterrein met opstallen aan de Boortorenweg 20 verkocht aan de Timmerhuis Groep / Maatschap Bolsgeest voor ,-. ten Hag bedrijfsmakelaars Enschede/IBG heeft namens Saint-Gobain Distribution The Netherlands B.V. circa 460 m² winkelruimte aan de Kuipersdijk 50 verhuurd aan De Jong Gordijnen & Tapijten V.O.F. voor ,- per jaar. Oldenzaal ten Hag bedrijfsmakelaars Enschede/IBG heeft namens een particuliere belegger circa m² winkelruimte aan de Eekboerstraat 65 verhuurd aan Netline Enschede (Meubelmarkt JMH -line-) voor ,- per jaar. Rijssen Uniek Bedrijfmakelaars heeft aan de Walstraat 38/B circa 85 m² verhuurd aan een groentewinkel. De huurprijs bedraagt circa 110,00 per m² per jaar. De eigenaar is een particulier. Transacties kunnen per worden toegestuurd aan Tekst als word-bestand, eventuele foto s of ander illustratiemateriaal als jpeg, 300 dpi. 36 Twentevisie 09/2009 Twentevisie 09/

18 De toekomst van Voortman Automatisering ligt internationaal interview machinebouw Mark Voortman zoekt het over de grens Mark Voortman exporteert het gros van de machines die hij produceert: Wij praten dus meer Engels dan Nederlands. (door Jan Medendorp) Mark Voortman (38) kent het leven, laten we zeggen, van verschillende kanten. Zijn hart ligt bij de staalbouw, maar onder zijn leiding werd de machinebouw van Voortman in Rijssen een belangrijke tak. Opa Voortman had een betonfabriek die zijn oudste zoon overnam. De andere zoon (de vader van Mark) werkte ook in die fabriek. Hij deed onderhoud en reparaties aan machines voor de betonindustrie en begon vervolgens (begin jaren zeventig) met die activiteiten voor zichzelf. Rijssen is sterk op de bouw georiënteerd. Er is dus een grote vraag naar machines voor de bouw, van boor- tot zaagtot las machine. Later kwam daar een tweede poot, de staalbouw bij. Broer Jan (32) leidt Voortman Staalbouw en Mark staat aan het roer van Voortman Automatisering, dat dus eigenlijk machinebouw is. Mijn pa had weinig tijd voor de machinebouw. Staalbouw groeide, hij had in 1995 ook in het oosten van Duitsland een bedrijf opgezet waardoor de machinebouw niet de volledige aandacht kon krijgen. We hadden toen ook maar één eigen ontwikkelde machine voor de staalbouw, de andere machines die we bouwden waren op specificaties van de klant. Langzaam maar zeker ging Mark andere machines ontwikkelen. We hebben ons volledig toegelegd op het ontwikkelen van eigen producten voor staalbouwbedrijven, constructiebedrijven, scheepsbouw, offshore, kassenbouw, noem maar op. We hebben nu zeventien machinelijnen met tien tot dertig opties per lijn. En in de loop van dit jaar worden nog twee of drie producten aan de range toegevoegd. Engels Vrijwel alle machines die in de beginjaren verkocht werden, waren bestemd voor de Nederlandse markt. Rond de eeuwwisseling ging Voortman ook buiten de landsgrenzen kijken. In Engeland was een kandidaat-koper voor een machine van Voortman. Die deed een bod, maar dat bod moest door een collega aan Voortman vertolkt worden. Het eerste dat ik bij terugkomst in Nederland op kantoor heb gedaan, is een taleninstituut gebeld. Ik kreeg twee keer per week privéles, in totaal zo n zestig uur. Ik hoor mijn vader nog zeggen als je beter had opgelet op school, dan had je dit geld kunnen besparen. Valpartij Na de Mavo en MTS ging Mark dus naar de HTS (werktuigbouwkunde). Ik wilde dat op dezelfde manier doen als ik de Mavo en MTS had doorlopen: met helemaal niets doen. Dat lukte op de HTS niet. Toen stond ik voor de keuze doorgaan of stoppen. Ik neigde naar het laatste, ik had tenslotte al mijn MTS-diploma. Ik had het er met mijn vader over en die vindt dat je iets moet afmaken als je er aan begint: je zult in je leven wel eens vaker meemaken dat iets niet van een leien dakje gaat en dan kun je ook niet wegrennen. Dat was net wat ik nodig had; toen ben ik het eerste jaar opnieuw lekker fris begonnen. Het ging prima, het tweede jaar lonkte, toen ik in de zomer van een dak viel. Ik werkte natuurlijk in de vakantie in het bedrijf, in de staalbouw. Ik viel van elf meter hoog, had een gebroken rug, verbrijzelde benen, drie kapotte wervels en beschadigde nieren. Ik heb een paar maanden in het ziekenhuis gelegen, daarna een maand of drie in een rolstoel gezeten en toen nog negen maanden met krukken gelopen. Dus aan het einde van het tweede jaar ging ik weer naar school, zei Voortman onlangs in SAX, het maandblad van Saxion. Het jaar daarop pakte hij de draad weer op en maakte zonder noemenswaardige incidenten de HTS af. Export Inmiddels wordt het gros van de machines van Voortman geëxporteerd. Wij praten dus meer Engels dan Nederlands, grijnst Voortman, die over zijn gebrek aan talenkennis nog één anekdote opduikelt. Nadat ik die privélessen had gehad, ben ik in mijn eentje naar een klant toegegaan. Ook tijdens de hoogconjunctuur hebben we altijd veel aandacht gehad voor innovatie Maar een Engelse conversatie over het weer is toch anders dan over een lettre of intent en ander jargon. En dus stond hij aan tafel bij die klant volledig voor schut toen het ging over transport, verzekeringen en dat soort zaken. Bij thuiskomst heb ik contact opgenomen met de Kamer van Koophandel en toen bleken dat soort afspraken allemaal keurig vast te liggen in boekjes. Toen bleek dus ook dat al die kosten niet voor de klant waren maar voor mij. En daar had ik niet helemaal rekening meegehouden. Innovatie De expansie van Voortman begon dus in Engeland. Onze agent in Engeland ging failliet en toen hebben we zelf een vestiging opgezet. Toen dat een succes werd, hebben we gezegd: wij willen elk jaar één of twee nieuwe machines aan ons assortiment toevoegen, maar ook één of twee nieuwe exportlanden. En dus is Voortman Automatisering inmiddels wereldwijd te vinden, van Amerika tot Rusland en van Australië tot Azië. Er worden jaarlijks zo n 150 machines verkocht. Hij moet toch last hebben van de recessie, dat kan niet anders. Ik kan nu gemakkelijk aan servicemonteurs komen, grijnst hij. We hebben nooit gekozen voor winstmaximalisatie. Ook tijdens de hoogconjunctuur hebben we altijd veel aandacht gehad voor innovatie. We hebben ook wel eens nee tegen een klant gezegd, zodat wij tijd overhielden voor het ontwikkelen van nieuwe machines. Dat is een goede zet geweest, want de nieuwe machines die we maken, vangen de dip op bij de andere lijnen. Maar feit is wel, zegt Voortman, dat machinebouw vooraan zit als het slechter of beter in de economie gaat. In totaal werken er vierhonderd man bij Voortman, naast de staalbouw en de machinebouw telt het concern ook nog een staalbouwbedrijf in Duitsland en een conserveringsbedrijf. En dan doen we nog wat aan systeembouw van kleine hallen. Verdere uitbreiding is niet gepland in Rijssen, waar het industrieterrein vol zit. Daarom is onlangs 26 hectare in Nordhorn gekocht. Daar gaan we de volgende stap zetten. Hogeschool Hoewel zijn opleiding aan de hogeschool letterlijk niet van een leien dakje ging, is hij blij dat hij de opleiding wel heeft afgemaakt. Zeker in het begin, toen hier slechts een man of achttien werkte, moest ik alle zeilen bijzetten, dan komt er veel op je af. Je zei dat ik met een gouden lepel in mijn mond was geboren; ik kan je zeggen dat mijn vader mij en mijn broer in het diepe heeft gegooid. We zijn hier begonnen en hij heeft ons de vrijheid gegeven; wij hebben een heleboel beginnersfouten mogen maken. Hij zag dat en heeft nooit gezegd zou je niet zus of waarom doe je niet zo. Daarmee bereik je dat je binnen een paar jaar weet of je echt geschikt bent. Het gekke is dat je dan ook beter geaccepteerd wordt door de medewerkers, je bent niet langer meer de zoon van de baas, maar ze zien dat je het gewoon zelf op moet knappen. We kregen daardoor met de mensen echt een klik. 38 Twentevisie 09/2009 Twentevisie 09/

19 nieuws en feiten actueel actueel nieuws en feiten Ondernemersnieuws De werkloosheid in Twente groeit veel harder dan elders in het land. In een jaar tijd is het aantal niet-werkende werkzoekers met liefst 27 procent gestegen tegen een toename van slechts 19 procent in de rest van het land. De provincie Overijssel noteert na Noord-Brabant zelfs de tweede grote stijging. Een en ander blijkt uit het jongste overzicht van UWV Werkbedrijf Oost-Nederland. De werkloosheid daalde in de maand september licht, maar dat was vooral een seizoenseffect. In Twente zitten nu bijna mensen zonder werk, oftewel 8,5 procent van de beroepsbevolking. Dat is precies twee punt boven het landelijke cijfer van 6,5 procent. Met name de jeugdwerkloosheid groeit hard. In Overijssel steeg die in een jaar met 82 procent. Enschede blijft in deze regio de lijst aanvoeren met een werkloosheid van 13,7 procent, gevolgd door Almelo met 10,8 procent. Het laagst is de werkloosheid in Dinkelland (3,1 procent). De toename was het sterkst in Nijverdal en Oldenzaal en het minst in Almelo. De Elsevier-enquête van Small Business & Retail Management-opleidingen in Nederland geeft opnieuw een hoge score voor de Small Businessopleiding van Saxion in Enschede. Met een laagste score van 6.3 scoren de Small Businessopleidingen sowieso niet slecht, maar Saxion Enschede overstijgt de collega s superieur met een score van 8.3, wat significant boven het gemiddelde is. De Kamer van Koophandel Oost Nederland introduceert een nieuwe prijs: voor de eerste keer zal dit jaar de KvK MVO Award worden uitgereikt. De KvK wil met deze prijs bedrijven stimuleren om aan de slag te gaan met duurzaam en maatschappelijk verantwoord onder nemen. Ondernemers die van mening zijn dat hun bedrijf mvo- en duurzaamheidsproof is, kunnen zich nu voor deze award aanmelden. Om mee te dingen naar de prijs, moeten zij laten zien op welke manier hun bedrijf aandacht besteedt aan de balans van de drie P s: people, planet, profit. Het winnende bedrijf ontvangt een stimuleringsprijs van euro. Dit bedrag moet weer geïnvesteerd worden in de verduurzaming van het bedrijf. Kandidaten geven van tevoren aan, waarvoor zij het bedrag bij winst gaan gebruiken. De KvK MVO Award wordt op 11 december aan het winnende bedrijf uitgereikt. Tot nu toe hebben zich al kandidaten uit de hele regio aangemeld. Inschrijven kan nog tot uiterlijk 16 november via de website Moteq is de nieuwe naam voor het bureau dat gespecialiseerd is in de bemiddeling van werktuigbouwkundigen, elektro- en installatietechnici op MBO-, HBO- en WO-niveau. Al sinds 1997 is het bureau met Twentse roots een aanwezig op de technische arbeidsmarkt in Oost-Nederland onder de naam Construct Engineering. Per 1 oktober jl. is het werktuigbouwkundige/installatietechnische deel van Construct verzelfstandigd en gaat het verder onder de nieuwe naam Moteq. Met dit nieuwe label wil Moteq zich verder specialiseren in haar vakgebieden: werktuigbouwkunde, elektrotechniek en installatietechniek. De nieuwe directeur van Typische Uitgaven is Marbert Iriks, aangesteld oor eigenaar Concentra. Iriks is 34 jaar en heeft een brede ervaring in de mediawereld. Zo was hij commercieel manager bij Holland Combinatie/Telegraaf Media Groep en NL Unlimited, en uitgever bij De Winter Mediamakers in het Brabantse Uden. De World Trade Centers Association (WTCA) heeft het WTC Twente op vier onderdelen gecertificeerd. Dat gebeurde op 19 oktober tijdens de Algemene Vergadering van de World Trade Centers Association in Barcelona. Directeur Freerk Faber van het WTC Twente kreeg het certi ficaat uit handen van president Guy Tozzoli van de WTCA. Deze certificering is voor de WTC s wat een ISO-certificatie is voor bedrijven. WTC Twente sloot eveneens een overeenkomst, namelijk met Twentevisie als mediapartner. Het betreft een samenwerking voor langere tijd die WTC Twente op regionaal niveau goed op de kaart moet zetten. Het WTC maakt deel uit van de World Trade Centers Association (WTCA) met meer dan 300 vestigingen in bijna 100 landen. De doelstelling van de WTCA is het bevorderen van internationale handel onder andere via de WTC Twente Business Club en het WTC Twente International Business Information Center (IBIC). Wereldwijd zijn ruim bedrijven aangesloten bij de WTC organisatie. De afdeling Schadeherstel van Baan Twente is verhuisd van Enschede naar Hengelo. Reden hiervoor is de enorme groei in de afgelopen jaren van deze afdeling. De locatie in Enschede is te klein geworden om de groeiende vraag naar erkend schadeherstel aan te kunnen. Aan de achterzijde van de vestiging van Baan Twente in Hengelo is de afgelopen maanden een ruime en zeer moderne schade afdeling gerealiseerd. De werkplaats is voorzien van de laatste generatie spuitcabines, richtapparatuur, rookgasafzuigingen, hefapparatuur. Innovatiefondernemerschap: parkeerdichtbij.nl, gevestigd in Enschede aan de Deurningerstraat. Dit bedrijf biedt de mogelijkheid aan bedrijven en particulieren (een) eigen privé parkeerplaats(en) aan te bieden/verhuren via de website. De adverteerder bepaalt zelf de tijden en het tarief waarop en waarvoor de parkeerplaats beschikbaar is. Dit Freerk Faber van WTC Twente werd in Barcelona door de World Trade Centers Association (WTCA) gecertificeerd door president Guy Tozzoli van de WTCA. Faber bekrachtigde onlangs eveneens een overeenkomst met directeur Mario Hannink van Twentevisie, dat daarmee officieel mediapartner is geworden. innovatieve parkeersysteem is interessant voor zowel particulieren als bedrijven met een eigen parkeerplaats(en) op drukke locaties, zoals voetbalstadions, evenementen en hotels. De adverteerder kan zijn eigen parkeerplaats(en) reeds per uur verhuren. Het adverteren is geheel gratis. In februari 2010 verschijnt een nieuw magazine van de Kamer van Koophandel voor ondernemend Nederland. Het magazine komt in plaats van de Kamerkrant en verschijnt 6 keer per jaar. Het magazine verschijnt minder vaak, maar brengt langere en diepgaandere artikelen. De nieuwe titel bevat onder meer ervaringsverhalen en informatie over wet- en regelgeving en economische ontwikkelingen. Ook komt er een landelijke en een regionale agenda, tips en andere onderwerpen die aansluiten bij de wettelijke taak van de KvK. Verschillende bedrijven hebben belangstelling om zich in de toekomstige Woonboulevard aan Plein Westermaat in Hengelo te vestigen. Maar dan moet de verplichte minimum-oppervlakte van 1500 vierkante meter wel naar beneden. Het college van B en W wil dat best toestaan, maar gaat daarmee lijnrecht tegen het advies van de commissie commerciële voorzieningen in. Blokker- Tuin, Totaalbed, Slaapkamer Centrum, Bruynzeel Keukens, Jysk en een Decokay-formule hebben bij vastgoedontwikkelaar TCN aangegeven dat ze zich in de nieuwe woonboulevard willen vestigen. Maar ze eisen daarbij wel een kleinere omvang dan die 1500 vierkante meter. Er is vooral vraag naar kleinere units. Voor TCN aanleiding om te vragen om die 1500-meter-eis los te laten. Het voormalige Research en Technology Center van AkzoNobel verandert ingrijpend. Het is verkocht en wordt een bedrijventerrein. De Timmerhuis Groep uit Vriezenveen, bouwbedrijf Lammersen uit Delden en de Enschedese investeerder H. Endeman zijn de nieuwe eigenaren van het oude complex. Zij vormen samen de vof Strootbeekpark, tevens de nieuwe naam is van het bedrijventerrein. Hollander Techniek (370 medewerkers) opende onlangs de vierde vestiging in Almelo. Hollander Techniek is technisch dienstverlener voor industrie, utiliteit en retail. Het bedrijf heeft vestigingen Hollander Techniek heeft onlangs een vierde vestiging geopend in Almelo. Van 30 september tot 4 oktober vond de tweede editie plaats van de bijzondere rally Miles of Mystery. in Apeldoorn, Amersfoort, Almere en Almelo. Vanuit de nieuwe vestiging in Almelo richt Hollander Techniek zich vooral op de industrie in Oost-Nederland. Hollander Techniek telt 370 werknemers. Vier grote Twentse onderwijsinstellingen - AOC- Oost, Saxion Hogeschool, Universiteit Twente en ROC van Twente - zijn voor de eerste keer een strategisch samenwerkingsverband aangegaan voor de Business Meeting Twente dat onlangs plaatsvond. Bedrijfsleven, overheid en non-profitorganisaties konden met al hun vragen terecht op een professioneel vormgegeven kenniseiland met een eigen netwerkplein. De doorlopende leerlijn werd zo vertaald in een samenwerkingsverband waar bezoekers met al hun vragen over onderwijs terecht kunnen: van mbo-niveau 1 tot en met academisch niveau. De Kamer van Koophandel Oost Nederland heeft in Zwolle een loket geopend om ondernemers bij te staan die door de crisis in zwaar weer verkeren: het Crisisloket Regio Zwolle. In drie stappen worden ondernemers, die door de crisis in problemen zijn geraakt, op korte termijn verder op weg geholpen. Daarvoor wordt eerst samen met een KvK-adviseur de situatie op een rijtje gezet. Daarna worden knelpunten in kaart gebracht en aansluitend specialisten uit het KvK-netwerk ingeschakeld. Het Crisisloket is op elke werkdag tijdens kantooruren bereiken op het nummer Van 30 september tot en met 4 oktober vond de tweede editie van de avontuurlijke rally Miles of Mystery plaats. Het startschot werd gegeven in Erba (Italië). Van daaruit toerden de deelnemende equipes in classic en sports cars vijf dagen lang door de mooiste Europese landschappen. De opbrengst ging - net als vorig jaar - naar de Bart Foundation: euro. Deze stichting is opgericht na het overlijden van Bart de Graaff en helpt jonge mensen met een ingrijpende ziekte of handicap hun ambitie waar te maken, net als inspirator Bart dat deed. Mirjam de Graaff reed ook dit jaar mee in de Porsche van haar broer Bart: Het was opnieuw een onvergetelijke en oergezellige belevenis en we zijn natuurlijk heel blij met het ingezamelde bedrag. In de periode vanaf 12 september tot en met 9 oktober 2009 heeft de Rechtbank de volgende faillissementen doorgegeven. Aan het onderstaande kunnen geen rechten worden ontleend. Tussen het verschijnen van deze uitgave en de uitspraak van de rechtbank kunnen er wijzigingen ontstaan. Voor de actuele situa tie kan men terecht bij het handelsregister, telefoon of via faillissementen. Almelo: Eshuis AGF B.V.; Exclusief Lifestyle Event Hengelo B.V.; Loomax Holding B.V.; Loomax International B.V.; Mute IV B.V.; Slagerij John Hendriks v.o.f. en de vennoten J. Hendriks, geb en A.A. Hendriks- Biglaar, geb Borne: Baartman & Leijdekkers B.V.; Baartman Holding B.V.; Marjo Borne Beheer B.V.; Java Borne Beheer B.V. Eschede: GT Global Trading B.V.; Stylit B.V.; H.J. Oudman, geb hodn; ouwbureau Henk Oudman; E. Tunc, geb hodn Emanuels Tegelservice. Enter: Di-Jo Electronics B.V.; P.J.J. Rutjes Holding B.V.; Goedkopen.nl B.V. Hengelo: Parketstudio Twente B.V.; Vidali B.V.; B.o.t.s. Surveillance B.V. ; Selection Bouw B.V. ; Family Time B.V. Nijverdal: Olde Rikkert Auto B.V.; Eco-BioLine B.V.; D. Egberts, geb hodn VBE Vloeren. Rijssen: Teko Timber B.V. Persberichten kunnen per worden toegestuurd aan Tekst als word-bestand, eventuele foto s of ander illustratiemateriaal als jpeg, 300 dpi. 40 Twentevisie 09/2009 Twentevisie 09/

20 De crisis als drijfveer om te starten Zaterdag 7 november vond in Saxion in Enschede de jaarlijkse Startersdag plaats van de Kamer van Koophandel. Wie net begonnen is met een eigen bedrijf of plannen daartoe heeft, kon zich op de informatiemarkt laten inspireren, deelnemen aan workshops, luisteren naar ervaringen van praktijkstarters of gebruik maken van de vele netwerkmogelijkheden. Bijlage voor new business in Twente Samenwerking Dit katern binnen Twentevisie is bedoeld voor en met nieuwe ondernemers, maar natuurlijk ook voor de geïnteresseerde gevestigde ondernemer. We werken samen met de Kamer van Koophandel, Kennispark, Saxion, Campus Business Center, New Business Society (NBS) en het Bedrijfstechnologisch Centrum (BTC). Daarnaast zijn er bijdragen van de Kamer van Koophandel, Kennispark, InToBytes en Technocentrum. 43 Veel belangstelling voor Startersdag 45 Column Kamer van Koophandel Column InToBytes 47 Column Kennispark Column Technocentrum 48 DeFirma 49 Gildeprint Raoul van Dongen, manager Marketing & Communicatie van de Kamer van Koophandel, liep tevreden rond: Er zijn weer meer bezoekers dan vorig jaar en ze blijven ook langer. De starters of degenen die willen starten zijn er serieuzer mee bezig dan vorig jaar, ze hebben zich ook beter voorbereid. Wat is daarvan de verklaring? Door de economische crisis is een bedrijf beginnen voor veel mensen een kwestie van moeten geworden. Banen zijn immers verloren gegaan of staan op de tocht. Op de Startersdag is er volop gelegenheid om in korte tijd veel waardevolle informatie op te doen. Een trend daarbij is dat de aandacht wat verschuift van de kennisorganisaties naar de praktijkstarters; die vertellen je hoe het daadwerkelijk moet en wat je in de praktijk allemaal tegenkomt. Daarom wordt het netwerken ook steeds belangrijker. Een van zogenaamde praktijkstarters op de Startersdag is Ditiswijn.nl, een klein half jaar geleden begonnen door Vincent ten Have en zijn vrouw Miranda. Wat doet Ditiswijn? De hoofdzaak is wijn verkopen via internet, waarvoor wij samen met zo n veertig andere wijnhuizen wijn inkopen. We leveren aan particulieren maar ook aan horecabedrijven. Daarnaast geven we masterclasses en organiseren we wijnproeverijen. Ten Have had voor hij begon zijn sporen als sommelier reeds verdiend, dus in dat opzicht was de keuze logisch. Maar daarmee ben je er vast niet? Nee, verre van, je komt van alles tegen zoals op het juridische vlak. Wij hadden bijvoorbeeld eerst een naam bedacht die later al bleek te zijn vergeven. Daar moet je als je starter dus goed op letten, zoals op veel meer zaken. Een andere tip is om te rade te gaan bij de Kamer van Koophandel, want daar geven ze echt goed advies. Ten Have zegt dat de zaken totnutoe voorspoedig gaan. En nu, zo snel mogelijk rijk worden? Ha ha, nee hoor. Als we lekker kunnen leven, doen we het volgens mij al goed. Laat dat het streven maar zijn. Miranda en Vincent ten Have zijn onlangs gestart met Ditiswijn.nl. Persberichten van (jonge) ondernemers kunnen g d worden naar de redactie van Twentevisie: Eventuele illustraties als jpeg in hoge resolutie (minimaal 300 dpi) kunnen ook gestuurd worden. De redactie selecteert naar eigen inzicht. Bijlage voor new business in Twente 43

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Ok, het volgende wat we gaan doen. We gaan beginnen. Misschien voor de meesten van jullie de eerste inductie, bewust dan. Ik denk dat jullie in je leven wel vaker mensen gehypnotiseerd hebben. Wie heeft

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

Irma Steenbeek VERSTAG

Irma Steenbeek VERSTAG Irma Steenbeek VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen van

Nadere informatie

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl.

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Chatten Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Colofon Een uitgave van Eenvoudig Communiceren

Nadere informatie

Onderzoek Stress. 5 Juni 2014. Over het 1V Jongerenpanel

Onderzoek Stress. 5 Juni 2014. Over het 1V Jongerenpanel Onderzoek Stress 5 Juni 2014 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 20 mei tot en met 5 juni 2014 in samenwerking met 7Days, deden 2.415 jongeren mee. Hiervan zijn er 949 scholier en

Nadere informatie

Cultuur is een eerste levensbehoefte

Cultuur is een eerste levensbehoefte 10 Cultuur is een eerste levensbehoefte Interview Tekst Kelly Bakker Foto s Tessa Wiegerinck Journalist, cultuurkenner en ondernemer in één Je stapt in die achtbaan en kan dan eigenlijk niet meer anders

Nadere informatie

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële uitingen. Als startend ondernemer is alles nieuw. De boekhouding,

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

MARK HUIJSMANS VIJF CARRIÈRETIPS VAN. Marketingdirecteur bij Miele. Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing

MARK HUIJSMANS VIJF CARRIÈRETIPS VAN. Marketingdirecteur bij Miele. Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing in het hart van de marketing VIJF CARRIÈRETIPS VAN MARK HUIJSMANS Marketingdirecteur bij Miele Door: Tristan Lavender, bestuurslid NIMA Young Professionals Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing

Nadere informatie

Word jij Bakker Bart?

Word jij Bakker Bart? Word jij Bakker Bart? Welkom bij Bakker Bart Je kent Bakker Bart. Net als tienduizenden andere mensen, die dagelijks bij één van de Bakker Bartwinkels komen voor heerlijk vers brood, zo n beroemde supersaucijs

Nadere informatie

De droom. De sneeuw dwarrelt in de ruimte.

De droom. De sneeuw dwarrelt in de ruimte. De droom Hassan droomt dat het sneeuwt. De sneeuw dwarrelt in het donker. Hij valt niet naar beneden, want er is geen beneden. En er is geen boven. Hij valt niet van de hemel naar de aarde, want er is

Nadere informatie

Jan de Laat OVERSTAG

Jan de Laat OVERSTAG Jan de Laat VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen van teksten

Nadere informatie

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN

AMIGA4LIFE. Hooggevoelig, wat is dat? WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN AMIGA4LIFE Hooggevoelig, wat is dat? 7-10 jaar WWW.AMIGA4LIFE.NL T. 06-424 99985 @AMIGA4LIFECOACH VLAARDINGEN 1 voorlichtingsbrochure hooggevoeligheid - www.amiga4life.nl Ik heb een talent! Ik kan goed

Nadere informatie

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN Gratis PDF Beschikbaar gesteld door vlewa.nl Geschreven door Bram van Leeuwen Versie 1.0 INTRODUCTIE Welkom bij deze gratis PDF! In dit PDF

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

INHOUD Verantwoording 1 De macht van de situatie 2 Koester je zeurende collega 19 3 De calculerende medewerker 4 Respect!

INHOUD Verantwoording 1 De macht van de situatie 2 Koester je zeurende collega 19 3 De calculerende medewerker 4 Respect! INHOUD Verantwoording 7 1 De macht van de situatie 11 We hebben de neiging te denken dat we zelf bepalen wat we doen, maar in werkelijkheid worden we ook gestuurd door allerlei omstandigheden. 2 Koester

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

de Beste Studiekeuze Aanpak

de Beste Studiekeuze Aanpak de Beste Studiekeuze Aanpak Welk pad kies jij? Zelkennis is vaag pagina 3,4 Waar sta jij nu? Ontdek jouw volgende stap pagina 5,6 Hoe kom ik erachter wat ik wil? 3 bronnen voor zelfkennis pagina 7 Concreet

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Juridische medewerker

Juridische medewerker 28-11-2013 Sectorwerkstuk Juridische medewerker Temel, Elif HET ASSINK LYCEUM Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 Hoeveel procent van de opleiding bestaat uit stage?... 6 o Begeleiding...

Nadere informatie

Geneeskunde studiejaar 2014-2015. Matchingsvragenlijst MATCHING

Geneeskunde studiejaar 2014-2015. Matchingsvragenlijst MATCHING Geneeskunde studiejaar 2014-2015 Matchingsvragenlijst MATCHING Dit PDF document is een weergave van het matchingsformulier voor de opleiding geneeskunde van de Universiteit Utrecht, uitgevoerd door het

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Dé flexibele diensten voor elke ondernemer. Huisvesting Backoffice Commercieel

Dé flexibele diensten voor elke ondernemer. Huisvesting Backoffice Commercieel Dé flexibele diensten voor elke ondernemer Huisvesting Backoffice Commercieel Juridisch Administratief Flexibel werken op unieke locaties in heel Nederland Wilt u als ondernemer een professionele uitstraling

Nadere informatie

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren MARIAN HOEFNAGEL De nieuwe buurt Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 1 4 Een nieuw huis Dit is nu ons nieuwe huis. De auto stopt en Kika s vader wijst trots naar het huis rechts. Kika kijkt. Het is een rijtjeshuis

Nadere informatie

Hans van Rooij VERSTAG

Hans van Rooij VERSTAG Hans van Rooij VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen van

Nadere informatie

Help, mijn papa en mama gaan scheiden!

Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Joep ligt in bed. Hij houdt zijn handen tegen zijn oren. Beneden hoort hij harde boze stemmen. Papa en mama hebben ruzie. Papa en mama hebben vaak ruzie. Ze denken

Nadere informatie

Voor nieuw werk kun je niet meer zonder Social Media Interview met Aaltje Vincent

Voor nieuw werk kun je niet meer zonder Social Media Interview met Aaltje Vincent November 2011 - BHP Groep - www.bhp.nl Interviewspecial Voor nieuw werk kun je niet meer zonder Social Media Interview met Aaltje Vincent Aaltje Vincent (1960) is één van de experts op het gebied van het

Nadere informatie

De Kluijver Actief voor uw zaak

De Kluijver Actief voor uw zaak De Kluijver Actief voor uw zaak De Kluijver. Actief voor uw zaak Actie ondernemen op een factuur die te lang uitstaat? Dan wordt het tijd voor De Kluijver. De Kluijver in Alphen aan den Rijn is al vele

Nadere informatie

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel

Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP. marian hoefnagel REALITY REEKS Hey Russel! EEN BIJZONDERE VRIENDSCHAP marian hoefnagel Een gekke naam Rudsel?? Jims mond valt open van verbazing. Is dat een naam? Hij kijkt met grote ogen naar de jongen die naast hem zit.

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

E-BOEK: DE STUDIEKEUZE KOMT ERAAN!

E-BOEK: DE STUDIEKEUZE KOMT ERAAN! E-BOEK: DE STUDIEKEUZE KOMT ERAAN! E-BOEK: DE STUDIEKEUZE KOMT ERAAN! Carine Vos Richting-Wijzer Advies Zwolle augustus 2011 Carine Vos Pagina 2 Voorwoord In mijn bedrijf Richting-Wijzer Advies kom ik

Nadere informatie

JIJ ÈN JOUW ZORGPLAN. Rapport over de toetsing van zorgplannen. Uitgevoerd en opgeschreven door Stef Harweg en Antoinette Meys

JIJ ÈN JOUW ZORGPLAN. Rapport over de toetsing van zorgplannen. Uitgevoerd en opgeschreven door Stef Harweg en Antoinette Meys JIJ ÈN JOUW ZORGPLAN Rapport over de toetsing van zorgplannen Uitgevoerd en opgeschreven door Stef Harweg en Antoinette Meys Jij èn jouw zorgplan 01-09-2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Het onderzoek 4

Nadere informatie

Bibliotheek Mysterie

Bibliotheek Mysterie Bibliotheek Mysterie Eerste druk, 2014 2014 Nicole van Oudheusden isbn: 9789048432257 nur: 284 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR.

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. Die oorspronkelijke bewoners gingen weg omdat, punt 1, geen huizen met een tuin. Drie kamers, vier kinderen, dat werkt allemaal niet. We

Nadere informatie

MAANDBLAD TER BEVORDERING VAN DE ECONOMISCHE BEDRIJVIGHEID IN NOORD-NEDERLAND JAARGANG 63 NUMMER 2 maart 2013

MAANDBLAD TER BEVORDERING VAN DE ECONOMISCHE BEDRIJVIGHEID IN NOORD-NEDERLAND JAARGANG 63 NUMMER 2 maart 2013 MAANDBLAD TER BEVORDERING VAN DE ECONOMISCHE BEDRIJVIGHEID IN NOORD-NEDERLAND JAARGANG 63 NUMMER 2 maart 2013 henk bol Wij praten niet in bits en bytes Foppe de Haan Van een schouderklopje krijg je geen

Nadere informatie

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan 08540 LerenLoopbaanBurgerschap 10-04-2008 08:28 Pagina 1 ontwikkelingsproces 1+2 1 2 3 4 5 6 7 Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan Leren, Loopbaan en Burgerschap Wat laat

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw.

In de Hema. O, zegt Kiia. Dat heb ik niet gehoord. Nee, dat blijkt, lacht de vrouw. In de Hema Wat vind je van deze?, vraagt Kiia. Ze kijkt aandachtig in de spiegel. Naar de geruite pet op haar hoofd. Mam?, vraagt Kiia weer. Hoe vind je hem? Ze stopt een pluk van haar blonde haar onder

Nadere informatie

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden.

Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen. Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut. www.huiselijkgeweldhollandsmidden. Hulp en informatie om huiselijk geweld te stoppen Help jezelf. Help de ander. 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut www.huiselijkgeweldhollandsmidden.nl Huiselijk geweld stopt nooit vanzelf Misschien wil je

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN?

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt met het spelen van games. Je beseft dat je hierdoor in de problemen kunt raken: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

KIDmail 25. www.kidpartners.nl. Januari 2013

KIDmail 25. www.kidpartners.nl. Januari 2013 www.kidpartners.nl KIDmail 25 Januari 2013 Allereerst willen wij jou een stralend 2013 wensen met de onderstaande doodle. Je kunt zelf invullen waar jouw ster het komend jaar gaat stralen. We hebben het

Nadere informatie

CHATTEN. verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL

CHATTEN. verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL CHATTEN verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL Stotteren Kom op, Roy. Het is allang tijd. De leraar informatica legt een hand op Roys schouder. Maar Roy kijkt niet op of om. Hij zit achter de fijnste computer

Nadere informatie

Waar een wil is, is een Weg!

Waar een wil is, is een Weg! 5 tips om moeiteloos voor jezelf te kiezen en een stap te zetten. Waar een wil is, is een Weg! - Lifecoach http://www.facebook.com/arlettevanslifecoach 0 Je bent een ondernemende 40+ vrouw die vooral gericht

Nadere informatie

Bevriend met Bram of met een autist

Bevriend met Bram of met een autist Bevriend met Bram of met een autist Eerste druk, januari 2010 2010 Nanno Ymus isbn: 978-90-484-0990-7 nur: 283 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl De namen, plaatsen en gebeurtenissen

Nadere informatie

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma BE HAPPY 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma Alle rechten voorbehouden. Geen deel van dit boek mag worden gereproduceerd op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Nadere informatie

U stelt u klanten in de gelegenheid achteraf te betalen. De klant is immers koning. Maar een niet betalende klant, is geen klant.

U stelt u klanten in de gelegenheid achteraf te betalen. De klant is immers koning. Maar een niet betalende klant, is geen klant. Gilles & Partner Incasso is dé partner op het gebied van credit management en incasso voor het midden- en kleinbedrijf. Ons dienstenpakket bestaat uit debiteurenbeheer, incasso, gerechtelijke incasso en

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Werknemers stonden raar te kijken toen ik opeens zelf de koffie ging halen.

Werknemers stonden raar te kijken toen ik opeens zelf de koffie ging halen. Grafimediabedrijf 4 - sociale innovatie in de praktijk Het bedrijf stimuleert sinds 2009 de proactiviteit van zijn werknemers en geeft hen bijbehorende verantwoordelijkheden. Het samenspel van verantwoordelijkheden

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

MotivatieMonitor voor HR-professionals

MotivatieMonitor voor HR-professionals MotivatieMonitor voor HR-professionals Een onderzoek naar de ambities en verwachtingen van studenten en starters betreffende de arbeidsmarkt en het beeld dat HR-professionals van deze nieuwe generatie

Nadere informatie

O&O-competentietest. Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum:

O&O-competentietest. Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum: O&O-competentietest Ben je een onderzoeker of een ontwerper, een denker of een doener? O&O-competentietest van: Ingevuld door: Datum: Ontwikkeld door Expertisecentrum technasium Januari 007 Vormgeving

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

PeerEducatie Handboek voor Peers

PeerEducatie Handboek voor Peers PeerEducatie Handboek voor Peers Handboek voor Peers 1 Colofon PeerEducatie Handboek voor Peers december 2007 Work-Wise Dit is een uitgave van: Work-Wise info@work-wise.nl www.work-wise.nl Contactpersoon:

Nadere informatie

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3.

Over de streep. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent, zou je weten dat.. 3. Cadeautje.. 3. Stap over de streep als 3. Over de streep Inhoud Over de streep. 1. Zaalindeling... 2. Hoe ziet de dag eruit?.. 2. Hoe ziet de workshop eruit?.. 2. De groep(en). 2. Wat te doen als.. 3. Hoe. 3. Uit de knoop. 3. Als je me echt kent,

Nadere informatie

Introducties telefonisch interview

Introducties telefonisch interview Introducties telefonisch interview Onderstaande fragmenten zijn uitsuitend bedoeld voor gebruik bij het boek Onderzoek doen met vragenlijsten. Het is niet toegestaan deze fragmenten te publiceren of anderszins

Nadere informatie

sarie, mijn vriend kaspar en ik

sarie, mijn vriend kaspar en ik sarie, mijn vriend kaspar en ik Leen Verheyen sarie, mijn vriend kaspar en ik is een theatertekst voor kinderen vanaf 4 jaar en ging in première op 12 september 2009 bij HETPALEIS in Antwerpen 1 ik: het

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl

R O S A D E D I E F. Arco Struik. Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl R O S A D E D I E F Arco Struik Rosa de dief Arco Struik 1 www.gratiskinderboek.nl In de winkel 3 Bart 5 Een lieve dief 7 De telefoon 9 Bij de dokter 11 De blinde vrouw 13 Een baantje 15 Bijna betrapt

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Wordt deze nieuwe fit20 vestiging van jou?

Wordt deze nieuwe fit20 vestiging van jou? Wordt deze nieuwe fit20 vestiging van jou? Fit20 zoekt franchisenemers voor nieuwe studio s overal in het land. Heb jij voldoende inhoud voor deze uitdaging, lees dan snel verder. fit20 franchise Franchisesamenwerking

Nadere informatie

Hoeveel jaar ben je al lid van RWB? 14 jaar.

Hoeveel jaar ben je al lid van RWB? 14 jaar. Het seizoen zit er bijna op, het eerste speelt nog in de nacompetitie voor promotie, de jeugdtoernooien gaan beginnen en we hebben nog twee evenementen te goed om dit voetbalseizoen af te sluiten. Als

Nadere informatie

Bij. research. Gemaakt door: Flore Wassenberg A3c Stage gelopen bij Ron en Janne.

Bij. research. Gemaakt door: Flore Wassenberg A3c Stage gelopen bij Ron en Janne. Bij research Gemaakt door: Flore Wassenberg A3c Stage gelopen bij Ron en Janne. Opdracht 1 Stagelogboek De eerste dag heb ik bij Ron Steijvers stage gelopen en die is project leider ontwikkelaar, vooral

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 ONDERNEMERS, LAAT ZIEN DAT FLEXWERKERS WAARDEVOL ZIJN 4 OMZET FREELANCERS EN FLEXWERKERS DAALT DOOR TOENEMENDE

Nadere informatie

Interview met DJ Kit T

Interview met DJ Kit T Interview met DJ Kit T Ik denk dat heel veel mensen nieuwsgierig zijn naar wie Kit-T nu precies is. Kun je ons wat over jezelf vertellen? Mijn naam is Kitty Nendels, geboren in Kerkdriel en opgegroeid

Nadere informatie

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk!

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk! 1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips Haal direct meer uit je netwerk! Inleiding Allereerst wil ik u bedanken voor het downloaden van dit e-book. Na weken van voorbereiding kunnen we dan nu eindelijk dit e-book

Nadere informatie

Mijn nieuwe school, een nieuwe start.

Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Naam: Mijn oude school weerbaar.info Mijn nieuwe school Als je naar het middelbaar onderwijs gaat is alles nieuw. Je klasgenoten, de docenten, de school, de regels

Nadere informatie

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU?

E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? E-CURSUS 1: WELKE WAARDEN ZIJN VAN WEZENLIJK BELANG VOOR JOU? Thuis en op school heb je allerlei waarden meegekregen. Sommigen passen bij je, anderen misschien helemaal niet. Iedereen heeft waarden. Ken

Nadere informatie

totaaladvies en persoonlijke aandacht

totaaladvies en persoonlijke aandacht totaaladvies en persoonlijke aandacht assurantiën makelaardij hypotheken financieel advies uw wensen Opnieuw beginnen in het huis van uw dromen. Financiële verplichtingen aangaan voor een periode van soms

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Een gevaarlijke vriend

Een gevaarlijke vriend MARIAN HOEFNAGEL Een gevaarlijke vriend Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 1 Een mooie auto De bel gaat; het is vijf over drie. De school gaat uit. Kamal doet zijn boeken in zijn rugtas en loopt naar de

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

Conflicthantering en mediation

Conflicthantering en mediation Conflicthantering en mediation Casus 3 Personeel en Organisatie/ Humanresourcesmanagement bussum 2010 De setting: verzekeringsmaatschappij ZBA De verzekeringsmaatschappij ZBA (Zekerheid Boven Alles) sluit

Nadere informatie

Een nieuw jaar nieuwe kansen en 9 tips die je helpen je doelen te bereiken. coaching en energetische therapie. www.pranakompas.nl

Een nieuw jaar nieuwe kansen en 9 tips die je helpen je doelen te bereiken. coaching en energetische therapie. www.pranakompas.nl Nieuwsbrief 2015-3: Een nieuw jaar nieuwe kansen en 9 tips die je helpen je doelen te bereiken coaching en energetische therapie www.pranakompas.nl Een nieuw jaar nieuwe kansen! 9 Tips die je helpen je

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Een spannende ontsnapping

Een spannende ontsnapping Botel Bibalo Vivian den Hollander Een spannende ontsnapping Met illustraties van Juliette de Wit Van Holkema & Warendorf ISBN 978 90 00 33762 0 NUR 282 2014 Van Holkema & Warendorf Uitgeverij Unieboek

Nadere informatie

Scheiding privé en werk

Scheiding privé en werk Scheiding privé en werk We leven in een tijd waarin werk en privé steeds meer door elkaar lijken te lopen. Veel mensen zijn ook in hun vrije tijd bereikbaar voor hun baas. De andere kant van de medaille

Nadere informatie

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal,

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Veel te laat krijgen jullie deze nieuwsbrief. Ik had hem al veel eerder willen maken/versturen, maar ik

Nadere informatie

In 5 stappen zonder belemmeringen naar zakelijk succes

In 5 stappen zonder belemmeringen naar zakelijk succes In 5 stappen zonder belemmeringen naar zakelijk succes Geschreven door: Heleen Elfrink Heleen Elfrink helpt ondernemers hun innerlijke belemmeringen aan de kant te zetten zodat ze zakelijk succesvol worden

Nadere informatie

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen door het optimaal benutten van talenten,

Nadere informatie

Kijk, zo en zo gaat het beter, voel je wel?

Kijk, zo en zo gaat het beter, voel je wel? Kijk, zo en zo gaat het beter, voel je wel? Wat is seksuele intimidatie? Sporten is heerlijk! Je kunt er al je energie in kwijt. Het is vaak spannend en gezellig en je voelt je er goed door. Maar soms

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram,

Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, Soms is er thuis ruzie Dan is mama boos en roept soms omdat ik mijn speelgoed niet opruim Maar ik heb daar helemaal niet mee gespeeld Dat was Bram, mijn kleine broer Dat is niet van mij mama Dan zegt ze

Nadere informatie