Web-based speech enhancement demonstrator Eindrapport ICT

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Web-based speech enhancement demonstrator Eindrapport ICT-01.064"

Transcriptie

1 Web-based speech enhancement demonstrator Eindrapport ICT Teamleden: Nadira Irahhauten ( ) Opdrachtgever: Dr. Ir. J. Erkelens Begeleider: Ir. M. van Staalduinen Technische begeleider: Ir. R. Eggermont Delft, 2007 Technische Universiteit Delft, Faculteit Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica

2 Voorwoord Dit rapport is geschreven in het kader van het integrale project practicum (IPP) onderdeel van het derdejaars programma elektrotechniek aan de Technische Universiteit te Delft (TU Delft). Het IPP behandelt de eerste vier fase (At/m D) van de integrale levenscyclus (tenhaaf, 2006). In fase A wordt het achterliggende probleem geanalyseerd en hergedefinieerd. Vervolgens wordt in fase B een programma van eisen opgesteld. De systeemconcepten worden ontwikkeld en getest aan de hand van het programma van eisen. Ook wordt er een keuze gemaakt, in fase C. Na de ontwerpfase komt de volgende fase van het proces, de implementatiefase, hier wordt een prototype gecreëerd. In dit rapport wordt het hele ontwerptraject beschreven. Lezers die geïnteresseerd zijn in de probleemanalyse worden verwezen naar hoofdstuk 2. Functionaliteit en concepten zijn in hoofdstuk 4 te vinden. In hoofdstuk 5 word de toetsing van de verschillende concepten beschreven. De uitwerking van de gekozen systeemconcept en het testen zal besproken in hoofdstuk 8 en 9 respectievelijk. Ik wil graag de begeleider Ir. M. van Staalduinen en de technische begeleider Ir. R. Eggermont voor hun begeleiding en inzet bedanken. N. Irahhauten Delft, mei 2007 i

3 Samenvatting In het rapport wordt het resultaat van de hele project, namelijk de vijf eerste fasen (A t/m D) volgens de ontwerpmethodologie (tenhaaf, 2006) gerepresenteerd. De IPP opdracht ICT is het ontwerpen van een speech enhancement demonstrator. Door een iteratieproces met de opdrachtgever wordt een programma van eisen opgesteld (PvE). ook wordt een aantal systeemconcepten gegenereerd. Daarna zijn de systeemconcepten getoetst aan de hand van het programma van eisen en een keuze van het meest belovende systeemconcept gemaakt. Vervolgens wordt het gekozen systeemconcept geinplementeerd. Als laatste stap van het ontwerptraject, is de functionering van het product getest en getoetst aan de hand van het programma van eisen. Het doel van het project is bereikt. Er is een web-based speech enhancement demonstrator gemaakt. Een web gebuikersinterface waarin de parameters kunnen worden ingesteld. De return webpagina wordt gegenereerd waarop de resultaten van de demo worden weergegeven in geluid en beeld. Na het functioneringstest van het systeen, wordt dit laatste weer getoestd aan de hand van het programma van eisen. Uit de testresultaten blijkt dat het systeem wel aan de geteste punten voldoet. i

4 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...iv 1 Inleiding Probleemanalyse De geschreven opdracht De 5 W s Doel-middel verschuiving Probleemstelling Programma van wensen en programma van eisen Programma van wensen (PvW) Programma van eisen (PvE) Vertaling van programma van wensen naar programma van eisen Functionaliteit en concepten Functie blok schema Beslissingsbomen Morfologische kaart Systeemconcepten Concept 1: Database Concept 2: Matlab web server Concept 3: Executabel Concept 4: Hardware Keuze van het beste systeemconcept Afwegen concepten tegen criteria Keuze van concept Keuze van implementatie Afbakening systeemconcept Het model Afbakening systeemconcept Uitwerking gekozen systeemconcept Flowchart input HTML script Perl-script Testen van het systeem Functioneringstest van het systeem Toets van het systeem aan de hand van PvE Evaluatie van het ontwerptraject...41 i

5 11 Conclusies en aanbevelingen...42 Literatuur...43 Bijlage A Handleiding...44 Bijlage A.1 Gebruiksvoorschrift Bijlage A.2 Onderhoud van het systeembestand Bijlage B Broncode...54 Bijlage B.1 HTML code: gebruikersinterface Appendix C Netwerkplanning...68 Appendix C.1.Netwerkplanning ontwerpfase Appendix C.2 Netwerkplanning implementatiefase Appendix D Kostprijsberekening...70 Appendix D.1 Pre-calculatieve kostprijsberekening Appendix D.2 Na-calculatieve kostprijsberekening

6 1 Inleiding Spraakgeluid verbetering is de beschrijvende term van alle algoritmen met het doel om een aantal perceptuele aspecten van het geluid te verbeteren voor de luisteraar. Voor het IPP was de opdracht om een speech enhancement domonstrator te ontwerpen voor de afdeling Informatie & Communicatie Theorie (ICT) van de faculteit Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica (EWI). Het IPP bestaat uit twee perioden. In de eerste drie weken wordt de ontwerpmethodologie beschreven in (tenhaaf, 2006) gevolgd om tot een systeemconcept te komen. Daarnaast wordt in de volgende vier weken het gekozen systeemconcept geïmplementeerd en overgedragen aan de opdrachtgever. Dit rapport heeft ten doel om het resultaat van het hele ontwerptraject, voornamelijk de ontwerpperiode en de implementatieperiode, te presenteren. Ook zal in het rapport duidelijk worden welke stappen er zijn genomen om tot het resultaat te komen. Na een analyse van het achterliggende probleem in hoofdstuk 2 wordt een programma van eisen gemaakt in hoofdstuk 3. Vervolgens bevat hoofdstuk 4 het functie blok schema van het systeem en de mogelijke systeemconcepten. In hoofdstuk 5 wordt een keuze gemaakt van het meeste belovende systeemconcept door het toetsen van alle systeemconcepten aan de hand van het programma van eisen. Daarna wordt de implementatiefase besproken. In hoofdstuk 6 en 7 wordt ingegaan op de keuzes van de implementatie. Vervolgens wordt het systeem uitgewerkt in hoofdstuk 9. Ten slotte worden enkele conclusies en aanbevelingen in hoofdstuk 11 gegeven 66

7 2 Probleemanalyse De opdrachtgever (OG) heeft ons benaderd om een oplossing te vinden voor zijn probleem met het openbaar maken van zijn algoritme. We hebben verschillende stappen ondernomen om tot een goede probleemdefinitie te komen. Allereerst hebben wij de opdracht goed bestudeerd. Daarna hebben we door verschillende gesprekken met de OG de vijf vragen kunnen beantwoorden die centraal staan in het uitvinden van zijn behoeften. De vijf vragen zijn, wie is de probleemhebber, wat wil hij, waarom wil hij het, waardoor werd het een probleem en waartoe wil hij het? In het hierop volgende gedeelte hebben wij de probleemdefinitie verder doorgestructureerd naar een eerste Programma van Eisen (PvE). 2.1 De geschreven opdracht. De opdracht zoals wij hem op papier hebben ontvangen luidde: Noise suppression algorithms are often used in applications where speech signals are involved, e.g., speech coders in mobile phones, automatic speech recognizers, hearing-aids. The algorithms enhance the signal such that the systems perform better and/or the speech becomes more pleasant to listen to. In our group we develop such noise suppression algorithms. I would like to have a demonstrator, in the form of a graphical web interface, which allows a user to play with our algorithms. For example, the user may select a speech file, a noise type and level, chooses an enhancement algorithm and sets its parameters. This information is sent to our server which enhances the signal in MATLAB. It should be possible to display the clean, noisy and enhanced signals on the users interface and also to listen to them. Het is duidelijk dat de OG zelf al een oplossing heeft bedacht voor zijn probleem. Wij willen er achterkomen wat het probleem is achter deze oplossing. Hiervoor worden de 5W s toegepast. 2.2 De 5 W s. Hieronder zullen we de vijf vragen beantwoorden voor ons probleem. Wie is de probleemhebber? Dr. Ir. Erkelens. Werkzaam aan de TUDelft ICT afdeling. Voor zijn onderzoek heeft hij een aantal algoritmes ontwikkeld. Deze algoritmes zijn in Matlab ontwikkeld en worden gebruikt bij het onderdrukken van ruis. Wat wil de probleemhebber? De werking van zijn algoritmes moeten toegankelijker zijn, zonder dat de algoritmes worden weergegeven. Waarom wil hij dat eigenlijk? Hij wil studenten en onderzoekers de mogelijkheid bieden om zijn algoritmes uit te proberen en meer inzicht krijgen in de werking van zijn algoritmes. Hij wil de werking van zijn algoritmes onafhankelijk van Matlab kunnen tonen. Waardoor werd het eigenlijk een probleem? 77

8 Het ontbreken van een mogelijkheid om de werking van zijn algoritmes te tonen, terwijl zijn algoritmes worden afgeschermd. Waartoe wil hij het middel gebruiken? Het bruikbaar maken van zijn algoritmes, tijdens conferenties lezingen en demonstraties zonder dat hij afhankelijk is van MATLAB. Het mogelijk maken voor studenten en onderzoekers om met zijn algoritmes te spelen. 2.3 Doel-middel verschuiving De werking van de doel-middel verschuiving wordt hier kort uitgelegd. Het oorspronkelijke doel wordt als een middel beschouwd om het eigenlijke doel te bereiken. Dit wordt gedaan door de fundamentele vragen te stellen. Dit middel wordt gebruikt om het volgende doel te bereiken. Door dit achtereenvolgens een aantal keer uit te voeren kan het uiteindelijke doel worden bereikt. Middel1: Een web based GUI om de werking van zijn algoritmes te tonen o Doel2: De werking van zijn algoritmes moet beschikbaar zijn voor studenten en onderzoekers, zonder dat de algoritmes bekend zijn Middel2: De werking van zijn algoritmes moet beschikbaar zijn voor studenten en onderzoekers, zonder dat de algoritmes bekend zijn. o Doel3: Studenten en onderzoekers moeten meer inzicht krijgen in de werking van zijn algoritmes. Een schematisch overzicht is afgebeld hieronder: Figuur 1: Doel-middel verschuiving Het achterliggende probleem van de opdrachtgever is nu duidelijk geworden. De opdrachtgever wil eigenlijk: Studenten en onderzoekers moeten meer inzicht krijgen in de werking van zijn algoritmes. 88

9 2.4 Probleemstelling Na een analyse van het probleem hebben wij een probleemstelling kunnen opstellen. Vanuit deze probleemstelling kunnen wij verder werken aan een programma van wensen en een programma van eisen. De probleemstelling luidt: Studenten en onderzoekers moeten meer inzicht krijgen in de werking van de algoritmen van de opdrachtgever. De opdrachtgever moet wel in staat zijn de verspreiding van zijn algoritmen uit te breiden met nieuwe algoritmen 99

10 3 Programma van wensen en programma van eisen 3.1 Programma van wensen (PvW) Nu het probleem is duidelijk kunnen wij een programma van wensen opstellen De probleemhebber In dit geval is de probleemhebber ook de opdrachtgever. In zijn werkgroep zijn algoritmes ontwikkeld voor het onderdrukken van ruis in audio signalen. Diens concrete oplossingsidee Een web-based demonstratie van de werking van zijn algoritmes. Dit geeft de gebruiker de mogelijkheid om met zijn algoritmes te spelen. Ook wordt hij hierdoor zelf onafhankelijk van MATLAB. Lijst met niet bevredigende situatie 1. De gebruiker is afhankelijk van MATLAB op zijn PC. 2. Het ontbreken van het inzicht over de werking van algoritmes bij studenten en onderzoekers. Lijst met kenmerken beoogde doeltoestand 3. Meer inzicht over de werking van zijn algoritmes voor studenten en onderzoekers zonder behoefte aan Matlab software. 4. Meer bekendheid binnen zijn werkgebied. Lijst met contextuele randvoorwaarden 5. De OG heeft geen tijd voor het oplossen van zijn probleem. 6. Het systeem moet kunnen functioneren op verschillende platforms. 7. Het systeem moet de werking van zijn algoritmes tonen en de algoritmes afschermen voor de gebruiker. 8. Na het installeren en verwijderen mag het systeem de omgeving niet veranderd zijn. 9. Het systeem moet esthetisch verantwoord zijn. 10. Uitbreiding van het systeem met algoritmes moet mogelijk zijn. Lijst met aanvaardbare offers 11. De OG is bereid de werking van zijn algoritmes te delen met studenten en onderzoekers om meer inzicht te krijgen. 12. De OG stelt een server tot onze beschikking. 10

11 3.2 Programma van eisen (PvE) Nu we een probleemdefinitie en -analyse hebben gemaakt. De volgende stap, volgens de ontwerpmethodologie, is een programma van eisen opstellen. Deze komen voort uit de Programma van wensen, de functioneringscriteria en de randvoorwaarden. De randvoorwaarden hebben als functie het afbakenen van het zoekveld en de functioneringscriteria hebben als functie het start van zoeken naar mogelijke oplossingen. Functioneringscriteria: Het systeem moet er voor zorgen dat de studenten en onderzoekers toegang hebben tot de werking van zijn algoritmes zonder afhankelijkheid van Matlab. Randvoorwaarden: Overzichtelijke interface Binnen vier weken te implementeren Afschermen van de algoritmes Goed gedocumenteerd Uit te breiden met nieuwe algoritmes Het systeem moet werken op verschillende platforms Het systeem moet esthetisch verantwoord zijn De maximale tijd die het systeem er over mag doen om zijn resultaten weer te geven bedraagt 10 seconden. De boven genoemde criteria krijgen een herindeling aan de hand van de volgende categorieën. De functioneringscriteria zijn ingedeeld onder categorie A en de randvoorwaarden zijn ingedeeld onder de overige categorieën. A. Eisen vanuit het beoogde gebruik 1. Het systeem moet er voor zorgen dat de studenten en onderzoekers toegang hebben tot de werking van zijn algoritmes zonder afhankelijkheid van Matlab. 2. Het systeem dient in staat te zijn de werking van de algoritmes weer te geven uit de meegegeven parameters 3. Het schone signaal, het noisy signaal en het verbeterd signaal dienen gevisualiseerd te worden 4. Het schone signaal, het noisy signaal en het verbeterd signaal dienen afgespeld te worden 11

12 B. Eisen vanuit de ecologische situering van het systeem in de omgeving 5. Het systeem moet kunnen functioneren in een Linux en een Windows omgeving. 6. Het systeem moet esthetisch verantwoord zijn. C. Eisen met betrekking tot het ontwerpen subsysteem zelf c1. Eisen in gebruiks-, onderhouds- en beheertermen 7. De OG kan aanpassingen aanbrengen aan de parameters van de algoritmes. 8. De OG kan nieuwe algoritmes toevoegen aan het systeem. 9. De gebruiker moet overal toegang hebben tot de werking van de algoritmes 10. De gebruiker heeft de mogelijkheid de volgende parameters in te stellen naar zijn/haar behoeften: a. Algoritme b. Voorbeeldzinnetje c. Ruis d. Signal-to-Noise ratio e. maximale ruisonderdrukking f. Smoothing (algoritme specifiek) 11. De interface is overzichtelijk. 12. De algoritmes moeten afgeschermd worden. 13. De maximale tijd die het systeem er over mag doen om zijn resultaten weer te geven bedraagt 10 seconden. c2. Eisen in termen van vervaardiging, monteren, installeren, toetsen, overdragen en ingebruikname 14. Het systeem moet te vervaardigen zijn binnen vier weken. 15. Het systeem moet te installeren en te verwijderen zijn. 16. Het systeem moet te testen zijn door de OG. 17. Het systeem moet gedocumenteerd worden. c3. Eisen in termen van recyclen, duurzaamheid en milieuvriendelijkheid van grondstoffen 18. Het systeem moet gemakkelijk aan te passen zijn door de OG. D. Eisen met betrekking tot het te ontwikkelen productiesysteem 19. Er wordt één systeem ontwikkeld. 20. Het systeem moet binnen de ICT vakgroep geïmplementeerd worden 12

13 E. Eisen met betrekking tot het te ontwikkelen liquidatiesysteem 21. Het verwijderen van het systeem mag geen schade toebrengen aan de server. 3.3 Vertaling van programma van wensen naar programma van eisen Hier onder wordt een explicite vertaling gemaakt van programma van wensen naar programma van eisen Programma van eisen Programa van wensen 1 1,3,4 A B C C , C C D E 21 8 Tabel1: vertaling van programma van wensen naar programma van eisen 13

14 4 Functionaliteit en concepten In dit hoofdstuk wordt gezocht naar alle mogelijke systeemconcepten voor het probleem van de opdracht gever. In paragraaf 6.1 wordt een hoofdfunctie opgesteld en uitgebreid tot een functie blok schema. Vervolgens wordt de beslissingsbomen weergegeven in paragraaf 6.2. Na het opstellen van de morfologische kaart in paragraaf 6.3, worden de alternatieve systeemconcepten voorgelegd in paragraaf Functie blok schema Om een aantal systeemconcepten te kunnen genereren, wordt eerst een hoofdfunctie bepaald met behulp van het programma van eisen. De hoofdfunctie transformeert de ingangskenmerken met de uitgangskenmerken. Het meeste abstracte model is als volgt: Figuur 2: Hoofdfunctie met beoogde in- en uitgangskenmerken De hoofdfunctie heeft als ingangen de informatie over de werking van algoritmes en informatie over de parameters die worden getransformeerd naar de uitgang. De uitgangskenmerken worden bepaald door het afstemmen van de beoogde doeltoestand. De uitgang van het systeem is de werking van algoritmes mobiel maken. Het blijkt dat de in- en de uitgangskenmerken alle tot de categorie informatie behoren. Het systeem transformeert geen materie of energie. De hoofdfunctie wordt vervolgens opgesplitst in deelfuncties. De deelfuncties zijn weergegeven in figuur 2 14

15 Figuur 3: Lager abstractieniveau: de hoofdfunctie opgedeeld in deelfuncties De twee deelfuncties zijn als volgt: 1.Resultaat bemachtigen 2. Systeem onderhouden. De eerste deelfunctie is verantwoordelijk voor het verkrijgen van het resultaat en de tweede deelfunctie voor het onderhouden en uitbreiden van het systeem. Vervolgens wordt de hoofdfunctie uitgebreid met hulpfuncties. Het schema is weergegeven in figuur 3 15

16 Figuur 4: laagste abstractieniveau: deel met helpfuncties 16

17 4.2 Beslissingsbomen Een manier om tot verschillende systeemconcepten te komen is het bedenken van zo veel mogelijk beginseloplossingen voor alle functies. Dit kunnen wij doen door middel van beslissingsbomen. Muis Algoritme slepen Algoritme klikken Toetsenbord Algoritme intoetsen Handmatige Intoetsen Speciale toetsen Knoppen combinaties Schakelaars Algoritme invoeren Inladen Magnetisch Elektrisch Magnetische strip Diskdrives Snoer Automatische Check/load Figuur 5: Beslissingsboom 1: Algoritme invoeren Figuur 6: Beslissingsboom 2: Parameters invoeren 17

18 Figuur 6: Beslissingsboom 3: Algoritmes bufferen Figuur 7: Beslissingsboom 4: Resultaat bemachtigen Toetsenbord Systeen onderhouden Intoetsen Speciale toetsen Knoppen combinaties Schakelaars Muis Figuur 7: Beslissingsboom 5: Systeem onderhouden 18

19 Figuur 8: Beslissingsboom 6: Resultaat transporteren Figuur 9: Beslissingsboom 7: Beeld weergeven Figuur 10: Beslissingsboom 8: Geluid weergeven 19

20 a 1 a 2 a 3 a 4 Vcc 1 GND 0 0 b 1 b 2 b 3 b N.Irahhauten 4.3 Morfologische kaart De mogelijke beginseloplossingen per functie die in de vorige paragraaf worden gevonden, worden in de morfologische kaart gezet worden. Hier onder wordt de morfologische kaar afgebeeld. Algoritmes invoeren Parameters invoeren Schakelaar Toetsenboard Muis Check/load Inladen Schakelaar Toetesen -board Muis Visueel Akoestisch (inspreken) Algoritmes bufferen Parameters transporteren Opslaan Onthouden Inladen Post Elektrisch EM (Internet) Brengen Resultaten bemachtigen Matlab Data base Matlab web server Hardware Resultaten transporteren Brengen Post EM (Internet) Elektrisch Geluid weergeven Luidspreker Beeld weegeven Elekrisch Papier Table 1: Morfologische kaart 20

21 a 1 a 2 a 3 a 4 Vcc 1 GND 0 0 b 1 b 2 b 3 b N.Irahhauten Algoritmes invoeren Parameters invoeren Schakelaar Toetsenboard Muis Check/load Inladen Schakelaar Toetesen -board Muis Visueel Akoestisch (inspreken) Algoritmes bufferen Parameters transporteren Opslaan Onthouden Inladen Post Elektrisch EM (Internet) Brengen Resultaten bemachtigen Matlab Data base Matlab web server Hardware Resultaten transporteren Brengen Post EM (Internet) Elektrisch Geluid weergeven Luidspreker Beeld weegeven Elekrisch Papier Systeemconcept 1 Systeemconcept 2 Systeemconcept 3 Systeemconcept 4 Table 2: Systeemconcepten uit de morfologische kaart 21

22 4.4 Systeemconcepten Met behulp van de morfologische kaart van paragraaf 4.3 worden de logische beginsel oplossingen met elkaar gecombineerd. De mogelijke systeemconcepten zijn als volgt: Concept 1: Database Figuur 11: concept 1: Database De invoer van de algoritmen wordt door de beheerder gedaan met het toetsenbord, alle mogelijke output van de algoritmen wordt gegenereerd en opgeslagen in een database. De gebruiker geeft de parameters met de muis in, deze gegevens worden over het internet verzonden en verwijst hiermee naar een plek in de database. Deze gegevens worden teruggezonden via het internet naar de gebruiker. Hier worden de resultaten weergegeven via geluid en beeld. Het onderhouden zal worden gedaan door middel van het invoeren van de nieuwe of aangepaste algoritmen met het toetsenbord Concept 2: Matlab web server 22

23 De algoritmes worden ingeladen op een matlab server, ze kunnen op een eigen computer geschreven worden en later in de matlab server geladen worden. De gebruiker voert de parameters in met de muis. Deze worden opgestuurd via internet naar de matlab server. Hier kunnen deze parameters door de algoritmes uitgevoerd worden en de resultaten worden terug verzonden via het internet naar de gebruiker. Deze worden hier in de vorm van geluid en beeld getoond. De aanpassingen kunnen op de eigen computer worden gemaakt waarna ze ingeladen worden op de Matlab server. 23

24 4.4.3 Concept 3: Executabel Figuur 12: Concept 3: Executabel Van het programma wordt met Matlab een executabel gemaakt die de gebruiker kan downloaden en uitvoeren. Het programma moet hiervoor wel gecodeerd zijn, zodat de gebruiker er niet achter kan komen hoe de algoritmen werken. Zij kunnen alleen de werking van de algoritmen testen. Dit is matlab afhankelijk op de lokale pc. De gebruiker voert de parameters met de muis in en ontvangt de output van het programma in beeld en geluid. 24

25 4.4.4 Concept 4: Hardware Informatie over parameters Werking afbelden Matlab server 1 a1 0 Vcc1 b1 5 2 a2 b2 6 3 a3 b3 7 4 a4 GND 0 b4 8 Informatie over algoritms Werking afspelen Een demo opstelling maken. De algoritmes worden geïmplementeerd met VHDL op een FPGA chip. Het gewenste algoritme voor de test en de gewenste parameters worden ingevoerd door verschillende schakelaars. Hierna zullen de resultaten hoorbaar en zichtbaar gemaakt worden. 25

26 5 Keuze van het beste systeemconcept In het vorige hoofdstuk is geëindigd met vier verschillende systeemconcepten voor het te ontwerpen technische systeem. Om een goede keus tussen deze concepten te maken, zullen wij alle concepten afwegen tegen de opgestelde criteria. Dit zal in hoofdstuk 5.1 gebeuren. Elk criteria uit het PvE zal voor alle vier de concepten besproken worden. Uiteindelijk zullen we in hoofdstuk 5.2 alles nog een keer weergeven in een evaluatiematrix en een keuze maken. 5.1 Afwegen concepten tegen criteria De belangrijke criteria zijn als volgt: Nieuwe algoritmen kunnen worden toegevoegd (Flexibiliteit). De algoritmen zijn niet bekend bij de doelgroep (Veiligheid). Het systeem moet binnen vier weken geïmplementeerd zijn (Implementatietijd). Het systeem moet onafhankelijk van Matlab op de lokale pc de werking van de algoritmen tonen (Onafhankelijkheid). De maximale reactietijd van het systeem bedraagt tien seconde (Snelheid). Het systeem moet vriendelijk in gebruik zijn (Vriendelijk gebruik). Hieronder zullen de criteria behandeld worden. Nieuwe algoritmen kunnen worden toegevoegd (Flexibiliteit). Bij concept 1 de database is de flexibiliteit minder dan bij de andere. Als het algoritme geschreven is dan zullen de mogelijke uitkomsten opnieuw in de database geschreven moeten worden. De ruimte die de database nodig heeft kan hierdoor overschreden worden. Als er een nieuw algoritme of als er nieuwe parameters worden toegevoegd dan zullen er ook aanpassingen nodig zijn aan de interface. Bij concept 2 de Matlab web server is de flexibiliteit het grootst. De geschreven Matlab code kan worden toegevoegd of heel het programma kan vervangen worden. Er zullen nog enkele aanpassingen nodig zijn aan de interface net als bij het eerste concept. Concept 3 de executabel. Het programma kan worden uitgebreid en verbeterd, daarna wordt er een nieuwe executabel van gemaakt en wordt de executabel online gezet, zodat de gebruiker het programma kan downloaden. Bij concept 4 de hardware implementatie kunnen geen nieuwe algoritmen toegevoegd worden aan het systeem. Alles zal opnieuw gemaakt moeten worden. De algoritmen zijn niet bekend bij de doelgroep (Veiligheid). Bij concept 1 de database is de veiligheid het grootst, doordat dit principe ervoor zorgt dat de algoritmen niet worden gebruikt als de user ze opvraagt. De algoritmen worden eenmalig 26

27 offline uitgevoerd, zodat de database gevuld is. De user kan hierna de gegevens ophalen uit de database. De veiligheid is goed van het tweede concept de Matlab web server. Doordat de algoritmen alleen bekend zijn op de Matlab web server en niet bij de gebruiker. Doordat er een mogelijkheid is tot inbraak in de web server is de veiligheid iets minder dan bij het eerste concept. Concept 3 de executabel zorgt voor een slechte veiligheid van de algoritmen. Dit doordat de algoritmen lokaal worden uitgevoerd. Hierdoor kan de gebruiker een kijkje nemen in de keuken. Concept 4 de hardware implementatie zorgt voor optimale veiligheid, doordat alle algoritmen zijn geïmplementeerd in hardware en hierdoor de algoritmen niet meer te achterhalen zijn. Het systeem moet binnen vier weken geïmplementeerd zijn (Implementatietijd). Om voor concept 1 de database de implementatietijd te bepalen hebben wij een netwerkplanning gemaakt. In de volgende figuur staat de netwerkplanning voor de implementatietijd voor het eerste concept : Begin 1: Alle mogelijkheden uitgevoerd 2: Database gemaakt 3: Mogelijkheden opgeslagen in Database : Interface klaar 5: Database connected aan interface 6: Getest 7: Klaar Figuur 130 Implementatietijd database Het systeem moet volgens onze planning gerealiseerd kunnen worden binnen de beschikbare tijd. Rechts staat de hoeveelheid dagdelen die wij denken nodig te hebben. 27

28 Voor het tweede concept de Matlab web server is ook een netwerkplanning gemaakt. De netwerkplanning wordt hieronder weergegeven. Figuur 14 Implementatietijd Matlab web server Zoals weergegeven in de figuur is ook hier alles binnen de gestelde tijd te realiseren, maar hier hebben we minder mijlpalen. Hierdoor heeft de Matlab web server (Implementatietijd) een lichte voorkeur boven de database. Het derde concept de executabel. Om een executabel te maken en online te brengen zal niet zo veel tijd verloren gaan. Dit kan binnen de beschikbare tijd gerealiseerd worden. Bij het vierde concept de hardware implementatie zal de tijd een belangrijke factor spelen. Het zal niet mogelijk zijn dit binnen de beschikbare tijd te implementeren. Het systeem moet onafhankelijk van Matlab op de lokale pc de werking van de algoritmen tonen (Onafhankelijkheid). Concept 1 de database is onafhankelijk van Matlab op de lokale pc. De resultaten zullen in html worden teruggestuurd. Deze taal wordt door alle pc s ondersteund. Alleen de OG is voor het inladen van de nieuwe algoritmen afhankelijk van Matlab, dit is echter geen probleem, omdat hij de algoritmen in Matlab aanmaakt. Concept 2 de Matlab web server is onafhankelijk van Matlab op de lokale pc. De berekeningen worden op de Matlab web server gedaan en de resultaten zullen in html worden teruggestuurd. Deze taal wordt door alle pc s ondersteund. Ook hier is de OG afhankelijk van Matlab. Het derde concept de executabel is afhankelijk van Matlab op de lokale pc. Concept 4 de hardware implementatie is onafhankelijk van Matlab. 28

29 De maximale reactietijd van het systeem bedraagt tien seconde (Snelheid). Voor het eerste concept de database is er genoeg snelheid. Als er meer en meer algoritmen worden toegevoegd zal het systeem langzamer worden, dit door de langere zoektijd in de database. Concept 2 de Matlab web server zorgt voor voldoende snelheid. De berekeningen worden realtime uitgevoerd. Dat wil zeggen dat als er een stukje geluid van drie seconden geanalyseerd moet worden, er drie seconden aan gerekend word. Concept 3 de executabel zal voldoende snel zijn om binnen de limiet te functioneren. Deze oplossing is na het downloaden onafhankelijk van het internet en zal daardoor sneller zijn dan de eerste twee oplossingen. Concept 4 de hardware implementatie is de snelst mogelijke oplossing. Onafhankelijk van het internet en geïmplementeerd in hardware. Het systeem moet vriendelijk in gebruik zijn (Vriendelijk gebruik). Het eerste concept de database is vriendelijk in gebruik, omdat er een graphical web interface zal zijn voor de gebruiker, die door ons aangemaakt wordt. Het tweede concept de Matlab web server is vriendelijk in gebruik, omdat er een graphical web interface zal zijn voor de gebruiker, die door ons aangemaakt wordt. Bij concept 3 is de gebruiksvriendelijkheid goed. De interface door de OG gemaakt is ook beschikbaar voor de gebruiker. Concept 4 de hardware implementatie is minder vriendelijk in gebruik. De gebruiker moet schakelaars omzetten om zijn parameters ingevoerd te krijgen. 29

30 5.2 Keuze van concept We hebben aan elk criteria een weegfactor toegekend, zodat we voor elk concept een score kunnen berekenen en het beste concept kunnen kiezen. De weegfactoren zijn aan de hand van de verschillende gesprekken en ons eigen inzicht bepaald. De resultaten worden weergegeven in de volgende tabel. Weegfactor Concept 1 Concept 2 Concept 3 Concept 4 Flexibiliteit Onafhankelijkheid Implementatietijd Veiligheid Snelheid Vriendelijk gebruik Totaal Tabel 6 Evaluatie matrix Het tweede concept de Matlab web server komt als beste uit de test. Deze voldoet ook aan alle eisen die gesteld worden, maar is een stuk flexibeler dan de rest. Dit was ook een belangrijk argument dus is de weegfactor groot. Wij zullen het tweede concept de Matlab web server gaan implementeren. De algoritmen worden in m-files geschreven en kunnen zo ook ingevoerd in de Matlab web server worden. En er zal een graphical web interface gemaakt worden waar de gebruiker de parameters kan invoeren om op te sturen en te berekenen om vervolgens de resultaten weer terug te sturen en weer te geven in vorm van geluid en beeld. 30

31 6 Keuze van implementatie In vorig hoofdstuk is er een keuze gemaakt welke systeemconcept ontwikkeld gaat worden. In dit hoofdstuk wordt uitgelegd welke keuzes zijn gemaakt met betrekking tot de implementatiefase en waarom werden die keuzes gemaakt. Welke configuratie en waarom? In deze fase van ontwerp is het duidelijk dat er een software implementatie moet komen. Het is ook duidelijk dat een connectie met de matlabserver van de ICT groep moet komen. Voor deze implementatie zijn er twee mogelijke configuraties. Deze configuraties zien als volgt eruit: 1.Eerste mogelijkheid: Figuur 15: Eenvoudig configuratie: een web browser runs op de gebruiker PC, terwijl matlab. MWS, en de web server deamon (httpd) runt op een andere machine 2.Tweede mogelijkheid Figuur 16: complexer netwerk: de web server daemon kan worden gerund op een andere machine. De opdrachtgever stelt een server tot onze beschikking. Deze server beschikt al over een HTTPD. Ook als er naar beide mogelijkheden wordt gekeken, blijkt dat de eerste eenvoudiger dan de tweede. Hierdoor blijkt dat de eerste configuratie de beste keuze is. 31

32 Waarom Perl? Er is nu gekozen voor de eerste configuratie. Hier onder werd een schematische overzicht van de Matlabserver gegeven: Figuur 17: Matlab webserver De common gateway interface of CGI script zorgt voor de connectie tussen de WWW en het matlab software. Er zijn veel mogelijkheden om de CGI script te maken. ASP CGI PHP PERL 32

33 De opdrachtgever vindt dat het systeem liever op Linux/Windows platforms moet functioneren. Hieruit vervalt de scripttaal ASP omdat dit alleen op Windows omgeving gebruikt wordt. Perl vs. PHP: Perl is sneller dan PHP Voor grafieken, PHP is beperkt wat de GD betreft. Perl ondersteund aaray s vanuit matlab terwijl PHP kan alleen scalars accepteren. Uiteindelijk wordt gekozen voor Perl script. Waarom Realplayer? Om het geluid te kunnen afspelen op de web zijn er verschillende mogelijkheden, zoals: Windows media player, realplayer, flash, etc. De opdrachtgever wil graag dat het systeem op verschillende platforms moet kunnen functioneren. Windows media player draait alleen onder Windows platform. Omdat het gegenereerde geluid formaat uit matlab is een.wav formaat terwijl voor flashplayer is een.swf formaat nodig, blijkt dat de beste keuze is de realplayer. De realplayer kan worden geïnstalleerd op verschillende platforms. Hij kan ook het.wav s afspelen. Welke Plaatjes formaat en waarom? Naast het weergeven van het geluid, wil de opdrachtgever graag de signalenweergave ook in beeld. Er zijn verschillende bestandsformaten voor afbeeldingen, zoals: png, gif, bmp, wmf, etc. De bmp en wmf formaat kunnen niet op HTML afgebeeld worden De PNG formaat is ondersteund door veel web browsers. Daarom wordt hier gekozen voor de.png bestandsformaat. 33

34 7 Afbakening systeemconcept Nadat de keuze van implementatie gemaakt is, zullen wij in dit hoofdstuk ingaan op de uitwerking van ons systeem. In paragraaf 7.1 wordt een model van het systeem gegeven. Vervolgens wordt in paragraaf 7.2 een afbakening van het systeemconcept gegeven 7.1 Het model De eerste stap om het systeemconcept uit te werken is het opstellen van een model. Een schematisch overzicht van het uiteindelijke model is als volgt: User Server Matlab Op de web browser: Initial HTML = Parameters instellen Internet Gegenereerd HTML = Resulaten weergeven Geluid + figuren Perl Figuur 18: Schema van het model Hier moet er gezorgd worden voor om een communicatie tussen het matlab en Perl script binnen de server te krijgen. Aan de gebruiker kant moet een initiaal HTML script gemaakt worden om een webpagina te maken, waarin de parameters en het gewenste algoritme ingesteld kunnen worden. Deze parameters worden over het internet verzonden. Vervolgens wordt ook een output script gemaakt om de gegenereerde resultaten weer te geven. 7.2 Afbakening systeemconcept Omdat het systeem door een ontwerper zal geïmplementeerd worden in 4 weken, was het verstandig om het systeemconcept af te bakenen. Er zijn twee mogelijke manieren om het eindproduct binnen vier weken af te krijgen. De eerste mogelijkheid: De opdrachtgever gaat zorgen voor de nodige resultaten van de algoritmes zorgen. Er wordt een gebruikersinterface en een CGI script gemaakt De tweede mogelijkheid: 34

35 De opdrachtgever zal zogen voor een gebruikersinterface en de weergave van de resultaten zorgen. Hier wordt geconcentreerd op de server kant, m.a.w het zorgen voor een connectie tussen matlab en Perl. Keuze van afbakening mogelijkheid: Gezien dat de implementatie binnen 4 weken af moet zijn, bleek dat de eerste mogelijkheid goed uitkomt. Om de connectie tussen het matlab en het web server te maken, het is wel nodig om de m-files te veranderen en ook een script met Perl moet worden gedaan. Dit laatste is niet haalbaar binnen 4 weken. Ook omdat de opdrachtgever geen ervaring met het maken van een web interface heeft en dat de kern doel van de opdracht was het weergeven van de werking blijkt dat de eerste mogelijkheid de beste keuze is 35

36 8 Uitwerking gekozen systeemconcept Nadat de eerste mogelijkheid is gekozen, moet dit systeemconcept uitgewerkt worden tot een volledig systeem. Het uitwerken gebeurt door middel van een flowchart. Deze wordt behandeld in dit hoofdstuk 8.1 Flowchart De volledige flowchart is te zien in figuur 19 Input HTML: GUI Ingevoerd informaties ok Parameters check!ok Check bijbehorende resultaten!ok Return Error OK Return HTML Figuur 19: Flowchart 8.2 input HTML script Hier wordt een web interface gemaakt. De gewenste parameters kunnen worden ingesteld. Het systeem heeft twee buttons: run en reset. Bij het klikken op de run button wordt de return HTML gegenereerd. En bij het klikken op de reset worden de parameters gerest. 36

37 Figuur 20: GUI 8.3 Perl-script Bij het klikken op de run button wordt de CGI-script in dit geval perl script (.pl) door de server automatisch uitgevoerd. Hierdoor wordt een output HTML gecreëerd. 37

38 9 Testen van het systeem De laatste stap van het ontwerp proces is het testen van het systeem. In dit hoofdstuk wordt de functionering van het systeem getest. Ook wordt het getoetst aan de hand van het programma van eisen. 9.1 Functioneringstest van het systeem In de GUI zoals afgebeeld in figuur 20, zijn er in totaal zeven parameters. Voor elke parameter zijn er een aantaal mogelijkheden. Algoritmes Voorbeeldzinnetjes Soort ruis Signal-noise-ratio Smoothing parameter Maximum onderdrukking Gewenste geluidsspeler Bij het toetsten van het systeem dienen alle mogelijke combinaties van de parameters te worden getoetst. Hiervoor wordt een toetstabel gemaakt voor realplayer en Windows 38

39 Algorithm Clean signaal Clean1 B Clean2 Soort ruis White noise Babble noise White noise Babble noise SNR 5dB 15dB 5dB 15dB 5dB 15dB 5dB 15dB Smoothing Resultaat parameter 0.80 Voldaan 0.90 Voldaan 0.98 Voldaan 0.80 Voldaan 0.90 Voldaan 0.98 Voldaan 0.80 Voldaan 0.90 Voldaan 0.98 Voldaan 0.80 Voldaan 0.90 Voldaan 0.98 Voldaan 0.80 Voldaan 0.90 Voldaan 0.98 Voldaan 0.80 Voldaan 0.90 Voldaan 0.98 Voldaan 0.80 Voldaan 0.90 Voldaan 0.98 Voldaan 0.80 Voldaan 0.90 Voldaan 0.98 Voldaan 39

40 9.2 Toets van het systeem aan de hand van PvE Hier wordt het systeem getoetst aan de hand van het programma van eisen. Programma van eisen 1 Ja. De werking van de algoritmes wordt A weergegeven zonder behoefte aan matlab software 2 Ja. 3 Ja. De signalen worden afgebeeld 4 Ja. Het geluid hoorbaar B 5 Ja. Het systeem functioneert op Win/ Lix 6 Ja. C C1 7 Ja. 8 Ja. 9 Ja. 10 Ja. 11 Ja. 12 Ja. De code van algoritmes is afgeschermd 13 Ja. Het systeem is redelijk snel C2 15 Ja. Het systeem werkt door de scripts te kopiëren naar de WWW directory op de server C3 18 Ja. D 20 Ja. E 21 Ja. Het verwijderen van het systeem gebeurt door de HTML en perl script te verwijderen uit server. Uit de tabel is wel te zien dat het systeem wel aan alle geëiste criteria voldoet. Het systeem voldoet aan alle eisen opgenomen in het programma van eisen. 40

41 10 Evaluatie van het ontwerptraject Tijdens het ontwerptraject waren er een aantal problemen. In dit hoofdstuk worden die met de oplossingen vermeld. Het benodigde abstractieniveau kon niet altijd bereikt worden, het best voorbeeld hiervan is de morfologische kaart in het tussenrapport. De morfologische kaart was niet gemaakt met een elektrisch schema. Ook het bedenken van oplossingen voor de functies was niet in een laag abstractieniveau. Bijvoorbeeld voor het matlab webserver was nog nodig om te bedenken wat voor softwares nodig zijn. Ook voor het bestandenformaat voor het geluid en afbeeldingen. Een ander probleem is dat een van de ontwerpers gestopt is met het project door ziekte. Dit maakte het afmaken van het hele project binnen tijd onmogelijk. Na diverse besprekingen is besloten om dit op te lossen door het afbakenen van het gekozen systeemconcept. Omdat ik geen voorkennis over het taalscript Perl had, werd er een diep literatuuronderzoek gemaakt. Ook voor het implementeren van het perl-script, had ik een voorbeeld gekregen van de technische begeleider Ir. R. Eggermont. 41

42 11 Conclusies en aanbevelingen Het doel van het project met andere woorden de fase A, B, C en D van het zevenfase model is bereikt. In het ontwerpfase zijn we gekomen tot het meeste belovende concept na een toetsing van de gevonden concepten aan de hand van het programma van eisen. Het gekozen concept is een matlab web server (MWS) applicatie. Hier wordt een communicatie gemaakt tussen het web server en het matlab server van de vakgroep waar de algoritmen aanwezig zijn. De gebruiker geeft aan de hand van de muis de noodzakelijke parameters op de online interface. Deze parameters zullen verstuurd worden en worden samen met de algoritmen verwerkt tot de uiteindelijke resultaten. De resultaten worden weer door de MWS terug gestuurd naar de gebruiker. De gekozen systeemconcept wordt afgebakend. In de implementatiefase wordt alleen een webinterface geïmplementeerd waarop de parameters en het gewenste algoritme kunnen worden ingesteld en ook return webpagina waarop de resultaten in de vorm van beeld en geluid worden weergegeven. De tweede deel van het systeemconcept namelijk de communicatie tussen het matlab software en de CGI script kan worden gemaakt door een ander student in het kader van bachelorproject. Het is ook aanbevolen dat het systeem kan worden gekoppelde aan een database waarop alle bestaande resultaten erop opgeslagen worden. 42

43 Literatuur Practicumgroep Integraal Project Practicum, integraal project practicum (IPP) studenthandleiding, maart 2006 Ten haaf, Ir. W., Management van productontwikkeling. 1 e druk. Delft, 2006 Ten haaf, W., H. Bikker en D. J. Adriaanse, Fundamentals of business Engineering and management. 1 e druk. Delft: Delft University Press, W3schools, HTML tutorial, Leeds, Perl tutorial, 43

44 Bijlage A Handleiding Bijlage A.1 Gebruiksvoorschrift Systeem specificatie De server waarop het demonstratie systeem zal werken dient aan de hieronder vermeldde specificaties te voldoen. Windows/ Linux operating system Beschikt over een HTTP Minimaal 4M byte hardschijf ruimte Het demonstratie systeem maakt gebruik van WWW. Installatie: Om het systeem functioneel te maken, is het voldoende de benodigde bestanden naar de WWW directory te kopiëren. De bestanden zijn index.html, ipp05.pl, wavs en figs, back02.jpg zijn afgebeeld in Figuur 21 Figuur 21: Schema van het model Na het kopiëren van de bestanden naar de WWW directory, dienen de eigenschappen van de mappen aan te passen Eigenschappen figs bestand: Na het klikken op de rechter muis op de figs bestand klik op properties. De gekregen venster is afgebeeld in figuur 22 44

45 Figuur 22: Eigenschappen figs bestand vervolgens check als de juiste permissions zijn gevinkt zoals is afgebeeld op de bovenstaande figuur Eigenschappen wavs bestand: Na het klikken op de rechter muis op het wavs bestand klik op proprieties. De gekregen venster is afgebeeld in figuur 23 Figuur 23: Eigenschappen wavs bestand Vervolgens check als de juiste permissions zijn gevinkt zoals is afgebeeld op de bovenstaande figuur 45

46 Eigenschappen index.html bestand: Na het klikken op de rechter muis op index.html. klik op properties. De gekregen venster is afgebeeld in figuur 24 Figuur 24: Schema van het model Vervolgens check als de juiste permissions zijn gevinkt zoals is afgebeeld op de bovenstaande figuur Eigenschappen back02.jpg bestand: Na het klikken op de rechter muis op het back02.jpg, klik op properties. De gekregen venster is afgebeeld in figuur 25 Figuur 25: Eigenschappen back02.jpg 46

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers English Instructions Windows 8 out-of-the-box supports the ICARUS Illumina (E653) e-reader. However, when users upgrade their Windows

Nadere informatie

Veel gestelde vragen nieuwe webloginpagina

Veel gestelde vragen nieuwe webloginpagina Veel gestelde vragen nieuwe webloginpagina Op deze pagina treft u een aantal veel gestelde vragen aan over het opstarten van de nieuwe webloginpagina http://weblogin.tudelft.nl: 1. Ik krijg de melding

Nadere informatie

Formulieren maken met Dreamweaver CS 4/CS 5

Formulieren maken met Dreamweaver CS 4/CS 5 Formulieren maken met Dreamweaver CS 4/CS 5 In deze handleiding leer je om een formulier en elementen die je binnen een formulier kunt gebruiken, te ontwerpen met Dreamweaver. Het uitgangspunt is dat dit

Nadere informatie

Handleiding NL pagina 2. Manual UK page 6. Network Settings

Handleiding NL pagina 2. Manual UK page 6. Network Settings Handleiding NL pagina 2 Manual UK page 6 Network Settings 2 NEDERLANDS Netwerkinstellingen Inhoudsopgave Netwerkinstellingen voor Windows 98 en ME... 2 Netwerkinstellingen voor Windows 2000 en XP... 3

Nadere informatie

Solcon Online Backup. Aan de slag handleiding voor Linux

Solcon Online Backup. Aan de slag handleiding voor Linux Version 1 September 2007 Installatie: 1. Download het setup bestand (obm-nix.tar.gz) van de website. 2. Voor de volgende stappen dient u root te zijn. 3. Doorloop de volgende stappen voor het uitpakken

Nadere informatie

Introductie testtooling Wink

Introductie testtooling Wink Introductie testtooling Wink SYSQA B.V. Almere Datum : 10-04-2013 Status : 1.0 Opgesteld door : Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 16 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Opbouw... 3 2 Wink... 4 2.1 Wat

Nadere informatie

Gebruikers handleiding. Lizard Configuration Manager ToolTip. Installatie. Instellen. Initieel instellen

Gebruikers handleiding. Lizard Configuration Manager ToolTip. Installatie. Instellen. Initieel instellen Gebruikers handleiding Lizard Configuration Manager ToolTip Installatie Installeer eerst het volgende: Installeer python 2.5.2; zie de map Breda\Tooltip\lcm\install\python-2.5.2.msi Ga naar dos (run/uitvoeren

Nadere informatie

Maiken DOV RF systeem. Maiken Monitoring- en Sturing Systeem voor Verlichting

Maiken DOV RF systeem. Maiken Monitoring- en Sturing Systeem voor Verlichting Maiken DOV RF systeem Maiken Monitoring- en Sturing Systeem voor Verlichting Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Testset... 2 Werking van de Web Applicatie... 3 Bulletin Board... 3 Opvragen Modules van een

Nadere informatie

MeTrao Readout. Gebruiks Handleiding

MeTrao Readout. Gebruiks Handleiding MeTrao Readout MeTrao Extern Readout Programma Gebruiks Handleiding v1.2 software versie 1.0 Inhoudsopgave 1 Netwerk Instellingen 3 1.1 Windows IP adres instellingen................... 3 1.1.1 Windows

Nadere informatie

Datum 15 juni 2006 Versie 1.0.6. Exchange Online. Handleiding voor gebruiker Release 1.0

Datum 15 juni 2006 Versie 1.0.6. Exchange Online. Handleiding voor gebruiker Release 1.0 Datum 1.0.6 Exchange Online Handleiding voor gebruiker Release 1.0 1.0.6 Inhoudsopgave 1 Instellingen e-mail clients 2 1.1 Gebruik via Outlook 2003 2 1.2 Gebruik via ActiveSync 15 1.3 Gebruik via andere

Nadere informatie

MyMediasite Handleiding 2013 - V1.0

MyMediasite Handleiding 2013 - V1.0 MyMediasite Handleiding 2013 - V1.0 1 INHOUDSOPGAVE 1. INSTALLATIE 3 2.1 OPNEMEN: OPSTARTEN 4 2.2 OPNEMEN: NIEUWE PRESENTATIE 5 2.3 OPNEMEN: OPNAME PROCES 7 2.4. OPNEMEN: EIGEN MEDIA UPLOADEN 11 3. PRESENTATIE

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Handleiding Installatie ADS

Handleiding Installatie ADS Handleiding Installatie ADS Versie: 1.0 Versiedatum: 19-03-2014 Inleiding Deze handleiding helpt u met de installatie van Advantage Database Server. Zorg ervoor dat u bij de aanvang van de installatie

Nadere informatie

Acht stappen voor JSF

Acht stappen voor JSF Acht stappen voor JSF Inleiding In deze tutorial zullen we JSF (Java server faces) installeren. Wat we niet beschrijven is hoe te werken met JSF, over dit onderwerp zijn er genoeg boeken en internetsites

Nadere informatie

Handleiding: Whitelabel Customersite

Handleiding: Whitelabel Customersite ARGEWEB B.V. Handleiding: Whitelabel Customersite Controlportal.nl Argeweb Support 8-1-2009 Handleiding voor het gebruik maken van de Whitelabel Customersite op controlportal.nl, door Resellers van Argeweb.

Nadere informatie

Voor vragen: http://www.richard3332.nl/ of mail naar Richard3332@gmail.com

Voor vragen: http://www.richard3332.nl/ of mail naar Richard3332@gmail.com Welkom bij mijn website tutorial (Deel 7) Ik ga uit van Microsoft XP voor de duidelijkheid. Ik heb dus geen idee of de programma s die ik gebruik ook op Vista werken. Notepad++ werkt zowieso op xp en Vista.

Nadere informatie

Zonnepanelen Hoe krijg je de data op je website?

Zonnepanelen Hoe krijg je de data op je website? Zonnepanelen Hoe krijg je de data op je website? Beste website-bezoeker, Omdat ik al heel wat vragen kreeg over het gedeelte zonne-energie op mijn website, heb ik besloten om de werkwijze die ik gevolgd

Nadere informatie

Handleiding: CitrixReceiver installeren voor thuisgebruik.

Handleiding: CitrixReceiver installeren voor thuisgebruik. Handleiding: CitrixReceiver installeren voor thuisgebruik. Deze handleiding is gemaakt om een privé pc geschikt te maken om op het netwerk van MEE te kunnen werken. Zodra het met de onderstaande stappen

Nadere informatie

Automatische Installatie op IIS server

Automatische Installatie op IIS server Automatische Installatie op IIS server In de map Web staat het installatiebestand : Je kan de install starten door het aanklikken van het msi bestand vanuit Verkenner. Na installatie is steeds een manuele

Nadere informatie

Installeer Apache2: Landstede februari 2009 versie 3 1 Bertil Hoentjen

Installeer Apache2: Landstede februari 2009 versie 3 1 Bertil Hoentjen Installeer Apache2: Deze howto gaat over name based virtual hosting onder Apache 2.x., en is getest onder OpenSUSE 11 maar is in feite ook van toepassing op de andere distributies. Alleen Debian en afgeleide

Nadere informatie

Multi user Setup. Firebird database op een windows (server)

Multi user Setup. Firebird database op een windows (server) Multi user Setup Firebird database op een windows (server) Inhoudsopgave osfinancials multi user setup...3 Installeeren van de firebird database...3 Testing van de connectie met FlameRobin...5 Instellen

Nadere informatie

Automating Complex Workflows using Processing Modeler

Automating Complex Workflows using Processing Modeler Automating Complex Workflows using Processing Modeler QGIS Tutorials and Tips Author Ujaval Gandhi http://google.com/+ujavalgandhi Translations by Dick Groskamp This work is licensed under a Creative Commons

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Werken op afstand via internet

Werken op afstand via internet HOOFDSTUK 12 Werken op afstand via internet In dit hoofdstuk wordt uitgelegd wat er nodig is om op afstand met de ROS artikel database te kunnen werken. Alle benodigde programma s kunnen worden gedownload

Nadere informatie

Dynamische Websites. Week 2

Dynamische Websites. Week 2 Dynamische Websites Week 2 AGENDA Labo 1 GET, POST Navigatie, etc Varia 1 2

Nadere informatie

Subrapporten. 5.1 Inleiding

Subrapporten. 5.1 Inleiding 5 Subrapporten 5.1 Inleiding Een subrapport is een rapport in een rapport. Een subrapport maak je dan ook net zoals je een gewoon rapport maakt. Een subrapport heeft bijna alle eigenschappen die een normaal

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

15 July 2014. Betaalopdrachten web applicatie beheerders handleiding

15 July 2014. Betaalopdrachten web applicatie beheerders handleiding Betaalopdrachten web applicatie beheerders handleiding 1 Overzicht Steeds vaker komen we de term web applicatie tegen bij software ontwikkeling. Een web applicatie is een programma dat online op een webserver

Nadere informatie

Handleiding CMS Online Identity Webontwikkeling. Handleiding CMS

Handleiding CMS Online Identity Webontwikkeling. Handleiding CMS Handleiding CMS 1 Inhoudsopgave 1. Inloggen... 3 2. Het CMS... 3 3. Websitecontent... 4 3.1 Een nieuwe pagina toevoegen... 4 3.2 Een pagina wijzigen... 4 3.3 Een pagina verwijderen... 5 4. De WYSIWYG editor...

Nadere informatie

Windows Update. PC'S ONDERHOUDEN & UPGRADEN Windows bijwerken

Windows Update. PC'S ONDERHOUDEN & UPGRADEN Windows bijwerken 2 Windows bijwerken Windows Update Microsoft heeft voor haar Windows-klanten een uitstekende service op internet staan: de website Windows Update. Op deze website kunt u eenvoudig aan de meest recente

Nadere informatie

Installatie handleiding

Installatie handleiding MoXie Viewer versie 1.0.13 versie 1.0.14 Installatie handleiding Samenstelling Lia Out, Informatica en Procesondersteuning, VUmc Caroline Doorenbosch, BewegingsLab RevalidatieGeneeskunde, VUmc Amsterdam,

Nadere informatie

Netwerk Interfacing Data Logging.

Netwerk Interfacing Data Logging. Handleiding Netwerk Interfacing Data Logging. EduTechSoft.nl 2009-2010 H.O.Boorsma. Pagina - 2 - Netwerk Interfacing Data Logging Pagina - 3 - Inhoud Inleiding.... 4 Beschrijving van het programma....

Nadere informatie

ALL-CRM Installatie handleiding

ALL-CRM Installatie handleiding ALL-CRM Installatie handleiding Auteur: Shams Hadi Datum: 05-06-2014 Version: v1.2 2014, All-CRM 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave 2 2 Systeem vereisten 3 2.1 Cliënt (Desktop applicaties) 3 2.2 Cliënt (Internet

Nadere informatie

De categorie Forms in het paneel Insert

De categorie Forms in het paneel Insert Formulieren Invulformulieren bieden u de mogelijkheid om te communiceren met de bezoekers van uw website. Ze geven de bezoeker de mogelijkheid om feedback te geven, informatie door te spelen, informatie

Nadere informatie

DrICTVoip.dll v 2.1 Informatie en handleiding

DrICTVoip.dll v 2.1 Informatie en handleiding DrICTVoip.dll v 2.1 Informatie en handleiding Nieuw in deze versie : Koppeling voor web gebaseerde toepassingen (DrICTVoIPwebClient.exe) (zie hoofdstuk 8) 1. Inleiding Met de DrICTVoIP.DLL maakt u uw software

Nadere informatie

Figuur 1 HTML-pagina opvragen

Figuur 1 HTML-pagina opvragen Inleiding In figuur 1 vraagt een host naar een HTML-pagina die in de Web-server is opgeslagen. De Web-server leest deze pagina van de hard disk en stuurt de desbetreffende pagina naar de host. harddisk

Nadere informatie

Handleiding ABZ Digitaal Paspoort

Handleiding ABZ Digitaal Paspoort Handleiding ABZ Digitaal Paspoort ABZ 2012 Op alle door ABZ Nederland bv verleende diensten en door ABZ Nederland bv geleverde producten zijn de algemene voorwaarden van ABZ van toepassing. U kunt deze

Nadere informatie

MyMediasite Handleiding 2014 - V2.1

MyMediasite Handleiding 2014 - V2.1 MyMediasite Handleiding 2014 - V2.1 1 INHOUDSOPGAVE 1.1 INSTALLATIE 3 1.2 GEBRUIKER ACTIVEREN 4 1.3 GEBRUIKERSPROFIEL ONLINE INSTELLEN 4 1.4 INSTALLATIE OP TU LAPTOP 5 2.1 NIEUWE PRESENTATIE OPNEMEN 6

Nadere informatie

Foutcontrole met Javascript

Foutcontrole met Javascript Foutcontrole met Javascript Pol Van Dingenen Yannick Van Hauwe INLEIDING Het controleren van de gegevens die ingevuld zijn in formulieren is heel erg belangrijk. In de praktijk is enkel en alleen controle

Nadere informatie

AFO 142 Titel Aanwinsten Geschiedenis

AFO 142 Titel Aanwinsten Geschiedenis AFO 142 Titel Aanwinsten Geschiedenis 142.1 Inleiding Titel Aanwinsten Geschiedenis wordt gebruikt om toevoegingen en verwijderingen van bepaalde locaties door te geven aan een centrale catalogus instantie.

Nadere informatie

Basis handleiding CMS

Basis handleiding CMS Basis handleiding CMS Inhoud Basis handleiding CMS... 1 Inloggen... 3 Pagina beheren... 4 Pagina toevoegen/wijzigen... 6 WYSIWYG editor... 8 externe / interne link toevoegen... 9 Plaatjes toevoegen...

Nadere informatie

Snelle installatiegids voor Symbian

Snelle installatiegids voor Symbian Snelle installatiegids voor Symbian Versie 1.0 Inhoudsopgave 1. WELKOM BIJ MOBIDM... 2 2. INSTALLATIE VAN DE AFARIA VOOR SYMBIAN... 3 2.1. SOFTWARE INSTALLEREN... 3 3. BEVEILIGING... 6 4. NIEUWE APPLICATIES...

Nadere informatie

Formulieren maken met Dreamweaver CS 4

Formulieren maken met Dreamweaver CS 4 Formulieren maken met Dreamweaver CS 4 In deze handleiding leer je om een formulier en elementen die je binnen een formulier kunt gebruiken, te ontwerpen met Dreamweaver. Het uitgangspunt is dat dit zoveel

Nadere informatie

HTML. Media. Hans Roeyen V 3.0

HTML. Media. Hans Roeyen V 3.0 Media Hans Roeyen V 3.0 12 maart 2015 Inhoud 1. (Multi)Media op websites... 3 2. Flash en Websites... 4 3. Video op je website... 4 3.1. YouTube insluiten op de pagina... 4 3.2. Video zonder YouTube...

Nadere informatie

Handleiding website. Inloggen Start uw internet browser en ga naar http://www.rbaoreven.nl/. Laatst bijgewerkt: 17 mei 2008

Handleiding website. Inloggen Start uw internet browser en ga naar http://www.rbaoreven.nl/. Laatst bijgewerkt: 17 mei 2008 Handleiding website Laatst bijgewerkt: 17 mei 2008 In deze handleiding staat alles wat u nodig heeft om een bericht op de website van de Reddingsbrigade Aoreven Heythuysen te plaatsen. Alles wordt in woord

Nadere informatie

Hieronder volgt een overzicht van relevante contactpersonen binnen KPN Telecom.

Hieronder volgt een overzicht van relevante contactpersonen binnen KPN Telecom. 1. Contact personen 2. Rent-a-Switch service 3. Validaties 4. Afhandeling Rent-a-Switch orders 5. Foutmeldingen 1. Contact personen Hieronder volgt een overzicht van relevante contactpersonen binnen KPN

Nadere informatie

Inhoud Wat is mobiel werken?... 2 Installeren VPN Client... 3 Laptop... 3 Windows 8... 4 Windows 7... 10 Mac OS X... 16 Linux... 16 Tablet...

Inhoud Wat is mobiel werken?... 2 Installeren VPN Client... 3 Laptop... 3 Windows 8... 4 Windows 7... 10 Mac OS X... 16 Linux... 16 Tablet... 333 Inhoud Wat is mobiel werken?... 2 Installeren VPN Client... 3 Laptop... 3 Windows 8... 4 Windows 7... 10 Mac OS X... 16 Linux... 16 Tablet... 18 ios (ipad)... 18 Android... 21 Windows... 21 Smartphone...

Nadere informatie

WWW.EMINENT-ONLINE.COM

WWW.EMINENT-ONLINE.COM WWW.EMINENT-OINE.COM HNDLEIDING USERS MNUL EM1016 HNDLEIDING EM1016 USB NR SERIEEL CONVERTER INHOUDSOPGVE: PGIN 1.0 Introductie.... 2 1.1 Functies en kenmerken.... 2 1.2 Inhoud van de verpakking.... 2

Nadere informatie

1 van 8 22-2-2012 20:43

1 van 8 22-2-2012 20:43 1 van 8 22-2-2012 20:43 Garmin Basecamp is een gratis software programma van Garmin. Het vergelijkbaar met mapsource, echter met de nieuwe toestellen (oregon, dakota en gpsmap 62) heeft het een aantal

Nadere informatie

ATOS Viewer for Dental Frameworks User Manual

ATOS Viewer for Dental Frameworks User Manual ATOS Viewer for Dental Frameworks User Manual www.dentwise.eu Inhoud Content NEDERLANDS... 2 1. Installatie... 2 2. Algemene Functies... 2 3. Afstanden Meten... 3 4. Doorsneden Maken... 4 5. Weergave Aanpassen...

Nadere informatie

Handleiding Mooy Logistics Servicedesk

Handleiding Mooy Logistics Servicedesk Handleiding Mooy Logistics Servicedesk Handleiding Mooy Logistics Servicedesk... 1 1. Inloggen... 2 2. Zoeken naar documenten.... 3 3. Downloaden van alle documenten op factuurnummer.... 5 4. Order regels

Nadere informatie

Stap 1: Registreer via de link op de G-schijf beschikbaar na inloggen met de teken-account, verzend via Submit. Nadien krijg je een bevestiging op

Stap 1: Registreer via de link op de G-schijf beschikbaar na inloggen met de teken-account, verzend via Submit. Nadien krijg je een bevestiging op Stap 1: Registreer via de link op de G-schijf beschikbaar na inloggen met de teken-account, verzend via Submit. Nadien krijg je een bevestiging op het scherm met de melding dat de registratie compleet

Nadere informatie

Documentatie. Remote Access Voorziening Etam (RAVE)

Documentatie. Remote Access Voorziening Etam (RAVE) Documentatie Remote Access Voorziening Etam (RAVE) Versie 1.5 Datum: 16 april 2009 1. INLEIDING 3 2. ÉÉNMALIGE INSTALLATIE CITRIX WEB CLIENT 4 3. VERBINDING MAKEN MET HOOFDKANTOOR 9 3.1 Starten RAVE 10

Nadere informatie

How to install and use dictionaries on the ICARUS Illumina HD (E652BK)

How to install and use dictionaries on the ICARUS Illumina HD (E652BK) (for Dutch go to page 4) How to install and use dictionaries on the ICARUS Illumina HD (E652BK) The Illumina HD offers dictionary support for StarDict dictionaries.this is a (free) open source dictionary

Nadere informatie

ONSCREENKEYS 5. Windows XP / Windows Vista / Windows 7 / Windows 8

ONSCREENKEYS 5. Windows XP / Windows Vista / Windows 7 / Windows 8 ONSCREENKEYS 5 Windows XP / Windows Vista / Windows 7 / Windows 8 [ PRODUCT BESCHRIJVING ] [ Dit vernuftige on-screen toetsenbord met virtuele muis klik mogelijkheden en spraak uitvoer maakt snel typen

Nadere informatie

Handleiding website. Inloggen Start uw internet browser en ga naar http://www.rbaoreven.nl/.

Handleiding website. Inloggen Start uw internet browser en ga naar http://www.rbaoreven.nl/. Handleiding website In deze handleiding staat alles wat u nodig heeft om een bericht op de website van de Reddingsbrigade Aoreven Heythuysen te plaatsen. Alles wordt in woord en beeld uitgelegd. Inloggen

Nadere informatie

De Kleine WordPress Handleiding

De Kleine WordPress Handleiding Introductie Dit is geen uitgebreide handleiding om een WordPress website of blog mee te bouwen. Het is ook geen overzicht van alle aspecten die een WordPress website zo bijzonder maken en geen verhandeling

Nadere informatie

Handleiding ESS na de upgrade People Inc. versie 3.5.0

Handleiding ESS na de upgrade People Inc. versie 3.5.0 Handleiding ESS na de upgrade People Inc. versie 3.5.0 I Handleiding ESS na de upgrade People Inc. versie 3.5.0 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 1 1.1 ESS... Iconen selecteren 1 1.2 ESS... Inlog scherm tekst

Nadere informatie

Projectdocument Airport Suite. The Wright Company: Zehna van den Berg Steven Both Reinier Maas Adolfo Ochagavía Bas Ouwerkerk Thijs van der Zaan

Projectdocument Airport Suite. The Wright Company: Zehna van den Berg Steven Both Reinier Maas Adolfo Ochagavía Bas Ouwerkerk Thijs van der Zaan Projectdocument Airport Suite The Wright Company: Zehna van den Berg Steven Both Reinier Maas Adolfo Ochagavía Bas Ouwerkerk Thijs van der Zaan December 2013 Contents 1. Overzicht... 4 2. Planning... 5

Nadere informatie

TaskCentre Web Service Connector: Creëren van requests in Synergy Enterprise

TaskCentre Web Service Connector: Creëren van requests in Synergy Enterprise TaskCentre Web Service Connector: Creëren van requests in Synergy Enterprise Inhoudsopgave 1. Voorbereiding... 4 2. Web Service Connector tool configuratie... 5 3. TaskCentre taak voor het aanmaken van

Nadere informatie

Installeren van het stuurprogramma USB-Audiostuurprogramma Installatiehandleiding (Windows)

Installeren van het stuurprogramma USB-Audiostuurprogramma Installatiehandleiding (Windows) Installeren van het stuurprogramma USB-Audiostuurprogramma Installatiehandleiding (Windows) Inhoudsopgave Installeren van het stuurprogramma... Pagina 1 Verwijderen van het stuurprogramma... Pagina 3 Problemen

Nadere informatie

Nederlands Italiano Español

Nederlands Italiano Español Nederlands Italiano Español Installatie Download Manager Aansluiten op uw PC Opmerking: u moet over de rechten van systeembeheerder beschikken om het programma onder Windows 2000 en XP te installeren.

Nadere informatie

Hoe met Windows 8 te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO) How to connect With Windows 8 to NDI Remote Office (NDIRO

Hoe met Windows 8 te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO) How to connect With Windows 8 to NDI Remote Office (NDIRO Handleiding/Manual Hoe met Windows 8 te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO) How to connect With Windows 8 to NDI Remote Office (NDIRO Inhoudsopgave / Table of Contents 1 Verbinden met het gebruik van

Nadere informatie

Specificaties Front End voor de ONBETWIST Database

Specificaties Front End voor de ONBETWIST Database Specificaties Front End voor de ONBETWIST Database Deliverable 2.2 Hans Cuypers en Jan Willem Knopper Inleiding Binnen ONBETWIST zal een organisatie opgezet worden die zorg draagt voor de standaardisatie

Nadere informatie

Installatie- en gebruikshandleiding Risicoverevening. 11 april 2007 ZorgTTP

Installatie- en gebruikshandleiding Risicoverevening. 11 april 2007 ZorgTTP Installatie- en gebruikshandleiding Risicoverevening 11 april 2007 ZorgTTP Inleiding In het kader van Risicoverevening wordt gepseudonimiseerd informatie aangeleverd aan het College voor Zorgverzekeringen

Nadere informatie

Selenium IDE Webdriver. Introductie

Selenium IDE Webdriver. Introductie Selenium IDE Webdriver Het Wielsem 10, 5231 BW s- Hertogenbosch, telefoon 073-6409311 e- mail info@testwork.nl internet http://www.testwork.nl 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave... 2 2 Selenium IDE... 3 3

Nadere informatie

Gebruikershandleiding

Gebruikershandleiding . Gebruikershandleiding Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Wat is Citrix?... 3 1.2 Voordelen van Citrix... 3 1.3 Wat heeft u nodig om toegang te krijgen... 3 2 Systeemeisen... 4 2.1 Ondersteunde Web browsers...

Nadere informatie

Elbo Technology BV Versie 1.1 Juni 2012. Gebruikershandleiding PassanSoft

Elbo Technology BV Versie 1.1 Juni 2012. Gebruikershandleiding PassanSoft Versie 1.1 Juni 2012 Gebruikershandleiding PassanSoft Versie 1.1 Juni 2012 2 Inhoud: Opstart scherm PassanSoft... 1 Het hoofdmenu van PassanSoft wordt geopend... 4 Verklaring extra knoppen weergegeven

Nadere informatie

SPSS VOOR DUMMIES+ Werken met de NSE: enkele handige basisbeginselen. Gebaseerd op SPSS21.0 & Benchmarkbestand NSE 2014

SPSS VOOR DUMMIES+ Werken met de NSE: enkele handige basisbeginselen. Gebaseerd op SPSS21.0 & Benchmarkbestand NSE 2014 SPSS VOOR DUMMIES+ Werken met de NSE: enkele handige basisbeginselen Gebaseerd op SPSS21.0 & Benchmarkbestand NSE 2014 Huidig kennis- en ervaringsniveau?????? Beginners Gevorderden 2 Inhoud 1. Wat doe

Nadere informatie

Gudrun Xpert. Handleiding Opladen Bestanden V1.3

Gudrun Xpert. Handleiding Opladen Bestanden V1.3 Gudrun Xpert Handleiding Opladen Bestanden V1.3 Pagina 2 van 7 Gudrun Xpert Handleiding Opladen Bestanden 1 Inleiding Versie Omschrijving Auteur Status 1.0 Initiële versie Jerry Gielis en Final 1.1 Bijkomende

Nadere informatie

HTML beheren met Perl, HTML::TagReader

HTML beheren met Perl, HTML::TagReader LinuxFocus article number 269 http://linuxfocus.org HTML beheren met Perl, HTML::TagReader door Guido Socher (homepage) Over de auteur: Guido houdt van Perl omdat het een zeer flexibele en snelle scripttaal

Nadere informatie

1 FileZilla... 2 1.1 Downloaden FileZilla... 2 1.2 Start het programma... 2 1.2.1 Site toevoegen... 3 1.2.2 Bestanden uploaden...

1 FileZilla... 2 1.1 Downloaden FileZilla... 2 1.2 Start het programma... 2 1.2.1 Site toevoegen... 3 1.2.2 Bestanden uploaden... 1 1 FileZilla... 2 1.1 Downloaden FileZilla... 2 1.2 Start het programma... 2 1.2.1 Site toevoegen... 3 1.2.2 Bestanden uploaden... 5 2 Onderhoud website De Onthaasting... 7 2.1 Editor... 7 2.2 Netbeans-project

Nadere informatie

We geven hier weer waar u wat vindt op de CD, voor het gebruik thuis.

We geven hier weer waar u wat vindt op de CD, voor het gebruik thuis. PC-Radio Express thuis Bij veel PC-Radio gebruikers bestaat de wens om ook thuis met het systeem aan de slag te gaan. Het is prettig als de databank eens geraadpleegd kan worden, bijvoorbeeld om te controleren

Nadere informatie

Remote Access Voorziening Etam (RAVE)

Remote Access Voorziening Etam (RAVE) Remote Access Voorziening Etam (RAVE) Versie 1.6 Datum 2 juli 2009 1. INLEIDING 3 2. INSTALLATIE CITRIX CLIENT 4 3. VERBINDING MAKEN MET HOOFDKANTOOR 7 3.1 Starten RAVE 8 3.2 Taakbalk verbergen 9 3.3 Afsluiten

Nadere informatie

MediaMyne Lite handleiding. Deze handleiding bevat alle informatie over het gebruik van MediaMyne Lite

MediaMyne Lite handleiding. Deze handleiding bevat alle informatie over het gebruik van MediaMyne Lite R MediaMyne Lite handleiding Deze handleiding bevat alle informatie over het gebruik van MediaMyne Lite Starten met MediaMyne 3 MediaMyne opstarten MediaMyne is een webbased applicatie die in elke browser

Nadere informatie

USB NAAR SERIËLE CONVERTER

USB NAAR SERIËLE CONVERTER USB NAAR SERIËLE CONVERTER Snel installatiegids Windows 2000/XP DA-70159 Stap 1: Stap 2: Stap 3: Plaats het CD-stuurprogramma van dit product in de CD-ROM. Sluit het apparaat aan op een vrije USB-poort

Nadere informatie

EEN VIDEO INSLUITEN OF EEN KOPPELING NAAR EEN VIDEO OPNEMEN IN UW PRESENTATIE

EEN VIDEO INSLUITEN OF EEN KOPPELING NAAR EEN VIDEO OPNEMEN IN UW PRESENTATIE EEN VIDEO INSLUITEN OF EEN KOPPELING NAAR EEN VIDEO OPNEMEN IN UW PRESENTATIE In uw PowerPoint-presentatie kunt u een video insluiten of een koppeling naar een video opnemen. Wanneer u uw video insluit,

Nadere informatie

Programmeerstructuren met App Inventor

Programmeerstructuren met App Inventor Programmeerstructuren met App Inventor Kevin Krul, Universiteit Utrecht Roncalli, Bergen op Zoom Inhoud: Les 1: Introductie tot App Inventor, when statement en variabelen. Les 2: Introductie if-statement

Nadere informatie

WIDM Exam. Handleiding. (Om snel te beginnen: Ga door naar Testen maken en Groepsmodus )

WIDM Exam. Handleiding. (Om snel te beginnen: Ga door naar Testen maken en Groepsmodus ) WIDM Exam Handleiding - Opstartprobleem - Taal veranderen - Apart aantal punten per vraag - Aangepaste schermgeluiden - Meerdere computers - Testen maken - Groepsmodus - Functies per tabblad - Nyantastisch

Nadere informatie

Portfolio maken en vullen via Word

Portfolio maken en vullen via Word Portfolio maken en vullen via Word Lees dit stappenplan aandachtig door voordat je begint met het maken van je Portfolio. Een Portfolio begint met het inrichten van My Content Afb. 1 Maak 2 mappen aan

Nadere informatie

VMBO-ICT-Route examen 2009 Naam: Marc Schattorie Datum: 06-03-09

VMBO-ICT-Route examen 2009 Naam: Marc Schattorie Datum: 06-03-09 VERSLAG BICS INSTRUCTIIEFIILMPJES VMBO-ICT-Route examen 2009 Naam: Marc Schattorie Datum: 06-03-09 Inhoudsopgave Gebruik BICS..blz. 3 Onderzoek naar korte instructiefilms...blz. 3 Onderzoek naar screenrecorders.blz.

Nadere informatie

The Nanny Personeel. Lokaal inloggen

The Nanny Personeel. Lokaal inloggen The Nanny Personeel Lokaal inloggen Inleiding Binnen uw organisatie wordt gebruik gemaakt van The Nanny Personeel. The Nanny Personeel is een webapplicatie. Echter, in tegenstelling tot de meeste websites,

Nadere informatie

Icoon/Icon Betekenis Description. Change scheduling Online. Gaat offline op (datum/tijd) Online. Going offline on (date/time)

Icoon/Icon Betekenis Description. Change scheduling Online. Gaat offline op (datum/tijd) Online. Going offline on (date/time) Algemeen/General Gepubliceerd maar gewijzigd Published but changed Meer acties op geselecteerde content More actions on selected content Gepubliceerd en niet gewijzigd Published and not changed Terugdraaien

Nadere informatie

Blackboard 9.0 Docentenhandleiding

Blackboard 9.0 Docentenhandleiding Blackboard 9.0 Docentenhandleiding Faculteit der Rechtsgeleerdheid - Afdeling ICT en Onderwijs 1. HET GEBRUIK VAN BLACKBOARD OP DE FACULTEIT DER RECHTSGELEERDHEID 2 2. INLOGGEN, MY INSTITUTION, EDIT MODE

Nadere informatie

Snel op weg met de PepperPlayer.

Snel op weg met de PepperPlayer. Snel op weg met de PepperPlayer. Dit is een korte leidraad voor de installatie van de PepperPlayer. Hierin wordt zo simpel mogelijk beschreven hoe u de PepperPlayer kunt instaleren. Kijk voor uitgebreide

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 3. Werken met thema s 89 3.1 Het standaard thema bekijken... 90 3.2 Een thema zoeken... 91 3.3 Een thema installeren...

Inhoudsopgave. 3. Werken met thema s 89 3.1 Het standaard thema bekijken... 90 3.2 Een thema zoeken... 91 3.3 Een thema installeren... Inhoudsopgave Voorwoord... 5 Nieuwsbrief... 5 Introductie Visual Steps... 6 Wat heeft u nodig?... 6 De website bij het boek... 7 Hoe werkt u met dit boek?... 7 Uw voorkennis... 8 Toets uw kennis... 8 Voor

Nadere informatie

Leaflet Web Maps with qgis2leaf

Leaflet Web Maps with qgis2leaf Leaflet Web Maps with qgis2leaf QGIS Tutorials and Tips Author Ujaval Gandhi http://google.com/+ujavalgandhi Translations by Dick Groskamp This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0

Nadere informatie

icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous

icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous 2006-2007 Inhoudsopgave 1 2 1.1 Programmeertaal PHP5..................... 2 1.2 MySQL database......................... 3 1.3 Adobe Flash...........................

Nadere informatie

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint

liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled Castjoint liniled Cast Joint liniled Gietmof liniled is een hoogwaardige, flexibele LED strip. Deze flexibiliteit zorgt voor een zeer brede toepasbaarheid. liniled kan zowel binnen als buiten in functionele en decoratieve

Nadere informatie

Snel op weg met Solid Edge ST5

Snel op weg met Solid Edge ST5 Snel op weg met Solid Edge ST5 Dit document helpt u, om na installatie van Solid Edge ST5, snel aan de slag te kunnen met de software. Beschreven staat welke instellingen u kunt aanpassen om een betere

Nadere informatie

Indoor Navigation System

Indoor Navigation System Project Indoor Navigation System Onderwerp: Indoor Navigation System Document: Handleiding Ontwikkeltools Groep: EII6RTa Auteurs: 1. Jordi Betting 109277 2. Jerome Bos 113180 3. Theo Miltenburg 112883

Nadere informatie

Find Neighbor Polygons in a Layer

Find Neighbor Polygons in a Layer Find Neighbor Polygons in a Layer QGIS Tutorials and Tips Author Ujaval Gandhi http://google.com/+ujavalgandhi Translations by Dick Groskamp This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0

Nadere informatie

Systeem Wand Samenstellings Applicatie. Cabinet configuration tool. Nederlandse handleiding

Systeem Wand Samenstellings Applicatie. Cabinet configuration tool. Nederlandse handleiding Systeem Wand Samenstellings Applicatie Cabinet configuration tool Nederlandse handleiding 1 Handleiding bylsma wand configuratie tool... 2 1.1 Disclaimer... 2 2 Wand samenstellen... 2 2.1 Applicatie lay-out...

Nadere informatie

Werking van de Office Connector, en het oplossen van fouten.

Werking van de Office Connector, en het oplossen van fouten. Werking van de Office Connector, en het oplossen van fouten. De Office Connector zorgt ervoor dat de Microsoft Officeomgeving gebruikt kan worden als ontwerp en genereeromgeving voor documenten waarbij

Nadere informatie

Absentie Presentie Server Migratie

Absentie Presentie Server Migratie Absentie Presentie Server Migratie Auteur A. Boerkamp Versie V1.2 Datum 11-08-2010 Status Voor Intern / Extern gebruik Pincash International, 3066GS Rotterdam, Anthonetta Kuijlstraat 43-45, 010-2868000

Nadere informatie

Midi PDF Bladmuziek lezer

Midi PDF Bladmuziek lezer Inleiding. Ruim 20 ordners aan bladmuziek, meeste daarvan uitgeprint van een PDF. Even snel een nummer opzoeken wil dan ook niet, terwijl ik alles wel op alfabetische volgorde heb. Dat was het niet helemaal

Nadere informatie

15 July 2014. Betaalopdrachten web applicatie gebruikers handleiding

15 July 2014. Betaalopdrachten web applicatie gebruikers handleiding Betaalopdrachten web applicatie gebruikers handleiding 1 Overzicht Steeds vaker komen we de term web applicatie tegen bij software ontwikkeling. Een web applicatie is een programma dat online op een webserver

Nadere informatie

HIP Call me now. Dienstbeschrijving. Copyright The Voip Company 2011 Pagina 1 van 7

HIP Call me now. Dienstbeschrijving. Copyright The Voip Company 2011 Pagina 1 van 7 HIP Call me now Dienstbeschrijving Copyright The Voip Company 2011 Pagina 1 van 7 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1 Introductie... 3 1.1 Call me now scenario... 3 1.2 Misbruik risico... 3 2 Configureren...

Nadere informatie

Concept Deze week hebben wij ervoor gekozen om de tiled display, die rechts van de ESC balie staat, te verbeteren door een interactieve applicatie eraan te verbinden. Op dit moment is het display, alhoewel

Nadere informatie