AGENDAPUNT NR: Concernstaf Bureau Gemeentesecretaris 29 november Pagina 1 van 42

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "AGENDAPUNT NR: 2010.0.118.481. Concernstaf Bureau Gemeentesecretaris 29 november 2010. Pagina 1 van 42"

Transcriptie

1 AGENDAPUNT NR: Concernstaf Bureau Gemeentesecretaris 29 november 2010 Pagina 1 van 42

2 Collegenota Aan burgemeester en wethouders Documentnummer Datum Zaaknummer Datum Vertrouwelijk nee Portefeuillehouder Krikke Dienst Stadsbeheer In DT Nee Ambtenaar Yvette Gerritsen In college Telefoonnummer (026) Onderwerp Beslispunten Handleiding omgaan met conventionele explosieven uit de 2 e WO: evaluatie en aangepaste versie Voorstel in raadscommissie Voorstel in raad Genoemde data fataal Nee Nee Nee 1. Vaststellen van de, naar aanleiding van de evaluatie, gewijzigde Handleiding omgaan met CE uit de 2 e WO binnen de gemeente Arnhem. Korte toelichting / samenvatting Op 10 februari 2009 is door uw college de handleiding "Omgaan met conventionele explosieven uit de 2 e WO binnen de gemeente Arnhem tijdens grondroerende werkzaamheden vastgesteld. Bij de vaststelling is afgesproken om de handleiding na een jaar te evalueren. Hierbij is gekeken hoe de handleiding in de praktijk werkt, waar we tegenaan lopen en op welke punten de handleiding moet worden aangepast. Naar aanleiding van de evaluatie is de handleiding op een klein aantal punten aangepast waarbij de werkwijze op zichzelf niet is gewijzigd. De aanpassingen betreffen onder andere het verfijnen van de plattegrond met de kans van aantreffen CE gebieden, het niet meer zoeken naar klein kaliber munitie < 20 mm en de rolverdeling beoordelen en controleren projectplan. Pagina 2 van 42 1

3 Te kopiëren stukken voor het college Ter inzage te leggen stukken voor het college 1. Evaluatie Handleiding "Omgaan met CE uit de 2e WO binnen de gemeente Arnhem" 2. Handleiding "Omgaan met CE uit de 2e WO binnen de gemeente Arnhem", versie 2010 Te kopiëren stukken voor raadscommissie of gemeenteraad: Ter inzage te leggen stukken voor raadscommissie of gemeenteraad: Pagina 3 van 42 2

4 Toelichting op het voorstel 1. Aanleiding / Probleemstelling Bij de vaststelling van de handleiding "Omgaan met CE uit de 2 e WO binnen de gemeente Arnhem" is afgesproken om de handleiding na een jaar te evalueren. Op basis van de evaluatie is de handleiding op enkele punten aangepast. 2. Doel Het actueel houden van de handleiding hoe om te gaan met de mogelijke aanwezigheid van CE uit de 2 e WO tijdens grondroerende werkzaamheden. 3. Argumenten Een onderdeel van het vaststellen van de handleiding in 2009 door uw college is de toezegging dat deze na een jaar wordt geëvalueerd. 4. Financiën Naar aanleiding van de evaluatie is het onderdeel financiën aangepast omdat de financiering vanuit het Rijk nu anders is geregeld. Dit heeft verder geen consequenties voor het werken met de handleiding. Met ingang van 1 januari 2010 krijgen gemeenten de uitkering voor het opsporen en ruimen van CE niet meer via de subsidieregeling zoals verwoord in het Bijdragenbesluit. Gemeenten krijgen hun uitkering uit het Gemeentefonds. De afdeling SO/ST/Strategie komt met een notitie over de verdere invulling van de uitkering uit het gemeentefonds. 5. Risico s Aan het aanpassen van de handleiding naar aanleiding van de evaluatie zijn verder geen risico's verbonden. 6. Uitvoering en evaluatie Indien noodzakelijk door gewijzigde wet-en/of regelgeving of nieuwe inzichten wordt de handleiding aangepast en opnieuw vastgesteld. Pagina 4 van 42 3

5 Communicatieparagraaf Heeft er al communicatie plaatsgevonden? Zo ja, met wie en hoe? De handleiding en evaluatie is opgesteld en aangepast in samenwerking met de afdeling projectondersteuning sector Stadsingenieurs (SB). Daarnaast is de evaluatie en aangepaste handleiding voorgelegd aan de ST's van de sectoren vergunningen & handhaving en stadsingenieurs. Zijn er direct belanghebbenden die geïnformeerd moeten worden, voordat de media worden geïnformeerd? Zo ja, hoe gebeurt dit? Nee Is er naast openbaarmaking in het persgesprek ook een persbericht nodig? (Zo ja, bijvoegen) Nee Is naast het persgesprek en persbericht nog een andere wijze van bekendmaking nodig? Zo ja, waaruit bestaat die? De aangepaste handleiding en evaluatie worden beide op de site van de gemeente Arnhem geplaatst. Is er een communicatieplan over dit onderwerp? Nee Pagina 5 van 42 4

6 Samenvatting De handleiding Omgaan met conventionele explosieven uit de 2 e WO binnen de gemeente Arnhem tijdens grondroerende werkzaamheden is nu ruim een jaar in gebruik. Naar aanleiding van deze evaluatie wordt de handleiding op een aantal punten aangepast. 1 Onderwerp Opmerking De kans van aantreffen kaart (bijlage 5) is te grof van opzet om op projectniveau toe te kunnen passen. Niet heel Arnhem is door middel van historisch onderzoek in kaart gebracht. Dit zijn de witte vlekken op de kans van aantreffen kaart. Bij de uitzondering van < of > 100 m 3 grond binnen het gebied verhoogde kans van aantreffen moet worden aangegeven dat het gaat om < of > 100 m 3 ongeroerde grond. Het is niet nodig dat aannemers naar klein kaliber munitie t/m 20 mm zoeken. In de hoge kans van aantreffen gebieden moet bij het plaatsen van grondboringen tbv een bodemonderzoek of bij het graven van proefsleuven een projectplan worden opgesteld. De kosten voor een projectplan zijn over het algemeen hoger dan de kosten van de werkzaamheden. De financiering vanuit het Rijk voor het opsporen van CE uit de 2 e WO is gewijzigd. Rolverdeling, beoordelen en ondertekenen goedkeuringsverklaring projectplan. Op basis van alleen het projectplan kan de gemeente Arnhem onvoldoende sturen op de veiligheidsmaatregelen tijdens de grondroerende werkzaamheden. De hulpverleningsdiensten zijn niet betrokken bij het startoverleg voorafgaande aan het opsporen en ruimen van CE uit de 2 e WO. De projectplannen (werkplannen) worden nog niet gecontroleerd in het kader van openbare orde en veiligheid. De gemeente Arnhem ontvangt niet altijd een procesverbaal van oplevering. In de BRL-OCE is opgenomen dat wordt aanbevolen om een procesverbaal van oplevering naar het bevoegde gezag openbare orde en veiligheid te sturen. De gemeente moet kunnen controleren of de locatie conform de afspraak is opgeleverd. Nut en noodzaak van het aanwijzen van vaste springlocaties. Protocollen (bijlage 7) De afdeling projectondersteuning (SB/SI) heeft samen met Geo-informatie de kaart verder uitgewerkt zodat de kaart op projectniveau kan worden toegepast. Deze kaart is eind 2010 gereed. Het is niet nodig om de witte vlekken in beeld te brengen omdat het volgens de ontwikkelingen op de Nieuwe Kaart van Arnhem vooral gaat om locaties waar na de 2 e WO grondroerende werkzaamheden hebben plaatsgevonden. De handleiding wordt hierop niet aangepast omdat het gaat om een beslissing die genomen wordt vóór het naoorlogse onderzoek. In deze fase kan het om zowel geroerde als ongeroerde grond gaan. In de handleiding is de definitie voor Conventionele explosieven (CE) aangepast. Wanneer in de handleiding wordt gesproken over CE uit de 2 e WO dan gaat het o.a om klein kaliber munitie vanaf 20 mm. In de handleiding is bij het gebied hoge kans van aantreffen de opmerking geplaatst dat er alleen een projectplan nodig is als het om een vrijgave gaat. Bij grondboringen of het graven van een proefsleuf gaat het niet om een vrijgave maar om het vinden van verstoringen. Tot 2010 ontving de gemeente Arnhem subsidie, voor het opsporen van CE uit de 2 e WO, via het Bijdragebesluit. Met ingang van 1 januari 2010 krijgen gemeenten de uitkering via een regeling uit het Gemeentefonds. De afdeling projectondersteuning (SB/SI) beoordeelt de projectplannen. Het komt voor dat de sector Stadsingenieurs opdrachtgever is van grondroerende werkzaamheden. Het ondertekenen van de goedkeuringsverklaring in het kader van openbare orde en veiligheid is daarom gemandateerd aan het afdelingshoofd van de afdeling milieu (SB/REG). Om ervoor te zorgen dat de gemeente Arnhem kan sturen op de veiligheidsmaatregelen die nodig zijn tijdens de grondroerende werkzaamheden wordt er een checklist opgesteld waaraan een werkplan moet voldoen. Het projectplan wordt pas goedgekeurd als het ingediende werkplan voldoet aan het format van de gemeente Arnhem. In het kader van openbare orde en veiligheid is afgesproken om zowel de politie als de brandweer bij het startoverleg te betrekken. Om ervoor te zorgen dat de afdeling handhaving (SB/VH/HH) op de hoogte is van de voorgenomen werkzaamheden stuurt de afdeling projectondersteuning (SB/SI) kopieën van de goedkeuringsverklaring en het projectplan (werkplan) naar de afdeling handhaving. In de goedkeuringsbrief richting de aannemers wordt opgenomen dat er een procesverbaal van oplevering naar de gemeente Arnhem moet worden gestuurd. De afdeling projectondersteuning (SB/SI) gaat onderzoek doen naar nut en noodzaak van aangewezen springlocaties. Een aantal protocollen is vervallen. Er blijft één algemeen protocol over. Pagina 6 van 42 Evaluatie Handleiding omgaan met conventionele explosieven uit de 2 WO binnen de gemeente Arnhem"tijdens grondroerende werkzaamheden

7 Evaluatie van de Handleiding Omgaan met conventionele explosieven uit de 2 e WO binnen de tijdens grondroerende werkzaamheden. Aanleiding Op 10 februari 2009 is in het college de handleiding Omgaan met conventionele explosieven uit de 2 e WO binnen de tijdens grondroerende werkzaamheden vastgesteld. In deze handleiding wordt beschreven hoe we binnen de gemeente Arnhem bij grondroerende werkzaamheden omgaan met de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven (CE) uit de 2 e WO. Op basis van reeds uitgevoerde historische onderzoeken wordt Arnhem in kans van aantreffen gebieden verdeeld. Hierbij onderscheiden we een hoge, verhoogde, verlaagde en lage kans van aantreffen gebied. Op basis van deze gebiedsindeling kan vervolgens worden aangegeven of er extra maatregelen moeten worden getroffen. De handleiding is te vinden op de site van de gemeente Arnhem / over de stad / veiligheid. We hebben de handleiding nu ruim een jaar in gebruik en dus vindt er een evaluatie plaats. Hoe werkt de handleiding in de praktijk. Waar lopen we tegen aan, en op welke punten moet de handleiding worden aangepast. Hiervoor heeft er een overleg plaatsgevonden tussen Gerda Dreise en Lennert Wigman van SB/SI/projectondersteuning en Yvette Gerritsen van SB/REG/Milieu. Platform Blindgangers Naar aanleiding van het congres in het land der blindgangers dat mede op initiatief van de gemeente Arnhem op 11 mei 2010 in Rotterdam is gehouden, is het Platform Blindgangers ontstaan. Zo n veertig gemeenten waaronder de gemeente Arnhem zijn hierbij aangesloten. Het doel van dit platform is het ontwikkelen en delen van kennis met betrekking tot CE uit de 2 e WO. Op termijn zal het platform gekoppeld worden aan het Infopunt Veiligheid en het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid (NIFV). 2 Evaluatie Handleiding omgaan met conventionele explosieven uit de 2 WO binnen de gemeente Arnhem"tijdens grondroerende werkzaamheden Ingezamelde munitie tot ontploffing gebracht Pagina 7 van 42

8 Tijdens het overleg zijn onderstaande onderwerpen besproken Per onderdeel wordt aangegeven welke aktie moet worden ondernomen en of de handleiding hierop wordt aangepast Bijlage 5 van de handleiding, de kaart die aangeeft waar in Arnhem tijdens graafwerkzaamheden de kans op het aantreffen van een Conventioneel Explosief (CE) uit de 2 e WO hoog, verhoogd, verlaagd of laag is. Deze kaart met kans van aantreffen gebieden is te grof van opzet om op projectniveau te kunnen toepassen. Er is behoefte aan een kaart die nauwkeuriger de grenzen van de kans van aantreffen gebieden aangeeft. Aktie: De afdeling projectondersteuning (SB/SI) heeft samen met Geo-informatie de kaart verder uitgewerkt zodat de kaart op projectniveau kan worden toegepast. De kaart is eind 2010 gereed. Aanpassen handleiding: Ja. Bijlage 5 (kaart) vervangen door nieuwe gedetailleerder kaart. 2. Witte vlekken op de kans van aantreffen kaart (bijlage 5 van de handleiding) Niet het hele grondgebied van Arnhem is op de kans van aantreffen kaart ingekleurd. Op de kaart zijn nog witte vlekken te zien. Het gaat hier om gebieden waar geen historische onderzoeken zijn uitgevoerd omdat er weinig ontwikkelingen hebben plaatsgevonden. Deze gebieden zijn Elderhof, Elderveld, Elden, De Laar-West, De Laar-Oost en het bosgebied Hoge Erf. De afdeling projectondersteuning (SB/SI) heeft aangegeven dat het wellicht zinvol zou zijn om voor de nog aanwezig witte vlekken op de kaart historisch onderzoek te laten uitvoeren zodat ook deze gebieden kunnen worden ingekleurd. Om te kunnen beoordelen in hoeverre deze historische onderzoeken noodzakelijk zijn, is er gebruik gemaakt van de Nieuwe Kaart van Arnhem. Op deze kaart staan de ruimtelijke ontwikkelingen in Arnhem nu en in de (nabije) toekomst vermeld. Uit de Nieuwe Kaart volgt dat de ontwikkelingen, Tuin van Elden, Centrum Zuid, Klaverstraat, Parketfabriek Elden, Stikkerstraat West en woonzorg Elderveld binnen de witte vlekken liggen. Voor de meeste ontwikkelingen gaat het om locaties waar na de 2 e WO al grondroerende werkzaamheden hebben plaatsgevonden. Evaluatie Handleiding omgaan met conventionele explosieven uit de 2 WO binnen de gemeente Arnhem"tijdens grondroerende werkzaamheden Uitsnede Nieuwe Kaart van Arnhem Giga Daarnaast is er gekeken binnen welke gebieden er in het kader van BGB (BuitenGewoon Beter) nog projecten te verwachten zijn. De BGB projecten binnen Elderveld, De Laar West en Elden zijn afgerond. BGB De Laar Oost loopt. Op basis van de maatregelenkaart BGB De Laar Oost gaat het niet om nieuwe grondroerende werkzaamheden. Het betreft vooral het vervangen van waarbij er nog niet dieper gegraven hoeft te worden. Op basis van de Nieuwe Kaart van Arnhem en de BGB projecten zijn historische onderzoeken op dit moment niet noodzakelijk omdat het vooral gaat om locaties waar na de 2 e WO grondroerende werkzaamheden hebben plaatsgevonden. Aktie: Geen Aanpassen handleiding: Nee. Pagina 8 van 42

9 3. Ongeroerde grond ipv grond Op pagina 11 van de handleiding wordt gesproken over de uitzonderingsregel voor gering grondverzet. Hierbij gaat het om meer of minder dan 100 m 3 grond. In de tekst is het volgende opgenomen: 4 Over het algemeen gaat het hierbij om werkzaamheden waarbij minder dan 100 m 3 grond wordt verzet (kleinschalige projecten) en bij het eerste opsommingbolletje tussen haakjes (uitzondering hierop bij grondverzet van minder dan 100 m 3 grond,.) De afdeling projectondersteuning (SB/SI) geeft aan dat het alleen om ongeroerde grond gaat. Voor het woord grond moet ongeroerde worden vermeld. In de verhoogde kans van aantreffen gebieden gaat het om een vooroorlogse wijk binnen stedelijk gebied waar oorlogshandelingen hebben plaatsgevonden. Na de 2 e WO hebben er alleen kleinschalige werkzaamheden (riolering) plaatsgevonden. Er is een verhoogde kans van aantreffen van CE uit de 2 e WO. Het gebied wordt vervolgens behandeld als een hoge kans van aantreffen CE gebied. Een uitzondering hierop zijn de werkzaamheden waarbij het grondverzet gering is. Over het algemeen gaat het om werkzaamheden waarbij minder dan 100 m 3 grond wordt verzet. In dit geval worden er geen extra maatregelen getroffen maar wordt het protocol Toevalstreffer CE uit de 2 e WO gevolgd. Bij meer dan 100 m 3 grondverzet gaat het om maatwerk. Het gaat hier om een beslissing die genomen wordt vóór het naoorlogse onderzoek. In deze fase kan het om zowel geroerde als ongeroerde grond gaan. Het woord ongeroerde wordt niet toegevoegd. Aktie: Geen. Aanpassen handleiding: Nee. 4. Munitie vanaf 20 mm en groter Op basis van de handleiding zoeken de gecertificeerde aannemers op dit moment naar alle munitie waaronder klein kaliber munitie t/m 20 mm. Dit is niet nodig. Daarom moet de handleiding op dit punt worden aangepast. In bijlage 1 definities en begrippen wordt aan de definitie voor CE toegevoegd dat het gaat om munitie groter dan 20 mm. Evaluatie Handleiding omgaan met conventionele explosieven uit de 2 WO binnen de gemeente Arnhem"tijdens grondroerende werkzaamheden Aktie: Definitie voor Conventionele explosieven (CE) wordt aangepast met de toevoeging dat, wanneer in deze handleiding wordt gesproken over CE uit de 2 e WO, het onder andere gaat om munitie vanaf 20 mm. Aanpassen van de handleiding: Ja. Definitie voor CE is aangepast. 5. Boringen voor bodemonderzoek in rode gebieden (hoge kans van aantreffen) Bij het plaatsen van bijvoorbeeld grondboringen ten behoeve van bodemonderzoeken of het graven van een proefsleuf in de hoge kans van aantreffen gebieden wordt door middel van detectie gekeken of er verstoringen zijn. Op basis van het stroomschema uit de handleiding zou er voor deze werkzaamheden een projectplan moeten worden opgesteld. Omdat de kosten voor een projectplan waarschijnlijk hoger zijn dan de kosten van de werkzaamheden maken we in dit geval een uitzondering. Feitelijk gaat het hierbij ook niet om een vrijgave maar om het zoeken naar verstoringen. Bij het detecteren van een verstoring wordt de boring of proefsleuf verplaatst. Opmerking Bij kleinschalige grondroerende werkzaamheden binnen dit gebied is alleen een projectplan nodig als het om een vrijgave gaat. Bij het detecteren van de bodem ten behoeve van het plaatsen van bijvoorbeeld grondboringen (bodemonderzoek) of het graven van een proefsleuf gaat het niet om een vrijgave maar om het vinden van verstoringen. Aktie: Bovenstaande tekst bij het gedeelte over hoge kans van aantreffen CE toevoegen. Aanpassen handleiding: Ja. Tekst is toegevoegd bij paragraaf 4.2 onderdeel hoge kans van aantreffen. Pagina 9 van 42

10 6. Wijziging subsidieregeling opsporen CE Voor het opsporen van CE kon de gemeente tot 1 oktober 2009 subsidie aanvragen bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Een en ander was beschreven in het Bijdragebesluit kosten opsporing en ruiming conventionele explosieven Tweede Wereldoorlog 2006 (Bijdragebesluit 2006). Dit Bijdragebesluit is met ingang van 1 oktober 2009 komen te vervallen in verband met een kabinetsbesluit om het aantal specifieke uitkeringen terug te dringen. Met ingang van 1 januari 2010 krijgen gemeenten de uitkering via een regeling uit het Gemeentefonds. Voor de verschillende gemeenten komt de uitkering als volgt tot stand: 1. Amsterdam, Rotterdam en Den Haag (G3) krijgen ieder een vast, met name genoemd, bedrag met name genoemde gemeenten (veelgebruikers) krijgen een uitkering van 2000 per opgeleverde nieuwbouwwoning. 3. Voor alle andere gemeenten (vangnet) geldt dat zij 70% ontvangen van het bedrag dat bij gemeenteraadsbesluit is gereserveerd voor het geval ze conventionele explosieven uit de 2 e WO moeten opsporen en/of ruimen. Gemeenten die onder 1 of 2 vallen kunnen achteraf niets meer declareren. De gemeente Arnhem valt onder de veelgebruikers (onder punt 2). Aktie: Waar in de handleiding het Bijdragebesluit wordt genoemd de tekst aanpassen. Aanpassen handleiding: Ja. Waar Bijdragebesluit staat, aangeven dat dit besluit is vervallen en de financiering per 1 januari 2010 verloopt via een regeling in het Gemeentefonds. In paragraaf 3.3 is de Regeling na 1 januari 2010 toegevoegd. 7. Rolverdeling beoordelen en ondertekening goedkeuring projectplan De gecertificeerde aannemers die de graafwerkzaamheden uitvoeren moeten, voordat ze met deze werkzaamheden beginnen, een projectplan indienen. Dit projectplan wordt vervolgens door het bevoegde gezag openbare orde en veiligheid goedgekeurd. De burgemeester is portefeuillehouder openbare orde en veiligheid. Op pagina 15 van de handleiding staat vermeld dat de ondertekening van deze goedkeuring bij besluit van 22 november 2007 is gemandateerd aan het sectorhoofd van de sector Stadsingenieurs (SB). Met ingang van 15 juli 2009 is dit gemandateerd aan het afdelingshoofd van de afdeling milieu (SB/REG). Deze wijziging heeft plaatsgevonden omdat het binnen de gemeente Arnhem kan voorkomen dat de sector Stadingenieurs opdrachtgever is voor grondroerende werkzaamheden. De afdeling projectondersteuning (SB/SI) blijft de projectplannen beoordelen alleen zal het afdelingshoofd van de afdeling milieu (SB/REG) de goedkeuringsverklaring ondertekenen. 5 Evaluatie Handleiding omgaan met conventionele explosieven uit de 2 WO binnen de gemeente Arnhem"tijdens grondroerende werkzaamheden Aktie: Wijziging in mandatering is geregeld. Aanpassen handleiding: Ja. Tekst paragraaf pagina 15 is aangepast. 8. Aantal projectplannen De verwachting was dat we gemiddeld 12 projectplannen per jaar zouden moeten beoordelen. Over 2010 heeft de afdeling projectondersteuning (SB/SI) in juli al 12 projectplannen beoordeeld. Wellicht dat we voor 2010 wat boven het gemiddelde uitkomen. Deze toename kan onder andere worden toegeschreven aan het feit dat we nu de Handleiding omgaan met CE uit de 2 e WO hebben waardoor er meer aandacht is voor de mogelijke aanwezigheid van CE uit de 2 e WO. 9. Eisen werkplan De projectplannen die de afdeling projectondersteuning (SB/SI) ontvangt voldoen aan de eisen van de Beoordelingsrichtlijn Opsporen van conventionele explosieven (BRL-OCE). In de projectplannen wordt nu vaak het volgende opgenomen indien noodzakelijk worden er veiligheidsmaatregelen genomen. De sector Stadsingenieurs heeft aangegeven dat ze meer willen sturen op de veiligheidsmaatregelen die er genomen moeten worden. Pagina 10 van 42

11 Het is mogelijk om dit via het werkplan te regelen. Het werkplan moet door de opdrachtgever (is niet altijd de gemeente) worden geaccepteerd. Om ervoor te zorgen dat in de werkplannen de veiligheidsmaatregelen voldoende geborgd zijn stelt de afdeling projectondersteuning (SB/SI) een checklist op waaraan een werkplan moet voldoen. De gemeente Arnhem (bevoegd gezag openbare orde en veiligheid) keurt de projectplannen pas goed als het geaccepteerde werkplan is opgesteld volgens het format. Aktie: De afdeling projectondersteuning (SB/SI) stelt een checklist op met hierin opgenomen de minimale eisen waaraan een werkplan moet voldoen. De tekst op pagina 13 wordt dusdanig aangepast dat de projectplannen pas worden goedgekeurd als de geaccepteerde werkplannen van de opdrachtgevers volgens het format van de gemeente Arnhem zijn opgesteld. Aanpassen handleiding: Ja, toevoegen tekst paragraaf 4.4 pagina Politie en brandweer bij startoverleg van het werk betrekken Op dit moment is de politie niet betrokken bij het startoverleg voordat met de opsporing en ruiming van CE wordt begonnen. In principe komt de politie pas in beeld als er tijdens grondroerende werkzaamheden daadwerkelijk CE wordt aangetroffen. In het kader van openbare orde en veiligheid is afgesproken om zowel de politie (crisis en conflictbeheersing) als de brandweer bij het startoverleg te betrekken. Aktie: Afstemmen met de ambtenaar openbare orde en veiligheid Aanpassen van de handleiding: Nee. 11. Handhaven van het projectplan (werkplan) Op dit moment worden de projectplannen (werkplannen) door het bevoegde gezag beoordeeld maar nog niet, in het kader van openbare orde en veiligheid, gecontroleerd. Dit geldt voor zowel de interne als externe (ProRail, Rijkswaterstaat) projecten. In het kader van openbare orde en veiligheid moeten de aannemers de werkzaamheden verrichten zoals opgenomen in het projectplan (werkplan). In het projectplan is tevens de uitvoeringsdatum van het werk opgenomen. Om de controlewerkzaamheden uit te kunnen voeren moet de afdeling handhaving (SB/VH/HH) hierover worden geïnformeerd. Dit kan door middel van een kopie van de goedkeuringsverklaring en het projectplan (werkplan) naar de afdeling SB/VH/HH te sturen. De uitvoeringsdatum is over het algemeen een bij benadering datum. Om ervoor te zorgen dat de afdeling SB/VH/HH op de hoogte is van de exacte startdatum van de werkzaamheden, wordt in de goedkeuringsverklaring een adres opgenomen (SB-Handhaving- met het verzoek aan de aannemer om via dit adres de start van het werk door te geven. 6 Evaluatie Handleiding omgaan met conventionele explosieven uit de 2 WO binnen de gemeente Arnhem"tijdens grondroerende werkzaamheden Aktie: De afdeling projectondersteuning (SB/SI) stuurt een kopie van de goedkeuringsverklaring en van het projectplan (werkplan) naar de afdeling handhaving (SB/VH/HH). In de goedkeuringsverklaring wordt het adres van handhaving vermeld met het verzoek aan de aannemer om via deze de start van het werk door te geven. Aanpassen van de handleiding: Nee 12. Aannemer moet doorgeven dat het project gereed is In de BRL-OCE is opgenomen (paragraaf 2.5) dat na uitvoering van het project het terrein conform afspraak dient te worden opgeleverd. De wijze van oplevering staat vermeld in het projectplan. Als er niets in het projectplan staat dient het terrein in de oorspronkelijke staat te zijn teruggebracht. De opdrachtgever stelt vervolgens een proces-verbaal van oplevering op. In de BRL-OCE staat dat de opdrachtgever wordt aanbevolen om een afschrift van dit procesverbaal van oplevering aan het bevoegde gezag openbare orde en veiligheid te sturen. Op dit moment ontvangt de gemeente niet altijd een proces-verbaal van oplevering. Om ervoor te zorgen dat de gemeente deze wel ontvangt wordt de goedkeuringsbrief voor het projectplan aangepast. Pagina 11 van 42

12 Aktie: In de goedkeuringsbrief opnemen dat het procesverbaal van oplevering naar de gemeente Arnhem moet worden gestuurd. Aanpassen van de handleiding: Nee Springlokaties Op dit moment hebben we binnen de gemeente Arnhem geen vaste springlocatie(s) voor gevonden munitie aangewezen. Als het nodig is bepaalt de directievoerder deze plek. In de meeste gevallen is dit in de directe omgeving van de gevonden munitie. De sector Stadsingenieurs gaat uitzoeken wat de voor- en nadelen zijn van het aanwijzen van een vaste springlocatie. Hierbij wordt ook nut-en noodzaak van een vaste springlocatie in ogenschouw genomen. Aktie: De afdeling projectondersteuning (SB/SI) gaat onderzoek doen naar de voor-en nadelen en nut- en noodzaak van een vaste springlocatie voor munitie uit de 2 e WO. Aanpassen van de handleiding: Ja. Indien er een vaste springlocatie wordt aangewezen zal dit in de handleiding worden opgenomen. 14. Protocollen Bijlage 7 bevat een algemeen protocol Toevalstreffer conventioneel explosief (CE) uit de 2 e WO. Dit algemene protocol is omgezet in een specifiek protocol voor de aannemer, de directie/toezicht en de vakgroep CE. Deze specifieke protocollen worden uit de handleiding gehaald. Het algemene protocol wordt op 1 punt aangepast. De aannemer belt direct met het RAC. Aktie: Protocollen voor de aannemer, directie/toezicht en voor de vakgroep CE worden uit bijlage 7 verwijderd. Het algemene protocol wordt op bovengenoemd punt aangepast. Aanpassen van de handleiding: Ja. Bijlage 7 is aangepast. Evaluatie Handleiding omgaan met conventionele explosieven uit de 2 WO binnen de gemeente Arnhem"tijdens grondroerende werkzaamheden Bijlage: Handleiding Omgaan met conventionele explosieven uit de 2 e WO binnen de gemeente Arnhem tijdens grondroerende werkzaamheden (opnieuw vastgesteld..) Pagina 12 van 42

13 Handleiding Omgaan met conventionele explosieven uit de 2 e WO binnen de tijdens grondroerende werkzaamheden 1 De handleiding is op 10 febuari 2009 in het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Arnhem vastgesteld. Gewijzigde versie op. Pagina 13 van 42

14 Samenvatting 2 Oorlogshandelingen nee ja Hoog nee Stedelijk gebied ja Vooroorlogse wijk ja Verhoogd > 100m 3 ja nee nee Verlaagd Laag Maatwerk per project Extra maatregelen Geen extra maatregelen Protocol Toevalstreffer CE uit de 2 e WO In deze handleiding Omgaan met conventionele explosieven uit de 2 e WO binnen de wordt beschreven hoe we omgaan met de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven (CE) tijdens grondroerende werkzaamheden. Op basis van de door de jaren heen binnen Arnhem uitgevoerde historische onderzoeken wordt Arnhem in kans van aantreffen gebieden verdeeld. Het kan hierbij gaan om een hoge, verhoogde, verlaagde of lage kans van aantreffen gebied. Op basis van deze gebiedsindeling kan vervolgens worden aangegeven of er extra maatregelen moeten worden getroffen. Wanneer het gaat om grondroerende werkzaamheden tbv een groot ondergronds project (parkeergarage, tunnel) die in de regel binnen dit gebied niet voorkomt moet er een advies aan de CE adviseur worden gevraagd. Pagina 14 van 42

15 Inhoudsopgave 3 1. Inleiding 1.1 Waarom een handleiding omgaan met Conventionele Explosieven 1.2 Wat is er al gebeurd 1.3 Leeswijzer Conventionele explosieven uit de 2 e WO 2.1 Algemeen 2.2 Risicoperceptie 2.3 Tijdelijke opslag van conventionele explosieven uit de 2 e WO 2.4 Conventionele explosieven en grondroerende werkzaamheden 2.5 Wet en regelgeving 3. Huidige situatie en consequenties nieuwe wet- en regelgeving 3.1 Inleiding 3.2 Bijdragebesluit (tot 1 oktober 2009) 3.3 Regeling na 1 januari Samenvatting 4. Hoe gaan we om met de mogelijke aanwezigheid van CE 4.1 Inleiding 4.2 Kans van aantreffen 4.3 Schema 4.4 Extra maatregelen 5. Uitvoering 5.1 Algemeen 5.2 Advisering kans van aantreffen conventionele explosieven Ruimtelijk planproces Mandatering 5.3 Openbare orde en veiligheid MIP 5.4 Communicatie 5.5 Financiën Bijlagen: 1. Definities en begrippen 2. Veiligheidsafstanden 3. Wet en regelgeving conventionele explosieven uit de 2 e WO 4. Projectgebieden binnen Arnhem 5. Plattegrond van Arnhem met kans van aantreffen gebieden 6. Beleidsregels uitvoering Bijdragebesluit kosten opsporing en ruiming conventionele explosieven Tweede Wereldoorlog 2006 (tot 1 oktober 2009) 7. Protocol Toevalstreffer CE uit de 2 e WO Pagina 15 van 42

16 1. Inleiding 1.1 Waarom een handleiding omgaan met Conventionele Explosieven (CE) In en rondom Arnhem hebben tijdens de 2 e WO allerlei oorlogshandelingen plaatsgevonden. Arnhem behoort dan ook tot de zwaarst getroffen regio s uit de 2 e WO. Na de 2 e WO zijn veel van de explosieven opgeruimd. Daarnaast hebben er na de 2 e WO allerlei grondroerende werkzaamheden plaats gevonden waarbij veel explosieven zijn aangetroffen. Deze explosieven zijn door een Explosieven OpruimingsDienst van Defensie (EODDEF) onschadelijk gemaakt en tot ontploffing gebracht. Tot 1971 is veel geruimd maar onbekend is op welke locaties CE zijn gevonden en onschadelijk gemaakt. Vanaf 1971 heeft de EODDEF bijgehouden waar binnen Arnhem CE zijn geruimd. De laatste jaren krijgen we steeds meer vragen over de mogelijke aanwezigheid en de risico s van explosieven uit de 2 e WO. De vragen komen van bedrijven die grondroerende werkzaamheden binnen Arnhem gaan uitvoeren zoals aannemers en adviesbureaus. Dit heeft enerzijds te maken met toenemende bouwactiviteiten maar ook - onder andere door de vuurwerkramp in Enschede - met de maatschappelijke ontwikkeling ten aanzien van de acceptatie van risico s door de aanwezigheid van explosieve en gevaarlijke stoffen. In 1999 is het Bijdragebesluit in werking getreden. Hierdoor kunnen private ondernemingen opsporingswerkzaamheden uitvoeren. Voorheen werd zowel het opsporen als het ruimen door de EODDEF uitgevoerd. Op basis van dit Bijdragebesluit kan de gemeente in aanmerking komen voor een bijdrage in de kosten voor opsporingswerkzaamheden. Per 1 oktober 2009 is het Bijdragebesluit vervallen. Met ingang van 1 januari 2010 ontvangen gemeenten de rijksfinanciering voor het opsporen van CE uit de 2 e WO via een regeling in het Gemeentefonds. Deze handleiding is een nadere uitwerking van een in 2003 door het college van Burgemeester en Wethouders vastgestelde notitie over NGE (Niet gesprongen explosieven). De notitie uit 2003 was te algemeen van opzet en daardoor in praktijksituaties onvoldoende toe te passen. Daarnaast is op 1 januari 2007 de Beoordelingsrichtlijn Opsporen van conventionele explosieven (BRL-OCE) voor gecertificeerde aannemers in werking getreden. Daarom is deze handleiding opgesteld waarbij ook de laatste ontwikkelingen op het gebied van CE uit de 2 e WO zijn meegenomen. Het uitgangspunt van deze handleiding is dat er binnen Arnhem tijdens grondroerende werkzaamheden altijd een kans op het aantreffen van CE is. Door deze handleiding zal de huidige werkwijze niet fundamenteel veranderen alleen is Arnhem nu verdeeld in kans van aantreffen gebieden. Het gaat dan om een hoge, verhoogde, verlaagde en lage kans van aantreffen van CE tijdens grondroerende werkzaamheden. Op basis van deze indeling kan worden aangegeven of er extra maatregelen moeten worden getroffen Wat is er al gebeurd Op 9 december 2003 is door het college van Burgemeester en Wethouders de notitie preventief onderzoek (opsporen en verwijderen) van Niet Gesprongen Explosieven (NGE) uit de 2 e WO binnen de gemeente Arnhem vastgesteld. Er wordt nu niet meer gesproken over NGE (Niet Gesprongen Explosieven) maar over CE (Conventionele Explosieven). De basis van deze notitie is dat we door middel van een risicoafweging aangeven of er preventief naar CE moet worden gezocht. Deze risicoafweging is onder andere gebaseerd op historisch onderzoek, grondwerkzaamheden na de 2 e WO en de uit te voeren grondroerende werkzaamheden. In deze risicoafweging is niet de explosiviteit van het CE dat al jaren in de grond zit meegenomen. Hiernaar is landelijk nog onvoldoende onderzoek gedaan. In de praktijk blijkt bovengenoemde notitie niet voor alle situaties toepasbaar te zijn. Deze handleiding is een verdere uitwerking van de notitie. 1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 4 van deze handleiding Omgaan met conventionele explosieven uit de 2 e WO binnen de wordt de risicoafweging verder uitgewerkt. Hierdoor kan op een eenduidige manier worden aangeven hoe we omgaan met de mogelijke aanwezigheid van CE. In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op wat we weten over de risico s van CE en de wettelijke achtergronden. In hoofdstuk 3 geven we aan wat de consequenties zijn van de op 1 januari 2007 in werking getreden Beoordelingsrichtlijn Opsporen Conventionele Explosieven (BRL- OCE). In hoofdstuk 5 zal verder worden ingegaan op de uitvoering zoals de advisering, communicatie en financiën. Pagina 16 van 42

17 2. Conventionele Explosieven Algemeen Conventionele explosieven zijn explosieven die niet als zelfgemaakt, nucleair, biologisch of chemisch kunnen worden aangemerkt. CE zijn gemaakt voor oorlogsdoeleinden. Over de risico s van CE uit de 2 e WO - die al ruim 60 jaar in de bodem liggen - is niet veel te zeggen. Het is aannemelijk dat de explosiviteit is afgenomen maar de explosiviteit kan ook juist zijn toegenomen. De werking van CE uit de 2 e WO is gedurende de jaren dus minder voorspelbaar geworden. CE worden bij mensen nog vaak als zeer risicovol ervaren. De kans om te overlijden ten gevolge van een verkeersongeluk is echter nog altijd vele malen groter dan de kans op het aantreffen van CE met een ongeval als gevolg. Vooral direct na de 2 e WO hebben zich in Nederland ongevallen met dodelijke afloop voorgedaan. Deze ongevallen vonden plaats tijdens het opruimen en onklaar maken van CE uit de 2 e WO. Het laatste ongeval dateert uit Binnen Arnhem hebben zich geen ongevallen met dodelijke afloop voorgedaan. Ook zijn er sporadisch slachtoffers gevallen doordat burgers met behulp van een metaaldetector explosieven aantroffen en dit vervolgens thuis zelf gingen demonteren. Dat er tijdens het uitvoeren van grondroerende werkzaamheden wat kan gebeuren blijkt uit een ongeval in Duitsland (2006). Een wegwerker heeft tijdens werkzaamheden met een freesmachine een bom uit de 2 e WO geraakt. Hierdoor is de bom ontploft waardoor de freesmachine in twee stukken is gebroken. De wegwerker is hierbij omgekomen. Deze incidenten zijn zeldzaam maar zijn niet uit te sluiten. 2.2 Risicoperceptie Mensen lopen bepaalde risico s in hun leven. Risicoperceptie is de beleving van deze risico s. Een vrijwillig genomen risico zoals bergbeklimmen of roken zal makkelijker worden aanvaard dan een even groot maar niet vrijwillig genomen risico. Risico is de kans dat iets op kan treden maal het effect (dodelijke slachtoffers). De overheid hanteert risiconormen. Hierbij wordt rekening gehouden met het feit dat frequent optredende gebeurtenissen elk met een klein aantal doden (wegverkeersongevallen) gemakkelijker aanvaard worden dan minder vaak optredende gebeurtenissen elk met een groot aantal doden (vliegverkeersongevallen). Terwijl het aantal doden per jaar voor de eerste soort ongevallen veel groter zal zijn. Pagina 17 van 42

18 Over de risico s van CE uit de 2 e WO zowel tijdens het uitvoeren van grondroerende werkzaamheden en vervolgens gedurende de opslag is niet veel te zeggen, omdat er nog niet veel onderzoek naar is verricht. Daarnaast zijn er door de aanwezigheid van CE uit de 2 e WO binnen Arnhem nog geen grote incidenten geweest. Het feitelijke risico van CE is niet hoog. In de beleving van mensen is het risico (gepercipieerde risico) van een conventioneel explosief uit de 2 e WO wel hoog. Vindt er een ongeval plaats door de aanwezigheid van een conventioneel explosief uit de 2 e WO dan kan dit enige impact hebben. Een ongeval met een conventioneel explosief zal sneller de publiciteit halen dan een verkeersongeval. De kans om te overlijden door de aanwezigheid van CE zal vele malen kleiner zijn dan de kans om te overlijden door een verkeersongeval. Naast een geringe kans van aantreffen is er ook nog een geringe kans op het daadwerkelijk exploderen van het aangetroffen conventionele explosief waarbij het ook nog uitmaakt of er een bom of granaat wordt aangetroffen. Het jaarlijkse risico van overlijden in de rijke industrielanden door een bepaalde activiteit of gebeurtenis waaraan men is blootgesteld ziet er - in onderstaande tabel - als volgt uit. CE zal onderaan in deze tabel komen te staan. Activiteit/Gebeurtenis Kans op overlijden per jaar roken 10-3 = 0,1% wegverkeer 10-4 = 0,01% vliegverkeer 10-6 = 0,0001% aardbeving 10-6 = 0,0001% bliksem 10-7 = 0,00001% conventioneel explosief 10-? = 0, Tijdelijke opslag van conventionele explosieven uit de 2 e WO De indeling van gevaarlijke stoffen waaronder CE - vindt plaats volgens de Europese overeenkomst ADR voor het vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg. Het ADR kent dertien klassen van gevaarlijke stoffen. ADR klasse 1 Ontplofbare stoffen en voorwerpen is onder andere van toepassing op CE, munitie maar ook vuurwerk. Klasse 1 is op basis van hun kenmerk weer onderverdeeld in subklassen. In onderstaande tabel staan de verschillende subklassen met hun belangrijkste kenmerk. CE behoren tot subklasse Subklasse Kenmerk (reactie op invloeden van buiten) 1.1 Massa-explosie 1.2 Scherfwerking 1.3 Massabrand met intense warmtestraling 1.4 Geen/gering warmtestraling 1.5 Zeer weinig gevoelige stoffen Het kenmerk (effect) van subklasse 1.1. is een massa-explosie die kan bestaan uit fysische effecten zoals een optredende luchtschok (overdruk effect), de uitworp van brokstukken en scherven en hitte. De omvang van deze fysische effecten hebben een relatie met de hoeveelheid ontplofbare stof die aanwezig is. Bij stoffen of voorwerpen die tot de ADR klasse 1 behoren is een effectgerichte benadering nodig. Dit in tegenstelling tot de giftige en brandbare vloeistoffen en gassen. Deze stoffen hebben een risicobenadering. Bij een risicobenadering hou je naast het effect ook nog rekening met de kans dat iets op kan treden. De reden van deze effectgerichte benadering bij explosieve stoffen is dat een explosie zeer plotseling en zonder waarschuwing vooraf kan optreden en dat de effecten ook momentaan optreden. Daardoor is er geen tijd om tot ontruiming over te gaan. Indien er tijdens grondroerende werkzaamheden een conventioneel explosief wordt aangetroffen zal deze veilig worden gesteld door de aannemer en vervolgens ter plaatse door de EODDEF worden gedemonteerd en - bij aanwezigheid van bebouwing worden overgebracht naar een tijdelijke opslag. Vervolgens worden de ingezamelde explosieven tot ontploffing gebracht. Dit noemen we gecontroleerde vernietiging. Pagina 18 van 42

19 Voor de tijdelijke opslag van CE en de hierbij in acht te nemen veiligheidsafstanden (bijlage 2) tot objecten kan gebruik worden gemaakt van de Circulaire opslag ontplofbare stoffen voor civiel gebruik. Door het treffen van extra veiligheidsmaatregelen kunnen deze afstanden worden verkleind. Voor de veiligheidsafstanden (bijlage 2) tijdens demontagewerkzaamheden en gecontroleerde vernietiging moet gebruik worden gemaakt van de afstanden zoals genoemd in de Ministeriële Publicatie (MP 40-45) Conventionele explosieven en grondroerende werkzaamheden. Over het risico van CE tijdens grondroerende werkzaamheden is niet altijd wat te zeggen. Er is een kans op het aantreffen van een conventioneel explosief. Onduidelijk is wat gedurende jaren de invloed van geofysische bodemomstandigheden op het explosief is geweest. Door roestvorming kan het ontstekingsmechanisme onbetrouwbaar zijn geworden. Daarnaast kan de stabiliteit van de springstof veranderd zijn. Dit zijn allemaal factoren die van invloed zijn op het effect van een explosief dat al ongeveer 60 jaar in de bodem ligt. Dit betekent dat de risico s van CE moeilijk zijn in te schatten. Het risico kan grotendeels worden weggenomen door altijd voordat er grondroerende werkzaamheden plaatsvinden - preventief naar CE te zoeken. Het nadeel hiervan is dat dit hoge kosten met zich meebrengt. Daarnaast zullen de projecten ernstige vertraging oplopen. De kosten zijn dan wel voor maximaal 80% subsidiabel maar van de kosten komt eerst een drempelbedrag ( 2,5 per inwoner van Arnhem) voor rekening van het project. De kosten die na aftrek van het drempelbedrag overblijven komen voor subsidie in aanmerking. Overigens valt een gedeelte van Arnhem nog onder de oude subsidieregeling van 90% (zie paragraaf 3.2). Dit betekent dat het kan voorkomen dat de kosten voor het preventief opsporen van CE hoger uitvallen dan de overige projectkosten. In dit soort gevallen is het de vraag of de kosten opwegen tegen de eventuele risico s van CE. Daarom hebben we er niet voor gekozen om altijd preventief naar CE te zoeken maar het aantreffen van CE zoveel mogelijk uit te sluiten door vooraf onderzoek te doen naar de mogelijke aanwezigheid van CE en door het treffen van eventuele voorzorgsmaatregelen. In hoofdstuk 4 zal dit verder worden uitgewerkt. 2.5 Wet en regelgeving Landelijke wet- en regelgeving met betrekking tot CE betreft vooral de Gemeentewet, Wet rampen en zware ongevallen, Arbeidsomstandighedenbesluit, het Bijdragebesluit 2006, de Beoordelingsrichtlijn Opsporen van conventionele explosieven (BRL-OCE) en de Wet milieubeheer (bijlage 3). De Gemeentewet geeft aan waar de beslissingsbevoegdheid om al dan niet naar CE te zoeken ligt en wie in het kader van de openbare orde en veiligheid verantwoordelijk is. In de Wet rampen en zware ongevallen is opgenomen dat indien sprake is van grote risico s voor de bevolking als gevolg van de (vermoede) aanwezigheid van CE de gemeente in aanmerking kan komen voor een rijkssubsidie. Deze subsidiemogelijkheid staat omschreven in het Bijdragebesluit Per 1 oktober 2009 is het Bijdragebesluit vervallen en ontvangen gemeenten het geld via een regeling in het Gemeentefonds. Een gemeente komt namelijk alleen voor deze subsidie in aanmerking als het explosievenonderzoek door BRL-OCE gecertificeerde aannemers wordt uitgevoerd. De medewerkers van deze aannemers moeten gekwalificeerd zijn om de werkzaamheden met betrekking tot CE uit te voeren. De eisen waaraan de aannemers moeten voldoen staan in de BRL-OCE (Beoordelingsrichtlijn Opsporen van conventionele explosieven ). Deze certificeringregeling is ook opgenomen in het Arbeidsomstandighedenbesluit (Arbobesluit). De Wet milieubeheer is van toepassing op de tijdelijke opslag van CE - netto explosieve massa meer dan 1 kg - in een depot dat vervolgens in een springput tot ontploffing kan worden gebracht. Voor opslagen korter dan een half jaar is een gedoogbesluit nodig. Aan dit gedoogbesluit zijn voorwaarden verbonden. Deze voorwaarden zijn dezelfde als bij een milieuvergunning alleen is de procedure voor een gedoogbesluit korter. Een uitzondering op dit gedoogbesluit vormt de opslag van CE met een netto-explosieve massa van maximaal 10 kg. In dit geval is er geen gedoogbesluit nodig maar wordt er aangesloten bij de eisen voor een opslagvoorziening voor het tijdelijk veilig stellen van CE (tot maximaal 10 kg) zoals die staan vermeld in bijlage 7 van de BRL-OCE. 1 De Ministeriële Publicatie (MP 40-45) is in concept en nog niet vastgesteld. Pagina 19 van 42

20 3 Huidige situatie en consequenties nieuwe wet en regelgeving Inleiding Omdat bij de sector Stadsingenieurs de projectvoorbereiding plaatsvindt en er vaak vragen over CE binnenkomen - is hier door de jaren heen kennis opgebouwd over CE. De sector adviseert (in- en externen) over de mogelijke aanwezigheid van CE op een bepaalde locatie. Voor deze locatie wordt een risicoanalyse uitgevoerd. De risicoanalyse bestaat, naast een historisch onderzoek, uit een onderzoek naar grondroerende werkzaamheden die na de 2 e WO op deze locatie hebben plaatsgevonden. Ook wordt in de risicoanalyse de uit te voeren werkzaamheden (bijvoorbeeld heiwerkzaamheden) meegenomen. De risicoanalalyse zegt nog niets over de risico s van CE die al jaren in de grond zitten. Hiernaar is nog onvoldoende onderzoek gedaan. Het uiteindelijke advies is gebaseerd op deze risico analyse. In het advies wordt aangeven of er preventief naar CE moet worden gezocht. Als er daadwerkelijk naar CE moet worden gezocht gaat de BRL-OCE gecertificeerde aannemer aan de slag. De gecertificeerde aannemer houdt tijdens de grondroerende werkzaamheden rekening met de mogelijke aanwezigheid van CE. Het preventief onderzoeken naar CE brengt extra kosten met zich mee waarvoor tot 1 oktober 2009 subsidie kon worden aangevraagd. Met ingang van 1 januari 2010 ontvangen gemeenten geld via een regeling in het Gemeentefonds. 3.2 Bijdragebesluit (tot 1 oktober 2009) Voor het opsporen van CE kan de gemeente subsidie aanvragen bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Het bedrag dat ieder jaar voor gemeenten beschikbaar komt voor het opsporen en ruimen van CE wordt jaarlijks door de minister van Binnenlandse Zaken vastgesteld. De subsidie wordt alleen toegekend als de opsporingswerkzaamheden zijn aangemeld vóór aanvang van de graafwerkzaamheden. Particulieren die voor subsidie in aanmerking willen komen kunnen dit via de gemeente aanvragen. Met ingang van 1 mei 2006 is de uitvoering van de subsidieaanvraag ondergebracht bij het agentschap Dienst Regelingen van het Ministerie van Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). Het ministerie van BZK blijft beleidsmatig (zorg adequate regelgeving, opnemen van het subsidiebedrag in de begroting) verantwoordelijk voor de subsidieregeling. De kosten voor opsporing van CE zijn niet geheel declarabel. Er is namelijk per aangemeld projectgebied een niet declarabel deel (drempelbedrag) en een declarabel deel. Het niet declarabele deel (drempelbedrag) wordt bepaald door het aantal inwoners van de gemeente Arnhem en bedraagt 2,5 per inwoner (prijspeil vanaf 2003). Over het declarabele deel kan maximaal 80% subsidie worden verkregen. Deze maximale subsidie van 80% geldt met ingang van 1 januari Tot 1 januari 2003 werd voor het bepalen van het drempelbedrag uitgegaan van een bedrag van 0,35 per inwoner met een maximum van gulden - en een maximale subsidie van 90%. De gemeente Arnhem heeft voor 1 januari 2003 een aantal projectgebieden (zie bijlage 4) aangewezen en aangemeld bij het ministerie van BZK. Voor deze gebieden is de oude subsidieregeling nog van toepassing. Voor projecten binnen de gebieden die nog niet zijn aangemeld is de nieuwe subsidieregeling van toepassing. Dit betekent dat voor deze projecten een niet declarabel deel (drempelbedrag) van geldt. Deze kosten maken onderdeel uit van de totale projectkosten. Bij de subsidieaanvraag moet ook het procescertificaat (opsporen van conventionele explosieven) van het bedrijf worden gevoegd. In de Beleidsregels uitvoering Bijdragebesluit kosten opsporing en ruiming explosieven Tweede Wereldoorlog 2006 staat vermeld welke kosten wel en welke kosten niet voor subsidie in aanmerking komen (bijlage 6). Het daadwerkelijk onschadelijk maken van aangetroffen explosieven (het ruimen) is nog steeds exclusief voorbehouden aan de EODDEF. Pagina 20 van 42

Handleiding Omgaan met conventionele explosieven uit de 2 e WO binnen de gemeente Arnhem tijdens grondroerende werkzaamheden

Handleiding Omgaan met conventionele explosieven uit de 2 e WO binnen de gemeente Arnhem tijdens grondroerende werkzaamheden Handleiding Omgaan met conventionele explosieven uit de 2 e WO binnen de tijdens grondroerende werkzaamheden 1 De handleiding is op 10 febuari 2009 door het college van burgemeester en wethouders van de

Nadere informatie

Handleiding Omgaan met niet gesprongen explosieven uit WOII bij gemeentelijke projecten

Handleiding Omgaan met niet gesprongen explosieven uit WOII bij gemeentelijke projecten Handleiding Omgaan met niet gesprongen explosieven uit WOII bij gemeentelijke projecten 1 Interne handleiding 26 april 2010 definitief Samenvatting 2 Oorlogshandelingen nee ja Hoog nee Bebouwd gebied ja

Nadere informatie

AGENDAPUNT NR: 2009.0.071.903. Concernstaf Bureau Gemeentesecretaris 15 september 2009. Pagina 1 van 9

AGENDAPUNT NR: 2009.0.071.903. Concernstaf Bureau Gemeentesecretaris 15 september 2009. Pagina 1 van 9 AGENDAPUNT NR: 2009.0.071.903 Concernstaf Bureau Gemeentesecretaris 15 september 2009 Pagina 1 van 9 Collegenota Aan burgemeester en wethouders Documentnummer 2009.0.071.903 Datum Zaaknummer 2009-08-00863

Nadere informatie

3921 Opsporen van conventionele explosieven 1 INLEIDING 2 CE PROBLEMATIEK: EEN KORTE TERUGBLIK. Arjan D. Hol 1

3921 Opsporen van conventionele explosieven 1 INLEIDING 2 CE PROBLEMATIEK: EEN KORTE TERUGBLIK. Arjan D. Hol 1 Opnemen onder: 3920 Explosieven Arjan D. Hol 1 3921 Opsporen van conventionele explosieven 1 INLEIDING Regelmatig bericht de media over bommen uit de Tweede Wereldoorlog die geruimd worden door de Explosieven

Nadere informatie

Ambtenaar Paul Bramme In college Ja 25-11-2014. intentieovereenkomst gronduitgifte voor plaatsing windturbines

Ambtenaar Paul Bramme In college Ja 25-11-2014. intentieovereenkomst gronduitgifte voor plaatsing windturbines Collegenota Aan burgemeester en wethouders Documentnummer 2014.0.110.016 Datum Zaaknummer 2013-08-01402 Datum 14-11-2014 Vertrouwelijk nee Portefeuillehouder Van Burgsteden Leisink Cluster Gebiedsrealisatie

Nadere informatie

Eindrapportage Explosievenonderzoek OCE Nederweert Merenveld Gemeente Nederweert

Eindrapportage Explosievenonderzoek OCE Nederweert Merenveld Gemeente Nederweert Eindrapportage Explosievenonderzoek OCE Nederweert Merenveld Gemeente Nederweert INHOUDSOPGAVE pagina 1. INLEIDING 1 1.1 Aanleiding 1 1.2 Probleemstelling 1 1.3 Doelstelling 1 1.4 Opdracht 1 1.5 Verantwoording

Nadere informatie

AGENDAPUNT NR: 2009.0.081.278. Concernstaf Bureau Gemeentesecretaris 15 september 2009. Pagina 1 van 11

AGENDAPUNT NR: 2009.0.081.278. Concernstaf Bureau Gemeentesecretaris 15 september 2009. Pagina 1 van 11 AGENDAPUNT NR: 2009.0.081.278 Concernstaf Bureau Gemeentesecretaris 15 september 2009 Pagina 1 van 11 Collegenota Aan burgemeester en wethouders Documentnummer 2009.0.081.278 Datum Zaaknummer 2009-06-01330

Nadere informatie

Bijlage 2 Stroomschema processtappen omgaan met CE op hoofdlijnen

Bijlage 2 Stroomschema processtappen omgaan met CE op hoofdlijnen Bijlage 2 Stroomschema processtappen omgaan met CE op hoofdlijnen Werkzaamheden vóór Opsporing; Detectieonderzoek Opsporing; + Ruiming Onderzoek gereed uitgevoerd, niet, onderzoek CE gereed (Rapport VO

Nadere informatie

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Gezond en Veilig Werken t.a.v. mevrouw Simone Wiers Postbus 90801 2509 LV DEN HAAG

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Gezond en Veilig Werken t.a.v. mevrouw Simone Wiers Postbus 90801 2509 LV DEN HAAG Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Directie Gezond en Veilig Werken t.a.v. mevrouw Simone Wiers Postbus 90801 2509 LV DEN HAAG Meteren, 11 maart 2015 Rijksstraatweg 69 4194 SK METEREN Postbus

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Aan de gemeenteraad,

Raadsvoorstel. Aan de gemeenteraad, Raadsvoorstel Griffiersnummer: Onderwerp: Vaststelling herindelingsontwerp Datum B&W-vergadering: 17 juli 2012 Datum raadsvergadering: 30 juli 2012 Datum politieke avond: 11 juli 2012 Portefeuillehouder:

Nadere informatie

Externe veiligheid. in bestemmingsplannen. Door: Hans Boerhof & André Gijsendorffer Hengelo, 12-10-2006

Externe veiligheid. in bestemmingsplannen. Door: Hans Boerhof & André Gijsendorffer Hengelo, 12-10-2006 Externe veiligheid in bestemmingsplannen Door: Hans Boerhof & André Gijsendorffer Hengelo, 12-10-2006 Externe veiligheid in bestemmingsplannen Welke informatie is noodzakelijk bij beoordeling: Inventariseren

Nadere informatie

Verslag congres In het Land der Blindgangers d.d. dinsdag 11 mei 2010

Verslag congres In het Land der Blindgangers d.d. dinsdag 11 mei 2010 Verslag congres In het Land der Blindgangers d.d. dinsdag 11 mei 2010 Georganiseerd door; gemeente Arnhem, mevrouw Gerda Dreise, gemeente Lingenwaard, heer Jos van der Heijden gemeente Gouda, heer Hans

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Voorgesteld wordt. Samenvatting. Programmabegroting 2011. Doelstelling. Keuzemogelijkheden

Raadsvoorstel. Voorgesteld wordt. Samenvatting. Programmabegroting 2011. Doelstelling. Keuzemogelijkheden Raadsvoorstel Raadsvergadering : 27 april 2011 Agendapunt : Nummer : Onderwerp : Vaststelling bestemmingsplan "Nieuwebrug-Lier 6" Portefeuillehouder : J. Benedictus Behandeld in commissie : wonen en werken

Nadere informatie

Calamiteitenprotocol instellingen Wmo, gemeenten in de regio Eemland

Calamiteitenprotocol instellingen Wmo, gemeenten in de regio Eemland Calamiteitenprotocol instellingen Wmo, gemeenten in de regio Eemland Inleiding Calamiteiten bij zorg en ondersteuning kunnen helaas niet altijd voorkomen worden. Ze hebben een grote impact op betrokkenen

Nadere informatie

Optreden bij vuurwerkbranden. Herman Schreurs

Optreden bij vuurwerkbranden. Herman Schreurs Optreden bij vuurwerkbranden Herman Schreurs Uitgangspunten Optreden als klasse 1, ontplofbare stoffen Bestrijding van ongevallen, waarbij ontplofbare stoffen zijn betrokken, BZK 1985 Subklasse bepaalt

Nadere informatie

MEMO. Inleiding. Datum : 21 december 2010 (definitief) Aan : Marcel van Hout. Van : Arjan Matser tel. 026-377 4430

MEMO. Inleiding. Datum : 21 december 2010 (definitief) Aan : Marcel van Hout. Van : Arjan Matser tel. 026-377 4430 Datum : 21 december 2010 (definitief) Aan : Marcel van Hout Van : Arjan Matser tel. 026-377 4430 Betreft : Historisch en na oorlogsonderzoek conventionele explosieven (CE) inclusief werkadvies voor projectlocatie

Nadere informatie

Regeling eisen civiele explosieven opsporingsbedrijven en

Regeling eisen civiele explosieven opsporingsbedrijven en BZK Regeling eisen civiele explosieven opsporingsbedrijven en opruimer explosieven 10 december 2002/EB2002/99012 DGOOV/R&B/BJZ Gelet op artikel 1, onderdelen h en i, van het Bijdragebesluit kosten ruiming

Nadere informatie

Bijlage 3 Externe veiligheid

Bijlage 3 Externe veiligheid Bijlage 3 Externe veiligheid Buitengebied Oostflakkee 117 Notitie Aan : Van : ing. M.M.H.M. Braun Datum : 9 juli 2012 Kopie : Onze referentie : 9X0652C0/N00001/903870/Rott HASKONING NEDERLAND B.V. RUIMTE

Nadere informatie

Vervolgens zijn de resultaten vergeleken met de ramingen voor de jaren 2015-2019, welke zijn gebaseerd op de meicirculaire 2015.

Vervolgens zijn de resultaten vergeleken met de ramingen voor de jaren 2015-2019, welke zijn gebaseerd op de meicirculaire 2015. Resultaat Septembercirculaire 2015 Op basis van de septembercirculaire 2015 is de algemene uitkering berekend voor de jaren 2015 tot en met 2019. Berekening heeft plaatsgevonden op basis van constante

Nadere informatie

~ : Gemeente Barneveld : Explosive Clearance Group BV : Baron van Nagelstraat : 396-014 : 27-11-2014 : 396-014-ER-01 : Definitief

~ : Gemeente Barneveld : Explosive Clearance Group BV : Baron van Nagelstraat : 396-014 : 27-11-2014 : 396-014-ER-01 : Definitief EXPLOSIVE CLEARAHC.B GROUP Eindrapportage detectie- en benaderonderzoek 'Baron van Nagelstraat 172', gemeente Barneveld. Opdrachtgever Opdrachtnemer Projectnaam ECG Projectnummer ECG Datum rapport Documentcode

Nadere informatie

Quickscan externe veiligheid Centrum Vught e.o. Kwalitatieve beschouwing relevante risicobronnen

Quickscan externe veiligheid Centrum Vught e.o. Kwalitatieve beschouwing relevante risicobronnen Kwalitatieve beschouwing relevante risicobronnen revisie 00 maart 2011 Auteur: Tom van der Linde Save Postbus 321 7400 AH Deventer Opdrachtgever Gemeente Vught datum vrijgave beschrijving revisie 04 goedkeuring

Nadere informatie

GEMEENTEBLAD Officiële publicatie van Gemeente Ede (Gelderland)

GEMEENTEBLAD Officiële publicatie van Gemeente Ede (Gelderland) Tekst van de regeling Wijzigingsverordening APV Ede 2012 De raad van de gemeente Ede; gelet op artikel 2:15, eerste lid, en 2:16 van de Algemene wet bestuursrecht; besluit: vast te stellen de volgende

Nadere informatie

Planlocatie Nuland Oost te Nuland

Planlocatie Nuland Oost te Nuland Planlocatie Nuland Oost te Nuland Risico-inventarisatie Externe Veiligheid Definitief In opdracht van: Gemeente Maasdonk Grontmij Nederland B.V. Arnhem, 31 januari 2011 Verantwoording Titel : Planlocatie

Nadere informatie

handreiking conventionele explosieven

handreiking conventionele explosieven handreiking conventionele explosieven Mr. A. Bootsma Mr. I. Dolmans-Budé Mr. drs. L.C.L. Huntjens Utrecht, 10 december 2007 inhoud Inleiding 5 1.1 Aanleiding 5 1.2 Handreiking 6 1.3 Rapportage 6 1.4 Opbouw

Nadere informatie

Voorstelnummer: Houten, 22 oktober 2013

Voorstelnummer: Houten, 22 oktober 2013 Raadsvoorstel Voorstelnummer: 2013-072 Houten, 22 oktober 2013 Onderwerp: Actualisering APV; bepalingen paracommerciële instellingen Beslispunten: 1. In de Algemene plaatselijke verordening bepalingen

Nadere informatie

Nadere regels initiatievenbudget Samen werken aan duurzame energie Almere 2015-2017

Nadere regels initiatievenbudget Samen werken aan duurzame energie Almere 2015-2017 Nadere regels initiatievenbudget Samen werken aan duurzame energie Almere 2015-2017 Het college van burgemeester en wethouders van Almere, Gelet op artikel 2, eerste lid aanhef en onder h en artikel 3

Nadere informatie

Bijlage 1 Advies brandweer Veiligheidsregio Haaglanden

Bijlage 1 Advies brandweer Veiligheidsregio Haaglanden 33 Bijlage 1 Advies brandweer Veiligheidsregio Haaglanden Wijzigingsplan "Emmastraat Pijnacker" (vastgesteld) Wijzigingsplan "Emmastraat Pijnacker" (vastgesteld) 34 Veiligheidsregio Haaglanden HlMlIIlil

Nadere informatie

Inleiding. Situering. De situering van het geplande asielzoekerscentrum is in onderstaande figuur weergegeven.

Inleiding. Situering. De situering van het geplande asielzoekerscentrum is in onderstaande figuur weergegeven. Notitie 2015.245.02-01: Beperkte verantwoording tijdelijk asielzoekerscentrum Jachthuisweg te Hardenberg Berg en Terblijt, 6 oktober 2015 1. Inleiding Men is voornemens een asielzoekerscentrum te vestigen

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2015 92 Besluit van 20 februari 2015, houdende vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding van de wet van 10 juli 2013 tot wijziging van de

Nadere informatie

Bestuurlijke hantering onderzoeksbeoordelingen aan de UvT 2009-2015

Bestuurlijke hantering onderzoeksbeoordelingen aan de UvT 2009-2015 Bestuurlijke hantering onderzoeksbeoordelingen aan de UvT 2009-2015 In het najaar van 2007 hebben de besturen van VSNU, NWO en KNAW besloten tot aanpassing van het Standard Evaluation Protocol (SEP) 1.

Nadere informatie

Gemeente Almere. Voorstel aan Burgemeester en Wethouders Besluit. Aanwijzingsbesluit uitstallingen, reclameborden, speeltoestellen en overige objecten

Gemeente Almere. Voorstel aan Burgemeester en Wethouders Besluit. Aanwijzingsbesluit uitstallingen, reclameborden, speeltoestellen en overige objecten Voorstel aan Burgemeester en Wethouders Besluit Verseon 16 oktober 2015 Pagina 6/6 Vergaderdatum 13 oktober 2015 Besluit conform voorstel B en W besluit Aanwijzingsbesluit uitstallingen, reclameborden,

Nadere informatie

Inleiding. Termen en definities en reikwijdte van de PRA

Inleiding. Termen en definities en reikwijdte van de PRA Notitie : 3VEO-VOO.06301.N Voor : werkveld OCE Datum : 16 juli 2013 Betreft : concept methode Projectgebonden Risicoanalyse (PRA) Status : concept ter consultatie, reacties uiterlijk indienen op 30 augustus

Nadere informatie

De Raad van de gemeente Hoorn; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders dd.;

De Raad van de gemeente Hoorn; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders dd.; Raadsbesluit nr.: Registratie-nr.: 09.08468 De Raad van de gemeente Hoorn; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders dd.; besluit: De volgende verordening, Verordening subsidiëring

Nadere informatie

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Uitvoering van de Integrale Visie Erfgoed

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Uitvoering van de Integrale Visie Erfgoed gemeente Eindhoven Raadsnummer 13R5269 Inboeknummer 13bst00467 Beslisdatum B&W 15 januari 2013 Dossiernummer 13.02.451 RaadsvoorstelWijziging Erfgoedverordening Inleiding Op 10 april jl. heeft de Raad

Nadere informatie

agendapunt 06.02 Aan Verenigde Vergadering BESTUURLIJKE STRAFBESCHIKKING

agendapunt 06.02 Aan Verenigde Vergadering BESTUURLIJKE STRAFBESCHIKKING agendapunt 06.02 985703 Aan Verenigde Vergadering BESTUURLIJKE STRAFBESCHIKKING Gevraagd besluit Verenigde Vergadering 19-04-2012 kennis te nemen van het besluit van het college van dijkgraaf en hoogheemraden

Nadere informatie

Proces verbaal van oplevering

Proces verbaal van oplevering 2013 Proces verbaal van oplevering Onderzoek naar explosieven uit WOII Kruising Meerweg / Hoofweg Paterswolde Proces verbaal van oplevering Opdrachtgever: Gemeente Tynaarlo Kenmerk opdrachtgever: 2013/16325

Nadere informatie

Raad. gfedc OR. gfedc. Besluitenlijst d.d. d.d. gfedc Akkoordstukken

Raad. gfedc OR. gfedc. Besluitenlijst d.d. d.d. gfedc Akkoordstukken Nota voor burgemeester en wethouders Onderwerp Eenheid/Cluster/Team RS/VT/VG Evenementenkalender 2007 1- Notagegevens Notanummer 2007.03545 Datum 2-3-2007 Portefeuillehouder Burgemeester 2- Bestuursorgaan

Nadere informatie

Overzichtskaart onderzoeksgebied Overzicht EODD vondsten in de omgeving van het onderzoeksgebied. T&A Survey BV 0211GPR2431 1

Overzichtskaart onderzoeksgebied Overzicht EODD vondsten in de omgeving van het onderzoeksgebied. T&A Survey BV 0211GPR2431 1 Inhoudsopgave pagina 1 Inleiding en onderzoeksdoel... 2 2.1 Algemeen... 3 2.2 Onderzoeksgebied... 3 2.3 Literatuur- en archiefonderzoek... 3 2.4 Historisch overzicht... 3 2.4.1 Historisch overzicht onderzoeksgebied...

Nadere informatie

Handreiking explosieven. Module 0: Inleiding. Datum 20 juni 2009 Status Definitief

Handreiking explosieven. Module 0: Inleiding. Datum 20 juni 2009 Status Definitief Handreiking explosieven Module 0: Inleiding Datum 20 juni 2009 Status Definitief Colofon Contactpersoon J. van Ee VROM-Inspectie Directie Uitvoering Programma Veiligheidstoezicht Rijnstraat 8 Postbus

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Wijdemeren

Rekenkamercommissie Wijdemeren Rekenkamercommissie Wijdemeren Protocol voor het uitvoeren van onderzoek 1. Opstellen onderzoeksopdracht De in het werkprogramma beschreven onderzoeksonderwerpen worden verder uitgewerkt in de vorm van

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG a 1 1 > Retouradres: Postbus 20901, 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der StatenGeneraal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 16 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070

Nadere informatie

Verordening brandveilidheid en brandweerzorg en rampenbestrijding

Verordening brandveilidheid en brandweerzorg en rampenbestrijding CVDR Officiële uitgave van Leek. Nr. CVDR54284_1 1 juni 2016 Verordening brandveilidheid en brandweerzorg en rampenbestrijding De raad van de gemeente Leek; gelet op: - artikel 1, tweede lid, artikel 12

Nadere informatie

mi in HI ui in iii iii nu i Raad d.d.\u <( l^> Aan de gemeenteraad Agendapunt: 6.1/16012013 Documentnr.: RV12.0628 Roden, 9 januari 2013 Onderwerp

mi in HI ui in iii iii nu i Raad d.d.\u <( l^> Aan de gemeenteraad Agendapunt: 6.1/16012013 Documentnr.: RV12.0628 Roden, 9 januari 2013 Onderwerp G E M E E N T E N O O R D E N V E L i Raad d.d.\u Aan de gemeenteraad Roden, 9 januari 2013 T Agendapunt: 6.1/16012013 Documentnr.: RV12.0628 Onderwerp Definitief vaststellen regionale Nota bodembeheer

Nadere informatie

Milieu I Management I Advies Postbus 5 6267 ZG Cadier en Keer Tel. 043 407 09 71 Fax. 043 407 09 72. Datum: 29 januari 2015

Milieu I Management I Advies Postbus 5 6267 ZG Cadier en Keer Tel. 043 407 09 71 Fax. 043 407 09 72. Datum: 29 januari 2015 Opdrachtgever: PlanROS Contactpersoon: Dhr. S. Peters Uitgevoerd door: Contactpersoon: WINDMILL Milieu I Management I Advies Postbus 5 6267 ZG Cadier en Keer Tel. 043 407 09 71 Fax. 043 407 09 72 ing.

Nadere informatie

Beslisdocument college van Peel en Maas

Beslisdocument college van Peel en Maas Beslisdocument college van Peel en Maas Document openbaar: Ja Zaaknummer: 1894/2014/483107 Besluitnummer: 38 6.3 Onderwerp: Verzoek in het kader van het veegbestemmingsplan buitengebied Venweg 10 Grashoek

Nadere informatie

12 Stiens, 28 juli 2014

12 Stiens, 28 juli 2014 12 Stiens, 28 juli 2014 Raadsvergadering: 4 september 2014 Voorstelnummer: 2014/49 Portefeuillehouder: C. Vos Behandelend ambtenaar: Jitske Bosch E-mail: j.bosch@leeuwarderadeel.nl Telefoonnr. : 058-2576668

Nadere informatie

Onderwerp Zaaknummer Uw kenmerk Datum Verkeerskundige analyse Torenlaan

Onderwerp Zaaknummer Uw kenmerk Datum Verkeerskundige analyse Torenlaan *1024661* Gemeenteraad Gemeente Hengelo Postbus 18 7550 AA Hengelo Onderwerp Zaaknummer Uw kenmerk Datum Verkeerskundige analyse Torenlaan 1010707 Geachte gemeenteraad, In de commissie Fysiek zijn vragen

Nadere informatie

een aanvullend krediet van 135.000,- toe te kennen voor de uitgevoerde herstelwerkzaamheden aan de Oude Sluis te Nieuwegein.

een aanvullend krediet van 135.000,- toe te kennen voor de uitgevoerde herstelwerkzaamheden aan de Oude Sluis te Nieuwegein. VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 6 a/b Onderwerp: Kredietaanvraag herstelwerkzaamheden Oude Sluis Vreeswijk Nummer: 583318 In D&H: 30-10-2012 Steller: S.H.M. van de Reepe In Cie: BMZ 13-11-2012

Nadere informatie

Proces verbaal van oplevering

Proces verbaal van oplevering 2011 Proces verbaal van oplevering Proces verbaal van oplevering Explosievenonderzoek Koningsven Ottersum Projectnummer Leemans S2011.033 Documentnummer S2011.033-01 Opdrachtgever Teunesen Zand en Grint

Nadere informatie

Ambtenaar Ric Alofs In college 29-11-2011

Ambtenaar Ric Alofs In college 29-11-2011 Collegenota Aan burgemeester en wethouders Documentnummer 2011.0.136.444 Datum Zaaknummer 2011-11-01508 Datum 28-10-2011 Vertrouwelijk nee Portefeuillehouder Van Wessem Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling

Nadere informatie

Risico-inventarisatie Gebiedsontwikkeling Poelkampen Zandwinlocatie

Risico-inventarisatie Gebiedsontwikkeling Poelkampen Zandwinlocatie Risico-inventarisatie Gebiedsontwikkeling Poelkampen Zandwinlocatie Externe veiligheid Definitief In opdracht van: Vos Zand en Grind BV Grontmij Nederland B.V. De Bilt, 20 juli 2012 Inhoudsopgave 1 Inleiding...

Nadere informatie

Externe Veiligheid beheersverordening Prins Hendrikpark te Baarn

Externe Veiligheid beheersverordening Prins Hendrikpark te Baarn Externe Veiligheid beheersverordening Prins Hendrikpark te Baarn Opdrachtgever : Gemeente Baarn, mevrouw E. Nelissen Adviseur : Servicebureau Gemeenten Auteur : de heer R. Polman Projectnummer : SB G/POLR/541886

Nadere informatie

Notitie. Beleid ten behoeve van. Ontheffingen in het kader van de Wet ruimtelijke ordening

Notitie. Beleid ten behoeve van. Ontheffingen in het kader van de Wet ruimtelijke ordening Notitie Beleid ten behoeve van Ontheffingen in het kader van de Wet ruimtelijke ordening Gemeente Bussum Afdeling Ruimtelijke Inrichting September 2009 1 1. AANLEIDING De gemeente Bussum heeft in het jaar

Nadere informatie

Protocol Schuilen of ontruimen/evacueren

Protocol Schuilen of ontruimen/evacueren Protocol Schuilen of ontruimen/evacueren Bij incidenten met gevaarlijke stoffen Johan de Cock Kenniscongressen Protocol Leren 2007 Dinsdag 20 februari, Ede Dinsdag 27 februari, Den Haag Dinsdag 6 maart,

Nadere informatie

A.J. Gerritsen 25 september 2014

A.J. Gerritsen 25 september 2014 Portefeuillehouder Datum raadsvergadering A.J. Gerritsen 25 september 2014 Datum voorstel 15 juli 2014 Agendapunt Onderwerp Publicatie van gemeentelijke kennisgevingen De raad wordt voorgesteld te besluiten:

Nadere informatie

SAMENVATTING RAADSVOORSTEL. L. Smink WZ OA 10G201456 383031 / 383031

SAMENVATTING RAADSVOORSTEL. L. Smink WZ OA 10G201456 383031 / 383031 SAMENVATTING RAADSVOORSTEL CASENUMMER BEHANDELEND AMBTENAAR SECTOR PORT. HOUDER 10G201456 383031 / 383031 ONDERWERP L. Smink WZ OA Tijdelijke uitbreiding formatie handhaving bij Stadstoezicht (i.v.m. invoering

Nadere informatie

Burgemeester en wethouders

Burgemeester en wethouders Burgemeester en wethouders Raadsvoorstel voor behandeling in oordeelvormende/besluitvormende vergadering Datum vergadering 30-4-2015 Zaaknummer : Onderwerp Kredietaanvraag tijdelijke P&R en verplaatsen

Nadere informatie

Doorkiesnummer : (0495) 575 521 Agendapunt: 8 ONDERWERP

Doorkiesnummer : (0495) 575 521 Agendapunt: 8 ONDERWERP Wijnen, Peter FIN S3 RAD: RAD131106 2013-11-06T00:00:00+01:00 BW: BW131001 voorstel gemeenteraad Vergadering van de gemeenteraad van 6 november 2013 Portefeuillehouder : J.M. Cardinaal Behandelend ambtenaar

Nadere informatie

Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl. Protocol voor opvang bij ernstige incidenten. Sint Clemensschool

Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl. Protocol voor opvang bij ernstige incidenten. Sint Clemensschool Molenstraat 25 8331 HP Steenwijk Tel/fax 0521-512820 directie@clemensschool.nl Protocol voor opvang bij ernstige incidenten Sint Clemensschool School Sint Clemensschool Bevoegd gezag Stichting Catent Bestuursnummer

Nadere informatie

Projectgebonden Risicoanalyse (PRA)

Projectgebonden Risicoanalyse (PRA) Toelichting concept methode Projectgebonden Risicoanalyse (PRA) Antoon Meijers lid Commissie Vooronderzoek & risicoanalyse VEO Huidige Toestand: Naar aanleiding van een vooronderzoek (cf. WSCS-OCE) is

Nadere informatie

RNI Convenant Dienstverlening Gemeenten

RNI Convenant Dienstverlening Gemeenten RNI Convenant Dienstverlening Gemeenten 1 RNI Convenant Dienstverlening Gemeenten tussen de Staat der Nederlanden en de gemeente...betreffende het verrichten van loketdiensten door de gemeente...in het

Nadere informatie

BIJLAGEN BIJ TOELICHTING

BIJLAGEN BIJ TOELICHTING BIJLAGEN BIJ TOELICHTING BIJLAGE 1: VERKENNEND BODEMONDERZOEK BIJLAGE 2: EXPLOSIEVENONDERZOEKEN Nota Omgaan

Nadere informatie

Commissie Bestuurlijk Domein. Commissie Ruimtelijk Domein. Commissie Sociaal en Economisch Domein. Informerende Commissie. Bespreken.

Commissie Bestuurlijk Domein. Commissie Ruimtelijk Domein. Commissie Sociaal en Economisch Domein. Informerende Commissie. Bespreken. Raad VOORBLAD Onderwerp Bestuurlijke boete of strafbeschikking Agendering Commissie Bestuurlijk Domein Gemeenteraad Commissie Ruimtelijk Domein Lijst ingekomen stukken Commissie Sociaal en Economisch Domein

Nadere informatie

Besluitenlijst d.d. d.d.

Besluitenlijst d.d. d.d. Nota voor burgemeester en wethouders Onderwerp Eenheid/Cluster/Team COM Publicatie Openbare bekendmakingen van papier naar digitaal 1- Notagegevens Notanummer 384961 Datum 3-6-2010 Programma: 01a. Bestuur

Nadere informatie

Agendapunt : Voorstelnummer : Raadsvergadering : 11 december 2014. Onderwerp: Actualisatie Beleidsvisie Externe Veiligheid.

Agendapunt : Voorstelnummer : Raadsvergadering : 11 december 2014. Onderwerp: Actualisatie Beleidsvisie Externe Veiligheid. Agendapunt : Voorstelnummer : Raadsvergadering : 11 december 2014 Naam opsteller : Lydia Schaefers Informatie op te vragen bij : L. Schaefers Portefeuillehouder(s) : Rob Zeeman Zaaknummer : BB14.00251

Nadere informatie

Nota Omgaan met Conventionele explosieven

Nota Omgaan met Conventionele explosieven Nota Omgaan met Conventionele explosieven uit de Tweede Wereldoorlog Gemeente Middelburg November 2011 Versie 1.7 (22-11-2011) INHOUDSOPGAVE GEMEENTE MIDDELBURG... 1 NOVEMBER 2011... 1 INLEIDING... 4 Risicoperceptie...

Nadere informatie

Subsidieverordening voor onderhoud en restauratie van monumenten

Subsidieverordening voor onderhoud en restauratie van monumenten Subsidieverordening voor onderhoud en restauratie van monumenten Wetstechnische informatie Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie Officiële naam regeling Citeertitel Besloten door Deze versie is

Nadere informatie

Betrekken omgeving bij ruimtelijke initiatieven

Betrekken omgeving bij ruimtelijke initiatieven Betrekken omgeving bij ruimtelijke initiatieven Aanleiding Op 2 september heeft het college het volgende verzocht: Maak een voorstel betreffende de wijze waarop omwonenden worden geïnformeerd of betrokken

Nadere informatie

gelezen het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders d.d. 3 november 2009;

gelezen het voorstel van het college van Burgemeester en Wethouders d.d. 3 november 2009; Raadsbesluit Corsa registratie : 09.51705 Raadsbesluitnr. : Behoort bij voorstel : 09.51704 Datum B&W : 3 november 2009 De Raad van de gemeente Hoorn; gelezen het voorstel van het college van Burgemeester

Nadere informatie

INVESTERINGSVOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

INVESTERINGSVOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR INVESTERINGSVOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR Aandachtsveldhouder E.T.J.M. Rutting Vergadering : 10 september 2013 Agendapunt : 7. Bijlagen : Situatietekening Onderwerp : EVZ Oude IJssel, deelgebied Aa-strang

Nadere informatie

AGENDAPUNT NR: 2008.0.106.306. Concernstaf Bureau Gemeentesecretaris 24 november 2008. Pagina 1 van 12

AGENDAPUNT NR: 2008.0.106.306. Concernstaf Bureau Gemeentesecretaris 24 november 2008. Pagina 1 van 12 AGENDAPUNT NR: 2008.0.106.306 Concernstaf Bureau Gemeentesecretaris 24 november 2008 Pagina 1 van 12 Collegenota Aan burgemeester en wethouders Documentnummer 2008.0.106.306 Datum Zaaknummer 2008-11-01858

Nadere informatie

Beleidsregel. Toepassing bestuursdwang bij huisuitzettingen

Beleidsregel. Toepassing bestuursdwang bij huisuitzettingen Beleidsregel Toepassing bestuursdwang bij huisuitzettingen 1 Inleiding Zoals in veel gemeenten het geval is, vinden er in de gemeente Woensdrecht met enige regelmaat huisuitzettingen of andere executies

Nadere informatie

Aanvraagformulier voor subsidie Uitvoeren van Uitvoeringsprogramma Nationaal Landschap IJsseldelta

Aanvraagformulier voor subsidie Uitvoeren van Uitvoeringsprogramma Nationaal Landschap IJsseldelta Aanvraagformulier voor subsidie Uitvoeren van Uitvoeringsprogramma Nationaal Landschap IJsseldelta Dit is het aanvraagformulier voor de subsidieregeling Uitvoeren van Uitvoeringsprogramma Nationaal Landschap.

Nadere informatie

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. Wet van 25 mei 1998, houdende regels over tegemoetkoming in de schade en de kosten in geval van overstromingen door zoet water, aardbevingen of andere rampen en zware ongevallen (Wet tegemoetkoming schade

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 22111 8 december 2011 Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, van 30 november 2011, nr. IENM/BSK-2011/161497,

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2006 711 Besluit van 13 december 2006, houdende regels met betrekking tot de verstrekking van bijdragen aan gemeenten ter zake van de kosten van opsporing

Nadere informatie

Team RE. gfedcb. gfedc OR. Besluitenlijst d.d. d.d. gfedcb gem.secr.

Team RE. gfedcb. gfedc OR. Besluitenlijst d.d. d.d. gfedcb gem.secr. Nota voor burgemeester en wethouders Onderwerp Team RE Tweede tranche Subsidieregeling gevelverbetering bedrijfsruimten Boxbergerweg en Brinkgreverweg/Rielerweg 1- Notagegevens Notanummer 795709 Datum

Nadere informatie

Tracébesluit. N50 Ens-Emmeloord. Conventionele Explosieven (CE n) Datum 20 maart 2014

Tracébesluit. N50 Ens-Emmeloord. Conventionele Explosieven (CE n) Datum 20 maart 2014 Tracébesluit N50 Ens-Emmeloord Conventionele Explosieven (CE n) Datum Status definitief Colofon Referentienummer RW1929-28/14-005-909 Uitgegeven door Rijkswaterstaat Midden-Nederland Informatie Telefoon

Nadere informatie

Toelichting Duurzame Inzetbaarheid

Toelichting Duurzame Inzetbaarheid Toelichting Duurzame Inzetbaarheid In deze toelichting leest u meer over de aanvraagprocedure van de ESF-subsidie voor Duurzame Inzetbaarheid. Ook leest u hierin wat wij van u verwachten en wat u van het

Nadere informatie

G. Akkerman-Wielinga Ruimtelijke Ontwikkeling en Economische Zaken

G. Akkerman-Wielinga Ruimtelijke Ontwikkeling en Economische Zaken Gemeente Südwest-Fryslan Raadsvoorstel gemeente Südwest-Fryslan Ons nummer: R14.000175 llllllllilllllilllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll Onderwerp Bestemmingsplan Kilewierwei 1 in Tirns Raadsvergadering

Nadere informatie

Rijkswaterstaat Brede Afspraak Archeologie. Datum 3 juli 2014 Status definitief

Rijkswaterstaat Brede Afspraak Archeologie. Datum 3 juli 2014 Status definitief Rijkswaterstaat Brede Afspraak Archeologie Datum 3 juli 2014 Status definitief Colofon Uitgegeven door Rijkswaterstaat ICG Informatie Contractenbuffet RWS, N.Landsman Telefoon 088 7972502 Email contractenbuffet@rws.nl

Nadere informatie

OVEREENKOMST COMMUNICATIE- OVERLEG- EN BESLUITSTRUCTUUR Dialoogtafel HBH Utrecht GEMEENTE UTRECHT

OVEREENKOMST COMMUNICATIE- OVERLEG- EN BESLUITSTRUCTUUR Dialoogtafel HBH Utrecht GEMEENTE UTRECHT OVEREENKOMST COMMUNICATIE- OVERLEG- EN BESLUITSTRUCTUUR Dialoogtafel HBH Utrecht GEMEENTE UTRECHT Concept 20 augustus 2014 Versie 2 Bestemd voor besprekingsdoeleinden i.h.k.v. de dialoog gerichte aanbesteding

Nadere informatie

Onderwerp : Gemeenschappelijke beleidsvisie externe veiligheid

Onderwerp : Gemeenschappelijke beleidsvisie externe veiligheid Zaaknummer : 155718 Raadsvergaderin : 12 januari 2016 agendapunt : g Commissie : Bestuur en Ruimte Onderwerp : Gemeenschappelijke beleidsvisie externe veiligheid Collegevergadering : 23 november 2015 agendapunt

Nadere informatie

Het indienen van een nieuwe subsidie aanvraag bestaat uit 8 stappen. In stap 1 legt u alle projectgegevens vast. Projectnaam:

Het indienen van een nieuwe subsidie aanvraag bestaat uit 8 stappen. In stap 1 legt u alle projectgegevens vast. Projectnaam: DIT VOORBEELD GEEFT INZICHT IN DE VRAGEN DIE WORDEN OPGENOMEN IN HET AANVRAAGFORMULIER. HET AANVRAAGFORMULIER IS BESCHIKBAAR VAN 15 OKTOBER 9.00 UUR TOT 7 NOVEMBER 17.00 UUR. LET OP: NIET ALLE ONDERSTAANDE

Nadere informatie

BEUNINGEN GEMEENTE. Samenvatting. Besluit om. Inleiding

BEUNINGEN GEMEENTE. Samenvatting. Besluit om. Inleiding GEMEENTE 5* BEUNINGEN Onderwerp Wijziging APV en leges evenementen Raadsvergadering 14 juli 2015 Nummer(agenda) Commissie 1 Fin en AZ Registratienummer BW15.00354 Datum 1 juli 2015 Registratiecode ui in

Nadere informatie

Rijnwaarden llllllllllllllllllilllllllllllllllllli

Rijnwaarden llllllllllllllllllilllllllllllllllllli Aan de leden van de raad. Betreft: Voorstel met toelichting Agendering: 26 mei 2015 GEMEENTE Rijnwaarden llllllllllllllllllilllllllllllllllllli GEMEENTE RUNWAAROEN *0m1MMXIt Ontvangstdatum: 4-6-2015 Behandelend

Nadere informatie

gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders d.d. 4 september 2012;

gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders d.d. 4 september 2012; Download subsidieverordening De Raad van de gemeente Hoorn; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders d.d. 4 september 2012; besluit: De volgende verordening Verordening subsidiëring

Nadere informatie

Voorstel aan de Raad. Datum raadsvergadering / Nummer raadsvoorstel 27 mei 2015 / 63/2015. Fatale termijn: besluitvorming vóór:

Voorstel aan de Raad. Datum raadsvergadering / Nummer raadsvoorstel 27 mei 2015 / 63/2015. Fatale termijn: besluitvorming vóór: Datum raadsvergadering / Nummer raadsvoorstel 27 mei 2015 / 63/2015 Fatale termijn: besluitvorming vóór: Onderwerp Uitvoering Toelage Hulp bij het Huishouden Programma Zorg & Welzijn Portefeuillehouder

Nadere informatie

Reactiedocument Gemeente Noordenveld werkgroep Norgerduinen. Versie 3 september 2013

Reactiedocument Gemeente Noordenveld werkgroep Norgerduinen. Versie 3 september 2013 Reactiedocument Gemeente Noordenveld werkgroep Norgerduinen Versie 3 september 2013 Voorwoord Tijdens de behandeling van het bestemmingsplan Norgerduinen in de raadscommissie van 7 december 2011 is door

Nadere informatie

Beslisdocument college van Peel en Maas

Beslisdocument college van Peel en Maas Beslisdocument college van Peel en Maas Document openbaar: Ja Zaaknummer: 1894/2012/ Documentnummer: 1894/2012/119305 Besluitnummer: 43 7b Onderwerp: project Uniekunst Advies: 1. Maximaal een eenmalig

Nadere informatie

Gemeente Ede. Memo. Behoort bij V.R. 2012/18 Gewijzigd exemplaar

Gemeente Ede. Memo. Behoort bij V.R. 2012/18 Gewijzigd exemplaar Gemeente Ede Behoort bij V.R. 2012/18 Gewijzigd exemplaar Memo Aan : Commissie Beheer Fysieke Omgeving Van : College van burgemeester en wethouders Datum : 17 april 2012 Zaaknummer : 706461 Onderwerp :

Nadere informatie

Nadere subsidieregels "Nul op de Meter 2015"

Nadere subsidieregels Nul op de Meter 2015 Nadere subsidieregels "Nul op de Meter 2015" Besluit van burgemeester en wethouders van Zoetermeer d.d. 10 februari 2015, nr. 2015-000474 tot vaststelling van de nadere subsidieregels Nul op de Meter 2015.

Nadere informatie

Calamiteitenplan jeugdhulp gemeente Coevorden

Calamiteitenplan jeugdhulp gemeente Coevorden Calamiteitenplan jeugdhulp gemeente Coevorden versie 2 dd. 12/12/2014 1. Inleiding Met de transitie jeugdzorg komen calamiteiten rond de hulp en zorg voor de jeugd veel nadrukkelijker op de lokale (politiek

Nadere informatie

Agendapunt: 8 Panel Duidelijk Deurbeleid

Agendapunt: 8 Panel Duidelijk Deurbeleid Agendapunt: 8 Panel Duidelijk Deurbeleid Voor de gemeenteraadsvergadering d.d.: 26 februari 2007 Registratienummer: CS/Kab/2006/287 Portefeuillehouder: Krikke Raadscommissie advies: Veiligheid, Financiën

Nadere informatie

In dit hoofdstuk wordt uiteengezet welke taken en verantwoordelijkheden de verschillende actoren binnen de gemeente Spijkenisse hebben.

In dit hoofdstuk wordt uiteengezet welke taken en verantwoordelijkheden de verschillende actoren binnen de gemeente Spijkenisse hebben. 7 Taken en verantwoordelijkheden In dit hoofdstuk wordt uiteengezet welke taken en verantwoordelijkheden de verschillende actoren binnen de gemeente Spijkenisse hebben. 7.1 Gemeenteraad De Gemeenteraad

Nadere informatie

Onttrekking middelen aan het gemeentefonds voor de organisatie van het referendum van 6 april 2016

Onttrekking middelen aan het gemeentefonds voor de organisatie van het referendum van 6 april 2016 Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Onttrekking middelen aan het gemeentefonds voor de organisatie van het referendum van 6 april Programma Dienstverlening & Burgerzaken Portefeuillehouder H.M.F. Bruls

Nadere informatie

iiiiiiiiioiiiniiiui Registratienummer: 13.0003415

iiiiiiiiioiiiniiiui Registratienummer: 13.0003415 Registratiedatum:24A)972013 iiiiiiiiioiiiniiiui Registratienummer: 13.0003415 Titel/onderwerp: Beslissen over het initiatiefvoorstel 'Verbeteren omgeving Station Veiperpoorť Datum: 23 september 2013 Van:

Nadere informatie