Het Zeeuws Klimaatfonds (Startnotitie)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het Zeeuws Klimaatfonds (Startnotitie)"

Transcriptie

1 Het Zeeuws Klimaatfonds (Startnotitie) Inleiding Het Zeeuws Duurzame Energie- en Klimaatfonds (kortweg: Zeeuws Klimaatfonds) is een nieuw initiatief om een duurzame energiehuishouding en klimaatneutrale bedrijfsvoering bij Zeeuwse bedrijven en instellingen een flinke stap dichter bij te brengen. Het fonds biedt Zeeuwse bedrijven, instellingen en burgers de mogelijkheid voor vrijwillige CO2- compensatie dicht bij huis. Moeilijk vermijdbare CO2-uitstoot wordt door het fonds gecompenseerd via het realiseren en ondersteunen van duurzame energie- en klimaatprojecten in Zeeland. Deelnemers aan het fonds bepalen zelf welke Zeeuwse projecten in aanmerking komen voor financiële steun vanuit het fonds. Het fonds gaat in 2009 van start en staat open voor alle Zeeuwse bedrijven, (overheids)instellingen, organisaties en burgers. Voor het beheer van het fonds wordt een onafhankelijke organisatie (stichting) ingesteld, waarin de belangrijkste stakeholders vertegenwoordigd zijn. Het Duurzame Energie- en Klimaatfonds Zeeland is in eerste aanzet een initiatief van de ZMF, de provincie Zeeland en het bureau AdFair. Andere partners kunnen zich in de initiatieffase aansluiten. Achtergrond klimaatcompensatie In de komende jaren moeten forse stappen gezet worden om onze energiehuishouding verder te verduurzamen en de CO2-uitstoot verder terug te dringen. De doelstelling van de nationale overheid is om de CO2-uitstoot voor 2020 met 20% terug te dringen (ten opzichte van 1990) en het aandeel aan duurzame energiebronnen te verhogen naar 20%. Op langere termijn moet de CO2-emissie nog verder afnemen (met % in 2050). Als strategie om tot een duurzame energiehuishouding voor bedrijven en instellingen te komen is een driestappenplan ontwikkeld. Deze zogenaamde trias energetica is een lijdraad om stap voor stap klimaatneutraal te worden. Stap 1. Beperk de energievraag (bv door isolatie van huizen, licht uit waar dit niet nodig is) Stap 2. Gebruik duurzame energiebronnen (Zon, water, wind, biomassa, geothermisch) Stap 3. Gebruik eindige fossiele energiebronnen zo efficiënt mogelijk (hoog rendement).

2 Omdat de energievraag - ondanks besparingen en efficiënter gebruik - voorlopig fors groter is dan het aanbod van duurzame energie, blijven we nog jaren afhankelijk van fossiele energiebronnen als kolen, olie en gas. Kernenergie wordt in het transitiedenken naar een duurzame energiehuishouding hooguit gezien als een tijdelijk tussenoplossing. Het terugdringen van de CO2-uitstoot die met de inzet fossiele energiebronnen gepaard gaat, vormt voor de komende decennia een enorme uitdaging. Verschillende (deel)oplossingen zijn hiervoor aangedragen. Eén ervan is opslag van CO2 (van nieuw te bouwen kolencentrales) in de bodem (lege gas- en olievelden). Deze techniek verkeert nog in een ontwikkelingsfase en zal voor niet op grote schaal worden toegepast. Klimaatneutraal Een andere optie is om de moeilijk vermijdbare CO2-uitstoot van fossiele bronnen te neutraliseren. Hierbij wordt het effect van de uitgestoten CO2 in de atmosfeer zo veel mogelijk gecompenseerd. Het principe van klimaatneutraal fossiel energiegebruik is dat elke ton uitgestoten CO2 wordt gecompenseerd door het aanplanten van bomen of het investeren in duurzame energiebronnen. Het compenseren van de CO2-uistoot van fossiele brandstoffen is te zien als een vierde extra stap in het stappenplan om als bedrijf, overheid, huishuiden, of instelling volledig klimaatneutraal te worden. Er zijn in Nederland verschillende bedrijven die diensten aanbieden om de CO2-uitstoot te compenseren. De bekendste zijn de Klimaatneutraal Groep en Trees for Travel (voor auto s, vliegreizen, elektriciteit en gasgebruik), Greenchoice (voor elektriciteit en gas), Essent (gas), de Rabobank (creditkaart aankoop consumptiegoederen en diensten) en Visa Greencard (eveneens aankopen). De laatste twee compenseren het indirecte energieverbruik van consumptieve aankopen en afgenomen diensten, de andere richten zich vooral op de compensatie van het directe fossiele energiegebruik bij het reizen en het gas- en elektriciteitgebruik in gebouwen. Die compensatie wordt, afhankelijk van de aanbieder van deze diensten, gecompenseerd via het aanplanten van bomen en bossen en het investeren in duurzame energiebronnen (water, wind, zon en biogas) Naast bedrijven zijn er ook ontwikkelingsorganisaties als ICCO en Hivos die CO2 compensatie aanbieden met een eigen klimaatfonds. De Zeeuwse popgroep Bløf heeft inmiddels een eigen

3 klimaat- en ontwikkelingsfonds (Umojafonds) opgericht waarmee duurzame energie- en waterprojecten in ontwikkelingslanden worden ondersteund. Formele en vrijwillige CO2-compensatie De vrijwillige CO2-compensatie waarvan hier sprake is, staat naast het formele systeem van emissiehandel dat onder het Kyoto protocol is opgezet voor landen en grote bedrijven. Een aantal grote Zeeuwse bedrijven valt onder het regiem van de formele emissiehandel. Bedrijven als DOW, EPZ en Yara kunnen CO2 rechten (CERs) aankopen om te voldoen aan de CO2 reductiedoelstellingen. Het gaat hierbij om de uitstoot van CO2 die bij de productieprocessen en grootschalige energieproductie vrij komt. De vrijwillige CO2-compensatie vindt plaats via projecten die zogenaamde Voluntary Emission Reductions (VER s) opleveren. VERs en CERs CERs zijn Certfied Emission Reductions die gekoppeld zijn aan het Kyoto-protocol en officieel geregistreerd bij de VN-organsaties. In dit kader vindt de verplichte CO2-emissiehandel plaats. Deze credits worden verkocht aan de meest biedende partij. CERs worden vooral gerealiseerd in grootschalige projecten. VERs zijn Voluntary Emission Reductions. Deze zijn ontwikkeld op vrijwillige basis. De standaard is ontwikkeld door ontwikkelingsorganisaties en aanbieders van CO2-compensatiediensten. Meestal leveren ze een ook bijdrage aan ontwikkelingsprocessen. Projecten die VERs opleveren hebben over het algemeen een kleine schaal en hebben direct invloed op hat dagelijks leven van mensen. Vrijwillige CO2-compensatie is een snel groeiend fenomeen en vormt één van de speerpunten in het MVO-beleid van bedrijven en organisaties. Werkingsprincipe CO2-compensatie Het principe van de klimaat- of CO2 compensatie is eenvoudig. Elk bedrijf of organisatie kan aan de hand van een (online) rekenmodule bepalen hoe groot de jaarlijkse CO2-emissie is van het directe energieverbruik. Hierbij wordt gekeken naar het verbruik van gas en elektriciteit en het aantal reizigerskilometers met verschillende vormen van vervoer. Dat levert de basis op voor de berekening van de totale CO2-uitstoot, meestal uitgedrukt in het aantal ton CO2. Deze hoeveelheid CO2 moet vervolgens gecompenseerd worden met compensatieprojecten. Van deze compensatieprojecten wordt eveneens berekend hoeveel ton CO2 ze opnemen (bomen, groeiende biomassa) of vermijden (duurzame energieopwekking). De omvang van totale CO2- emissie van een bedrijf moet overeenkomen met de totaal opgenomen of vermeden uitstoot van CO2 in de compensatieprojecten. Om de compensatieprojecten te kunnen realiseren storten de deelnemende bedrijven en organisaties jaarlijks 7-25 in de verschillende fondsen voor elke ton CO2 die ze willen compenseren.

4 Kosten en prijsniveau CO2-compensatie De vrijwillige compensatie van CO2 via de bestaande aanbieders van CO2 compensatiediensten kost een bedrijf of instelling momenteel 10.- tot 15.- per ton. In de visie van de initiatiefnemers is dat bedrag om twee reden aan de lage kant en zal bij het Zeeuwse fonds ingezet worden op een hoger prijsniveau; per ton CO2 bij de start van het fonds. De aanbiedingsprijs van bestaande compensatiefondsen wordt voor een belangrijk deel bepaald door de relatief lage kostprijs van CO2-compensatie door middel van bosprojecten in ontwikkelingslanden. De kostprijs van CO2 compensatie die gerealiseerd wordt met investeringen in duurzame energiebronnen ligt in de meeste gevallen aanzienlijk hoger. Een te laag prijsniveau van de CO2-compensatie geeft, op de tweede plaats, een verkeerd signaal naar bedrijven en consumenten en vormt onvoldoende prikkel om energie te besparen, te investeren in duurzame energie of het gedrag aan te passen. De maatschappelijke kosten van de CO2-uitstoot moeten veel hoger ingeschat worden dan 10.-tot 15.- per ton CO2*. Bij het in kaart brengen van de gevolgen van de klimaatverandering wordt steeds duidelijker dat de kosten van mitigatie en adaptatie nauwelijks overschat kunnen worden. Voorkomen moet worden dat de externe kosten afgewenteld worden op toekomstige generaties en ontwikkelingslanden die het meest bedreigd worden door zeespiegelstijging en klimaatverruwing. *De maatschappelijke kosten van CO2-emissies zijn niet eenvoudig vast stellen. De effecten verspreiden zich over een lange termijn en mondiale geografische schaal. Bureau CE gaat bij de bepaling externe kosten van nieuwe energiecentrales ( Nieuwe elektriciteitscentrale in Nederland, De vergeten kosten in beeld, april 2007) uit van een schaduwprijs van 19.- per ton CO2, met een forse bandbreedte van 9 tot 50 euro per ton. Eigen Zeeuws Fonds Het aantal aanbieders van CO2-compensatiediensten is in de afgelopen twee jaar snel toegenomen. De realisatie van CO2-compensatieprojecten vindt hierbij hoofdzakelijk plaats in veraf gelegen (ontwikkelings)landen. De herkenbaarheid en betrokkenheid met deze projecten is gering of geheel afwezig. Door een relatief lage prijsstelling van CO2 compensatiediensten ( per ton CO2) wordt tevens een verkeerd signaal afgegeven. De prijs, die bestaande aanbieders voor vrijwillige CO2 compensatie in rekening brengen, vormt onvoldoende prikkel om het fossiele energieverbruik binnen een bedrijf of organisatie te beperken. Het Zeeuwse Klimaatfonds streeft met een hogere prijsstelling een hoger ambitieniveau van vrijwillige CO2 compensatie na. Zeeland heeft door zijn specifieke geografische kenmerken veel te verliezen bij ongecontroleerde klimaatveranderingen en is niet voor niets aangewezen als proeftuin voor een klimaatbestendige inrichting van laag gelegen kustzones. Zeeland wenst hierbij een (internationale) voorbeeldfunctie te vervullen. Daarbij past een ambitieus klimaatfonds. Het Zeeuws Duurzame Energie- en Klimaatfonds heeft als belangrijkste kenmerk dat de fondsen in de provincie Zeeland geïnvesteerd worden. De CO2- compensatie wordt zo veel mogelijk bereikt door het realiseren en ondersteunen van groene en duurzame energieprojecten in Zeeland. De mogelijkheden voor groene compensatie, waarbij gebruik gemaakt wordt van de CO2 opname door bomen en planten (in Zeeland) is een tweede optie die in dit kader nader onderzocht kan

5 worden. Hierbij kan gedacht worden aan het inzetten van biomassa uit de landbouw, maar ook aan snoei- en houtresten en maaisel natuurgebieden, openbaar groen en wegbermen. Zeeuwse projecten Voor het vrijwillig compenseren van de moeilijk vermijdbare CO2-emissie van bedrijven en organisaties die in het fonds deelnemen, kunnen binnen de grenzen van de provincie Zeeland projecten opgezet en ondersteund worden die CO2 uit de atmosfeer opnemen (biomassa) of energie produceren waarbij geen CO2 vrijkomt (duurzame bronnen). Daarnaast kan tevens gekozen worden voor projecten die een aanzienlijke besparing opleveren in het gebruik van fossiele brandstoffen, waarbij de CO2-emmissie sterk wordt teruggedrongen. Bij de duurzame energieprojecten gaat het in eerste aanzet om projecten met zonne- en windenergie en waterkracht (getijden en golfenergie). Voor de toepassing van zonne-energie (PV) is er een groot onbenut potentieel. Voor windenergie kan vooral gekeken worden naar de mogelijkheden van kleine windturbines, van het schaalniveau dat momenteel op het proefveld in Schoondijke wordt uitgetest. Voorbeelden van projecten zijn- om de gedachten te bepalen -: Zon op School. In het kader van het project Zon op School zijn in de periode basisscholen in Zeeland voorzien van een set van vier zonnepanelen. Dit project is verder op te schalen met meer scholen en meer panelen per school. (tot 250 basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs) Strandpaviljoens. Zeeland kent een aantal standpaviljoens aan de kust. In het kader van een nog op te zetten project kan de energievoorziening van deze paviljoens zo veel mogelijk op duurzame leest worden geschoeid door gebruik te maken van een combinatie van PV, warmteopslag en windenergie. Kleine windturbines. Na afronding van de proeven met kleine turbines zullen ondernemers belangstelling tonen voor de best functionerende en renderende kleine windmolens. Vanuit het fonds zou de aanschaf van deze windturbines in de pionierfase ondersteund kunnen worden. Led verlichting. In de openbare ruimte bieden nieuwe vormen van verlichting met led lampen een aanzienlijke besparing op. Ondernemers en (overheids)instellingen kunnen ook zelf met projectvoorstellen komen en een beroep doen op het fonds. Voor de beoordeling en toewijzing van de middelen uit het fonds moet een beoordelingskader ontwikkeld worden. Groene compensatieprojecten Voor de ontwikkeling van groene compensatieprojecten met biomassa is meer onderzoek nodig. Het klimaatbos op de kop van Schouwen is het eerste voorbeeld van een groene compensatie, waarbij de CO2 credits (door Delta) ingezet worden voor de leverantie van groen gas. Langs Zeeuwse wegen en allerlei infrastructurele werken ligt grond braak die mogelijk gebruikt kan worden voor snelgroeiend hout, dat geoogst kan worden als energiegewas. Snelgroeiend hout of andere energiegewassen bieden kansen voor een duurzaam beheer van akkerranden in de landbouw. Een ander spoor, dat nader onderzocht kan worden, is de inzet van biomassa die vrijkomt bij het beheer van natuurterreinen en groenvoorzieningen. Jaarlijks voeren beheersorganisaties, gemeenten, waterschappen en provincie vele tonnen snoeihout (al dan niet versnipperd) en maaisel af. Dit materiaal wordt nu als een afvalstroom gezien en vormt nu een kostenpost voor de betrokken

6 beheerders. Onderzoek kan uitwijzen of het haalbaar is dat om een gezamenlijke infrastructuur op te zetten voor het verzamelen van deze biomassastromen en het geschikt maken daarvan als energiegewas. Deze biomassastromen kunnen ingezet worden als bijstook product in bestaande kolencentrale. Een interessantere optie is wellicht een nieuw te bouwen kleinere biomassacentrale. Dergelijke relatief kleine centrales worden in houtrijke landen op lokale schaal gevoed en beheerd. Ook in Nederland zijn hiervan voorbeelden van en lopen er nieuwe initiatieven. In een volgende fase kan deze biomassa de grondstof vormen voor de tweede generatie biobrandstoffen. Het ontwikkelen en opzetten van infrastructuur voor de verzameling van biomassa kan in dit perspectief belangrijk zijn. In het onderzoek naar de mogelijkheden voor groene compensatieprojecten moet de agrarische sector worden betrokken en meegenomen. In ieder geval levert ook de Zeeuwse landbouw gewasresten en productresiduen die een aanzienlijke biomassawaarde vertegenwoordigen. Organisatorische opzet en beheer van het fonds Voor de organisatorische opzet van het fonds wordt de volgende constructie voorgesteld. Het fonds krijgt de vorm van een stichting. In het stichtingsbestuur zijn de belangrijkste stakeholdersgroepen vertegenwoordigd. Voor de beoordeling van de projecten en het formuleren van voorstellen aan het bestuur wordt een (technische) beoordelingscommissie samengesteld Het bestuur en de beoordelingscommissie worden ondersteund door een uitvoerend bureau. (AdFair) Alle deelnemers aan het fonds krijgen inspraak bij keuze van de projecten die bijdragen uit het fonds ontvangen. De voorstellen van de beoordelingscommissie worden (jaarlijks) ter goedkeuring/instemming voorgelegd aan het deelnemersberaad. Het beheerskosten van het fonds moeten bij voorkeur, en zeker in de startfase, zo min mogelijk ten laste komen van de middelen die in het fonds worden. In de startfase zal hiervoor een beroep gedaan worden op subsidies. Werving en communicatie Voor de werving van deelnemers en de communicatie over het fonds wordt een communicatieplan opgesteld. Om het fonds een duidelijk gezicht te geven in de provincie is een goede communicatie belangrijk. Deelnemers kunnen zelf duidelijk uiting kunnen geven aan hun deelname aan het fonds en hun steun aan de projecten die met fondsmiddelen gerealiseerd worden. Belangrijke elementen in de communicatie zijn het in beeld brengen van alle deelnemers en alle projecten. Een eigen website lijkt hiervoor het meest aangewezen communicatiemiddel. Relatie met het Umoja Klimaat- en Ontwikkelingsfonds Inmiddels is op initiatief van Bløf een CO2-compensatiefonds opgericht. Voor dit fonds is een aparte stichting ingesteld. Het doel van het umojafonds is het ondersteunen van duurzame energie- en waterprojecten in ontwikkelingslanden. Het fonds wordt gevoed door vrijwillige CO2-compensatiegelden van alle concerten van de band. Het

7 fonds staat ook open voor andere deelnemers. Bløf mikt hierbij op bedrijven en evenementen in heel Nederland. Voorgesteld wordt de beide fondsen aan elkaar te koppelen. Door samenwerking wordt het mogelijk om projecten in zowel in Zeeland als in ontwikkelingslanden te ondersteunen vanuit beide fondsen. Vanzelfsprekend alleen met instemming met de besturen van beide fondsen Contact: Ad Phernambucq Oud Ovezandseweg 2a, 4441 TG Ovezande T / E. / I.

8 Bijlage 1. Twee voorbeelden van energieverbruik en CO2 emissie. Een gemiddeld huishouden In de onderstaande tabel is het energieverbruik en de CO2 uitstoot uitgewerkt voor een gemiddeld Nederlands huishouden, waarbij de compensatie tot stand komt met zonnepanelen of met bomen. CO2-equivalenten direct energieverbruik, voor gemiddeld huishouden (2,3 personen) Bron van energiegebruik Verbruik per jaar CO2-uitstoot per jaar (in CO2-ton) Zonnepaneel jaren Boomgroei- jaren Aardgasverbruik 1652 m3 2, Elektriciteitsverbruik 3402 kwh 2, Auto km 3, Vliegreizen 1300 km x 2,3 personen 0, Openbaar Vervoer 894 km trein en 409 km bus, tram, metro x 2,3 personen 0,2 2 7 Totaal Bron: Milieucentraal Een gemiddelde Zeeuwse gemeente ( inwoners) Het energieverbruik van een Zeeuwse gemeente van gemiddelde omvang bedraagt ongeveer tot aardgas voor ruimteverwarming en rond kwh aan elektriciteit. Hierbij gaat het niet alleen om het verbruik van het gemeentehuis, maar voor alle voorzieningen waarvoor de gemeente de energierekening betaalt. Hieronder vallen bv openbare verlichting, pompen voor riolering en dergelijke. De CO2 emissie bedraagt bij deze gebruikscijfers rond ton. Dit geldt indien er sprake is van afname van energie van fossiele bronnen. Bij afname van groene stroom of groen gas ligt de CO2 uitstoot vanzelfsprekend een stuk lager. Door afname van deze energieproducten hoeft een gemeente veel minder CO2 te compenseren. De uitstoot van CO2 altgevolg van personen- en goederenvervoer is in dit voorbeeld niet meegenomen.

Workshop J De kracht van een klimaatfonds. 05 april 2011

Workshop J De kracht van een klimaatfonds. 05 april 2011 Workshop J De kracht van een klimaatfonds 05 april 2011 Presentatie Ad Phernambucq Zeeuws Klimaatfonds: Klimaatneutraal met Zeeuwse Projecten Nationaal Energie- en klimaatbeleid Doelstelling: Duurzame

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

INTENTIEVERKLARING BETER ZICHT OP KLIMAATCOMPENSATIE

INTENTIEVERKLARING BETER ZICHT OP KLIMAATCOMPENSATIE INTENTIEVERKLARING BETER ZICHT OP KLIMAATCOMPENSATIE KLIMAATCOMPENSATIE In de afgelopen jaren heeft het fenomeen klimaatcompensatie een vaste positie verworven in de strijd tegen klimaatverandering ten

Nadere informatie

Klimaatcompensatie investeren in een schone toekomst

Klimaatcompensatie investeren in een schone toekomst Klimaatcompensatie investeren in een schone toekomst Van warme douche, autorit en vliegvakantie tot het verwarmen van ons huis: alles wat we in ons dagelijks leven doen, leidt tot uitstoot van broeikasgassen.

Nadere informatie

DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015

DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015 DE OPMAAK VAN EEN SEAP VOOR DE GEMEENTE KLUISBERGEN KLIMAATTEAM 1 12.10.2015 Agenda Welkom door de Schepen Lode Dekimpe Inleiding SEAP door Kim Rienckens (provincie Oost-Vlaanderen) Nulmeting en uitdagingen

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

Biomassa: brood of brandstof?

Biomassa: brood of brandstof? RUG3 Biomassa: brood of brandstof? Centrum voor Energie en Milieukunde dr ir Sanderine Nonhebel Dia 1 RUG3 To set the date: * >Insert >Date and Time * At Fixed: fill the date in format mm-dd-yy * >Apply

Nadere informatie

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst.

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Duurzame biomassa Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Nuon Postbus 4190 9 DC Amsterdam, NL Spaklerweg 0 1096 BA Amsterdam, NL Tel: 0900-0808 www.nuon.nl Oktober 01 Het groene alternatief Biomassa

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort Historisch perspectief 1945-1970 Keerpunten in de jaren 70 oliecrisis en milieu Tsjernobyl (1986) ramp door menselijke fouten Kyoto protocol (1997) (CO 2 en global warming problematiek) Start alternatieven

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

Rendementen en CO -emissie van elektriciteitsproductie in Nederland, update 2012

Rendementen en CO -emissie van elektriciteitsproductie in Nederland, update 2012 Webartikel 2014 Rendementen en CO -emissie van 2 elektriciteitsproductie in Nederland, update 2012 Reinoud Segers 31-03-2014 gepubliceerd op cbs.nl CBS Rendementen en CO2-emissie elektriciteitsproductie

Nadere informatie

Workshop Groene Euro s Scoren. welkom

Workshop Groene Euro s Scoren. welkom Workshop Groene Euro s Scoren welkom Workshop Groene Euro s Scoren Workshop Groene Euro s Scoren - 2 & 3 december 2014 - Welkom en toelichting - Trias Energetica: van inzicht naar aanpak - Project Energieke

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede Wijk bij Duurstede, 16 september 2013 Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo Van: Wethouder Robbert Peek Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede behandeld door Jelger Takken toestelnummer 609 bijlagen

Nadere informatie

Arnold Maassen Holding BV. Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2015

Arnold Maassen Holding BV. Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2015 Arnold Maassen Holding BV Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2015 G.R.M. Maassen 2-9-2015 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Scope 1 en 2... 3 2.1 Voortgang in relatie tot reductiedoelstellingen....

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is.

Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Energieverbruik binnen de voedingen drankensector. Waarom inzicht in de energieketen noodzakelijk is. Deze whitepaper licht toe waarom het voor organisaties binnen de belangrijk is om inzicht te hebben

Nadere informatie

1. INLEIDING 2. CARBON FOOTPRINT

1. INLEIDING 2. CARBON FOOTPRINT 1. INLEIDING Binnen Van der Ende Beheermaatschappij B.V. staat zowel interne als externe duurzaamheid hoog op de agenda. Interne duurzaamheid richt zich met name op het eigen huisvestingsbeleid, de bedrijfsprocessen

Nadere informatie

Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013

Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013 Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013 Inhoud 1 Aanleiding 1 2 Werkwijze 2 2.1. Bronnen 2 2.2. Kentallen 2 3 CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie 3 4 Ontwikkeling 5 5

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2013

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2013 Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2013 CO 2 Prestatieladder - Niveau 3 Datum: 1 november 2013 Versie: 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Basisgegevens... 2 2.1 Beschrijving van de organisatie...

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014 Voortgangsrapportage CO 2 reductie 1 e helft 2014 CO 2 Prestatieladder - Niveau 3 Datum: 1 november 2014 Versie: 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Basisgegevens... 2 2.1 Beschrijving van de organisatie...

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Klimaatneutraal worden doe je zo!

Klimaatneutraal worden doe je zo! Klimaatneutraal worden doe je zo! Realiseren van klimaatneutrale ambities; een handreiking voor gemeenten en bedrijven Stichting Stimular Stichting Natuur en Milieu CE Delft November 2009 1 Inleiding Om

Nadere informatie

Klimaatneutraal worden doe je zo! Realiseren van klimaatneutrale ambities; een handreiking voor gemeenten en bedrijven

Klimaatneutraal worden doe je zo! Realiseren van klimaatneutrale ambities; een handreiking voor gemeenten en bedrijven Klimaatneutraal worden doe je zo! Realiseren van klimaatneutrale ambities; een handreiking voor gemeenten en bedrijven November 2009 Colofon Deze handreiking is opgesteld door Stichting Stimular, CE Delft

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Gas. Versie 8 april 2015

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Gas. Versie 8 april 2015 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Gas 1. Scope/afbakening De productgroep Gas omvat alle gas die van het openbare gasnet en via transport over de weg betrokken wordt door

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010 Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen Energiemonitor 2010 Index 1. Inleiding 2. Populariteit energievormen 3. Bouwen tweede kerncentrale 4. Uitbreiding

Nadere informatie

Energie nulmeting. Regio Amstelland-Meerlanden. Bosch & Van Rijn Consultants in renewable energy & planning. Twynstra Gudde Adviseurs en Managers

Energie nulmeting. Regio Amstelland-Meerlanden. Bosch & Van Rijn Consultants in renewable energy & planning. Twynstra Gudde Adviseurs en Managers Energie nulmeting Regio Amstelland-Meerlanden Concept 22 oktober 2008 Opdrachtgever: Twynstra Gudde Adviseurs en Managers Opgesteld door: Bosch & Van Rijn Drs. G. Bosch Ing. J. Dooper Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

Duurzame energie voor alle Lennikenaren! (Bruno Moens, LENNIK² - NVA-Lennik)

Duurzame energie voor alle Lennikenaren! (Bruno Moens, LENNIK² - NVA-Lennik) Duurzame energie voor alle Lennikenaren! (Bruno Moens, LENNIK² - NVA-Lennik) Duurzame energie is broodnodig: eerst besparen en dan zelf energie opwekken met de bronnen uit onze onmiddellijke omgeving.

Nadere informatie

CARBON FOOTPRINT 2015 Hogeschool Utrecht 3 MAART 2016

CARBON FOOTPRINT 2015 Hogeschool Utrecht 3 MAART 2016 Hogeschool Utrecht 3 MAART 2016 Contactpersonen IR. B. (BAȘAK) KARABULUT Adviseur T +31 (0)88 4261 322 M +31 (0)6 312 02492 E basak.karabulut@arcadis.com Arcadis Nederland B.V. Postbus 4205 3006 AE Rotterdam

Nadere informatie

Arnold Maassen Holding BV. Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2014

Arnold Maassen Holding BV. Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2014 Arnold Maassen Holding BV Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2014 G.R.M. Maassen 24-10-2014 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Scope 1 en 2... 3 2.1 Voortgang in relatie tot reductiedoelstellingen....

Nadere informatie

Milieujaarverslag Adviesbureau SAM b.v.

Milieujaarverslag Adviesbureau SAM b.v. Milieujaarverslag Adviesbureau SAM b.v. 2010 ALGE/0042/JS/MV 1 september 2011. 1 1. Inleiding Voor u ligt het milieujaarverslag van Adviesbureau SAM Dit jaarverslag beschrijft de milieugevolgen van ons

Nadere informatie

Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot

Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot CE4 N35N 13.5.29 Samenvatting Drie scenario s om de hoeveelheid CO 2 te berekenen, die niet uitgestoten wordt als er energie bespaard wordt

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 2013

Voortgangsrapportage CO 2 reductie 2013 Voortgangsrapportage CO 2 reductie 2013 CO 2 Prestatieladder - Niveau 3 Datum: 17 maart 2014 Versie: 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 2. Basisgegevens... 2 2.1 Beschrijving van de organisatie... 2 2.2

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Gas. Versie 26 januari 2016

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Gas. Versie 26 januari 2016 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Gas 1. Scope/afbakening De productgroep Gas omvat alle gas die van het openbare gasnet en via transport over de weg betrokken wordt door

Nadere informatie

Klimaatakkoord Rijk en UvW

Klimaatakkoord Rijk en UvW Klimaatakkoord Rijk en UvW Politieke en beleidsmatige context (klimaatbeleid) Rafaël Lazaroms 25 mei 2010 1 Inhoud presentatie Voorstellen Internationaal en nationaal klimaatbeleid Positie waterschappen

Nadere informatie

Factsheet: Dong Energy

Factsheet: Dong Energy Factsheet: Dong Energy Holding/bestuurder Type bedrijf Actief in Markt Bedrijfsprofiel Dong Energy Producent/leverancier elektriciteit (en aardgas) Europa Consumenten/zakelijk - Omzet 900 miljoen (NL)/9

Nadere informatie

CARBON FOOTPRINT 2014

CARBON FOOTPRINT 2014 CARBON FOOTPRINT 2014 HOGESCHOOL UTRECHT 16 april 2015 078353524:A - Definitief C05013.000012.0500 Inhoud 1 Uitgangspunten... 3 1.1 Boundaries... 3 1.2 Scope definitie... 3 1.3 Gehanteerde uitgangspunten...

Nadere informatie

de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening

de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening de 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening De 6 belangrijkste misvattingen op de weg naar een 100% duurzame energievoorziening BEKENDHEID EUROPESE ENERGIEDOELSTELLINGEN

Nadere informatie

Overleven met energie

Overleven met energie Overleven met energie Jo Hermans Universiteit Leiden Nationaal Congres Energie & Ruimte, TU Delft, 22 september 2011 Overleven met energie Een blijma in 5 bedrijven 1. Meest onderschatte wet 2. Meest onderschatte

Nadere informatie

Tijdelijke duurzame energie

Tijdelijke duurzame energie Tijdelijke duurzame energie Tijdelijk Uitgewerkte businesscases voor windenergie, zonne-energie en biomassa Anders Bestemmen Tijdelijke duurzame energie Inleiding In het Corporate Innovatieprogramma van

Nadere informatie

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013 Lijst Lammers Papendrecht 21 januari 2013 Aan de voorzitter van de gemeenteraad van de gemeente Papendrecht, de heer C.J.M. de Bruin Markt 22 3351 PB Papendrecht Betreft: gemeente Papendrecht aansluiten

Nadere informatie

Les Biomassa. Werkblad

Les Biomassa. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Biomassa Werkblad Les Biomassa Werkblad Niet windenergie, niet zonne-energie maar biomassa is de belangrijkste bron van hernieuwbare energie in Nederland. Meer dan 50%

Nadere informatie

Inhoud. Pagina 2 van 7

Inhoud. Pagina 2 van 7 Energie Audit 2014 Inhoud 1. Introductie... 3 2. Doelstelling... 3 3. Energie-aspecten... 3 Uitstoot door procesemissies... 3 Uitstoot door fabriek installaties... 3 Uitstoot vanuit de kantoorpanden...

Nadere informatie

1. Ecologische voetafdruk

1. Ecologische voetafdruk 2 VW0 THEMA 7 MENS EN MILIEU EXTRA OPDRACHTEN 1. Ecologische voetafdruk In de basisstoffen heb je geleerd dat we voedsel, zuurstof, water, energie en grondstoffen uit ons milieu halen. Ook gebruiken we

Nadere informatie

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas?

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Lijst Lammers KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013 Persbericht Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Fractie Lijst Lammers pleit voor de Zonatlas in Papendrecht en vraagt

Nadere informatie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie Duorsume enerzjy yn Fryslân Energiegebruik en productie van duurzame energie 1 15 11 oktober 1 Inhoud Management Essay...3 1 Management Essay De conclusies op één A4 De provincie Fryslân heeft hoge ambities

Nadere informatie

Windturbines: Dweilen met de kraan open op kosten van de burger!

Windturbines: Dweilen met de kraan open op kosten van de burger! Windturbines: Dweilen met de kraan open op kosten van de burger! Windturbines en economie Burgers en bedrijven dragen jaarlijks via belas/ngen en heffingen 7,5 miljard bij aan fossiele- en 1,4 miljard

Nadere informatie

Lokale energiecoöperatie

Lokale energiecoöperatie Lokale energiecoöperatie Stuwende kracht achter de de duurzame energietransitie van onderaf 1 Inhoud I. Visie II. De Energie Coöperatie III. Eemflow Energie VOF 2 Van Klimaat beleid naar Energie transitie

Nadere informatie

Evaluatie Uitvoeringsprogramma 2009-2012 versie: 29-jan Doelen Doelstelling bereikt? reductie

Evaluatie Uitvoeringsprogramma 2009-2012 versie: 29-jan Doelen Doelstelling bereikt? reductie Evaluatie Uitvoeringsprogramma 2009-2012 versie: 29-jan Doelen Doelstelling bereikt? reductie Project Doelstelling wel deels niet anders ingevuld CO2- uitstoot verlaging woon- /bdrf.lasten creatie nieuw

Nadere informatie

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen MILIEUBAROMETER: INDICATORENFICHE ENERGIE 1/2 Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 Milieubarometer: Energieverbruik gemeentelijke gebouwen Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Energieverbruik gemeentelijke

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie

Alternatieve energiebronnen

Alternatieve energiebronnen Alternatieve energiebronnen energie01 (1 min, 5 sec) energiebronnen01 (2 min, 12 sec) Windenergie Windmolens werden vroeger gebruikt om water te pompen of koren te malen. In het jaar 650 gebruikte de mensen

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18 1 Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18 Voor raadsvergadering d.d.: 19-03-2013 Agendapunt: 06 Onderwerp:

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

Energievoorziening 2015-2050: Publieksonderzoek Burgerprofielen CO 2 -reducerende opties

Energievoorziening 2015-2050: Publieksonderzoek Burgerprofielen CO 2 -reducerende opties Energievoorziening 2015-2050: Publieksonderzoek Burgerprofielen CO 2 -reducerende opties BIJLAGE BIJ RAPPORT Energievoorziening 2015-2050: publieksonderzoek naar draagvlak voor verduurzaming van energie

Nadere informatie

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Maart 2013 2 Samenvatting In deze monitor staat de CO2-uitstoot beschreven in de gemeente s-hertogenbosch. Een gebruikelijke manier om de

Nadere informatie

Emissies, emissierechten, hernieuwbare bronnen en vermeden emissies

Emissies, emissierechten, hernieuwbare bronnen en vermeden emissies Emissies, emissierechten, hernieuwbare bronnen en vermeden emissies Door Harry Kloosterman en Joop Boesjes (Stichting E.I.C.) Deel 1 (Basis informatie) Emissies: Nederland heeft als lidstaat van de Europese

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

1 van 12. Periode: 1 januari t/m 31 december 2012

1 van 12. Periode: 1 januari t/m 31 december 2012 1 van 12 Periodieke rapportage: Rapportage 2012 en reductiedoelstellingen 2013 en 2014 Periode: 1 januari t/m 31 december 2012 2 van 12 Inhoudsopgave Naam 7.3 ISO 14064-1 Periodieke rapportage Inleiding

Nadere informatie

KLIMAATTRANSPARANTIE

KLIMAATTRANSPARANTIE KLIMAATTRANSPARANTIE GEBOUWEN CO 2 Footprint Rapportage Volledig 2011 ACO BV Doetichem Werkmaatschappij Versie 1.0 19-04-2012 INLEIDING Carbon Footprint staat synoniem voor CO 2 -voetafdruk of CO 2 -emissie

Nadere informatie

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad

Werkblad huismodule. Quintel Intelligence. Antwoordblad Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. Dashboard onderdelen CO₂ uitstoot (ton per

Nadere informatie

Rapport. Klimaatvoetafdruk 2010 van Van Vessem & Le Patichou. (openbare versie)

Rapport. Klimaatvoetafdruk 2010 van Van Vessem & Le Patichou. (openbare versie) Rapport Klimaatvoetafdruk 21 van Van Vessem & Le Patichou (openbare versie) Auteur: drs. Han van Kleef Datum: 4 april 211 Document: 2724RAPP1144 Rapport Klimaatvoetafdruk 21 Van Vessem & Le Patichou 1.

Nadere informatie

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling Op de internationale milieuconferentie in december 2015 in Parijs is door de deelnemende landen afgesproken, dat de uitstoot van broeikasgassen

Nadere informatie

Carbon Footprint Welling Bouw Vastgoed

Carbon Footprint Welling Bouw Vastgoed Carbon Footprint Welling Bouw Vastgoed Dit document bevat de uitgewerkte actuele emissie-inventaris van Welling Bouw Vastgoed Rapportage 1 e halfjaar 2010 (januari juli 2010) Opgesteld door: TL Gecontroleerd

Nadere informatie

Total Zero Antwoorden op uw vragen

Total Zero Antwoorden op uw vragen Wat is Total Zero? DPD Pakketservice heeft toegezegd om vanaf juli 2012 in zijn zes belangrijkste markten volledig CO 2 -neutraal te werken: dit nieuwe initiatief draagt de naam Total Zero. Als eerste

Nadere informatie

Achtergrondinformatie The Bet

Achtergrondinformatie The Bet Achtergrondinformatie The Bet Wedden dat het ons lukt in 2 maanden 8 % CO 2 te besparen! In 1997 spraken bijna alle landen in het Japanse Kyoto af hoeveel CO 2 zij moesten besparen om het broeikaseffect

Nadere informatie

Carbon footprint 2013

Carbon footprint 2013 PAGINA i van 13 Carbon footprint 2013 Opdrachtgever: Stuurgroep MVO Besteknummer: - Projectnummer: 511133 Documentnummer: 511133_Rapportage_Carbon_footprint_2013_2.0 Versie: 2.0 Status: Def Uitgegeven

Nadere informatie

3.D.1 Actieve deelname initiatief. Hollandridderkerk en SecuredDocuments

3.D.1 Actieve deelname initiatief. Hollandridderkerk en SecuredDocuments 3.D.1 Actieve deelname initiatief ten behoeve van de CO2-Prestatieladder Hollandridderkerk en SecuredDocuments Documentnummer NLCO2NTRL04 Opgesteld door: M. Waarts KAM-coördinator Versienummer 14.01 Geverifieerd

Nadere informatie

Carbon footprint 2011

Carbon footprint 2011 PAGINA i van 12 Carbon footprint 2011 Opdrachtgever: Stuurgroep MVO Besteknummer: - Projectnummer: 511133 Documentnummer: 511133_Rapportage_Carbon_footprint_2011_1.2 Versie: 1.2 Status: Definitief Uitgegeven

Nadere informatie

April 2014. Footprint

April 2014. Footprint April 2014 Footprint Emissie-inventaris 2015 Footprint Emissie-inventaris 2015 Maart 2016 Dit document is opgesteld volgens de NEN-ISO 14064-1 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 4 2 Bedrijfsbeschrijving... 5

Nadere informatie

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad Gemeente Langedijk Raadsvergadering : 22 januari 2013 Agendanummer : 15 Portefeuillehouder Afdeling Opsteller : H.J.M. Schrijver : Beleid en Projecten : Schutten Voorstel aan de raad Onderwerp : Nota Langedijk

Nadere informatie

Wat is CO 2? Waarom CO 2? Waarom Milieubarometer i.p.v. CO 2? Waarom CO 2 -footprint? Inhoud. Cursus CO 2 -footprint

Wat is CO 2? Waarom CO 2? Waarom Milieubarometer i.p.v. CO 2? Waarom CO 2 -footprint? Inhoud. Cursus CO 2 -footprint Inhoud Cursus CO 2 -footprint Hoe maak je de footprint en wat heb je eraan? 27 mei 2013 Voor de Werkgroep Monitoren van MPZ Wat is CO 2 en waarom hebben we het daar over? CO 2 -footprint t.o.v. Milieubarometer

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

1. INLEIDING 2. CARBON FOOTPRINT

1. INLEIDING 2. CARBON FOOTPRINT 1. INLEIDING Binnen Van der Ende Beheermaatschappij B.V. staat zowel interne als externe duurzaamheid hoog op de agenda. Interne duurzaamheid richt zich met name op het eigen huisvestingsbeleid, de bedrijfsprocessen

Nadere informatie

Alternatieve energieopwekking

Alternatieve energieopwekking Alternatieve energieopwekking Energie wordt al tientallen jaren opgewekt met een paar energiebronnen: Kolen Gas Olie Kernenergie De eerste drie vallen onder de fossiele brandstoffen. Fossiele brandstoffen

Nadere informatie

Groene energie? Vergroenen met GvO s of Carbon Credits?

Groene energie? Vergroenen met GvO s of Carbon Credits? Groene energie? Vergroenen met GvO s of Carbon Credits? Een organisatie die MVO hoog ik het vaandel heeft, people planet en profit dus, wil groene stroom. En het kan vaak al voor de prijs van grijze stroom,

Nadere informatie

Carbon Footprint Welling Bouw Vastgoed

Carbon Footprint Welling Bouw Vastgoed Carbon Footprint Welling Bouw Vastgoed Dit document bevat de uitgewerkte actuele emissie inventaris van Welling Bouw Vastgoed Rapportage januari december 2009 (referentiejaar) Opgesteld door: Wouter van

Nadere informatie

Energievisie Borne 22 september 2011. Michel Leermakers Linda Rutgers Twence. Co Kuip HVC. www.twence.nl

Energievisie Borne 22 september 2011. Michel Leermakers Linda Rutgers Twence. Co Kuip HVC. www.twence.nl Energievisie Borne 22 september 2011 Michel Leermakers Linda Rutgers Twence Co Kuip HVC Inhoud van vanochtend Gemeente Borne Visie Twence Werkwijze Energievisie Resultaten Huidige energieconsumptie Bronpotentieel

Nadere informatie

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden

Energie. 1 Conclusies. Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden Energie Energiebesparing en duurzame energie in de Drechtsteden De gemeenten in de regio Drechtsteden werken samen aan klimaat- en energiebeleid. Ingezet wordt op energiebesparing en toename van gebruik

Nadere informatie

Inplanting van windmolens Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning vzw

Inplanting van windmolens Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning vzw Inplanting van windmolens Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning vzw Energie in België EHA! 8 mei 2008 Nieuwerkerken 25 oktober 2007 Dirk Knapen Projectmedewerker energie en klimaat Inplanting van

Nadere informatie

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Nederland is verslaafd aan fossiele energie, zeker in vergelijking met landen om ons heen, vertelt Paul Korting, directeur van ECN. Er zijn genoeg scenario

Nadere informatie

1 van 13. Periode: 1 juli t/m 31 december 2013

1 van 13. Periode: 1 juli t/m 31 december 2013 1 van 13 Periodieke rapportage: H2 2013 Periode: 1 juli t/m 31 december 2013 2 van 13 Inhoud Naam 7.3 ISO 14064-1 Periodieke rapportage Inleiding p 1 Basisgegevens Beschrijving van de organisatie a 2.1

Nadere informatie

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8 Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW Groep 6, 7, 8 Eindhoven, 8 september 2011 In het kort In deze lesbrief vind je een aantal uitgewerkte lessen waarvan je er één of meerdere kunt uitvoeren.

Nadere informatie

Carbon Footprint Beheer Familie van Ooijen BV Rapportage januari december 2009 (referentiejaar)

Carbon Footprint Beheer Familie van Ooijen BV Rapportage januari december 2009 (referentiejaar) Carbon Footprint Beheer Familie van Ooijen BV Rapportage januari december 2009 (referentiejaar) Dit document bevat: - De uitgewerkte actuele emissie inventaris 2009 o de analyse van de emissie inventaris

Nadere informatie

CO 2 -update H1 2014. versie 2, 16 maart 2015

CO 2 -update H1 2014. versie 2, 16 maart 2015 CO 2 -update H1 2014 versie 2, 16 maart 2015 INLEIDING De belangrijkste milieu-impact van Beelen is haar CO 2 -uitstoot. Daarom hebben wij reeds in 2011 reductiedoelstellingen voor onze CO 2 -uitstoot

Nadere informatie

FOSSIELE BRANDSTOFFEN

FOSSIELE BRANDSTOFFEN FOSSIELE BRANDSTOFFEN De toekomst van fossiele energiebronnen W.J. Lenstra Inleiding Fossiele energiebronnen hebben sinds het begin van de industriele revolutie een doorslaggevende rol gespeeld in onze

Nadere informatie

CO 2 -scan Koggenland

CO 2 -scan Koggenland CO 2 -scan Koggenland Verkenning van de nulsituatie en mogelijkheden voor CO 2 -reductie Datum: 13 maart 2009 Projectnummer: 9944 Status: Definitief Opdrachtgever: Uitgevoerd door: Provincie Noord Holland

Nadere informatie

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE o o o o Portaal (6x) Bo-Ex Stanleylaan Bo-Ex Livingstonelaan Isolatie Geen Wel Wel Glas enkel Dubbel Dubbel

Nadere informatie

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland.

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland. Uitnodiging Energiek Gelderland Gelders debat 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen www.gelderland.nl/geldersdebat Provinciale Staten van Gelderland gaan graag met u in

Nadere informatie

Hesselink Koffie. Opgemaakt door Daniëlle de Bruin. Periode: 1 januari t/m 31 december 2014. 1 van 10. Datum: 15 december 2014

Hesselink Koffie. Opgemaakt door Daniëlle de Bruin. Periode: 1 januari t/m 31 december 2014. 1 van 10. Datum: 15 december 2014 1 van 10 Rapportage CO -voetafdruk Opgemaakt door Daniëlle de Bruin Hesselink Koffie Periode: 1 januari t/m 31 december 014 Datum: 15 december 014 Climate Neutral Group BV Donkerstraat 19a 3511 KB Utrecht

Nadere informatie

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers

Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Wat kunnen we in Pijnacker-Nootdorp doen tegen klimaatverandering? Richard Smokers Hoeveel CO 2 -reductie is nodig? doel nieuwe kabinet: in 2020 30% minder CO 2 -uitstoot dan in 1990 UN-IPCC: stabilisatie

Nadere informatie

Legrand Nederland B.V.

Legrand Nederland B.V. 1 van 10 Rapportage CO -voetafdruk Opgemaakt door Marieke Megens Legrand Nederland B.V. Periode: 1 januari t/m 31 december 013 Datum: 14 maart 014 Climate Neutral Group BV Donkerstraat 19a 3511 KB Utrecht

Nadere informatie