Zuinig met energie. Inwoners van Soest aan de slag met energiebesparing. Projectvoorstel van Energie Actief Soest aan de gemeente Soest

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zuinig met energie. Inwoners van Soest aan de slag met energiebesparing. Projectvoorstel van Energie Actief Soest aan de gemeente Soest"

Transcriptie

1 Zuinig met energie Inwoners van Soest aan de slag met energiebesparing Projectvoorstel van Energie Actief Soest aan de gemeente Soest Oktober 2014

2 INHOUSOPGAVE 1. Samenvatting Waarom een campagne? Waarom een campagne maatschappelijke context Waarom een campagne Soest De uitdaging Projectorganisatie Projectleiding Betrokkenheid belanghebbende partijen: klankbordgroep Projectsecretaris Wat gaan we doen? Bewoners bereiken Adequate informatie voor de inwoners Een aantrekkelijk aanbod Hoe gaan we dat doen? Inventarisatie Adequate objectieve informatie Een aantrekkelijk aanbod Energie besparen in de bestaande bouw Verwachte resultaten... 22

3 1. Samenvatting Dit is een voorstel voor een project in de gemeente Soest, gericht op bewustwording van de inwoners van de gemeente om verantwoord om te gaan met energie. Dat gebeurt door een reeks activiteiten, uitmondend in een campagneweek of maand Waarom? De tijd is rijp. Het klimaat verandert, Nederland heeft afspraken gemaakt in het energieakkoord, alle bestuurslagen willen aan de slag. Inwoners van Soest, georganiseerd in Energie Actief Soest, voelen urgentie en noodzaak voor energiebesparing en meer gebruik van duurzame energie. En realiseren zich dat niet alle huishoudens de tijd, kennis of aandacht hebben om hier zelfstandig stappen in te zetten. Daarom willen we met dit project de drempel verlagen om met energiebesparing aan de slag te gaan. In hoofdstuk 2 gaan we uitvoeriger in op de beweegredenen achter dit projectvoorstel De uitdaging De uitdaging van dit project is ervoor zorgen dat zoveel mogelijk mensen worden geïnformeerd over en bewust gemaakt van de wenselijkheid en de aantrekkelijkheid van investeren in energiebesparing. Daarbij krijgen ze naast informatie ook handvatten aangereikt om deze informatie te vertalen naar actie. Daarbij zorgt de campagne ervoor dat ze: voldoende toegang hebben tot kennis over en begrip van mogelijkheden, kosten en rendementen; in hun portemonnee zo min mogelijk merken van aanpassingen in hun huis op langere termijn (redelijke terugverdientijd); zo min mogelijk gedoe hebben bij het uitvoeren van de werkzaamheden in hun huis. Deze uitdaging staat uitgewerkt in hoofdstuk Projectorganisatie Het burgerinitiatief Energie Actief Soest is de aanvrager en uitvoerder van dit project. Zij zal leiding geven aan het project. Daarvoor wordt uit haar gelederen een kerngroep gevormd, die de campagne en de projectsecretaris aanstuurt en het overleg voert met de gemeente Soest. In dit pilotjaar wil de gemeente als opdrachtgever zeggenschap hebben in de aansturing. De gemeente Soest is opdrachtgever, in het eerste jaar ook van de projectsecretaris. Om een effectieve campagne te kunnen voeren is een breed draagvlak in de Soester samenleving van groot belang. Daarom wil EAS in ieder geval een platform bieden aan belanghebbenden en geïnteresseerden om mee te denken en te praten over de beste aanpak. Daartoe wordt een klankbordgroep samengesteld, waarvoor EAS partijen uitnodigt. 3

4 Deze klankbordgroep heeft een informerende en adviserende rol. EAS wil in ieder geval belanghebbende partijen uitnodigen zitting te nemen in deze klankbordgroep. de gemeente Soest (belang: uitvoering gemeentelijk duurzaamheidsbeleid) inwoners van Soest via de WBT s (belang: met energie is geld en CO 2 te besparen) ondernemers in Soest via het BPD (belang: geld verdienen met duurzame renovatie) Deze vraag wordt beantwoord in hoofdstuk 4. In dit hoofdstuk staat ook de functie van de projectsecretaris beschreven Wat gaan we doen? Om de campagne succesvol te laten zijn, moeten een aantal randvoorwaarden op orde zijn: 1. We moeten in staat zijn inwoners van Soest te bereiken 2. We moeten in staat zijn inwoners van Soest adequate informatie te bieden 3. We moeten inwoners van Soest een aantrekkelijk aanbod kunnen doen Dit onderdeel is uitgewerkt in hoofdstuk Hoe gaan we het doen? Om de campagne te laten slagen is fasering van belang. Het project kent in grote lijnen de volgende fases: 1. Voorbereiding. In deze fase gaat het erom de randvoorwaarden te creëren om het project tot een succes te maken. Dat betekent dat er inzicht moet komen in de woningsituatie in Soest (welke huizen/wijken lenen zich het best voor energiebesparing), welke partijen in Soest staan open voor deelname aan een energiebesparingscampagne (het moment, waar dit project naar toewerkt) en hoe kunnen we ervoor zorgen dat de gemeentelijke communicatiecampagne Soest duurzaam goed bezig en onze publiekscampagne elkaar versterken. 2. Uitvoering. In deze fase worden de activiteiten ontplooid, die inwoners van Soest rijp moeten maken voor energiebesparing. Die fase mondt uit in de campagneweek of maand, waarin veel activiteiten tegelijk gebeuren. De eerste opwarmer organiseert EAS nog in 2014: in november vindt een compacte campagne plaats onder de naam Doe je huis ook een warme jas aan. 3. Uitbouw/opschaling. Deze fase is optioneel. Om effectief te werken aan energiebesparing door inwoners van Soest zal een project van een jaar naar alle waarschijnlijkheid niet voldoen. Zo blijkt uit onderzoek dat het proces informatievoorziening-bewustwording-actie bij energiebesparing gemiddeld een doorlooptijd heeft van 14 maanden. In dit eerste jaar zal moeten blijken of de aanpak zo veelbelovend is, dat een vervolg wenselijk is. 4

5 Voor de uitvoering van het eerste projectjaar zijn de volgende activiteiten voorzien: 1. Inventarisatie 2. Zorgen voor adequate informatie 3. Zorgen voor energie besparen in de bestaande bouw Om dat laatste onderdeel te realiseren zijn vijf middelen uitgewerkt: 1. Energie ambassadeurs 2. Communicatie 3. Informatie- en promotiemateriaal 4. Educatie 5. Culturele activiteiten en/of andere aansprekende publieke acties Dit onderdeel is uitgewerkt in hoofdstuk Verwachte resultaten Energie Actief Soest legt in dit eerste projectjaar het accent op het activeren van de Soester samenleving. Daarbij hebben we gekozen voor een ambitieuze opzet, omdat we denken dat het loont om ons zelf uit te dagen. Uit diverse ervaringen blijkt dat het mobiliseren van mensen rondom energiebesparing niet gemakkelijk is. Wij denken dat je daarom ambitieus moet zijn om wel succes te hebben. Consequentie van deze keuze is wel, dat het risicoprofiel van dit project daardoor hoger ligt dan bij bescheidener ambities. De hier gepresenteerde Verwachte resultaten zien we als inspanningsverplichting. Mocht de praktijk te weerbarstig zijn, dan zullen we onze ervaringen delen met de gemeente Soest en eventueel noodzakelijke aanpassingen aan de gemeente voorleggen. Er komt in 2014 een opwarm campagne voor gevelisolatie, Trek je huis een warme jas aan. Er komt in 2015 een campagne om in een beperkte periode (week, maand) op veel verschillende manieren aandacht te vragen voor energiebesparing en duurzame energie. Op de website van Energie Actief Soest kunnen burgers van Soest informatie vinden over alle relevante energiebesparingsmogelijkheden. Er wordt naar gestreefd burgers in staat te stellen via de website zo simpel en vraaggericht mogelijk tot een passende energiebesparende maatregelen te komen. Daartoe wordt ook samenwerking gezocht met Soester ondernemers (Bedrijven Platform Duurzaamheid). De Wijk Bewoners Teams van deelnemende wijken krijgen de mogelijkheid een lezing over energiezuinig wonen te organiseren, waar energiebesparingsmaatregelen centraal staan. Deze wordt aangeboden door Energie Actief Soest, ondersteund door NMU. 5

6 Er komen in het eerste jaar als pilot energieambassadeurs, die in minstens twee wijken huis aan huis bezoek doen in een in samenspraak met gemeente en WBT vastgesteld aantal straten. Er komt een communicatieplan. Dit plan wordt opgesteld in overleg met de gemeente Soest en in samenhang met de gemeentelijke campagne Soest duurzaam goed bezig. Gedurende de projectperiode wordt ernaar gestreefd in ieder geval te zorgen voor maandelijkse aandacht voor energiebesparing in de Soester Courant. In de campagneperiode zal de aandacht veel intensiever moeten zijn. Energie Actief Soest zorgt voor een klankbordgroep, waarbinnen belanghebbende partijen elkaar treffen om acties af te stemmen, maar ook om elkaar te inspireren en te stimuleren. In deze groep zitten in ieder geval het Bedrijven Platform Duurzaamheid en Wijk Bewoners Teams en de gemeente Soest. Ook andere partijen, die bij de campagne betrokken zijn kunnen op uitnodiging van EAS deelnemen in deze klankbordgroep. De status van dit platform is informerend en adviserend. Het heeft geen besluitvormende bevoegdheid. De klankbordgroep wordt bijeen geroepen door EAS. Basisscholen en het Griftland College worden actief benaderd mee te doen met de campagne. Balans en POWER worden betrokken bij de campagne. Er doen in het eerste jaar minstens 3 Soester bedrijven mee aan de campagne. Er komt in ieder geval 1 cultureel evenement in rondom (duurzaam) energiegebruik. Er doet minstens 1 sportclub mee met de campagne. Er doet minstens 1 kerk mee met de campagne. Er doet minstens 1 andere maatschappelijke organisatie mee met de campagne. Deze punten zijn terug te vinden in hoofdstuk 7. 6

7 2. Waarom een campagne? 2.1. Waarom een campagne maatschappelijke context De vraag naar hoe we als mensen omgaan met energie, wordt steeds urgenter. Daarbij staat de traditionele energievoorziening ter discussie. Het klimaat verandert en over de oorzaak daarvan is steeds minder discussie: van cruciale betekenis is de nog steeds stijgende uitstoot van CO 2. Oplossingen worden globaal gezocht in twee richtingen: energiebesparing en meer gebruik maken van duurzame energie. Dat besef heeft in Nederland geleid tot een Energieakkoord, door de Nederlandse regering gesloten met ruim 40 maatschappelijke organisaties. Een belangrijk onderdeel van dat akkoord is energiebesparing in de bestaande bouw. Huizen die gebouwd zijn voor 1980 zijn vaak slecht geïsoleerd, waardoor op het gebied van energiebesparing veel winst valt te boeken. En dat dringt door in alle sectoren van de samenleving. Een aantal voor Soest relevante voorbeelden: De provincie Utrecht profileert zich als voorloper als het gaat om huizen te renoveren naar Nul op de meter. In Amersfoort (en een aantal andere gemeenten) is de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in het experimenteren met succesvolle campagnes om burgers te laten investeren in energiebesparing (033Energie). Kennisdeling is onderdeel van de voorwaarden waarmee die experimenten zijn gesubsidieerd. Grote bouwbedrijven onderhandelen met overheden om aan de slag te gaan met Nul op de meter. Ze hebben daarvoor een concept ontwikkeld, waarmee ze voor gemiddeld een bestaand huis in 3 dagen energieneutraal kunnen renoveren. Netwerkbeheerders (o.a. Alliander) investeren in concepten, gericht op energiebesparing. Ze verwachten daarmee sluitende business cases te kunnen maken. Banken zijn geïnteresseerd in investeren tegen gunstige voorwaarden in energiebesparend renoveren (Rabobank, Triodos). In deze maatschappelijke context past een proactieve houding van Soest. Het burgerinitiatief Energie Actief Soest denkt dat een campagne daarvoor een goed middel is Waarom een campagne Soest Onder de naam Zonaanbidders zorgde een groep gemotiveerde burgers in Soest ervoor dat in twee rondes 160 huizen in Soest zonnepanelen op hun dak legden. Een zeer opmerkelijk resultaat. Deze groep wilde na deze geslaagde campagne rond zonne-energie verder met een reductie van het energiegebruik in de gemeente Soest. 7

8 Dat leidde tot diverse initiatieven: Ondersteuning Gustaaf Gelderhof 4 in besluitvorming en multiplicatie LED info-avonden De mogelijkheden om een energie coöperatie op te richten werd onderzocht en voorlopig on hold gezet, omdat het Energieakkoord momenteel teveel belemmeringen opwerpt om daarin succesvol te kunnen zijn. Er werd een aanbod samengesteld voor de basisscholen in Soest, waarbij ze met minimale inspanningen en geen investeringen serieus aan de slag konden met energiebesparing: een besparing van in tien jaar was mogelijk. Helaas besloten de overstijgende stichtingsbesturen niet op dit voorstel in te gaan. Er werd een website gestart, waar burgers van Soest informatie kunnen vinden als ze aan de slag willen met verduurzamen van hun energiegebruik (besparen en gebruik van duurzame energiebronnen). Er werd een folder gemaakt (2.000 exemplaren) en verspreid om mensen te informeren over het bestaan van Energie Actief Soest en de website. Ondanks al deze activiteiten, was het gevoel binnen Energie Actief Soest dat gefragmenteerde aandacht niet voldoende werkte er een impuls nodig is om alle investeringen te laten renderen vergelijkbaar met de ZonaanbiddersSoest. En zo ontstond het idee voor een campagne, gericht op energiebesparing en zo mogelijk productie (zonne-energie) in de bestaande bouw. Dat idee past binnen ontwikkelingen in de gemeente Soest. In het coalitieakkoord van het nieuwe college van B&W staat in de paragraaf Natuur en milieu onder andere: 1. We zetten in op een nieuw integraal duurzaamheidsplan, waarin duurzame economische ontwikkeling centraal staat op het gebied van energie, recycling en innovatie. De rol van de gemeente zal zich daarbij vooral richten op het bij elkaar brengen van uiteenlopende partners die gezamenlijk aan verdere energiebesparingen en verduurzaming invulling kunnen geven. Ook richt de rol van de gemeente zich op het stimuleren van bewustwording in de samenleving over duurzaamheidsmogelijkheden. 3. Via het (Bedrijven) Platform Duurzaamheid brengen wij Soester bedrijven en burgers als energievragers en energieaanbieders actief samen. Door de bereidheid om ook zelf te investeren, kunnen in Soest rendabele energieprojecten tot stand worden gebracht. Met gebruikmaking van de kennis en ervaring van de markt en gemeenten die hierover al is opgebouwd, wordt onderzocht met welke ondernemings- en financieringsvormen deze samenwerking (ook over de gemeentegrenzen heen) de meeste slaagkans hebben. 8

9 En inmiddels hebben de gemeenten Soest, Baarn, Woudenberg, Amersfoort, Leusden en Bunschoten/Spakenburg in het kader van de uitvoering van het Energieakkoord met financiële ondersteuning van VNG de handen ineen geslagen om te werken aan energiebesparing in de bestaande bouw. Daarbij is afgesproken, dat de verschillende gemeenten de handen vrij hebben om in eerste instantie in de eigen gemeente de krachten te bundelen. Waar de situatie daarom vraagt zullen de gemeenten elkaar echter ondersteunen. Daarnaast is duidelijk geworden, dat binnen andere sectoren van de samenleving belangstelling is om aan de slag te gaan met energiebesparing. Het Bedrijven Platform Duurzaamheid is bezig een consortium te formeren van Soester bedrijven, die een aanbod kunnen doen aan de inwoners van Soest. Verschillende wijkbewonersteams hebben laten blijken geïnteresseerd te zijn om samen te werken met Energie Actief Soest om in hun wijk aan de slag te gaan met energiebesparing. Tegen deze achtergrond vinden wij, burgerinitiatief Energie Actief Soest, een campagne gewenst, waarin verschillende sectoren van de samenleving samenwerken: overheid, bedrijven, burgers. Hierna doen we een voorstel om dat te doen in de vorm van een campagne, gericht op de inwoners van Soest. 9

10 3. De uitdaging Hoewel het maatschappelijk besef groeit dat rond energieproductie en -gebruik grote veranderingen nodig zijn, is dit nog lang niet doorgedrongen tot iedere burger. Er wordt in ieder geval (nog?) niet op grote schaal geïnvesteerd in energiebesparing en verduurzaming van energiegebruik. Daarvoor zijn verschillende redenen: Mensen ervaren te weinig de urgentie van het probleem. Mensen zien door de bomen het bos niet meer bij het bepalen van keuzes Mensen hebben onvoldoende kennis van de verdienmogelijkheden van investeren in energiebesparing en/of in zonne-energie. Er is een hoge drempel om te investeren in energiebesparing en/of zonne-energie, zelfs als men de voordelen wel weet. Er is een hoge drempel doordat mensen opzien tegen het gedoe rondom renovatie en/of het plaatsen van zonnepanelen. De uitdaging van een efficiënte campagne is dus ervoor zorgen dat zoveel mogelijk mensen in korte tijd worden bereikt en dat ze: voldoende toegang hebben tot kennis en begrip over mogelijkheden, kosten en rendementen; in hun portemonnee op redelijke termijn zo min mogelijk moeten merken van aanpassingen in hun huis; zo min mogelijk gedoe hebben bij het uitvoeren van de werkzaamheden in hun huis. Betrouwbare leveranties uit hun omgeving hebben (lokaliteitsfactor) Die uitdaging gaan we aan. 10

11 4. Projectorganisatie 4.1. Projectleiding Rol EAS Het burgerinitiatief Energie Actief Soest (EAS) is verantwoordelijk voor deze projectaanvraag en bij toekenning ook voor de uitvoering van het project. Voor de uitvoering zal een kernteam worden geformeerd, dat de uitvoering van het project aanstuurt, inclusief de inzet van de projectsecretaris. Dit kernteam zal ook aanspreekpunt zijn voor de gemeente Soest. Het accent in het financieringsvoorstel ligt op de aanstelling van de projectsecretaris. Hij zal in opdracht van de gemeente Soest gaan werken en dus formeel vallen onder de aansturing van de gemeente Soest. EAS respecteert vanzelfsprekend dit uitgangspunt, maar gaat ervan uit dat de projectsecretaris in de praktijk ondersteunend is aan de uitvoering van het project en dus aan het kernteam van EAS. Vanuit dat team zal regelmatig overleg zijn met de gemeente, waar eventuele verschillen van inzicht kunnen worden besproken. Energie Actief Soest is de aanvrager en uitvoerder van dit project. De gemeente Soest is opdrachtgever. Dit eerste projectjaar is een pilot. In dit pilotjaar wil de gemeente als opdrachtgever zeggenschap hebben in de aansturing. De gemeente zal daarnaast in ieder geval in het eerste projectjaar opdrachtgever zijn van de projectsecretaris. Daarom is regelmatig overleg van belang. EAS denkt daarbij aan twee vormen van overleg: 1. Formeel overleg tussen de opdrachtgever en een uit eigen midden gevormd kernteam van EAS. Gemeente en EAS bepalen per keer in overleg of de projectsecretaris aanwezig is. Hier legt EAS verantwoording af aan de opdrachtgever en worden eventuele knelpunten besproken. 2. Informeel overleg. Daartoe wordt de gemeente uitgenodigd deel te nemen in de klankbordgroep (zie hierna), maar er zal ook functioneel worden samengewerkt. Daarbij gaat het in ieder geval om afstemming rondom de communicatiecampagne Soest duurzaam goed bezig van de gemeente, om het ophalen van relevante informatie over de woningvoorraad en om afstemming van educatieve activiteiten in het onderwijs. EAS zal per geval bezien of de functionele overleggen alleen door de projectsecretaris gebeuren of in combinatie met een lid van EAS. 11

12 4.2. Betrokkenheid belanghebbende partijen: klankbordgroep Om een effectieve campagne te kunnen voeren is een breed draagvlak in de Soester samenleving van groot belang. Daarom wil EAS in ieder geval een platform bieden aan belanghebbenden en geïnteresseerden om mee te denken en te praten over de beste aanpak. Daartoe wordt een klankbordgroep samengesteld, waarvoor EAS partijen uitnodigt. Deze klankbordgroep heeft een informerende en adviserende rol. EAS wil in ieder geval belanghebbende partijen uitnodigen zitting te nemen in deze klankbordgroep. de gemeente Soest (belang: uitvoering gemeentelijk duurzaamheidsbeleid) inwoners van Soest (belang: met energie is geld en CO 2 te besparen) ondernemers in Soest (belang: geld verdienen met duurzame renovatie) In de loop van het project kan blijken dat ook andere partijen een relevante inbreng kunnen leveren. Zij zullen dan op uitnodiging van EAS kunnen toetreden tot de klankbordgroep Projectsecretaris Voor de uitvoering van het project wil Energie Actief Soest graag gebruik maken van de diensten van een projectsecretaris. Het project heeft als belangrijke meerwaarde, dat veel vrijwillige energie wordt vrijgemaakt. Echter, de ervaring leert dat professionele ondersteuning daarvoor van groot belang is. Daarom willen we graag dat een aan te stellen projectsecretaris onder regie EAS op cruciale onderdelen ondersteuning geeft aan het project. Dat betekent niet dat hij/zij het project uit handen neemt van EAS. De projectsecretaris zal ook niet woordvoerder zijn in het kader van de campagne, tenzij hij daartoe expliciet opdracht krijgt. Het blijft de campagne van Energie Actief Soest. Van de projectsecretaris wordt verwacht: Facilitering van de klankbordgroep. Bijdragen aan het welslagen van de uitvoering van het project en de campagne, onder regie van EAS en in samenspraak met de gemeente Soest. Ondersteunen bij de werving van vrijwilligers voor het project via zelfstandige acties (stuurgroep en leden stuurgroep) en via contacten met Balans en POWER Zorgen voor structurering (communicatieplan, regie EAS) en organisatie van de communicatie. Externe contacten in principe vanuit EAS. Ondersteunen bij het zorgen voor adequate informatievoorziening (denk aan website, nieuwsbrieven, eventueel te maken promotiemateriaal) Werven van een zo groot mogelijk aantal participanten (maatschappelijke organisaties, scholen, culturele organisaties). 12

13 5. Wat gaan we doen? Om de campagne succesvol te laten zijn, moeten een aantal randvoorwaarden op orde zijn: 1. We moeten in staat zijn inwoners van Soest te bereiken 2. We moeten in staat zijn inwoners van Soest adequate informatie te bieden 3. We moeten inwoners van Soest een aantrekkelijk aanbod kunnen doen 5.1. Bewoners bereiken Het middel campagne is gekozen, omdat dat de beste manier is om mensen te bereiken. De kern van een campagne is, dat zoveel mogelijk beschikbare middelen zo efficiënt mogelijk worden ingezet. Beschikbare middelen zijn: Menskracht Informatieavonden Promotie- en informatiemateriaal Website EAS Publiciteit (media) Educatie Theater en/of andere aansprekende publieke acties Met het hier voorgestelde project willen we in een jaar zoveel mogelijk stappen zetten om inwoners van Soest op het spoor te zetten van energiebesparende maatregelen en/of investeren in duurzame energie. Daarvoor kiezen we voor een aanpak, waarbij een goed evenwicht zit tussen structurele aandacht en concentratie van aandacht: we denken aan een opzet, waarin de verschillende middelen worden ingezet om zo n evenwicht te bewerkstelligen. Daarbij zal in ieder geval in een geconcentreerde periode (week, maand) een veelheid aan activiteiten plaatsvinden: ambassadeurs in de wijken verspreiden folders en spreken mensen aan, lesprogramma s op de scholen zorgen ervoor dat kinderen/jongeren in gesprek gaan met hun ouders, er is publiciteit in de lokale media, er zijn culturele activiteiten zoals een theatervoorstelling in Cabrio en/of een filmvoorstelling in Artishock of bij IDEA. In de aanloop naar de campagneweek/maand en daarna zal in de kranten, op scholen, in de wijken ook aandacht zijn voor de campagnethema s. Dan zal echter het campagneprofiel en de intensiteit van de activiteiten lager zijn. 13

14 5.2. Adequate informatie voor de inwoners Handelingsperspectief is cruciaal voor een succesvolle campagne. Als we de aandacht hebben, bijvoorbeeld via de campagneweek/maand, dan moeten mensen daar zelf een vervolg aan kunnen geven. Het is dus van belang gedurende de campagne informatie beschikbaar te hebben, maar steeds gekoppeld aan handelingsperspectief. Als iemand zich aangesproken voelt door de mogelijkheden om zonnepanelen aan te schaffen, dan moet het mogelijk zijn in een paar klikken te weten wat het kost om zonnepanelen aan te schaffen en wat het oplevert. Beter nog is dat de zoektocht uitmondt in (bijvoorbeeld) drie offertes. Het is evenzeer van belang dit handelingsperspectief in te bedden in een bredere context. Er zijn namelijk altijd mensen die eerst meer willen weten. Het is dus erg belangrijk de website van Energie Actief Soest een veelzijdig karakter te geven door informatie gelaagd aan te bieden, waarbij de lagen verschillen in abstractieniveau. Van de concrete offerte moet er een weg zijn naar de technisch relevante gegevens, maar ook naar de relevantie van de investering voor het klimaatvraagstuk Een aantrekkelijk aanbod Met de campagne willen we werken aan bewustwording, maar uiteindelijk moet het leiden tot actie. Er is de afgelopen jaren veel onderzoek gedaan naar en geëxperimenteerd met wat mensen beweegt tot actie in relatie tot energiebesparende maatregelen. Daaruit komt naar voren dat een aantal zaken van belang zijn (volgorde is willekeurig): Objectieve ongekleurde informatie voor begrip en keuze Persoonlijk contact Zo min mogelijk gedoe Zo laag mogelijke investeringskosten Vertrouwen in de aanbieder Een lokale campagne biedt kansen op al deze punten. Door de wijken in te gaan ontstaat persoonlijk contact. EAS weet dat er door het Bedrijven Platform Duurzaamheid wordt gewerkt aan het bundelen van de krachten van aanbieders van energiebesparende producten en/of diensten. Mocht dit slagen, dan zou zo n aanbod mee kunnen worden genomen in het project. Immers, lokale aanbieders wekken vertrouwen. Er is dan sprake van wederzijds belang. Wel zal EAS altijd toezien op diversiteit bij het aanbieden van mogelijkheden aan inwoners van Soest. Er moet ruimte zijn voor keuzes. Daarbij streeft EAS naar een modulair aanbod. Mensen moeten kunnen kiezen uit opties. Niet alleen in aanbieders, maar ook in aanbod. Er moet gekozen kunnen worden voor deeltrajecten bij besparende maatregelen, maar ook voor investeren in duurzame energie productie (bv. zonnepanelen). 14

15 6. Hoe gaan we dat doen? Om de campagne te laten slagen is fasering van belang. Het project kent in grote lijnen de volgende fases: 1. Voorbereiding 2. Uitvoering 3. Uitbouw/opschaling In dit projectvoorstel gaan we uit van realisatie van de eerste twee fases. De verwachting is reëel, dat de uitvoering van de campagne in het eerste jaar obstakels tegenkomt, die ervoor zorgen dat de uitvoering nog niet 100% kan zijn. Voorbeeld van een obstakel: De keuze van deelnemende wijken zal in het eerste jaar afhangen van de bereidheid van het betreffende WBT om mee te doen. Het kan om die reden de voorkeur verdienen om campagne te voeren in een wijk, die niet prioriteit heeft, gezien vanuit de woningvoorraad. Het eerste campagnejaar zal vooral gericht moeten zijn op succes en daarmee op low hanging fruit. Bovendien zal het eerste jaar inzicht opleveren in wat wel en niet effectief is, qua aanpak. Als blijkt dat een campagneaanpak werkt, dan zal in een vervolg van die ervaringen gebruik kunnen worden gemaakt voor fase 3, de uitbouw (verdieping) en opschaling (verbreding) van de campagne. Voor de uitvoering van het eerste projectjaar zijn de volgende activiteiten voorzien: 1. Inventarisatie 2. Zorgen voor adequate informatie 3. Een aantrekkelijk aanbod 4. Energie besparen in de bestaande bouw 6.1. Inventarisatie De inzet met de campagne is om meters te maken. Dat betekent, dat het van belang is zicht te hebben op de bestaande situatie in Soest. Welk type huizen heeft prioriteit? In welke wijken is de meeste winst te boeken? Wat is er bekend (in succestermen) op basis van bestaande ervaringen (denk aan het programma Blok voor Blok) 15

16 Daarvoor is overleg nodig met de gemeente Soest, maar moeten ook de resultaten van ervaringen elders worden geïnventariseerd: Blok voor Blok, 033Energie, (andere) buurgemeenten, Economic Board Utrecht, NMU, Dat kan gedeeltelijk op basis van literatuuronderzoek, maar het ligt ook voor de hand een aantal gesprekken te voeren. In deze fase is het ook van belang inzicht te krijgen in wie op welke wijze aan de campagne wil bijdragen. Stuurgroep (Bedrijven Platform Duurzaamheid, Wijk Bewoners Teams) Anders (kerken, culturele instellingen, sportclubs, Balans, ouderenclubs, ) 6.2. Adequate objectieve informatie Voordat de campagne van start gaat, moet voor de inwoners van Soest adequate informatie beschikbaar zijn. Het gaat dan om inhoudelijke achtergrondinformatie, maar ook om geïnteresseerde inwoners op maat te kunnen bedienen. Dat vraagt om een loket waar informatie is te vinden en waar burgers met hun vragen terecht kunnen. In de aanloop naar de campagne moet dit loket worden opgebouwd. Het ligt voor de hand de bestaande website van Energie Actief Soest in dit onderdeel een sleutelfunctie te geven. Daar wordt momenteel al gebouwd aan de informatiefunctie en bestaat de ambitie om burgers die wat willen maatwerk te leveren. Door te onderzoeken wat er aan mogelijkheden is kan die website verder worden versterkt. Koppeling aan bestaande informatiebronnen (voorbeeld: Milieu Centraal) en eventueel vergelijkingssites (voorbeeld: Hoe-koop-ik) is daarvoor een mogelijkheid. Maar ook de verbinding met burgerinitiatieven in buurgemeenten (denk aan Energiek Baarn) en het inzetten van vrijwilligers voor het zoeken van ontbrekende informatie zijn interessante mogelijkheden. Naast de website kan ook de kraam op de Soester Markt een plek zijn waar burgers hun informatie kunnen krijgen. In een gesprek met Natuur en Milieu Utrecht(NMU) bleek bovendien dat zij behulpzaam kunnen zijn met informatiebijeenkomsten in de wijken maar ook met de inzet van bestaande instrumenten en Tenslotte heeft EAS ervaring met het organiseren van informatieavonden. De ervaring heeft geleerd dat deze een goede vorm zijn om geïnteresseerde burgers in staat te stellen zich te laten informeren, maar ook vragen te kunnen stellen. Op relevante momenten zullen we ook dit middel dus inzetten. 16

17 6.3. Een aantrekkelijk aanbod Voor Energie Actief Soest is het van belang om de inwoners van Soest zo concreet mogelijk te ondersteunen als ze aan de slag willen met energiebesparende maatregelen. Daarbij is de website het belangrijkste communicatiemiddel. We willen met dit project daarom er alles aan doen een aanbod te kunnen doen, dat het vinden van de juiste weg naar de juiste aanbieder zo simpel mogelijk maakt. Dat kan zijn door bestaande tools te integreren, door door te verwijzen naar tools van andere partijen of door zelf zo concreet mogelijk opties aan te bieden. Vooralsnog zijn we zeer geïnteresseerd in een aanbod van lokale aanbieders, omdat gebleken is met de zonaanbidders actie dat dat niet alleen vertrouwen wekt, maar ook biedt. Want toen er problemen waren binnen de aanbieders van de zonnepanelen, is dat op lokaal niveau zeer netjes opgelost. Echter, EAS ziet het niet als een taak zelf voor zo n aanbod te zorgen. Sterker nog, ook als er een gezamenlijk aanbod, zoals geambieerd door het Bedrijven Platform Duurzaamheid, ziet EAS het als haar taak om dat aanbod zeer kritisch te bekijken vanuit het belang van de afnemers, inwoners van de gemeente Soest Energie besparen in de bestaande bouw Het uiteindelijke doel van de campagne is: inwoners van Soest ertoe aanzetten om energie te besparen. Dat betekent dat het allerbelangrijkste onderdeel van de campagne is: het bereiken en overtuigen van mensen. Robert Cialdini, expert op het gebied van de psychologie van het overtuigen, werkt vanuit zes oermechanismen die voor mensen overtuigend zijn: Sociaal bewijs (bv. Iedereen doet het) Sympathie/liking (de buurman zegt het, en die vertrouw ik) Schaarste (als u nu meedoet, kunt u profiteren van de korting) Autoriteit (ik heb zelf zonnepanelen en ik heb jaarlijks xxx lagere lasten) Wederkerigheid (als je iets geeft kun je gemakkelijker iets terug vragen) Commitment en consistentie (zorg voor verbinding, als je binnen bent zijn de volgende stappen gemakkelijker) (bron 5plus1, communicatiebureau van Blok voor Blok) Deze kennis kunnen we benutten en dat betekent dat in ieder geval energie moet worden gestoken in het zoeken en opleiden van energieambassadeurs. Maar zij kunnen hun rol alleen goed vervullen als ze worden ondersteund door ander instrumenten. Daarop gaan we hierna verder in. Daarbij blijkt uit andere bronnen (webinar Een energieloket als klantenmagneet ) dat om mensen binnen te krijgen en binnen te houden bij energieprojecten rekening moet worden gehouden met een doorlooptijd van ca. 14 maanden. 17

18 Opwarmer Vooruitlopend op het project 2015 zal EAS nog in 2014 een opwarmer verzorgen in de vorm van een campagne Trek je huis ook een warme jas aan. De campagne op een rij: Wat Campagne om huiseigenaren te bewegen hun woning te isoleren. Nadruk op gevelisolatie. We streven ernaar op de website ook informatie over dak- en vloerisolatie te bieden, maar dit zal niet centraal staan in de campagne (alleen op informatieavond een verwijzing naar de website voor andere isolatiemogelijkheden.) Voor wie Huiseigenaren en VVE s in gemeente Soest. Boodschap Het wordt winter en we doen allemaal weer onze winterjas aan. In huis zetten we de kachel weer hoog. Doe ook je huis een warme jas aan, dat scheelt in energiekosten, is comfortabel en is goed voor het milieu! Campagnebeeld Een huis met een jas. Het campagnebeeld heeft als doel de zichtbaarheid te vergroten en het isoleren van je huis logisch te maken. Hoe (communicatieplan) 1. Algemene informatie op de website over gevelisolatie (en evt. andere onderwerpen, zie ook bepaling Wat ) 2. Organiseren voorlichtingsavond en deze aankondigen in Soest. 3. Doel van de voorlichtingsavond is mensen enthousiasmeren en informeren. (Attention, Interest en Desire van het AIDA communicatiemodel). Op de voorlichtingsavond 1 of 2 sprekers die uitleg geven over gevelisolatie. Aanwezigen uitnodigen om zelf een werkgroep te starten voor het evt. verder uitdiepen van vragen die nog niet beantwoord zijn, en het evt. uitzoeken van een geschikte leverancier voor gezamenlijke inkoop. (Dus uitnodigen tot zelf invullen van Action van AIDA model). 4. Zorgen voor follow-up. Dat kan verschillende vormen krijgen: ondersteuning van een werkgroep, maar ook zelfstandige actie, gericht op het concretiseren van de belangstelling van aanwezigen. 18

19 Communicatiemiddelen en planning Om aan te klampen bij het campagnebeeld-gedachte is dit bij een uitstek een herfstactie. De voorlichtingsavond en de aanloop ernaartoe moet dan ook bij voorkeur in november plaatsvinden. (In december is iedereen druk met de feestdagen). De voorlichtingsavond is gepland op 19 november. De aankondiging hiervan (en start van de campagne) vind plaats tussen 1 en 18 november, door middel van: aankondiging op de website, artikel in de krant, flyers en spandoeken Energieambassadeurs Vanuit deze kennis, maar ook vanuit de ervaringen in de 14 pilots die in het kader van de subsidieregeling Blok voor Blok zijn uitgevoerd is verreweg de effectiefste manier om mensen te bereiken het persoonlijk gesprek: ambassadeurs. Dat betekent dus: aanbellen, liefst als buurman en je (persoonlijke) verhaal doen. Dat is een effectieve, maar ook een uiterst arbeidsintensieve aanpak. Het is daarom zaak om in dit verband creatief te zijn. Vanuit hun geworteldheid in de wijken wil EAS daarom graag nauw samenwerken met de Wijk Bewoners Teams. Daarbij mag niet verwacht worden dat de leden van die teams ambassadeur worden, maar wel dat ze meedenken over wie in hun wijk op het punt van energiebesparing aanspreekbaar is. Maar er zijn wel meer mogelijkheden. Stichting Balans heeft een buro vrijwilligerswerk waar mensen aankloppen, die als vrijwilliger aan de slag willen. Ook van daaruit kunnen mensen worden gezocht. En in Soest bestaat sinds kort stichting POWER, een stichting die mensen met afstand tot de arbeidsmarkt op weg wil helpen naar werk. Daarbij is als uitgangspunt gekozen voor samenwerken aan een sterke Soester samenleving. Ook daar kan worden aangeklopt om mensen bij het project te betrekken. Voor hen (bijstandsgerechtigden, maar ook ZP ers zonder opdracht) zou een opleiding tot ambassadeur een impuls kunnen zijn om nieuwe vaardigheden aan te leren, maar ook om mensen te ontmoeten en daarmee hun netwerk (voor werk) te vergroten. Voor zo n opleiding zou gebruik kunnen worden gemaakt van ervaringen in andere energieprojecten, maar ook zou binnen het ZP netwerk Soest Netwerk naar trainers kunnen worden gezocht Communicatie Een ambassadeur is weliswaar het meest effectief, hij/zij kan niets zonder publicitaire ondersteuning. Aanbellen gaat een stuk gemakkelijker als mensen er al over hebben gehoord. 19

20 Daarom zal de campagne moeten worden ondersteund door publiciteit via verschillende communicatiemiddelen. Daartoe wordt een communicatieplan gemaakt. Dit plan wordt opgesteld in overleg met de gemeente Soest en in samenhang met de gemeentelijke campagne Soest duurzaam goed bezig. Er zal in de communicatie gebruik worden gemaakt van de media van de betrokken partijen (denk aan wijkkranten, nieuwsbrieven van Energie Actief Soest en bedrijven Platform Duurzaamheid, informatiepagina s van de gemeente Soest). Daarnaast zal actief contact worden gezocht met lokale media voor inhoudelijke artikelen. Maar er kan nog meer: ook door aansluiting te zoeken bij andere organisaties, zoals kerken, sportclubs, ouderenclubs, enzovoort, die via hun media en/of op andere manieren aandacht kunnen vragen voor de campagne. Denk aan een kerkdienst of een voetbalkamp Promotie- en informatiemateriaal Voor een geslaagde campagne is ook promotie en informatiemateriaal nodig. Daarvoor is al een mooie basis met de website van Energie Actief Soest en de reeds beschikbare promotiefolder. Maar voor een campagne zal ook ander en meer specifiek materiaal nodig zijn. Denk aan sandwichborden, lichtkranten, reclameborden, Vanuit de campagne zal worden bezien waaraan behoefte is. Voor de financiering zal afstemming nodig zijn met de gemeente, maar er zal ook worden nagedacht over sponsoring mogelijkheden. In de begroting is wel vast een stelpost opgenomen, omdat het uitvoeren van een campagne zonder budget voor materiaalkosten niet mogelijk is. De hoogte van het daar opgenomen bedrag is een inschatting, die nog niet is onderbouwd door concrete materialen Educatie Een zeer effectief campagnemiddel is educatie. Niet alleen leidt het tot kennis en bewustwording bij kinderen (basisscholen) en jongeren (Griftland), maar via hen zijn ook ouders te bereiken. Om basisscholen te betrekken vraagt dat om het opnemen van goed lesmateriaal in de leskist van het NME Centrum. Het vraagt ook om het oppakken van het gesprek met mevrouw Plekkenpol van het Griftland College. Zij had belangstelling om aan de slag te gaan met lesmateriaal rond energiebesparing. In het schooljaar is dat uiteindelijk niet meer gelukt, maar we zullen voor dit schooljaar het gesprek heropenen. 20

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld.

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. Resultaat Vragenlijst: Waarom doe je mee met de lokale energiecoöperatie? 26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. 1. Ik ben op de volgende manier betrokken bij de lokale

Nadere informatie

5.2 Energiebesparing in de bestaande bouw: Op zoek naar een business case voor lokale initiatieven

5.2 Energiebesparing in de bestaande bouw: Op zoek naar een business case voor lokale initiatieven 5.2 Energiebesparing in de bestaande bouw: Op zoek naar een business case voor lokale initiatieven Alfons Ramb Energiek Leiden Rolf Steenwinkel Amsterdam Energie Ron de Graaf Hoom Renske den Exter - Hoom

Nadere informatie

GO 12. Bewonerscampagne vervolg Steek energie in je huis

GO 12. Bewonerscampagne vervolg Steek energie in je huis GO 12 Bewonerscampagne vervolg Steek energie in je huis Achtergrond Het doel van de campagne is om het voor bewoners - eigenaar/bewoners in dit geval, aantrekkelijk te maken om daadwerkelijk te investeren

Nadere informatie

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Lokale Energie Lokale Energie - 4 Lokale energie-initiatieven - Een loket voor buurt- en dorpsinitiatieven Projectnaam : Lokale Energie Opdrachtgever

Nadere informatie

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018

Riedsútstel. Underwerp Duurzaamheidsbeleid 2014-2018 Riedsútstel Ried : 22 januari 2015 Status : Opiniërend/Besluitvormend Eardere behandeling : Informerend d.d. 6 november 2014 Agindapunt : 10 Portefúljehâlder : M. van der Veen Amtner : mw. R.M.A. van Sonsbeek

Nadere informatie

s-gravenhage 27 November 2012 Activiteit: OPRICHTEN BUURTENERGIEBEDRIJF IN DE STATIONSBUURT Aanvraag subsidieverlening Planontwikkeling 1

s-gravenhage 27 November 2012 Activiteit: OPRICHTEN BUURTENERGIEBEDRIJF IN DE STATIONSBUURT Aanvraag subsidieverlening Planontwikkeling 1 Subsidieaanvraag : oprichten buurtenergiebedrijf in de schilderswijk 1 s-gravenhage 27 November 2012 Activiteit: OPRICHTEN BUURTENERGIEBEDRIJF IN DE STATIONSBUURT Aanvraag subsidieverlening Planontwikkeling

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Vacature Directeur en medewerkers

Vacature Directeur en medewerkers Vacature Directeur en medewerkers Voorjaar 2013 wil de vereniging Energie-U zich omvormen tot coöperatieve vereniging. Bovendien staan er een aantal grote en ambitieuze projecten op stapel. Daarom willen

Nadere informatie

Energieloket EBGV 20-11-2015 Hier Opgewekt

Energieloket EBGV 20-11-2015 Hier Opgewekt Energieloket EBGV 20-11-2015 Hier Opgewekt Gerben van Lunteren, Feike van der Zandt, Aernoud Olde, Renske den Exter, Raoul Santibanez Gemeenten: Blaricum, Bussum, Hilversum, Huizen, Laren, Muiden, Naarden,

Nadere informatie

Format Projectplan. Zo kan het ook! 20 juni 2013 1

Format Projectplan. Zo kan het ook! 20 juni 2013 1 Format Projectplan Onbeperkt Sportief biedt u een format voor het maken van een projectplan. Met zeven hoofdvragen krijgt u helder op papier wat uw project inhoudt. Het projectplan heeft als doel het stimuleren

Nadere informatie

Provincie Zuid-Holland

Provincie Zuid-Holland Bijlage bij overeenkomst met deelnemende gemeente in de Regio Zuid Holland Inleiding Woonlasten stijgen, fossiele energie wordt schaarser, en daarmee duurder. Individuele huishoudens hebben vrijwel geen

Nadere informatie

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten voor financiering van duurzame energie 4 Voorwoord Euro s zijn vaak de sleutel om projecten voor de opwekking van duurzame

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014

2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014 2 e Monitor Energie Besparen Gooi en Vecht Resultaten op 31 december 2014 Inleiding Het doel van het project Energie Besparen Gooi en Vecht is om in drie jaar tijd 2.500 tot 4.000 woningen te verduurzamen.

Nadere informatie

Advies van de Stedelijke Wmo-Adviesraad Amsterdam over Concept Uitvoeringsprogramma Vrijwillige Inzet. Datum: 2 september 2010

Advies van de Stedelijke Wmo-Adviesraad Amsterdam over Concept Uitvoeringsprogramma Vrijwillige Inzet. Datum: 2 september 2010 Advies van de Stedelijke Wmo-Adviesraad Amsterdam over Concept Uitvoeringsprogramma Vrijwillige Inzet Datum: 2 september 2010 Algemeen Allereerst willen we als Wmo-Adviesraad opmerken dat het uitvoeringsprogramma

Nadere informatie

JA: WONEN VOOR IEDEREEN! WENJEN FOAR ELKENIEN PVDA FRYSLÂN WONINGPLAN

JA: WONEN VOOR IEDEREEN! WENJEN FOAR ELKENIEN PVDA FRYSLÂN WONINGPLAN JA: WONEN VOOR IEDEREEN! WENJEN FOAR ELKENIEN PVDA FRYSLÂN WONINGPLAN Foto: Jeroen Mul/Flickr, Creative Commons JA: STEVIG INZETTEN OP BETAALBAAR EN GOED WONEN VOOR IEDEREEN! De afgelopen jaren is er dankzij

Nadere informatie

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..

Zon Op School. Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013. Initiatiefvoorstel aan de Raad GROENLINKS NIJIVIEGEN ~- INQEKDMEN. GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy.. regjw. /3. 00 0 60 3 5 proowverartw.: 'So ~- INQEKDMEN Initiatiefvoorstel 1 7 APR. 2013 GEMEENTE NUMEQEN clas8.nr.: oy..si Zon Op School Initiatiefvoorstel aan de Raad Jos Reinhoudt, GroenLinl

Nadere informatie

Word Klimaatstraatfeest-corporatie en help bewoners de woonlasten te verlagen Editie 5, november 2012 - mei 2013

Word Klimaatstraatfeest-corporatie en help bewoners de woonlasten te verlagen Editie 5, november 2012 - mei 2013 INFORMATIEBLAD Word Klimaatstraatfeest-corporatie en help bewoners de woonlasten te verlagen Editie 5, november 2012 - mei 2013 Het HIER Klimaatstraatfeest is de grootste en leukste energiebesparingswedstrijd

Nadere informatie

30% energiebesparing ik doe mee!! Ir. Marlou Boerbooms Projectmanager MMM Ervaringen van een energieambassadeur Apeldoorn: 'Uw woning in de watten' Uit 46 maatwerkadviezen en offertes zijn voorlopig 13

Nadere informatie

KENNISNEMEN VAN De invulling van de ambitie van het college met betrekking tot frisse scholen.

KENNISNEMEN VAN De invulling van de ambitie van het college met betrekking tot frisse scholen. Gemeente Amersfoort RAADSINFORMATIEBRIEF Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 4359235 Aan : Gemeenteraad Datum : 7 juni 2013 Portefeuillehouder : Wethouder C.J.M. van Eijk Programma : 5. Onderwijs

Nadere informatie

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd.

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd. Plan van Aanpak Vermaatschappelijking van groen, natuur en landschap 2016-2017 23 november 2015 Aanleiding De provincie geeft aan dat draagvlak en betrokkenheid van burgers en maatschappelijke organisaties

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

Huurders en woningeigenaren aanzetten tot Actie met

Huurders en woningeigenaren aanzetten tot Actie met 1 Huurders en woningeigenaren aanzetten tot Actie met Niet de Aida-opera, maar het AIDA-marketingmodel helpt huurders en woningeigenaren zodanig enthousiast te krijgen voor bijvoorbeeld energie besparen,

Nadere informatie

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk De Lokale Duurzame Energie Coöperatie EnergieCoöperatieBoxtel Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk WWW.ECBOXTEL.NL LDEC: Waarom en waartoe leidt het Samen met leden realiseren van betaalbare, duurzame,

Nadere informatie

1. Wethouder Tiemens te machtigen voor het ondertekenen van het Gelders Energie Akkoord.

1. Wethouder Tiemens te machtigen voor het ondertekenen van het Gelders Energie Akkoord. Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Deelname Gelders Energieakkoord Programma Duurzaamheid Portefeuillehouder H. Tiemens Samenvatting Het Klimaatverbond, Alliander en Gelderse Natuur en Milieufederatie

Nadere informatie

CONNECT, Projectplan. creatief talent verbinden. Een project van Theaterwerkplaats Kazou www.theaterwerkplaatskazou.nl. Onbekend maakt onbemind

CONNECT, Projectplan. creatief talent verbinden. Een project van Theaterwerkplaats Kazou www.theaterwerkplaatskazou.nl. Onbekend maakt onbemind Projectplan CONNECT, creatief talent verbinden Een project van Theaterwerkplaats Kazou www.theaterwerkplaatskazou.nl Voorstelling Kompas, slotapplaus, Junushof Wageningen, 2009 Onbekend maakt onbemind

Nadere informatie

Stichting Ommen Millenniumgemeente activiteitenplan 2012-2013. morgen is nu!

Stichting Ommen Millenniumgemeente activiteitenplan 2012-2013. morgen is nu! Stichting Ommen Millenniumgemeente activiteitenplan 2012-2013 morgen is nu! Stichting Ommen Millenniumgemeente (SOM) Ommen, juni 2012 1 inleiding Veel woorden zijn er geschreven over het zijn van een Millenniumgemeente.

Nadere informatie

Begroting 2014 en raming 2015

Begroting 2014 en raming 2015 Begroting 2014 en raming 2015 Energie-U Begroting 2014 en raming 2015 blz 1 Begroting 2014 en raming 2015 Uitgaven 2012 (jaarrek) 2013 (alv) 2013 (bijgesteld) 2014 2015 Bestuurskosten 169 1.000 1.000 1.000

Nadere informatie

Medezeggenschap van Vrijwilligers

Medezeggenschap van Vrijwilligers Terugkoppeling netwerkbijeenkomst 1 december 2014 Medezeggenschap van Vrijwilligers In deze derde en laatste bijeenkomst keken we opnieuw naar verschillende mogelijkheden om meedenken en meepraten van

Nadere informatie

Regionale Energieagenda terugblik werksessies 30-10-2015

Regionale Energieagenda terugblik werksessies 30-10-2015 Regionale Energieagenda terugblik werksessies 30-10-2015 Verslag bijeenkomst regionale energieagenda 30 oktober 2015, Amersfoort 2 Regionale energieagenda 30-10-2015 Regionale Energieagenda terugblik werksessies

Nadere informatie

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 16 september 2013. Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo. Van: Wethouder Robbert Peek. Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede Wijk bij Duurstede, 16 september 2013 Betreft: Plan van aanpak duurzaamheid. Memo Van: Wethouder Robbert Peek Aan: Gemeenteraad Wijk bij Duurstede behandeld door Jelger Takken toestelnummer 609 bijlagen

Nadere informatie

Activiteitenplan Millenniumwerkgroep 2014

Activiteitenplan Millenniumwerkgroep 2014 Activiteitenplan Millenniumwerkgroep 2014 Inleiding Dit plan bestaat uit vier delen: De voornemens van de Millenniumwerkgroep voor 2014 als overkoepelende werkgroep; Het activiteitenplan van de werkgroep

Nadere informatie

Schriftelijke vragen van de CDA-fractie aan het college van B&W. Datum: 16 juni 2015. Geacht college,

Schriftelijke vragen van de CDA-fractie aan het college van B&W. Datum: 16 juni 2015. Geacht college, Schriftelijke vragen van de CDA-fractie aan het college van B&W Datum: 16 juni 2015 Betreft: duurzaamheidslening Geacht college, Op 30 oktober 2014 is tijdens de programmabegroting 2015 een motie van het

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015

Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015 Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015 Krijn Ratsma (architect en voorzitter Stichting Energieke Regio) inhoud: ontstaan Energieke Regio opzet van het project ook in uw regio? bedrijvencoöperatie?

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

VISIE OP DE ORGANISATIE

VISIE OP DE ORGANISATIE VISIE OP DE ORGANISATIE WE ZIJN ER ALS ORGANISATIE VOOR PUBLIEK, ONDERNEMERS, BESTUUR EN COLLEGA S 00 INHOUDSOPGAVE 0. Inhoudsopgave 2 1. Missie visie kernwaarden 3 2. Toelichting 4 3. De kernwaarden 5

Nadere informatie

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove

Lindenhove. Renovatie & Transformatie. Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove Lindenhove Renovatie & Transformatie Informatie vanuit Renovatieteam Lindenhove ' Duurzaam & Comfortabel Met slimme combinaties van energiebesparende maatregelen en opwekking van duurzame energie komen

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

Projectplan Informele Zorg

Projectplan Informele Zorg Projectplan Informele Zorg Naam van het project Informele Zorg Opdrachtgever Bestuurlijk opdrachtgever: College van B&W Ambtelijk opdrachtgever: Klara Slijkhuis Primaat houdende afdeling Afdeling Samenleving

Nadere informatie

Duurzame ontwikkeling:

Duurzame ontwikkeling: Duurzaam Tynaarlo Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die kan voorzien in de behoeften van de huidige generaties zonder die van de toekomstige generaties in gevaar te brengen. (Our common future 1987)

Nadere informatie

Tussenrapportage Dagarrangementen Kapelle

Tussenrapportage Dagarrangementen Kapelle Tussenrapportage Dagarrangementen Kapelle Datum : 21 september 2010 Van : Stuurgroep dagarrangementen Aan : College van B&W, gemeenteraad, directie/bestuur participanten INLEIDING Na een uitvoerig voortraject

Nadere informatie

Visiedocument en Activiteitenplan 2011

Visiedocument en Activiteitenplan 2011 Visiedocument en Activiteitenplan 2011 1. Inleiding In Leusden is in september 2006 gestart met het project Maatschappelijk Betrokken Ondernemen. De Gemeente Leusden, het bedrijfsleven en de maatschappelijke

Nadere informatie

Ontbijtbijeenkomst GRIC Gilze en Rijen 16 september 2015

Ontbijtbijeenkomst GRIC Gilze en Rijen 16 september 2015 Ontbijtbijeenkomst GRIC Gilze en Rijen 16 september 2015 Krijn Ratsma (architect en voorzitter Stichting Energieke Regio) inhoud: ontstaan Energieke Regio opzet van het project ook in Gilze en Rijen? ons

Nadere informatie

Energieke Regio in Holland Rijnland? Alphen aan den Rijn 11 november 2015

Energieke Regio in Holland Rijnland? Alphen aan den Rijn 11 november 2015 Energieke Regio in Holland Rijnland? Alphen aan den Rijn 11 november 2015 Krijn Ratsma (architect en voorzitter Stichting Energieke Regio) inhoud: ontstaan Energieke Regio opzet van het project ook in

Nadere informatie

Communicatie over de Energiebespaarlening voor gemeenten en provincies

Communicatie over de Energiebespaarlening voor gemeenten en provincies Communicatie over de Energiebespaarlening voor gemeenten en provincies De Energiebespaarlening biedt kansen voor de huiseigenaar, werkgelegenheid en milieudoelstellingen. Doe mee, vertel uw inwoners over

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Raadscommissievoorstel

Raadscommissievoorstel Raadscommissievoorstel Status: Voorbereidend besluitvormend Agendapunt: 7 Onderwerp: Meerjarenprogramma Duurzaamheid 2014-2015 Datum: 12 november 2013 Portefeuillehouder: dhr. N.L. Agricola Decosnummer:

Nadere informatie

Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid

Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid Wij gaan voor groen! Startnotitie samenwerking Land van Cuijk gemeenten op het gebied van energie, klimaat & duurzaamheid 1. Aanleiding Al vele jaren wordt in de regio Noordoost Brabant samengewerkt aan

Nadere informatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie 1 Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie Wij willen Betaalbare, Duurzame, Eigen Energie in Oosterhout 3 Waarom ONE Betaalbaar Duurzaam Eigen Samen Goedkoper dan de markt Winsten

Nadere informatie

Wanneer zijn zonnepanelen voor huurders interessant en hoe moet Acantus zonnepanelen inzetten, zodat het voor huurders en Acantus aantrekkelijk is?.

Wanneer zijn zonnepanelen voor huurders interessant en hoe moet Acantus zonnepanelen inzetten, zodat het voor huurders en Acantus aantrekkelijk is?. Onderwerp: reactie op advies HAG Zonnepanelen Bijlage: reactie op deelvragen Geachte heer, mevrouw, In september is de eerste huurdersadviesgroep (HAG) van Acantus gestart. U heeft deelgenomen aan deze

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. TITEL Toekomstgerichte media-agenda

RAADSVOORSTEL. TITEL Toekomstgerichte media-agenda RAADSVOORSTEL Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 3802123v2 Aan : Gemeenteraad Datum : 14 juni 2011 Portefeuillehouder : Wethouder M.C. Barendregt Agendapunt : HB-6 B&W-vergadering : 31-05-2011

Nadere informatie

Hoe zuinig is uw nieuwe woning?

Hoe zuinig is uw nieuwe woning? Hoe zuinig is uw nieuwe woning? verhuisplannen? een initiatief van: Warm welkom in Rivierenland Verhuist u binnenkort naar een koopwoning in Rivierenland? Tijd misschien voor een nieuwe keuken of badkamer?

Nadere informatie

Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie

Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie januari 2011 Alle tuinders in Gelderland kunnen besparen Wilt u uw energiekosten verlagen? Door energie te

Nadere informatie

Masterclass Energie op bedrijventerreinen. Provincie Zuid Holland

Masterclass Energie op bedrijventerreinen. Provincie Zuid Holland Masterclass Energie op bedrijventerreinen Provincie Zuid Holland 2 Consortium 3 STEM regeling De STEM (Samenwerken Topsector Energie en Maatschappij) regeling is een subsidie van de topsector Energie.

Nadere informatie

Berkel-Enschot 9 oktober 2013

Berkel-Enschot 9 oktober 2013 Berkel-Enschot 9 oktober 2013 Programma Terugblik Organisatie BEC "Lokale energie: van Brussel tot Berkel- Enschot door Donald van den Akker Speerpunten BEC Wat bieden we leden? Hoe verder? Terugblik -

Nadere informatie

Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale.

Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale. 1 Geachte heer/mevrouw Graag maak wij van de gelegenheid gebruik om u op de hoogte te brengen van de recente ervaringen en ontwikkelingen bij De Regiecentrale. Bij verschillende gemeenten en instellingen

Nadere informatie

Civic crowdfunding: het gebeurt al, dus pak die kans

Civic crowdfunding: het gebeurt al, dus pak die kans Civic crowdfunding: het gebeurt al, dus pak die kans Door: Nicolette Ouwerling "Hoi, ik heb een goed idee. Het geld is er al en er zijn wel tweehonderd mensen die het ook graag willen. Kunnen jullie mij

Nadere informatie

Communicatieplan. Conform 3.C.2. 23 juni 2015. Voorbij Prefab. Voorbij Prefab Siciliëweg 61 1045 AX Amsterdam Nederland

Communicatieplan. Conform 3.C.2. 23 juni 2015. Voorbij Prefab. Voorbij Prefab Siciliëweg 61 1045 AX Amsterdam Nederland Conform 3.C.2 23 juni 2015 Voorbij Prefab Voorbij Prefab Siciliëweg 61 1045 AX Amsterdam Nederland INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING COMMUNICATIE... 3 1.1 Interne communicatie... 3 1.2 Externe communicatie...

Nadere informatie

Minder energie meer comfort. Maak gebruik van de duurzaamheidslening. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen.

Minder energie meer comfort. Maak gebruik van de duurzaamheidslening. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen. Ook een vereniging van eigenaren kan een lening aanvragen De maatregelen verdienen zichzelf terug. Daar valt met de huidige lage rentestand niet tegenop te sparen. aldus Henk Brouwer (VVE Beheerder) van

Nadere informatie

WIJKAANPAK BERKUM STIMULEREN VAN ENERGIE BESPARING IN HET WONINGBESTAND VAN DE ZWOLSE WIJK BERKUM

WIJKAANPAK BERKUM STIMULEREN VAN ENERGIE BESPARING IN HET WONINGBESTAND VAN DE ZWOLSE WIJK BERKUM STIMULEREN VAN ENERGIE BESPARING IN HET WONINGBESTAND VAN DE ZWOLSE WIJK BERKUM OVER BERKUM Geschiedenis en ligging Berkum is een grote wijk in het oosten van Zwolle. Ten oosten van Berkum stroomt de rivier

Nadere informatie

Wat is een Green Deal?

Wat is een Green Deal? Wat is een Green Deal? Maatschappelijke initiatieven die groene groei moeten stimuleren Gericht op innovatie, zowel techniek als proces Samenwerking tussen bedrijven/organisaties en rijksoverheid Wegnemen

Nadere informatie

2016-728. Initiatiefvoorstel Sport en duurzaamheid

2016-728. Initiatiefvoorstel Sport en duurzaamheid 2016-728 Initiatiefvoorstel Sport en duurzaamheid Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Commissie Omgevingsbeleid op 23 maart 2016 - Provinciale Staten op 13 april 2016 - fatale beslisdatum: 13 april

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

Jaarverslag 2015 1. Vooraf 2. Aansturing: stuurgroep 3. Samenwerking 3.1. Energie Actief Soest 3.2. Eemland Alliantie

Jaarverslag 2015 1. Vooraf 2. Aansturing: stuurgroep 3. Samenwerking 3.1. Energie Actief Soest 3.2. Eemland Alliantie 1. Vooraf 2015 Was het jaar op weg naar het duurzaamheidsplan 2016-2020. Een duurzaamheidsplan, waaraan het Bedrijven Platform Duurzaamheid een flinke bijdrage heeft kunnen leveren. Op diverse momenten

Nadere informatie

Raadsvoorstel Agendanr. :

Raadsvoorstel Agendanr. : Raadsvoorstel Agendanr. : Onderwerp: Revolving fund sportverenigingen - Evaluatie en Vervolg Reg.nr. : 3803259 B&W verg. : 20 mei 2014 Commissie : Cie_verg. : Raadsverg. : 24 juni 2014 1) Status Op grond

Nadere informatie

Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap

Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap Foto: Willem Mes In dit plan kun je stap voor stap lezen hoe je via een Zon-Privé actie eenvoudig zonne - panelen kunt aanbieden aan je medewerkers.

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap

Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap Foto: Willem Mes In dit plan kun je stap voor stap lezen hoe je via een Zon-Privé actie eenvoudig zonnepanelen kunt aanbieden aan je medewerkers.

Nadere informatie

Netwerk Jong Leefomgeving Jaarplan 2015 Reflectie op 2014 uitdagingen

Netwerk Jong Leefomgeving Jaarplan 2015 Reflectie op 2014 uitdagingen Netwerk Jong Leefomgeving Jaarplan 2015 Het jaarplan is opgebouwd aan de hand van een aantal onderdelen: Een reflectie op de activiteiten in 2014; De visie en doelstellingen binnen het jaarplan voor 2015;

Nadere informatie

Deel 2: Activiteiten MONITOR

Deel 2: Activiteiten MONITOR Deel 2: Activiteiten MONITOR Deze Monitor gaat over jullie activiteiten met, voor en door bewoners op het gebied van: 1. Inkoop energie 2. Collectieve inkoopacties zonnepanelen 3. Energiebesparingsacties

Nadere informatie

Greenspread. realising sustainable connections

Greenspread. realising sustainable connections Greenspread realising sustainable connections Greenspread, het Energieakkoord en CoopDeZon Inleiding Inleiding Greenspread richt zich op het ontwikkelen van lokale duurzame-energieproductiemiddelen. Greenspread

Nadere informatie

Visiedocument en Activiteitenplan 2013

Visiedocument en Activiteitenplan 2013 Visiedocument en Activiteitenplan 2013 1. Inleiding In Leusden is in september 2006 gestart met het project Maatschappelijk Betrokken Ondernemen. De Gemeente Leusden, het bedrijfsleven en de maatschappelijke

Nadere informatie

Werkplan 2014. Adviesraad Sociaal Domein Lopik

Werkplan 2014. Adviesraad Sociaal Domein Lopik Werkplan 2014 Adviesraad Sociaal Domein Lopik 18 februari 2014 Ter introductie De Adviesraad Sociaal Domein Lopik (ASDL) bestaat uit inwoners van Lopik die een actieve verhouding hebben met het sociale

Nadere informatie

Hout laat je huis leven WELKOM

Hout laat je huis leven WELKOM Hout laat je huis leven WELKOM Hout laat je huis leven Programma 15:00u Welkom 15:10u Belang van de particuliere consument 15:30u Strategie en aanpak van de campagne 16:00u Financiering, uitvoering en

Nadere informatie

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen door het optimaal benutten van talenten,

Nadere informatie

Call 1: Meer Veerkracht, Langer Thuis

Call 1: Meer Veerkracht, Langer Thuis Call 1: Meer Veerkracht, Langer Thuis Programma voor alleenstaande ouderen met een beperking om hen langer zelfstandig te kunnen laten wonen, zonder verlies van kwaliteit van leven. Oproep tot het indienen

Nadere informatie

Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018

Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 2 Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 pakjeruimte.nl zelfbouw@rotterdam.nl facebook.com/zb010 pinterest.com/pakjeruimte Programma zelfbouw rotterdam 2015-2018

Nadere informatie

7-PUNTENPLAN 2013-2014

7-PUNTENPLAN 2013-2014 7-PUNTENPLAN 2013-2014 oplegger bij het meerjarig actieplan DUURZAME WADDENEILANDEN OP WEG NAAR EEN ENERGIEKE TOEKOMST IN 2020 1 1. Inleiding Dit 7-punten plan is een oplegger bij het meerjarig actieplan

Nadere informatie

Paleis van de Verdraagzaamheid. Jaarplan 2012

Paleis van de Verdraagzaamheid. Jaarplan 2012 Paleis van de Verdraagzaamheid Jaarplan 2012 Voorwoord Door een zeer succesvolle eerste editie van de jaarlijkse verkiezing van Ambassade en Ambassadeur van de Verdraagzaamheid was 2011 voor het Paleis

Nadere informatie

Projectidee. Algemene gegevens. Inhoud. Projecttitel: Geplande startdatum: Geplande duur: Datum indiener: Aanvrager: Samenwerking met: Samenvatting:

Projectidee. Algemene gegevens. Inhoud. Projecttitel: Geplande startdatum: Geplande duur: Datum indiener: Aanvrager: Samenwerking met: Samenvatting: Projectidee Algemene gegevens Projecttitel: Geplande startdatum: Geplande duur: Datum indiener: Aanvrager: Samenwerking met: Samenvatting: Inhoud Probleemstelling: Beschrijf hier de aanleiding en achtergrond

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM

AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM OPGAVE Tijdens het werken aan binnenstedelijke opgaven merken wij een grote betrokkenheid van inwoners en ondernemers. Zij spreken vaak vol passie over hun stad en komen met

Nadere informatie

Deze laatste begroting van de huidige bestuursperiode nodigt uit tot vooruitkijken.

Deze laatste begroting van de huidige bestuursperiode nodigt uit tot vooruitkijken. Geacht college, raad en toehoorders, Ik wil graag beginnen met een compliment voor deze begroting, die naar het schijnt in een bijzonder korte tijd is opgesteld. En daarnaast voor de uiterst overzichtelijke

Nadere informatie

Zon op Zwijndrecht daar krijg ik energie van Wij Buurtbewoners Wat/Wie Op het zijn dak een van burgerinitiatief kopen een samen in een coöperatie -zonnepanelen is openbaar Zon op gebouw Zwijndrecht Eerste

Nadere informatie

Beleidsplan 2013-2017

Beleidsplan 2013-2017 Voorwoord Deventer is trots op de veelkleurige, multiculturele samenstelling van haar inwoners. Al eeuwen lang onderhoudt Deventer, als Hanzestad contacten met vele landen en culturen over heel de wereld.

Nadere informatie

27-11-2013. Trias energetica, Rc-waarde, ketensamenwerking, energieneutraal, financiering, wetgeving, milieu, C2C,

27-11-2013. Trias energetica, Rc-waarde, ketensamenwerking, energieneutraal, financiering, wetgeving, milieu, C2C, ir. Frits Schultheiss lectoraat Duurzame Energie Energieneutraal bouwen Energiearm renoveren: 1. De besparingen op de energiekosten maken extra investeringen mogelijk (route van de Energiesprong); 2. De

Nadere informatie

Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel

Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel Duurzaamheid - enquête Bo-Ex Panel Duurzaamheid speelt een steeds belangrijkere rol in onze maatschappij. Vaak vanuit het besef dat het verstandig is om anders om te gaan met onze aarde. Op het gebied

Nadere informatie

Startnotitie Toeristische visie gemeente Bergen 2015-2025

Startnotitie Toeristische visie gemeente Bergen 2015-2025 Startnotitie Toeristische visie gemeente Bergen 2015-2025 1 1. Inleiding Gemeente Bergen beschikt niet over een toeristische visie. Voor een gemeente waarvan het toerisme een grote economische peiler vormt,

Nadere informatie

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013 Lijst Lammers Papendrecht 21 januari 2013 Aan de voorzitter van de gemeenteraad van de gemeente Papendrecht, de heer C.J.M. de Bruin Markt 22 3351 PB Papendrecht Betreft: gemeente Papendrecht aansluiten

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Onderwerp. Status. Voorstel. Inleiding. Ag. nr.: Reg. nr.: BP16.00192 Datum: Toekomstagenda Vijf van de Meierij.

Raadsvoorstel. Onderwerp. Status. Voorstel. Inleiding. Ag. nr.: Reg. nr.: BP16.00192 Datum: Toekomstagenda Vijf van de Meierij. Datum: Onderwerp Toekomstagenda Vijf van de Meierij Status Besluitvormend Voorstel 1. De Toekomstvisie Vijf van de Meierij als vertrekpunt te hanteren voor verdere samenwerking op subregionaal niveau,

Nadere informatie

Gas geven voor duurzame energie

Gas geven voor duurzame energie Gas geven voor duurzame energie Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

Communicatie over de Energiebespaarlening voor banken, intermediairs en makelaars

Communicatie over de Energiebespaarlening voor banken, intermediairs en makelaars Communicatie over de Energiebespaarlening voor banken, intermediairs en makelaars De Energiebespaarlening helpt de woningeigenaar de woning te verbeteren en kosten te besparen. Informeer uw klanten over

Nadere informatie

Projectaanvraag regio FoodValley Energie uit zon REGIO FOODVALLEY

Projectaanvraag regio FoodValley Energie uit zon REGIO FOODVALLEY Projectaanvraag regio FoodValley Energie uit zon REGIO FOODVALLEY A. Projectgegevens A.1. Project Gegevens project Projectnaam: Speerpunt Strategische agenda : Thema (regiocontract): Energie uit zon Duurzame

Nadere informatie

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas?

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Lijst Lammers KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013 Persbericht Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Fractie Lijst Lammers pleit voor de Zonatlas in Papendrecht en vraagt

Nadere informatie

Project in het kader van de voorbereiding op de transformatie jeugdzorg

Project in het kader van de voorbereiding op de transformatie jeugdzorg Project in het kader van de voorbereiding op de transformatie jeugdzorg Projectpartners: 1e lijns praktijk voor psychologie Infano Diepenheim 1 e lijns praktijk voor psychologie Pedagogisch perspectief

Nadere informatie

Alleen organisaties met een culturele doelstelling en zonder winstoogmerk kunnen een aanvraag indienen.

Alleen organisaties met een culturele doelstelling en zonder winstoogmerk kunnen een aanvraag indienen. KUNSTPARTICIPATIE: OVER DEZE SUBSIDIE Met de programmalijn Kunstparticipatie wil het Fonds de vernieuwing van het aanbod van kunstbeoefening in de vrije tijd realiseren. Daarnaast wil het bijdragen aan

Nadere informatie

Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw

Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw Samenvatting: Winst en waarde van energie renovaties in de woningbouw De opgave is groot De Rijksoverheid streeft naar een energieneutrale bebouwde omgeving in 2050. Op weg daar naar toe is de ambitie

Nadere informatie

Stadjers over energie en energiebesparing. Een Stadspanelonderzoek

Stadjers over energie en energiebesparing. Een Stadspanelonderzoek B A S I S V O O R B E L E I D Stadjers over energie en energiebesparing Een Stadspanelonderzoek Onderzoek en Statistiek Groningen heeft als kernactiviteiten instrumentontwikkeling voor en uitvoering van

Nadere informatie