De reactionaire familieopstellingen van Bert Hellinger. Herman Nimis

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De reactionaire familieopstellingen van Bert Hellinger. Herman Nimis"

Transcriptie

1 De reactionaire familieopstellingen van Bert Hellinger Herman Nimis Wereldwijd wordt de new age markt tegenwoordig overspoeld door de familieopstellingen van psycho-therapeut Bert Hellinger. Ook in vrijwel elke uitgave van de Nederlandse esoterische pers staan advertenties en lovende artikelen. Het zou een psycho-therapeutische revolutie zijn (1). Deze benadering is eenzijdig, omdat Hellinger door zijn reactionaire en ronduit gevaarlijke denkbeelden in zijn geboorteland, Duitsland, al sinds enige tijd in opspraak is. Daarvan weet men hier nog te weinig. Reden om Hellingers familieopstellingen en achtergronden eens kritisch te bekijken. De 79-jarige Bert Hellinger is al lang geen echt Duits fenomeen meer. Zijn familieopstellingen zijn ook internationaal gezien een begrip en zijn boeken en videotapes worden inmiddels wereldwijd uitgebracht. Zijn meest succesvolle boeken werden ook in het Nederlands vertaald en van zijn aanhang verschijnen voortdurend nieuwe publicaties. Ook het bedrijfsleven toont belangstelling voor Hellingers therapieîn, die men daar 'organisatieopstellingen' noemt. "Hellingers instant-therapie berust op het feit dat hij in een mum van tijd inspirerend Bert Hellinger rollenspel in meeslepend mysterieînspel kan veranderen. Zijn methoden hebben raakvlakken met onze techno-maatschappij die la minute iets wil beleven. Het gaat allemaal in sneltreinvaart, de problemen worden recht voor zijn raap aangepakt en je beleeft ervaringen die je niet goed kunt thuisbrengen. Kortom, bij familieopstellingen van Hellinger kun je nog iets 'authentieks'meemaken", schreef het gematigd kritische Duitse weekblad Die Zeit (2). Psycholoog Colin Goldner, ook auteur/samensteller van het anti-hellinger-boek Der Wille zum Schicksal, meent dat Hellinger niet alleen een charlatan is, maar dat diens familieopstellingen in therapeutisch opzicht al lang hebben gefaald. "Bovendien doet hij daarmee een paar flinke stappen in achterwaartse richting; terug naar de era van vûûr de feministische beweging, vûûr de studentenrevoluties van '68, vûûr de burgerrechten van de 19e en 18e eeuw, het humanisme en de verlichting - terug naar een era van normen zoals in het Oude Testament, waarin patriarchale clan- en familiestructuren nog zonder tegenspraak bestaansrecht hadden" (3). Psycho-analyticus Micha Hilgers uit Aken bevestigt dat Hellinger met zijn bizarre theorieîn therapeutisch miskleunt. Hij vindt hem een megalomane kwakdenker met de allure van een alwetende goeroe. "Het in de reguliere medische wereld als bizar beschouwde denkbeeld dat je de keuze hebt uit leven of dood, wordt bij Hellinger gebruikt om een patiînt te beschuldigen die zich tenslotte maar overgeeft. En die vervolgens doet wat van hem wordt verlangd om zich tenminste niet buiten de groep geplaatst te voelen, want hij voelt zich al buiten het leven gesloten. De reactionaire en aantijgende aanpak die door Hellinger wordt gehanteerd kan het trauma van de door zijn ziekte al getergde patiînt nog vergroten (..) Rest de vraag waarom zoveel mensen Hellinger willen volgen in zijn opvattingen, want dit zijn methoden met rampzalige gevolgen", aldus Hilgers. (4) Hellingers succesformule gaat ongeveer zo: je worstelt met een nogal ernstig psychisch of fysiek probleem, zoals een gezins- of relatieprobleem of een ernstige ziekte. Je hebt al veel ondernomen en reguliere behandeling lijkt geen uitkomst meer te bieden. En dan lees of hoor je over familieopstellingen van Bert Hellinger, die binnen een half uur voor omstreeks Ä 300,- uitkomst zouden bieden. Hoe kan dat? Bij een familieopstelling -in weekendgroepen of 1-daagse workshop- wijst een door het Bert Hellinger Instituut (5) erkende therapeut -waarvan in Duitsland zelfs meer dan 2000 bestaan- in overleg met de cliînt een aantal representanten aan die een soort toneelstukje over zijn/haar problematiek moeten opvoeren voor een geônteresseerd publiek. Binnen zeer korte tijd moeten deze amateur-acteurs, die Pagina 1 van 6

2 de cliînt zelf niet kennen, zich inleven in zijn/haar situatie. Elke representant vertegenwoordigt een familielid, ook overledenen, en soms worden ook abstracte begrippen opgevoerd, zoals bijvoorbeeld jaloezie, een land of de dood. Ze worden in een bepaalde formatie van elkaar opgesteld en de cliînt blijft zwijgende figurant. De opsteller geeft aanwijzingen aan de representanten en vraagt hoe zij zich voelen en dan lijkt iets wonderbaarlijks te gebeuren. Onderlinge (wan)verhoudingen, emotionele stromingen, intriges en andere verstoringen komen binnen de kortste tijd aan het licht. Een zogeheten 'wetend veld' wordt waarneembaar wat het wetenschappelijk verstand te boven zou gaan. Volgelingen veronderstellen dat dit 'wetend veld' verwantschap heeft met de morfogenetische velden van Rupert Sheldrake (6). In elk geval zou het werken en de cliînt ervaart een familieopstelling na afloop als een loutering. Reguliere psychologen denken echter dat dit op het placebo-effect berust en het resultaat tijdelijk is, omdat de problemen niet werkelijk opgelost maar hoogstens verschoven worden. Op familieopstellingen valt dus wel wat aan te merken, maar het succes gaat onverminderd door. Vooral uit Duitsland komt de laatste jaren veel kritiek en sommige critici vinden dat Hellinger bestreden moet worden. Incest is niet slecht Uitgangspunt van een familieopstelling is, dat Hellinger een familie/gezin als een 'systemische rangordening en eenheid' met een hiîrarchische structuur beschouwt, waarin alle gebeurtenissen volgens een natuurlijk en voorbestemd patroon plaatsvinden. Daarom zijn ouders altijd boven hun kinderen geplaatst, wat hen zelfs het recht geeft om ze te misbruiken (!). Voor incestgevallen geeft Hellinger in zijn basisboek en bestseller Verborgen dynamiek van familiebanden (1e Ned. druk 2001) een even simpele als platte verklaring. Indien een echtgenote zich niet intiem aan haar man wil geven of hìj heeft geen zin in haar, wordt als vervanging meestal hun dochter naar voren geschoven. Het jarenlang trauma dat het meisje mogelijkerwijs oploopt was eigenlijk overbodig en wordt tijdens een razendsnelle familieopstelling als volgt opgelost: in een soort ritueel moet de dochter voor haar vader -beiden dus gespeeld door representanten- buigen, neerknielen en hem bedanken voor wat hij toen met haar deed. Want in feite is seks niet slecht, dus ook incest niet en op die manier wordt ook de systemische rangordening binnen het gezin hersteld, beweert Hellinger. De stichting Hulpverlening Seksueel Misbruik noemde deze methode "hartstikke ziek, omdat bij therapeuten die naast de dader gaan staan in feite het misbruik doorgaat" (7). Filosoof en ethicus Alexander Schmid deed in Trouw een pleidooi om Hellingers incesttherapie wettelijk te verbieden. Het maatschappelijk taboe dat erop rust, is niet de oorzaak van problemen die incest veroorzaakt -zoals Hellinger denkt- maar juist het gevolg ervan. Dat Hellinger verlichting biedt neemt niet weg dat incest onacceptabel is. Met zijn bewering dat incest de balans in een gezin kan herstellen zet hij de deur open voor talloze nieuwe incestgevallen, aldus Schmid (8) Rangordeningen In systemische rangordeningen staan volgens Hellinger een man altijd boven zijn vrouw, ouders altijd boven hun kinderen en ook een land altijd boven zijn inwoners. Hetzelfde ritueel als bij incestgevallen vindt ook plaats als een vrouw klaagt dat zij door haar echtgenoot slecht wordt behandeld. Ze moet van Hellinger tijdens een familieopstelling en plein public diep voor haar man buigen, neerknielen en hem bedanken. Op kritische opmerkingen dat deze vorm van 'eerbetoon' eigenlijk wreed en onmenselijk is, antwoordt Hellinger ontwijkend. Het zou zijn eigen visie niet zijn, want deze 'natuurlijke realiteit' zou zich manifesteren tijdens de opstellingen. Vrouwen aan de macht is volgens Hellinger een teken dat mannen onderdrukt worden. In die context zei hij met enig effectbejag in een tv-programma (9) over prins Claus, terwijl hij diens werkelijk ziektebeeld negeerde: "Moet je toch eens kijken hoe die er tegenwoordig bij staat", en het publiek stemde lachend in. Andere generalisaties van Hellinger kunnen even ongerijmd als kwetsend overkomen. Zo is een ziekte als kanker boetedoening voor minachting jegens de ouders en heeft iedere (drugs)verslaving dezelfde basis: de verslaafde wilde niets van zijn vader aannemen. EÈn van die opstellingen wordt verantwoordelijk geacht voor de zelfmoord van een vrouw. Zij leed aan ernstige depressiviteit en relatieproblemen en hoopte een oplossing te vinden tijdens een groots opgezet seminar te Leipzig in Hellinger zei toen tegen het publiek:,,die vrouw zal moeten gaan, niemand kan haar nog tegenhouden, wat kan betekenen dat ze zal sterven." Een dag later pleegde ze zelfmoord. Hellinger deed de zaak af met:,,ik kon niet zien dat ze suôcidaal was, want ik kende haar pas drie minuten" (2). In interviews gebruikt Hellinger veelal ontwijkende one-liners en in discussie treden wil hij liever helemaal niet. Nazorg, een onmisbaar onderdeel van reguliere psychotherapie, vindt hij eigenlijk overbodig. Hij vindt zichzelf geen therapeut, maar iemand die aan het Pagina 2 van 6

3 leven een dienst bewijst. Inmiddels is hij verworden tot charismatisch symbool van een beweging die in onze techno-maatschappij naar de diepere geheimen van de menselijke ziel zoekt. Hij denkt dat hij op een religieuze manier communiceert, maar met zijn reactionaire denkbeelden zet hij alles wat emancipatoire bewegingen tot dusver hebben verworven weer flink achteruit. Religie speelt ook een rol in Hellingers verleden. In 1953 ging hij voor een katholieke orde als missionaris naar Zuid-Afrika, waar hij op missiescholen in de Natal-provincie les gaf. Hij bestudeerde Afrikaanse rituelen en deed ervaringen op met groepsdynamische technieken. Ook zou hij veel afgekeken hebben van de serieuze Amerikaanse gezinstherapeute Virginia Satir. Het grote verschil met haar is dat zij haar therapieîn in een nauwe dialoog tussen onderlinge partners ontwikkelde, terwijl Hellinger zijn voyeuristische familieopstellingen als publiek orakel laat opvoeren. In de jaren '70 verliet hij zijn orde, waarna hij trouwde en zich zonder degelijke opleiding als psychotherapeut vestigde. Net zoals in Nederland is dit beroep in Duitsland niet wettelijk erkend, zodat de rechtspositie onduidelijk is en dubieuze wildgroei is ontstaan. Dat is ook lastig voor Hellinger, want de weg is daardoor geplaveid voor wannabe's en imitators die soms maar ÈÈn boek van hem hebben gelezen of videotape hebben gezien en zich dan als Hellinger-therapeut uitgeven. In hoeverre dat ook in Nederland gebeurt, kan ik niet beoordelen. Hitlers 'Kleine Reichskanzelei' in Berchtesgaden, nu het huis van Hellinger. Boven de deur hangt de Rijksadelaar, tegenwoordig zonder hakenkruis Obscure mystiek Het zou nog niet zo erg zijn als Hellinger alleen maar zou genezen, meent de M nchense literatuurkundige Fritz Glunk (10). Maar het bezwaar is dat hij steeds weer afdaalt in obscure mystiek. Niet alleen families worden tijdens opstellingen naar het podium gehaald, maar hij heeft ook al God, Jahwe en Abraham opgesteld en ook 'het mysterie', 'de grote ziel', 'het noodlot', 'de natie' en zelfs geaborteerde kinderen en honden. Hellinger wil helemaal niet dat zijn methode verstandelijk wordt gedefinieerd, maar desondanks is zijn schijnwereld op een ideologie gestoeld. Hij vindt dat de mens in een pregeciviliseerde wereld gevangen zit, dat hij niets anders is dan zuivere natuur zonder geest die aan een 'ordening' (H.'s sleutelbegrip) is onderworpen. Hij vergelijkt zijn denkbeelden met een boom: "het woord 'ordening' is dan wellicht beladen, maar een boom groeit volgens een bepaalde ordening en kan daarvan niet afwijken. Juist omdat een boom daarmee overeenstemt kan hij zich ontplooien. Toch staat hij in een gevarieerde omgeving. Elke boom is anders en geen boom is precies hetzelfde. Maar alle bomen volgen in hun ontwikkeling ÈÈn en dezelfde ordening. En menselijke systemen ontwikkelen zich ook volgens een zekere ordening die reeds is voorbestemd" (11). Het reduceren van het menselijk bestaan tot vegetatieve vorm lijkt Hellinger niet af te schrikken, zolang hij zijn concept over 'ordening' maar kan aantonen. En passant discrimineert hij homoseksuelen, want de tolerantie waarop hij zich beroept heeft duidelijk zijn grenzen: "Homoseksueel zijn is een zwaar lot, iemand wordt homoseksueel als hij iets wat buitengesloten en slecht is moet vertegenwoordigen" (13). Geen wonder dat Hellinger er zo trots op is dat hij tenminste iemand van deze 'ziekte' heeft genezen die twee maanden later getrouwd was en nu een kind heeft. Het mannelijke als oerrecht Hellinger schuwt confrontaties met politieke denkbeelden niet. Zijn aandacht gaat uit naar conflict-thema's zoals oorlog en in het bijzonder de relatie tussen twee groepen mensen, 'daders' en 'slachtoffers'. Beiden krijgen een stolp van sytemische ordeningen over zich heen, een denkbeeld waarvan vooral daders profiteren, zoals we bij H.'s opvattingen over incest al hebben gezien. Zij kunnen zich in geen geval van hun groep losmaken en mogen daarom later niet voor een rechtbank aangeklaagd worden. Over het feit dat tussen agressors en slachtoffers tûch wezenlijke verschillen bestaan, meent Hellinger belerend: "Ik zeg dat een ieder binnen zijn eigen groep gerechtvaardigd is. Men hoort bij zijn eigen groep en kan zich niet onttrekken aan gebeurtenissen. Geen enkele Duitse soldaat kon zijn eigen groep in de steek laten in de 2e wereldoorlog." (14). Duizenden dienstweigeraars worden daarmee bewust genegeerd. En Hellinger vervolgt: "De vrees voor het bolsjewisme was in Duitsland erg groot. De strijd tegen Rusland had voor veel Duitsers hetzelfde karakter als de strijd van Amerikanen tegen Duitsers. Doorgeredeneerd betekent dit, dat tussen houding en overtuiging waarschijnlijk geen grote verschillen bestonden" (14). Daarmee komen daders er beter van af, omdat zij hun groep niet in de steek konden laten en iedereen binnen die groep Pagina 3 van 6

4 zonder meer gerechtvaardigd was. Volgens Hellinger worden daarom alle verwijten en aanklachten nietig, terwijl hij een merkwaardige voorkeur voor daders aan de dag legt. Ze worden door hem in de watten gelegd en hebben iets machtigs en indrukwekkends en daarnaast vindt hij alles wat 'soft' is verdacht. Hij beschouwt het mannelijke als een oerrecht, als mythisch symbool van een krijgsheer die momenteel zijn krachten jammer genoeg niet bij een grootschalig conflict kan inzetten. Hij is gefascineerd van mannen die bereid zijn om zich in een oorlog op te offeren. Zelfopoffering, trouw, inzet, clan, eigen volk: die woorden klinken vooral bij de vroegere generatie Duitsers bekend in de oren. Want de idealen die Hellinger prijst waren ook de idealen van nationaal-socialisten. Ze laten aan duidelijkheid niets te wensen over. Ten overstaan van vele aanhangers legt Hellinger gedachtengoed bloot dat in velerlei opzicht inherent is aan fascistische denkbeelden. In zijn niet in het Nederlands vertaalde boeken (zie noot 12 en 14) schrijft Hellinger op gebiedende toon dat kinderen zich geen zorgen moeten maken wat hun ouders tijdens het nationaal-socialisme hebben uitgehaald: "Dat is een vooronderstelling die tot tragedies leidt, een aanmatiging van ondergeschikten die denken daarmee iets positiefs te bereiken, maar dat is tegen alle ordeningen" (12). In deze context passen ook zijn pogingen om nationaal-socialistische daders te rehabiliteren. In de al genoemde tv talk-show (9). zei H.: "Ik geef een heel kras voorbeeld dat in Duitsland nog steeds actueel is. Wij hebben hier de daders van het Derde Rijk buitengesloten en willen niets meer van hen weten. Dus mogen ze eigenlijk niet eens mens zijn. Maar als je met een familie te maken hebt waarin nazi-daders voorkwamen en die worden dan buitengesloten, dat moet iemand die buitengeslotenen toch ook verdedigen?" En zo worden Hellingers ideeîn alsmaar troebeler. Of het nu disfunctionele gezinnen, identiteitsproblemen van nazikinderen, verwerking van het verleden, de maatschappelijke consensus, nazis en joden, de cultuur van de herinnering of het collectieve geheugen betreft - steeds weer heeft hij dezelfde 'oplossing' paraat. Het past bij zijn werkwijze om de meest onsamenhangende factoren in verband met elkaar te brengen. Het liefst zou hij willen dat helemaal geen onderscheid tussen daders en slachtoffers wordt gemaakt. Op die manier bekijkt hij ook de staatsgreep door Pinochet tegen Allende: "Je mag van hen die zo'n staatsgreep op hun geweten hebben geen schuldbekentenissen verlangen, omdat de anderen ook niet onschuldig waren. Want je moet bedenken dat veel van de vermoorde slachtoffers zelf ÛÛk daders waren en bereid waren om te moorden" (14).Hellinger denkt dat hier sprake is van maatschappelijke en politieke stromingen die handelen met een hoger doel en daarvoor alle betrokkenen bereid zijn om geweld te gebruiken. Afgezien van deze bizarre statements mogen in Hellingers rijk alleen engelen en heiligen een aanklacht tegen een moordenaar indienen. Loyaliteit is zelfbedrog Om deze redenen heeft Hellinger ook ernstige bezwaren tegen verzet contra politiek geweld of loyaliteit met slachtoffers. Vanuit zijn perspectief ziet hij alleen negatieve punten, zoals aanmatigend gedrag, zelfbedrog en egomanie. Verzetstrijders uit het Derde Rijk hadden moeten weten dat ze tegen de nationaalsocialistische stroming niets konden ondernemen. Ze hadden hun falen al van tevoren moeten inzien. Bij Hellinger gaat het alleen om het resultaat. Citaat: "Wat is het resultaat van dat verzet geweest? Nul komma nul, wat zeggen wil dat die verzetstrijders niet op ÈÈn lijn zaten. Mensen die dachten dat ze aan de geschiedenis een andere draai konden geven. Dat kan gewoon niet" (14). Dat zijn landgenoten nog steeds verzetstrijders uit de 2e wereldoorlog zoals de vermoorde broer en zus Scholl herdenken is voor Hellinger klinkklare onzin "want daarmee willen ze alleen al lang verloren onschuld vasthouden. Je kunt ze niet herdenken, omdat veel verzetstrijders in Duitsland ook bereid waren om te moorden, net zoals de nazi's, alleen voor een ander doel" (14). Voor Stauffenberg -die een aanslag op Hitler wilde plegen- of Adolf Hitler draait Hellinger zijn hand niet om, maar laatstgenoemde behaalde tenminste 12 jaar achter elkaar succes en bij de eerste liep meteen van alles mis. Verzetstrijders horen volgens Hellinger helemaal niet thuis in de geschiedenisboeken en het ergste wat hij hen verwijt is dat zij geen binding hadden met hun volk. Ze hadden uitsluitend egoôstische doelen en geen benul wat werkelijk aan de hand was (14). Hellinger heeft nog meer definities: "Verontwaardiging over daders heeft te maken met het feit, dat men zich wil identificeren met het vermeende lot van slachtoffers om zich dan beter en verhevener te voelen, zonder een eigen lijdensweg te ervaren en zonder de eigen persoonlijkheid en het eigen falen onder ogen te willen zien. En daarop wordt woedend gereageerd, omdat men denkt meer rechten te hebben dan anderen en zich superieur voelt (..)." (12).De oplossing, die Hellinger als omgang met misdadige regimes in petto heeft, luidt: "Helemaal niets doen en afwachten tot de Pagina 4 van 6

5 daders zijn overleden, want dan zijn ze verenigd met hun slachtoffers. Dan is er vrede voor beide partijen" (13). Slachtoffers moeten er openlijk voor uitkomen dat zij misdaden zullen vergeten en geschiedschrijving dient volgens Hellinger slechts een doel: "Daarmee wordt voortgeplant wat slecht is (..). Ook het allerergste verleden heeft er recht op na een bepaalde tijd vergeten te worden." (12). Zielsverwantschap met Hitler "De natuur is een wrede koningin van alle wijsheden" en "een natuurlijke ontwikkeling zet de besten op een plek waar zij thuis horen", aldus Hitler in een rede uit Hellinger meent dat Hitler zich altijd voorbeeldig ten opzichte van zijn lot heeft gedragen en precies d t is het wat hem 'zo groots' maakte. Volgens Hellinger moeten wij leren om in te zien dat ook hìj in dienst was van het hogere, dus ver verwijderd van schuld en onschuld, want ook slechte mensen hebben een roeping (12). Ook alle misdaden die Hitler beging waren voorbestemd door een hogere macht. Maar dan het is toch merkwaardig dat diezelfde Hitler een wereld in brand stak die hem niet beviel. Ook d t wordt door Hellinger als een roeping gezien: "Het vereist inzicht, maar een dictator heeft veel basaal besef en geduld. Hij wacht af tot zich een gelegenheid voordoet om dat te bewijzen. En als die gelegenheid komt en hij volledig met de stroom meegaat, maakt zich een onvoorstelbare energie van hem meester (..), maar toch kwam hij ten val. Volhouden tot het einde kan niemand." (15). Hellingers tendens om het nazi-regime met zijn gruwelen te bagatelliseren is overduidelijk. In zijn nieuwste boek Gottesgedanken (2004) wordt Hellingers affiniteit met Hitler nog groter. Hij voelt een zekere zielsverwantschap en is zelfs lyrisch over de F hrer. Citaat: "Sommigen beschouwen je als onmens, alsof ooit iemand jou zo mag noemen. (..) Als ik je waardeer, dan waardeer ik ook mezelf. Als ik je haat, dan haat ik ook mezelf. Mag ik dan van je houden? Of moet ik misschien van je houden omdat ik anders niet van mezelf houden kan? Als ik beken dat jij een mens was net zoals ik, dan zie ik iets wat buiten ons op dezelfde wijze beschikt, iets dat zowel jouw als mijn oorzaak is - en ons einde. (..) Jij staat of valt met dezelfde oorzaak als ik. Ik bewijs eerbetoon aan die oorzaak en onderwerp me aan alles, wat daarmee bij jou werd bereikt en wat ook bij mij en elk ander mens wordt bereikt." Begin 2004 werd bekend dat Hellinger als werkplek Hitlers oorspronkelijke 'optrekje', de kapitale villa Kleine Reichskanzlei in Berchtesgaden had gehuurd. Met het lot van de joden in W.O.2 toont Hellinger enerzijds compassie, maar anderzijds laten zijn familieopstellingen het tegenovergestelde zien. Tijdens zo'n opstelling liet hij een joodse vrouw tegen haar man de zin uitspreken: "Ik waardeer het dat je mij hebt getrouwd, ofschoon ik joodse ben." (12). En hij maakt subtiele zinspelingen over de verhevenheid van de germaanschistelijke cultuur ten opzichte van de joodse (14). Zijn sympathieîn voor rechtsextreme esoterie steekt hij ook niet onder stoelen of banken. Zo publiceert hij onder meer in het Duitse esoterische kwartaalblad Matrix 3000, waar hij zich in het gezelschap van dubieuze esoterici bevindt. De uitgever heeft een zeer bedenkelijke reputatie door zijn banden met de beruchte holocaust-ontkenner en antisemiet Jan van Helsing (pseudoniem van Jan Udo Holey). Diens boek Geheimgesellschaften werd in 1996 door de Duitse justitie in beslag genomen, nadat joodse burgers van de stad Mannheim aangifte hadden gedaan wegens antisemitisme. Omdat veel van Hellingers gedachtengoed door W.O.2 ook in Nederland nog steeds gevoelig ligt, is te hopen dat het Nederlandse Bert Hellinger Instituut (5) beseft dat zijn omstreden ideologieîn en familieopstellingen-in-de-praktijk onlosmakelijk van elkaar zijn. Men timmert nu aan de weg omdat men zich laat overdonderen door het succes. Maar Hellinger wil elke rationele discussie uit de weg gaan door te stellen dat iedereen verbonden is met zijn eigen systeem en alles wat de mens doet slechts ÈÈn kant van de medaille beslaat. Daarnaast beweert hij dat persoonlijke verantwoordelijkheid wordt beheerst door het noodlot. Pas als de mens negatief, zondig, vechtlustig en slecht is zal hij ook groot, sterk, vrij en goed zijn. Je vraagt je af waarom zijn trouwe aanhangers deze wansmaak vol overgave slikken, want zonder omhaal fluistert hij hen minachting voor de mens en gevaarlijke reactionaire onzin in. En hij wordt zelden tegengesproken, want het verlangen om tijdens een familieopstelling binnen een half uur te 'genezen' gaat boven alles. Noten: (1) recentelijk: Familieopstellingen door Indra Thorsten Preiss, in Religie & Mystiek nr. 17, jan-mrt 2005 (2) Da sitzt das kalte Herz! in Die Zeit, (3) Colin Goldner in het antifascistisch onderzoeksblad Der rechte Rand nr. 89, juliaug. '04. (4) Micha Hilgers in Der Wille zum Schicksal, 2003 en in Deutsches Allgemeines Sonntagsblatt, 6 okt (5) (6) in Der Wille zum Schicksal (2003) schrijft Goldner dat de Brit Rupert Sheldrake Pagina 5 van 6

6 door Hellinger-volgelingen erbij gesleept wordt om aan het onverklaarbare en raadselachtige van familieopstellingen wetenschappelijk houvast te geven. Sheldrake geldt in wetenschappelijke kringen als zeer omstreden en zijn niet onderbouwde en oeverloze ideeîn dienen als hersenspinsels voor de Hellinger-clan. (7) Meisje helpt ouders en laat zich misbruiken, in Trouw, 27 juni (8) Verbied Hellingers incesttherapie, in Trouw, 2 juli (9) ARD-talkshow van J rgen Fliege, 13 maart (10) Der Protofaschist, van Fritz R. Glunk in Der Wille zum Schicksal, (11) Hellinger op de Oostenrijkse tv, 6 juli (12) Hellinger, Der Abschied: Nachkommen von T tern und Opfern stellen ihre Familie, (13) Hellinger in een interview met het Duitse tijdschrift Focus, 13/1998. (14) Hellinger, Mit der Seele gehen, (15) Hellinger in een interview met het Duitse blad Connection spezial, 4-5/2002. Meer info van Alert! over Hellinger Klaus Weber, Rechte Ordnungen, Bert Hellinger - ein kryptofaschistischer Therapeut, Der Rechte Rand, Nr.83, Juli/Augustus 2003 (pdf-file) Colin Goldner, Bert Hellinger in Der Rechte Rand, nr. 89, juli/augustus 2004 Pagina 6 van 6

A3. PO Hitlerjugend Sectie geschiedenis Sg. De Amersfoortse Berg, 2013-2014. De Hitlerjugend. Opdracht in 3 VWO

A3. PO Hitlerjugend Sectie geschiedenis Sg. De Amersfoortse Berg, 2013-2014. De Hitlerjugend. Opdracht in 3 VWO De Hitlerjugend Opdracht in 3 VWO 1 Verantwoording: Op dit moment ben je bezig je te verdiepen in het nationaal-socialisme. Je weet inmiddels al dat Duitsland in de jaren dertig een totalitaire staat was.

Nadere informatie

Preek Job 18 juni 2017

Preek Job 18 juni 2017 Lieve Gemeente, Waarschijnlijk is Job één van de figuren in de Bijbel waarmee we ons het beste kunnen identificeren. Allemaal kennen we Job en allemaal kunnen we ons af en toe als Job voelen. Want het

Nadere informatie

Ontmoetingskerk Laren NH 1 mei Johannes 14

Ontmoetingskerk Laren NH 1 mei Johannes 14 Ontmoetingskerk Laren NH 1 mei 2016 Johannes 14 Als iemand in deze tijd zou zeggen: Ik ben de weg, de waarheid en het leven, zouden we hem al snel fundamentalistisch noemen. We leven in een multiculturele

Nadere informatie

HAND-OUT. Training Systemisch kijken naar kinderen, KIKI Training & Coaching

HAND-OUT. Training Systemisch kijken naar kinderen, KIKI Training & Coaching HAND-OUT Training Systemisch kijken naar kinderen, KIKI Training & Coaching Als je je kast niet zelf opruimt, zullen je kinderen het voor je moeten doen. Training Systemisch kijken naar kinderen, KIKI

Nadere informatie

Familie- en organisatie opstellingen

Familie- en organisatie opstellingen Familie- en organisatie opstellingen April 2019 ontspanning en bewustwording Wendy Bruinsma RBL Gooi en Vechtstreek administratie, leerplicht, RMC, jongerenteam Eigen praktijk Wensenergie therapeut familie-

Nadere informatie

Toespraak van burgemeester W.M. de Jong tijdens de dodenherdenking op 4 mei 2019 te Houten

Toespraak van burgemeester W.M. de Jong tijdens de dodenherdenking op 4 mei 2019 te Houten Toespraak van burgemeester W.M. de Jong tijdens de dodenherdenking op 4 mei 2019 te Houten Zojuist waren we twee minuten stil. Dat doen we om de slachtoffers te herdenken van de Tweede Wereldoorlog die

Nadere informatie

Inhoud: Wat is trauma Cultuur aspecten Psychologische Fysieke aspecten Geestelijke aspecten Grenzen aangeven

Inhoud: Wat is trauma Cultuur aspecten Psychologische Fysieke aspecten Geestelijke aspecten Grenzen aangeven Inhoud: Wat is trauma Cultuur aspecten Psychologische Fysieke aspecten Geestelijke aspecten Grenzen aangeven Wat is een trauma? Trauma kan cultuurafhankelijk zijn Cultuur bepaalt reactie Cultuur aspecten:

Nadere informatie

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2017

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2017 Dodenherdenking Beuningen, 4 mei 2017 Zolang de mens bestaat, staat hij zijn naaste ook naar het leven. Het is een vreemde soort paradox: de ene mens kan niet leven zonder de ander terwijl diezelfde mens

Nadere informatie

De Bijbel open (27-10)

De Bijbel open (27-10) 1 De Bijbel open 2012 42 (27-10) Vanmorgen denken we na over een vraag van een luisteraar, die betrekking heeft op wat men vroeger wel noemde: de vierschaar beleving. Een uitdrukking die u misschien niet

Nadere informatie

Bewerkt artikel van Bibi Schreuder

Bewerkt artikel van Bibi Schreuder P a g i n a 1 Bewerkt artikel van Bibi Schreuder Systemisch denken houdt in dat je zonder oordelen een individu ziet als een onderdeel van een groter geheel, een levend systeem. Bert Hellinger, die het

Nadere informatie

Familie-opstellingen Professional

Familie-opstellingen Professional Familie-opstellingen Professional Verdiepingsopleiding Familieopstellingen Drie modulen van drie dagen Door Guni Baxa Nederlands In all things there is the potential of love And maybe it is our life s

Nadere informatie

Hoe veel wil jij ervaren en kennen van familieopstellingen? Bij de Verheldering zijn er verschillende mogelijkheden: Opstellingenworkshop

Hoe veel wil jij ervaren en kennen van familieopstellingen? Bij de Verheldering zijn er verschillende mogelijkheden: Opstellingenworkshop Hoe veel wil jij ervaren en kennen van familieopstellingen? Bij de Verheldering zijn er verschillende mogelijkheden: Opstellingenworkshop 'Meer weten over familieopstellingen' dag Basisopleiding Systemisch

Nadere informatie

Opdracht Levensbeschouwing Doodstraf

Opdracht Levensbeschouwing Doodstraf Opdracht Levensbeschouwing Doodstraf Opdracht door een scholier 1930 woorden 14 maart 2003 6,2 18 keer beoordeeld Vak Levensbeschouwing 0. Geef een korte argumentatie waarom jij tegen of voor de doodstraf

Nadere informatie

Onze zonden werpt u in de diepten van de zee.

Onze zonden werpt u in de diepten van de zee. Micha en de pleitrede van God. Wat valt op bij de profetie van Jesaja 1 en de profetie in Micha 6 en 7? Jesaja 1:18 18 De HEER zegt: Laten we zien wie er in zijn recht staat. Al zijn je zonden rood als

Nadere informatie

Johannes 8 : 11. dia 1

Johannes 8 : 11. dia 1 Johannes 8 : 11 in de wet van Mozes stond het duidelijk (Deut. 22:22) als een man wordt betrapt met een getrouwde vrouw moeten beiden ter dood gebracht worden zowel de man als de vrouw met wie hij geslapen

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Nederlands (nieuwe stijl) en Nederlands, leesvaardigheid (oude stijl)

Nederlands (nieuwe stijl) en Nederlands, leesvaardigheid (oude stijl) Nederlands (nieuwe stijl) en Nederlands, leesvaardigheid (oude stijl) Examen VWO Vragenboekje Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Maandag 19 mei 9.00 12.00 uur 20 03 Voor dit examen zijn

Nadere informatie

Geachte gasten van de herdenkingsplechtigheid, Het is voor mij een grote eer vandaag tijdens deze. herdenkingsplechtigheid het woord te mogen voeren.

Geachte gasten van de herdenkingsplechtigheid, Het is voor mij een grote eer vandaag tijdens deze. herdenkingsplechtigheid het woord te mogen voeren. Manuscript toespraak 29-04-2013 Mevr. Dr. Eva Högl - lid van de Bondsdag, toespraak t.g.v. de Nederlandse herdenkingsplechtigheid op 4 mei 2013 Geachte heer Snep, Geachte ambassadeur, Geachte gasten van

Nadere informatie

De Bijbel Open 2013 18 (11-05)

De Bijbel Open 2013 18 (11-05) 1 De Bijbel Open 2013 18 (11-05) Op 14 mei is het precies 65 jaar geleden dat in 1948 de staat Israel werd uitgeroepen. U merkt wel dat daar op allerlei manieren publiciteit aan gegeven wordt, positief

Nadere informatie

Antwoord zonder vragen

Antwoord zonder vragen Antwoord zonder vragen Zr. Eefje Hendriksen Zr. Eefje Hendriksen Inhoud: 1 Vader in de Hemel 2 Antwoord zonder vragen 3 Telefoon 4 Mijn genade is voor jou genoeg 5 Ons eindexamen 6 De Heer is daar 7 De

Nadere informatie

ervaar GOD David Sörensen

ervaar GOD David Sörensen ervaar GOD David Sörensen inhoud Ervaar God 4 Door de kracht van zijn Woord Waarom de woorden van God? 19 Gods woorden hebben kracht! Houdt God echt van mij? 30 God houdt zielsveel van mij! Ik zie het

Nadere informatie

2 Petrus 1. Begin van de brief

2 Petrus 1. Begin van de brief 2 Petrus 1 Begin van de brief Petrus groet alle christenen 1 Dit is een brief van Simon Petrus, een dienaar en apostel van Jezus Christus. Aan alle mensen die zijn gaan geloven. Jullie geloof is net zo

Nadere informatie

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede heb ik meegekregen van mijn vader, die de gastvrijheid van de Duitse bezetter aan den lijve heeft mogen ondervinden. Mijn vader heeft in Scheveningen gezeten,

Nadere informatie

GODSBEELDEN BIJBELSTUDIE VGSU BLOK

GODSBEELDEN BIJBELSTUDIE VGSU BLOK GODSBEELDEN BIJBELSTUDIE VGSU BLOK 4 2010-2011 INHOUD Inleiding... 5 Avond 1... 7 Avond 2... 8 Avond 3... 9 Avond 4... 10 3 4 INLEIDING Een relatie hebben met iemand is een abstract begrip, maar toch

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Opleiding. systemische pedagogiek. Bert Hellinger Instituut Nederland

Opleiding. systemische pedagogiek. Bert Hellinger Instituut Nederland Opleiding systemische pedagogiek Bert Hellinger Instituut Nederland Inleiding Het systemisch fenomenologisch werk met opstellingen heeft in Nederland zo langzamerhand zijn plek gekregen. De opstellingen

Nadere informatie

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00. 1 SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS 31 oktober 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit 38 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

In de nieuwe wereld. Willem de Bondt

In de nieuwe wereld. Willem de Bondt In de nieuwe wereld Willem de Bondt Welkom Om de liefde die ik zoek Kom ik wel bij jou En kom ik toch nog even niet Dan wil ik zo graag van je horen Dat ik welkom ben Om de liefde die ik met je deel Kom

Nadere informatie

WERKBOEK 2. De bron van verandering. Kees Holtrigter (The 7D Solutions) 3e editie

WERKBOEK 2. De bron van verandering. Kees Holtrigter (The 7D Solutions) 3e editie WERKBOEK 2 De bron van verandering Kees Holtrigter (The 7D Solutions) 3e editie Werkboek 2 De bron van verandering... 3 1 Mijn thema... 4 2 Gebeurtenissen (connecting the dots)... 4 3 Emoties... 5 4 Gevoel

Nadere informatie

In 3 stappen naar meer regie in werk en leven. - Vera Winkel -

In 3 stappen naar meer regie in werk en leven. - Vera Winkel - In 3 stappen naar meer regie in werk en leven - Vera Winkel - Inhoudsopgave Inleiding pagina 3 Ik wil... pagina 4 Waarom kan ik jou helpen? pagina 5 Stap 1 - Luister pagina 6 Stap 2 - Lach pagina 9 Stap

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom Naam: Het jodendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden op www.geloofik.nl.

Nadere informatie

Samenvatting Geschiedenis De Tweede Wereldoorlog

Samenvatting Geschiedenis De Tweede Wereldoorlog Samenvatting Geschiedenis De Tweede Wereldoorlog Samenvatting door Cas 1253 woorden 2 april 2018 0 keer beoordeeld Vak Geschiedenis Inleiding. Waarom ik voor dit onderwerp heb gekozen. Ik heb voor dit

Nadere informatie

Systemisch Werken, wat is dat? Auteur: Emmely Faessen

Systemisch Werken, wat is dat? Auteur: Emmely Faessen Systemisch Werken, wat is dat? Auteur: Emmely Faessen Introductie Soms zijn er vragen waar je geen antwoord op hebt. Soms zijn er zaken waar je tegenaan loopt, waarvan je niet begrijpt waarom ze jou overkomen.

Nadere informatie

Preek De vrouw die Jezus beslissing veranderde. Lieve gemeente,

Preek De vrouw die Jezus beslissing veranderde. Lieve gemeente, Lieve gemeente, We zien het niet vaak in de Bijbel, maar in het verhaal dat we vandaag gelezen hebben is Jezus toch ronduit bot te noemen en buitengewoon onvriendelijk op het onbeschofte af, tegen een

Nadere informatie

Schuld Mel Wallis de Vries

Schuld Mel Wallis de Vries Schuld Mel Wallis de Vries Gemaakt door: Daniëlle Star Datum: 4 maart 2019 Het Boek schuld heeft de genre Jeugdthriller omdat er heel erg veel spanning in terugkomt en er woorden in het boek schuld moorden

Nadere informatie

Is het moeilijk voor de mensen om de opdrachten van Jezus uit te voeren? Zo ja, waarom, zo nee waarom niet?

Is het moeilijk voor de mensen om de opdrachten van Jezus uit te voeren? Zo ja, waarom, zo nee waarom niet? Bidden, praten met God LES 5 DEEL 5 DISCIPLE OPDRACHT: Lees de vier tekstgedeelten en beantwoord de 4 bijbehorende vragen. Hand 1:12-14, Hand 2:42, Hand 4:23-31 Hand 6:3-6 Hand 8:17, Hand 16:18, Hand 28:8

Nadere informatie

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Jodenvervolging in Duitsland De reden dat de joden vervolgd en vermoord werden tijdens de Tweede Wereldoorlog was, dat de joden rijk en succesvol

Nadere informatie

zondag 17 juni 2018 in het Kruispunt

zondag 17 juni 2018 in het Kruispunt zondag 17 juni 2018 in het Kruispunt lezing oude testament (lector) Job 10 lied Liedboek 941, 1.2.3. Waarom moest ik uw stem... lezing nieuwe testament (lector) Marcus 4, 26-34 lied Liedboek 923 Wil je

Nadere informatie

workshops Systemisch Werk Familie- & Organisatie-opstellingen

workshops Systemisch Werk Familie- & Organisatie-opstellingen workshops Systemisch Werk Familie- & Organisatie-opstellingen Begeleiding: Michaël Molenaar Anne Lies Oosterbaan 1-daagse workshops: 2010: zaterdag 23 oktober en 27 november 2011: zaterdag 22 januari,

Nadere informatie

Hartelijk Welkom bij

Hartelijk Welkom bij Hartelijk Welkom bij Tienduizend redenen Opwekking 733 De zon komt op, maakt de morgen wakker; mijn dag begint met een lied voor U. Heer, wat er ook gebeurt en wat mij mag overkomen, laat mij nog zingen

Nadere informatie

Filmverslag Nederlands De tweeling

Filmverslag Nederlands De tweeling Filmverslag Nederlands De tweeling Filmverslag door een scholier 1926 woorden 10 maart 2005 6,6 402 keer beoordeeld Vak Nederlands De tweeling 1. Verklaar de titel van de film. De titel van de film is

Nadere informatie

Ondernemerschapsblokkades

Ondernemerschapsblokkades Ondernemerschapsblokkades Wat houdt je tegen om je droom werkelijkheid te laten worden? En hoe los je dat op? 7 tips om in actie te komen! Samengesteld door Willemijn Lau Hoi toekomstig professional, Wat

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het is een verzuchting die je nogal eens hoort, als reactie op het nieuws. Als we horen van wereldproblemen: oorlogen, vluchtelingen, opwarming van

Nadere informatie

Kanttekeningen. Deskundigheidgebieden Expertisegroep

Kanttekeningen. Deskundigheidgebieden Expertisegroep Kanttekeningen Landelijke Expertisegroep Bijzondere Zedenzaken Paul van den Eshof (cöordinator) 8 oktober 2008 KLPD - Dienst ationale Recherche Informatie Op het gebied van seksuele perversiteiten is alles

Nadere informatie

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1

Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Toespraak 4 mei 2010 dodenherdenking Ds. A.J. Haak 1 Beste mensen, De meimaand is een mooie maand. Mei betekent zon en voorjaar, het betekent weer buiten kunnen zitten. Maar de maand mei betekent ook denken

Nadere informatie

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling Families onder druk Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen Drs. Ibrahim Yerden Probleemstelling Hoe gaan Marokkaanse en Turkse gezinsleden, zowel slachtoffers als plegers om met huiselijk

Nadere informatie

zondag 1 mei 2016 in het Kruispunt

zondag 1 mei 2016 in het Kruispunt zondag 1 mei 2016 in het Kruispunt lezing oude testament (lector) Joël 2, 21-27 lied Liedboek 678, 1. 2. 3. 4. Vrees niet, gij land... lezing nieuwe testament (lector) Johannes 14, 23-29 lied Liedboek

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

Vraag 1 http://vms.thiememeulenhoff.nl/view/html/?p=basic_480_360&c=1119055 Voor een correct antwoord is meer dan één keuze mogelijk. 'Uithuwelijken' kunnen we beschouwen als een: a. Cultureel gebruik

Nadere informatie

Gebedsdienst dinsdag 20 oktober 1987 Thema: Maria, moeder van liefde. Woord ter inleiding

Gebedsdienst dinsdag 20 oktober 1987 Thema: Maria, moeder van liefde. Woord ter inleiding Gebedsdienst dinsdag 20 oktober 1987 Thema: Maria, moeder van liefde Openingslied God groet u, zoals bloemen Woord ter inleiding De genade van onze Heer Jezus Christus, de liefde van God en de gemeenschap

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Ik vind het een droevig, tragisch verhaal. Mozes, de grote leider van het volk, mag het beloofde land zien, maar niet binnengaan. Achtervolgd door een

Nadere informatie

En ik kom tot U Opwekking 612

En ik kom tot U Opwekking 612 Hartelijk welkom En ik kom tot U Opwekking 612 In uw aanwezigheid kan ik daar ooit zijn, want ik ben een mens, zondig en onrein. Maar U gaf uw Zoon om in mijn plaats te staan en door wat Hij deed mag

Nadere informatie

1 Belangrijk in deze periode

1 Belangrijk in deze periode 1 Belangrijk in deze periode In 1945 eindigt de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Duitsland wil, onder leiding van Adolf Hitler, Europa veroveren. Na vijf jaar strijd en 55 miljoen doden geeft Duitsland

Nadere informatie

Toespraak Gerdi Verbeet. Congres Vergeten slachtoffers tijdens WOII in de GGz De Basis Doorn, 10 juni Geachte aanwezigen,

Toespraak Gerdi Verbeet. Congres Vergeten slachtoffers tijdens WOII in de GGz De Basis Doorn, 10 juni Geachte aanwezigen, Toespraak Gerdi Verbeet Congres Vergeten slachtoffers tijdens WOII in de GGz De Basis Doorn, 10 juni 2016 Geachte aanwezigen, Dank voor de uitnodiging om hier te komen spreken in Doorn, dichtbij Den Dolder

Nadere informatie

Nationale Sportherdenking 4 mei 2018 bij het Olympisch Stadion Raymon Blondel namens NOC*NSF. Dames en heren,

Nationale Sportherdenking 4 mei 2018 bij het Olympisch Stadion Raymon Blondel namens NOC*NSF. Dames en heren, Nationale Sportherdenking 4 mei 2018 bij het Olympisch Stadion Raymon Blondel namens NOC*NSF Dames en heren, Opnieuw zijn wij bijeengekomen bij het Olympisch Stadion en bij het beeld van Prometheus. Ik

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

VAJERA (En Ik verscheen) Sjemot 6:2-9:35

VAJERA (En Ik verscheen) Sjemot 6:2-9:35 VAJERA (En Ik verscheen) Sjemot 6:2-9:35 De Parasja begrijpen Sjemot (Exodus) 6:2-6:8 We zullen leren hoe we 1) Het hoofdthema (onderwerp) van een Parasja (wekelijkse Torah-lezing) kunnen begrijpen. 2)

Nadere informatie

Wat God zegt, gebeurt ook echt Abraham

Wat God zegt, gebeurt ook echt Abraham Wat God zegt, gebeurt ook echt Er is hoop voor alle mensen, dat heeft God in Zijn woord beloofd. Daarom is er een nieuw leven, voor een ieder die gelooft. Wat God zegt, gebeurt ook echt, wat God zegt,

Nadere informatie

Zorgen voor een scherpe werkvraag

Zorgen voor een scherpe werkvraag http://lemniscaatacademie.com francis@lemniscaatacademie.be Zorgen voor een scherpe werkvraag 1 Een 'probleem' is een werkvraag In een andere tekst (Oplossingsgericht werken) heb ik uitgelegd wat het nut

Nadere informatie

p.12 Eerst zien dat hij bij de goede helft terechtkomt : waarop slaat deze zin? geslaagde helft van de studenten (verwijzend naar p.

p.12 Eerst zien dat hij bij de goede helft terechtkomt : waarop slaat deze zin? geslaagde helft van de studenten (verwijzend naar p. lesmap DE PIJN VOORBIJ LUC DESCAMPS Begrijpend lezen Deel I: Lucas Voor je begint met het beantwoorden van de vragen is het belangrijk dat je het boek volledig gelezen hebt. Je moet immers het hele verhaal

Nadere informatie

SOEFISME IN HET DAGELIJKS LEVEN

SOEFISME IN HET DAGELIJKS LEVEN SOEFISME IN HET DAGELIJKS LEVEN Een leerling van Hazrat Inayat Khan (Een kopie van de uitgave van) The Sufi International Headquarters Publishing Society 1 Liefde ontwikkelt zich tot harmonie en uit harmonie

Nadere informatie

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie?

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? door Nathan Wennegers Trefwoord: zelfkennis / meditatie 2015 Non2.nl Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever mag niets uit deze uitgave

Nadere informatie

De Tweede Wereldoorlog herdacht. Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland

De Tweede Wereldoorlog herdacht. Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland De Tweede Wereldoorlog herdacht Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland Nationale herdenking in Nederland Hebben we in Nederland de oorlog altijd zo herdacht? - een kleine herdenkingsgeschiedenis

Nadere informatie

Werkstuk Levensbeschouwing Boeddhisme

Werkstuk Levensbeschouwing Boeddhisme Werkstuk Levensbeschouwing Boeddhisme Werkstuk door een scholier 1997 woorden 8 april 2001 5,1 112 keer beoordeeld Vak Levensbeschouwing 1) Geef een korte omschrijving wat het boeddhisme volgens jou voor

Nadere informatie

Johannes 8:58 Nooit meer afscheid met Jezus (oudjaarsdag)

Johannes 8:58 Nooit meer afscheid met Jezus (oudjaarsdag) Johannes 8:58 Nooit meer afscheid met Jezus (oudjaarsdag) p> Liturgie Zingen: LvK Lied 397 : 1, 3 en 4 Stil gebed Votum en groet Zingen: GKB Gezang 121 : 1, 8 en 9 Gebed Lezen: Johannes 8 : 48 59 Zingen:

Nadere informatie

Laten we eens inzoomen op het proces van afwijzing. Wat gebeurt er precies?

Laten we eens inzoomen op het proces van afwijzing. Wat gebeurt er precies? Module 10: Afwijzing Afwijzing Wat gebeurt er precies als je wordt afgewezen? Laten we eens inzoomen op het proces van afwijzing. Wat gebeurt er precies? Als eerste vindt er een bepaalde gebeurtenis plaats.

Nadere informatie

Op hun knieën blijven ze wachten op het antwoord van Maria. Maar het beeld zegt niets terug.

Op hun knieën blijven ze wachten op het antwoord van Maria. Maar het beeld zegt niets terug. 1950 Het huilende beeld De zon schijnt met hete stralen op het kleine dorpje. Niets beweegt in de hitte van de middag. De geiten en koeien slapen in de schaduw. De blaadjes hangen stil aan de bomen. Geen

Nadere informatie

OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer

OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer gelezen dan eigenlijk stond aangegeven. Die gaan over

Nadere informatie

Bijlage 0. Systemisch Werk in de Praktijk. Intensieve training inclusief intervisiebijeenkomsten

Bijlage 0. Systemisch Werk in de Praktijk. Intensieve training inclusief intervisiebijeenkomsten Intensieve training inclusief intervisiebijeenkomsten Inleiding In de afgelopen 10 jaar wordt in de wereld van de therapie, training en coaching veel onderzocht, gepubliceerd en geëxperimenteerd met allerlei

Nadere informatie

Toespraak bij de jaarlijkse 4 mei herdenking bij de Erelijst voor Gevallenen Door de Voorzitter van de Tweede Kamer, Khadija Arib

Toespraak bij de jaarlijkse 4 mei herdenking bij de Erelijst voor Gevallenen Door de Voorzitter van de Tweede Kamer, Khadija Arib Toespraak bij de jaarlijkse 4 mei herdenking bij de Erelijst voor Gevallenen Door de Voorzitter van de Tweede Kamer, Khadija Arib Het is Kerstmis, 1938. De 28-jarige Brits-Joodse effectenhandelaar, Sir

Nadere informatie

HC zd. 6 nr. 32. dia 1

HC zd. 6 nr. 32. dia 1 HC zd. 6 nr. 32 wie Jezus wil kennen moet de verhalen over hem lezen beschreven door Matteüs, Marcus, Lucas en Johannes terecht worden ze evangelisten genoemd ze beschrijven het evangelie ze vertellen

Nadere informatie

Preek Gemeente van Christus,

Preek Gemeente van Christus, Preek Gemeente van Christus, Het woord bestond nog niet, anders waren ze vast zo genoemd. Weigerambtenaren. Daniël 3 gaat over drie Joodse mannen die weigeren te knielen. Ze staan in dienst van de koning,

Nadere informatie

DE HEMEL & HET KONINKRIJK VAN GOD

DE HEMEL & HET KONINKRIJK VAN GOD DE HEMEL & HET KONINKRIJK VAN GOD Wat is het evangelie? Jezus stierf voor onze zonden en stond op uit de dood. Wij zijn met Hem gestorven aan ons oude leven en met Hem opgestaan in een nieuw leven. God

Nadere informatie

Van Bethlehem tot Golgotha

Van Bethlehem tot Golgotha Van Bethlehem tot Golgotha Het Mysterie van Inwijding Esoterische Begrippen Elly Lichtenberg De Bijbel, een mystiek verhaal of..? Deel I De Bijbel: een mystiek verhaal of..? Is het evangelieverhaal juist?

Nadere informatie

Boekverslag Nederlands Il visconte dimezzato door Italo Calvino

Boekverslag Nederlands Il visconte dimezzato door Italo Calvino Boekverslag Nederlands Il visconte dimezzato door Italo Calvino Boekverslag door een scholier 1809 woorden 14 april 2016 3,3 4 keer beoordeeld Auteur Italo Calvino Eerste uitgave 1952 Vak Nederlands Zakelijke

Nadere informatie

Verkennen van de vele kanten van een mens met een psychiatrische aandoening. Birgit Bongaerts

Verkennen van de vele kanten van een mens met een psychiatrische aandoening. Birgit Bongaerts Verkennen van de vele kanten van een mens met een psychiatrische aandoening Birgit Bongaerts 15/6/2012 Congres Vlaams ondersteuningscentrum oudermis(be)handeling 2012, 10 Jaar Vlaams meldpunt Bijzondere

Nadere informatie

Ook jouw psychische nood is oplosbaar. Hans en Rachel Wesselius

Ook jouw psychische nood is oplosbaar. Hans en Rachel Wesselius Ook jouw psychische nood is oplosbaar Hans en Rachel Wesselius Inhoudsopgave Voorwoord 5 Dankgebed 7 Jij mag gelukkig zijn! 9 Zeg niet dat je het niet kunt 12 Hoop op beter 15 Negatief spreken afwijzen

Nadere informatie

Inhoud. Wenken voor een evenwichtig leven 7. Over Epictetus 69. Nawoord De filosofie van de stoa 73. Bibliografische notitie 83 [5]

Inhoud. Wenken voor een evenwichtig leven 7. Over Epictetus 69. Nawoord De filosofie van de stoa 73. Bibliografische notitie 83 [5] Inhoud Wenken voor een evenwichtig leven 7 Over Epictetus 69 Nawoord De filosofie van de stoa 73 Bibliografische notitie 83 [5] 1 Al wat bestaat is in twee categorieën te verdelen: de ene valt binnen ons

Nadere informatie

Ds. Arjan van Groos ( ) Tekst: 1 Korinthiërs 7, 14 Middagdienst Dopen. Broeders en zusters,

Ds. Arjan van Groos ( ) Tekst: 1 Korinthiërs 7, 14 Middagdienst Dopen. Broeders en zusters, Ds. Arjan van Groos (1962-2014) Tekst: 1 Korinthiërs 7, 14 Middagdienst Dopen Broeders en zusters, 1. Zingen : Gezang 25 : 1 en 3 2. Gebed voor de opening van het Woord 3. Bediening van de Heilige Doop

Nadere informatie

Het boek van Samuel. Ik ben begonnen met het boek van Samuel, maar het lukt me niet om verder te lezen; ik word geconfronteerd met mezelf.

Het boek van Samuel. Ik ben begonnen met het boek van Samuel, maar het lukt me niet om verder te lezen; ik word geconfronteerd met mezelf. Het boek van Samuel Ik ben begonnen met het boek van Samuel, maar het lukt me niet om verder te lezen; ik word geconfronteerd met mezelf. Ik voel me schuldig naar mezelf toe dat ik al die tijd in de sekte

Nadere informatie

INHOUD. Inleiding Anne Frank Huis Boijmans Van Beuningen Corpus reis door de mens Gevangenismuseum...

INHOUD. Inleiding Anne Frank Huis Boijmans Van Beuningen Corpus reis door de mens Gevangenismuseum... INHOUD Inleiding...6 1 Anne Frank Huis...8 2 Boijmans Van Beuningen... 10 3 Corpus reis door de mens... 12 4 Gevangenismuseum... 14 5 Beeld en Geluid... 16 6 Museon... 18 7 Museum of the Image, MOTI...

Nadere informatie

Opdracht Levensbeschouwing Goed en kwaad

Opdracht Levensbeschouwing Goed en kwaad Opdracht Levensbeschouwing Goed en kwaad Opdracht door een scholier 2131 woorden 11 januari 2007 6,6 35 keer beoordeeld Vak Levensbeschouwing Opdracht 1 Kaïn & Abel. Vraag 1: Denk jij dat er meer slechte

Nadere informatie

Na de WOI vluchtte de keizer naar Nederland

Na de WOI vluchtte de keizer naar Nederland Hoofdstuk 3 Na de WOI vluchtte de keizer naar Nederland Waarom NL? Nederland was een neutraal land. Bleef in NL tot aan zijn dood. Vrede van Versailles Vs, Eng, Fra winnaars. Duitsland als enige schuldig

Nadere informatie

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd

9 Vader. Vaders kijken anders. Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd 53 9 Vader Wat doe ik hier vandaag? P Ik leer mijn Vader beter kennen. P Ik weet dat Hij mij geadopteerd heeft. P Ik begin steeds beter te begrijpen dat het heel bijzonder is dat ik een kind van God, mijn

Nadere informatie

Normen en waarden. Voortgezet onderwijs. Stichting Krant in de Klas

Normen en waarden. Voortgezet onderwijs. Stichting Krant in de Klas Normen en waarden Voortgezet onderwijs Stichting Krant in de Klas Normen en waarden: uitleg In Nederland woedt sinds enige tijd de discussie over normen en waarden. Normen en waarden zijn begrippen die

Nadere informatie

Dit boekje is van. Doodgewone Helden

Dit boekje is van. Doodgewone Helden Dit boekje is van Doodgewone Helden Echte helden! Je kent ze misschien wel van tv. Ze kunnen vliegen, ze kunnen mensen redden uit brandende gebouwen en ze vechten tegen slechteriken. Iedereen heeft zo

Nadere informatie

De Bijbel open 2013 44 (09-11)

De Bijbel open 2013 44 (09-11) 1 De Bijbel open 2013 44 (09-11) Als ouders zondigen, dan worden hun kinderen daarvoor gestraft. Is dat zo? Dat kan toch niet waar zijn. Toch lijkt dat wel zo te staan in Deut. 5:9 en Ex. 20:5. In deze

Nadere informatie

Volgeling van Jezus: preek 6. Intro We zijn begin april begonnen met het beeld van de Zoon PP1

Volgeling van Jezus: preek 6. Intro We zijn begin april begonnen met het beeld van de Zoon PP1 Volgeling van Jezus: preek 6 Intro We zijn begin april begonnen met het beeld van de Zoon PP1 Dit is een enorme uitnodiging: God wil, door de omstandigheden waarin je je bevindt, met je aan het werk gaan,

Nadere informatie

Les 4. Stap Drie van Innerlijke Verbinding

Les 4. Stap Drie van Innerlijke Verbinding Les 4 Stap Drie van Innerlijke Verbinding Ga op een meedogende manier de dialoog aan met uw Innerlijke Kind, om uw gedachten / valse overtuigingen te ontdekken en de gedragingen die daaruit voortvloeien,

Nadere informatie

DIT BOEKJE IS VAN DOODGEWONE HELDEN

DIT BOEKJE IS VAN DOODGEWONE HELDEN DIT BOEKJE IS VAN DOODGEWONE HELDEN ECHTE HELDEN! JE KENT ZE MISSCHIEN WEL VAN TV. ZE KUNNEN VLIEGEN, ZE KUNNEN MENSEN REDDEN UIT BRANDENDE GEBOUWEN EN ZE VECHTEN TEGEN SLECHTERIKEN. IEDEREEN HEEFT ZO

Nadere informatie

Preek 23 sept 2018 ds. Mw. M.W. Gehrels Psalm 139. God kent mij

Preek 23 sept 2018 ds. Mw. M.W. Gehrels Psalm 139. God kent mij Preek 23 sept 2018 ds. Mw. M.W. Gehrels Psalm 139 God kent mij Gemeente van onze opgestane Heer Jezus Christus, Een keer reed ik s avonds laat met de auto naar huis, over een lange, vrij donkere weg. En

Nadere informatie

Voorkómen van huiselijk geweld

Voorkómen van huiselijk geweld Voorkómen van huiselijk geweld hoe profiteren we van wetenschappelijke kennis? Nico van Oosten senior adviseur Huiselijk en Seksueel Geweld Movisie There is nothing more practical than a good theory (Kurt

Nadere informatie

Toon Uw heerlijkheid Opwekking 505

Toon Uw heerlijkheid Opwekking 505 Hartelijk welkom Toon Uw heerlijkheid Opwekking 505 Vader van de schepping, volvoer uw eeuwige plan. Maak ons een generatie die overwinnen kan. Heer, laat uw koninkrijk komen, waar heel de schepping

Nadere informatie

Een onderzoek naar zelfbeschadigend gedrag onder jongeren

Een onderzoek naar zelfbeschadigend gedrag onder jongeren Een onderzoek naar zelfbeschadigend gedrag onder jongeren denken De nacht is donker Ik sta buiten op straat Mezelf af te vragen Waarom mijn leven verder gaat Waarom ook er niet uitstappen? Waarom niet

Nadere informatie

Wie is Jezus, deel 2. les 5b FOLLOW

Wie is Jezus, deel 2. les 5b FOLLOW Wie is Jezus, deel 2 les 5b DEEL 2B FOLLOW JEZUS, DE REDDER Joh 4:7-9,22 Jezus deed in dit verhaal een aantal dingen die niet gebruikelijk waren. Hij sprak alleen met een vrouw. Dit was ook nog eens een

Nadere informatie

Wat er ook aan de hand is, de gevolgen zijn hetzelfde. Je bent een aantal lichamelijke functies, die je voorheen als vanzelfsprekend aannam, kwijt.

Wat er ook aan de hand is, de gevolgen zijn hetzelfde. Je bent een aantal lichamelijke functies, die je voorheen als vanzelfsprekend aannam, kwijt. Hoofdstuk 7 Emoties Nu is het tijd om door te gaan. Je hebt je dwarslaesie, je bent hopelijk klaar met al de medische dingen, nu is het tijd om ook je gevoelens aandacht te geven. Dus: ga lekker zitten,

Nadere informatie

Jezus zoekt ruzie. en tussen een schoondochter en haar schoonmoeder

Jezus zoekt ruzie. en tussen een schoondochter en haar schoonmoeder Jezus zoekt ruzie Inleiding Denk niet dat ik gekomen ben om op aarde vrede te brengen. Ik ben niet gekomen om vrede te brengen, maar het zwaard. Want ik kom een wig drijven tussen een man en zijn vader,

Nadere informatie

Je eigen gevoelens. Schaamte

Je eigen gevoelens. Schaamte Je eigen gevoelens Voor ouders, partners, broers, zussen en kinderen van mensen met een ernstig drugsprobleem is het heel belangrijk om inzicht te krijgen in de problemen van het verslaafde familielid,

Nadere informatie

Doel van Bijbelstudie

Doel van Bijbelstudie Bijbelstudie Hebreeën 4:12 Want het woord Gods is levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard en het dringt door, zó diep, dat het vaneen scheidt ziel en geest, gewrichten en merg, en het

Nadere informatie

Geliefden van God, gemeente van onze Heer Jezus Christus,

Geliefden van God, gemeente van onze Heer Jezus Christus, 1 e zondag van de 40-dagen tijd Zin op Zondag 5 maart 2017 Kleur Paars Matteus 4: 1-11 Ds A.J. Wouda Thema: Zoek de stilte Geliefden van God, gemeente van onze Heer Jezus Christus, Zoek de Stilte.wat kunnen

Nadere informatie