Kabelscheiding complex hoofdstuk in EN Vergelijking van koelmethoden. Efficiëntie in datacenters is om te huilen. bekabeling.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kabelscheiding complex hoofdstuk in EN 50174-2. Vergelijking van koelmethoden. Efficiëntie in datacenters is om te huilen. bekabeling."

Transcriptie

1 In samenwerkingen met datacenterworks november 2009 bekabeling Kabelscheiding complex hoofdstuk in EN koeling Vergelijking van koelmethoden in datacenters management Efficiëntie in datacenters is om te huilen en verder imtech bouwt meerlaagse rekencentra van capex naar opex naar colocatie juniper maakt datacenternetwerken cloud ready datacenterkoeling gebruikt buitenlucht en leidingwater

2 Rittal Cold Cube keeps IT cool Energie-efficiëntie voor serverracks en precisie-airconditioners Uw nieuwe of bestaande computerruimte energie-efficiënt inrichten is een koud kunstje met de Rittal Cold Cube. Via een afgesloten koude gang wordt de gekoelde lucht direct naar de IT-apparatuur gevoerd. Zo ontvangen uw servers een gelijkmatige koeling, zonder kans op luchtkortsluiting. De opgewarmde lucht wordt vervolgens efficiënt afgevoerd. Het resultaat: het koelvermogen van uw airco kan tot maar liefst 30% stijgen. Zo is de Cold Cube een effectief en financieel aantrekkelijk alternatief voor kostbare mid-densitykoeling. Verhoogde vloer of LCP Inline De Rittal Cold Cube maakt over het algemeen gebruik van een verhoogde vloer waardoor de warmte vanuit de IT-racks wordt afgevoerd. In combinatie met de nieuwe LCP Inline biedt de Rittal Cold Cube u een extra mogelijkheid voor het efficiënt afvoeren van grote hoeveelheden warmte. Een verhoogde vloer is in dit geval niet nodig. De LCP zuigt de warme lucht achter de serverracks op en blaast deze vervolgens gekoeld de Cold Cube in. Een bijkomend voordeel is de nog directere toevoer van gekoelde lucht naar uw server en netwerkcomponenten. Rittal bv - Postbus AE Zevenaar - Tel. (0316)

3 in dit nummer datacenterworks Datacenterbejaardenhuis De verschijningsvormen van het datacenter zijn aan het veranderen. Onlangs was ik te gast op de testsite van KyotoCooling in Amersfoort en zag met eigen ogen hoe een reuzenwiel langzaam draaiend een computerruimte koelt. Het wiel draait half binnen en half buiten de computerruimte; de helft die buiten is, wordt gekoeld met geconditioneerde buitenlucht om vervolgens naar binnen te draaien en zijn verkoelende werk te doen. Een imponerend tafereel. Nog indrukwekkender is echter de visie van KyotoCooling op de computerruimte zelf. Volgens de bedenkers van het koelconcept moeten datacenters geen gebruikmaken van gesloten koude gangen maar van gesloten warme gangen. De koude lucht kan dan vrij de ruimte worden ingeblazen, ongehinderd door welk obstakel dan ook. Warme lucht wordt in de gesloten warme gangen boven het plafond afgevoerd. KyotoCooling vergelijkt dit concept met een zwembad dat ook geleidelijk volloopt als je er water in laat lopen. Een bijkomend voordeel is volgens de bedenkers dat verhoogde vloeren overbodig worden. Koeling kan de verschijningsvorm van het datacenter echter nog ingrijpender veranderen, zo merkte Teus Molenaar op bezoek bij Imtech. In de ogen van deze technische dienstverlener bestaat een ideaal rekencentrum uit meer dan één verdieping. Op de begane grond bevindt zich dan de technische ruimte en de servers op de verdieping daarboven. Tussen de verdiepingen zit nog een tussenlaag: het plenum. De koude lucht wordt via het plenum naar de erboven liggende computervloer gebracht. Verderop in dit nummer leest u meer over deze meerlaagse architectuur. In dit nummer ook aandacht voor DataCenterKoeling, eveneens een nieuw koelconcept dat gebruikmaakt van directe buitenlucht en gewoon leidingwater als koudemiddel. En alsof dat nog niet genoeg is, heeft ook technisch adviesbureau Deerns nagedacht over een nieuwe manier van koeling. De nieuwe koelconcepten buitelen kortom over elkaar heen. In dat opzicht is het wel grappig dat er ook steeds meer geluiden opduiken dat datacenters over pakweg vijftien jaar niet meer worden gekoeld. Tegen die tijd draaien we gewoon constant op 40 C, zo verzekerde nota bene een leverancier van koelsystemen mij. In datzelfde visioen gaan datacenters ondergronds waar een constantere temperatuur is te garanderen. Bovenop de datacenters bouwen we dan bejaardenhuizen die worden verwarmd door het datacenter. Ferry Waterkamp In dit nummer bekabeling 04 kabelscheiding complex hoofdstuk in en gebouwtechniek 08 imtech bouwt meerlaagse rekencentra management 12 van capex naar opex naar colocatie 28 juniper maakt datacenternetwerken cloud ready 30 update data center pulse stack 32 efficiëntie in datacenters is om te huilen koeling 16 datacenterkoeling gebruikt buitenlucht en leidingwater 20 vergelijking van koelmethoden in datacenters energievoorziening 25 tno buigt zich over prestatiemaat 26 het groene datacenter praktijk 36 creativiteit het sleutelwoord in crisistijden 41 het hart moet blijven kloppen en verder 40 it room infra 42 productnieuws 45 bicsi 46 column 3

4 Bekabeling Barry Elliott (RCDD) is werkzaam bij het Britse adviesbureau Capitoline (www.capitoline.eu) Een nieuwe standaard voor databekabeling Kabelscheiding complex hoofdstuk in EN na jaren voorbereiding is eerder dit jaar de nieuwe en bekabelingsnorm gepubliceerd. barry elliott kijkt welke impact de standaard heeft op datacenterbekabeling en staat daarbij met name stil bij clause 6, waarin de scheiding van stroom- en databekabeling is omschreven. 1. Overzicht van de Cenelec-standaarden. 4

5 datacenterworks De EN standaardenreeks heeft betrekking op de installatieeisen van datakabels in heel Europa, met inbegrip van datacenters, en gaat hand in hand gaan met de EN standaardenreeks voor het ontwerp van bekabelingsystemen. Er is nu een hele familie van ENnormen voor het ontwerpen, installeren en testen van bekabeling. Een overzicht van de Cenelec-standaarden is te vinden in afbeelding 1. EN bestaat uit drie delen. Alle drie de onderdelen ondersteunen de specificatie, implementatie en exploitatie van IT-bekabeling. In deel 1 worden de algemene planning en de dagelijkse praktijken omschreven, waaronder de vereisten voor bekabelingsbeheer. In deel 2 wordt aangedacht gegeven aan de planning en installatie van bekabeling in gebouwen met behulp van metalen bekabeling en glasvezel. In dit deel worden aanwijzingen gegeven over de verantwoordelijkheden van de betrokkenen. In contracten kan hieraan worden gerefereerd. In deel 3 van de standaard wordt de bekabeling tussen gebouwen behandeld. Aanvullende clausules met normatieve eisen voor specifieke soorten gebouwen zullen als wijziging of herzieningen aan deze norm worden toegevoegd. Op het moment van publicatie van EN waren de volgende clausules gepland: - woningen; - datacenters; - gebouwen van operators. segregatie De standaard heeft betrekking op alle aspecten van bekabeling en geeft gedetailleerde informatie over zaken als generiek buigratio voor de verschillende klassen bekabeling, typen kabelbescherming enzovoort. Het scheiden van de koperen databekabeling van de stroomkabels is altijd een omstreden onderwerp geweest. Dit onderwerp zal echter steeds belangrijker worden als de snelheden op het LAN toenemen. Het belang van de LAN-snelheden voor segregatie wordt veroorzaakt doordat, als LAN-snelheden op koperbekabeling toenemen, de signaal-ruisverhouding van de signaaltransmissie verslechtert. Deze verslechtering wordt veroorzaakt door toepassing van multilevelsignalering om meer data door de beperkte bandbreedte van een koperkabel te krijgen. Bijvoorbeeld op 10Base-T staat +1 V voor een één en -1 V voor een nul. Dus op het punt waar het signaal de zender verlaat is er een verschil van 2 V tussen de enen en nullen van de datastroom. Aan het einde van de (maximaal) 100 m lange koperkabel is het schone signaal van de zender drastisch verslechterd door de demping van de kabel en is het vervormd door verschillende geluidsbronnen van binnen en buiten de kabel. Fast-ethernet (100Base-TX) gebruikt drie spanningsniveaus, gigabitethernet maakt gebruik van vijf spanningsniveaus en 10 Gb-ethernet (10GBase-T) van zestien spanningsniveaus. De ontvangende apparatuur moet beslissingen nemen over het ontvangen signaal op basis van slechts een paar tientallen millivolts tussen de niveaus. Dit is precies de reden dat snellere LAN s gevoeliger zijn voor lawaai. Zaken als alien crosstalk en lawaai van buiten de kabel zijn vooral voor 10GBase-T een technische beperking geworden. Aangrenzende stroomkabels zijn een van de belangrijkste bronnen van ruis, zeker als data- en stroomkabels over een langere afstand parallel aan elkaar lopen. Handhaving van de kabelscheidingen is daarom veel belangrijker geworden. De fabrikanten van LAN- en bekabelingsystemen garanderen de werking van hun apparatuur ook alleen als de relevante installatienormen, zoals EN 50174, zijn nageleefd en uitgevoerd. eenvoudige richtlijnen De eerste versie van EN kwam uit in 2000 en bevatte een vrij eenvoudige tabel die kabelscheidingen aangaf afhankelijk van de vraag of de kabels waren afgeschermd of niet, en of sprake was van metalen scheidingen tussen de kabels. In het slechtste geval met onafgeschermde data- en stroomkabels met niets daartussen werd een scheiding van 200 mm geadviseerd. De kabelgoten moeten dus 200 mm van elkaar zijn verwijderd. Een punt van kritiek op deze richtlijn is dat er geen onderscheid wordt gemaakt tussen één enkele kabel en een grote bundel van zware kabels. Naarmate meer metaal is toegevoegd aan de kabels en de tussenliggende ruimte, konden de kabels met de oude norm dichter tegen elkaar aan worden gelegd, totdat ze elkaar aanraken. Het is echter belangrijk om te onthouden dat het doel van EN is de interferentie tussen kabels weg te nemen. Het is zeker niet een veiligheidsnorm. De meeste landen schrijven voor om data- en stroomkabels ten minste 50 mm uit elkaar te houden om gevaarlijke hoogspanningen op de datakabels te voorkomen. segregatie in en De nieuwe EN norm kijkt veel gedetailleerder naar segregatie: meer dan zes pagina s zijn gewijd aan dit onderwerp. Bij de meeste kabelinstallateurs leeft dan ook het gevoel dat overcomplexiteit deze norm zal tegenwerken. 5

6 bekabeling Als de snelheden op het LAN toenemen, wordt het scheiden van de koperen databekabeling van de stroomkabels steeds belangrijker. advertentie All IT Rooms is een computerruimte System Integrator. Wij ontwerpen en bouwen nieuwe computerruimtes maar ook de herinrichting, verbouwing of verhuizing van uw huidige computerruimte is bij ons in goede handen. Onze dienstverlening op een rij: Consultancy Ontwerp Project management Realisatie Service Lange Kleiweg 50B 2288 GK Rijswijk Tel A5 adv def.indd :05:47

7 advertentie Woensdag, 2 december 2009 Intres Hoevelaken De nieuwe norm definieert kabels eerst op basis van hun screeningsvermogen. De kabels worden vervolgens ingedeeld van A tot D, waarbij D de hoogste score is. Binnen deze klasse valt de zwaar afgeschermde categorie 7-bekabeling. Categorie 6- en categorie 5- kabels kunnen voldoen aan klasse B of C, vermoedelijk afhankelijk van de vraag of ze zijn onderzocht of niet. Voor klasse D-kabels wordt een minimale scheiding voorgeschreven van 10 mm. Voor de klassen C, B en A bedraagt de voorgeschreven minimale scheiding respectievelijk 50 mm, 100 mm en 300 mm. Deze afstanden kunnen worden verkleind als de kabels zijn ondergebracht in bepaalde soorten metalen behuizingen. Uiteraard zijn er ook nog voorschriften voor de stroomkabels. Als er minder dan dertien aangrenzende stroomkabelcircuits zijn (een circuit is een eenfasegeleider tot 20 A), bedraagt de vermenigvuldigingsfactor minder dan één, tot slechts 20 % van de scheiding voor een enkele conductor. Voor grotere aantallen stroomkabels kan de vermenigvuldigingsfactor oplopen tot 600 %. Driefasenschakelingen worden voor de toepassing van deze berekening beschouwd als drie afzonderlijke circuits. Verder lezen we: Where the cabling to be installed is in accordance with, and is intended to support the applications listed in, the EN series the separation requirements for classification b in table 4 represent the minimum requirements of this standard. Dit betekent duidelijk dat 100 mm de minimale scheiding is voor standaard LAN-bekabeling, tenzij afgezwakt door metalen behuizingen of verergerd door te veel stroomkabels. De Amerikaanse datacenterstandaard TIA 942 geeft ook een tabel voor kabelscheidingen, gebaseerd op de Amerikaanse NFPAeisen. Deze tabel maakt de scheidingen afhankelijk van de hoeveelheid stroomkabels. Bij bijvoorbeeld zestien tot dertig 20 A-kabels is een scheiding van 50 mm nodig als alle kabels zijn afgeschermd. De afstanden verdubbelen als onafgeschermde stroomkabels worden gebruikt. Als alle kabels zijn geaard in metalen kabelgoten, kunnen ze worden beschouwd als afgeschermde kabels. De standaard gaat tot 300 mm (600 mm voor unshielded) voor de nabijheid van driefasenkabels. conclusie Al met al is er een aantal zeer complexe standaarden die veronderstellen dat ontwerpers die de screeningsefficiëntie van hun datakabels berekenen, de effecten van aanwezige metalen behuizingen laten meewegen en dat zij kijken naar de aangrenzende stroomkabels. U kunt als gebruiker de standaarden kopen en een eigen berekening maken. Maar misschien bent u ook al geholpen met deze eenvoudige vuistregel die in bijna elke omstandigheid zal werken: voor eenfasestroomkabels: houd de goten voor data- en stroom kabels minimaal 200 mm uit elkaar; voor driefasenstroomkabels: houd de goten voor data- en stroom kabels minimaal 600 mm uit elkaar. Initiatief & organisatie conferences training datacenter.heliview.nl

8 Gebouwtechniek Imtech bouwt meerlaagse rekencentra Hedendaagse dieseltechniek levert energiewinst op 8

9 datacenterworks Imtech is een groot, technisch bedrijf dat volgend jaar al 150 jaar actief is. Het bedrijf behoort tot de snelst groeiende, technische dienstverleners in Europa. Een onderscheidend element is dat de firma op verschillende terreinen actief is en een geïntegreerd aanbod heeft. De combinatie van elektrotechniek, ICT en werktuigbouw binnen totaaloplossingen is het handelskenmerk van Imtech. Het bedrijf heeft vestigingen in Nederland, Duitsland, Engeland, België, Oostenrijk en Zwitserland. Juist uit die combinatie van disciplines is de nieuwe, energie-efficiënte opzet van een rekencentrum geboren, zoals innovatie vaak ontstaat op het snijvlak van verschillende disciplines. Arno Fens, salesmanager datacenters bij Imtech Special Market Solutions, legt uit hoe dit is gegaan: Ook onze collega s, bijvoorbeeld de koelspecialisten die wij in dienst hebben, zijn voortdurend bezig met de vraag hoe wij energiezuinige oplossingen kunnen neerzetten. Zij zijn bezig geweest met de vraag of het mogelijk is de stroomrekening van een rekencentrum naar beneden te krijgen. Ze zijn met een oplossingen gekomen, die wij vervolgens hebben getest en uiteindelijk aan de markt hebben aangeboden. korter transport Het uitgangspunt van de energiezuinige oplossing is een meerlaags rekencentrum met op de begane grond de technische ruimte en op de eerste verdieping de ruimte, waarin de servers komen te staan. Tussen deze twee verdiepingen zit nog een tussenlaag: het plenum. Deze ruimte zorgt ervoor dat de koude luchtbuffer kan worden gerealiseerd; zodanig dat er te allen tijde voldoende koude lucht aanwezig is om in de koude gang toe te laten. In de ogen van Imtech bestaat een ideaal rekencentrum dus uit meer dan een verdieping. De koude lucht wordt via het plenum naar de erboven liggende computervloer gebracht. De gekozen, meerlaagse structuur zorgt ervoor dat de koelinstallatie dichter bij de hardware komt te staan, waardoor minder energie nodig is om het koelmedium op de juiste plaats te brengen. Gerichte koeling is de afgelopen jaren al in zwang geraakt via koude en warme gangen binnen een rekencentrum. Hierbij wordt voorkomen dat warme en koude lucht met elkaar vermengd raken, want zo n menging heeft een negatief effect op de koude lucht en de energierekening. In een traditioneel rekencentrum legt de door servers opgewarmde lucht een hele weg af. Veelal wordt het naar boven naar het dak gevoerd, alwaar het wordt afgekoeld om later weer, als koellucht te dienen. Dit transport van warme lucht kan leiden tot secundaire opwarming. Dit probleem wordt opgelost door in meerdere lagen te bouwen. Het transport van koude en warme lucht is dan zo kort mogelijk. In bestaande situaties is dat niet altijd mogelijk, vertelt Fens, en dan kun je altijd nog de technische ruimte naast de serverruimte bouwen. Het effect is dan wel minder, maar niettemin energiezuiniger dan de gebruikelijke inrichting van het rekencentrum. Exacte cijfers zijn nog niet bekend, omdat we dat niet hebben getest. sensoren In de technische ruimte staan de ups en, de generatoren, de ventilatoren en dergelijke bij elkaar. Deze staan op de onderste laag, zodat ze makkelijk in- en uitgereden kunnen worden. Op de rekenvloer treffen we alleen de IT-apparatuur aan, met hun verschillende functies, zoals applicatielevering of opslag. Natuurlijk werkt het systeem met koude en warme gangen, en er is voor gezorgd dat de luchtstromen niets of in elk geval zo weinig mogelijk in de weg wordt gelegd. Het echte slimmigheidje van de Imtech-oplossing is niet zozeer de bouwkundige indeling, maar zijn de sensorgestuurde kleppen in de koelinrichting. De koude lucht wordt pas ingelaten als de sensoren aangeven dat er behoefte is aan koeling, legt Fens uit. Gewoonlijk wordt er een heel etmaal door achter elkaar koude lucht in het rekencentrum geblazen, maar soms is dat niet nodig. Door inlaatkleppen uit te rusten met sensoren zorg je ervoor dat niet nodeloos koude lucht wordt toegevoerd. Daar zit een flinke besparing in. Imtech noemt dit systeem de common rail cooling en heeft hierop inmiddels patent aangevraagd. Het begrip common rail komt uit de hedendaagse dieseltechniek waarbij ervoor wordt gezorgd dat de brandstof onder gelijke druk wordt gehouden, voordat het via de toevoerleidingen naar de afzonderlijke ci- Teus Molenaar is freelance journalist door het gebruik van kleppen met sensoren in het buizenstelsel dat koude lucht aanvoert naar het serverpark in een rekencentrum, is een flinke energiewinst te behalen. uitvinder imtech spreekt zelf van een daling van 2,0 naar 1,34 pue. bouwkundig is dit te bereiken door een datacenter in verdiepingen te bouwen. 9

10 Gebouwtechniek linders gaat. Het grote voordeel is dat de motor minder diesel nodig heeft om tot dezelfde prestaties te komen als een motor met een brandstofverdeelpomp. Tevens maakt de common-raildiesel het mogelijk dat de brandstof onder zeer hoge druk is te verzamelen in het verdeelhuis. Het koelsysteem van Imtech is in staat hoge drukken te weerstaan. Dat is nodig, omdat de kleppen pas open gaan als de sensoren aangeven dat er behoefte is aan koeling. Al met al levert dit een besparing op waardoor het energiegebruik van het rekencentrum niet op de gangbare 2,0 PUE uitkomt, maar op 1,34. datacenter health check Fens vertelt dat zijn bedrijf binnenkort voor een niet met naam genoemde klant begint met de bouw van een rekencentrum waarin het principe van common rail cooling de hoofdrol speelt. Het betreft hier nieuwbouw. Hij geeft aan dat het principe bij nieuwbouw zich sneller terugverdient dan bij aanpassing van bestaande datacenters. Op zichzelf is dat wel logisch, want als je een bestaand rekencentrum gaat verbouwen, moet je die kosten ook meenemen in de berekening van de return on investment. Dat wil niet zeggen dat er nooit een positieve businesscase is te maken voor een bestaand rekencentrum, maar wel dat het lastiger is dan bij nieuwbouw. Imtech is bezig met de ontwikkeling van een nieuwe dienst: de Datacenter health check. Zoals het voor mensen zelf ook gunstig zou zijn om met een zekere regelmaat naar de dokter te gaan voor een gezondheidscontrole, is dat evenzeer nuttig voor rekencentra, begint Fens. We hebben deze dienst in het leven geroepen als een soort benchmarking, voegt hij er nog aan toe. De health check bestrijkt drie verschillende terreinen. Als eerste de IT load. Dit verwijst naar de mogelijkheid van de aanwezige apparatuur zo goed mogelijk gebruik te maken van de ter beschikking bestaande energie. De network load is het tweede aspect. Dit verwijst naar de efficiëntie van de netwerkarchitectuur en de mogelijkheid van de netwerkapparatuur nuttig gebruik te maken van de IT-apparatuur en de prestaties te maximaliseren. Ten slotte is er de facilities load. Hier wordt de rol geduid die de ondersteunende apparatuur, zoals PDU s, koelsystemen en generatoren, spelen. Wij beschouwen het rekencentrum als de optelsom van deze drie terreinen. Door deze drie aspecten afzonderlijk te beoordelen, is het makkelijker een afdoende inzicht te krijgen in de gesteldheid van het rekencentrum, legt Fens uit. nulmeting Wij streven er steeds naar het maximale te halen uit de systemen en nieuwe technieken, zegt Fens. Dat betekent dat wij ook nog steeds bezig zijn onze health check aan te passen. Die verbetering gaat door. Datzelfde zou ook moeten gelden voor de controle op het rekencentrum zelf, vindt hij. Een datacenter is een levend organisme advertentie ELM Security System Electronic Locking & Monitoring Bewaak uw geld en data! afsluiten beveiligen bewaken alarmeren Server racks in datacentra Geldautomaten Bedrijfs computernetwerken Betaalautomaten Telecom faciliteiten Ziekenhuizen, banken en universiteiten Veiligheid door modulaire sluit- en bewakingssystemen Gecontrolleerde toegang Bescherming en bewaking Beveiligd automatisch logbestand Netwerk geschikt 19 uitvoering Contact: Dhr. van Dijk Tel.: EMKA Benelux BV Marconiweg AS Veghel Tel Fax

11 advertentie Woensdag, 2 december 2009 Intres Hoevelaken om het zo uit te drukken. Het is voortdurend in beweging; daarom is het nuttig van tijd tot tijd te weten hoe het ervoor staat om met nieuwe techniek tot een continue optimalisatie te komen. Bij grootscheepse wijzigingen in het rekencentrum is zo n gezondheidscontrole zeker zinvol. Leveranciers van apparatuur of methoden zouden een nulmeting moeten (laten) uitvoeren voordat hun oplossing wordt geïmplementeerd. En dan zou je na implementatie nog eens eenzelfde controle moeten doen. Dan weet je tenminste of de beloftes worden waargemaakt. Dat gebeurt nog veel te weinig. Wij zijn er in elk geval een voorstander van. Hoe moet je anders in de praktijk aantonen dat bijvoorbeeld de beloofde besparing inderdaad optreedt, stelt Fens. Imtech biedt de gezondheidscontrole aan als een aparte dienst. Een beheerder van een rekencentrum zou zo n nulmeting moeten eisen van een leverancier om bewijs te kunnen hebben dat de aangeprezen oplossing inderdaad een bepaalde efficiëntiewinst oplevert. wat is pue? Power usage effectiveness of PUE is een meeteenheid om de energie-efficiëntie van een rekencentrum uit te drukken. PUE wordt bepaald door de hoeveelheid energie die een rekencentrum binnenkomt, te delen door de energie die de infrastructuur in dat rekencentrum nodig heeft. Daarmee is PUE een getal dat een verdeelsleutel aangeeft. Een ideale PUE is 1. Simpel gezegd, komt het erop neer dat je een bepaalde hoeveelheid elektriciteit nodig hebt om data te verwerken en op te slaan; het eigenlijke werk van een rekencentrum. Alles wat je meer nodig hebt, is ballast, zoals de verlichting als een beheerder het rekencentrum in moet om iets te wijzigen. Maar vooral de energie die nodig is om de servers te koelen, jaagt het PUE-getal ver boven de ideale 1. De eenheid ontmoet veel kritiek, omdat uitvinder The Green Grid niet precies heeft omschreven wat je nu wel en wat je niet moet meten. Niettemin is het op dit moment een toonaangevend instrument om het interne energiegebruik aan te geven. In de ogen van Imtech bestaat een ideaal rekencentrum dus uit meer dan een verdieping. Initiatief & organisatie 11 conferences training datacenter.heliview.nl

12 Management monitoring staat vernieuwd in de belangstelling. waar eerst de nadruk lag op het beheer en operationeel houden van het datacenter, is het nu ook van essentieel belang om het energiegebruik goed in kaart te kunnen brengen en de efficiëntie te verhogen. een goede implementatie is vaak een traject van veel geduld en doorzettingsvermogen. verderop vijf stappen om toch zover te komen. IDC onderzoekt colocatiemarkt in Noordwest-Europa Van capex naar opex IDC voerde onlangs in vier Europese landen een groot onderzoek uit naar de verwachtingen die bedrijven hebben van hun uitgaven op het gebied van carrierneutrale colocatie. De trend die hieruit naar voren komt, is duidelijk: bedrijven verwachten de capaciteit in hun interne datacenters terug te schroeven, ten gunste van investeringen in colocatie. De factoren die aan deze trend ten grondslag liggen, zijn divers en vrij complex. Het onderzoek naar de colocatiemarkt door IDC werd uitgevoerd in opdracht van Interxion, een dienstverlener op het gebied van carrierneutrale colocatie. Dit Nederlandse bedrijf bouwt en beheert datacenters en biedt colocatie aan. Het beschikt binnen Europa over 25 centra, waarvan er zich zes in ons land bevinden. Michel van den Assem, managing director van Interxion Nederland, over de aanleiding tot het onderzoek: Er bestond nog geen gericht onderzoek over de behoeften op datacentergebied. Wijzelf hebben daar uiteraard wel een beeld van, maar het leek ons, als leverancier, goed dit diepgravende marktonderzoek aan een ervaren partij als IDC over te laten. snelle groei IDC schat de totale omzet in de markt voor carrierneutrale colocatie in Groot-Brittanië, Frankrijk, Duitsland en Nederland op 725 miljoen euro in 2008, met een groei naar ruim 2 miljard euro in Alhoewel het onderzoek niet duidelijk maakt waar deze schattingen op zijn gebaseerd, zal het niemand verrassen dat de groei sterk is. Welke factoren liggen aan deze groei ten grondslag? IDC noemt de toename in het gebruik van digitale content, zoals video, tv en muziek via internet. Ook worden meer en meer toepassingen, zowel in het privé- als het zakelijke segment, online ter beschikking gesteld. Denk aan social networking, cloudcomputing in al hun vormen en gaming. Een belangrijke derde factor is de trend van capex (kapitaalsinvesteringen) naar opex (operationele kosten). Veel organisaties zien vandaag de dag af van investeren van eigen vermogen in datacenterfaciliteiten en zoeken deze liever bij externe providers. Van den Assem kan deze conclusie op grond van eigen waarneming bevestigen. Interxion heeft een internationaal klantenbestand, met onder meer Nederlandse, Amerikaanse en Engelse bedrijven, maar in grote lijnen zien we de beweging richting opex ook bij onze klanten. groei en toch krimp In principe valt er nog veel, zeer veel in de capex te snijden. Niet minder dan 95 % van de ondervraagde organisaties heeft een datacenter in huis. Het externe gebeuren steekt hier wat mager bij af: 21 % heeft een outsourcingcontract, in het kader waarvan de infrastructuur zich buiten de deur bevindt, en 11 % maakt gebruik van carrierneutrale colocatiediensten. Een meerderheid van de organisaties verwacht dat hun datacentercapaciteit de komende jaren zal toenemen, maar interessant is dat gemiddeld gesproken de verwachting anders ligt. Nemen we de omvang van de verwachte uitbreidingen en inkrimpingen in aanmerking, dan blijkt de capaciteit waarop de deelnemers anticiperen zelfs iets te dalen. Blijkbaar ziet een minderheid van de bedrijven en instellingen mogelijkheden om flink in te krimpen. IDC heeft ook uitgezocht hoe deze organisaties dit 12

13 datacenterworks Henk Groenendijk is freelance journalist. naar colocatie denken te doen. Ze blijken hoge verwachtingen te hebben van de effecten van de consolidatie van hun IT en van de combinatie cloudcomputing (utility computing) en servervirtualisatie. Eens te meer een indicatie van de sterke wil tot kostenreductie die de markt kenmerkt, zo observeert IDC terecht. Volgens Interxion gaat deze krachtige trend niet ten koste van innovatie. Onze klanten kiezen stelselmatig voor de nieuwste apparatuur die op de markt is, stelt Van den Assem, In die zin is er zeker nog sprake van innovatie. Gegeven de aard van ons werk hebben we uiteraard minder zicht op wat er zich op de platforms van onze klanten afspeelt. intern of extern De kleine krimp die IDC voor de komende periode signaleert 1,1 % in termen van aantallen racks, om precies te zijn komt geheel voor rekening van de interne datacenters. Het wordt een heel ander verhaal zodra IDC met de cijfers voor colocatie komt. Het onderzoeksbureau noemt hier een groeipercentage van 5,2 % voor carriergebaseerde en -neutrale colocatie gezamenlijk. Het blijkt dat organisaties wel degelijk veel voordelen zien in het hebben van een eigen datacenter, zoals controle hebben, het goed passen van de manier van beheer bij de bedrijfscultuur en het voortdurend en makkelijk toegang hebben tot de faciliteiten. Van den Assem hierover: Bij veel IT ers leeft het idee dat intern synoniem is aan controle hebben. Dat is ook begrijpelijk. Snel kunnen binnenlopen, snel kunnen ingrijpen, dat heeft zijn voordelen. Het besef groeit wel dat dit allemaal extern ook te realiseren is, maar dat besef moet nog wat verder groeien. De invloed die Interxion als leverancier kan uitoefenen, is de moeite nemen veel uit te leggen, potentiële klanten uitnodigen om te komen kijken. Kortom, laten zien dat een extern datacenter geen bedreigingen oplevert, dat het goed zit met de generator, 1. Overzicht van de uitdagingen die interne datacenters met zich meebrengen. 13

14 management met de ups en, met de capaciteit van de koelinstallatie, en ga zo maar door. De geënquêteerden idealiseren het in-housedatacenter zeker niet. Desgevraagd hebben ze ook voor IDC opgesomd wat ze als de nadelen ervaren (zie figuur 1). De boventoon voert de moeite die ze hebben met het bieden van flexibiliteit en aanpasbaarheid. Security blijkt vaak ook hoge eisen te stellen, waarmee organisaties moeite kunnen hebben. Kostenaspecten komen ook hier terug: een deel van de organisaties vindt het moeilijk de operationele kosten in de hand te houden, dan wel budget voor investeringen los te peuteren. Een goede vierde plaats is voor problemen op het gebied van connectiviteit. colocatie Wat verwachten organisaties van hun colocatiedienstverlener? Twee aspecten springen er in het onderzoek uit. Schaalbaarheid en aanpasbaarheid zijn voor een derde van de geënquêteerden een belangrijk voordeel dat zo n provider te bieden heeft. Eveneens een derde ziet voordelen op het gebied van continuïteit, omdat zij de externe provider zien als een partij die meer garanties op dit gebied kan geven (IDC gebruikt de term resilience). In het rapport wordt terecht opgemerkt dat continuïteit essentieel is voor cloudcomputing. advertentie Dynamisch in techniek HIG IT & Communicatie is uw turnkey partner voor Datacenters en Computerruimtes. Zowel voor bestaand als nieuw. Onze dienstverlening bestaat uit: Consultancy Engineering/Projectmanagement Bouwkundig Power/Noodstroom Bezoek ons Koeling 5 november op Security IT Room Infra 2009! Bekabeling Inrichting Onderhoud/Service 2. Voordelen van colocatie ten opzichte van een eigen datacenter. 30 % ziet het externe datacenter als veiliger. Over dit onderwerp zijn de meningen blijkbaar verdeeld, want elders in het onderzoek is vermeld dat 24 % security als een voordeel van het eigen datacenter beschouwt. Ten slotte worden ook voordelen als kosteneffectiviteit en het kennisniveau van een externe provider door tamelijk grote percentages van de deelnemers genoemd (26 respectievelijk 24 %). almaar doorgroeien? We zagen al dat de aan dit onderzoek deelnemende organisaties zeker nog wel hechten aan hun interne datacenters. De verwachte groei van colocatie in de komende jaren komt dan ook zeker voor een groot deel voor rekening van de verschuiving van capex naar opex. Het onderzoek brengt deze ontwikkeling bijzonder helder in kaart. Zo kan een significant aantal deelnemers zich vinden in de stellingen Krediet is gelimiteerd, Het IT-budget is bevroren of krimpt en Externe inhuur is stopgezet. Zo bezien is de kredietcrisis voor dienstverleners op het gebied onderzoek IDC voerde het marktonderzoek naar carrierneutrale colocatie uit in vier Europese landen, te weten Groot-Brittannië, Frankrijk, Nederland en Duitsland. In elk land werden honderd organisaties bevraagd (alleen in Groot-Brittannië waren het er 101). Voor wat betreft schaalgrootte voerden de middelgrote bedrijven (van vijftig tot duizend medewerkers) de boventoon, met 271 deelnemers. De grotere organisaties, vanaf duizend personeelsleden, waren echter ook goed vertegenwoordigd, met 130 geënquêteerden. De sectoren Industrie (121 deelnemers), publieke sector (102) en overig (98) waren het best vertegenwoordigd. Opvallend is het kleine aantal deelnemers uit de financiële sector: 22. Postbus AE Reeuwijk Tel: Fax:

15 advertentie Woensdag, 2 december 2009 Intres Hoevelaken 3. Gemiddeld energiegebruik per rack in het interne datacenter. van colocatie een zegen... De vraag is wel wat Interxion nu met dit onderzoek wil gaan doen. De uitkomsten bevestigen onze verwachtingen. We zijn actief in elf landen en moeten daarom bepalen waar we wel en waar we niet investeren in uitbreidingen. Het onderzoek is voor ons wel aanleiding onze datacentercapaciteit in Amsterdam, Frankfurt, Parijs en Londen te gaan uitbreiden. Hierbij zullen we niet alleen op high density-omgevingen inzetten, maar in onze keuze voor infrastructuur ook klanten die niet om high density vragen, ter wille zijn, geeft Van den Assem aan. De verwachte groei van colocatie komt voor een groot deel voor rekening van de verschuiving van capex naar opex. Tot slot vragen we Van den Assem of de verleiding voor een partij als Interxion niet groot is om eenzijdig in te zetten op schaalvergroting en kwantitatieve groei, ten koste van kwaliteit en innovatie? Die vraag is er ten slotte. Van den Assem reageert meteen: Ook Interxion heeft te maken met beperkingen ten aanzien van capex. Oneindig groeien in kwantiteit behoort niet tot de mogelijkheden. Onze gewoonte is modulair uitbouwen, in eenheden van à m 2. Bovendien letten klanten terdege op kwaliteit. We kunnen als aanbieder niet volstaan met steeds maar meer van hetzelfde. De kunst is niet te laat te zijn met uitbreiden, maar ook niet te ver voor de muziek uit te lopen. In onze branche weten we allemaal nog precies welke overcapaciteit we in 2001, 2002 hadden, ten tijde van de internetzeepbel. Dat willen we nooit meer. De geënquêteerden idealiseren het in-housedatacenter zeker niet. energie Al te makkelijk zou het beeld kunnen ontstaan dat interne datacenters zich kenmerken door een lage power density en de externe door een hoge. Ook een provider als Interxion heeft uiteraard datacenters die al wat langer meegaan. Managing director Van den Assem: Dat klopt. Bij het ontwikkelen van datacenters passen we noviteiten toe, waarmee we vervolgens onze bestaande datacenters opwaarderen. Vroegere datacenters hadden bijvoorbeeld een ups op de A-voeding en een generator op de B-voeding, nu is een ups voor beide de standaard, ook in oudere datacenters. Maar, zo voegt hij er aan toe: we moeten wel realistisch blijven. We kunnen, om maar wat te noemen, niet de vloeren van al onze datacenters op 100 cmhoogte leggen, zoals nu gebruikelijk is in nieuwe centers. Anderzijds is het ook niet zo dat al onze klanten op een high densityomgeving zitten te wachten. De klanten die dat wel doen, hebben over het algemeen wel moeite budget te krijgen om dat intern op te lossen. De meeste bedrijfsdatacenters kenmerken zich door een infrastructuur met een lage energiedichtheid (power density), aldus IDC in het onderzoeksverslag (zie figuur 3). Wie met virtualisatie zijn infrastructuur efficiënter benut, of grote aantallen bladeservers installeert, loopt in zo n omgeving tegen problemen aan. Gemiddeld gesproken verwachten ze een toename van het energiegebruik per rack, met 12 %. Ondanks deze uitkomst zijn de deelnemers aan het onderzoek het niet eens over de vraag of dat energiegebruik nu zal dalen of stijgen. Degenen die een daling verwachten, zien veel heil in IT die zuiniger met energie omspringt, de stijgers zien een toename van het aantal apparaten per rack. Initiatief & organisatie conferences training datacenter.heliview.nl

16 Koeling Duurzaam koelen van datacenters DataCenterKoeling gebruikt buitenlucht en leidingwater Jo van de Pas is directeur van DataCenter Infra Solutions. Warmte wordt als het ware uit het datacenter verdrongen, waardoor we dus zo weinig mogelijk koelen. 16 Jo van de Pas onder het ActiefKoeldak.

17 datacenterworks datacenter infra solutions introduceert met datacenterkoeling een koeloplossing die gebruikmaakt van directe buitenlucht en gewoon leidingwater als koudemiddel. het koelconcept moet zorgen voor een besparing op het stroomgebruik voor de koeling van meer dan 70 % ten opzichte van traditionele systemen. datacenterkoeling maakt dx-koelmachines met milieuonvriendelijke hfk-koudemiddelen bovendien overbodig. directeur jo van de pas van datacenter infra solutions legt uit welke stappen zijn genomen om te komen tot de gerealiseerde oplossing. De explosieve groei van digitaal dataverkeer heeft ertoe geleid dat de ICT-branche een van de energie-intensiefste sectoren is geworden. Vooral datacenters zijn grootgebruikers van energie. Rond de 10 % van het totale elektriciteitsverbruik binnen de regio Amsterdam gaat naar datacenters. Er is meer vraag naar stroom dan de regio beschikbaar heeft. Overheden en de ICT-branche willen op vrijwillige en gezamenlijke basis het energiegebruik van deze sector terugdringen. Hiervoor hebben zij onderling afspraken gemaakt die zijn opgenomen in de Meerjarenafspraken energie-efficiëntie (MJA). Veel winst valt te behalen door op een innovatieve manier te kijken naar de koeling, maar pas de laatste jaren krijgen koelsystemen de aandacht die nodig is. Als je er goed bij stilstaat is het toch niet normaal wat we tot op heden doen. Zelfs in de winterdag koelen we met koelmachines de warmte die door ICTapparatuur wordt afgegeven uit dat datacenter weg. Dat doen we vaak ook nog met compressorkoelmachines die met fossiele brandstoffen opgewerkte elektrische energie worden gevoed. We verbranden in enkele jaren wat er in vele eeuwen is opgebouwd. Maar hoe ziet een groene koeloplossing er dan uit? Uiteraard hoeven we niet roomser te zijn dan de paus. Het is onze cultuur en het maatschappelijk belang in combinatie met de marktomstandigheden die ons op dit moment anders naar de toekomst laten kijken. Als je daar bewust mee aan de slag gaat, word je innoverend aan het denken gezet. Behalve de techniek en de maatschappelijke vraagstelling is het de klantvraag waarom het in de eerste plaats gaat. Eerst echt weten wat de klant precies van een koelsysteem verwacht. marktanalyse De huidige datacentermarkt bestaat uit twee hoofdgroepen. De eerste hoofdgroep zijn de meestal grotere datacenterhotels die in hoofdzaak housing en hosting voor derden verzorgen. De datacenterhotels worden primair datacenterbusiness gedreven. Tegen zo laag mogelijke kosten de met de klant afgesproken beschikbaarheid conform vastgelegde Service Level Agreements leveren. Het gehele bedrijfsproces is daar dan ook op afgestemd. De datacenters die alleen in dienst zijn voor eigen gebruik, zijn de tweede hoofdgroep en variëren daarbij van klein tot groot. Deze groep bestaat uit zeer kleine MKB-bedrijven, profit- en non-profitorganisaties tot zeer grote, wereldwijd opererende bedrijven. Typerend daarbij is dat de DGA (directeur groot aandeelhouder) het datacenter persoonlijk onder zijn beheer kan hebben tot bij de grotere organisaties gescheiden afdelingen, zoals facilitair beheer en de ICT-afdeling, gezamenlijk beslissen over het eigen datacenter. Het is dus zoeken wat de verschillende eisen van alle betrokkenen zijn en daarin de grootste gemene deler vinden om tot de meest universeel toepasbare oplossing te komen. Externe factoren die van invloed zijn, moeten daarbij worden aangevuld om tot de maximaal geaccepteerde oplossing te komen. uitgangspunten Maar waar moet die maximaal geaccepteerde koeloplossing aan voldoen? We zijn tot de volgende uitgangspunten gekomen: 1. Een koeloplossing voor een datacenter, die minder storingsgevoelig is, lage kosten heeft en die toch aan alle gestelde eisen voldoet. 2. Maximaal gebruikmaken van de gewone, vrij en gratis, aanwezige buitenlucht. 3. Een koelsysteem met een proportioneel lager energiegebruik voor bestaande en nieuwe datacenters. 4. Meer gebruikmaken van de natuurwetmatigheid dat koude koellucht naar beneden valt en dat warme lucht opstijgt. 5. De koellucht op de vereiste en wisselende hoeveelheden kunnen doceren aan de mogelijk wisselende ICT-apparatuur en de diversiteit ervan en daarbij niet meer koellucht transporteren dan direct nodig. 6. Zonder veel overlast te veroorzaken een goede luchtscheiding aanbrengen van 17

18 Management warme en koude lucht in bestaande en nieuwe datacentra. 7. Om de schuif- of draaideuren te laten vervallen die worden toegepast om de koude of warme straten af te sluiten zodat bedieningsmedewerkers vrij in en uit kunnen lopen zonder de koeltemperaturen van de apparatuur in de eerste kasten telkens te verstoren. 8. Een homogene koellucht leveren die minimaal voldoet aan alle condities die door de apparatuurleveranciers worden vereist voor de afgegeven garanties. 9. Een koeloplossing die het volledig akkoord krijgt van de ICT-verantwoordelijken (vereiste beschikbaarheid applicatiegebruik en zekerheidstelling van de data-informatie). 10. Kan de koeloplossing voorzien in de bestaande vragen van de facilitaire verantwoordelijken (ICT-hardware facilitair verantwoord huisvesten tegen zo laag mogelijke exploitatiekosten)? uitwerking De koeloplossing is gevonden en bestaat uit twee delen. Het eerste deel is het binnen het datacenter op een gedoceerde wijze aanleveren van geconditioneerde koellucht aan de ICT-apparatuur op de efficiëntste en doelmatigste wijze tegen zo laag mogelijke kosten waarbij maximaal gebruik wordt gemaakt van de natuurwetmatigheden. Dat doen we met het ActiefKoeldak. Een 3D CFD-berekeningsmodel van Peutz geeft de werking van het koeldak aan. Het tweede deel is de vereiste geconditioneerde koellucht aanmaken met een luchtbehandelingskast (LBK) en de beschikbaarheidstelling van die koellucht op die plaatsen waar dat gewenst is. De gevonden oplossing geeft bij een gecombineerd gebruik van voornoemde delen de maximaal haalbare besparende resultaten, maar beide delen zijn ook los in combinatie met bestaande koelsystemen in bestaande datacentra in te zetten. We zullen hier nog uitgebreid op terugkomen in een volgend artikel. het totale koelconcept Het patent pending koelconcept bestaat uit het principe van koelen met directe buitenlucht en het vrij, uit het datacenter, laten ontsnappen van de door de ICT-apparatuur opgewekte warmte. Hierbij wordt de warmte advertentie Het koelprincipe van de koude en warme straat, STULZ the natural choice Energiebesparing in Datacentra Airconditioning in datacentra gebruikt veel electriciteit. Daarom komen de specialisten van STULZ met Mission Energy. Dat houdt in: adviezen van vakexperts, gebruik van intelligente producten en levering van hoge kwaliteitservice. Dit kan tot wel 60% minder electriciteitsverbruik opleveren. Wilt u ook een meer energie-efficiënt datacenter? Gebruik STULZ airconditioning technologie. Vraag naar onze brochure via De winst zit in de besparing. Stulz Groep BV is importeur van: Stulz precisie airconditioning Stulz Ultrasonic bevochtiging CAREL bevochtigingsytemen McQuay waterkoelmachines Weverij ZE Amstelveen Postbus AB Amstelveen Telefoon Fax Een 3D CFD-berekeningsmodel van Peutz geeft de werking van het koeldak aan.

19 advertentie Woensdag, 2 december 2009 Intres Hoevelaken als het ware uit het datacenter verdrongen, waardoor we dus zo weinig mogelijk koelen. Het basisprincipe is de recirculatie van de binnen het datacenter aanwezige (koel)lucht. De koellucht wordt met het ActiefKoeldak, gedoceerd in de vereiste hoeveelheden, op de gewenste plaats gebracht. Het elektriciteitsverbruik is daarmee minimaal, omdat alleen maar enkelvoudig, horizontaal lucht op een mechanische wijze wordt verplaatst. Op het moment dat alleen recirculatie onvoldoende blijkt, wordt direct koele buitenlucht toegevoegd. Volgens berekeningen die zijn gemaakt over de warmste jaren, blijken we in ongeveer 96 % van de uren gedurende het gehele jaar in staat met directe buitenlucht te kunnen koelen. Op het moment dat de direct beschikbare buitenlucht warmer wordt dan de gewenste koelluchttemperatuur die aan de koude straat wordt toegediend, wordt het eerste koelblok bijgeschakeld. Hierbij wordt een deel van de lucht gekoeld en achter het koelblok vermengd met een ander deel te warme, gerecirculeerde lucht en een deel directe buitenlucht. De vermengde lucht komt daarmee op de gewenste koelluchttemperatuur. Door de iets grotere tegendruk die ontstaat bij het blazen van de lucht door het koelblok, is slechts sprake van een iets hoger stroomverbruik door de ventilator om te koelen. Omdat het koelblok een derde deel van de lucht weer direct naar buiten blaast als warme, vochtige proceslucht, moet dat deel van de lucht ook altijd direct uit de vrije lucht worden aangezogen om geen onderdruk in de ruimte te krijgen. techniek van het koelblok Het koelen met het waterkoelblok van StatiqCooling werkt op dezelfde manier als het zweten bij de mens. Het vocht verdampt op de huid en onttrekt daarbij warmte uit het lichaam. Gedurende het koelproces wordt door een ventilator lucht door de zwarte platen met kleine luchtkanaaltjes van de warmtewisselaar geblazen. De buitenzijde van de zwarte platen van de warmtewisselaar zijn voorzien van een hygroscopische en vochtabsorberende laag, die extern wordt bevochtigd met water, waardoor de primaire lucht wordt gekoeld doordat het water verdampt. Een derde deel van de primair aangezogen lucht wordt als proceslucht aan de buitenzijde van de platen in tegengestelde richting teruggevoerd. Die proceslucht neemt tijdens die doorstroming het warm verdampte vocht in zich op. De warme bevochtigde proceslucht wordt naar buiten afgevoerd, zodat er geen extra vocht bij de geconditioneerde koellucht komt. Door het verdampingsproces wordt de primaire lucht gekoeld, waardoor tweederde van de aangezogen lucht naar de koude straat van het datacenter wordt gevoerd als koellucht. In het volgende artikel zullen op de toegepaste technieken, de meetwaarden en het gekozen samenwerkingsverband om de koeloplossing ook op een verantwoorde wijze op de markt te kunnen brengen aan de orde komen. Detail van de voorzijde van het koelblok. Detail van hygroscopische en vochtabsorberende laag. Detail aan de achterzijde van het koelblok waar de lucht in tegengestelde richting wordt teruggevoerd door het creëren van tegendruk. Het koelproces gedurende ±4% van de tijd gedurende het gehele jaar Initiatief & organisatie conferences training datacenter.heliview.nl

20 Koeling Jan Wiersma is manager R&D datacenter bij vts Politie Nederland en international director bij Data Center Pulse. koeloplossingen voor datacentra kennen vele uitvoeringsvormen. de leveranciers van deze koelsystemen proberen potentiële kopers te verleiden met goed onderbouwde marketingdocumenten en cijfers. maar hoe efficiënt is een aangeboden systeem nu echt? datacenter pulse (dcp) en de silicon valley leadership group (svlg) proberen hier antwoord op te geven met de chill off-test. Chill Off-test als onafhankelijk handvat Vergelijking van koelmethoden in datacentra In 2007 werden onder leiding van de Silicon Valley Leadership Group (SVLG) enkele onderzoeken gestart over de efficiëntie van datacentra. Een van de onderzoeken was een vergelijking van de koelmethoden in Data Center. De net opgerichte organisatie Datacenter Pulse (DCP) greep deze mogelijkheid meteen aan en doopte het onderzoek de Chill Off. Samen met Lawrence Berkeley National Labs (LBNL) werd een onderzoeksplan opgesteld en het Sun Microsystems datacenter te Santa Clara, Californië, 1. Vergelijking van verschillende koeloplossingen. Verenigde Staten, werd gereedgemaakt om het onderzoek uit te voeren. Gedurende de Chill Off 1 werden vier modulaire, schaalbare rack-koeloplossingen getest onder een range van verschillende condities die verschillende luchtinlaattemperaturen, serverbelasting en, indien van toepassing, verhoogde koelwatertemperaturen simuleerden. De geteste systemen waren APC s ACRC100 Inrow coolingunits, Vette/ IBM s Rear door heat exchanger, Lieberts XD cooling system, en Rittals LCP+. Voor de test werden oudere V20 Sun-servers gebruikt, maximaal 320 stuks, die een maximum van 10 kw per rack aan energie konden afnemen. Elke koeloplossing werd apart getest met verschillende serverbelastingen: 25 %, 50 %, 75 % en 100 % CPUload. Daarnaast werd getest met een toevoertemperatuur voor servers: 20 C, 22 C, 24 C en 26 C. Ook de temperatuur van het aangeboden koelwater werd op diverse temperaturen getest. Meer dan sensoren collecteerden gedurende de testen realtime informatie, die daarna werd geanalyseerd door LBNL. In totaal werden meer dan 40 miljoen individuele metingen verzameld bij alle testen. Vanuit de resultaten werden het rendement (COP, coëfficiënt of performance) en de MSE (modular system efficiency) bepaald. Hierbij is de MSE de verhouding tussen de totale koelenergie en de koeling die is getransporteerd door de module, in kw/ton. Hierbij wijst een lagere MSE-waarde op een hogere koelenergie-efficiëntie. resultaten chill off 1 De resultaten in afbeelding 1 geeft slechts een dimensie van de test weer. Voor meer informatie wordt aangeraden het gehele rapport te lezen. 20

FHI IT ROOM INFRA 2009

FHI IT ROOM INFRA 2009 FHI IT ROOM INFRA 2009 Rittal Energiebesparende koelsystemen Elbert Raben Product Manager Cito Benelux Holding Opgericht in 1978 280 werknemers in de Benelux Financieel-, automatiseringsen personeelsmanagement

Nadere informatie

Rittal The System. Cold Cube. Doeltreffende en energiebesparende koeling! Faster better worldwide.

Rittal The System. Cold Cube. Doeltreffende en energiebesparende koeling! Faster better worldwide. Rittal The System. Faster better worldwide. Cold Cube Doeltreffende en energiebesparende koeling! KLIMATISERING Het Cold Cube-systeem koude lucht precies daar waar het nodig is In serverruimten die niet

Nadere informatie

Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters -

Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters - Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters - Klimaatbeheersing Jaco Verheij Defensie Materieel Organisatie 09 oktober 2013 IVENT NC 381888 - Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters

Nadere informatie

DICHTBIJ EN BETROUWBAAR Een betrouwbaar, milieubewust en innovatief datacentrum bij u in de regio.

DICHTBIJ EN BETROUWBAAR Een betrouwbaar, milieubewust en innovatief datacentrum bij u in de regio. DICHTBIJ EN BETROUWBAAR Een betrouwbaar, milieubewust en innovatief datacentrum bij u in de regio. EEN UITERST MODERN EN KLANTVRIENDELIJK DATACENTRUM. Gelegen op een perfecte locatie tussen Groningen en

Nadere informatie

SmartDC. Gaming, Datacenters en voldoen aan milieunormen

SmartDC. Gaming, Datacenters en voldoen aan milieunormen SmartDC Gaming, Datacenters en voldoen aan milieunormen Inhoud Historie Kernwaarden Datacenter opbouw Normen voor start en groei Koeling & Besparing Historie 2008 Businessplan, financiering 2010, Suite

Nadere informatie

BLIJVEN INNOVEREN op reis naar de mogelijkheden

BLIJVEN INNOVEREN op reis naar de mogelijkheden BLIJVEN INNOVEREN op reis naar de mogelijkheden Royal Dutch Airco s Data Center Mogelijkheden STULZ.NL Agenda om te Blijven Innoveren Service corridor Differential Pressure Control cold corridor High Density

Nadere informatie

Datacenterkoeling zonder F-gassen: uw data center het gehele (!) jaar compressorloos geklimatiseerd. Spreker: Marius Klerk

Datacenterkoeling zonder F-gassen: uw data center het gehele (!) jaar compressorloos geklimatiseerd. Spreker: Marius Klerk Datacenterkoeling zonder F-gassen: uw data center het gehele (!) jaar compressorloos geklimatiseerd Spreker: Marius Klerk ZONDER F-GASSEN STAAT UW DATACENTER STIL! F-gassen? gefluoreerde broeikasgassen,

Nadere informatie

X-ICT Xperience direct free air cooling 19 april 2012. 26 April 2012 Page 1 of <12>

X-ICT Xperience direct free air cooling 19 april 2012. 26 April 2012 Page 1 of <12> X-ICT Xperience direct free air cooling 19 april 2012 26 April 2012 Page 1 of Inhoud 1. Even voorstellen 2. Business in een oogopslag 3. ICT veilig en continue, maar ook duurzaam en groen 4. Alticom

Nadere informatie

Introductie Overwegingen bij het gebruik van PUE In de meting op te nemen elementen Ontwerp gebaseerd op volledige capaciteit Toepassing van PUE

Introductie Overwegingen bij het gebruik van PUE In de meting op te nemen elementen Ontwerp gebaseerd op volledige capaciteit Toepassing van PUE PUE Het is algemeen geaccepteerd dat er iets moet gebeuren om het energieverbruik en de CO2-uitstoot van datacenters terug te dringen. Er is immers nu al sprake van een significant energieverbruik en een

Nadere informatie

Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 3: Datacenters

Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 3: Datacenters Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 3: Datacenters Status: Defintief Betrokkenen: Frerik van de Pas Michiel Cuijpers Lieke van Rossum Joost van Capellen Agentschap NL ICT Office BECO BECO BECO Rotterdam,

Nadere informatie

nergiebesparing in de ICT

nergiebesparing in de ICT nergiebesparing in de ICT Een koud kunstje? 10 April Green IT Energy Solutions Niels Sijpheer 3671 Meter (Q=m.g.h) 100 kg massa en 1 kwh arbeid: Hoe hoog kom ik? A Minder dan100 meter B Tussen 100 en 1000

Nadere informatie

CENTRIC MAGAZINE ICT INFRA STRUCTUREN. Opening nieuw kantoor. door virtualisatie. datacenters met zeer hoge snelheid

CENTRIC MAGAZINE ICT INFRA STRUCTUREN. Opening nieuw kantoor. door virtualisatie. datacenters met zeer hoge snelheid CENTRIC MAGAZINE ICT INFRA STRUCTUREN JAARGANG 7, NUMMER 3, RAVU: Business Intelligence is een proces Opening nieuw kantoor Moordrecht Saxion bespaart fors door virtualisatie Glasvezelring verbindt datacenters

Nadere informatie

Green IT GDC. Henk Veldwijk Technisch Consultant 29 Juni Lelystad

Green IT GDC. Henk Veldwijk Technisch Consultant 29 Juni Lelystad Green IT GDC Henk Veldwijk Technisch Consultant 29 Juni Lelystad Waarom? Green IT Fossiele energievoorraden zijn ongelijk verdeeld! Noord-Amerika 9 10 17 Er dreigen tekorten. Europa en Eurazië 62 306 Azië

Nadere informatie

EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE

EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE Eigenschappen Converged Hardware 1 van 8 Document Informatie Versie Datum Omschrijving Auteur(s) 0.1 29-09-2015 Draft Remco Nijkamp 0.2 29-09-2015 Volgende Versie opgesteld

Nadere informatie

Rittal vakartikel. CoolW@ll : energiebesparend en maximaal vermogen voor datacenters. Pag. 1 van 10

Rittal vakartikel. CoolW@ll : energiebesparend en maximaal vermogen voor datacenters. Pag. 1 van 10 CoolW@ll : energiebesparend en maximaal vermogen voor datacenters De CoolW@ll en de nieuwe CoolW@ll modular van Rittal maken een bijzonder energiezuinige koeling van thermisch zwaar belaste IT-ruimten

Nadere informatie

hardware; apc; datacenter; infrastructure; operations; DCIM; management; Data Center Infrastructure Management; schneider electric

hardware; apc; datacenter; infrastructure; operations; DCIM; management; Data Center Infrastructure Management; schneider electric Asset 1 van 5 De juiste DCIM tools voor uw datacentrum Gepubliceerd op 19 august 2014 In deze paper wordt door middel van subsets, subsystemen en functies een classificatiesysteem voorgesteld om kritische

Nadere informatie

Koelen én ventileren met de FreeCooler

Koelen én ventileren met de FreeCooler Koelen én ventileren met de FreeCooler Milieuvriendelijk comfortabel kostenbesparend Klimaatbeheersing met de FreeCooler De FreeCooler Een nieuw gekoeld ventilatiesysteem dat in veel opzichten een verbetering

Nadere informatie

Agenda 12-11-2013. Vloeistofgekoelde server echte PUE verlager?

Agenda 12-11-2013. Vloeistofgekoelde server echte PUE verlager? Agenda Vloeistofgekoelde server echte PUE verlager? Strukton Worksphere Raymond van den Tempel Technisch Consultant Datacenters Waarom vloeistofkoeling? Welke soorten vloeistofgekoelde servers zijn er?

Nadere informatie

Van business eisen naar een. De keuzes en realisatie van een zeer groen datacenter. 18 Januari 2012 - drs. Erwin van den Heuvel

Van business eisen naar een. De keuzes en realisatie van een zeer groen datacenter. 18 Januari 2012 - drs. Erwin van den Heuvel Van business eisen naar een minimale datacenter footprint De keuzes en realisatie van een zeer groen datacenter 18 Januari 2012 - drs. Erwin van den Heuvel Even voorstellen Versie 1.0 Het UMC Utrecht Het

Nadere informatie

Waar moet u op letten bij het kiezen van een datacenter! it starts here

Waar moet u op letten bij het kiezen van een datacenter! it starts here kiezen van een datacenter! it starts here Inleiding Wanneer gekozen wordt voor een extern datacenter, dan wordt er vaak eerst gekeken naar een datacenter dat dicht in de buurt ligt. Dit is eenmaal makkelijk

Nadere informatie

Maximale energie-efficiëntie in datacenters met DC? wisselspanning versus gelijkspanning. ABB - Robin Koeken

Maximale energie-efficiëntie in datacenters met DC? wisselspanning versus gelijkspanning. ABB - Robin Koeken Maximale energie-efficiëntie in datacenters met DC? wisselspanning versus gelijkspanning ABB - Robin Koeken Deze lezing wordt u aangeboden door: ABB is een wereldwijde leider op het gebied van energieen

Nadere informatie

Retrofit Cooling Solutions

Retrofit Cooling Solutions Keyboard In computing, a computer keyboard is a typewriter-style device which uses an arrangement of buttons or keys to act as a mechanical lever or electronic switch. Following the decline of punch cards

Nadere informatie

Datacenter Netwerk Trends in Nederland. Peter Vermeulen Pb7 Research

Datacenter Netwerk Trends in Nederland. Peter Vermeulen Pb7 Research Datacenter Netwerk Trends in Nederland Peter Vermeulen Pb7 Research Agenda Over het onderzoek Impact van IT trends op het datacenter Investeren in het datacentrum van morgen Visie en draagvlak Conclusies

Nadere informatie

KOELING VAN DATACENTERS DOOR DE JAREN HEEN DATA CENTER

KOELING VAN DATACENTERS DOOR DE JAREN HEEN DATA CENTER KOELING VAN DATACENTERS DOOR DE JAREN HEEN DATA CENTER AGENDA STULZ Groep B.V. Huidige EU doelstelling Energiestromen in een datacenter EER waarde Evolutie koelsystemen Toekomst STULZ GROEP B.V. Airconditioning

Nadere informatie

Intern (On-Premise) Co-Location Infrastructure-as-a-Service (IaaS) Platform-as-a-Service (PaaS)

Intern (On-Premise) Co-Location Infrastructure-as-a-Service (IaaS) Platform-as-a-Service (PaaS) Tot een aantal jaren geleden was het redelijk vanzelfsprekend om in een gebouw met een groot aantal werkplekken een eigen serverruimte te maken. Dit heeft nog steeds een aantal voordelen. Vandaag de dag

Nadere informatie

Verras uw business-collega s met een IT-sixpack

Verras uw business-collega s met een IT-sixpack Hybride-cloudaanpak Verras uw business-collega s met een IT-sixpack De CIO staat steeds meer onder druk: enerzijds vragen uw businesscollega s een s nellere en meer flexibele dienstverlening, anderzijds

Nadere informatie

Whitepaper. Cloud Computing. Computication BV 2013. Alleen naar cloud bij gewenste flexibiliteit

Whitepaper. Cloud Computing. Computication BV 2013. Alleen naar cloud bij gewenste flexibiliteit Whitepaper Cloud Computing 1 Computication BV 2013 Nu we op de toppen van de hypecyclus van cloud computing zijn beland, lijkt iedereen te denken dat deze vorm van automatisering zaligmakend is. Het is

Nadere informatie

100% flexibiliteit in communicatie

100% flexibiliteit in communicatie 100% flexibiliteit in communicatie Ongelimiteerde expertise en capaciteit in één projectorganisatie met vier gerenommeerde partners Group of companies Group of companies 100% flexibiliteit in communicatie

Nadere informatie

Hoe maak ik mijn datacenterinfrastructuur cloud ready? Door: Bart Nieuwenhuis

Hoe maak ik mijn datacenterinfrastructuur cloud ready? Door: Bart Nieuwenhuis Hoe maak ik mijn datacenterinfrastructuur cloud ready? Door: Bart Nieuwenhuis Application: Data Center Fire Pump Controller Chillers Surge Protection Automatic Transfer Switch Uninterruptible Power Supplies

Nadere informatie

Omdat techniek een ander klimaat nodig heeft dan de mens. EC Tower - effectieve klimaatregeling voor de technische ruimte met een hoge warmtelast

Omdat techniek een ander klimaat nodig heeft dan de mens. EC Tower - effectieve klimaatregeling voor de technische ruimte met een hoge warmtelast Omdat techniek een ander klimaat nodig heeft dan de mens EC Tower - effectieve klimaatregeling voor de technische ruimte met een hoge warmtelast Het juiste koelsysteem voor uw technische ruimte In technische

Nadere informatie

De juiste dampkap op de juiste plaats

De juiste dampkap op de juiste plaats De juiste dampkap op de juiste plaats De juiste dampkap op de juiste plaats De meest toegepaste dampkappen zijn conventionele dampkappen, luchtinductie dampkappen en impulslucht dampkappen. Deze kappen

Nadere informatie

RICON HOUSING SOLUTIONS. Luchtstroomoptimalisatie

RICON HOUSING SOLUTIONS. Luchtstroomoptimalisatie V RICON HOUSING SOLUTIONS Luchtstroomoptimalisatie Door het optimaliseren van luchtstromen in het datacenter valt veel energiewinst te behalen zonder kapitaalintensieve investeringen te doen. Er is alleen

Nadere informatie

PCM PCM DATACENTER COOLER DE MEEST BEDRIJFSZEKERE, ROBUUSTE, FLEXIBELSTE EN ENERGIE ZUINIGSTE KOELER VOOR DATACENTRA DATACENTER COOLER

PCM PCM DATACENTER COOLER DE MEEST BEDRIJFSZEKERE, ROBUUSTE, FLEXIBELSTE EN ENERGIE ZUINIGSTE KOELER VOOR DATACENTRA DATACENTER COOLER Its time for Greenovation PCM DATACENTER COOLER PCM DATACENTER COOLER DE MEEST BEDRIJFSZEKERE, ROBUUSTE, FLEXIBELSTE EN ENERGIE ZUINIGSTE KOELER VOOR DATACENTRA www.oc-autarkis.nl Inhoudsopgave Waarom

Nadere informatie

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies

Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies Deerns ketenanalyse downstream van een van de twee meeste materiele emissies 2013 Inleiding In het kader van de CO 2 prestatieladder is een ketenanalyse uitgevoerd naar de CO 2 productie door verwarming

Nadere informatie

ColoCenter diensten omschrijving

ColoCenter diensten omschrijving ColoCenter diensten omschrijving ColoCenter b.v. Postadres: Hofplein 20 3032AC Rotterdam Datacenter adres: Heliumstraat 200 2718RS Zoetermeer T: 079 711 3500 F: 079 711 3501 W: www.colocenter.nl E: info@colocenter.nl

Nadere informatie

Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten. Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten

Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten. Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten 1 Cloudcomputing is populair, en niet zonder reden. Clouddiensten

Nadere informatie

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam GREEN PACKAGE Energie uit de lucht - 100% duurzaam Het comfort van vloerverwarming, koeling en warmtapwater in een duurzaam energiesysteem voor bij u thuis. Frisse Lucht Green Package, duurzame energie

Nadere informatie

Rittal The System. Faster better worldwide. Elbert Raben Product Manager Rittal bv Jack Quadflieg Sales Manager Jaeggi België/Nederland

Rittal The System. Faster better worldwide. Elbert Raben Product Manager Rittal bv Jack Quadflieg Sales Manager Jaeggi België/Nederland Rittal The System. Faster better worldwide. Elbert Raben Product Manager Rittal bv Jack Quadflieg Sales Manager Jaeggi België/Nederland Compressorless Datacenter cooling Thank you for your attention! with

Nadere informatie

De zin en onzin van PUE

De zin en onzin van PUE De zin en onzin van PUE Energiebesparing 9 november 2011 Ir. Karel Haverkorn van Rijsewijk Adviseur Energie InvesteringsAftrek (EIA) Waarom energie besparen? Geld en concurrentie Nu al vaak duurder dan

Nadere informatie

Duurzaam Koelen van datacenters Het mes snijdt aan twee kanten

Duurzaam Koelen van datacenters Het mes snijdt aan twee kanten Duurzaam Koelen van datacenters Het mes snijdt aan twee kanten 1 Duurzaam Koelen van datacenters Inhoud Duurzaam Koelen van datacenters 3 1 Het koudewiel van KyotoCooling 6 2 Het koelconcept DataCenterKoeling

Nadere informatie

Elbert Raben Product Manager IT-Solutions

Elbert Raben Product Manager IT-Solutions Elbert Raben Product Manager IT-Solutions Nederlandse Praktijk Richtlijn: NPR 5313 Computerruimtes en datacenters Elbert Raben Commissielid werkgroep: Klimaatbeheersing Onderwerpen Voorstellen Aanleiding

Nadere informatie

Tot uw dienst. Let s drive business

Tot uw dienst. Let s drive business Tot uw dienst Marktanalyse: voldoen Europese bedrijven aan de verwachtingen van consumenten voor wat betreft afgesproken afleveren afspraaktijden? Marktonderzoek: Service en aflevering aan huis Het marktonderzoek

Nadere informatie

Opties voor de architectuur van luchtdistributie voor bedrijfskritische sites

Opties voor de architectuur van luchtdistributie voor bedrijfskritische sites Opties voor de architectuur van luchtdistributie voor bedrijfskritische sites Door Neil Rasmussen White Paper #55 Versie nr. 1 Samenvatting Er zijn negen basismethodes voor het gebruik van lucht voor het

Nadere informatie

Brandbeveiliging in het hart van datacenters

Brandbeveiliging in het hart van datacenters Brandbeveiliging in het hart van datacenters Wij begrijpen uw zakelijke omgeving en uw uitdagingen Brandveiligheid is vandaag de dag een grote uitdaging voor bedrijven De veiligheidsproblemen voor computerruimten

Nadere informatie

Cloud Ready Datacenters

Cloud Ready Datacenters Cloud Ready Datacenters Door Kurt Glazemakers, CTO Terremark Europe November 2010 1 Inleiding Cloud computing heeft op verschillende niveaus invloed op de inrichting van een datacenter. Met als aanjager

Nadere informatie

Eigen logo. Welkom. Beheer van bekabeling vanuit het gezichtsveld met een praktijk gerichte blik

Eigen logo. Welkom. Beheer van bekabeling vanuit het gezichtsveld met een praktijk gerichte blik Welkom Beheer van bekabeling vanuit het gezichtsveld met een praktijk gerichte blik Binnen het beheer van datacenters speelt bekabeling en de passieve infrastructuur een steeds belangrijkere rol. De vraag

Nadere informatie

Climate solutions verdampingskoeling, adiabatische bevochtiging en programmeerbare regelaars Energiebesparende oplossingen voor datacentra carel.

Climate solutions verdampingskoeling, adiabatische bevochtiging en programmeerbare regelaars Energiebesparende oplossingen voor datacentra carel. limate solutions verdampingskoeling, adiabatische bevochtiging en programmeerbare regelaars Energiebesparende oplossingen voor datacentra carel.com Data center air-conditioning Datacenter airconditioning

Nadere informatie

FLEXIBILITEIT DOOR STABILITEIT

FLEXIBILITEIT DOOR STABILITEIT DATACENTER FLEXIBILITEIT DOOR STABILITEIT Het datacenter vormt de spil van uw ICT-omgeving en organisatie. Niet alleen waarborgt uw MER, SER of datacenter de opslag van grote hoeveelheden bedrijfskritische

Nadere informatie

Vervang uw verouderde hardware

Vervang uw verouderde hardware Whitepaper Vervang uw verouderde hardware Dedicated of Cloud? Alles over virtualisatie. Wat is het, hoe werkt het en wat zijn de voordelen? INHOUD» Wat is virtualisatie?» Wat is een Virtual Server?» Besparen

Nadere informatie

Netwerken, telefoondiensten en telefoonapparatuur

Netwerken, telefoondiensten en telefoonapparatuur Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Netwerken, telefoondiensten en 1. Scope/afbakening Dit document behandelt drie ICT-gerelateerde productgroepen tegelijk. Deze productgroepen

Nadere informatie

Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst?

Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst? Van Virtualisatie naar Cloud Computing De roadmap voor de toekomst? Louis Joosse Principal Consultant Alle intellectuele eigendomsrechten met betrekking tot de inhoud van of voortvloeiende uit dit document

Nadere informatie

Hoe kan ik de restwarmte van datacenters hergebruiken? APAC Airconditioning Martijn Kolk

Hoe kan ik de restwarmte van datacenters hergebruiken? APAC Airconditioning Martijn Kolk Hoe kan ik de restwarmte van datacenters hergebruiken? APAC Airconditioning Martijn Kolk De APAC groep staat voor persoonlijke en betrouwbare dienstverlening. Met meer dan 25 jaar ervaring zijn wij uitgegroeid

Nadere informatie

Het hele jaar door klimaatbeheersing

Het hele jaar door klimaatbeheersing Het hele jaar door klimaatbeheersing Wij begrijpen persoonlijk comfort Iemands persoonlijk comfort wordt beïnvloed door omgevingsfactoren zoals luchttemperatuur en luchtvochtigheid. Dit kan de ontspanning,

Nadere informatie

Het optimale klimaat voor uw gasten... KOUDETECHNIEK. koudetechniek procestechniek cellenbouw airconditioning service en beheer

Het optimale klimaat voor uw gasten... KOUDETECHNIEK. koudetechniek procestechniek cellenbouw airconditioning service en beheer Het optimale klimaat voor uw gasten... KOUDETECHNIEK koudetechniek procestechniek cellenbouw airconditioning service en beheer Het optimale klimaat voor uw gasten? Onze zorg! Voor de beheersing van het

Nadere informatie

Vergroening Kennisnet Cloud

Vergroening Kennisnet Cloud Vergroening Kennisnet Cloud Have your cake and eat it too Dirk Linden 30 januari 2014 Inleiding / Aanleiding Aanbesteding Kennisnet Housing en Hosting 2013 Nieuwbouw aangegrepen door Vancis en Kennisnet

Nadere informatie

Blade Server & Data Room Koeling Specialisten

Blade Server & Data Room Koeling Specialisten ONDERZOEK I ONTWERP I FABRICAGE I INSTALLATIE I INBEDRIJFSTELLING I SERVICE SERVERCOOL An Eaton-Williams Group Brand Blade Server & Data Room Koeling Specialisten Manufactured in the UK SERVERCOOL Data

Nadere informatie

WHITEPAPER NIEUWE HARDWARE? LET OP UW ORACLE LICENTIES EN VOORKOM FINANCIËLE GEVOLGEN. Hardwarevirtualisatie en licenties

WHITEPAPER NIEUWE HARDWARE? LET OP UW ORACLE LICENTIES EN VOORKOM FINANCIËLE GEVOLGEN. Hardwarevirtualisatie en licenties WHITEPAPER NIEUWE HARDWARE? LET OP UW ORACLE LICENTIES EN VOORKOM FINANCIËLE GEVOLGEN Hardwarevirtualisatie en licenties Financieel risico? Vijf belangrijke vragen Prakijkscenario en advies Inleiding Virtualisatie

Nadere informatie

Datacenter Nedzone. informatieblad. Pagina 1 van 7

Datacenter Nedzone. informatieblad. Pagina 1 van 7 Datacenter Nedzone informatieblad Pagina 1 van 7 stroomvoorziening Stroom is de levensader van een datacenter. De 2N installatie zorgt voor een zeer hoge beschikbaarheid van de levering van energie. Wat

Nadere informatie

BETER OP DE HOOGTE VAN UW INFRASTRUCTUUR

BETER OP DE HOOGTE VAN UW INFRASTRUCTUUR BETER OP DE HOOGTE VAN UW INFRASTRUCTUUR Real-Time inzicht in beweging, verandering, zetting en herstel van infrastructurele objecten www.infrasensorsolutions.com WELKOM, De dynamiek van het aantal transportbewegingen

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

De Duurzame UPS... = een modulaire UPS

De Duurzame UPS... = een modulaire UPS De Duurzame UPS... = een modulaire UPS DUURZAAM? DUURZAAM? MILIEU DUURZAAM? ECONOMIE DUURZAAM? FLEXIBEL DUURZAAM? BESCHIKBAARHEID DUURZAAM? DE OPLOSSING DUURZAAM? VRAGEN Ronald Lagerberg DUURZAAM? Fabriek

Nadere informatie

Engineered for you. Uw toonaangevende leverancier van klimaatapparatuur

Engineered for you. Uw toonaangevende leverancier van klimaatapparatuur klimaat apparatuur Engineered for you Uw toonaangevende leverancier van klimaatapparatuur H ettich Benelux is uw toonaangevende leverancier van klimaatapparatuur, afgestemd op uw specifieke toepassingen

Nadere informatie

ING stapt over naar de cloud. Rolf Zaal

ING stapt over naar de cloud. Rolf Zaal ING stapt over naar de cloud Rolf Zaal ING stapt over naar de cloud Lagere kosten en kortere doorlooptijden zonder datacentrum 11 september 2012 Rolf Zaal ING zet in rap tempo haar datacentra buiten de

Nadere informatie

Green Data Centers Energy efficiency vanaf de bron. Remco Sloothaak

Green Data Centers Energy efficiency vanaf de bron. Remco Sloothaak Green Data Centers Energy efficiency vanaf de bron Remco Sloothaak Deze lezing wordt u aangeboden door Items Drivers & performance indicatoren voor energie-efficiëntie Energieopwekking en rendement Lokale

Nadere informatie

Partneren met een Cloud broker

Partneren met een Cloud broker Partneren met een Cloud broker Vijf redenen om als reseller te partneren met een Cloud broker Introductie Cloud broker, een term die je tegenwoordig vaak voorbij hoort komen. Maar wat is dat nu precies?

Nadere informatie

Zuinig koelen met het Packo Eco gamma

Zuinig koelen met het Packo Eco gamma Zuinig koelen met het Packo Eco gamma Zuinig koelen met het Packo Eco gamma Energie wordt jaar na jaar schaarser en duurder. Maar energie (in de vorm van elektriciteit, warm water, ) is nu eenmaal onmisbaar.

Nadere informatie

DUURZAAM HOSTEN, PROVIDERS GOING GREEN

DUURZAAM HOSTEN, PROVIDERS GOING GREEN DUURZAAM HOSTEN, PROVIDERS GOING GREEN Duurzame energie, duurzaam beleggen en duurzaam ondernemen. De interesse in producten en diensten die geen schade toebrengen aan mens en milieu is enorm toegenomen.

Nadere informatie

De ruggengraat voor een schaalbaar, modulair, en toekomstbestendig datacenter. Programma Consolidatie Datacenters Jan Harms RCDD

De ruggengraat voor een schaalbaar, modulair, en toekomstbestendig datacenter. Programma Consolidatie Datacenters Jan Harms RCDD De ruggengraat voor een schaalbaar, modulair, en toekomstbestendig datacenter Programma Consolidatie Datacenters Jan Harms RCDD Met het Programma Consolidatie Datacenters heeft de Rijksoverheid de 66 datacenters

Nadere informatie

Inventarisatie rapportage UMCs. dr. D.H. Harryvan Dirk.harryvan@mansystems.nl

Inventarisatie rapportage UMCs. dr. D.H. Harryvan Dirk.harryvan@mansystems.nl Inventarisatie rapportage UMCs dr. D.H. Harryvan Dirk.harryvan@mansystems.nl Agenda Introductie en doelstelling Rapportage Conclusies en advies Discussie Introductie en Doelstelling Wat Onderzoek in het

Nadere informatie

Dromen, durven, doen, samen doen

Dromen, durven, doen, samen doen Overheids-DataCenter Noord-Nederland Dromen, durven, doen, samen doen Henk Bultje Projectmanager ODC-Noord Roelof Moraal Projectmanager RDW Aanleiding Samenwerking Noord versus Programma consolidatie

Nadere informatie

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie.

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. John Lieberwerth Agenda Even voorstellen Cloud Computing De tien Plagen Gebruikersorganisatie en ICT

Nadere informatie

1 De essentie van escience is dat breed toepasbare ICT-systemen ontwikkeld en ingezet worden voor onderzoek in sterk verschillende vakgebieden en dat hiermee ook samenwerking binnen en tussen vakgebieden

Nadere informatie

ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012

ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012 ENERGIE ENQUÊTE VOORJAAR 2012 2 INHOUD Management samenvatting... 3 Respondenten... 3 Conclusies... 4 1. Inleiding... 6 2. Uitkomsten per vraag... 6 2.1 Energie en energiebesparing binnen de organisatie...

Nadere informatie

Laaghangend Fruit Mogelijkheden om met minimale investeringen direct aanzienlijke energiebesparingen in de ICT door te voeren

Laaghangend Fruit Mogelijkheden om met minimale investeringen direct aanzienlijke energiebesparingen in de ICT door te voeren Mogelijkheden om met minimale investeringen direct aanzienlijke energiebesparingen in de ICT door te voeren ICT Innovation Platform Duurzame ICT Februari 2009, 2009 IIP Duurzame ICT 2 Inhoudsopgave 1 Voorwoord

Nadere informatie

uw portaal voor technisch facilitair management unica online

uw portaal voor technisch facilitair management unica online uw portaal voor technisch facilitair management unica online , Altijd en overal inzicht in uw technische installaties Snel en eenvoudig een storing melden? Inzicht in het energiegebruik van uw installaties?

Nadere informatie

Your added value provider

Your added value provider Energiebesparing Presentatie Energiebesparing waarom? Meer netto winst Efficient proces Energie besparen Minder CO2 beter milieu Minder onderhoud Energiebesparing: Energieverbruik Wereldwijd Rendement,

Nadere informatie

Inleiding: De vragenlijst wordt afgesloten met de vraag om uw kennisvraag 2 ledig in maximaal 100 woorden te formuleren.

Inleiding: De vragenlijst wordt afgesloten met de vraag om uw kennisvraag 2 ledig in maximaal 100 woorden te formuleren. Inleiding: Deze vragenlijst bestaat uit 45 vragen en dient ertoe om het innovatietraject strategischeen zoekmachine marketing zo Efficiënt, Effectief en Educatief mogelijk te laten verlopen. Deze kunt

Nadere informatie

Quick scan Green IT Noorderpoort

Quick scan Green IT Noorderpoort Quick scan Green IT Noorderpoort Noorderpoort Floris Bennema 1 / 8 Quick scan Green IT Noorderpoort In het Strategisch Plan Noorderpoort wordt gekozen voor duurzaam. Een van de aspecten die hier een rol

Nadere informatie

Energiezuinig koelen van datacenters met buitenlucht

Energiezuinig koelen van datacenters met buitenlucht Energiezuinig koelen van datacenters met buitenlucht Een belangrijk deel van het energiegebruik van datacenters is nodig voor koeling. Hiermee zijn aanzienlijke kosten gemoeid. Bovendien veroorzaakt al

Nadere informatie

Core PoP s Van wens tot realiteit

Core PoP s Van wens tot realiteit Core PoP s Van wens tot realiteit AMS-IX BV AMS-IX core PoPs - Computable seminar 22/03/07, Amsterdam Cara Mascini 22 Maart 2007 Computable seminar Rosarium, Amsterdam Agenda AMS-IX Wensen Core-PoP s Proces

Nadere informatie

Impact Cloud computing

Impact Cloud computing Impact Cloud computing op de Nederlandse zakelijke markt De impact van Cloud Computing op de Nederlandse zakelijke markt De economische omstandigheden zijn uitdagend. Nederland is en bedrijven informatietechnologie

Nadere informatie

Free Air Cooling? Show me the money! Marcel Ooms, Nedzone Steenbergen Martin Matse, Perf-IT Sliedrecht

Free Air Cooling? Show me the money! Marcel Ooms, Nedzone Steenbergen Martin Matse, Perf-IT Sliedrecht Free Air Cooling? Show me the money! Marcel Ooms, Nedzone Steenbergen Martin Matse, Perf-IT Sliedrecht Nedzone Wie is Nedzone, en wat doen wij Bouw nieuwe datavloer Keuze DFC2 Keuze Perf-IT Nedzone Regionaal

Nadere informatie

Een computerruimte in eigen huis, buitenshuis of beiden?

Een computerruimte in eigen huis, buitenshuis of beiden? Een computerruimte in eigen huis, buitenshuis of beiden? Wat zijn de argumenten en welke impact heeft dit op de Capex en Opex SPIE Nederland B.V., Ben Meesters Deze lezing wordt u aangeboden door: Agenda

Nadere informatie

H e t W A d u s E P C p a k k e t

H e t W A d u s E P C p a k k e t Uw partner in duurzame energie H e t W A d u s E P C p a k k e t De ultieme oplossing voor uw woning v1.0 april 2009 Voorwoord WAdus BV is een jong en dynamisch bedrijf. Het bedrijf is opgericht in 2008

Nadere informatie

Omarm de cloud. Een onderzoek naar de acceptatie van cloud computing onder Europese MKB s

Omarm de cloud. Een onderzoek naar de acceptatie van cloud computing onder Europese MKB s Omarm de cloud Een onderzoek naar de acceptatie van cloud computing onder Europese MKB s Introductie Cloud computing symboliseert een grote verschuiving in de manier waarop ITdiensten worden geleverd binnen

Nadere informatie

Aerohive WiFi-netwerken

Aerohive WiFi-netwerken Maak kennis met: Aerohive WiFi-netwerken Inleiding De manier waarop WiFi wordt gebruikt en de eisen die worden gesteld aan een WiFi-netwerk voor organisaties zijn fundamenteel aan het veranderen. Een nieuwe

Nadere informatie

ITBB. Toppers in Techniek

ITBB. Toppers in Techniek ITBB. Elektrotechniek Innovatie door kennisoverdracht www.itbb.nl www.zonderman.nl Elektrotechniek Meet- en regeltechniek Signalering en beveiliging Brandbeveiliging Energievoorziening Telematica/netwerken/infrastructuren

Nadere informatie

Van meten tot weten. Totaaloplossingen voor werkplek en ruimtemanagement

Van meten tot weten. Totaaloplossingen voor werkplek en ruimtemanagement Van meten tot weten Totaaloplossingen voor werkplek en ruimtemanagement werkplekbezettings- en ruimtebenuttings Detectie In traditionele kantoor- en schoolomgevingen, waar iedereen een eigen werkplek of

Nadere informatie

Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning

Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning De laatste jaren is er qua energiebehoefte veel veranderd in de woningbouw. Voorheen waren de behoefte en kosten m.b.t. verwarming in nieuwbouw woningen

Nadere informatie

Duurzaam verwarmen en koelen met gas

Duurzaam verwarmen en koelen met gas Duurzame gaswarmtepompen voor o.a.: Kantoorgebouwen Frisse Scholen Verzorgingstehuizen (P4) (P6) (P7) www.gasengineering.nl Duurzaam verwarmen en koelen met gas De voordelen van verwarmen en koelen met

Nadere informatie

Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters -

Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters - Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters - 5.5:Eisen en classificatie Energie-efficiëntie Niek van der Pas A Group Brand Doelstellingen duurzaamheid, vanuit milieuoogpunt maatschappelijk verantwoord

Nadere informatie

NETWERKOPLOSSINGEN. IP Private Network. IPSEC Virtual Private Network. Metro Ethernet Connect

NETWERKOPLOSSINGEN. IP Private Network. IPSEC Virtual Private Network. Metro Ethernet Connect NETWERKOPLOSSINGEN IPSEC Virtual Private Network IP Private Network Metro Ethernet Connect Signet Netwerkoplossingen OP MAAT GEMAAKTE OPLOSSINGEN VOOR KLEINE, GROTE OF COMPLEXE NETWERKEN Wanneer u op zoek

Nadere informatie

Blackboard. Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE

Blackboard. Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE Blackboard Managed Hosting SURF Cloud Vendordag Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE 2 Agenda SURF Cloud strategie Blackboard Managed Hosting & Private Cloud Blackboard

Nadere informatie

ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service:

ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service: ICT-uitbestedingsdiensten en Software as a Service: Betrouwbaardere ICT, minder zorgen! Maak kennis met Multrix Wilt u op maat gesneden ICT-diensten die volledig aan de wensen en behoeften van uw organisatie

Nadere informatie

Waarom zou ik kiezen voor noodstroom met een vliegwiel in plaats van batterijen? Eigen logo

Waarom zou ik kiezen voor noodstroom met een vliegwiel in plaats van batterijen? Eigen logo Waarom zou ik kiezen voor noodstroom met een vliegwiel in plaats van batterijen? . Waarom een UPS? Hoe slaan we energie op? Wat is het alternatief? Hoe ziet de Power Container eruit Vragen De uitdaging

Nadere informatie

Alticom Datacenters. Houdt uw data in de lucht

Alticom Datacenters. Houdt uw data in de lucht Alticom Datacenters Houdt uw data in de lucht Datacenter op veilige hoogte Unieke locatie Unieke voordelen 0100100100010111001010001010101000101110010101010000101001010101010001011110001001001 Locaties

Nadere informatie

Aerohive WiFi-netwerken

Aerohive WiFi-netwerken Maak kennis met: Aerohive WiFi-netwerken Inleiding De manier waarop WiFi wordt gebruikt en de eisen die worden gesteld aan een WiFi-netwerk voor organisaties zijn fundamenteel aan het veranderen. Een nieuwe

Nadere informatie

BELTUG Paper. Datacenters in België

BELTUG Paper. Datacenters in België BELTUG Paper Datacenters in België November 2014 Datacenters in België Inhoud 1 Het belang van datacenters... 3 2 Het aanbod aan datacenters in België... 3 3 Gevolgen van het exporteren van toepassingen

Nadere informatie

ROC ID College vergroot kracht van virtuele desktops

ROC ID College vergroot kracht van virtuele desktops ROC ID College vergroot kracht van virtuele desktops IT met impact Referentie Met deze oplossing kunnen we een beter serviceniveau aan ons hun productiviteit te verbeteren Voor beter onderwijs en meer

Nadere informatie

ICT-sector. Inhoud. Interviews. Algemeen. MEE-sectoren. MJA Industrie MJA VGI. MJA Diensten. MJA Vervoer. Begrippenlijst.

ICT-sector. Inhoud. Interviews. Algemeen. MEE-sectoren. MJA Industrie MJA VGI. MJA Diensten. MJA Vervoer. Begrippenlijst. ICT-sector Deelnemende bedrijven: 38 Beschouwde bedrijven in dit rapport: 38 Toetreders: 5 Uittreders: 0 Energiegebruik 2013: 16.164 TJ Procesefficiëntieverbetering 2013 t.o.v. 2012: 5% (17% t.o.v. basisjaar

Nadere informatie