Master Software Engineering

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Master Software Engineering"

Transcriptie

1 Universiteit van Amsterdam Informatica Instituut Onderwijsinstituut Informatiewetenschappen Hogeschool van Amsterdam Instituut Informatica en Elektrotechniek van de Opleiding Master Software Engineering Studiejaar verkorte versie - 15 april 2003 Missie De opleiding tot Master of Software Engineering leidt studenten 1 op tot professionele software engineers die er voor zorgen dat een software systeem op tijd en binnen de begroting wordt opgeleverd en dat het precies voldoet aan de wensen van de klant. De professionele software engineer zorgt ervoor dat het software systeem steeds wordt aangepast aan de veranderende wensen en eisen van de klant en dat de software parallel loopt, en blijft lopen, met de bedrijfsprocessen van de klant. Tijdens de opleiding zal de student worden onderwezen door gemotiveerde en deskundige docenten. De student zal tijdens de opleiding een groot aantal, zorgvuldig geselecteerde, praktische cases moeten bestuderen, doorgronden en bekritiseren. Deze cases dienen om het wetenschappelijke fundament van de opleiding te toetsen en te illustreren. De student zal tijdens de opleiding in één jaar tijd worden opgeleid tot professioneel software engineer. Om dat in zo n korte tijd voor elkaar te krijgen zijn alle vakken van de opleiding precies op elkaar afgestemd. Daarnaast eist de opleiding maximale inzet van de studenten, en zal elke student elke dag goed voorbereid naar de opleiding moeten komen, teneinde geen tijd te verliezen. 1 Terwille van de leesbaarheid is er van afgezien om telkens de mannelijke en vrouwelijke vormen te gebruiken. 1

2 Achtergrond Software Engineering richt zich op het systematisch ontwerpen, bouwen en onderhouden van grote software systemen die op tijd en binnen de begroting opgeleverd worden, betrouwbaar en efficiënt zijn, en ook op langere termijn goed onderhoudbaar zijn. Software Engineering is essentieel voor het functioneren van de huidige maatschappij, vrijwel geen product of dienst zowel van het bedrijfsleven als van de overheid kan tot stand komen zonder software engineering. Dat blijkt uit de cijfers: in 2002 is in Nederland ongeveer 28 miljard euro besteed aan automatisering (inclusief hardware); dit is 8% van het Bruto Binnenlands Product. In 1999 werd de totale markt voor software producten wereldwijd geschat op 155 miljard dollar per jaar met een jaarlijkse groei van 11% per jaar. Uitdagingen De huidige opleiding van software engineers is onvoldoende, gezien het feit dat vrijwel alle software projecten in meer of mindere mate in de problemen komen. Een overzicht: Ontwikkelkosten: 50% van de software engineering projecten kost tweemaal zoveel als oorspronkelijk begroot. Ontwikkeltijd: een derde van de software projecten overschrijdt de tijdsplanning met 200 tot 300%. Mislukte projecten: 80% van de softwareprojecten wordt door de opdrachtgevers als mislukt beschouwd. Als een gevolg hiervan wordt een derde van de projecten vroegtijdig afgebroken. Kosten van softwarefouten: het United States National Institute of Standards and Technology (NIST) schat dat softwarefouten de Amerikaanse economie jaarlijks 60 miljard dollar kosten ofwel 0.6% van het Bruto Binnenlands Product. Kosten van software-onderhoud en aanpassing: Software die niet wordt onderhouden is binnen de kortste keren onbruikbaar. Aangezien de meeste software niet is ontwikkeld om te evolueren met de veranderende wensen van de gebruiker, is het onderhouden en aanpassen van software een uiterst kostbare zaak. Wereldwijd zijn er momenteel ruim 10 miljoen software engineers werkzaam en meer dan 60% daarvan houdt zich full-time met onderhoud bezig. Kansen voor een Master of Software Engineering opleiding De hierboven genoemde uitdagingen vragen om geavanceerd onderzoek en om onderwijs dat de resultaten van dit onderzoek overdraagt. De Master of Software Engineering opleiding zal hierin een toonaangevende rol spelen. In de Amsterdamse regio is unieke expertise beschikbaar over onderzoek en gebruik van geavanceerde software engineering technieken. Dankzij deze expertise is het mogelijk om een docententeam samen te stellen dat alle aspecten van Software Engineering kan overzien. De docenten zijn verbonden aan: UvA II/OWI-i 2 HvA I&E

3 Informatica Instituut (www.science.uva.nl/ii) van de Universiteit van Amsterdam (UvA - II), Instituut voor Informatica en Elektrotechniek (www.hva.nl/organi/ie.htm) van de Hogeschool van Amsterdam (HvA - I&E), Cluster Software Engineering (www.cwi.nl/sen) van het Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI - SEN), Afdeling Informatiemanagement en Software Engineering (www.cs.vu.nl/imse) van de Vrije Universiteit (VU - IMSE), en Software Improvement Group (www.software-improvers.com) (SIG). De opleiding start op 1 september 2003 en is een nieuwe en voltijdse masteropleiding. Een deeltijdopleiding of een duale variant wordt voor het studiejaar niet aangeboden. Het resterende deel van dit document bestaat uit een toelichting op het programma van de masteropleiding Software Engineering. Inhoudsopgave 1 Doelgroep, Toelatingseisen en Eindtermen Doelgroep Toelatingseisen Eindtermen Het Onderwijs Didactisch kader Curriculum en semesterindeling Docententeam Open source software Vakomschrijvingen, Projectonderwijs en Examen 9 UvA II/OWI-i 3 HvA I&E

4 1 Doelgroep, Toelatingseisen en Eindtermen 1.1 Doelgroep De masteropleiding Software Engineering richt zich landelijk op WO en HBO bachelors in de informatiewetenschappen. Het onderwijs wordt in het Nederlands gegeven; het onderwijsmateriaal is zoveel mogelijk in het Engels gesteld. 1.2 Toelatingseisen Voor toelating tot de masteropleiding Software Engineering per september 2003 komt in aanmerking: 1. Iedere Bachelor Informatica of Technische Informatica van een Nederlandse universiteit. 2. Een ieder die een buitenlandse kwalificatie vergelijkbaar met 1 heeft, op voorwaarde dat het Nederlands en Engels actief en passief voldoende worden beheerst. Wat betreft de beoordeling van een buitenlands diploma zullen met het Nuffic criteria en procedures worden vastgesteld. 3. Iedere HBO Bachelor Informatica (HIO), Technische Informatica, Information Engineering, of Elektrotechniek met afstudeerrichting Computerkunde, met eindcijfer gemiddeld 7 of hoger die een pakket heeft gevolgd dat de volgende of hiermee vergelijkbare vakken omvat: (a) Algoritmen en datastructuren, (b) Systeemarchitectuur, (c) Besturingssystemen, (d) Programmeertalen, (e) Software engineering. 4. Een ieder die (een substantieel deel van) een gerelateerde opleiding succesvol heeft afgerond en die tijdens een assessment procedure aantoont over voldoende kwaliteit, motivatie en voorkennis te beschikken om de opleiding succesvol af te ronden. De genoemde procedure is nader vast te stellen door de Examen Commissie. 1.3 Eindtermen Algemene eindtermen. 1. De master heeft op het gebied van software engineering inzicht in de belangrijkste technologische ontwikkelingen en hieraan gerelateerde wetenschappelijke resultaten. 2. De master is in staat dit inzicht in te zetten ten behoeve van innovatie en modernisering van software engineering. 3. De master kan software engineering-problemen aanpakken met behulp van abstractie en modelvorming, en is in staat de oplossingen zowel in algemene termen als in wiskundige en technische termen te formuleren. UvA II/OWI-i 4 HvA I&E

5 4. De master is in staat zich zowel mondeling als schriftelijk helder uit te drukken, is vaardig in het presenteren voor een groep mensen, en weet problemen en oplossingen op het juiste abstractienivo uit te leggen. 5. De master kan goed in teamverband functioneren. De master is vaardig in het overleggen in kleine en grote groepen over technische thema s en is goed in staat technische werkzaamheden te verdelen over een groep mensen en deze werkzaamheden op elkaar af te stemmen. 6. De master heeft zich rekenschap gegeven van de maatschappelijke, ethische en sociale aspecten van software engineering. Specifieke eindtermen. 1. De master is vaardig in het exploreren (zoeken, lezen en beoordelen) van de vele vormen, zowel qua inhoud als medium, van documentatie en literatuur op het gebied van de software engineering. 2. De master beheerst methoden en technieken om een software systeem mee te laten evolueren met de veranderende eisen die aan dat systeem gesteld worden. 3. De master is in staat kwalitatief hoogwaardige systemen te ontwikkelen door het systematisch gebruik van testmethoden en technieken. De master beheerst een scala aan testmethoden en technieken, weet wanneer welke techniek ingezet dient te worden, en heeft hiermee ook praktische ervaring opgedaan. 4. De master is in staat richtlijnen op het gebied van softwareconstructie op te stellen, bijvoorbeeld ten aanzien van coding standards, herstructurering, configuratie management, en build processen. 5. De master is in staat systeemeisen te vertalen in een systeemarchitectuur en afwegingen tussen conflicterende eisen zorgvuldig te maken en te motiveren. 6. De master is in staat wensen van systeemgebruikers om te zetten in specifieke requirements, objectmodellen en acceptatietests. 7. De master is op de hoogte van diverse software procesmodellen en kent de voor- en nadelen van deze. Hij is in staat een ontwikkelingsproces te kiezen voor een specifiek project, en het geselecteerde proces optimaal af te stemmen op de eisen die door dat project gesteld worden. 8. De master heeft voldoende technische kennis en intellectuele capaciteiten om na enige jaren en ervaring een leidinggevende rol in het werkveld van de software engineering te kunnen spelen. De master is in staat een visie te ontwikkelen op het gebied van software engineering en zodoende bij te dragen aan de evolutie en innovatie van concrete software engineering projecten. UvA II/OWI-i 5 HvA I&E

6 2 Het Onderwijs 2.1 Didactisch kader Het éénjarig curriculum (60 ECTS) bestaat voor 60% uit vakinhoudelijk cursorisch onderwijs (theorie en practicum 36 ECTS) en voor 40% uit projectonderwijs (24 ECTS), onder meer uit te voeren bij externe partners. Voor zowel cursorisch onderwijs als projectonderwijs staan de te bereiken eindtermen (zie Paragraaf 1.3) centraal. In het bijzonder bevat het curriculum geen vakken die uitsluitend ten dienste staan van andere vakken. Het cursorisch onderwijs omspant de volledige range van vakinhoudelijke onderwerpen die wij op dit moment beschouwen als de body of knowledge in software engineering. Dit onderwijs bestaat uit 6 vakken en wordt verzorgd op vaste dagen in de week gedurende periodes van 8 weken. Elk vak bestaat uit hoorcolleges en werkcolleges en/of practica. Het werkcollege geeft de student gelegenheid met de aangeboden stof te oefenen en dient ter consolidering. In het practicum past de student onder begeleiding van een docent de behandelde stof toe op typische software engineering problemen. Elk vak wordt getoetst middels een schriftelijk tentamen en/of de beoordeling van de bij het practicum of werkcollege opgeleverde producten. De invulling van de vakken sluit aan bij belangrijke moderne ontwikkelingen, zoals het Unified Process, agile methods, software architectuur, product families, en componenttechnologie. Hiermee geeft de opleiding een ruime overdekking van de internationaal opgestelde Software Engineering Body of Knowledge (SWEBOK). Het projectonderwijs krijgt gestalte in de vorm van twee korte projecten en het Mastersproject. Het eerste project is een literatuurstudie, bijvoorbeeld het maken van een ge-annoteerde bibliografie volgens gegeven richtlijnen of voorbeelden. In het tweede project gaat het om de voorbereiding op het Mastersproject; dit project loopt gelijktijdig met de literatuurstudie over een periode van 4 weken. Het Mastersproject vindt plaats in de laatste twaalf weken van het studiejaar. Dit project wordt in twee vormen aangeboden: - een onderzoeksgerichte variant waarin studenten literatuurstudie doen, deelnemen aan een onderzoeksproject en hierover rapporteren; - een softwaregerichte variant waarin studenten een mini software house beheren en software voor een (interne of externe) klant moeten bouwen. In de loop van het eerste semester worden studenten hierover geïnformeerd en maken ze een keuze. 2.2 Curriculum en semesterindeling Het cursorisch deel van de opleiding is ondergebracht in zes vakken van elk 6 ECTS: Software Evolution, Software Architecture, Software Construction, Requirements Engineering, Software Testing, en Software Process. Deze vakken hebben een zeer nauwe relatie met de software life cycle, en daarmee met elkaar. Het vak Software Process gaat in op het gehele proces van software ontwikkeling en onderhoud en gaat ook in op de (project) management aspecten die daarbij een rol spelen; de overige vijf vakken komen overeen met de voornaamste fasen van de software life cycle, waarbij Software Evolution het onderhoud van software omvat, en ook ingaat op software kwaliteit. Onder andere om deze reden is dat vak als eerste in de semesterindeling geplaatst. Deze vakken worden in Paragraaf 3 afzon- UvA II/OWI-i 6 HvA I&E

7 derlijk toegelicht. In Paragraaf 3 wordt ook het projectonderwijs en het examen Master of Software Engineering toegelicht. Voor de roostering van het onderwijs gebruiken we een indeling van het eerste semester in perioden van 8, 8 en 4 weken. Het cursorische onderwijs vindt plaats in perioden van 8 weken, waarbij de 8e week een tentamenweek (tentamen, practicumafsluiting, eindpresentatie of inleveren verslag) is. De eerste periode van 4 weken wordt gebruikt voor de korte projecten Literatuurstudie en Voorbereiding Mastersproject. Het tweede semester bestaat uit een periode van 8 weken waarin het laatste cursorische onderwijs plaats vindt; de resterende 12 weken worden gevuld met het Mastersproject. Het onderwijsprogramma voor de masteroleiding Software Engineering is als volgt ingedeeld: Semester 1 (8+8+4 weken) Periode 1 Periode 2 Periode 3 (week 36 t/m 43) (week 44 t/m 51) (week 2 t/m 5) Vak 1: (6 ECTS) Vak 3: (6 ECTS) (4 ECTS) Software Evolution Software Construction Literatuurstudie Vak 2: (6 ECTS) Vak 4: (6 ECTS) (2 ECTS) Voorbereiding Software Architecture Requirements Engineering Mastersproject Semester 2 (8+(8+4) weken) Periode 4 Periode 5 Periode 6 (week 6 t/m 13) (week 14 t/m 22) (week 23 t/m 26) Vak 5: (6 ECTS) (18 ECTS) Software Testing Mastersproject Vak 6: (6 ECTS) Software Process Structuur en belasting van het onderwijs: 1. De zes 6 ECTS-cursussen beslaan wekelijks 4 uur hoorcollege en 6 uur werkcollege en/of practicum. Dus 10 uur begeleid onderwijs per week. Zelfwerkzaamheid per week is 10 uur per vak. Het onderwijs in een dergelijk vak geeft de student een belasting van 20 uur per week. 2. Tijdens de twee korte projecten (periode 3) en het Mastersproject wordt de student begeleid door een interne supervisor. Een belangrijke taak van de interne supervisor is het archiveren van de projectresultaten. Gedurende het projectonderwijs wordt voor de student een belasting voorzien van (gemiddeld) 40 uur per week. UvA II/OWI-i 7 HvA I&E

8 2.3 Docententeam De vaste kern van het docententeam van de masteropleiding Software Engineering bestaat uit de volgende vijf personen: Dr. M.G.J. van den Brand (CWI - VU) Software Evolution en Software Construction, Ing. R. Esmaili (HvA) Requirements Engineering en Software Testing, Prof.dr. P. Klint (CWI - UvA) Software Evolution en Software Construction, Dr. T. Kuipers (SIG) Software Process, Prof.dr. J.C. van Vliet (VU) Software Architecture. Naast de vaste docenten zullen ook regelmatig gastdocenten optreden. 2.4 Open source software Open source software krijgt bij de inrichting van het onderwijs bijzondere aandacht. Overwegingen hierbij zijn deels praktisch (toegang tot broncode van realistische systemen, mogelijkheid te werken aan projecten die breder dan de onderwijssetting zijn, etcetera), en deels ideologisch (ook overheid en bedrijfsleven hechten in toenemende mate belang aan open source software, deels om vendor lock-in tegen te werken). UvA II/OWI-i 8 HvA I&E

9 3 Vakomschrijvingen, Projectonderwijs en Examen Noot. De literatuuropgave bij de vakken kan door een docent nader ingevuld of aangevuld worden. Software Evolutie Software Evolutie 6 Tentamen en practicum Kernwoorden software maintenance, configuratie management, reverse engineering, re-engineering, software renovatie, maintenance processes. Voorkennis Kennis van een programmeertaal, enige ervaring met een software ontwikkelomgeving (Linux, Java,...) Wil een software systeem zijn waarde voor de gebruikers behouden, dan is het van groot belang dat het systeem mee kan evolueren met de veranderende eisen die de business en de technologie stellen. Vaak zal het gaan om veranderingen die plaats vinden terwijl het systeem al in productie is. In het vak software evolutie worden factoren behandeld die flexibiliteit en evolutie bemoeilijken, en technieken om starre systemen geschikt te maken voor verandering. Na afloop van dit onderdeel is de student in staat om een keuze te maken uit verschillende technieken om systemen te analyseren en meer flexibel te maken. Practicum In het practicum doet de student ervaring op met technieken voor analyse en transformatie van software systemen. Bovendien wordt de student geconfronteerd met een bestaand, groot systeem, om zo ervaring op te doen met de geleerde reverse engineering technieken. Open source projecten (Linux, Source Forge) dienen als voorbeeld. Eisen aan zalen voor college en practicum, en aan apparatuur en software Reverse engineering systeem, Linux. Literatuur T. Pigoski. Practical Software Maintenance. Best practices for managing your software investment, 384 pages. Wiley, S. Demeyer, S. Ducasse and Oscar Nierstrasz. Object-Oriented Reengineering Patterns. 304 pages. Morgan Kaufmann and DPunkt, UvA II/OWI-i 9 HvA I&E

10 Software Architectuur Software Architectuur 6 Tentamen en practicum Kernwoorden product families, software product lines, architectural patterns, design patterns, architecture trade-off analysis, viewpoints, architectural evolution. Voorkennis Kennis van en ervaring met een moderne modulaire programmeertaal (Java, C#) In dit vak wordt ingegaan op fundamentele ontwerpbeslissingen die er voor moeten zorgen dat een software systeem gedurende een lange periode in staat is te voldoen aan de gestelde eisen. Dit betreft de opdeling van een systeem in componenten, de relaties tussen deze componenten, de kwaliteitseisen die aan de individuele componenten en aan het systeem als geheel gesteld dienen te worden, en afwegingen die gemaakt dienen te worden tussen conflicterende eisen. Na dit onderdeel is de student in staat om: systeemeisen te vertalen in een systeemarchitectuur; afwegingen tussen conflicterende eisen zorgvuldig te maken en te motiveren; de kwaliteit van een voor een bepaald systeem gekozen architectuur te beoordelen; een architectuur te documenteren voor verschillende belanghebbenden, met verschillende prioriteiten. Practicum In het practicum ontwerpt de student een gedistribueerde, gelaagde architectuur. Tevens wordt een analyse uitgevoerd van de architectuur van enkele bestaande (open source) systemen. Eisen aan zalen voor college en practicum, en aan apparatuur en software Ontwerp systeem (zoals Rational Rose of Argo/UML). Literatuur L. Bass, P. Clements and R. Kazman. Software Architecture in Practice. Addison-Wesley, (Second edition, afhankelijk van beschikbaarheid.) F. Buschmann, C. Jaekel, R. Meunier, R. Rohnert and M. Stahl. Pattern-Oriented Software Architecture - A System of Patterns. John Wiley & Sons, UvA II/OWI-i 10 HvA I&E

11 Software Construction Software Construction 6 Tentamen en practicum Kernwoorden inspecties, coding standards, pair programming, build processes, configuratie management, software quality, reliability, design by contract, refactoring, code smells. Voorkennis Het vak software constructie houdt zich bezig met methoden en technieken die specifiek gericht zijn op de programmeer- en implementatie-activiteiten van een software engineering project. Voorbeelden van zulke activiteiten zijn coding en debugging, detailed design, unit testing, reviews op andermans code, optimalisaties, component integratie, enz. Na dit onderdeel is de student in staat om: een audit uit te voeren van een software-systeem; coding standards te (be-)schrijven en in te voeren in een organisatie; adequate software constructie gereedschappen te selecteren en toe te passen (make, IDE s, configure-scripts, etc); refactoring te gebruiken om sneller nieuwe features in software te kunnen implementeren en fouten sneller te kunnen repareren. Practicum In het practicum voert de student inspecties uit op een bestaande (Java-)applicatie, identificeert hij bad coding smells in de programmatuur, en past hij refactorings toe om code te verbeteren. Eisen aan zalen voor college en practicum, en aan apparatuur en software Software ontwikkelomgeving (Linux, JDE of.net). Literatuur M. Fowler. Refactoring: Improving the Design of Existing Code. 413 pages. Addison-Wesley, S. McConnell. Code Complete. A practical handbook of software construction. Microsoft Press, UvA II/OWI-i 11 HvA I&E

12 Requirements Engineering Requirements Engineering 6 Tentamen en practicum Kernwoorden requirements elictation, stakeholder analysis, scoping, use case levels, acceptance testing, business modeling, object models, analysis patterns, customer involvement, release planning. Voorkennis Het succes van een software-systeem staat of valt met de correcte interpretatie van de wensen van de toekomstige systeemgebruikers. In dit vak wordt ingegaan op een aantal specifieke technieken om deze wensen te destilleren, te formuleren in use cases, en controleerbaar te maken middels functionele acceptatietests. Na dit onderdeel is de student in staat: in overleg met beoogde eindgebruikers systeemrequirements op te stellen; requirements te vertalen in een serie functionele acceptatie-tests; een applicatiedomein te beschrijven middels object-georienteerde business modellen. Practicum In het practicum wordt in een rollenspel een stakeholder analyse uitgevoerd, en worden systeemeisen vertaald in use cases en acceptatietests. Eisen aan zalen voor college en practicum, en aan apparatuur en software Geen specifieke. Literatuur A. Cockburn. Writing Effective Use Cases. 270 pages. Addison-Wesley, M. Fowler. Analysis Patterns: Reusable Object Models. 357 pages. Addison-Wesley, UvA II/OWI-i 12 HvA I&E

13 Software Testing Software Testing 6 Tentamen en practicum Kernwoorden kwaliteitseisen, verbeterplan, test planning, test case reductie, coverage, black box testing, white box testing, unit and integratie testing, acceptatie testing, quality assurance, test-first design, test-first development, dynamische en statische procesverbetermodellen. Voorkennis Het testen van software systemen is van groot belang om te verifiëren dat een systeem het gewenste gedrag vertoont en te valideren dat het systeem beantwoordt aan de requirements. Door het testen nauw te integreren met de overige stappen in het softwareontwikkelingsproces (van requirements analyse tot implementatie) is het mogelijk kwalitatief hoogwaardige software te ontwikkelen. Na dit onderdeel is de student in staat om: kwaliteitseisen op te stellen; een overzicht te geven van diverse testtechnieken (proces en produkt); een keuze te maken uit testtechnieken; testtechnieken in te voeren in een bestaande softwareontwikkellijn. Practicum In het practicum doet de student ervaring op met een testing framework, en past dit toe op eigen en bestaande software systemen. Eisen aan zalen voor college en practicum, en aan apparatuur en software Geen specifieke. Literatuur Softwarekwaliteit: op weg naar betere software, Fred Heemstra, Rob Kusters, Jos Trienekens, ten Hagen & Stam Uitgevers, Den Haag 1e druk Testen volgens TMap, Martin Pol, Ruud Teunissen, Erik van Veenendaal, uitgever: Tutein Nolthenius, 2e druk UvA II/OWI-i 13 HvA I&E

14 Software Process Software Process 6 Tentamen en practicum Kernwoorden CMM, RUP, UP, agile methods, extreme programming, DSDM, software process improvement, project management, planning and estimation, software metrics. Voorkennis In dit vak wordt de nadruk gelegd op de samenhang tussen de eerder opgebouwde kennis. In het bijzonder wordt gekeken naar de manier waarop de eerder geleerde methoden en technieken geïntegreerd kunnen worden tot een samenhangend software process. Tevens worden de in de cursus behandelde onderwerpen in een bredere context geplaatst. Na het volgen van dit vak is de student in staat: een overzicht te geven van invloedrijke software proces modellen; een keuze te maken uit deze modellen voor een specifiek project; een proces aan te passen aan de specifieke eisen die in reele projecten gesteld worden; de effectiviteit van het in een lopend project gebruikte ontwikkelingsproces te beoordelen. Practicum In het practicum voert de student projectvoorbereidingen uit, met verschillende methodes en parameters. Ook wordt de student geconfronteerd met realistische probleemsituaties (situatieschetsen en rollenspellen). Eisen aan zalen voor college en practicum, en aan apparatuur en software Project planning tools en (mogelijk) tools voor kostenschatting. Literatuur P. Kruchten: The Rational Unified Process, An Introduction. Addison-Wesley, K. Beck. Extreme Programming Explained: Embrace Change. Addison-Wesley, UvA II/OWI-i 14 HvA I&E

15 Projectonderwijs en Examen In de loop van het projectonderwijs krijgt iedere student een interne supervisor toegewezen. De begeleiding van de student in het projectonderwijs valt onder de verantwoording van zijn interne supervisor. Het projectonderwijs krijgt gestalte in drie projecten: de Literatuurstudie, de Voorbereiding op het Mastersproject, en als sluitstuk van de opleiding het Mastersproject. Literatuurstudie Literatuurstudie 4 Verslag en bespreking Een voorbeeld van een literatuurstudie is het maken van een ge-annoteerde bibliografie volgens gegeven richtlijnen of voorbeelden. Behaalde studieresultaten kunnen worden gebruikt als indicatie voor een gerichte opdracht. In voorkomende gevallen kan de literatuurstudie aansluiten bij de afstudeerplannen van de student en een directe rol spelen in de voorbereiding van het Mastersproject. Voorbereiding Mastersproject Voorbereiding Mastersproject 2 Verslag, presentatie, accordering Dit project valt gelijktijdig met de literatuurstudie, en is gericht op het afstuderen. In de loop van dit project moet de student beslissen of hij een onderzoeksgericht Mastersproject dan wel een softwaregericht Mastersproject gaat doen. In voorkomende gevallen kan de literatuurstudie hierbij een ondersteunende rol spelen. De eindtermen voor dit project zijn: - schriftelijke vastlegging van de precieze projectdoelen, - feitelijke kennismaking/contactlegging met de externe partij(en) die betrokken zullen worden bij het Mastersproject, - een eerste opstelling van het projectplan. Op deze wijze ontstaat van ieder student een archief, dat in het verdere verloop van de studie zal worden bijgehouden en onder verantwoording van de interne supervisor valt. UvA II/OWI-i 15 HvA I&E

16 Mastersproject Mastersproject 18 Verslag, presentatie, accordering Het Mastersproject wordt uitgevoerd door een individuele student of door een groepje van twee studenten. Naast de interne supervisor krijgt elke student (of groep van twee studenten) een externe supervisor toegewezen die de omgeving van het afstuderen representeert. Het Mastersproject duurt in totaal twaalf weken. Gedurende deze periode zijn de studenten verplicht een maandelijkse voortgangsrapportage in te dienen bij hun interne supervisor. Deze rapportage moet voldoen aan een vast omschreven omvang en structuur. Het Mastersproject leidt tot het feitelijke examen Master of Software Engineering. Het individuele Master of Software Engineering examen is als volgt samengesteld: Een presentatie van één uur over het voltooide Mastersproject; Een afstudeerscriptie, geschreven in het Nederlands, overeenkomstig een vast omschreven omvang en structuur (indicatie: 10 pagina s). Het dubbele Master of Software Engineering examen voor een groep van twee studenten is als volgt samengesteld: Een presentatie van 45 minuten per kandidaat over het voltooide Mastersproject; Een afstudeerscriptie, geschreven in het Nederlands, overeenkomstig een vast omschreven omvang en structuur (indicatie: 15 pagina s). Voor de beoordeling van het examen wordt ook advies gevraagd aan de externe supervisor. Na afloop van het Mastersproject moet het archief van elke examenkandidaat het volgende bevatten: - Een beschrijving/definitie van het Mastersproject (vaste omvang en structuur), - Het contract tussen student en externe partij, - De drie maandelijkse voortgangsrapportages, - De afstudeerscriptie, - Het presentatiemateriaal (bv. beamerpresentatie), - Een evaluatieformulier ingevuld door de interne supervisor, - Een evaluatieformulier ingevuld door de externe supervisor. UvA II/OWI-i 16 HvA I&E

Master Software Engineering

Master Software Engineering Universiteit van Amsterdam Informatica Instituut Onderwijsinstituut Informatiewetenschappen Hogeschool van Amsterdam Instituut Informatica en Elektrotechniek van de Opleiding Master Software Engineering

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING studiejaar 2010-2011. Deel B. HOOFDSTUK 1 - Doelstellingen en eindtermen van de opleiding

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING studiejaar 2010-2011. Deel B. HOOFDSTUK 1 - Doelstellingen en eindtermen van de opleiding UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING studiejaar 2010-2011 Deel B MASTEROPLEIDING SOFTWARE ENGINEERING 1 september 2010 HOOFDSTUK

Nadere informatie

De Masteropleiding Software Engineering aan de Universiteit van Amsterdam

De Masteropleiding Software Engineering aan de Universiteit van Amsterdam De Masteropleiding Software Engineering aan de Universiteit van Amsterdam De Studie De masteropleiding Software Engineering aan de Universiteit van Amsterdam is een Nederlandstalige, voltijdse opleiding

Nadere informatie

Curriculum 2014-2015 Afkortingen Bachelor Informatica Propedeuse Postpropedeuse Start Vervolg Afsluiting 60,0 Gebonden keuze (8,6 EC) Afsluiting

Curriculum 2014-2015 Afkortingen Bachelor Informatica Propedeuse Postpropedeuse Start Vervolg Afsluiting 60,0 Gebonden keuze (8,6 EC) Afsluiting Curriculum 2014-2015 Opleidingen Open Universiteit, faculteit Management, Science & Technology, wetenschapsgebied Informatica en informatiekunde, geldig vanaf 1-9-2014 Afkortingen European Credits (studiepunten)

Nadere informatie

Curriculum 2015-2016 Afkortingen Bachelor Informatica Propedeuse Postpropedeuse Start Vervolg Afsluiting 60,0 Gebonden keuze (8,6 EC) Afsluiting

Curriculum 2015-2016 Afkortingen Bachelor Informatica Propedeuse Postpropedeuse Start Vervolg Afsluiting 60,0 Gebonden keuze (8,6 EC) Afsluiting Curriculum 2015-2016 Opleidingen Open Universiteit, faculteit Management, Science & Technology, wetenschapsgebied Informatica en informatiekunde, geldig vanaf 1-9-2015 Afkortingen European Credits (studiepunten)

Nadere informatie

Master Software Engineering. Inhoud, begeleiding, tentamen dr. Anda Counotte Docent en mentor

Master Software Engineering. Inhoud, begeleiding, tentamen dr. Anda Counotte Docent en mentor Master Software Engineering Inhoud, begeleiding, tentamen dr. Anda Counotte Docent en mentor Thema Software Architectuur Design Patterns (DP) ir. Sylvia Stuurman, dr.ir. Harrie Passier en dr. Bastiaan

Nadere informatie

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces Software Processen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1 Het software proces Een gestructureerd set van activiteiten nodig om een software systeem te ontwikkelen Specificatie;

Nadere informatie

B.Sc. Informatica Module 4: Data & Informatie

B.Sc. Informatica Module 4: Data & Informatie B.Sc. Informatica Module 4: Data & Informatie Djoerd Hiemstra, Klaas Sikkel, Luís Ferreira Pires, Maurice van Keulen, en Jan Kamphuis 1 Inleiding Studenten hebben in modules 1 en 2 geleerd om moeilijke

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling van de bacheloropleiding

Onderwijs- en examenregeling van de bacheloropleiding Faculteit der Exacte Wetenschappen Onderwijs- en examenregeling van de bacheloropleiding Bedrijfswiskunde en Informatica Deel B Preambule In dit document wordt een A en een B gedeelte onderscheiden. In

Nadere informatie

Bijlage bacheloropleiding Informatica 2012-2013

Bijlage bacheloropleiding Informatica 2012-2013 Bijlage bacheloropleiding Informatica 2012-2013 Bijlage I Eindtermen van de bacheloropleiding (artikel 1.3) De bachelor Informatica: a. kennis en inzicht a1. heeft kennis van en inzicht in de belangrijkste

Nadere informatie

From Computer Science to Software Engineering

From Computer Science to Software Engineering From Computer Science to Software Engineering Jeroen Weber Hogeschool Utrecht jeroen.weber@hu.nl Christian Köppe Hogeschool Utrecht christian.koppe@hu.nl May 23, 2011 Introductie Hier is mijn visitekaartje.

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling van de masteropleiding

Onderwijs- en examenregeling van de masteropleiding vrije Universiteit amsterdam Faculteit der Exacte Wetenschappen Onderwijs- en examenregeling van de masteropleiding Computer Science Deel B Preambule In dit document wordt een A en een B gedeelte onderscheiden.

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren Maart 2015 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 2 December 2014 Yannick Verschueren

Nadere informatie

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 DE MASTEROPLEIDING BIOMEDICAL

Nadere informatie

CMM 3: levert het wat op?

CMM 3: levert het wat op? CMM 3: levert het wat op? Philips Analytical De noodzaak en voordelen van Software Process Improvement Wie is Philips Analytical? Waarom is voor ons software proces verbetering zo essentieel? Hoe hebben

Nadere informatie

Studieschema bachelor Informatica

Studieschema bachelor Informatica Studieschema bachelor Informatica 6515316 code titel modulen begeleidingsvorm tentamenvorm tentamendata sept. 15 -aug. 16 Startpakket U kunt op twee momenten in het jaar in september of in februari starten

Nadere informatie

Aliens? http://www.youtube.com/watch?v=e5pqleh2hz8

Aliens? http://www.youtube.com/watch?v=e5pqleh2hz8 Aliens? http://www.youtube.com/watch?v=e5pqleh2hz8 Ontwikkelmethoden en technieken Kenmerken van ontwikkelmethoden POMT HC2 2 Vorige week 3 Rollenspel Klant is koning Communicatie en afspraken Documentatie

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren November 2014 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 1 Inhoudstafel 1 Introductie 3 1.1

Nadere informatie

Culture, Organization and Management Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Sociale Wetenschappen - P Culture Organization and Management -

Culture, Organization and Management Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Sociale Wetenschappen - P Culture Organization and Management - Culture, Organization and Management Vrije Universiteit Amsterdam - - P Culture Organization and Management - 2013-2014 Vrije Universiteit Amsterdam - - P Culture Organization and Management - 2013-2014

Nadere informatie

Praktische zaken INFOB3SO

Praktische zaken INFOB3SO Praktische zaken INFOB3SO Department of Information and Computing Sciences, Universiteit Utrecht November 7, 2014 Welkom bij INFOB3SO Ofwel: Systeemontwikkeling: Methoden en Management Vervolg op MSO,

Nadere informatie

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven:

A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven: 10 SPECIFIEKE FACULTAIRE BEPALINGEN Faculteit: Faculteit A. Hieronder is voor zover van toepassing nadere facultaire invulling per artikel gegeven: Artikel 32 Inschrijving voor cursussen 3A De student

Nadere informatie

Premaster Marketing Vrije Universiteit Amsterdam - Fac. der Economische Wet. en Bedrijfsk. - P Marketing - 2011-2012

Premaster Marketing Vrije Universiteit Amsterdam - Fac. der Economische Wet. en Bedrijfsk. - P Marketing - 2011-2012 Premaster Marketing Vrije Universiteit Amsterdam - - P Marketing - 2011-2012 Vrije Universiteit Amsterdam - - P Marketing - 2011-2012 I De premasteropleiding duurt maximaal één jaar en is bestemd voor

Nadere informatie

Testen. Presentatie. Open-i Software Services BV, Maarssen Datum : 06-07-2013 Versie : 1.2

Testen. Presentatie. Open-i Software Services BV, Maarssen Datum : 06-07-2013 Versie : 1.2 Testen Presentatie Open-i Software Services BV, Maarssen Datum : 06-07-2013 Versie : 1.2 Algemeen Tegenwoordig behoeft het belang van testen nauwelijks nog te worden uitgelegd. Binnen organisaties speelt

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING 2003-2004. voor de masteropleiding SYSTEEM- EN NETWERKBEHEER

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING 2003-2004. voor de masteropleiding SYSTEEM- EN NETWERKBEHEER ONDERWIJSINSTITUUT INFORMATIEWETENSCHAPPEN ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING 2003-2004 voor de masteropleiding SYSTEEM- EN NETWERKBEHEER In de Onderwijs- en Examenregeling (OER) is de inhoud en de inrichting

Nadere informatie

Bachelor of Business Administration (MER opleiding)

Bachelor of Business Administration (MER opleiding) Bachelor of Business Administration (MER opleiding) voor decentrale overheden Het Onderwijs De Bachelor of Business Administration voor decentrale overheden (Management, Economie & Recht, MER) wordt aangeboden

Nadere informatie

Cursus Software evolution. Dr. Bastiaan Heeren (bhr@ou.nl) Touw Symposium, 24 november 2012 Studiecentrum Amsterdam

Cursus Software evolution. Dr. Bastiaan Heeren (bhr@ou.nl) Touw Symposium, 24 november 2012 Studiecentrum Amsterdam Cursus Software evolution Dr. Bastiaan Heeren (bhr@ou.nl) Touw Symposium, 24 november 2012 Studiecentrum Amsterdam Inhoud Organisatie cursus De software vulkaan Opdracht 1: metrieken Opdracht 2: visualisatie

Nadere informatie

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Evo Evolutionary Project Management Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. EVO... 4 3. FASERING...

Nadere informatie

Software Quality Assurance Plan

Software Quality Assurance Plan FACULTEIT WETENSCHAPPEN Software Quality Assurance Plan Software Engineering groep 3 Jeroen Van den haute Versie Datum Auteur Commentaar 0.1 09/11/2010 Jeroen Van den haute Eerste versie 0.2 12/11/2010

Nadere informatie

Samenvatting aanvraag. Bijlage 8

Samenvatting aanvraag. Bijlage 8 Samenvatting aanvraag Bijlage 8 Samenvatting aanvraag Algemeen Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): X Nieuwe opleiding Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree 1 Verplaatsing

Nadere informatie

Inleiding ontwikkelmethoden

Inleiding ontwikkelmethoden Inleiding ontwikkelmethoden 1 Ontwikkelmethoden en Technieken POMT HC1 2 Ronald de Waal Opleiding TU Delft: industrieel ontwerpen Diverse softwarebedrijven, internet ontwerp vanaf 1994 Docent systeemontwikkeling

Nadere informatie

TFS als perfecte tool voor Scrum

TFS als perfecte tool voor Scrum TFS als perfecte tool voor Scrum René van Osnabrugge renevo@delta-n.nl About me René van Osnabrugge Communicate @renevo renevo@delta-n.nl http://osnabrugge.wordpress.com Agenda Wat is Scrum? Wat is ALM

Nadere informatie

Unified Process. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Unified Process. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Unified Process Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Unified Process... 4 3. Fasering... 5 3.1.

Nadere informatie

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

BOKS HBO-ICT NIOC 2013 5 APRIL 2013 MISCHA BECKERS

BOKS HBO-ICT NIOC 2013 5 APRIL 2013 MISCHA BECKERS BOKS HBO-ICT NIOC 2013 5 APRIL 2013 MISCHA BECKERS INHOUD Body of knowledge and skills (BoKS) HBO-i domeinbeschrijving Curriculumontwikkeling 3 BODY OF KNOWLEDGE AND SKILLS verantwoording veel hogescholen

Nadere informatie

Vernieuwing Bacheloropleidingen Informatica en Informatiekunde

Vernieuwing Bacheloropleidingen Informatica en Informatiekunde Vernieuwing Bacheloropleidingen Informatica en Informatiekunde Marko van Eekelen, Remko Helms, Evert van de Vrie TouW Informatica symposium 21 november 2015 Aanleiding vernieuwing Open Universiteit Ministerie

Nadere informatie

TestNet Voorjaarsevenement 2010 Jurian van de Laar 12 mei 2010 info@improveqs.nl

TestNet Voorjaarsevenement 2010 Jurian van de Laar 12 mei 2010 info@improveqs.nl Testers helpen ontwikkelaars of andersom? TestNet Voorjaarsevenement 2010 Jurian van de Laar 12 mei 2010 info@improveqs.nl Improve Quality Services B.V. 2 Agenda Hoe veilig is een muur? Past Scrum ook

Nadere informatie

Minor Goede doelen, filantropie en non-profits Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2012-2013

Minor Goede doelen, filantropie en non-profits Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2012-2013 Minor Goede doelen, filantropie en non-profits Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2012-2013 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2012-2013 I Inhoudsopgave

Nadere informatie

B. OPLEIDINGSSPECIFIEK DEEL VAN DE ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING VAN DE DUALE PROGRAMMA NEDERLANDS ALS TWEEDE TAAL FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN

B. OPLEIDINGSSPECIFIEK DEEL VAN DE ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING VAN DE DUALE PROGRAMMA NEDERLANDS ALS TWEEDE TAAL FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN B. OPLEIDINGSSPECIFIEK DEEL VAN DE ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING VAN DE DUALE MASTEROPLEIDING TAALWETENSCHAPPEN 90 EC PROGRAMMA NEDERLANDS ALS TWEEDE TAAL FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN 2015-201 Deel

Nadere informatie

Voorlichtingsdag Bedrijfskunde. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Voorlichtingsdag Bedrijfskunde. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Voorlichtingsdag Bedrijfskunde Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde PROGRAMMA Bedrijfskunde@VU: hoe, wat en waarom? Prof. dr. W.E.H. Dullaert, Opleidingsdirecteur bachelor bedrijfskunde

Nadere informatie

Releasen met een druk op de knop: Met behulp van Continuous Delivery sneller uw doel bereiken

Releasen met een druk op de knop: Met behulp van Continuous Delivery sneller uw doel bereiken Releasen met een druk op de knop: Met behulp van Continuous Delivery sneller uw doel bereiken De business organisatie heeft altijd stijgende verwachtingen van uw IT organisatie. Meer dan ooit is het van

Nadere informatie

Premaster Marketing Vrije Universiteit Amsterdam - Fac. der Economische Wet. en Bedrijfsk. - P Marketing - 2010-2011

Premaster Marketing Vrije Universiteit Amsterdam - Fac. der Economische Wet. en Bedrijfsk. - P Marketing - 2010-2011 Premaster Marketing Vrije Universiteit Amsterdam - - P Marketing - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - - P Marketing - 2010-2011 I De premasteropleiding duurt maximaal één jaar en is bestemd voor

Nadere informatie

Scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum agileagileagileagileagileagileagileagil

Scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum agileagileagileagileagileagileagileagil Scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum agileagileagileagileagileagileagileagil eagileagileagileagileagileagileagileagi leagileagileagileagileagileagileagileag

Nadere informatie

Business Process Management

Business Process Management Business Process Management Prof. dr. Manu De Backer Universiteit Antwerpen Katholieke Universiteit Leuven Hogeschool Gent Wat is een bedrijfsproces? Een verzameling van (logisch) gerelateerde taken die

Nadere informatie

R O D Y M I D D E L K O O P, R O D Y. M I D D E L K O O P @ H A N. N L, @ R O D M I D D E

R O D Y M I D D E L K O O P, R O D Y. M I D D E L K O O P @ H A N. N L, @ R O D M I D D E 1 DDOA 2 Semester Keuze uit 15 Combinatie bepaalt opleiding Student kiest er 3 die samen met stage het 2e/3e jaar vormen 3 INGEZOOMD: DDOA 7.5 ECTS 7.5 ECTS 15 ECTS Project 4 BEROEPSTAAK Ontwikkel een

Nadere informatie

STUDIEGIDS PREMASTERPROGRAMMA ACCOUNTING & CONTROL

STUDIEGIDS PREMASTERPROGRAMMA ACCOUNTING & CONTROL Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde STUDIEGIDS PREMASTERPROGRAMMA ACCOUNTING & CONTROL Cursusjaar 2015-2016 Versie september 2015 2015 Vrije Universiteit, Amsterdam PREMASTERPROGRAMMA

Nadere informatie

Opleider. Context. Doel

Opleider. Context. Doel Opleider Doel (Mede)ontwikkelen van het opleidingsbeleid en ontwikkelen en (laten) verzorgen van trainingen en voor verschillende interne en/of externe doelgroepen, binnen de kaders van het beleid en de

Nadere informatie

De tester als bruggenbouwer

De tester als bruggenbouwer De tester als bruggenbouwer Tim Koomen Testnet voorjaarsevenement 9 juni 2004 Agenda Bruggen Enkele bruggen toegelicht De bruggenbouwer Trends Sogeti Nederland B.V. Pagina 1 Bruggen Systeem Beheer Stuur

Nadere informatie

Uitvoeringsregeling/Bijlage behorend bij de Onderwijs- en Examenregeling van de Bacheloropleiding Molecular Science & Technology 2010-2011

Uitvoeringsregeling/Bijlage behorend bij de Onderwijs- en Examenregeling van de Bacheloropleiding Molecular Science & Technology 2010-2011 Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen van de Universiteit Leiden & Faculteit Technische Natuurwetenschappen van de Technische Universiteit Delft Uitvoeringsregeling/Bijlage behorend bij de Onderwijs-

Nadere informatie

Test Automatisering? Mislukken Slagen gegarandeerd! Ruud Teunissen - Polteq Test Services BV

Test Automatisering? Mislukken Slagen gegarandeerd! Ruud Teunissen - Polteq Test Services BV Test Automatisering? Mislukken Slagen gegarandeerd! Ruud Teunissen - Polteq Test Services BV Mislukken Slagen gegarandeerd 2 Mislukken Slagen gegarandeerd Management verwacht onmiddellijk R.O.I. Doel:

Nadere informatie

Opleidingsplan. Studenten. MDL- referentie. Clermond de Hullu Wiebren Wolthuis Simon Wels Maik Gosenshuis D04

Opleidingsplan. Studenten. MDL- referentie. Clermond de Hullu Wiebren Wolthuis Simon Wels Maik Gosenshuis D04 Opleidingsplan Studenten Clermond de Hullu Wiebren Wolthuis Simon Wels Maik Gosenshuis MDL- referentie D04 Versiebeheer Versie Datum Wijzigingen Door wie 0.1 20-09- 2009 Eerste opzet voor het document.

Nadere informatie

Rapport over het werkprofiel van Software engineer (sr)

Rapport over het werkprofiel van Software engineer (sr) Rapport over het werkprofiel van Software engineer (sr) Identificatienummer: Publicatiedatum: 19 november 2015 Leeswijzer Dit rapport omschrijft het werkprofiel van 'Software engineer (sr)' zoals die door

Nadere informatie

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Van de deelnemers aan het onderzoek heeft 80% ( 121 studenten) de voltijd gedaan en 20% (30 studenten) de deeltijdopleiding.

Nadere informatie

Inhoud. Introductie tot de cursus

Inhoud. Introductie tot de cursus Inhoud Introductie tot de cursus 1 Plaats en functie van de cursus 7 2 Inhoud van de cursus 8 2.1 Voorkennis 8 2.2 Leerdoelen 8 2.3 Opbouw van de cursus 8 2.4 Leermiddelen 9 3 Aanwijzingen voor het bestuderen

Nadere informatie

Webtesten onder schaarste

Webtesten onder schaarste Testnet najaarsevenement 2005 B e y o n d t h e o r d i n a r y Webtesten onder schaarste Vincent Staal ORDINA NV Ringwade 1 Postbus 7101 3430 JC Nieuwegein Tel: 030 6637000 Fax: 030 6637099 www.ordina.nl

Nadere informatie

Programma Bachelor- en Masteropleiding Informatica 2009-2010

Programma Bachelor- en Masteropleiding Informatica 2009-2010 Programma Bachelor- en Masteropleiding Informatica 2009-2010 Curriculumcommissie Redactie: Jos Roerdink Laatst herzien: 26 maart 2009 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 2 Bacheloropleiding 1 3 Masteropleiding

Nadere informatie

Modulewijzer tirprog02/infprg01, programmeren in Java 2

Modulewijzer tirprog02/infprg01, programmeren in Java 2 Modulewijzer tirprog02/infprg01, programmeren in Java 2 W. Oele 17 november 2009 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Studiehouding 3 3 Voorkennis 4 4 Inhoud van deze module 5 5 Leermiddelen 5 6 Theorie en

Nadere informatie

Eibert Dijkgraaf Kijk verder dan je test neus lang is: Life Cycle Testing Scan Voorjaarsevent Testnet: 30 juni 2008

Eibert Dijkgraaf Kijk verder dan je test neus lang is: Life Cycle Testing Scan Voorjaarsevent Testnet: 30 juni 2008 Titel, samenvatting en biografie Eibert Dijkgraaf Kijk verder dan je test neus lang is: Life Cycle Testing Scan Voorjaarsevent Testnet: 30 juni 2008 Samenvatting: Eibert Dijkgraaf (testconsultant Test

Nadere informatie

Deel B van de onderwijs- en examenregeling voor de duale masteropleiding Communicatie- en informatiewetenschappen, 90 EC, 2014-2015

Deel B van de onderwijs- en examenregeling voor de duale masteropleiding Communicatie- en informatiewetenschappen, 90 EC, 2014-2015 Deel B van de onderwijs- en examenregeling voor de duale masteropleiding Communicatie- en informatiewetenschappen, 90 EC, 2014-2015 1 Algemene bepalingen Artikel 1.1 Toepasselijkheid van de regeling Deze

Nadere informatie

BACHELOROPLEIDING DEELTIJD

BACHELOROPLEIDING DEELTIJD HBO-ICT INFORMATICA BACHELOROPLEIDING DEELTIJD 2015-2016 2014-2015 LEERROUTES: BUSINESS IT & MANAGEMENT, SOFTWARE ENGINEERING, SYSTEM AND NETWORK ENGINEERING CREATING TOMORROW HBO-ICT DE VIERJARIGE DEELTIJDOPLEIDING

Nadere informatie

Betere software kwaliteit begint in het onderwijs. Frens Vonken f.vonken@fontys.nl Leo van der Aalst l.vanderaalst@fontys.nl

Betere software kwaliteit begint in het onderwijs. Frens Vonken f.vonken@fontys.nl Leo van der Aalst l.vanderaalst@fontys.nl Betere software kwaliteit begint in het onderwijs Frens Vonken f.vonken@fontys.nl Leo van der Aalst l.vanderaalst@fontys.nl 1 Programma Context - Fontys Hogeschool ICT - Lectoraat kwaliteit en testen Kwaliteit

Nadere informatie

Voorbereidingscursussen

Voorbereidingscursussen Voorbereidingscursussen Biologie Natuurkunde Scheikunde Wiskunde Studeren aan de Open Universiteit voorbereidings cursussen Het systeem van eindexamenprofielen in het voortgezet onderwijs brengt met zich

Nadere informatie

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

De waaier van informaticadisciplines. Lex Bijlsma en Rik Bos Open Universiteit 4 april 2013

De waaier van informaticadisciplines. Lex Bijlsma en Rik Bos Open Universiteit 4 april 2013 De waaier van informaticadisciplines Lex Bijlsma en Rik Bos Open Universiteit 4 april 2013 Accreditatie Bolognaverklaring (1999): maatregelen voor internationale mobiliteit in Europees hoger onderwijs

Nadere informatie

Plan van Aanpak Afstuderen

Plan van Aanpak Afstuderen Plan van Aanpak Afstuderen Michiel Graat 27-09-2005 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Terminologie............................. 3 1.2 Opdracht............................... 4 1.3 JavaCard...............................

Nadere informatie

Curriculumherziening. Bacheloropleiding Informatiekunde. Eindtermen. Informatiekunde. Het eerste jaar. Bacheloropleiding 4/27/2010

Curriculumherziening. Bacheloropleiding Informatiekunde. Eindtermen. Informatiekunde. Het eerste jaar. Bacheloropleiding 4/27/2010 Bacheloropleiding Curriculum 2010-2011 Curriculumherziening Departement ß-faculteit Universiteit Utrecht onderwijs visitatie zelfevaluatie masteropleidingen bachelor informatiekunde vakgebied docenten

Nadere informatie

Auditen van Agile projecten

Auditen van Agile projecten Auditen van Agile projecten Platform voor Informatiebeveiliging 10 december 2013 Merijn van der Zalm & Marcel Trijssenaar Agenda Belang van assurance op agile ontwikkelen Agile versus Waterval Perspectief

Nadere informatie

Was, is of komt er aandacht voor

Was, is of komt er aandacht voor Was, is of komt er aandacht voor SoftwareKwaliteit in het onderwijs? Voorjaarsevenement TestNet 2012 Leo van der Aalst Lector Software Quality and Testing at Fontys University of Applied Sciences Locaties

Nadere informatie

Ontwikkelmethoden en technieken. Ontwikkelmethoden & Technieken HC 2

Ontwikkelmethoden en technieken. Ontwikkelmethoden & Technieken HC 2 Ontwikkelmethoden en technieken 1 Vandaag Een kleine geschiedenis (vervolg) Klein stukje XP Afbakening verwachtingen 2 Werkwijze theorie Lesstof Presentaties Boek Aantekeningen Introductie/overzicht Week

Nadere informatie

Inhoud introductie. Introductie tot de cursus

Inhoud introductie. Introductie tot de cursus Inhoud introductie Introductie tot de cursus 1 Plaats en functie van de cursus 7 2 Inhoud van de cursus 8 2.1 Voorkennis 8 2.2 Leerdoelen 8 2.3 Opbouw van de cursus 9 2.4 Leermiddelen 9 3 Tentaminering

Nadere informatie

Bachelor afstudeerders & Bama doorstromers. Maarten Luykx Frans Mofers Eva von Stockhausen

Bachelor afstudeerders & Bama doorstromers. Maarten Luykx Frans Mofers Eva von Stockhausen Bachelor afstudeerders & Bama doorstromers Maarten Luykx Frans Mofers Eva von Stockhausen Agenda 13.30-13.45 Afstudeerproject bachelor Informatica 13.45-14.00 Masteropleiding en KHO s 14.00-14.15 Portal

Nadere informatie

Directeur onderwijsinstituut

Directeur onderwijsinstituut Directeur onderwijsinstituut Doel College van van Bestuur Zorgdragen voor de ontwikkeling van het facultair en uitvoering en organisatie van onderwijs en onderwijsondersteuning binnen de faculteit, uitgaande

Nadere informatie

Strategische marketing

Strategische marketing Strategische marketing Het semester is gericht op het ontwikkelen van strategisch inzicht. Niet zo gericht op het uit je hoofd kennen van theorie maar juist het kunnen herkennen van situaties en dan de

Nadere informatie

Onderwijsinstituut Informatiewetenschappen Universiteit van Amsterdam Februari 2007. Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica

Onderwijsinstituut Informatiewetenschappen Universiteit van Amsterdam Februari 2007. Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica Zelfevaluatierapport ten behoeve van de externe beoordeling van de Master Software Engineering CROHO-registratie 60228 Onderwijsinstituut Informatiewetenschappen Universiteit van Amsterdam Februari 2007

Nadere informatie

Succes = Noodzaak x Visie x Draagvlak 2. Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International

Succes = Noodzaak x Visie x Draagvlak 2. Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International Succes = x Visie x Draagvlak 2 Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International dinsdag 3 oktober 2006 Spider Congres Agenda Inventarisatie SPI-knelpunten Implementatie

Nadere informatie

Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014

Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014 S AMENVATTI NG Ok t ober2015 Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014 Basisgegevens Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): X Nieuwe opleiding Nieuw Ad programma

Nadere informatie

ARE methodiek Het ontwikkelen van Informatie Elementen

ARE methodiek Het ontwikkelen van Informatie Elementen ARE methodiek Het ontwikkelen van Informatie Elementen WI1: Het opstarten van het project Milestone 1 WI2: Ontwikkel een Vison WI3: Modelleer het Business Domain WI4: Creëer een Glossary WI7: Beheer wijzigingen

Nadere informatie

Resultaat gerichter Testen

Resultaat gerichter Testen Resultaat gerichter Testen Verandering van test beleid bij Rabobank International De Rabobank 1 Rabobank International Information Systems &Development IS&D Global Services & IT Risk Management Strategy

Nadere informatie

Studiewijzer. Bachelor Informatica. Inleiding Programmeren Studiejaar en semester: jaar 1, semester 1 (blok 1)

Studiewijzer. Bachelor Informatica. Inleiding Programmeren Studiejaar en semester: jaar 1, semester 1 (blok 1) Studiewijzer Bachelor Informatica Vak: Inleiding Programmeren Studiejaar en semester: jaar 1, semester 1 (blok 1) Coördinator: J. Lagerberg Docenten: R. Poss en J. Lagerberg Studielast: 6 EC Studiegidsnummer:

Nadere informatie

Product Risico Analyse

Product Risico Analyse Product Risico Analyse Jurian van de Laar TestNet Avond 9 oktober 2013 www.improveqs.nl (info@improveqs.nl) Versie 2.0 1 Herkenbaar? In ons testproces wordt product risico analyse toegepast Wij gebruiken

Nadere informatie

wo masteropleiding Software Engineering A. Toelating tot de masteropleiding Uitvoeringsregeling master 2016-2017

wo masteropleiding Software Engineering A. Toelating tot de masteropleiding Uitvoeringsregeling master 2016-2017 Uitvoeringsregeling master 2016-2017 Faculteit Management, Science & Technology wo masteropleiding Software Engineering (Master of Science Software Engineering) De voertaal in deze opleiding is Nederlands.

Nadere informatie

Satisfy the real (and changing) customer expectation

Satisfy the real (and changing) customer expectation Han Duisterwinkel Test & Quality competence RUP competence LogicaCMG Nederland B.V. Eemsgolaan 1 P.O. Box 70237 9704 AE Groningen The Netherlands www.logicacmg.com @logicacmg.com

Nadere informatie

a. Wat wordt verstaan onder V&V? b. Uit welke kernactiviteiten bestaat V&V? c. Noem enkele voor- en nadelen van inspecties. d. Idem voor testen.

a. Wat wordt verstaan onder V&V? b. Uit welke kernactiviteiten bestaat V&V? c. Noem enkele voor- en nadelen van inspecties. d. Idem voor testen. Eindtoets T07351 Software engineering Een eindtoets staat in het algemeen model voor het tentamen van de betreffende cursus. Aangezien deze cursus een mondeling tentamen heeft, bevat deze eindtoets slechts

Nadere informatie

Minor Filosofie en Wetenschap Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014

Minor Filosofie en Wetenschap Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 Minor Filosofie en Wetenschap Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 I Inhoudsopgave Vak: Filosofische

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 September 2010

Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 September 2010 Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 September 2010 Opleidingsspecifiek deel Masteropleiding: Italiaanse taal en cultuur Deze Onderwijs- en examenregeling is opgesteld overeenkomstig artikel 7.13

Nadere informatie

Wat drijft het werkveld?

Wat drijft het werkveld? Wat drijft het werkveld? Presentatie uitkomsten survey Jacob Brunekreef, Fontys ICT Jacob Brunekreef Meer dan 25 jaar werkzaam in de IT Nu: Projectleider EQuA project, Fontys ICT Adviseur / trainer bij

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling 2004-2005 Masteropleiding Spaanse taal en cultuur. Paragraaf 1 Algemene bepalingen

Onderwijs- en examenregeling 2004-2005 Masteropleiding Spaanse taal en cultuur. Paragraaf 1 Algemene bepalingen [66810] Onderwijs- en examenregeling 2004-2005 Masteropleiding Spaanse taal en cultuur Paragraaf 1 Algemene bepalingen art. 1.1 toepasselijkheid van de regeling Deze regeling is van toepassing op het onderwijs

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling 2004-2005 Masteropleiding Dramaturgie. Paragraaf 1 Algemene bepalingen. art. 1.1 toepasselijkheid van de regeling

Onderwijs- en examenregeling 2004-2005 Masteropleiding Dramaturgie. Paragraaf 1 Algemene bepalingen. art. 1.1 toepasselijkheid van de regeling [60717] Onderwijs- en examenregeling 2004-2005 Masteropleiding Dramaturgie Paragraaf 1 Algemene bepalingen art. 1.1 toepasselijkheid van de regeling Deze regeling is van toepassing op het onderwijs en

Nadere informatie

Vrijstelling binnen een bacheloropleiding van de faculteit Informatica, 2013-2014

Vrijstelling binnen een bacheloropleiding van de faculteit Informatica, 2013-2014 1/6 Vrijstelling binnen een bacheloropleiding van de faculteit Informatica, 2013-2014 Iedereen van 18 jaar of ouder kan bij de Open Universiteit starten met een bacheloropleiding van de faculteit Informatica:

Nadere informatie

Uitwerking thema avond Testnet HBO/Academische Testopleiding 14 november 2012

Uitwerking thema avond Testnet HBO/Academische Testopleiding 14 november 2012 Uitwerking thema avond Testnet HBO/Academische Testopleiding 14 november 2012 Inleiding: Tijdens deze thema avond heeft de werkgroep vertegenwoordigd door een 4 koppige delegatie de resultaten van de werkgroep

Nadere informatie

14-9-2015. Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Systeemontwikkeling

14-9-2015. Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Systeemontwikkeling Les 1 Docent: Marcel Gelsing Je kunt de presentatie na afloop van elke les downloaden. Ga naar : www.gelsing.info Kies voor de map Systeemontwikkeling Je kunt hier (optioneel) ook een gratis tool downloaden

Nadere informatie

PRINCE2 Symposium: Zin en Onzin van een Methode. PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen SYSQA B.V.

PRINCE2 Symposium: Zin en Onzin van een Methode. PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen SYSQA B.V. PRINCE2 Symposium: PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen Jan Jaap Cannegieter SYSQA B.V. SYSQA B.V. Operationeel Tactisch Strategisch Testen Requirements Quality assurance Auditing

Nadere informatie

Jaarproject programmeren bij LORE

Jaarproject programmeren bij LORE Jaarproject programmeren bij LORE Elke onderzoeksgroep heeft een eigen karakter en vereisten. Zo ook met LORE. Opdat je zou weten wat we van je verwachten maar ook wat je van ons mag verwachten, hebben

Nadere informatie

Wie ben ik? Agile Software Development. Het waterval model. Inhoud

Wie ben ik? Agile Software Development. Het waterval model. Inhoud gile Software Development Februari 2008, Philippe Dirkse Wie ben ik? 2002: fgestudeerd TU/e 1999-2005: Mondo izzarro, rystal Interactive, Siemens tea 2005 heden: PTS: Leica Microsystems SES/MiPlaza Inhoud

Nadere informatie

Minor Goede doelen, filantropie en non-profits Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014

Minor Goede doelen, filantropie en non-profits Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 Minor Goede doelen, filantropie en non-profits Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 I Inhoudsopgave

Nadere informatie

RUM. requirements Management. SPIder session Project. driven by requirements 25th april. Risk assessed User

RUM. requirements Management. SPIder session Project. driven by requirements 25th april. Risk assessed User RUM Risk assessed User requirements Management - SPIder session Project driven by requirements 25th april Copyright 2006 ps_testware - Gijs Kuiper Risk assessed User requirement Management Personalia Gijs

Nadere informatie

Die inputs worden op een gecontroleerde manier aangeboden door (test) stubs. De test driver zorgt voor de uiteindelijke uitvoering ervan.

Die inputs worden op een gecontroleerde manier aangeboden door (test) stubs. De test driver zorgt voor de uiteindelijke uitvoering ervan. Nota: Schrijf je antwoorden kort en bondig in de daartoe voorziene velden. De puntenverdeling is 2 punten per theorie-vraag en 8 punten per oefening. Het totaal is 40. Vraag 1. Er bestaan verschillende

Nadere informatie

creating tomorrow Logistiek en economie Hva techniek

creating tomorrow Logistiek en economie Hva techniek creating tomorrow 2013 2014 Logistiek en economie Hva techniek HVA TECHNIEK Logistiek en Economie 2013-2014 Het muziekfestival staat op de kalender, de artiesten zijn geboekt. Maar hoe komen al die onderdelen

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling 2005-2006 Masteropleiding Italiaanse taal en cultuur. Paragraaf 1 Algemene bepalingen

Onderwijs- en examenregeling 2005-2006 Masteropleiding Italiaanse taal en cultuur. Paragraaf 1 Algemene bepalingen [66809] Onderwijs- en examenregeling 2005-2006 Masteropleiding Italiaanse taal en cultuur Paragraaf 1 Algemene bepalingen art. 1.1 toepasselijkheid van de regeling Deze regeling is van toepassing op het

Nadere informatie