Key words Standards, standardisation, secondary fuels, solid recovered fuel, SRF, waste, terminology, quality management system, QMS

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Key words Standards, standardisation, secondary fuels, solid recovered fuel, SRF, waste, terminology, quality management system, QMS"

Transcriptie

1 ECN-C DEELNAME ECN AAN CEN/TC343 WG1 Quality Management System and Terminology of Solid Recovered Fuels A.R. Boersma JANUARI 2005

2 Colofon SenterNovem Projectnummer: ECN Projectnummer: Dit project is uitgevoerd door ECN met financiële ondersteuning vanuit het programma Duurzame Energie Nederland (DEN). Het DEN-programma wordt uitgevoerd door NOVEM (het huidige SenterNovem) in opdracht van het ministerie van Economische Zaken. Meer informatie is te vinden op Beheer en coördinatie van het DEN-programma berusten bij: SenterNovem Postbus RE UTRECHT Tel: Contactpersoon: B. van Asselt/J.Neeft SenterNovem geeft geen garantie voor de juistheid en/of volledigheid van gegevens, ontwerpen, constructies, producten of productiemethoden voorkomende of beschreven in dit rapport, noch voor de geschiktheid daarvan voor enige bijzondere toepassing. Aan deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend. Dit project is uitgevoerd door: ECN Biomassa A.R. Boersma Postbus ZG PETTEN Tel: Datum rapportage: januari 2005 Abstract Solid recovered fuels are expected to fulfil an important role in Europe. At present no European standards are available for solid recovered fuels. To facilitate the use of these fuels, it is considered to be of key importance to develop standards for terminology, classification, chemical and physical characterisation, and quality management system. For this purpose a Technical Committee under supervision of the European Committee on Standardization is founded. In this framework the Energy Research Centre of the Netherlands (ECN) has represented the Netherlands in a working group on terminology and quality management systems. As a result of the joint effort of several European experts, Technical Specifications on these subjects have been developed. Key words Standards, standardisation, secondary fuels, solid recovered fuel, SRF, waste, terminology, quality management system, QMS ECN-C

3 INHOUD 1. INLEIDING 5 2. PROBLEEMSTELLING 5 3. DOELSTELLING 5 4. WERKWIJZE 6 5. UITGEVOERDE AKTIVITEITEN EN RESULTATEN 6 6. CONCLUSIES 7 ECN-C

4 ECN-C

5 1. INLEIDING De mondiale energievoorziening vindt momenteel grotendeels plaats op basis van fossiele brandstoffen zoals aardolie, steenkool en aardgas. In verband met de eindigheid van de voorraden van deze brandstoffen en de mogelijke opwarming van de aarde als gevolg van het broeikaseffect door de bij verbranding optredende emissies van koolstofdioxide (CO 2 ), is er, naast het gebruik van duurzame energiebronnen zoals biomassa, zonne-energie en windenergie, een groeiende interesse voor het opwekken van energie uit secundaire brandstoffen zoals afval 6ROLGUHFRYHUHGIXHOV (SRF) zijn hier een voorbeeld van. SRF is afkomstig van niet-giftige afvalstromen (huishoudelijk afval, bedrijfsafval en andere niet-gevaarlijk, brandbaar afval) en kunnen dienen als vervanging van primaire brandstoffen door toepassing van verschillende conversietechnologieën zoals verbranding, vergassing en pyrolyse om uiteindelijk warmte en/of elektriciteit te produceren. De totale hoeveelheid SRF in Europa bedroeg 1,4 miljoen ton in 2000 en wordt verwacht toe te nemen tot 13 miljoen ton in 2005 als gevolg van het verbod op het storten van dit materiaal. De inzet van SRF leidt daarnaast tot een aanzienlijke vermindering van de uitstoot van het broeikasgas methaan vergeleken met de conventionele stort. Bovendien vermindert het gebruik van SRF de inzet van fossiele brandstoffen. Een groot gedeelte van deze (afval)stromen is van organische oorsprong (naar schatting 65% biogeen voor huishoudelijk afval en 58% biogeen voor bedrijfsafval 1 ). 2. PROBLEEMSTELLING Momenteel bestaan er in Europees verband geen normen met betrekking tot SRF. Dit gebrek aan normen wordt als één van de belemmeringen gezien voor het grootschalige internationaal gebruik in Europa van dit type brandstoffen. Deze normen worden als noodzakelijk beschouwd voor de kwaliteitsborging en ontwikkeling van een goede infrastructuur voor de (grensoverschrijdende) handel in vaste biomassabrandstoffen met als doel door het ontwikkelen van dergelijke normen de toepassing van deze brandstoffen in Europa te bevorderen. 3. DOELSTELLING De doelstelling van het onderhavige project is het leveren van de Nederlandse bijdrage door middel van het overdragen van informatie vanuit de Europese context naar de Nederlandse belanghebbenden en vice versa aan de ontwikkeling van de terminologie- en kwaliteitsmanagement systeem norm ((QJ Quality Management System (QMS)) 2 die onderdeel uitmaakt van de te ontwikkelen Europese normen voor kwaliteitsborging, classificatie en karakterisering van SRF. Een dergelijk terminologiedocument, waarin definities en beschrijvingen van essentiële termen voorkomend in de verschillende deelnormen worden gegeven en het tweede onderdeel, een kwaliteitsmanagementsysteem, zijn vaste onderdelen van dit type normen. Gedurende de looptijd van dit project zullen deze documenten voor SRF worden uitgewerkt in een werkgroep bestaande uit Europese (afval)experts. De doelgroepen van deze norm zijn onder andere 1 2 De vaste schone biomassastromen vallen reeds onder een andere werkgroep, namelijk CEN TC 335 Solid Biofuels. In de oorspronkelijke subsidieaanvraag was de voorziene taak van CEN TC343/WG1 het realiseren van een terminologienorm voor SRF. De taken van deze werkgroep zijn naderhand uitgebreid met het werk aan een kwaliteitsmanagementsysteem (QMS). ECN-C

6 overheden, elektriciteitsproducenten, afvalproducenten, -verwerkers en -sorteerders, meetorganisaties en onderzoeksinstituten. 4. WERKWIJZE Om de doelstelling te bereiken wordt een tweetal activiteiten uitgevoerd. De eerste activiteit betreft de deelname van ECN aan de Europese werkgroep CEN TC343/WG1 Quality Management System and Terminology of Solid Recovered Fuels met het doel dat het Nederlandse standpunt vertegenwoordigd wordt tijdens de vergaderingen van deze werkgroep en er bijdragen geleverd worden aan de ontwikkeling van de Europese terminologie- en kwaliteitsmanagementnorm voor SRF. De werkzaamheden binnen de werkgroep worden uitgevoerd onder begeleiding van het Europese normalisatie instituut Comité Européen de Normalisation (CEN), volgens de ISO norm voor terminologie en op basis van ISO 9001:2002 voor het QMS systeem. De tweede activiteit betreft de ECN-deelname aan de NEN normcommissie Vaste Biobrandstoffen. De vorderingen en resultaten van de eerste activiteit worden door ECN teruggekoppeld met de Nederlandse achterban. Deze is vertegenwoordigd in deze normcommissie waarin experts en belanghebbenden op het gebied van biobrandstoffen, energieopwekking en afvalverwerking (met name elektriciteitsproducenten afvalproducenten/sorteerders, onderzoeksinstituten, meetorganisaties, certificeringorganisaties en het Nederlands Normalisatie Instituut) zitting hebben. Uiteindelijk is het tot stand komen van dergelijke normen een sterk iteratief proces tussen de verschillende nationale normcommissies en de werkgroep. 5. UITGEVOERDE AKTIVITEITEN EN RESULTATEN Ten aanzien van de eerste activiteit zijn binnen het project de volgende vergaderingen van de Europese werkgroep CEN TC343/WG1 tot op heden bijgewoond waarbij het Nederlandse standpunt ten aanzien van terminologie en QMS zijn ingebracht: 18 september 2002, Brussel (Be) 20/21 januari 2003, Milaan (It) 5/6 mei 2003, Milaan (It) 28/29 augustus 2003, Mestre (It) 20/21 januari 2004, Brescia (It). Verder activiteiten zijn onder andere geweest het verslag doen en het voorleggen van de resultaten aan de normcommissie en het verwerken en bundelen van de commentaren en dan met name van een zogenaamde volgersgroep waarin specifieke partijen (Afvalzorg, TNO-MEP, SenterNovem, BRBS en SGS) hun mening kunnen geven over de tot dan toe bereikte resultaten. De laatste groep is door middel van de concept documenten toegestuurd en gevraagd specifiek (schriftelijk) commentaar te leveren op deze documenten. De commentaren zijn gebundeld en naar de secretaris van de Europese werkgroep gestuurd en vervolgens verwerkt in een nieuw werkdocument voor de volgende vergadering, waarop vervolgens door de Europese werkgroep commentaar kon worden gegeven. ECN-C

7 De volgende vergaderingen van de Nederlandse Normcommissie Vaste Biobrandstoffen zijn bijgewoond: 2002: 11 december 2003: 20 maart, 27 mei, 2 oktober 2004: 29 januari, 16 juni. In Nederland is eveneens de normsubcommissie Kwaliteitsborging actief geweest met het opstellen van de Nederlandse Technische Afspraak (NTA) Secundaire Brandstoffen Kwaliteitsborging. Gezien de overeenkomstige aard van de activiteiten zijn ook vergaderingen van deze subcommissie bijgewoond en zijn ervaringen ten aanzien van het opzetten van kwaliteitssystemen uitgewisseld. De volgende vergaderingen zijn bijgewoond: 2003: 11 maart, 8 mei. De huidige resultaten: de concept terminologienorm (documentnummer CEN TC343/WG1 N75) en concept QMS-norm (documentnummer CEN TC343/WG1 N76) met bijdragen vanuit de verschillende schaduwgroepen uit de verschillende deelnemende Europese landen (Nederland, België, Duitsland, Noorwegen, Zweden, Finland, Frankrijk en Italië) hebben inmiddels (januari 2005) de status waarin ze kunnen worden aangeboden voor internal inquery binnen TC343. Na goedkeuring door de nationale normcommissies zullen uiteindelijk de verschillende deelnormen 3 bij het NEN in Delft verkrijgbaar zijn (www.nen.nl). Het terminogie-concept (20 pagina s) bevat momenteel 101 termen met betrekking tot SRF. De termen zijn onder te verdelen in verschillende categorieën zoals juridische termen, fysische en chemische eigenschappen, classificering en monstername. Het QMS concept (35 pagina s) bevat de hoofdstukken zoals gebruikelijk in een ISO 9001:2001 QMS systeem en specifiek aangepast voor de toepassing van SRF, gezien het speciale karakter van dit product dat gemaakt wordt uit grondstoffen, namelijk afval, die vaak een inhomogeen karakter hebben. De aanpassingen betreffen met name de hoofdstukken die betrekking hebben op 3URGXFW 5HDOL]DWLRQ en0hdvxuhphqw$qdo\vlvdqg,psuryhphqw. 6. CONCLUSIES De ontwikkeling van de normen heeft meer tijd gekost dan oorspronkelijk was gepland. De oorzaak hiervan ligt in het feit dat het QMS extra is toegewezen aan de Europese werkgroep naast het geplande ontwikkelen van de terminologie. Naast dat het QMS van omvang groter is, ligt dit onderwerp ook nog politiek aanzienlijker gevoeliger. Dit kwam onder meer tot uiting in de benadering: een keuze voor product- of processtandaardisatie/certificatie, wat een wezenlijk verschil in aanpak betekent en in welke mate eisen gesteld kunnen worden aan de producent. Hierdoor is de afronding van de normen binnen de geplande vier vergaderingen niet gehaald. Verder is de communicatie tussen werkgroep en Nederlandse normcommissie goed verlopen. De standpunten van Nederland zijn ingebracht in de werkgroep. Dit wil niet altijd zeggen dat het Nederlandse standpunt altijd gevolgd is, aangezien er meerdere partijen zijn die consensus moeten bereiken. Verder blijkt dat in de praktijk de respons van de volgergroep beperkt is. Meestal volgden enkele reacties op de toegestuurde concepten vanuit deze groep. Dit is wel begrijpelijk aangezien het kritisch doornemen en commentariëren van de stukken een aanzienlijke hoeveelheid tijd in beslag neemt die niet wordt gefinancierd voor deze volgers. 3 De (ontwerp)normen zijn niet aan dit rapport toegevoegd aangezien de auteursrechten in het bezit van CEN/NEN zijn. ECN-C

Classificatie en duurzame productie van biomassa voor energietoepassing

Classificatie en duurzame productie van biomassa voor energietoepassing Classificatie en duurzame productie van biomassa voor energietoepassing Laten we een afspraak maken! Jarno Dakhorst NEN Energiewinning Seminar Beleid en emissies bij bio-wkk Bodegraven, 7 mei 2009 Programma

Nadere informatie

Welke standaard is het beste? 4 december 2008, Bianca Scholten, bianca.scholten@task24.nl, tel. 06 52 45 25 98

Welke standaard is het beste? 4 december 2008, Bianca Scholten, bianca.scholten@task24.nl, tel. 06 52 45 25 98 Welke standaard is het beste? 4 december 2008, Bianca Scholten, bianca.scholten@task24.nl, tel. 06 52 45 25 98 Level 4 Business Planning & Logistics ISA-99 beveiliging binnen het control domain Level 3

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Nederlandse NEN-EN 10204

Nederlandse NEN-EN 10204 Nederlandse NEN-EN 10204 Produkten van metaal. Soorten keuringsdocumenten Metallic products. Types of inspection documents 2e druk, oktober 1995 UDC 669:620.1(088) Dit document bevat de vertaling in het

Nadere informatie

Rapport. Datum: 16 september 2005 Rapportnummer: 2005/270

Rapport. Datum: 16 september 2005 Rapportnummer: 2005/270 Rapport Datum: 16 september 2005 Rapportnummer: 2005/270 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat het Directoraat-Generaal Goederenvervoer, Directie Transportveiligheid, van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat

Nadere informatie

Waarom doen we het ook alweer?

Waarom doen we het ook alweer? Apart inzamelen van gft-afval Als Vereniging Afvalbedrijven stimuleren we dat al het afval in Nederland op de juiste manier wordt verwerkt. Hierbij houden we rekening met het milieu en de kosten. De meest

Nadere informatie

Deze norm bevat een vertaling in het Nederlands van de Europese norm EN 28662-1, 9 oktober 1992.

Deze norm bevat een vertaling in het Nederlands van de Europese norm EN 28662-1, 9 oktober 1992. Nederlandse Draagbaar mechanisch handgereedschap. Meting van trillingen aan het handvat. Deel 1: Algemeen NEN-ISO 8662-1 EN 28662-1 Hand-held portable power tools. Measurement of vibrations at the handle.

Nadere informatie

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect.

Begrippen. Broeikasgas Gas in de atmosfeer dat de warmte van de aarde vasthoudt en zo bijdraagt aan het broeikaseffect. LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Informatieblad Begrippen Biobrandstof Brandstof die gemaakt wordt van biomassa. Als planten groeien, nemen ze CO 2 uit de lucht op. Bij verbranding van de biobrandstof komt

Nadere informatie

De toekomstige ISO 17100 vertaaldiensten norm. Totstandkoming en de belangrijkste wijzigingen t.a.v. EN 15038

De toekomstige ISO 17100 vertaaldiensten norm. Totstandkoming en de belangrijkste wijzigingen t.a.v. EN 15038 De toekomstige ISO 17100 vertaaldiensten norm Totstandkoming en de belangrijkste wijzigingen t.a.v. EN 15038 1 Even voorstellen Jaap van der Marel Secretaris Normcommissie Tolk- en vertaaldiensten en aanverwante

Nadere informatie

Commissieplan 2015 Normcommissie 380419, 'Forensisch technisch onderzoek'

Commissieplan 2015 Normcommissie 380419, 'Forensisch technisch onderzoek' kenmerk Error! Bookmark not defined. datum 2016-04-28 pagina 1/5 Commissieplan 2015 Normcommissie NORMCOMMISSIE NEN Kennis & Informatiediensten Postbus 5059 2600 GB Delft Vlinderweg 6 2623 AX Delft T 015-269

Nadere informatie

Wat zijn standaarden? Voorwaarde-scheppend voor de business

Wat zijn standaarden? Voorwaarde-scheppend voor de business Wat zijn standaarden? Voorwaarde-scheppend voor de business Tim Kniep Standardisation Consultant NEN 2009-11-04 1 In deze presentatie Wat zijn normen NEN, CEN en ISO Waarom normen Normen en normalisatie

Nadere informatie

kenmerk Error! Bookmark not defined. datum 2016-05-25 pagina 1/6 Commissieplan 2016 Normcommissie 381184

kenmerk Error! Bookmark not defined. datum 2016-05-25 pagina 1/6 Commissieplan 2016 Normcommissie 381184 kenmerk Error! Bookmark not defined. datum 2016-05-25 pagina 1/6 Commissieplan 2016 Normcommissie 381184 6 NORMCOMMISSIE NEN Kennis- & Informatiediensten Postbus 5059 2600 GB Delft Vlinderweg 6 2623 AX

Nadere informatie

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Agnes Schuurmans Voorzitter NEN 351 281 (CEN TC350) Rockwool International 1 Bouwbesluit - 1 april 2012 Milieuparagraaf Artikel

Nadere informatie

Wie de norm heeft, heeft de hub

Wie de norm heeft, heeft de hub Wie de norm heeft, heeft de hub Ing. Emiel Verhoeff Consultant Business Development NEN Nederlands Normalisatie-instituut, Delft Emiel.verhoeff@nen.nl, (015) 26 90 334, http://www.nen.nl Dr.ir. Henk J.

Nadere informatie

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling

2016-04-15 H2ECOb/Blm HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling HOE KAN DE ENERGIETRANSITIE WORDEN GEREALISEERD? Probleemstelling Op de internationale milieuconferentie in december 2015 in Parijs is door de deelnemende landen afgesproken, dat de uitstoot van broeikasgassen

Nadere informatie

kenmerk Error! Bookmark not defined. datum 2015-09-28 pagina 1/7 Commissieplan 2015 Normcommissie 381039 - Computerruimten en datacenters

kenmerk Error! Bookmark not defined. datum 2015-09-28 pagina 1/7 Commissieplan 2015 Normcommissie 381039 - Computerruimten en datacenters kenmerk Error! Bookmark not defined. datum 2015-09-28 pagina 1/7 Commissieplan 2015 Normcommissie 381039 - Computerruimten en datacenters 5 NORMCOMMISSIE 2015-09-28 NEN Kennis- & Informatiediensten Postbus

Nadere informatie

1.2 Werkgebied Normalisatie van veiligheidseisen en beproevingsmethoden voor speeltoestellen.

1.2 Werkgebied Normalisatie van veiligheidseisen en beproevingsmethoden voor speeltoestellen. Commissieplan 2012 normcommissie 330003 'Speeltoestellen' Datum 04-11-2011 1 ALGEMENE GEGEVENS 1.1 Commissie 330003 Speeltoestellen 1.2 Werkgebied Normalisatie van veiligheidseisen en beproevingsmethoden

Nadere informatie

20 Verbranden als vorm van verwijdering

20 Verbranden als vorm van verwijdering 20 Verbranden als vorm van verwijdering 20.1 Inleiding Afvalstoffen die niet nuttig kunnen worden toegepast, moeten op een milieuhygiënisch verantwoorde manier worden verwerkt. Het beleid voor brandbaar

Nadere informatie

Scope 3 ketenanalyse volgens Green House Gas Corporate value Chain Accounting and Reporting Standard.

Scope 3 ketenanalyse volgens Green House Gas Corporate value Chain Accounting and Reporting Standard. 2013 Scope 3 ketenanalyse volgens Green House Gas Corporate value Chain Accounting and Reporting Standard. Auteur: Harry Minkhorst, hoofd risicomanagement en KAM Datum: 20 maart 2014 Pagina 1 van 12 Inhoud

Nadere informatie

Commissieplan 2016 Normcommissie 341093, Explosieve atmosferen

Commissieplan 2016 Normcommissie 341093, Explosieve atmosferen kenmerk Error! Bookmark not defined. datum 2016-01-13 pagina 1/4 Commissieplan 2016 Normcommissie NORMCOMMISSIE 341093, Ontplofbare atmosferen NEN Industrie & Veiligheid Postbus 5059 2600 GB Delft Vlinderweg

Nadere informatie

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst.

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Duurzame biomassa Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Nuon Postbus 4190 9 DC Amsterdam, NL Spaklerweg 0 1096 BA Amsterdam, NL Tel: 0900-0808 www.nuon.nl Oktober 01 Het groene alternatief Biomassa

Nadere informatie

Methode en data in Europees perspectief

Methode en data in Europees perspectief Methode en data in Europees perspectief SBK-symposium Nationale Milieudatabase 24 februari 2011 Agnes Schuurmans (vz normcie 351 281 / lid SBK-TIC / Rockwool) Europese ontwikkelingen waarvoor milieu-informatie

Nadere informatie

KLIMAATTRANSPARANTIE

KLIMAATTRANSPARANTIE KLIMAATTRANSPARANTIE GEBOUWEN CO 2 Footprint Rapportage Volledig 2014 ACO BV Doetichem Werkmaatschappij Versie 1.0 11-03-2015 INLEIDING Carbon Footprint staat synoniem voor CO 2 -voetafdruk of CO 2 -emissie

Nadere informatie

certificeert duurzame energie

certificeert duurzame energie certificeert duurzame energie Met het certificeren van duurzame energie voorzien we deze energieproductie van een echtheidscertificaat. Dit draagt wezenlijk bij aan het goed functioneren van de groeneenergiemarkt.

Nadere informatie

Nederlandse norm. NEN-EN 15038 (nl) Vertaaldiensten - Eisen aan de dienstverlening. Translation services - Service requirements

Nederlandse norm. NEN-EN 15038 (nl) Vertaaldiensten - Eisen aan de dienstverlening. Translation services - Service requirements Nederlandse norm NEN-EN 15038 (nl) Vertaaldiensten - Eisen aan de dienstverlening Translation services - Service requirements Vervangt NEN-EN 15038:2004 Ontw. ICS 03.080.20 juni 2006 Dit document bevat

Nadere informatie

KLIMAATTRANSPARANTIE

KLIMAATTRANSPARANTIE KLIMAATTRANSPARANTIE GEBOUWEN CO 2 Footprint Rapportage Volledig 2012 ACO BV Doetichem Werkmaatschappij Versie 1.0 08-04-2013 INLEIDING Carbon Footprint staat synoniem voor CO 2 -voetafdruk of CO 2 -emissie

Nadere informatie

Vooraleer de leerlingen de teksten lezen, worden de belangrijkste tekststructuren overlopen (LB 265).

Vooraleer de leerlingen de teksten lezen, worden de belangrijkste tekststructuren overlopen (LB 265). 5.2.1 Lezen In het leerboek krijgen de leerlingen uiteenlopende teksten te lezen. Op die manier worden de verschillende tekstsoorten en tekststructuren nogmaals besproken. Het gaat om een herhaling van

Nadere informatie

NORMEN. Functioneel voor Iedereen. Willem van der Bijl. Nederland is Geregeld

NORMEN. Functioneel voor Iedereen. Willem van der Bijl. Nederland is Geregeld NORM Functioneel voor Iedereen Willem van der Bijl 1 Nederland is Geregeld Typ dit in bij Google en het levert bijna 10.000 hits! Is Nederland overgeregeld?? 2 Copyright Communicatie BV [Presentatie PPA2008.ppt]

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

E85 rijdende flexifuel auto uitstoot ten gevolge van de aanwezigheid van benzine in de brandstof.

E85 rijdende flexifuel auto uitstoot ten gevolge van de aanwezigheid van benzine in de brandstof. Energielabel auto Personenwagens moeten voorzien zijn van een zogenaamd energielabel. Deze maatregel is ingesteld om de consument de mogelijkheid te geven om op eenvoudige wijze het energieverbruik van

Nadere informatie

Vario Grass B.V. Keteninitiatieven. Masters in Green. CO2-Prestatieladder Eis: 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1. Koningslinde 5b. 7131 MP, Lichtenvoorde

Vario Grass B.V. Keteninitiatieven. Masters in Green. CO2-Prestatieladder Eis: 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1. Koningslinde 5b. 7131 MP, Lichtenvoorde Keteninitiatieven CO2-Prestatieladder Eis: 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1 Vario Grass Masters in Green Organisatie: Adres: Opgesteld door: Vario Grass B.V. Koningslinde 5b 7131 MP, Lichtenvoorde Jasper Eppingbroek

Nadere informatie

Commissieplan. Normcommissie 342 082 - VERVORMINGSSTAAL

Commissieplan. Normcommissie 342 082 - VERVORMINGSSTAAL Commissieplan Normcommissie 342 082 - VERVORMINGSSTAAL 2012 . Inhoud 1 Inleiding 1 2 Werkgebied 2 3 Belang 3 4 Inbedding in de NEN organisatie 4 5 Internationale binding 5 6 Omgevingsfactoren 6 7 Ledenbestand

Nadere informatie

Jan Schouten. Volvo Truck Nederland

Jan Schouten. Volvo Truck Nederland Jan Schouten Quality Safety Environmental care A company driven by strong core values CO 2 -neutrale productie Eerste 100 % CO 2 -neutrale truckfabriek in Gent Windenergie, zonne-energie, biobrandstoffen

Nadere informatie

Normalisatie: de wereld op één lijn. ISO 26000. Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van Organisaties (MVO) Zet goede bedoelingen om in goede acties

Normalisatie: de wereld op één lijn. ISO 26000. Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van Organisaties (MVO) Zet goede bedoelingen om in goede acties Normalisatie: de wereld op één lijn. ISO 26000 Maatschappelijke Verantwoordelijkheid van Organisaties (MVO) Zet goede bedoelingen om in goede acties 2 Inhoudsopgave ISO 26000: een richtlijn voor iedereen

Nadere informatie

Alternatieve energiebronnen

Alternatieve energiebronnen Alternatieve energiebronnen energie01 (1 min, 5 sec) energiebronnen01 (2 min, 12 sec) Windenergie Windmolens werden vroeger gebruikt om water te pompen of koren te malen. In het jaar 650 gebruikte de mensen

Nadere informatie

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8 Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW Groep 6, 7, 8 Eindhoven, 8 september 2011 In het kort In deze lesbrief vind je een aantal uitgewerkte lessen waarvan je er één of meerdere kunt uitvoeren.

Nadere informatie

Carbon footprint 2011

Carbon footprint 2011 PAGINA i van 12 Carbon footprint 2011 Opdrachtgever: Stuurgroep MVO Besteknummer: - Projectnummer: 511133 Documentnummer: 511133_Rapportage_Carbon_footprint_2011_1.2 Versie: 1.2 Status: Definitief Uitgegeven

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

Energievoorziening vanuit organische reststoffen

Energievoorziening vanuit organische reststoffen Energievoorziening vanuit organische reststoffen 28 September 2012 Jacques Poldervaart www.synvalor.com/info@synvalor.com Synvalor History First work on Gasification Development torrefaction with Torbed

Nadere informatie

Stand van zaken bioenergie in Nederland subsidies en regelgeving

Stand van zaken bioenergie in Nederland subsidies en regelgeving Stand van zaken bioenergie in Nederland subsidies en regelgeving Kees Kwant Inhoud Doelstellingen duurzaam energiebeleid Energiesituatie in Nederland Ondersteuning vanuit SenterNovem (SDE, EOS, EIA, DEN-B)

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen we door middel van duurzame energieopwekking op eigen Nederlandse productielocaties.

Nadere informatie

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013 16% Energie van eigen bodem 17 januari 2013 Inhoud Klimaatverandering Energie in Nederland Duurzame doelen Wind in ontwikkeling Northsea Nearshore Wind Klimaatverandering Conclusie van het IPCC (AR4, 2007)

Nadere informatie

KLIMAATTRANSPARANTIE

KLIMAATTRANSPARANTIE KLIMAATTRANSPARANTIE GEBOUWEN CO 2 Footprint Rapportage Volledig 2013 ACO BV Doetichem Werkmaatschappij Versie 1.0 18-03-2014 INLEIDING Carbon Footprint staat synoniem voor CO 2 -voetafdruk of CO 2 -emissie

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen

Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen Scheikunde Hoofdstuk 2 Samenvatting Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen Fossiele brandstof Koolwaterstof Onvolledige verbranding Broeikaseffect Brandstof ontstaan door het afsterven van levende organismen,

Nadere informatie

Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit

Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit Een samenvatting van de "Greenhouse Gas Protocol Scope 2 Guidance" Samengevat en vertaald door het EKOenergie-secretariaat, januari

Nadere informatie

kunststofindustrie naar Geert Scheys

kunststofindustrie naar Geert Scheys Transitie van de kunststofindustrie naar duurzame ontwikkeling Geert Scheys FEDERPLAST.BE Producenten van kunststof- en rubberartikelen LEDEN Agoria & Essenscia 236 effectieve leden (producenten) 18 aangesloten

Nadere informatie

Thermische Centrales voor Elektriciteit

Thermische Centrales voor Elektriciteit Thermische Centrales voor Elektriciteit College spm1520 5 maart 2013 Dr.ir. Gerard P.J. Dijkema Universitair Hoofddocent Energie en Industrie Faculty of Technology, Policy and Management Industry and Energy

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie.

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. 2 Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos 3 Een duurzame samenleving staat hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Een wezenlijke

Nadere informatie

ALGEMEEN HUISHOUDELIJK REGLEMENT VOOR NORMALISATIECOMMISSIES

ALGEMEEN HUISHOUDELIJK REGLEMENT VOOR NORMALISATIECOMMISSIES ALGEMEEN HUISHOUDELIJK REGLEMENT VOOR NORMALISATIECOMMISSIES Artikel 1 : Geldingskracht 1.1. Dit algemeen huishoudelijk reglement werd goedgekeurd door de Raad van Bestuur van het NBN tijdens zijn vergadering

Nadere informatie

Biomassa: brood of brandstof?

Biomassa: brood of brandstof? RUG3 Biomassa: brood of brandstof? Centrum voor Energie en Milieukunde dr ir Sanderine Nonhebel Dia 1 RUG3 To set the date: * >Insert >Date and Time * At Fixed: fill the date in format mm-dd-yy * >Apply

Nadere informatie

Flipping the classroom

Flipping the classroom In dit projectje krijg je geen les, maar GEEF je zelf les. De leerkracht zal jullie natuurlijk ondersteunen. Dit zelf les noemen we: Flipping the classroom 2 Hoe gaan we te werk? 1. Je krijgt of kiest

Nadere informatie

LPS 1233 - Certificatie van vastopgestelde brandbeveiligingssystemen in Nederland

LPS 1233 - Certificatie van vastopgestelde brandbeveiligingssystemen in Nederland LPS 1233 - Certificatie van vastopgestelde brandbeveiligingssystemen in Nederland Huib Timmerman LPCB ROADSHOW LPS-1233 2006 Programma Historie van certificeren sprinkler- en overige blussystemen in Nederland

Nadere informatie

Commissieplan 2014 1 ALGEMENE GEGEVENS 2 COMMISSIESTRUCTUUR EN RELATIES. Datum 2014-02-11. Commissie. 'Computerruimtes en datacenters'

Commissieplan 2014 1 ALGEMENE GEGEVENS 2 COMMISSIESTRUCTUUR EN RELATIES. Datum 2014-02-11. Commissie. 'Computerruimtes en datacenters' Commissieplan 2014 normcommissie 381888 'Computerruimtes en datacenters' Datum 2014-02-11 1 ALGEMENE GEGEVENS 1.1 Commissie 381888 Computerruimtes en datacenters 1.2 Werkgebied De normcommissie is gericht

Nadere informatie

Classificatie vaste biomassa

Classificatie vaste biomassa Classificatie vaste biomassa Europese en nationale classificaties F.P. Bakker J.R. Pels ECN-E--11-007 November 2010 Verantwoording Dit rapport is opgesteld in opdracht van het Agentschap, projectnaam Classificatie

Nadere informatie

KLIMAATTRANSPARANTIE

KLIMAATTRANSPARANTIE KLIMAATTRANSPARANTIE GEBOUWEN CO 2 Footprint Rapportage Volledig 2011 ACO BV Doetichem Werkmaatschappij Versie 1.0 19-04-2012 INLEIDING Carbon Footprint staat synoniem voor CO 2 -voetafdruk of CO 2 -emissie

Nadere informatie

Spaar energie! Energieverbruik op hol. Waarom besparen? Hugo Vanderstraeten. steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12%

Spaar energie! Energieverbruik op hol. Waarom besparen? Hugo Vanderstraeten. steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12% Hugo Vanderstraeten Energieverbruik op hol steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12% (Bron: CREG). Energie besparen = geld sparen. 3/4 van onze energie komt uit fossiele brandstoffen. De verbranding van

Nadere informatie

Elbert Raben Product Manager IT-Solutions

Elbert Raben Product Manager IT-Solutions Elbert Raben Product Manager IT-Solutions Nederlandse Praktijk Richtlijn: NPR 5313 Computerruimtes en datacenters Elbert Raben Commissielid werkgroep: Klimaatbeheersing Onderwerpen Voorstellen Aanleiding

Nadere informatie

Normcommissie Zetmeel, -derivaten en nevenproducten

Normcommissie Zetmeel, -derivaten en nevenproducten kenmerk Error! Bookmark not defined. datum 2016-01-25 pagina 1/5 Commissieplan 2016 Normcommissie 370 093 Zetmeel, -derivaten en nevenproducten 1 NORMCOMMISSIE 370 093 'Zetmeel, -derivaten en nevenproducten'

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

Bio Base Europe Innovation & Training for the bio-based economy

Bio Base Europe Innovation & Training for the bio-based economy Biopark Terneuzen Duurzame havens Bio Base Europe Innovation & Training for the bio-based economy Terneuzen Diepgang 12,50 meter Oppervlakte circa 2100 ha Ports of Vlissingen and Terneuzen Vlissingen Diepgang

Nadere informatie

Tussentijdse halfjaarlijkse rapportage CO2 prestatieladder, niveau 3

Tussentijdse halfjaarlijkse rapportage CO2 prestatieladder, niveau 3 Tussentijdse halfjaarlijkse rapportage CO2 prestatieladder, niveau 3 T&A-APG Dynamostraat 48 1001 NR Amsterdam T&A Bedrijvenpark Twente 305 7602 KL Almelo Laatste wijzigingen : december 2014 Versie : 1

Nadere informatie

MEMO GAD BNG 28.50.30.701 ISO 14001. Gewestelijke Afvalstoffen Dienst. Portefeuillehouders Milieu. Werkgroep biomassa en 'rijden op groen gas'

MEMO GAD BNG 28.50.30.701 ISO 14001. Gewestelijke Afvalstoffen Dienst. Portefeuillehouders Milieu. Werkgroep biomassa en 'rijden op groen gas' Gewestelijke Afvalstoffen Dienst Gooi en Vechtstreek Postadres: Postbus 514 1200 AM Hilversum Bezoekadres: Hooftlaan 32 1401 EE Bussum Telefoon: (035) 699 18 88 Fax: (035) 694 17 45 Internet: www.gad.nl

Nadere informatie

Duurzame stroom in het EcoNexis huis

Duurzame stroom in het EcoNexis huis Groepsopdracht 1 Duurzame stroom in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit, en de welvaart stijgt ook steeds meer. Daarom neemt de vraag naar energie (elektriciteit, gas, warmte) wereldwijd

Nadere informatie

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014 Energie in Beweging Wat is Well to Wheel Met Well to Wheel wordt het totale rendement van brandstoffen voor wegtransport uitgedrukt Well to Wheel maakt duidelijk

Nadere informatie

KAM-management 5. ISO 9001 voor het MKB. Normalisatie: de wereld op één lijn

KAM-management 5. ISO 9001 voor het MKB. Normalisatie: de wereld op één lijn PRAKTIJKGIDS KAM-management 5 NPR 9006:2008 ISO 9001 voor het MKB Normalisatie: de wereld op één lijn ISO 9001 voor het MKB NPR 9006:2008 ISO 9001 voor het MKB Nederlands Normalisatie-instituut, Delft,

Nadere informatie

Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen. Peter Clauwaert - Gent 29/09/11

Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen. Peter Clauwaert - Gent 29/09/11 Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen Peter Clauwaert - Gent 29/09/11 Inhoud presentatie 1.Afbakening 2.Inventarisatie energie 3.CO 2 -voetafdruk energieverbruik 4.CO

Nadere informatie

Normalisatie op het gebied van voegkitten voor in de bouw, betreffende de volgende toepassingen;

Normalisatie op het gebied van voegkitten voor in de bouw, betreffende de volgende toepassingen; Commissieplan 2012 normcommissie 353087 'Voegkitten voor in de bouw' Versie 2012-01-26 1 ALGEMENE GEGEVENS 1.1 Commissie 353087 Voegkitten voor in de bouw 1.2 Werkgebied Normalisatie op het gebied van

Nadere informatie

Energie nulmeting. Regio Amstelland-Meerlanden. Bosch & Van Rijn Consultants in renewable energy & planning. Twynstra Gudde Adviseurs en Managers

Energie nulmeting. Regio Amstelland-Meerlanden. Bosch & Van Rijn Consultants in renewable energy & planning. Twynstra Gudde Adviseurs en Managers Energie nulmeting Regio Amstelland-Meerlanden Concept 22 oktober 2008 Opdrachtgever: Twynstra Gudde Adviseurs en Managers Opgesteld door: Bosch & Van Rijn Drs. G. Bosch Ing. J. Dooper Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

Factsheet: Dong Energy

Factsheet: Dong Energy Factsheet: Dong Energy Holding/bestuurder Type bedrijf Actief in Markt Bedrijfsprofiel Dong Energy Producent/leverancier elektriciteit (en aardgas) Europa Consumenten/zakelijk - Omzet 900 miljoen (NL)/9

Nadere informatie

Commissieplan 2015 Normcommissie 302 013, Bedrijfsnoodorganisatie

Commissieplan 2015 Normcommissie 302 013, Bedrijfsnoodorganisatie kenmerk Error! Bookmark not defined. datum 2015-02-24 pagina 1/4 Commissieplan 2015 Normcommissie NORMCOMMISSIE NEN Industrie & Veiligheid Postbus 5059 2600 GB Delft Vlinderweg 6 2623 AX Delft T 015-2690

Nadere informatie

Vlaams afval- en materialencongres 6 april

Vlaams afval- en materialencongres 6 april Vlaams afval- en materialencongres 6 april Erik de Baedts Directeur NVRD President MWE Board member ISWA Strategisch omgaan met grondstoffen Nederlandse vereniging van gemeenten ogv afvalbeheer & reiniging

Nadere informatie

biofuel cities biofuel cities biofuel cities

biofuel cities biofuel cities biofuel cities N E D E R L A N D S biofuel cities A European Partnership biofuel cities biofuel cities www.biofuel-cities.eu Biofuel Cities De feiten www.freefoto.com Biofuel Cities loopt vanaf 2006 tot en met 2009.

Nadere informatie

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder 16/12/2010 Cogen Vlaanderen Daan Curvers COGEN Vlaanderen Houtige biomassa in de landbouw 16

Nadere informatie

PROGRAMMA OPEN DAG. NU! Energieonderzoek voor morgen!

PROGRAMMA OPEN DAG. NU! Energieonderzoek voor morgen! PROGRAMMA OPEN DAG NU! Energieonderzoek voor morgen! 1 Programmaboekje.indd 1 20-5-2009 16:55:21 319 312 310 38 35 42.1 59 32 opstapplaats rondleiding faciliteiten 55 loop/fietsroute busroute rondleiding

Nadere informatie

Wat is energie? Als een lichaam arbeid kan leveren bezit het energie Wet van het behoud van energie:

Wat is energie? Als een lichaam arbeid kan leveren bezit het energie Wet van het behoud van energie: ENERGIE Wat is energie? Als een lichaam arbeid kan leveren bezit het energie Wet van het behoud van energie: energie kan noch ontstaan, noch verdwijnen (kan enkel omgevormd worden!) Energie en arbeid:

Nadere informatie

P. DE BOORDER & ZOON B.V.

P. DE BOORDER & ZOON B.V. Footprint 2013 Wapeningscentrale P. DE BOORDER & ZOON B.V. Dit document is opgesteld volgens ISO 14064-1 Datum Versie Opsteller Gezien 31 maart 2014 Definitief Dhr. S.G. Jonker Dhr. K. De Boorder 2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Statistieken Laatste aanpassing 03/06/2015 Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Dit document bevat de gegevens betreffende het aantal toegekende groenestroomcertificaten

Nadere informatie

Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw

Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw Brandstofcel in Woning- en Utiliteitsbouw Leo de Ruijsscher Algemeen directeur De Blaay-Van den Bogaard Raadgevende Ingenieurs Docent TU Delft faculteit Bouwkunde Inleiding Nu de brandstofcel langzaam

Nadere informatie

Tabellenbijlage. Michiel Hekkenberg (ECN) Martijn Verdonk (PBL) (projectcoördinatie) Oktober 2014 ECN-O--14-052

Tabellenbijlage. Michiel Hekkenberg (ECN) Martijn Verdonk (PBL) (projectcoördinatie) Oktober 2014 ECN-O--14-052 Tabellenbijlage Michiel Hekkenberg (ECN) Martijn Verdonk (PBL) (projectcoördinatie) Oktober 2014 ECN-O--14-052 Verantwoording Dit rapport is de tabellenbijlage bij de Nationale Energieverkenning 2014 verschenen

Nadere informatie

Dit document bevat de officiële Engelse versie van de Europese norm EN 1334, maart 1996.

Dit document bevat de officiële Engelse versie van de Europese norm EN 1334, maart 1996. Nederlandse NEN-EN 1334 Woonmeubelen. Bedden en matrassen. Meetmethoden en aanbevolen toleranties Domestic furniture. Beds and mattresses. Methods of measurement and recommended tolerances 1e druk, april

Nadere informatie

Imog persberichten april - mei 2012

Imog persberichten april - mei 2012 Imog persberichten april - mei 2012 www.imog.be imo Bron: Het Wekelijks Nieuws 27 april 2012 Bron: Het Laatste nieuws Nieuws 25 april 2012 Bron: Het Laatste nieuws Nieuws 25 mei 2012 Bron: De Tijd 2 mei

Nadere informatie

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken;

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken; INTENTIEVERKLARING CO 2 AFVANG, TRANSPORT en OPSLAG Partijen 1. De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, vertegenwoordigd door de heer ir. J. van der Vlist, Secretaris-Generaal

Nadere informatie

Voorbeeld. Informatiebladen voor technische produktinformatie. Preview NEN 3385 NEDERLANDS NORMALISATIE * INSTITUUT. Technical Information sheets

Voorbeeld. Informatiebladen voor technische produktinformatie. Preview NEN 3385 NEDERLANDS NORMALISATIE * INSTITUUT. Technical Information sheets UDC 659.24:650.6 Informatiebladen voor technische produktinformatie Dit document mag slechts op een stand-alone PC worden geinstalleerd. Gebruik op een netwerk is alleen. toestaan als een aanvullende licentieovereenkomst

Nadere informatie

Les Biomassa. Werkblad

Les Biomassa. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Biomassa Werkblad Les Biomassa Werkblad Niet windenergie, niet zonne-energie maar biomassa is de belangrijkste bron van hernieuwbare energie in Nederland. Meer dan 50%

Nadere informatie

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente Het I*Teach project Innovative Teacher B Nico van Diepen Universiteit Twente Overzicht Het project De doelen De resultaten De plannen Het project Internationaal / EU Leonardo Partners - Sofia University

Nadere informatie

Boeren met energie. 11 November 2010

Boeren met energie. 11 November 2010 Boeren met energie 11 November 2010 Wat doen wij? Ontwikkelen projecten energie uit biomassa Opzetten expertisecentrum energie uit hout droogtechnieken stookgedrag rookgasmetingen rookgasreiniging Ontwikkelen

Nadere informatie

Voorbeeld. norm NEN-EN-ISO 11334-1. Preview

Voorbeeld. norm NEN-EN-ISO 11334-1. Preview Nederlandse norm NEN-EN-ISO 11334-1 Loophulpmiddelen die met een arm worden bediend - Eisen en beproevingsmethoden - Deel 1 : Elleboogkrukken (ISO 11334-1:1994) Walking aids manipulated by one arm - Requirements

Nadere informatie

Achtergrondinformatie The Bet

Achtergrondinformatie The Bet Achtergrondinformatie The Bet Wedden dat het ons lukt in 2 maanden 8 % CO 2 te besparen! In 1997 spraken bijna alle landen in het Japanse Kyoto af hoeveel CO 2 zij moesten besparen om het broeikaseffect

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Nederland is verslaafd aan fossiele energie, zeker in vergelijking met landen om ons heen, vertelt Paul Korting, directeur van ECN. Er zijn genoeg scenario

Nadere informatie

Bob Alisic (NEN) Tweedeling in 'ISO land' dankzij ISO 9001:2015? Eindelijk!

Bob Alisic (NEN) Tweedeling in 'ISO land' dankzij ISO 9001:2015? Eindelijk! Bob Alisic (NEN) Tweedeling in 'ISO land' dankzij ISO 9001:2015? Eindelijk! Gaat de volgende versie van ISO 9001 echt iets anders betekenen voor haar gebruikers dan de huidige 2008 versie? Komt er nu een

Nadere informatie

3.D.1 Actieve deelname initiatief. Hollandridderkerk en SecuredDocuments

3.D.1 Actieve deelname initiatief. Hollandridderkerk en SecuredDocuments 3.D.1 Actieve deelname initiatief ten behoeve van de CO2-Prestatieladder Hollandridderkerk en SecuredDocuments Documentnummer NLCO2NTRL04 Opgesteld door: M. Waarts KAM-coördinator Versienummer 14.01 Geverifieerd

Nadere informatie

Direct gas-fired washing machines of nominal heat input not exceeding 20 kw - Part 2: Rational use of energy april 1998 ICS 97.060

Direct gas-fired washing machines of nominal heat input not exceeding 20 kw - Part 2: Rational use of energy april 1998 ICS 97.060 Nederlandse norm Met gas gestookte wasmachines voor huishoudelijk gebruik met een nominale warmtebelasting van ten hoogste 20 kw - Deel 2: Rationeel energieverbruik NEN-EN 12244-2 Direct gas-fired washing

Nadere informatie

Thermische Centrales voor Elektriciteit College TB142Ea, 12 mei 2014

Thermische Centrales voor Elektriciteit College TB142Ea, 12 mei 2014 Thermische Centrales voor Elektriciteit College TB142Ea, 12 mei 2014 Dr.ir. Gerard P.J. Dijkema E.On kolencentrales, Maasvlakte, Rotterdam. G.P.J. Dijkema 5 mei 2014 Faculty of Technology, Policy and Management

Nadere informatie

LABS contactdag 24 november 2015. Debietnorm EN-ISO 16911-1:2013 Handmatige referentiemethode

LABS contactdag 24 november 2015. Debietnorm EN-ISO 16911-1:2013 Handmatige referentiemethode LABS contactdag 24 november 2015 Debietnorm EN-ISO 16911-1:2013 Handmatige referentiemethode Inhoud presentatie NEN commissie Emissiemetingen en Algemene aspecten Overzicht opmerkingen op de norm Huidige

Nadere informatie

Normen en Opleiding Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen (MSMH)

Normen en Opleiding Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen (MSMH) Normen en Opleiding Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen (MSMH) Kees van der Meulen Even voorstellen Kees van der Meulen 5 jaar MSMH (csa medewerker) in diverse ziekenhuizen 12 jaar teamleidinggevende

Nadere informatie