ADVIESRAPPORT BSC CITG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ADVIESRAPPORT BSC CITG"

Transcriptie

1 ADVIESRAPPORT BSC CITG

2 MANAGEMENTSAMENVATTING 3 Leeswijzer 3 Lezersgroep 3 Bronnen 4 INLEIDING: HET PROBLEEM 5 Centrale Vraag 5 DOELSTELLINGEN VAN DE BACHELOR CIVIEL 5 Profiel van de civiel ingenieur Qanu rapport DIDACTISCHE UITGANGSPUNTEN 6 Vaardigheden en aantrekkelijk onderwijs 7 Doelgroep 7 Leerlijnen 8 Studeerbaarheid 8 Voortgang 9 Randvoorwaarden 9 Minoren 10 VERANDERMANAGEMENT/ONDERWIJSINNOVATIE 10 CONCLUSIES 10 2

3 Managementsamenvatting Dit rapport, geschreven in opdracht van de Bachelor Directeur Onderwijs van Civiele Techniek, is een kritische beschouwing van de curriculumherziening van de bachelorfase. De centrale vraag is: is het huidige herzieningsvoorstel dat gemaakt is op basis van het adviesrapport een goede keuze voor Civiele Techniek, of is er reden om tot verdere bijstelling te komen? In hoofdlijn zouden wij de herzieners willen adviseren het perspectief van de student nadrukkelijker in beeld te brengen waar het gaat om aantrekkelijkheid en studeerbaarheid van het curriculum. Het valt ons op, dat in het herziene curriculum een veel sterkere nadruk wordt gelegd op het ontwikkelen van theoretische en fundamentele kennis. Hierdoor kan er gevaar zijn dat er minder aandacht wordt besteed aan vaardighedenontwikkeling. Vanwege deze verschuiving is het van bijzonder belang aantrekkelijkheid in het oog te houden. Dit om te voorkomen dat studenten die in potentie voldoende capaciteiten hebben, voortijdig afhaken omdat zij motivatie verliezen. Wij adviseren dus expliciet aandacht te besteden aan de vraag wat studenten motiveert, en dit te verwerken in colleges en de curriculumopzet. Verder vragen wij ons af of het programma voldoende studeerbaar is. Het opvoeren van het aantal toetsmomenten, zoals de commissie adviseert, zal de studeerbaarheid ten goede komen. Er zijn daarnaast andere mogelijkheden denkbaar, zoals het inzichtelijk maken van de relevantie van het geleerde m.b.t. de beroepspraktijk en het leggen van een inhoudelijke verbinding tussen fundamentele vakken en discipline gerichte vakken. Wij adviseren daarop te letten bij de daadwerkelijke inrichting van de vakken. Leeswijzer In de inleiding wordt de kwestie van de bachelorherziening van de studie civiele Techniek geschetst. Vervolgens komen de doelstellingen van de bachelor Civiele Techniek aan de orde, afgezet tegen het profiel van de civiel ingenieur zoals dat naar voren komt in het Qanu rapport In het hoofdstuk Didactische Uitgangspunten bespreken wij alle belangrijke didactische peilers van het curriculum aan de hand van genoemde bronnen. Hierbij zetten wij eventueel kritische kanttekeningen, signaleren lacunes, stellen vragen en bieden advies. In het hoofdstuk Verandermanagement/onderwijsinnovatie wordt aandacht besteed aan het draagvlak voor onderwijsveranderingen. Lezersgroep Dit rapport is geschreven ten behoeve van de (Bachelor) Onderwijsdirecteur en alle direct/indirect betrokkenen bij de bachelorherziening van Civiele Techniek. 3

4 Bronnen: - Eindrapport Evaluatiecommissie Curriculum BSc CT (feb. 2008) - Alle hout kan timmerhout worden, voorstel BSc programma CT operationeel vanaf (Ertsen, Sanders; 29 mei 2008) - Steigerhout wordt hergebruikt, uitwerking nieuw BSc programma CT (Ertsen; juni 2008) - Jaarverslag CITG, Qanu verslag visitatie Blue print Bachelor Curriculum herziening Lucht en Ruimtevaart - Bech, K (2007), verandermanagement, Zaltbommel; Thema - Nedermeijer, J. & Pilot, A. (2000), Beroepscompetenties en academische vorming in het hoger onderwijs - Smit, G.N. (2008), Alumni 4

5 Inleiding: het probleem Deze curriculumherziening is ingegeven door de volgende geconstateerde aandachtspunten/vraagstukken: - de minor moet ingevoerd worden (vijfde semester moet hiervoor worden leeggeruimd) - de harde knip wordt vanaf sept ingevoerd: hierdoor komt prioriteit te liggen bij doorstroming van BSc naar MSc - knelpunten in het huidige programma zijn: studeerbaarheid, struikelvakken, overlap tussen vakken, keuze moment ed. - voor uitgangspunten herziening: zie blz. 2 Alle hout De herzieningscommissie is op grond hiervan tot de conclusie gekomen dat een partiële herziening van het BSc programma noodzakelijk is. Daarbij heeft de commissie zich gericht op de drie functies die het BSc curriculum heeft: het leggen van een fundament voor kennis, het ontwikkelen van vaardigheden en de oriëntatie op het werkveld. Op basis van interviews in het veld en met studenten oordeelt de commissie dat ruimte gevonden kan worden in dat gedeelte van het curriculum dat zich richt op oriëntatie op de verschillende vakgebieden. Daarnaast kan er ruimte worden gecreëerd door het keuzemoment (MSc-track) te vervroegen. Centrale Vraag: Door de bachelor onderwijsdirecteur dhr M. Ertsen is ons verzocht opnieuw te kijken naar het voorgenomen besluit om de bachelor te herzien en feedback daarover terug te koppelen. De vraag is dan ook op: is het huidige aangepaste curriculum voorstel dat gemaakt is op basis van het adviesrapport (ad1 bronnnen) een goede keuze voor CITG, of is er reden om tot een verdere bijstelling te komen? Doelstellingen van de Bachelor Civiele Techniek Uit het eindrapport blijkt dat er wordt gekozen voor een brede Bachelor voorbereidend op de Master studie op de TU dan wel elders. Er wordt in principe rekening gehouden met de mogelijkheid van uitstroom na de bachelor, echter in het programma zal daar geen rekening mee worden gehouden in het vaste programma, hooguit in de minor. Volgens de studie in het beroepenveld is de kracht van de academische bachelor de gefundeerde en specialistische/theoretische kennis van de afgestudeerde civiel technisch ingenieur. Opvallend is dat juist de student/doelgroep aangeeft moeite te hebben met de specialistische en fundamentele kennis. De belangrijkste redenen voor deze problemen zijn studeerbaarheid/motivatie en plaats van vakken in het huidige programma. Kantekening is dat het aantal geraadpleegde studenten niet bijzonder groot is. 5

6 Zie uitgangspunten (par. 3) In het voorstel voor het nieuwe BSc curriculum is de nadruk komen te liggen op de fundamentele vakken en de clustering hiervan. Dit sluit aan bij de informatie uit interviews met het beroepenveld (hoofddocument) waaruit blijkt dat het werkveld wenst dat ingenieurs theoretisch sterk zijn. Zie 3.4 Alle hout..: punten die als sterk worden aangeduid in het veld worden versterkt. Hiermee wordt nog meer ingezet op een technisch fundamenteel profiel tegenover breed en een meer management gericht profiel. Het onderscheid met UT Civiele Techniek wordt daarmee ook versterkt (Qanu, 2007). De vraag is of Delft beoogt ingenieurs als specialisten op te leiden of ze ook een kans wil bieden om zich breder te ontwikkelen en een meer managementachtig profiel te realiseren binnen een nog steeds zwaar technisch fundamentele opleiding. Recent onderzoek (promotie Gillian Smits TU Delft, 22 oktober 2008) toont aan dat ingenieurs met management vaardigheden een grotere kans hebben op een succesvolle carrière in termen van salaris en doorgroei potentieel op de arbeidsmarkt. Hoewel dit onderzoek de ingenieur beschouwt die een vijfjarig programma heeft afgerond, blijft de vraag gerechtvaardigd in hoeverre er met het nieuwe CT BSc curriculum niet wordt ingezet op een te eenzijdig profiel en/of er niet meer marge zit in de uitwerking van de eindtermen aansluitend bij het onderstaand opgenomen Qanu Profiel. Profiel van de civiel ingenieur Qanu rapport 2007 Noodzakelijke technische diepgang in kennis als grote analytische en ontwerpvaardigheid hebben, en bovendien in staat zijn in de breedte systematisch verbindingen te leggen met aanpalende disciplines als economie, ruimtelijke ordening, bedrijfskunde en het recht. Dat wil dus zeggen dat enerzijds verdieping van (technische) kennis aan de orde is, simpelweg omdat deze kennis steeds meer groeit en complexer wordt. Anderzijds is er sprake van verbreding als gevolg van de multidisciplinaire en internationale omgevingen waarbinnen civiel ingenieurs moeten werken. Innovaties in kennis en kunde hangen samen met verbeteringen in het technologische vermogen: Theoretische en methodisch doorgronden van complexe samenhangen, Kundigheid in het ontwerpen en evalueren van alternatieve oplossingen, Inzicht in de groeiende complexiteit van uitvoerings- en beheervragen en Ontwikkeling van methoden en vaardigheden om daarmee om te gaan. Ontwikkeling ten behoeve van het functioneren in multidisciplinaire/multiculturele teams 6

7 Didactische uitgangspunten In de nieuwe bachelor wordt er voor gekozen alleen te focussen op aanpassingen aan de inhoud van de verschillende bijgestelde vakken om zo min mogelijk overhoop te halen en alleen hier en daar een experiment uit te voeren. Dit is ons inziens een gemiste kans. Vakken die herontwerp behoeven omdat het aantal ECTS navenant toe of afneemt, of omdat de leerlijn en de toegeleverde kennis is bijgesteld, zijn er juist bij gebaat een gemeenschappelijk didactische visie te realiseren. Dit bevordert de samenhang in het programma en waarborgt dat er niet opnieuw een didactische vernieuwingsslag gemaakt hoeft te worden in de zeer nabije toekomst. De doelstellingen geuit in het adviesrapport, naast het Qanu profiel zouden hiervoor voldoende aanknopingspunten kunnen bieden. Enkele aspecten die van essentieel belang zijn voor curriculum vernieuwing en die tevens in meer of mindere mate aan de orde zijn gekomen in de advies/ondersteunende documenten zullen hier kort besproken worden. Het betreft: de inbedding van vaardigheden in het onderwijs, het helder hebben van het profiel van de doelgroep en de afstemming daarop, de leerlijnen versterken dan wel aanpassen naar gelang de visie, studeerbaarheid/monitoring en de invulling van de randvoorwaarden voor de aanpassing van het curriculum. Vaardigheden en aantrekkelijk onderwijs Zeker nu er in het nieuwe programma minder vanzelfsprekende aandacht is voor vaardighedenontwikkeling en meer nadruk wordt gelegd op de theoretische/fundamentele technische kennis is het aanbieden van aantrekkelijk onderwijs als basisvoorwaarde om de motivatie van de gemiddelde student vast te houden een belangrijk aandachtspunt. Hier en daar een ictexperiment zal dat onvoldoende kunnen borgen, maar zal wel een belangrijk ondersteuning kunnen blijken bij het dynamischer maken van het onderwijs. Ook is het niet duidelijk in hoeverre er nog aan brede vaardigheden zoals projectmanagement vaardigheden, teamwork skills, communicatieve vaardigheden aandacht wordt besteed, of en hoe worden deze geïntegreerd en geborgd in de ontwerpopdracht? Is een studentportfolio tbv. Het zichtbaarmaken van de ontwerpvaardigheden wellicht een optie om deze lijnen stevig neer te zetten? Ad 4.2 algemene denk vakken. Bij vaardigheden-vakken is de grootste krimp gerealiseerd. Vragen daarbij: is er een vaardighedenlijn aangaande ontwerpen en construeren, waarbij de voortgang wordt beoordeeld? Een student portfolio zoals door de Qanu commissie is geadviseerd zou daarbij een hulpmiddel kunnen zijn. Doelgroep Het is onduidelijk waardoor de huidige studenten gemotiveerd worden in het curriculum. Niet in de zin wat de studenten als positief of negatief ervaren in het huidige curriculum want dat is bevraagd. Het draait hier om de vraag waarom studenten warm lopen voor civiele techniek. Wat ontbreekt is een studentprofiel, aan de hand waarvan aantrekkelijkheid van het curriculum bepaald kan worden. Hoe kan de instromende civieler getypeerd worden? Een voorbeeld: VWO leerling die bovengemiddeld scoort op beta-gebied, thuis wonend, weinig sociale contacten, object gericht of 7

8 juist niet? Wat wordt er concreet gedaan om te zorgen dat het curriculum aansluit bij de interesse, capaciteiten en verwachtingen van de studenten? Ze samen laten ploeteren voor een goed doel? De tutoren kunnen ook een belangrijke ondersteuning leveren aan de studenten door ze niet alleen inhoudelijk te coachen maar ook samen na te laten denken over waar ze vast lopen in het onderwijs, wat ze nodig hebben om verder te kunnen, en wie/of wat daarbij kan helpen. De student voelt zich tegelijkertijd gezien/gehoord, waardoor het ploeteren minder erg wordt en de studiemotivatie wellicht een boost krijgt. Leerlijnen Vraag is ook of de leerlijnen die in het huidige programma zijn opgezet voldoende geborgd blijven. Huidige leerlingen Qanu rapport 2007 Ter concretisering van de eindtermen is bij het inrichten van het BSc-programma een aantal lijnen in het programma gedefinieerd, die vanaf het eerste tot en met het derde jaar door het curriculum lopen. Dit zijn: 1. de waterlijn; 2. de infrastructuurlijn; 3. de ontwerplijn; 4. de constructieve lijn en 5. de bètawetenschappelijke lijn. Hoewel het goed is om te kiezen voor leerlijnen om de programmatische opbouw te versterken, kan het ook beperkend werken: Studenten moeten een vak hebben afgerond voor zij kunnen doorstromen naar een volgend vak Er is minder flexibiliteit in (de te volgen leerpaden) van studenten omdat er ook kruislings vakkennis wordt vereist om verder te kunnen. Dat is een reden om vanuit het oogpunt van studeerbaarheid ook te kijken naar welke oplossingen hiertegenover kunnen staan. Ad 4.6 Alle hout..: een eindwerkstuk van 10 punten is klein t.o.v. bijv. 3mE, L&R en Bouwkunde (15 ECTS punten, zijn wel overwegend eindwerken in groepen). Juist een ruimer aantal ECTS in de eindopdracht geeft de student meer flexibiliteit zijn interessegebied te adresseren op een academisch niveau. Studeerbaarheid Oplossingsrichtingen waarbij men bij een studeerbaar curriculum aan kan denken worden hieronder genoemd. Let wel het zijn een aantal oplossingsrichtingen die mogelijk zijn en zeker niet alle. Vanwege het rendementsvraagstuk is het wel zaak expliciet aandacht te besteden aan deze component en haar op te nemen in de didactische filosofie die uiteindelijk wordt neergezet. Studeerbaarheid wordt onder andere gerealiseerd door: Zoals door de adviescommissie genoemd het inbouwen van meer toetsmomenten; 8

9 Een andere betreft regelmaat in de activiteiten en op te leveren producten, ondersteund door passende tools ter ondersteuning van de leeractiviteiten en planning van de leeractiviteiten. Kleinschaligheid en laagdrempeligheid in contact student/docent Oefenen van Complexe vaardigheden in studentgecentreerd onderwijs Relevantie/link met de praktijk zichtbaar maken in leerdoelen/activiteiten voor de student Inhoudelijke Samenhang programma duidelijk maken aan student (rode draad) door onder andere een inhoudelijke link te maken tussen fundamentele vakken en discipline gerichte vakken en de daaraan gekoppelde vaardigheden. Het clusteren van ontwerpvakken vergroot de flexibiliteit van de studenten. Er is echter niet gekozen voor bijv. een modulaire structuur maar voor een traditionele opbouw. Een modulestructuur kan de doorstroming verbeteren (bijv. 2 modules van gelijke zwaarte tegelijkertijd aanbieden: hierdoor hebben studenten twee mogelijkheden om vakken te halen). Voortgang In hoeverre wordt de voortgang van de student gevolgd op de volgende punten: Is er een duidelijk beleid voor (zelf) selectie geformuleerd? Krijgt een student in voldoende mate informatie en overlegmogelijkheden aangeboden om zijn of haar voortgang te bespreken? Biedt het rooster de student voldoende flexibiliteit voor inhalen, herkansen en, indien relevant, afstandsleren en duaal leren? Het huidige eerste jaar wordt volgens het Qanu rapport al als zwaar beoordeeld. Welke ondersteuning kunnen de studenten bij een nog zwaarder eerste jaar verwachten? Zie ook het eerder kopje over studievoortgang en doelgroep. Er vindt een aanzienlijke verzwaring van het eerste jaar plaats: het curriculum kan hierdoor minder aantrekkelijk worden voor studenten. Er vindt waarschijnlijk eerder een selectie van goede studenten plaats, maar het is niet zonder meer motiverend. Wellicht jaagt dit studenten die het in potentie wel zouden kunnen weg. Hoe kun je CT voldoende aantrekkelijk houden voor eerstejaars studenten? Randvoorwaarden: Welke zijn de randvoorwaarden waarmee het programma ontworpen en uitgevoerd dienen te worden: A. Instroom studenten B. Beschikbare faciliteiten C. Staff (wp/obp) /Student Ratio D. Cultuur binnen de faculteit open/gesloten 9

10 Minoren: De major is kleiner gemaakt om ruimte te creëren voor de minor. In de vroegere analyses lijken de minoren gebruikt te gaan worden om deficiënties weg te werken. Dit is tegen CvB besluit. In Alle hout (3.8) staat echter dat minoren een afgerond geheel zullen vormen. De minoren zullen geen onderdeel van het CT BSc programma zijn, anders dan dat een student er een gedaan moet hebben. Welke dat is, staat de student vrij. Bij de minoren is het van belang in de gaten te houden dat het brede minoren betreffen, waarin je als niet civieler kunt instromen. Verdiepende minoren ter voorbereiding op de master worden door CvB afgeraden. Verandermanagement/onderwijsinnovatie Een verandering in onderwijs hoe klein of groot ook vraagt om gedegen voorbereiding in mondelinge en schriftelijke communicatie van zowel het management als de werkvloer. In de eerste plaats is het belangrijk vast te stellen wat het draagvlak is voor komende verandering bij de verschillende stakeholders en daar een passende strategie van implementatie bij te kiezen. Met name in het onderwijs is het belangrijk aandacht te besteden aan de volgende implementatie punten: Goed en vroegtijdig informeren docenten over Organisatorische inrichting (taken, verantwoordelijkheden bevoegdheden, samenwerking, stimulering) Bespreken van tussen producten met docenten door het creëren van mijlpalen. Wanneer is de verandering begonnen, hoeveel tijd per interventie is er en wat is de marge tot een deadline. (hoe ga je tussentijdse successen vieren) Voorzien in een tijdelijk informatie bulletin/website/studiedagen. Hoe wordt de informatie gedeeld, vastgelegd en gecommuniceerd naar andere betrokkenen. Projectmatig werken in docententeams om tot verandering van vakinhoud te komen Experimenteren met nieuwe onderwijsmethoden Reserveren van voldoende tijd voor ontwikkelwerk (facilitering in tijd/geld) Grote betrokkenheid management realiseren Procesmatige ondersteuning in het traject (advies, scholing, uitvoeren ondersteunende klussen) Conclusies Naar aanleiding van onze bevindingen bevelen wij aan op zo n kort mogelijke termijn en in overleg met betrokkenen een heldere visie te formuleren op de didactische invulling van het onderwijs rekening houdend met het profiel van de student en de eindtermen van de BSc. Deze visie zal leidend zijn voor de verdere invulling van de ontwerplijn, de constructielijn en wellicht de vormgeving van extensiever onderwijs. Graag zullen wij daarover van gedachten wisselen. 10

Plan van aanpak: werken met Acadin in je eigen groep en je school

Plan van aanpak: werken met Acadin in je eigen groep en je school Plan van aanpak: werken met Acadin in je eigen groep en je school Inleiding Je wilt gaan werken met Acadin. Het is aan te raden direct met een collega samen te werken. Ook is het goed Acadin als thema

Nadere informatie

Mekelweg 4, kamer LB02.800 2628 CD Delft 015-2781430 j.vandeluitgaarden-ninaber@tudelft.nl

Mekelweg 4, kamer LB02.800 2628 CD Delft 015-2781430 j.vandeluitgaarden-ninaber@tudelft.nl Pagina 1/5 Mekelweg 4, kamer LB02.800 2628 CD Delft 015-2781430 j.vandeluitgaarden-ninaber@tudelft.nl Aan: TU Delft, College van Bestuur Van: Betreft: Prestatieafspraken TU Delft Datum: 2 januari 2011

Nadere informatie

bijlage 1 bij agendapunt 4.2/15DB12 HERSTELPLAN OPLEIDING COMMUNICATIEMANAGEMENT HOGESCHOOL WEST-VLAANDEREN

bijlage 1 bij agendapunt 4.2/15DB12 HERSTELPLAN OPLEIDING COMMUNICATIEMANAGEMENT HOGESCHOOL WEST-VLAANDEREN bijlage 1 bij agendapunt 4.2/15DB12 HERSTELPLAN OPLEIDING COMMUNICATIEMANAGEMENT HOGESCHOOL WEST-VLAANDEREN Globale achtergrond van waaruit dit herstelplan is ontstaan. De opleiding communicatiemanagement

Nadere informatie

1. Voorbereiden. Horizontaal doorlopende leerlijn. Verticaal doorlopende leerlijn. 3. Uitvoeren

1. Voorbereiden. Horizontaal doorlopende leerlijn. Verticaal doorlopende leerlijn. 3. Uitvoeren Verticaal doorlopende leerlijn Beleidscyclus Om de doorlopende leerlijn een stevige basis te bieden, is het van belang dat het een fundamentele plek krijgt in het beleidsplan. Tevens is het belangrijk

Nadere informatie

Handout PrOfijt. - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Mike Nikkels / Olav van Doorn

Handout PrOfijt. - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Mike Nikkels / Olav van Doorn Handout PrOfijt - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Auteur(s): Mike Nikkels / Olav van Doorn 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave... 2 2 Inleiding... 3 3 Algemeen... 3 4 Visie op PrOfijt... 4 5 Techniek...

Nadere informatie

Economie en Bedrijfseconomie. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Economie en Bedrijfseconomie. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Economie en Bedrijfseconomie Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde ( FEWEB) Opbouw van studie door prof. dr. Henri de Groot (programmadirecteur)

Nadere informatie

Bachelor of Business Administration (MER opleiding)

Bachelor of Business Administration (MER opleiding) Bachelor of Business Administration (MER opleiding) voor decentrale overheden Het Onderwijs De Bachelor of Business Administration voor decentrale overheden (Management, Economie & Recht, MER) wordt aangeboden

Nadere informatie

Strategisch sturen in stedelijke gebiedsontwikkeling MCD. master city developer

Strategisch sturen in stedelijke gebiedsontwikkeling MCD. master city developer Strategisch sturen in stedelijke gebiedsontwikkeling MCD master city developer Ontwikkel een eigen visie Werk je in stedelijke gebiedsontwikkeling of herstructurering dan is de MCD opleiding voor jou een

Nadere informatie

Schakelen Bouwkunde TU Delft. dr.ir. Remon Rooij. BSc Bouwkunde opleidingscoördinator voorzitter inschalingscommissie. april 2015

Schakelen Bouwkunde TU Delft. dr.ir. Remon Rooij. BSc Bouwkunde opleidingscoördinator voorzitter inschalingscommissie. april 2015 Schakelen Bouwkunde TU Delft dr.ir. Remon Rooij BSc Bouwkunde opleidingscoördinator voorzitter inschalingscommissie april 2015 1 Inhoud 1. Uitganspunten schakelen 2. Schakelsemester voor HBO BK 3. HBO/WO

Nadere informatie

Naar een nieuw opleidingsmodel voor de Bachelor Accountancy

Naar een nieuw opleidingsmodel voor de Bachelor Accountancy Naar een nieuw opleidingsmodel voor de Bachelor Accountancy Inleiding Op 9 maart 2015 zijn, tijdens het middagprogramma van de tweedaagse, 3 verschillende scenario s besproken voor de gemeenschappelijke

Nadere informatie

Voorlichtingsdag Bedrijfskunde. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Voorlichtingsdag Bedrijfskunde. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Voorlichtingsdag Bedrijfskunde Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde PROGRAMMA Bedrijfskunde@VU: hoe, wat en waarom? Prof. dr. W.E.H. Dullaert, Opleidingsdirecteur bachelor bedrijfskunde

Nadere informatie

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen september 2013 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 3 Beoordeling standaarden 10 pagina 2 1 Inleiding Vanuit

Nadere informatie

Strategie Zuyd 2014-2018

Strategie Zuyd 2014-2018 Strategie Zuyd 2014-2018 Inleiding De strategie van Zuyd voor de periode 2014-2018 is op hoofdlijnen een voortzetting van de strategie van de afgelopen jaren, aangescherpt vanuit een aantal belangrijke

Nadere informatie

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek.

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. In de BEROEPSCOMPETENTIES CIVIELE TECHNIEK 1 2, zijn de specifieke beroepscompetenties geformuleerd overeenkomstig de indeling van het beroepenveld.

Nadere informatie

Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit

Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit Het kader voor de evaluatie van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit 1. Aanleiding voor het evaluatiekader Zoals overeengekomen in de bestuurlijke afspraak die ten grondslag ligt aan de regeling Cultuureducatie

Nadere informatie

Medewerker onderwijsontwikkeling

Medewerker onderwijsontwikkeling Medewerker onderwijsontwikkeling Doel Ontwikkelen van en adviseren over het onderwijsbeleid en ondersteunen bij de implementatie en toepassing ervan, uitgaande van de geformuleerde strategie van de instelling/faculteit

Nadere informatie

Curriculumherziening TB

Curriculumherziening TB Curriculumherziening TB Het curriculum van de bacheloropleiding Technische Bestuurskunde gaat op de schop. Waarom is dat, wat gaat er veranderen en wanneer gebeurt dat? In dit documentje staat het belangrijkste

Nadere informatie

Wat is het verschil tussen deze opleiding bij de TU Delft en die bij een andere universiteit?

Wat is het verschil tussen deze opleiding bij de TU Delft en die bij een andere universiteit? Naam opleiding: Industrieel Ontwerpen Toelating Is de studie moeilijk? Een studie aan de TU Delft is pittig, zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie gelijk vol voor gaat. Gas terugnemen

Nadere informatie

Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid

Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid Functiebeschrijving Manager Kwaliteitsbeleid Binnen O2A5 staat een belangrijke verandering voor de deur, namelijk de invoering van zgn. onderwijsteams. Voor een succesvolle implementatie van deze organisatieverandering

Nadere informatie

Cultuureducatie in het basisonderwijs

Cultuureducatie in het basisonderwijs Cultuureducatie in het basisonderwijs Gemeente Westland Nulmeting Inleiding Teneinde aan het einde van het programma Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) vast te kunnen stellen wat de bereikte resultaten

Nadere informatie

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie.

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. ROWF Les op locatie in de beroepsopdracht van de HvA. De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. Het doel is de

Nadere informatie

Industrieel Ontwerpen

Industrieel Ontwerpen Industrieel Ontwerpen Industrieel ontwerpen, het vakgebied Industrieel Ontwerpen in Twente Industrieel Ont Industrieel ontwerpen, het vakgebied Industrieel Ontwerpen houdt zich bezig met het ontwikkelen

Nadere informatie

Opleiding Chemische Presentatie titel Technologie

Opleiding Chemische Presentatie titel Technologie Opleiding Chemische Presentatie Technologie titel Rotterdam, 00 januari 2007 Rotterdam, 08 sep 2011 Wat (toekomstige) ingenieurs en management moeten weten van Energie efficiency ALLES!!!!! Chemische Technologie

Nadere informatie

Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014

Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014 S AMENVATTI NG Ok t ober2015 Aanvraagformulier Nieuwe opleiding macrodoelmatigheidstoets beleidsregel 2014 Basisgegevens Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): X Nieuwe opleiding Nieuw Ad programma

Nadere informatie

18 september 2014. voltijd Groningen 28 november 2014. 15 februari 2015. Beoordelingskaders bijzonder kenmerk ondernemen d.d.

18 september 2014. voltijd Groningen 28 november 2014. 15 februari 2015. Beoordelingskaders bijzonder kenmerk ondernemen d.d. se a ccr editat eor ga ní sat e Besluit Besluit strekkende tot het toekennen van het bijzonder kenmerk Ondernemen aan de minor Sport Business lnnovatie van de hbo-bacheloropleiding Sport, Gezondheid en

Nadere informatie

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Het is aan het beoordelingspanel om te bepalen of deze toelichting relevant is bij de beoordeling van de onderhavige

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen 22 november 2011 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 2.1 Uitgangspunten voor de beoordeling van het bijzonder

Nadere informatie

Duurzaam leren, werken en innoveren

Duurzaam leren, werken en innoveren Duurzaam leren, werken en innoveren 23 april 2015 Faculteit Bèta Sciences and Technology i.s.m. Metaalunie & FME Agenda Organisatie Faculteit Bèta Sciences & Technology en Onderwijsvisie Kennisdeling Werken,

Nadere informatie

De CBP: Competentie Beoordeling Praktijk

De CBP: Competentie Beoordeling Praktijk De CBP: Competentie Beoordeling Praktijk Op de HBOV van de Hogeschool Leiden wordt sinds het studiejaar 2013-2014 gewerkt met CBP s, Competentie Beoordelingen in de Praktijk. Gedachte hierachter is, dat

Nadere informatie

FiT. Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten

FiT. Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten FiT Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten Vergroot je circle of influence Niemand kan de financiële gevolgen van strategische beslissingen beter inzichtelijk maken

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool NAO nederlands- vlaamse accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool Datum: 1 oktober

Nadere informatie

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 Functie-informatie Functienaam Docent LD Type 1 Salarisschaal 12 Functiebeschrijving Context De werkzaamheden worden uitgevoerd binnen een instelling voor voortgezet

Nadere informatie

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Inhoud 5 Voorwoord 7 Inleiding 8 Professionele

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Masterclass Plan van Aanpak Schrijven De Masterclass Plan van Aanpak Schrijven duurt 1 dag en omvat 2 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

A CLIENTSYSTEEM. 1 Intake

A CLIENTSYSTEEM. 1 Intake 1 Intake A CLIENTSYSTEEM De arts oriënteert zich op (claim-aan)vragen, weet vraagstellingen te formuleren, kan adequaat verwijzen en weet op hoofdlijn consequenties te schetsen binnen verschillende verzekeringssystemen.

Nadere informatie

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 DE MASTEROPLEIDING BIOMEDICAL

Nadere informatie

Loopbaan na Leiden Profiel van een Leids academicus

Loopbaan na Leiden Profiel van een Leids academicus Loopbaan na Leiden Profiel van een Leids academicus Even voorstellen Drs. Loes Nordlohne Loopbaanadviseur Studenten Loopbaan Service Geesteswetenschappen De WO-Monitor - Landelijk onderzoek onder alle

Nadere informatie

Bijlage C behorende bij artikel 2 lid 3 Besluit personeel veiligheidsregio

Bijlage C behorende bij artikel 2 lid 3 Besluit personeel veiligheidsregio Bijlage C behorende bij artikel 2 lid 3 Besluit personeel veiligheidsregio Supplement f. Functie procesmanager multidisciplinair oefenen Functie zoals genoemd in artikel 2 lid 3 sub f Besluit personeel

Nadere informatie

Competentieprofiel Afstudeerscriptiebegeleider Praktijkopleiding RA

Competentieprofiel Afstudeerscriptiebegeleider Praktijkopleiding RA Competentieprofiel Praktijkopleiding RA rapport Competentieprofiel. pagina 2 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 5 Leeswijzer... 5 2. Competentieprofiel... 6 Colofon... 6 Beroepsbeschrijving... 6 Beschrijving

Nadere informatie

GEDRAGSMANAGEMENT. Inleiding. Het model. Poppe Persoonlijk Bas Poppe: 06 250 30 221 www.baspoppe.nl info@baspoppe.nl

GEDRAGSMANAGEMENT. Inleiding. Het model. Poppe Persoonlijk Bas Poppe: 06 250 30 221 www.baspoppe.nl info@baspoppe.nl GEDRAGSMANAGEMENT Dit kennisitem gaat over gedrag en wat er komt kijken bij gedragsverandering. Bronnen: Gedragsmanagement, Prof.dr. Theo B. C. Poiesz, 1999; Samenvatting boek en college, A.H.S. Poppe,

Nadere informatie

MSc Management van de Publieke Sector

MSc Management van de Publieke Sector MSc Management van de Publieke Sector September 2015 augustus 2016 Management van de Publieke Sector (MPS) Voor wie bedoeld? Het profiel van het programma De organisatie van het programma Het curriculum

Nadere informatie

POP. Persoonlijk Opleidings Plan. Tim Tegelaar. Lekkerkerk 07-10-2012. De Haagse Hogeschool

POP. Persoonlijk Opleidings Plan. Tim Tegelaar. Lekkerkerk 07-10-2012. De Haagse Hogeschool POP Persoonlijk Opleidings Plan Tim Tegelaar Lekkerkerk 07-10-2012 De Haagse Hogeschool Naam Tim Tegelaar Studentnummer 12090948 origineel 07-10-2012 update - bedrijfsmentor Dhr. P. den Ouden bedrijfscoach

Nadere informatie

De Gespecialiseerde Professional

De Gespecialiseerde Professional Top Talent Programma Excellentietraject: Facility Management F-MEX De Gespecialiseerde Professional Academie: HBS Saxion University of Applied Science Auteur: Benedicte de Vries Datum: 13-07-2015 1 Programma:

Nadere informatie

Werkplan Centrum XL 2015/2016

Werkplan Centrum XL 2015/2016 Werkplan Centrum XL 2015/2016 Maart 2015, Amsterdam Inleiding: toekomstperspectief Centrum XL Er zijn veel ontwikkelingen gaande in Amsterdam op het gebied van economie, logistiek en duurzaamheid die van

Nadere informatie

forum beroepsonderwijs. DEC 6 dilemma s pittige discussies constructieve uitkomsten én hilarische momenten 1 oktober 2015 @THNK

forum beroepsonderwijs. DEC 6 dilemma s pittige discussies constructieve uitkomsten én hilarische momenten 1 oktober 2015 @THNK forum beroepsonderwijs 1 oktober 2015 @THNK Vindt u ook wat van het beroepsonderwijs? Praat mee! De volgende bijeenkomst vindt plaats op: n e x t DEC 3 Terugblik op het eerste Forum op 1 oktober met als

Nadere informatie

Beleid. Beschrijving trekkersrollen LC en LD. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Coevorden, Hardenberg e.o. / De Nieuwe Veste

Beleid. Beschrijving trekkersrollen LC en LD. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Coevorden, Hardenberg e.o. / De Nieuwe Veste 1. Inleiding De koers voor de komende jaren, zoals beschreven in het strategisch beleidsplan 2011-2014 heeft consequenties voor gewenste managementstijl van de school. In de managementvisie 2011-2014 heeft

Nadere informatie

Contact. particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs. bezoekadres Handelskade 75. postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer

Contact. particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs. bezoekadres Handelskade 75. postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer Contact bezoekadres Handelskade 75 postadres Postbus 2119 7420 AC Deventer telefoon 0570-60 30 83 fax 0570-60 37 05 e-mail info.next@saxion.nl particuliere hogeschool voor beroepsonderwijs Hbo Tweedegraadslerarenopleiding

Nadere informatie

Flyer Intervisie. Intervisie is vooral taakgericht en resultaatgericht werken met collega s ter optimalisering van de werkzaamheden van alledag.

Flyer Intervisie. Intervisie is vooral taakgericht en resultaatgericht werken met collega s ter optimalisering van de werkzaamheden van alledag. Flyer - Intervisie Wat is intervisie? Intervisie is vooral taakgericht en resultaatgericht werken met collega s ter optimalisering van de werkzaamheden van alledag. De volgende omschrijving van intervisie

Nadere informatie

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen.

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Competentie 1: Creërend vermogen De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Concepten voor een ontwerp te ontwikkelen

Nadere informatie

Het vmbo van de toekomst. Strategische alliantie vmbo-mbo? Succesvol samenwerken kan!

Het vmbo van de toekomst. Strategische alliantie vmbo-mbo? Succesvol samenwerken kan! Het vmbo van de toekomst Strategische alliantie vmbo-mbo? Succesvol samenwerken kan! Voorstellen Mirjam Bosch, plv. directeur CSV Veenendaal Dennis Heijnens, adviseur bij Actis Advies Programma deelsessie

Nadere informatie

& control. opleiding

& control. opleiding VU post- GRADUATE school of accounting & control opleiding Controlling (RC/EMFC) De VU-opleiding tot Executive Master of Finance and Control (RC) Allround Controller bedrijfseconomisch geweten en adviseur

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 31 288 Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en Wetenschapsbeleid Nr. 484 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging Via het Klavertje 4 Model zet u sociale media en ICT breed in Didactische

Nadere informatie

TU/e Bachelor College Herontwerp bacheloropleidingen. VSNU Conferentie Studiesucces 13 juni 2012 dr. Diana Vinke en drs.

TU/e Bachelor College Herontwerp bacheloropleidingen. VSNU Conferentie Studiesucces 13 juni 2012 dr. Diana Vinke en drs. TU/e Bachelor College Herontwerp bacheloropleidingen VSNU Conferentie Studiesucces 13 juni 2012 dr. Diana Vinke en drs. Jim Bergmans Inhoud presentatie Grote veranderingen in het TU/e bacheloronderwijs

Nadere informatie

Datum 24 augustus 2015 Tussenrapportage CE en MEM-opleidingen van Hogeschool Inholland

Datum 24 augustus 2015 Tussenrapportage CE en MEM-opleidingen van Hogeschool Inholland >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer van de Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Hoger Onderwijs en Studiefinanciering IPC 2250 Rijnstraat 50 Den Haag

Nadere informatie

Kwaliteitscode - Vlaanderen 2015-2017

Kwaliteitscode - Vlaanderen 2015-2017 Kwaliteitscode - Vlaanderen 2015-2017 Situering van de Kwaliteitscode Afstemming op Europese referentiekaders De regie-pilots De uitgebreide instellingsreview In de periode 2015-2017 krijgen de universiteiten

Nadere informatie

Samenvatting aanvraag. Bijlage 8

Samenvatting aanvraag. Bijlage 8 Samenvatting aanvraag Bijlage 8 Samenvatting aanvraag Algemeen Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): X Nieuwe opleiding Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree 1 Verplaatsing

Nadere informatie

Op weg naar de (academische) opleidingsschool

Op weg naar de (academische) opleidingsschool Discussienota Nationalgeographic.nl Adviescommissie ADEF OidS Mei 2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Uitgangspunten Samen Opleiden 2. Ambities van (academische) opleidingsscholen 3. Concept Samen Opleiden

Nadere informatie

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase 11 februari 2008 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Accreditatiekader, toegespitst

Nadere informatie

UITVOERINGSREGELING 2013-2014 BACHELOROPLEIDING CIVIELE TECHNIEK TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT

UITVOERINGSREGELING 2013-2014 BACHELOROPLEIDING CIVIELE TECHNIEK TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT UITVOERINGSREGELING 2013-2014 BACHELOROPLEIDING CIVIELE TECHNIEK TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT 1 Inhoud Hoofdstuk 1 - Propedeuse... 2 Artikel 1 Samenstelling propedeuse... 2 Hoofdstuk 2 - Bachelorfase...

Nadere informatie

Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten

Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten Enquête over beleid en praktijk van instructies in Informatievaardigheden in Nederlandse universiteiten Subgroep Informatievaardigheden van de UKB werkgroep Learning Spaces Anneke Dirkx (UL) Marjolein

Nadere informatie

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding

SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding SWPBS en HGW in curriculum lerarenopleiding Inleiding Het LEOZ (Landelijk Expertisecentrum Onderwijs en Zorg) is een samenwerkingsproject van: Fontys Hogescholen, Opleidingscentrum Speciale Onderwijszorg,

Nadere informatie

Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020

Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020 Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020 Aanleiding nieuw Beroepsprofiel Zorg met ingang van 2020 Grote fragmentatie van de zorg, beroepen en opleidingen (Kaljouw, 2015). meer dan 2400 verschillende

Nadere informatie

Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011

Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011 Business Case Beverages Group Verkiezing Supply Chain Professional 2011 Patrick Gunther 11 April 2011 Business Case Patrick Gunther April 2011 1 1. Inleiding Deze business case geeft een overzicht van

Nadere informatie

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LC Type 1

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LC Type 1 FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LC Type 1 Functie-informatie Functienaam Docent LC Type 1 Salarisschaal 11 Functiebeschrijving Context De werkzaamheden worden uitgevoerd binnen een instelling voor voortgezet

Nadere informatie

Digitalisering & Studiesucces E-merge 2011-2014 Anka Mulder Secretaris TU Delft Directeur Onderwijs TU Delft. Challenge the future

Digitalisering & Studiesucces E-merge 2011-2014 Anka Mulder Secretaris TU Delft Directeur Onderwijs TU Delft. Challenge the future Digitalisering & Studiesucces E-merge 2011-2014 Anka Mulder Secretaris TU Delft Directeur Onderwijs TU Delft 1 Digitalisering 1. Waar staan we? 2. Waarom digitaliseren? De vraagkant 3. Studiesucces 4.

Nadere informatie

Leerlijn Professionele Vaardigheden in de Bachelor

Leerlijn Professionele Vaardigheden in de Bachelor Leerlijn Professionele Vaardigheden in de Bachelor Gezondheidswetenschappen - Faculteit der Aard- en levenswetenschappen Projectvoorstel 2! Concept 0.6 "# n.v.t. $# 24 maanden!! dr. Willemieke Kroeze (docent;

Nadere informatie

Voor het programma van de opleiding gelden geen aanvullende toelatingsvoorwaarden.

Voor het programma van de opleiding gelden geen aanvullende toelatingsvoorwaarden. Opleidingsspecifiek deel Art.2.1 toelatingseisen opleiding Toelaatbaar tot de opleiding is de bezitter van een Nederlands of een buitenlands diploma van hoger onderwijs die aantoont te beschikken over

Nadere informatie

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006

Competentieprofiel. Instituut voor Interactieve Media. Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Competentieprofiel Instituut voor Interactieve Media Competentieprofiel studenten Instituut voor Interactieve Media vastgesteld juni 2006 Aangepast in maart 2009 Inleiding De opleiding Interactieve Media

Nadere informatie

Districtsactiviteitenplan 2014 district Zuid-Holland

Districtsactiviteitenplan 2014 district Zuid-Holland Districtsactiviteitenplan 2014 district Zuid-Holland Basisprincipe DAP 2014 Bij het Districtsactiviteitenplan 2014, hierna DAP 2014, zijn de volgende aspecten van belang: Centrale thema s 2014 Kansen grijpen

Nadere informatie

Leraar basisonderwijs LB

Leraar basisonderwijs LB Leraar basisonderwijs LB Functiewaardering: 43343 43333 43 33 Salarisschaal: LB Werkterrein: Onderwijsproces -> Leraren Activiteiten: Beleids- en bedrijfsvoeringsondersteunende werkzaamheden, overdragen

Nadere informatie

Informatievergadering. Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding

Informatievergadering. Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding Informatievergadering Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding Wie zijn we? Besluit Vlaamse Regering Visitatieprotocol Planning ZER en beoordelingskader Visitatieproces Visitatiecommissie 23/04/2014 2

Nadere informatie

VAN KORTSLUITING NAAR CONTACT BETA CHALLENGE PROGRAMMA EEN LEERROUTE MAVO-MBO-HBO

VAN KORTSLUITING NAAR CONTACT BETA CHALLENGE PROGRAMMA EEN LEERROUTE MAVO-MBO-HBO VAN KORTSLUITING NAAR CONTACT BETA CHALLENGE PROGRAMMA EEN LEERROUTE MAVO-MBO-HBO April 2014 Kenschets 1963 Ons onderwijsbestel 1963 (opmaat voor Mammoetwet ) Van Mammoet 1968 Industriële vormgeving: lineair

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

Spelsimulaties in een op competenties gebaseerd curriculum in het hoger onderwijs

Spelsimulaties in een op competenties gebaseerd curriculum in het hoger onderwijs Spelsimulaties in een op competenties gebaseerd curriculum in het hoger onderwijs Vincent Peters SAGANET Seminar Amersfoort, 17 maart 2005 Informatie over Spelsimulaties Inhoudsopgave Competenties Op competenties

Nadere informatie

> Wat vind ik leuk? > Waar ben ik goed in? > Wat wil ik worden als ik later groot ben?

> Wat vind ik leuk? > Waar ben ik goed in? > Wat wil ik worden als ik later groot ben? 1. BACHELOR OPLEIDING KIEZEN Profiel: interesse en ambitie keuze al jong gemaakt > Wat vind ik leuk? > Waar ben ik goed in? > Wat wil ik worden als ik later groot ben? > school, rapporten > naaste omgeving:

Nadere informatie

Internationale leerresultaten in het curriculum. Workshop

Internationale leerresultaten in het curriculum. Workshop Internationale leerresultaten in het curriculum Workshop Structuur van de sessie 1. Overlopen lijst competenties en deze koppelen aan een concrete opleiding 2. Het meten van draagvlak bij docenten: de

Nadere informatie

Juridische kennis en professionele vaardigheden

Juridische kennis en professionele vaardigheden Eindtermen Bachelor Rechtsgeleerdheid master rechtsgeleerdheid De bachelor heeft kennis van en inzicht in het geldende recht alsmede recht met elkaar verbonden zijn. De bachelor is in staat om vanuit het

Nadere informatie

Quickscan Bouw 2012 samenvatting

Quickscan Bouw 2012 samenvatting 2012 samenvatting Vraag & aanbod personeel in de bouw sector KBB 2012.26 Curaçao, mei 2013 Kenniscentrum Beroepsonderwijs Bedrijfsleven Curaçao kenniscentrum beroepsonderwijs bedrijfsleven curaçao tel

Nadere informatie

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 / De kern en inhoud als uitgangspunt... 4 1.1 de kern... 4 1.2 de inhoud... 5 Hoofdstuk 2

Nadere informatie

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf Format samenvatting aanvraag Opmerking vooraf Mocht u de voorkeur geven aan openbaarmaking van de gehele aanvraag in plaats van uitsluitend onderstaande samenvatting dan kunt u dat kenbaar maken bij het

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bijlage, Bachelor Opleiding Docent Muziek Studiejaar 2013-2014 Algemeen 1. Deze bijlage bij het algemene gedeelte van de Onderwijs- en examenregeling van Codarts is van toepassing

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING. Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen. Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING. Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen. Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING 2015-2016 Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte Deze onderwijs- en examenregeling (OER-FFTR) treedt

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bachelor Opleiding Muziek Bijlage Muziektheater

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bachelor Opleiding Muziek Bijlage Muziektheater ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Bachelor Opleiding Muziek Bijlage Muziektheater Studiejaar 2013-2014 1 Aanvulling OER 2012-2013 Muziektheater Inhoud en opbouw van het studieprogramma van de Muziektheaterafdeling

Nadere informatie

Wat is duaal inburgeren?

Wat is duaal inburgeren? Wat is duaal inburgeren? Duaal is participeren Voldoende van Nederland en de Nederlandse taal leren om actief te kunnen deelnemen aan de Nederlandse samenleving Duaal is gelijktijdigheid Les en praktijk

Nadere informatie

Succesvol implementeren

Succesvol implementeren Succesvol implementeren Waarom begeleiding bij implementeren? Idealiter wordt een verandering op een school ingezet vanuit de onderwijsvisie. Deze veranderingen zijn veelal geformuleerd in het schoolplan

Nadere informatie

Politieonderwijs & externe kwaliteitszorg op weg naar accreditatie

Politieonderwijs & externe kwaliteitszorg op weg naar accreditatie Politieonderwijs & externe kwaliteitszorg op weg naar accreditatie dr. Steven Van Luchene [VLIR Cel Kwaliteitszorg] op weg naar accreditatie 1. routebeschijving: tno visita e accredita e 2. de meet: generieke

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

Nationale DenkTank 2014 Big Data Academy

Nationale DenkTank 2014 Big Data Academy Big Data Academy Achtergrond en uitwerking Big Data Academy (BDA) Management Summary Oplossing [Twintig] deelnemers waarvan [80%] masterstudenten en PhD s en[20%] werknemers die voldoen aan de voorkenniseisen

Nadere informatie

Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP)

Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP) Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP) I/ Inleiding Het aantal kinderen en jongeren met ernstige psychische problemen is goed bekend. Zowel in Nederland als in andere landen

Nadere informatie

Lunchlezing KCNR VastgoedLAB Groningen V&M 26 mei 2016

Lunchlezing KCNR VastgoedLAB Groningen V&M 26 mei 2016 Lunchlezing KCNR VastgoedLAB Groningen V&M 26 mei 2016 Agenda 1. Uitwisseling IWP: naar een sterke verbinding tussen de drie cirkels 2. VastgoedLAB Groningen eerste ervaringen en leerpunten van studenten,

Nadere informatie

Best practices in academische vaardigheden bij bèta-bacheloropleidingen

Best practices in academische vaardigheden bij bèta-bacheloropleidingen Robert van Wijk & Esther Vleugel vaardigheden bij bèta-bacheloropleidingen Workshop op de ICAB conferentie 2015 Programma Achtergrond van ons academisch vaardigheden onderwijs Onze ervaringen en lessen

Nadere informatie

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING:

De DOELSTELLING van de kunstbv-opdrachten & De BEOORDELING: beeldende vorming De DOELSTELLING van de -opdrachten & De BEOORDELING: Doelstellingen van de opdrachten. Leren: Thematisch + procesmatig te werken Bestuderen van het thema: met een open houding Verzamelen

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

Interculturele managementcompetenties

Interculturele managementcompetenties Handreiking Interculturele managementcompetenties Handreiking voor (opleidings)managers in het hsao HO-raad, oktober 2012 Project intercultureel vakmanschap in het hsao Deelproject van het ZonMw programma

Nadere informatie

Arbo- en Milieudeskundige

Arbo- en Milieudeskundige Arbo- en Milieudeskundige Doel Ontwikkelen van beleid, adviseren, ondersteunen en begeleiden van management, medewerkers en studenten, alsmede bijdragen aan de handhaving van wet- en regelgeving, binnen

Nadere informatie

Minor Analyse, diagnose en verandering van organisaties (ADV)

Minor Analyse, diagnose en verandering van organisaties (ADV) Minor Analyse, diagnose en verandering van organisaties (ADV) Faculteit Economie en Management 2007/2008 Versie 1 Minor Analyse, diagnose en verandering van organisaties (ADV) Voor wie is deze minor bestemd

Nadere informatie

(Voortgezet) speciaal onderwijs voor leerlingen met een langdurige ziekte en/of lichamelijke beperking. Piramide werkt op het Podium

(Voortgezet) speciaal onderwijs voor leerlingen met een langdurige ziekte en/of lichamelijke beperking. Piramide werkt op het Podium Piramide werkt op het Podium 1. De school De Piramide is een (V)SO school in cluster 3 ziekte en of lichamelijke beperking in de leeftijd van 3 t/m 20 jaar. De school is gevestigd in Den Haag Zuidwest

Nadere informatie