Veranderkunde in zeven vragen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Veranderkunde in zeven vragen"

Transcriptie

1 VERANDEREN Hans Vmaak Vanrkun zev vrag J.G. Vmaak partn Twynstra Gud Managemt Consultants leidt knctrum 'Vanrkun'. 1. H.E. Wrapp, Good manags don t make policy cions, Harvard Busess Review, sepmboctob L. Caluwé & H. Vmaak, Nestor kijk rug adviesvak: e drage gebrokheid, M&O, nr. 1, knam bestond uit: H. Elk Schuurman, W. Twel, L. Caluwé H. Vmaak. laats twee publiced: L Vanr; e handboek vanrkundige, Samson, Alph Rijn, Vanr e relet vak manags, mewks adveurs. lastige marie. Pressionaliit lijkt best borg via contue reflectie én butt gestapel kn. Hitoe dit artikel e tal vrag corresponr richtgwijzs uitgewkt. Zev problem vrag adress stur meest vanrg. hardnekkige Vanraars stoei. Zev zoud richtgwijzs, e lev lang gebased mee moet beschikbare t uit praktijk liratuur, schouw bied e ig vanrkundige houvast. artikel tour d horizon. be Enkel r nooit, wijz zo wt Confucius. simpel meest geest van figur tuss ze extrem voel ditgevolge ons volg e zelfs behoef stur. vanrg In toem begrijp, ma manags, vanrmanagemt mewks gezi adveurs. e Van vak manags vwacht naast ze organatie runn vr busess kel. Van mewks seds me ontwikwacht ze alle kluss klar, v zelfsturg trapreurship do. Dit gevolg adveurs uitbesd manags vanrtract liev hebb mr veurs organatie vanrg onrsun. ad vast liratuur vanraars. managemtvak Je vdt concept biedt zo hou process l resign. organatie liratuur recept maakt zo vargskn busess k beschikbaar. vanraars Raadplegg kel hi helpt scha schan kundig word. Dat waar, recept hebb hun grz elk concept plexe wkelijkheid. e willekeurige Er wegave altijd concurr e c concept vak daar recept evoudig. vd. Conssus Vandaar liratuur kd manag muddlg through1 seurschap beg confused at hoogs a high staat advi level 2 mewaar vwarrg l. uitnodigt. cept: Vanr belangrijk tslot me iemand e worslt conflective practicion: marie. Hi iemand schuilt iaal wk nadkt re (tijds (af achraf). tijds) En vantwoordg zowel aflegt cess blunrs. In dit artikel poog suc balanc tuss twee vhoek: vanrkun ik borgd e word vak waar reflectie kwaliit én recept, alle ge l Dit artikel én gestapel gebased kn. kele jar e knam onrzoek. vi Gedur vanrkundige kn bigebracht. Die ms n valgemed, getoetst veelsoortige ktract praktijk 1999 manags samgevat adveurs e vanr handboek.3 Sdsdi bas ze varg kn veelvuldig durf ik hi toegepast prob e zev vre richtgwijzs reductieslag mak: zam zev e vrag tour d horizongev ledge. Ik durf sll vanrkundige vanraars body know 8 H O L L A N D M A N A G E M E N T R E V I E W

2 m glad ijs bevd ze zelf dit soort vak vrag sieus goeg sll ne dit soort richtgwijzs wd sl. E geplan afbakg vanrg. past hi: dit artikel adresset bepkt uitsluitd bewust vloed fractie will vanrgsprocess uitoef. Vanraars waar we word wet effectief bepk. spann We will veel ze zelf rwijl 75 à 80 proct vanrg stur, gepland gebeur, zelfs gews t on.4 Spontane zelforganatie, noemt Prigoge.5 Vanraars 1: Waar str vanr vak bn moeilijk? divsiit achrgrond leidg. e gro ziet bosbouws naast econ, dustrieel Je ontwps we écht naast psycholog. vak hoev lijkt stur, wel ondkbaar beeld geeskun iets bouwkun. Kunn we zonr leidg? Dat effect blijkt geplan uit praktijk: vanrgsprocess meestal we, waar we, blijkt circa 70 proct mlukk.6 leidg Je zou al dacht vwacht besd liratuur problemar vanrg: waar vanr mees dacht dg? gaat Maar nieuwe recept geval. vanrg: E veel but hoe recept loss we bld? contgtiedk planmatig cb k. vanraar brgt kaart hoe organatie d nu uit uitziet zou (tsituatie). moet zi (sollsituatie) Hij gebruikt hi hoe e beeld checklt rijt: structuur, organatiekmk, stragie, sysm, tuur, managemtstijl psoneel. contgtiedk cul kmk onrlge schuilt samhang name moet al word ze wijzigg gezi: één anr. vanrt, Vvolgs t ontwpt vanraar alle activiit vanrtract vschil tuss e ls wegpoets, alles parallel gezet e precies tsoll tijdpad: vanrplan. be veelal ziet laag. al sto onrl uit, wkzaamheid sprek elkaar vaak g: reorganaties vanrg tuurtract vdrag beeld slecht cul dig gefied: elkaar. tbedrijfsprocess sollsituaties ontbrek ss ezijbeeld goem checklt. En hoe veelheid g organatie grep al ambitieuze es. Als gevolg tijdsas vrales word vanrdoel zeld gehaald. dit al Toch vaak, rwijl ontbrek wel nieuwe evaluaties vanrtract dit soort tract getuigd vgelijkbare doel word nieuwe pak lijkt ss g g hal. wks word ge vanrmoe. less getrokk. Me anr numm moeilijk? 1 zoekt less: bedoeld waar gwicht vceptdk. bied Om g me t hibov zoek getype onrbuik re vanrg vanrgsprocess. e organatie Bij e cplexe halfgeslaag vanrg, htorie zoektocht gepast. richtgwijz zo n hoort, vzamel mitheorieën ze process schijnbare bedk irrationaliit nieuwe vanrgs bas eig varg. En ze theoriets r uit wsel vast legg (beeld an zijds e logboek). we e pass effect bescheidheid vzamel ontwikkel. noemt Dat mannelijke we loss neurose k bezit Feltmann sg, fitie t, planng behe evaluatie.7 schept reducet me mschi ruim: onze vtrouw zekheid, val, vrassg vbazg. Anrzijds biedt toe kngspunt elke mitheorie pspectief: wel zou geeft kunn vaak wk. e conflict. E In beeld veel organaties zo n mitheorie strijdige oriëntaties: o behes manags mewks prob (vanrg) lat do stur, will. Aan anre t will mewks zij sturg strt behesg zij zelf vmijd, will (do.) zek Dit noemt Hanson oconflict.8 wezig, heftigst organaties eiglijk altijd pression gelijk veld. machtsposities Ss daar e veelal organatie me helemaal viit k greep hebb. dit Dan oconflict st alle acti daaruit vklar. Manags bedk slimme mewks; argumt mewks weg vzn greep krijg slimme mani onr uit k. M houdt oconflict elkaar aardig e ractg bezig. Hanson sphes vklaart Hij slt manags mewks e mol. de hebb waar ze beslsg nem eig (zie 4. Pr. A. V Acamy Managemt Annual Meetg, I. Prigoge & I. Stgus, Orr out Chaos, Bantam, New York, J. Boonstra, L war. Ov dynamiek organ, vnieuw l, Oratie Univsiit Amsrdam, Vossius Ps AUP, C.E. Feltmann, Help! E manag! Waar pressional???, TAC, nr. 7/8, E.M. Hanson, Educational admtration and organizational behavior, Allyn and Bacon, Boston, N U M M E R

3 figuur Probet 1). e Elke partij partij koesrt de eig de. k, gaat anr heftig vdigg. anr manags theorie vklaart sabotagegedrag waar controleflex pression d. Vanrg will zo n managemtstijl lei suggesties: goed scheidt lukk. de Hanson biedt manags echr mewks zoveel mogelijk. Laat ze elk do waar ze baas vstand primaire hebb. proces: Mewks hun vak, mog hun contact mag daar klant, sun, hun uitdagg ontwikkelg. vschaff manag output afrek. Omgeked moet manags baas blijv facilitaire process, stafdt vg. manags contact mog pression bestuurlijke hiuit ge weghoud, noch leg óók noch ech pression resse daar hebb. meestal ze zilijke scheidg conflictreductie. r de Natuurlijk zorgt blijft e (kle) grijs gebied : Hanson noemt e consd zone. Hi moet samhang gesmeed word vormg, pressionalg, gebied ie outputafsprak. rak: stragie Niet t alle krijg mitheorieën waar organaties ev geschikt vanr. patron bov bes tafel theoriets brg: beeld onrligg tuss or ms zit (emoties, nities, et ca), tuss ms speelt (mcmunicatie, machtsprocess, et ca) cog hoe Figuur 1. Inractg Sphes Mol process vsl, htorch leprocess, vl rgelijke). (dynamiek le woord 2: Wat vanr vanr e eiglijk? Ie geeft eig bek contabegrip. es geschiedt onbewust. Bij vanr me altijd zo, hoor iemand zegg. Zo n m bek zwijz vankd vanraars waard, uit nor pref stragieën, rvties, gedrag taalgebruik. beeld Smige vanrg bestuurrs slag gelov e bepk groep mocratch machthebbs tuss h legitimet, veld moet macht uitwass g g onrhanlgsprocess brugt. Ze sl evtuele thu boek belangvschill Kong Otto na vd bevestigg. Iemand uit organization boek velmt Sge Argyr schooldaarg st gelot hele anre zak. Hij dkt kast pas iets vanrt zoveel mogelijk ms e cipe vanrg vrijwillig, meedo, vschill participatie vattg prwst productief word leprocess. gesprek Sl ze ergoem organization vels bestuurrs ge zonr elk h beid praat. wet Dat uit levt welke veel spraakvwarrg zwijze numm spanng 2 luidt. daar: vanr Vdigg De Toewijz midl leidg: Grsbeslsg geld Evaluatiebeslsg Oploss Onrhanl conflict Besls De presion/wks Beslsg wk Vdigg 10 H O L L A N D M A N A G E M E N T R E V I E W

4 (hi) gg eiglijk? vanr bov bedoeld tafel krijg. tui vanr mij? Wat mijn doelgroep? Wat makkelijk Wat kunn ze boem, organatie? e Om soort dit gekortgstaal gewst. Dat richtgwijz af meest ze zwijz hoort: e tapel gelijkwaardig waar gekarakred p hun eig word. kracht én begrzg vanraars onrkn. hel respecr. Maar En anr slot b gesprek begrijp keuze bes pak b vl favorie tafel ligg zwijz kunn word gesprekspartns vgelek plaats E bestred. k. beeld Hi vijf zo n tapel zwijz kleurdped waartuss weld vschil ligg. gety uitgewkt vonrsllg, ial, valkuil, Ze drag, vwan soort rvties, liratuurstrg, waard, roll, woordgebruik rgelijke.9 gewoord typ. (Zie kleur figuur zal 2.) ik hi tref lijkt achrligg dk dk vorige geeldrukdk pe bestuurr: bibrg alea belang, getyplexe doel sll e gevg effectief nastrev elkaar wk c mak belang aard vloed. coalitievormg kleur geel (broedprocess). gd dk Bij gicht blauwdrukdk vor vastlegg achrlig achrevolgs resultaat, uitvo specific activiit e, stur licht real resultaat. Vanr vorm. blauwdruk hi al staat dus gicht marie vor aled. bedach Bij rooddrukdk ontwp vvolgs vanr ge ju mani motiv prikkel ms. (HRM)strumt Vaak word Human gebruikt. Resources M Managemt zach organatiekundige elemt richt e organatie, tties. zo gaat managemtstijl, hi ms, talt, cpe mselijk bloed. Ms moet word kleur trokk geboeid. Bij grodrukdk wil m be ms lesituaties vanr brg, bewegg ze krijg bewust onbekwaam ze vgrot. mak uitkst ld srk vmog afhankelijk ld vmog. gaat hi ms gaat hi nieuwe dg groei zi zo gro kunn. natuur. Tot slot witdrukdk. achrligg pmant, dk vanrt. hi Vanraars alles óók zoek zelf, patron wikkelg e ontganatie typ or blokkas vre weg ontwikkelg st. Witdrukdks ze patron vd kas bas blok nauwgezet waarnem. kas Ze weg duid nem sprek afspeelt, nlijke pog zekheid blok liev ms ze e. boep Dat do do ze uirlijke vanraars khed stimulans. kleur wit, ze les mees. ruim In theorie biedt eig vschill vullg: al zwijz tijd rijp vanr onrhanl, gelijkwaardig. ss Ss l. Alles smige kleur wk mo tijd. In anr praktijk. dit mt vorm groe wit dkwijz Op bestsellmariaal. raars uit dit igs In hanl : blauwdruk van geeldrukdk word meest gehand. mees Dat varg begrijpelijk, mee want word daar hebb organaties we Jamm gemakkelijkst tie hkd blauw geaccepd. dk wel, ze daar word geeldrukzet situaties waar weig heil vwacht ge reorganatie. Dan zie waar beeld laats klee e gro blok blauwe vanrplan e cultuurvanrg ( kele md camoufled uit vo). e anrskleurig Ss kleur taaus. ge ziet zelfstur ams (functioneel wit?) Je eufemme will dump baz groep vantwoorlijkhed n (dfunctioneel blauw?). lar Daar ligg af rekeschi wel groots rico s wit m groe barg: ze wel woord word belangrijks beled, spelregel dad lijkt uitg vanraars k. rwijl vaak uitgangspunt alllei kleur kleur elkaar mg, kaar gespann voet st. In veel gevall dit el onnodig effectief. hoeft zo gewik kleurdk vanraars help hun eig kracht begrzg onrkn, anr b begrijp respecr 9. kleurdk e toegankelijke vwoordg vschill vanrkundige tradities. Zie e alrnatieve vwoordg: W.G. Bn, K.D. Bne R. Ch, The planng change, Holt, Rehart and Wstron, New York, N U M M E R

5 Figuur 2. Dk vanr vijf kleur Geeldruk Er vanrt... iets belang brgt elkaar e... machtsspel... e sg, haalbare ww los situatie Inrvties zo... coalitievormg, structurg t e... procesbegeleir macht gebruikt gicht... posities conxt resultaat... els onbekd borgg schuilt... valkuil schuilt... keld: één kleur één wkt plek veelal één b. tijdstip Anre rviër kleur kunn plekk word di gezet. nodig Er anre tijdstipp veel dkwk ze. do Inmidls e word mol correlaties situationele tbaar kleurkeu zijds kleur vanrstragie tuss rzijds aspect zo aard organatie, an urgtie aard vanraars beoog uitkst. aard, Zo g pak e blauwe organatie blauwe vanraars graag m, vanrg m hkt blauw m.. Vaak Want kt moeilijk. Als gews uitkst ze blauwe keus ams organatie gror word, ractievaardighed zal e gro tract mogelijk me moei nodig, mee. kleur al gev organatie dicaties daar vwach westand e bepaal stragiekeus hoe hanr. vanrtract? 3: Wat vas bestandl vschuivd beleidsdocumt machtsbalans luchtfiets lose' 'lose Blauwdruk est (planmatig) dkt doet rationeel proces e bes maakbare lossg, weld proctmatig stragche analyse wk, e houlijk expt kn resultat schrev gegarand = wet neg exrne irrationele aspect Rooddruk ms mani prikkelt ju ruilexcitie e lossg, motiv bes fit beoorl n, sociale bikst belo e HRMexpt procedures sfe bedacht, gegarand HRMsysm neg macht vstikk sysm Vanrg Ze kunn variër k één vele gesprek soort e mat. driejarig w tract, participatief exptmatig e netwkorganatie e ITsysem bou lev roep. In veelheid raakt t meschappelijkhed al snel achrgrond, ge uitvo rwijl var evalu vanraars uil jut gevolg tract e m! gevoel Vtragg krijg vas (blauwe) onrl bouwtract rugko tuss politieke drachtgev ontwikkelg proctmanag kunn relatie onr druk zett: wie vantwoorlijk? ig Vantwoorlijk lijke) sie manag veel gevall gevg (gezam onrel vanrplan nem. Vrag actor hebb onbeantwoord vloed geblev bouwtract? zo: welke hun belang? Hoe kunn ze tract Wat stor/sun hoe will we daar anticip? vlmt Ss tract zie e veel (gro) conftieoord managemt ve nou echt geg, levt onduilijk hoe meest uit tract tract hal. In tijd schaars sneuvelt zo n lang, tract, e gebrek dit bewijs. L organatiebe lijkt luxe Grodruk Witdruk ms situaties brgt le ruim spontane biedt evolutie leproces dynamd proces e ms lossg sam vd e gie lossg losmaakt leidg coachg, ms planng sys zelfstur space meetgs, ams procesbegeleir ms sunt psoonlijkheid spel zet settg catie cmuni patron ns beke gescst, gegarand onspelbaar l organatie zelforganatie niemand gebrek uitsluit actie pvlakkig lasez faire begrip 12 H O L L A N D M A N A G E M E N T R E V I E W

6 . vanrplan Dit mechanme ge monitorg goep bouw. Actor rl monitorg vanrtract. twee Er belangrijke echr me on vas dig, gegev onrl dit soort e cpleetheid geheugsun blijkt veel vanrplann. no standl numm vanrtract? 3 luidt daar: Wat maakt vas el be uit d kleur? ie Welke succesvolle aspect vanrg mag ongeacht hod zi? richtgwijz ze e hodch kar. Zo n kar geeft vanraars rg e waar landkaart zij mr ontwp gauw cple van onsamhang vanrprocess start (prescriptie). vanrg Zo n kar relijk geeft cpleet h mee e kapstok beschrijv elkaar goed cmunic (scriptie).10 E gegev beeld figuur 3. zo n kar sllg schematch goe vanrprocess we altijd drag altijd e specifieke rele uitkst, htorie hebb, e beïnvloedgsspel actor altijd brg, altijd activiit vschill fas mee moet cmunicatie l, altijd bekgevg gepaard moet altijd g monitord gestuurd moet word. ma ge waar lijk vschill, elk bestandel me afhankelijk e rol speelt, kleur. natuur elk bestandel hoort e checklt me Bij hand hi achrwege. voet In plaats gev daar illustre ze laat ik elk ik bestandel manked vanrproces e praktijkbeeld betrekkg e ge bestandel. rg bestandel e product htorie adresset vled, vanwel feilijkhed (conxt) emoties zo (leidg) belangrijks actor. tuigg E amblijk (filosie) nag nam kele jar rug e nieuwe b ma baas pression: journalt PCM.11 varg meeg ze manag uit had vorige tuigg organatie grore zorgvuldigheid legg efficiëntie procedures e drijfsvog real. Dit wd pression be hun wkzaamhed echr ongews beschouwd mgg er besprok raar ga liev oconflict escale. tuigg Als van zo n nieuwe wkt aardig manag machebureaucratieën, mee, want ze tuigg bokkt scha kntsieve organaties. e vanraar Door geschied achr hoe groot na g, druk kt onr welke condities vanrg moet, plaatsvd tuss or zelfs itiatiefnems probleem al me bn organatie zelf. Dit leidt zit me rg. es e hfitie hele van d: Vanrgsprocess bestandel uitkst. moet gs Die kunn toe lei market(kmk variër e vkleg e bedrijfsproces) the time to zett matrixstructuur (richtgskmk e organatie) samwkg vb (ractiekmk). e am gouvnemle E nonkele jar geled organatie fme stapp (NGO) e nam ld organatietwk uitkst war kelijk schepp. al beoog nied rm e plat structuur gefi anre tak vantwoorlijkhed. Heftige NGO dcussies toe nadruk midl vlegg doel bracht uitkst mwkg zelfsturg wsel groepsvband. vmog sa M ontst kwam e ld conclusie netwk vplattg mschi zou kunn wk nooit onrsun, lev zou brg. zo n tract net vschoot prioriit zilijk help real. kleur Ss nieuwe zaar duilijk doel midl vschill uitkst elkaar samhang. hoe vschill Dit brg soort uitkst licht expliciet tract t elkaar afweegt. beg schill bestandel roll actor racties illustret nodig vanrprocess. E vanrtract vvaar k bodig sun ge machtshebbs doelgroep geparticiped georganed, besluitvormg, rs één zelf activiit trekk veel rechtk, schou Er echr me vas onrl e geheugsun blijkt nodig, gegev dit soort cpleetheid veel vanrplann 10. Zie e casebeschrijvg lijn hi gegev hodche kar: J. Bl, H. Vmaak, L vanr onr druk; PABO ro kaart, Twynstra Gud, Hogeschool Holland, Hogeschool Amsrdam, P. Brill e.a.; Volkskrant 75, tuss lies; Volkskrantspecial, N U M M E R

7 12. J.D. Ford L.W. Ford, The role convsations producg ttional change organizations, Acamy Managemt Review, July, et rgsmaatschappij ca. Middmanags vld me es e vzekellei organatievbg zag ze al gumtatie wijselijk was mond ze hun hield. mond Hun d, ar zij geschov vaak kreg vantwoorlijkheid iets do. Zonr kun hadd. ze daar eiglijk Hun varg tijd, had macht h geled organatie, dit weig noch goeds lev, hun carrière. noch e krachtige illustratie problematche rolvmgg: manags) zaar itiatiefnems sponsor (ze én trekk midd uitvor word gebbard, gaat én k meestal kun m. Om dit beg soort problem vanrg volgs actorveld vanrplan kaart af brg weg nou v manag. bes mani lijkt roll vl ke activiit bestandel fas el uitmak gaat houlijrtract. ze activiit moet word e vanselecd: word ms geleid, ge e cultuurco gesld word nieuwe ms rangschikt: geworv? word ms activiit est word e nieuwe ge functie we dit geplaatst jut anrs geleid? moet gebeur? Of gelov afwegg dit alles t grondslag ligg, gemaakt hor word. afgd Dit leidt bei e activiit faselg: est diagnose, vanrstragie, gieke vties vvolgs kele tranches. rvtieplan gebeurt ss r e vanrg vrijwel me start e rvtieplan. Maar ontbrek onrbouwg g fas had moet sprong gebeur, dur. e rgelijk belangrijk tract e gaat do vanrtract, welke Naast volgor. actor Zie fas 4. e organatie htorie e uitkst r lijn helpt vg. beweg: Dit betreft cmunicatie zowel cmunicatie bekge vanrg (nieuwsbriev, zeepkt rgelijke) rg (proctlegg, cmunicatie leactiviit, bn van rgelijke).1rg zek Ss zo belangrijk cmunicatie cmunicatie van bn. Illustratief zet cmunicatie Hogeschool. Er westand was e stakg vlag g e ct studt g zitt managemt: do uitlegg e geëscaled spelregels conflict. vanraars uitgebreid contracr betrokk spelregels wie (Wie gepraat, gaat waar, conflict hoe hanr? vtrouwelijk Met le houlijke waartoe?) bracht lossg me rust mt welke gia kunn do, me betrokk had we anre ieën hadd gews elk lossg. di hoe cmunicatie ze pak monstre b vl bov e gevg waar cmunicatie e el westand probleem strand was. Vanrg ms kunn geïnformed gemanaged word, bdg vwachtg gecreëd. word Vnieuwg dk ms gefrustred ou word groef blijft ze langs elkaar he prat. bewust ontwp slaags cmunicatie e vanrg. veel drag laats af bestandel organ monitorg. e cyclch Dit proces gaat zt waar uitkst regelmatig tgang vanrtract meet, slt. be los k Zonr monitorg st kunn vschuiv letract doel elnems fusietract kunn le olifant e anr belang: porselekast veel ons vak g. onbewez. Er vplicht We meetlat mschi langs onze onze praktijk stand legg. Je ontwpt af ge moet word, daar hoe besluit vaak, neemt. wie In blauwe wie tract bas zull beur g gappord veelal word uitvors drachtgev ge g besluit vaak zo neemt obctief sturg. tatief mogelijk word vgelek kwanti bchmarks/kgetall. Bij groe tract zull rweg evalu, elnems mog zelf ze leactiviit g subctief on vwacht ze gezamlijk vaak beslsg elnems vvolg letract. vormgevg nem belang monitorg blijft idtiek dus kleurafhankelijk, tract vrag sturg onrweg, want vanr ontspor hun reletie vliez. will ze 14 H O L L A N D M A N A G E M E N T R E V I E W

8 liggd, zes bestandl blijkt og mschi uit houd hand rvtieplann. mees nadruk ligt meestal veel stapp één bestandel: tijdass. fas. Ss Je kt ziet bestandel activiit, uitkst et ca). Maar anre bod ( vi bestandl wel: vie, resultat, vaak slechr af. consequties kunn k groot Dit, al zo hi geval blauwe p bestandel tract gescst. anre bestandl ss toon moet zett. waar Dk onrhanlgsspel e geel vanrtract tuss actor. al Of dk e cmunicatie ro vanrg vget waar sfe mag zo word. belangrijk E st plan simpel e ou ged: casebeschrijvg pak es e oud vanr dacht elk bestandel gekreg. check vanrtract? 4: Hoe ontwp e srijk Vanraars naties duikel hebb ss vaak volle e agda s vanrg orga anre. relet check hoe effectief gegev efficiënt al vanrdruk weige beschikbare. Zo cijfs er al positief. daar Figuur 3. Zes bestandl geplan vanrprocess Vandaar anrtract? 4: hoe dacht ontwp ligt vaak e me srijk v uitwk implemr vanrplann wkbare mr prcipes zoek t grondslag st ligg. E ze vlang onevwichtigheid onzekheidsreductie : vanraars draagt k ss zij hun legitimiit ontl d lev lossg. Ik word betaald e antwoord fcultuur hebb. mee: Bovdi vanraars speelt ( hi ze nu ss rn exrn function) krijg pas geld tijd toegezegd dk afgd e plan goedgekeurd, e plan lijkt dus ongewst. lang na Ook onzekheidsreductie. drachtgevs/itiatiefnems Zij will vaak kamp problem hun problem af altijd es blij will analys vanraars hfiër. meld, fasmol hi relet. Ik vorige noem kort fas v diagnose, vanrstragie, rvtieplan rvties. richtgwijz es twee onrbouwg fas me dacht rvtieplan gev. Ze vorm volg taaie tract. implemtatie. Je Dit dk lijkt belangrijkst cplexe Htorie Aanleidg Conxt Filosie Vanrie Actor Fas Cmunicatie bekgevg Inractie Poduct dt Inrichtg process & & besturg Ms Uitkst Monitorg N U M M E R

9 E vlang onzekheidsreductie draagt ze onevwichtigheid : vanraars dk ss zij hun legitimiit ontl lev lossg 13. Zie noot E strumt ze excitie onrsun ho causale analyse. Hi sysemdk but oorzak gevolg organatieproblem tbaar cmunicebaar mak. Als troductie geschikt: P.B. Checkland & J. Scholes, St Sysms Methodology Action, John Wiley, New York, vanrg me klantgichtheid zo be ITs, didactiek effectieve schol, mwkg tuss vschill pression, sa mr tur, mcmunicatie rgelijke. Dit soort tuss sues vschill staat vaak cul ti jaar agda. Dan zit e al md we e snel. standaardplan. Niemand Enkele essties b gd huwk e srijk af gescst. plan hionr rijke esstie E belanggnostic dia mevoudig kijk: uit vhoek uil foto s g word hoe situatie nu hoe zo gek. hand? simpelweg: bre kijk helpt allemaal s crucia 5 rug. hod Zo n diagnose zi. Hi hoeft k ik p lang dur, ( taaie problem) hkbaar se mg volg: zaar chocola zoveel waarne mak. Dus bekgevg nodig: weet twee belangrijke esstie diagnostic. e Bekgevg troon oorzak e gevolg, zoekproces e e film pa Wanne vele foto s foto s willekeurige elkaar vbdt. zonr toelichtg vll ze volgor weig: ziet vhaal brgt ze pas lev. bek, waar waar dg nemelijk zo ze gemaakt vliest tails. E A4t volstaat veelal. Zo Ss lag Pabo bek Amsrdam contratuïtief alllei. blem pvlak, zo afnem prodttall, warrige bedrijfsvog stugatieve ne spectiapport.13 gevg bracht pas Maar licht bek htorie vwaarlozg mluk vanrg hi e kg tuss onr alllei lag, leidd geledg slech samw Jut sfe wel goed was, school. es gesprekk al helemaal viel dit broedwk documtanalyse. onrligg Dan probleem t vd: grijpgspunt lar formul vanrstragie. Bekgevg creatieve primair daad e bas rationele activiit, varg me tuïtie.14 e l Daar vanraars goed vschill mogelijk beks vschil k. betrokk Eén dicatie onks bek divsiit raak, hun eig n hkn (kelijke) bekgevg. conclusies toch kun E stragie esstie vd sll e wkbaar vanrpe rvtieplan. grijpgspunt prci bewegg helijk krijg. bekd E red hoe waar vanrg veel rvties mlukk, pvlakkig lijkt word stragie uitgevod. gebased gedach ggesl: e vanr zuigheid p goeg ( hoeveelheid), zaak daadwkelijk wel lang bewegg E Zulu krijg. spreekwoord Zek biedt taaie hi vanrg. één antile gelijk spiratie: jag. zoekt e hefbo. E proces wikk Je weg wk. leidt E e mrie conclusie welke beleidsvormg hefbo vanrg reorganaties ambtar ziet resulr beleid gedrags lev moet brg, beeld weg stragie. Ambtar e letract kunn kiez zo gesund vanrd nieuw gedrag eig mak. wor Maar pak e organatie slaags waar gele e groe blauwe process litiekbestuurlijke bovtoon druk vo? bov Is alle alle planmatigheid po zo n pak? wkvlo En kunn voldo concurr ruim vanrg word (zo reorganaties e lange tijd onveiligheid vmed schepp r)? Puzzelstuks daar dit e soort leklimaat afwegg vsto aard organatie, esstie problematiek, grijpdheid vanrg, resulr aard vanrstragie vanraars, past et ca. twee A4ts. Hij beeld uitgedrukt e word rijke condities e e dicatie kleurdruk, aard belang rvties hun volgor. l bek vanrstragie gev diagnose ge dure slit ( rm hoeveelheid ur activi bo 16 H O L L A N D M A N A G E M E N T R E V I E W

10 digd Ze vrag budget), me exploratie, wel hoogwaardige bezng, activiit. oorspronkelijkheid mevoudige varg kijk veel rvtieplanng me mg vanraars vschill. kunn ngevg stragievormg mogelijk Beke kn charme vanrvak vbd ( g schakel tuss vanrtract) alles we kunn kunn zi do Ss ( ligg implemtatie antwoord vanrtract.) planvormg snel begn. Maar onze hand successcores precie vanraars zoek ons sugg bld noodzaak star vgar grijke budgett meeslep hoe tract zij sior meetlat juniorvanraar succes. Op wet sior me onrscheid, vrag vll antwoord. manags En machtg e uurt prat, var antwoord e vanraar vrag na waar zij al jar mee worsl hun organaties. hebb 5: we Wat onze strumtarium beschikkg? tract vorige gicht. vrag betr gro geheel lijn vanrconcept. Daarnaast bout all mo vanrvak: e gro vzamelg es strumt, laats fase al vanrtract. nut tijds gaat p: diagnosemoll zijds mani staat kijk sll foto s begrij Figuur 4. Matrix beeld diagnosemoll Bedrijfskun Organatiekun Individu Ehow Curriculum vitae prcipe Groep Knkwaliit Typ pression Prijtformule fessionele organaties pro Vgraatdiagram Roll ams d Roll stafehe Organatie Balanced Portfolioanalyse Scorecard Organatieconfiguraties Organizational Icebg Omgevg Concurrtiestructuur Expice curves Netwkorganaties wkg Publiekpriva sam hanl nem. Anrzijds grijp: gaat rvtiehod mani behulp real. waar Bei soort we vanrg strumt daadwkelijk al relijk beschrev. Hi gaat bulk meest vakliratuur. belangrijks valkuil doet r hanr eig reptoire ze vloed, veel Bij diagnostic houd. mijn wkelijkheid dit dé leid wkelijkheid. gedach eig beeld wkelijkheid effectief Als blijkt, geval ge probleem. gro Maar belang jut spel st daar zaar vtrouw, nodig br kijk. Ik vwijs beeld rug kwam wk. Bij amblijk rviër manag schuilt e PCM r gevaar. Dit ons product uw probleem an barg. beg Iets waar ed al hun vanraars carrière moet pigeonholg: wak. In Pele vanrjargon are cagorized heet and dit placed to wel to pigeon treat holes evy because case as it unique would and take requirg ormous thorough resources through analys. the Like world sreotypes, without cagories makg allow contuous us to move sions at evy ci mt. 15 vanraars ( hun pakk) wkt word twee t hoks : gestt En vice vsa. drachtgevs E st ( na hun g problem). uitkt rvties kt waar goed vaak bt. Als dit geval weig vanr Vanrkun Bronn Niveaus l macht Lecurve Optimaal conflictniveau Klok Vlo westand Loot Krachtvelalyse Nationale cultur 15. C. Prow, Organizational analys: a sociological review, Wadsworth Publications, Belmont (CA), N U M M E R

11 belangrijks valkuil r eig reptoire veel 16. Alrnatieve matrices beschrev onr me: T.G. Cummgs & C.G. Worley, Organization velmt and Change, West Publhg, Mneapol, wk zorg. anr Vbredg vwijst, rvtiekn dit red mtarium nodig matig gevoel wkt hebt belang eig stru alrnatiev vonachtzam. groot Vandaar b we onze 5: beschikkg? strumtarium bedoeld heb n. zorg onze varg onze gege rangschikk pass richtgwijz strumt. Dat vzamel lijk matrices uil strumt moge vschill rangschikk dimsies. langs al prcipe dimsies t s ass vgrot zet houd vlekk reducet. pleidooi daar eig bl één alvattd nieuw diagnosemol mak jut wel vele één vschill grale megarvtie, brill kruiwags naast beeld elkaar dit beschikbaar soort matrices hebb. st Twee figur 5. Bei matrices ton kar dit artikel slechts twee beeld p cel.16 4 le dimsie diagnosematrix kele schaalniveaus figuur 4 ( dividu vtica bestaat gevgsniveau). uit dciples: zo horizontale bedrijfskundige dimsie moll daire process, gicht organatiekundige primaire secun moll organatie. gicht En slot richtg vanrkundige bare kracht moll, e gicht organatie drijv: mr kracht tast Vanraars htorie kunn kracht e logboek tuss gebruik ms. plaats hun favorie ze moll seds zo n soort vull. matrix Grasdu diagnosefase helpt zo n e naslagwk vanraar mevoudig tijds kijk oconflict zo me amroll, zi. Als s zie weet. Als kel wkprocess kijkt (bedrijfskundig ze ziet mol) managemtam wilt hontwp, machtsconflict zit (vanrkundige mol), e plank msl. vanrpak gemakkelijk dimsie In rvtiematrix w uit (figuur vschill 5) bestaat schaalni e veaus, vschill bestaat vanrkleur. anre dimsie Als e vanrstragie uit el kleurrm ze matrix gefied, kelijk bouwst levt stragie hij gemaktaill e rvtieplan. lijkt e pressionele plicht vanraar me zo n plan slt wet welke rvties kelijk zoal beschikbaar strumtlevancis. (Dit mr noodzaspels uitvog nichevtieplan lat zett.) E logboek r w help vzamel rvties. rs pressionele diagnose: standaard daar moet ligt wel staat an bruik. behor Bij rvties strumtarium volstaat ge strumt kn, ze allemaal kunn toepass. imms reëel alle kleur elke vanraar gelowaardig vwacht hanl, hij laat st daar thuhor. bre Hij palet wel rvties geacht kunn selecr el e rvtieplan, ze (geelt ) di nodig, rvtieplan uitvog stok gev. Er e nig veel strumt mak excitie. vzamel Sun anr tijds g prettig. diagnose sam tijds diagnostic rvties ms gemakkelijke geigd wijze ezijdigheid. anrs kijk, En reducet raars l gelijktijd vbred. van Datzelf vanrtract. geldt Afgd gezamlijk eig ontwp k vanrpraktijk, lijkt druk vanraars al hun strumtarium meest vgrot t zi specifieke l moe matrices. Bij diagnose gaat al vanrkundige moll moll jut óók gevg dividu richt. rvties wit groe pakk relatief Bij mst slechtst grijpbaar onrbouwd. wit pakk Dus jut bovdi vullg concrg gewst. daar vanrg 6: Met vr? welk gedrag help ze g, vorige hod vrag bracht strumt concept, tuig al cognitieve bagage vanraars. licht: Maar 18 H O L L A N D M A N A G E M E N T R E V I E W

12 vanr kun. Managemt t Consultg alle kn, an uncta who and evolvg muddles process, through conducd by pformg by a foreign various trur blemsolvg activities, while tryg to mata high pro needs pressional the standards and still atmptg to meet the clit. 17 gepland bestaat me Adv uit alllei geschiedt racties al on uit sysmatch toepass hod strumt.1ze Wat vanraars geldt adveurs algeme. gaat ev manoeuvr vwachtg, wsel We roll, katalys lur, process, bouw relaties rgelijke., begeleid rgelijke vaardighed ons vak. Mschi modr dit vorm red kn nagemthypes elkaar zo snel volg: maschaf cognitieve bagage blijkt praktijk v zo gemakkelijk belo resultat lev. hypes kt leursllg echr t pvlakkigheid uit hun mouze rakr uit hun onrech utche ka treks.19 Met vanr, gro stapp gemodr snel thu wel. kun In liratuur succesvol gemodr suggesties vantwoord ged welke uit kun kunn nodig vo. vaak lijst titall cpetties.20 og al pfectiontch. s groot Ze ze plaats. lijst Hoe e realtch lev beschor alle markt dro thu? Bekman al zev à acht Figuur 5. Matrix beeld rvties Dan kleur Individu Geel Psonal Cmitmt Stamt Outplacemt Blauw Managemt By Obctives Hygiënch wk Rood Lobontwikkelig vrijkg Taakvbredg taak Gro Coachg Intsieve 'clic' Wit TGroep Networkg jaar basale kost vaardighed : m e sprek goe behesg lur, rakr, beeld mak, oorl vorm, ka wkhypothes mak, conceptual, mak, scario s geledg dk prognoses vhoudg zi, g tijd, g geld, netwk samwk, documr rapporr.21 wel goeg? E directie Maar basale vaardighed vaardighed graal managemt nodige vot, basale wijl ze zelf ge ech coach stijl, r ie graal e probleem managemt ongeacht hoe passd E conflictbegeleir ge goed oog. probleem machtsvhoudg al stond e vgelijkbaar vaardighed. En adveur lijst e basale letract slt, programma af vasttimmt meetbare brgst belot, al kt strt problem. gedrag In wkelijk alle drie beeld tract. gelowaardigheid aard vanraar kracht. neemt daar Vandaar af numm vanrg 6: boet welk gedrag richtgwijz help ik ze vanrg ze (echt) e vr? neel t gews cpetties situatio vanraar. moet gev welke cpetties e p. e Zo n vanrstijl t vanrrol di help reflecr v keursgedrag. Wat soort vanr Groep Confrontatievgarg r partij stragie Wk proct Besluitvormgsregels Sociale Managemt activiit By Speech Gamg Teambuildg Zelfstur Op spacebik ams st Organatie Vb arbeid kwaliit Stragche allianties Stragche Busess Process Analyse Resign Belongssysm Mobiliit divsiit Op Kwaliitscirkels sysmsplanng Zoekconfties Rituel mystiek 17. L. Gre R. Metzg, Consultg to Managemt, Prtice Hall, Englewood Cliffs, I.M. Eekel, Managemt Consultants, Wat do ze eiglijk?, Univsiit Utrecht, R. t Bos, Fashion and Utia Managemt Thkg, John Bjams, Amsrdam/Philalphia, Zie beeld: K. Dpl C. Laurburg, Change managemt; Vormgev vanrgsproces, Addon Wesley, Amsrdam, N U M M E R

13 t vanraars help fiër welke cpetties nodig e specifiek vanrtract help besls iemand betrekk w kun b past 21. A. Bekman, Adv geheim smid, Van Gorcum, Ass, L. Caluwé, F. Que & H. Vmaak, Dk vanr ms organaties, M&O, nr. 6, g goed kun (goeg) gelowaardig waar begeleid? lo g Waar grz b? fiër t welke cpetties vanraars nodig help specifiek vanrtract help besls e mand betrekk w kun b past. En, ie g slot, leproces: help richtg nodig gev stijl vr eibeeld vp zo n situationeel wel t vbred? gegev E figuur 6. Vaardighed houdgsaspect gegev Er sl p ik vanrkleur. vanrg vlakkig word vaak pvod beoog uitge effect lijkt veel sorr. wst Er hal b match vanraar aard aard vanrg. raars hebb Inrne van betreft moeilijk d hebb exrn selecr ze vaak welke mr vanrg mogelijkhe ze weg pakk. altijd Maar e anr exrne klus vanraars kunn uitvo. We kunn b b match zou ma bepaal vanraars soort me vanrg kleur bekn echt eig mak. alles gelijk In carrière gebeur. Veelal vanraars zal iemand hoeft beg wklev jut vbred goem tal jar basale zal m vaardighed zoek g do. e Na eig e stijl. volgorlijkheid T zi daar kleur hand. ligt e Blauwdrukbarg, bepaal barg, relijk zeke hodch hoog rooddruk vanraars me houvast. Smige vanraars bied ke keursstijl. hebb e Gro ze kleur geeldrukbarg kelij do vaardighed. e zwaarr vanraar boep moet rpsoonlijke relaties kunn legg, vtrouw kunn svig n p durv grijp. lijkt moeilijk w l. daar Dit geldt beg vsrk lob ma mee wit prict waar pe patroonhkng noodzakelijk authticiit traplicet ro ss blauwe onontbelijk siorvanraars. Dit im kunn blijv hun kelijke keursstijl sior pas vr lar kunn via e vp, grillig weg rwijl echt anre kunn bekn. kleur Ss kun 7: Waar alle zit vaardighed ik mezelf hu weg? kt toch uit. mees hebb, raars wet uit varg hun wk leidg van sr gev expressie slapeloze nacht, rgelijke. zwet rol palm, anraars spel h confronr psoonlijke v nstig onr dilemma s. leid Daar ze hun dacht hun effectiviit goeg vanrproblematiek kunn me d ze hun hanlgsvrijheid hun dilemma s houflict begeleidt lat pk. Iemand slag rak e belangcon vall hem gicht word psoonlijke trokke vreest belang geschaad e be word. rug reflex trekk vanraar mr dwgd, spelregels betrokk onrhanlg. partij t zi psoonlijke wou: val druk neemt af beikt daarmee betrokke vanrproces. E tra effectiviit rak alllei oud ze tuss elnems paniek e managemtconftie hoog kt. Hij daar vrez vantwoorlijk proces zal gesld ontspor zal word. hij onrust gevoeld hij waar vaart hij bascondities elnems word gro tract vzwakt: veiligheid, rust vtrouw. e word: Zijn vrees veiligheid zo e selffulfillg afneemt prhecy lijk elnems oud ze moei hhaalt m vtrouw gedrag wzijdse l Vandaar vwijt. gedach 7: waar zit ik mezelf k weg? vanraars g psoonlijke dilemma s l help vak, bewust geg acceptatie Srk : eig dilemma, zo rak. g beeld, heel goed dicaties gev. Als contue reflectie vanrtract e belangrijke garantie hand vormt g dilemma s skundigheid, gewoon ons wk. hoort Waar oog word ei onzek gespann? Waar raak flexibiliit sie staat kwijt krijg dacht gevoel me zo r dcusrtract kunt houd? Hoe wezig durf van 20 H O L L A N D M A N A G E M E N T R E V I E W

14 cfortabel? Dit soort trospectie hoeft ongewst p fitie. We ontcwmt lev net psoonlijke tijdsgeest groei new age:empoll dkmol. rgelijke psychologche mo En vlang één zelf seds. spectiev kunn vanraars goe spiegels p bied.23 wk thu neemt er toe af. Zelfs onze E beeld zo n mol kelgspsychologie dk levsfas zo ontwik gehand.24 wkgevs vesr nu zelfsturg beid psoonlijke veel organaties groei gefied dilemma s Smige lijk correl leeftijd, al moei richtgwijz el betreft besturgsfilosie. gche vast sll nu e kwestie biololl beschrijv welke psychologche psoonlijke dilemma s mo ontwikkelg culturele conditiong. ma s levsfasedk nut dilem hanr we g. kunn Er k moll hoe beschikbaar mogelijk normaal. tijdig signal accepr heel alllei psychologche thapeutche strg uit beeld Ook vaak (goe slech) vd hoe dilemma s pakk. elk hun eig e soort strg dilemma s zoekt fiër lemma s g. Ik scs kele leeftijdsgebond di dilemma s onbewus nlijke conflict oorzaak hionr. lemma Onzekheid vsus zelfacceptatie. Dit e di (psychothapie), conditiong (gedragsthapie), e twee dfunctionele past. vaak beg e carrière geblokke groeiprocess (cliëntgich e r psychothapie), plek Twtigs veelal zoek e socialed e vankg vak. Zij rak gepatron (cognitieve e vi thapie), problematche e vijf dk collegae mee draai var hhal onbevredig ractiepatron psoonlijke e basleidg volg. Op hankelijkheid vlak kampt m e zeke af (sysemthapie) we dividu separa e zes idtiit onze illusie tijd kng e zoek kunn. eig idtiit. Er vaak twijfel eig ruim (transpsoonlijke thapie).22 dkmoll hebb hun weg gevond ze schuil M daar wegl pressionalg vanraars. Van elke thapeutche Sund veel wk pfectionme. vrag vre ontwikkelg be coachgs strg leidgsweld: wel ghangs dk beeld rolmoll expimr kt sun. meestal In slecht. pe Met gegooid boek word be knkwadrant e sysemthapeu es Ambitie success, vsus bekgevg. groeit zelfvtrouw. rtigs pro Figuur 6. Kun vanraars p kleur Geeldruk Blauwdruk Rooddruk Grodruk Vaardighed netwkidtificatie gevoeligheid analyse machtsvhoudg proctontwp fasg planng behessysm ontwp HRM lesituatie ontwp conflicthanrg conxt beïnvloedg analytch vmo westand cmunicatie hanr participatieve begeleid process leid g/onrzoeks viër stragch r kun leid rview/ ams ge schriflijke monlge prestatie spreksvog veiligheid coach, lur schepp r tuig, motive rolmol feedback gev Houdg onafhankelijkheid stabiliit resultaatgichtheid flexibiliit zelfbehesg besluitvaardigheid zorgvuldigheid zelfstandigheid flexibiliit diplatie lligtie besluitvaardigheid empathie g zettgsvmo accurasse loyaliit creativiit zet zet flexibiliit heid vmog vtrouwwekkd zelfvtrouw g spird vmo Witdruk patroonhkng bekgevg explicirg breekijz kunn timal macht conflict/dialog kheid g onze onafhankelijkheid authticiit zelfvtrouw elijkheid zelfbewust spiritualiit N U M M E R

15 Wat vanraars ontkk zelf gemakkelijk geprocd word anr 23. Thapeutche moll kunn bovdi toegepast word vanrkundige bril organaties. Zie onr me: M. Kets Vries & D. Mill, neurotche organatie, managemt bibliotheek, Amsrdam/Brussel H. Vmaak, Dk levsfas, Handboek Lobmanagemt, 16, Zie e uitgebreire vhanlg: E.H. Erikson, The Life Cycle Cpled, Norton, Lond, b holp e eig priel uitgebreire vd, leidg. vaak me ge schepp gelijkwaardig relaties hun gevg Zij psoonlijke prob vlak eig let barg m uit. eig Op ambitie e neigg daddrang zelf g. anr Ss v l. geschat Er. vaak Workaholme twijfel m wel dedrift vtrag vre ontwikkelg, waar organatie al ambities kt. ze fase helpt wak ontwikkelg vre mpo vtrag, r resse brg an na g nou echt bek. Feedback zelf. anr helpt elijk ontwikkelg Vstrgelg vsus stok, authticiit. hebb vetigs Als vaak hun hun tche spor bagage vdid. cb Zij kunn e vaak eig gal Dat h e getsbepals stijl. k organatie. uitdagg ma geleefd word nu gegroei vwachtg M hhaalt anrs gevg success voelt zelf. ge vled. Zij sun vre ge ontwikkelg rkn zoek eig bepkg vpg rm on (bokk)sprong bezielg uit mak. plaats Jut e ceptatie gevoels leeg vetig ac sprek. nieuwe M kracht bekt gev. fitief hart kleur. moet kunn plusss Onafhankelijkheid beweg vsus iets me vbdg. zijt Vijftig tie. schepp Zij bar zo ruim stukk volg vaak ga hodch hebb e neigg relativg. mr confrond Op psoonlijke e vrees vlak voelt bodigheid. m ge Dat alllei ss nieuwe leid itiatiev bazig gedrag jonge cynme gae. helpt vre ontwikkelg geeslijk colle bevredigg ram blijft zoek me autone zett. prestaties, Als m geval zet m neg bevredigg lijn nu. vd Dat spir e groeid sun gevoel anr. vbdg. Dat leid Je seds ziet subtiele thema vorm rugk wezig kunn ro draad vlak vschuiv levsfas. veiligheid, blokkas via less kracht dit tbaarheid thema s hoev ge t onvmijlijke slot vbondheid. vloek : Die ze Bovdi help iemand besed jut vr zoveel tijd vp. blokka nodig hebt. Die hoeveelheid e zilijk vschill tuss vanraars. tijd Dat e zilijk psoonlijke effect rijpheid hebb e e vanraar tract onstred. wijze waar vanr psoonlijke dilemma s pressionele ara moet sue. Aan word toeg geg dacht e me stred lijke groei klev nal wanne privépsoon wkde veel elkaar g l. Wat gemakkelijk vanraars geprocd ontkk word zelf anr. Ze onrech kunn g daar tuig hun vanrgevg t t lossg zo goed wk hun privé lev. Anrs soonlijke groei hebb wkgevs hun vanrkundige belang mewks, ptimiit zoiets daarmee e. hebb Bn zij veel organaties legi hu bovdi noch groei goed condities kunn noch organ. kun Voor heid dividuele lijkt vanraars al vantwoorlijk groei zoek organ psoonlijke gevg. Wkgevs kunn zelfgekoz dit facilir. veel me Tot Vanr slot mogelijke wetschappelijke e mooi vak. dciples. We l vak alle ev chnch psychologch, ev pressioneel psoonlijk me maatschappelijk lijkt toepasbaar lev. Jut alle do grzeloosheid maakt e vak waar e v lang vp zolang actief le vrag zoekt vak eig ressant mak. helijk zev waar vrag richtg richtgwijzs gev l ank vanraar. 22 H O L L A N D M A N A G E M E N T R E V I E W

RECHTEN EN PLICHTEN: EEN OVERZICHT

RECHTEN EN PLICHTEN: EEN OVERZICHT Omgangsregels vdt veiligheid heel, zowel veiligheid kr gezn onrsnt, als veiligheid mewks. Daar heeft gedragsco gesld waar staat beschrev hoe mewks elkaar will g. Wanne ors, jong mewks ze gedragsregels

Nadere informatie

PLANNING & CONTROL. Systeem ontwikkeling 3. Katholieke Universiteit van Nijmegen 27 november 2002. vanmiddag behandelen we de volgende onderwerpen

PLANNING & CONTROL. Systeem ontwikkeling 3. Katholieke Universiteit van Nijmegen 27 november 2002. vanmiddag behandelen we de volgende onderwerpen Sysem ontwikkelg 3 Katholieke Univsiit Nijmeg 27 novemb 2002 PLANNING & CONTROL Ir. Bt r Wod manag Travel & Transport sector Engy, Product & Transport Cap Gemi Ernst & Young 6 jaar varg automargs, waar

Nadere informatie

Vvolgs gev hoe l Zelf s mak, all vgwoordigd onle sll word. lelg n wk wkblad, onle smak groep, i eig Bestand bewar ressant? Exrn mariaal websi webpaga n s, om lelg smak, PowPot. kiez af huwk t weektak s

Nadere informatie

h e t h o o f d s t u k

h e t h o o f d s t u k Inrview Wet pest Rosvelds (ACV) wk gg Opgekd Jan Gordts (redactiesecretar) Het wkmidn. Ja, kan best leuk. gesprekk rodls onr collega s, grapp groll, gezellige bij mt hilarche sfe, nst luim. Smig l hun

Nadere informatie

R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s

R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s O p le i d i n g: M a s t e r P u b l i c M a n a g e m e n

Nadere informatie

benodigdheden Schaar is Werkblad De aarde als een grote tol? Werkblad Precessie en de sterren Zet hemel Werkblad Dierenriem

benodigdheden Schaar is Werkblad De aarde als een grote tol? Werkblad Precessie en de sterren Zet hemel Werkblad Dierenriem Precessie Aar les 12 srrbeeln st altijd precies lf hemel. In lo eeuw verschuiv langzaam. Hoe? En heeft simpel tolletje mak draai aar? vrag waar les over nank krijg. Bodigdh Lesdoel Per tweetal: ler: Satéprikker

Nadere informatie

Intranet? Intranet! Intranet. Intranet. Intranet. Intranet. Intranet. intranet. Intranet. Intranet. BasisOnline Intranet. weblog.

Intranet? Intranet! Intranet. Intranet. Intranet. Intranet. Intranet. intranet. Intranet. Intranet. BasisOnline Intranet. weblog. Bestand Digie Tariev Onrl bestandmodule e onle sv, waar m E onle waar e cple gevg waar bestand download, upload, kunn u word, zi ie. Wij ontwikkel e selec contu s. zo Psoonlijk bestand bewkt word. sl Dk

Nadere informatie

1. Duurzame ontwikkeling 2015: het jaar van de uitdagingen! Door Isabelle Wegnez

1. Duurzame ontwikkeling 2015: het jaar van de uitdagingen! Door Isabelle Wegnez DOSSIER MVO 1. Duurzame ontwikkelg 2015: jaar uitdagg! Door Isabelle Wegnez «MVO v hun is e maatschappelijke, concept waarbij milieubedrij- vrijwillige econische basis bekmniss t hun racties hun activii-

Nadere informatie

H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W +

H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W + H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W + D o e l m a t i g h e i d s t o e t s v o o r g e b i e d e n w a a r v o o r g e e n b o d e m b e h e e r p l a n i s v a s t g e s

Nadere informatie

(kraakbeenvissen) gezocht

(kraakbeenvissen) gezocht MISTENUMMER M: tand Vschu 27 (kraakbvs) gecht mewkg Taco Wim, d Broek hands Inleidg Restant kraakbvs chima) riaal doorzwoeg fauna M(e dik schappelijk ig groep Wim d Broek, Morgsrn, nr rugklacht ov ov dat

Nadere informatie

Hoe is de relatie tussen het ACW en het allochtone middenveld? En hoe

Hoe is de relatie tussen het ACW en het allochtone middenveld? En hoe (G)e kstie leeftijd? Debat Goliath ACW reikt midnveld David hand Opgekd door P Heirman (redacur Vie) Hoe relatie tuss ACW midnveld? En hoe kunn bei samrk elkaar vsrk? was onrrp bat rects redactiaad dit

Nadere informatie

wat voor weer zou het zijn in den haag Bannink A7 dit goed voor uit voor dit uit goed .# E waar strand het waar strand het heen doe doe heen doe doe

wat voor weer zou het zijn in den haag Bannink A7 dit goed voor uit voor dit uit goed .# E waar strand het waar strand het heen doe doe heen doe doe arr bt weijma okt 2014 1 ^` Bannk ^` ^` s # # b goed dit s woon # M ton of % ^` s # b goed dit # s woon # M ton of 6 # Nice Nice % # iṇ # bun # ga low dicht strand bun # ga low dicht waar strand # waar

Nadere informatie

Uitleg Toerklas s e 1e traject 42e Nacht van Venlo 2009. Punt Goe d Fout Oms c hr i j vi ng

Uitleg Toerklas s e 1e traject 42e Nacht van Venlo 2009. Punt Goe d Fout Oms c hr i j vi ng Pagina 1 van 14 Punt Goe d Fout Oms c hr i j vi ng 3 Z Al s u z ag dat de punt ac ht e r "SUCCES" e e n kl e i ne o was had u uw e e r s t e goe de c ont r ol e t e pakke n. Ooooooooo z i t dat z o!!!!!!

Nadere informatie

Middelen: financiële middelen

Middelen: financiële middelen Concept uitgeefgroep Bouwst Managemt Organisatie Case Entrance & Security Systems - case, analyse conclusies (OLO) Hodstuk 10 Middel: fanciële middel ESS is snel gegroeid de afgelop jar beslist succesvol.

Nadere informatie

van morgen meest verontrustende vloeien voort uit mogelijke gevolgen van de opwarming van aarde door de toename van CO2 en andere

van morgen meest verontrustende vloeien voort uit mogelijke gevolgen van de opwarming van aarde door de toename van CO2 en andere 2 6 maatschappij ontwikkelg morg > h e t h o o f d s t u k < Ko Moerman & Jan Smedt Net twtig jaar gel versche Our cmon future, ber bekd Brundtland-rapport, waar e beleidsvie -proces werd gesld nog s aan

Nadere informatie

Algemeen wordt erkend dat het onderwijssysteem een zeer belangrijke

Algemeen wordt erkend dat het onderwijssysteem een zeer belangrijke Ler ier Overheid behartiger verler s Mieke Van Gramber Algem wordt erkd onrwijssysem zeer belangrijke verler ontwikkelgss je verre levslo bepal, evzeer ige sociale ara waar s vereld worn. Ook na verlat

Nadere informatie

Sinterklaasliedjes. Sinterklaas Kapoentje. poen - tje, œ œ. Sinterklaasje bonne bonne bonne. Hop, hop hop! Paardje in galop. recht - ga - nu in

Sinterklaasliedjes. Sinterklaas Kapoentje. poen - tje, œ œ. Sinterklaasje bonne bonne bonne. Hop, hop hop! Paardje in galop. recht - ga - nu in Sterklaasliedes & c Sterklaas Kapote S - klaas ka - po - te, gooi m scho - te, & gooi m laars - e, Dank u S - klaas - e! & c St - klaas - e Sterklaase bonne bonne bonne bon -ne bon- ne bon - ne, gooi m

Nadere informatie

B01 B02 B03 B04 B05 B06 B07 B08 B09 B10 B11 B12 B13 B14 B15 B16 B17 B18 B19 BR* BR+

B01 B02 B03 B04 B05 B06 B07 B08 B09 B10 B11 B12 B13 B14 B15 B16 B17 B18 B19 BR* BR+ B01 B02 B03 B04 B05 B06 B07 B08 B09 B10 B11 B12 B13 B14 B15 B16 B17 B18 B19 BR* BR+ LH 262 BK JV 151 FA KR 069 MU ET 160 TK VK 010 MT JE 139 EN AW 228 WI KT 247 BI BT 172 FA PW 261 BK HF 119 EN NF 107

Nadere informatie

Bladmuziek. midden- / bovenbouw 2014-2015 / 3. Inhoud. Doe maar mee! (cd-2; track 1 en 2) 2 Veel verdiend! (cd-2; track 3 en 4) 3

Bladmuziek. midden- / bovenbouw 2014-2015 / 3. Inhoud. Doe maar mee! (cd-2; track 1 en 2) 2 Veel verdiend! (cd-2; track 3 en 4) 3 Inhoud oe maar mee! (cd2; track 1 2) 2 Veel verdid! (cd2; track 3 4) 3 20e aargang Trefwoord, afverg 3 opyright Kwtesss, 2015. Het aan schol, die abonneerd z op Trefwoord, toestaan all voor tern bruik

Nadere informatie

Hete systemen. Zumo (links) en de Garmin StreetPilot 2820 (rechts) Tekst en foto"s: Bas Prins Montage

Hete systemen. Zumo (links) en de Garmin StreetPilot 2820 (rechts) Tekst en fotos: Bas Prins Montage Test: - Motorfreaks Geschrev door Motorfreaks donrdag 24 augustus 2006 13:39 He sysm Navigatiesysm hot. De laats jar vraag navigatiesysm auto, maar motor, orm gesg. Enige tijd gel st Motorfreaks T-T Rir,

Nadere informatie

Het debat en het intussen goedgekeurd Vlaams decreet over inburgering

Het debat en het intussen goedgekeurd Vlaams decreet over inburgering Wat gg er m? Over burgerg, moslims nieuwe orng bat tuss goedgekeurd Vlaams creet burgerg al zeer vernauwd g onthaal nieuwkers? hebb alvast el multiculturele samlevg langer vraag kan gesld worn. Wat extreemrechts

Nadere informatie

Fort Europa. Jasper Haenen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/66124

Fort Europa. Jasper Haenen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/66124 Fort Eura Auur Jasp Ha Laatst gewijzigd 09 cemb Lictie CC Naamsvmeldg 3.0 N lictie Webadres http://mak.wikiwijs.nl/66124 Dit lesmariaal gemaakt Wikiwijslemidlple. Wikiwijslemidlple hét onrwijsplatform

Nadere informatie

Tenderinfo. excursies. naar bedrijven waar b.v. leerlingen en aanschaf van veiligheidsschoenen. Op de stageplek. stagelopen.

Tenderinfo. excursies. naar bedrijven waar b.v. leerlingen en aanschaf van veiligheidsschoenen. Op de stageplek. stagelopen. Bijzonr neutrale praktijkonrwijs Brnummer ( PRO 13JF ). Bijzonr neutrale Schoolgids Sch PRO nfo Tr veiligheid Trfo ort 3 x per jaarbije rapport Trfo 3 x per jaar e Trfo praktijklokal -2014 cursusjaar 2012-

Nadere informatie

Ontwikkeling rondom ondersteuning mantelzorg in Opsterland

Ontwikkeling rondom ondersteuning mantelzorg in Opsterland Ontwikkeling rond onrsteuning mantelzorg in Opstland Juni 2011 Numm: 2 N i e u w s b r i e f Informatiepunt Wmo: ook mantelzorgs! Beste lez, Voor u ligt twee nieuwsbrief 2011. Met ze nieuwsbrief will wij

Nadere informatie

Bladmuziek. onderbouw 2015-2016 / 2. Inhoud

Bladmuziek. onderbouw 2015-2016 / 2. Inhoud 21e aargang Trefwoord, aflevering 2 opyright Kwintesss, 2015. Het aan schol, die geabonneerd zin op Trefwoord, toegestaan alle voor intern gebruik geelt van dit materiaal te kopiër te vermigvuldig. Inhoud

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Verder is ze zelf stiekem nog een beetje een kind en hoeft dit lekker niet te verbergen in haar dagelijkse werk met kinderen.

Curriculum Vitae. Verder is ze zelf stiekem nog een beetje een kind en hoeft dit lekker niet te verbergen in haar dagelijkse werk met kinderen. Curriculum Vitae ula Inse Angela Weghorst Angela Weghorst is sds maart 2006 Sior Consultant bij IPM KidWise. IPM KidWise is kr, jonger gezn gespecialiseer tak marktonrzoek- adviesbureau IPM. Tijds haar

Nadere informatie

Seminar. De De route route naar naar succesvol Kleinschalig Wonen Wonen

Seminar. De De route route naar naar succesvol Kleinschalig Wonen Wonen Semar route route naar naar succesvol Kleschalig Won Won In middag krijgt u antwoord vraag hoe won zowel In fancieel middag antwoord vraag hoevraag zowel In krijgt middag krijgt u antwoord hoe won zowel

Nadere informatie

TEKENLIJST SPIJKERSCHRIFT

TEKENLIJST SPIJKERSCHRIFT TEKENLIJST SPIJKERSCHRIFT Dit is een vereenvoudigde lijst met spijkerschrifttekens uit Mesopotamië. Deze lijst maakt het mogelijk de tijdens de workshop Graven om te Weten bestudeerde tablet te vertalen.

Nadere informatie

Ex libris Hans Nieuwenhuis

Ex libris Hans Nieuwenhuis Ex libris Hs Nieuwhuis Opstell agebod a prof. mr. J.H. Nieuwhuis, hoogleraar burgerlijk recht a Universiteit Leid, bij zijn emeritaat A.G. Casterms, Jac. Hijma, K.J.O. Js, P. Memelink, H.J. Snijrs & C.J.J.M.

Nadere informatie

Bij organisatieveranderingen zijn vijf manieren van denken te onderkennen

Bij organisatieveranderingen zijn vijf manieren van denken te onderkennen Bij organisatieveranderingen zijn vijf manieren van denken te onderkennen Denkwijze Geeldruk Blauwdruk Rooddruk Groendruk Witdruk 1 Er verandert iets als je: De belangen van de belangrijkste spelers bij

Nadere informatie

J A P U O I Z S E O G K G J V S Z H T J U Z V I O E U A L I G I T K U I H U U K O Z A E I Z J L O G P B E L V H P

J A P U O I Z S E O G K G J V S Z H T J U Z V I O E U A L I G I T K U I H U U K O Z A E I Z J L O G P B E L V H P 1 80 Cijfers(45) Beschikbare letters: A B E G H I J K L O S T U V J A U O I Z S E O G K G J V S Z H T J U Z V I O E U A L I V K I B G T H G I T K U O H B I I H U U K O Z A E I Z J L O G G J B A Z E S H

Nadere informatie

oefenbundel voor het tweede leerjaar

oefenbundel voor het tweede leerjaar ofbudl voo ht twd ljaa lihoud aad bo taal: pictogamm mdiëig Tijd voo Taal acct - Taal 2 taalbschouwig taal: lz schijv acctactivitit Tijd voo Taal acct - Taal 2 vijkig spllig: i, i mdiëig Tijd voo Taal

Nadere informatie

Misschien moet je wel basiswerker zijn om het te zien en te voelen,

Misschien moet je wel basiswerker zijn om het te zien en te voelen, Hoe kkd?(1) Ov lsrk economg Vlr strumtalg Mschi moet l basrk om zi voel, Vlaamse lsbeleid ( alle leglatuur, pakg bi ti vijfti jaar) vtolkt veel veel doman waarn. beantwoordt alleszs veel ig ovhes non daag.

Nadere informatie

Bij la ge 1 Ver keers bor den met om schrij ving

Bij la ge 1 Ver keers bor den met om schrij ving Bij la ge 1 Ver keers bor den met om schrij ving........................................................................ Snelheid A1 Maxi mum snel heid A2 Einde maxi mum snel heid A3 Maxi mum snel heid

Nadere informatie

4.1 Op ontdekkingsreis

4.1 Op ontdekkingsreis LB 4-5 4. Op tdkkigsis > Kijk fbdig. Wk zi h bij d jgs? O Os schip is zischip. O Wij v m v s pzi. O Wij wk p ht schip. O Wij v gs i bkd d. O W zi bkd vgs. > Ls Uit ht dgbk v Vsc d Gm. Wt hft Vsc d Gm mgm

Nadere informatie

Vijf jaar vogelwerkgroep Het

Vijf jaar vogelwerkgroep Het Tugblik vijf tijd g gebeurd vogelwkgroep Gooi strek. Simon Vs, coördator jubileumcmsie, zet ze speciale uitgave Korh belangrijks feit rijtje. Simon Vs Vijf vogelwkgroep Gooi strek thmiek Tijns dag mei

Nadere informatie

ZL; Centrum voor jeugd en gezin; ING Bank Kerkrade 67.31.10.672 Postbank 1031755

ZL; Centrum voor jeugd en gezin; ING Bank Kerkrade 67.31.10.672 Postbank 1031755 Kerkra, Jaarverslag Bureau tijdig Meanr Jeugdgezondheidszorg, schoolverlat Parkstad GGD Limburg; ZL, Kropg Jongeronrzoek Limburgse GGD ; Monitor VVE-pilot Zuid Limburg Moelejaan ; Jeugdmonitor Kerkra 2008

Nadere informatie

Rondom JOHANNES. Parochie H. Johannes XXIII Winssen Ewijk Beuningen Weurt BEZINNING VOOR NA NA PINKSTEREN. Pinksteren. Pinksteren

Rondom JOHANNES. Parochie H. Johannes XXIII Winssen Ewijk Beuningen Weurt BEZINNING VOOR NA NA PINKSTEREN. Pinksteren. Pinksteren BEZINNING VOOR NA NA PINKSTEREN Pksr Het waar, Gij Gij ons hebt vlat, Gij Gij zijt zijt v v ons daan gegaan. En En zelfs ons, U zo zo vaak vgat blijft elke dag Uw hart wijd staan. Het waar, wij wij Uw

Nadere informatie

seniorencontactmagazine Tuut mit ziepnaat 6e jaargang nummer 3

seniorencontactmagazine Tuut mit ziepnaat 6e jaargang nummer 3 siorcontactmagaze Tuut mit ziepnaat 6e jaargang nummer 3 1 MODEHUIS Markt 7 6063 AC VLODROP l.: (0475) 40 13 48 fax: (0475) 40 04 85 Colofon Siorverigg www.siorvlodr.nl K.v.K Noord MidnLimburg nr.: 401.76794

Nadere informatie

Grafschriften uit de oudheid

Grafschriften uit de oudheid 1 3ous 39 Grchrin oudheid oor (SATB) Soranen Aln Tenoren Bn 1 q = 80 Er is een b Er is een Er is een Er is een b da d da d da d b da d ad ad ad ad door b door door door do b do do do dlik ta dlik ta dlik

Nadere informatie

H 0 5 R R -F 5 x 1, 5 m m

H 0 5 R R -F 5 x 1, 5 m m I b u w k k p l t H I C 6 4 4 0 3 X G l v r s t d z h d l d g t l z! B s t k l t, D k u v r h t k p v -p r d Bu c kt W h p d t u d b s t r s u l t t v r k r p r d u c t, d t v r v r d g d s m t d l l r

Nadere informatie

Deskundig doelmatig dichtbij

Deskundig doelmatig dichtbij Deskundig doelmatig dichtbij Stichting Pamm: laboratoria voor pathologie medische microbiologie Distverler in diagnostiek sa r ui H ts e ig er Ov uw ro is hu is hu ke n dv zie is m ru nt Ce ek Zi oe k

Nadere informatie

Samenvatting ING Klantenraad Particulier december 2013

Samenvatting ING Klantenraad Particulier december 2013 Samvatting ING Klantraad Particulier cember 2013 Op 9, 12 18 cember vond twee reeks bijkomst plaats ING Klantraad Particulier. Het thema was Maatschappelijk Verantwoord Onrnem (MVO). Hieronr vindt u samvatting

Nadere informatie

Project Nationale Veiligheid

Project Nationale Veiligheid Project Nationale Veiligheid Geïntegreer rapportage terpartemtale zelfevaluatie Wereldwij hanl drugs Intern werkdocumt Tja, nationale Veiligheid Wat is dat tegwoordig eiglijk? Datum: 16-05-2006 Inhoudsopgave

Nadere informatie

opmerkingen opbergen principes

opmerkingen opbergen principes 28 Hoe berg In wij mollusk on vorige verzamel, kweek, Ik iets wil nu 1e: lijkt Leg hoeer 2e: wij e aantal r? buje weig moei gemaakt krijg, elk neerd hebt, of oog bij houn: elkaar, lf "buje naam toch verspreidg

Nadere informatie

De zes standaarden. van de Parent Teacher Association

De zes standaarden. van de Parent Teacher Association De Part Teacher Association In Nerland kn we ourorganisaties organisaties waarin lerar zich verig. In Amerika is er zogaam Part Teacher Association (PTA), e organisatie waarin ours én lerar zijn verigd.

Nadere informatie

Van inspraak naar invloed (samenvatting) Lectorale rede: Dr. Lineke Verkooijen, lector Klantenperspectief in Ondersteuning en Zorg

Van inspraak naar invloed (samenvatting) Lectorale rede: Dr. Lineke Verkooijen, lector Klantenperspectief in Ondersteuning en Zorg Van spraak naar vloed (samenvattg) Lectorale re: Dr. Leke Verkooijen, lector Klantenperspectief Onrsteung en Zorg Vraagsturg onrsteung en zorg Sds het beg ze eeuw is sturgsfilosofie voor onrsteung en zorg

Nadere informatie

R e g i o n a a l Pr o g r a m m a L u c h t k w a l i t e i t

R e g i o n a a l Pr o g r a m m a L u c h t k w a l i t e i t Limburgs Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit R e g i o n a a l Pr o g r a m m a L u c h t k w a l i t e i t T e n b e h o e v e v a n h e t: K a b i n e t s s t a n d p u n t Nationaal Samenwerkingsprogramma

Nadere informatie

MELD- EN VERZUIMPROTOCOL LEERPLICHT BASISSCHOLEN EN (V)SO

MELD- EN VERZUIMPROTOCOL LEERPLICHT BASISSCHOLEN EN (V)SO MELD- EN VERZUIMPROTOCOL LEERPLICHT BASISSCHOLEN EN (V)SO Inhoud INHOUD 1. De Leerplicht 2. Verplichtg directeur, our(s) /verzorger(s) leerlg 3. Vrijstellg leerplicht 4. Vrijstellg bezoek - 5. Toelatg,

Nadere informatie

ď ď ď Ľ ť ď ť á ď ŕ í ŕ ď ť ŕť ť Ú ŕ í ď Ú é í éé Ľ í ť éé ŕ ď í ď í ŕ Ú Ť ť ť ť Ť ť ď í í ď ť Ô Ô í í ť éé í í ď Ť Ľ ď ď ď ť ď í ť ď ď ď í ŕ ŕ ŕ í ť á ť ť Ĺ ď ŕ ď á ť ď ď í ŕ ť ď ď ŕ ť ŕ ťí ď č Ô Ľ ŕ

Nadere informatie

Bedrijven zijn altijd al creatief omgegaan met hun boekhouding als het erop

Bedrijven zijn altijd al creatief omgegaan met hun boekhouding als het erop Belgisch EU-zitrschap ergiefiscaliit 23 Creatief EPOboekhoun: ICT-sector Guido Neliss Roei g stro Bedrijv altijd al creatief geg met boekhoudg er kt wst vermr of verliez verdoezel. Meestal werd dit met

Nadere informatie

Vogelstand en weersgesteldheid

Vogelstand en weersgesteldheid Voortdur wisselwkg Vogelstand sgesldheid Door D.M. Vries Onr omstandighed, samsllg plant- dild bewksllig, neemt e st plaats. Niet alle bepaalt neslag afkomstige wat zam met planvoed stoff structuur grond

Nadere informatie

Pilotobjecten Stationsoutillage Station Amsterdam Bijlmer ArenA en station Leiden Centraal

Pilotobjecten Stationsoutillage Station Amsterdam Bijlmer ArenA en station Leiden Centraal ontwerp opbare ruimte - sign for public space Pilotobject Stationsoutillage Station Amsterdam Bijlmer ArA station Leid Ctraal overzicht_dag_bijlmer Comfortabele bank 2 Klee zitelemt 3 Paviljos 4 Wdscherm

Nadere informatie

Grip op projecten. Projectmanagement, het vak van de toekomst

Grip op projecten. Projectmanagement, het vak van de toekomst Grip Projectmanagemt, vak toekomst Missie: Capgemi Acamy stelt zich t doel om organisaties te professionaliser managemt oog managers, programmamanagers, mewerkers, drachtgevers anre betrokk organisatie.

Nadere informatie

secretariaat@drschaepmanstichting.nl

secretariaat@drschaepmanstichting.nl Nr. 40 Sam srk ontwkelg trecoupé eerst nog leeg. Bij midls er ook reizigers begstation stapt e kele reiziger gesprek geraakt. e vri vierzit E scnbaar ledaagse reritueel stler: jas e stoel, tas parlell

Nadere informatie

Beter in Nederlands. Eric Tiggeler + ONLINE TOETSEN

Beter in Nederlands. Eric Tiggeler + ONLINE TOETSEN Beter Nerlands Eric Tiggeler + ONLINE TOETSEN Meer formatie ze anre uitgav kunt u verkrijg bij: Sdu Klantservice Postbus 20014 2500 ea D Haag tel.: (070) 378 98 80 www.sdu.nl/service De Nerlandse unie

Nadere informatie

Business case. De Gezonde Basisschool van de toekomst

Business case. De Gezonde Basisschool van de toekomst Busess case De Gezon Basisschool toekomst 1 Synsis Obesitas, diabetes, hart- vaatziekt longziekt kom Parkstad veel vaker dan gemidld Nerland. Ook steeds meer kr ze regio ontwikkel door e ongezon leefstijl

Nadere informatie

Samenvatting ING Klantenraad Particulier maart 2014

Samenvatting ING Klantenraad Particulier maart 2014 Samvatting Klantraad Particulier maart 2014 Op 10, 11 17 maart vond r reeks bijekst plaats Klantraad Particulier. Het thema was Veilig Bankier. E onrwerp dat door onze klant op Facebook is verkoz tot belangrijk

Nadere informatie

Schooljaar 2014/2015 april. treincoupé eerst nog leeg. Bij het. in om zich op een vrije vierzit te

Schooljaar 2014/2015 april. treincoupé eerst nog leeg. Bij het. in om zich op een vrije vierzit te Nr. 39 Sam srk ontwkelg trecoupé nog leeg. Bij midls er ook reizigers begstation stapt kele reiziger elkaar gesprek geraakt. vrije vierzit E schijnbaar alledaagse reritueel staller: jas e stoel, tas parallell

Nadere informatie

Klachtenbehandeling bij vogelschade *

Klachtenbehandeling bij vogelschade * * Klachtbehanlg bij cha * Hugh+P. Gallacher Milieulichtg natuurlichtg Dat iemand met één oog, ook al e hij reus, uirst kwetsbaar, leert ons geschi Cyclo. Vandaar wijs zou overheid alle met haar e oog fysieke

Nadere informatie

7 Deel 2 Onderzoek en analyse gemaakt door sab adviseurs ruimtelijke ordening

7 Deel 2 Onderzoek en analyse gemaakt door sab adviseurs ruimtelijke ordening W2 dividuele bouw beperkte Gebied samhang dividueel karaktertiek ontworp, vooral tuss vrijst cultuurhtorie, gebouw, stedbouwkundig hebb e concept wijk kern. architectuurstijl. gebouw ze gebied dividueel

Nadere informatie

C U L T U U R E D U C A T I E M E T K W A L I T E I T

C U L T U U R E D U C A T I E M E T K W A L I T E I T C U L T U U R E D U C A T I E M E T K W A L I T E I T HET SEP-RAA MWE R KPLAN HEEFT A LS DO E L C U L TURELE IN STE LL INGE N E N S CHO LE N (IN HET B I JZO N DE R LE RA REN) CO N C RETE I N H O U DE LI

Nadere informatie

inhoud Voorwoord... 11 1 Introductie... 13 2 Waarom veranderen zo gecompliceerd is... 21 2.1 Over losjes gekoppelde systemen... 22

inhoud Voorwoord... 11 1 Introductie... 13 2 Waarom veranderen zo gecompliceerd is... 21 2.1 Over losjes gekoppelde systemen... 22 Voorwoord................................... 11 1 Introductie................................... 13 2 Waarom veranderen zo gecompliceerd is................ 21 2.1 Over losjes gekoppelde systemen.................

Nadere informatie

MIDDELEEUWSE ROUTES LESBRIEF BASISONDERWIJS

MIDDELEEUWSE ROUTES LESBRIEF BASISONDERWIJS MIDDELEEUWSE ROUTES LESBRIEF BASISONDERWIJS ze lesbrief lesbrief bedoeld bedoeldals als voorbeidg voorbeidg ze uw klas Muiuw klas Muirslot. rslot. kst geeft formatie ov kst geeft formatie ov MuirMuirslot

Nadere informatie

Een gratis website voor uw appartement - waarom?

Een gratis website voor uw appartement - waarom? E gratis website uw appartemt waarom? E virtueel ontmoetingslokaal uw meeigedom Gemakkelijke communicatie over l zak problem, tijdsbesparing syndicus raad meeigdom Dagelijkse nieuwtjes over het gebouw

Nadere informatie

Kent u de kwaliteit van uw gegevens? ARVIX - Ondernemen met gegevens 2009

Kent u de kwaliteit van uw gegevens? ARVIX - Ondernemen met gegevens 2009 Kt u kwaliteit uw gegevs? ARVIX - Onrnem met gegevs 2009 Over ARVIX ARVIX is onafhankelijk organisatieveranrgsbureau (consultancy). ARVIX is algem erkd als toonaangev specialist kom oploss gegevskwaliteitsuitdagg.

Nadere informatie

activiteiten van allerlei aard vooral in de zoek gaan naar voedsel of soortgenoten, moeten van overstekende dieren te voorkomen, kunnen

activiteiten van allerlei aard vooral in de zoek gaan naar voedsel of soortgenoten, moeten van overstekende dieren te voorkomen, kunnen met werd 1 Voorziing r koming verkeers verdrinkingsslachtoffers onr in wild lev dier J.L. Haaft Door toame verkeer uitbreiding wegnet zijn in wild lev dier meer meer gedwong kleinere pervlakt leefgebied

Nadere informatie

Drukkerij Van de Sande Ambachtshof 1, 2632 BB Nootdorp

Drukkerij Van de Sande Ambachtshof 1, 2632 BB Nootdorp Dij V S Amcf, 2632 BB N Dij V S - SD - S Pi - Bc.l Hii - Iiw - H Cll - D Ec - Fmiliijf - Mw 200 Amcf - T mi - Omij - Gmlij cii Dllli Aciii - P P: w,, wii - P: iil,, i, l - Af P: ij, ill, w, c, zi Oz l

Nadere informatie

B u i t e n r i n g P a r k s t a d L i m b u r g

B u i t e n r i n g P a r k s t a d L i m b u r g Bestuurlijk standpunt Voorkeurs t r a c é B u i t e n r i n g P a r k s t a d L i m b u r g Provincie Limburg Pagina 1 27 mei 2008 2 1. I n l e i d i n g De Buitenring Parkstad Limburg ( de Buitenring

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

van het controlebeleid om ook voor waterschappen geen probleem behoeft te vormen en dat er vooralsnog geen negatieve effecten op

van het controlebeleid om ook voor waterschappen geen probleem behoeft te vormen en dat er vooralsnog geen negatieve effecten op Nieuwe rapport Mitiger compser maatregel hoofdwegnet bevorr natuurwaarn Door verzacht compser maatregel nem kan bij leg hoofdwegnet gebouw schuld natuur worn gelost: kost 600 miljo guln. Over twtig jaar

Nadere informatie

www.diemernieuws.nl Ik zou graag zien dat ons ledenaantal nog wat toeneemt 8/9 15 Veel belangstelling voor Internationale Vrouwendag

www.diemernieuws.nl Ik zou graag zien dat ons ledenaantal nog wat toeneemt 8/9 15 Veel belangstelling voor Internationale Vrouwendag College legt handhavgsplan gemraad 3 De krant Diem Zner Dner levert grediënt maaltijd hu 5 www.diemernieuws.nl Ik zou graag zi dat ons ledtal wat toeemt 8/9 15 Donrdag 10 maart 2011 SportNi e u w s Srke

Nadere informatie

Een gratis website voor uw appartement - waarom?

Een gratis website voor uw appartement - waarom? E gratis website voor uw appartemt waarom? E virtueel ontmoetingslokaal voor uw meeigaars Wel interesse maar zelf ge zin? Gemakkelijke communicatie over l zak problem, tijdsbesparing voor syndicus raad

Nadere informatie

Ontwerp POL-aanvulling Gebiedsontwikkeling Klavertje 4

Ontwerp POL-aanvulling Gebiedsontwikkeling Klavertje 4 Ontwerp POL-aanvulling Gebiedsontwikkeling Klavertje 4 Ee n r u i m t e l i j ke c o n o m i s c h C r a d l e 2 C r a d l e p e r s p e c t i e f v o o r -L i N m o b o u r ; d g p a r t i ë l e h e r

Nadere informatie

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Het succesvol doorvoeren van organisatieverandering vraagt nogal wat. De uitdaging is om de beoogde verandering werkbaar te maken en te borgen

Nadere informatie

geurt s /meertens Adres: Mathematisch Centrum, 2 e Boerhaavestraat 4 9, Amsterdam Telefoon: (020)947272 Kunsthandel: G a le rie S wa rt, Amsterdam

geurt s /meertens Adres: Mathematisch Centrum, 2 e Boerhaavestraat 4 9, Amsterdam Telefoon: (020)947272 Kunsthandel: G a le rie S wa rt, Amsterdam "1 geurt s /meertens p e rs o o n lijk : Leo Ge u rts (1 9 4 2, Den Haag) e n Lambert Meertens (1 9 4 4, A mst e r- dam) werken a l s programmeur b i j d e S t ic h t in g Mathematisch Centrum, Amsterdam.

Nadere informatie

De nieuwe efficiëntie in de betonfabriek

De nieuwe efficiëntie in de betonfabriek De nieue efficiënie in e beonfabriek iconor... bk e revoluie in e bouerel. Nie r nie iner. He eare sys kan sava als e bouijze voor e 21se u: e isolaiebou ehoe. iconor laas e isolaie craal in alle syse

Nadere informatie

Staatsbosbeheer-Fryslân. Gea. van. En- een. begroei- naaldbos. gevormd. met de tweede fase. zal ook. mogelijkheid. is cruciaal omdat de slenken

Staatsbosbeheer-Fryslân. Gea. van. En- een. begroei- naaldbos. gevormd. met de tweede fase. zal ook. mogelijkheid. is cruciaal omdat de slenken TWIRRE,. Friese ttre Nieuws uit Vigg Natmomt, Vigg Staatsbosbehe-Fryslân bicht ov ontwikkelg Friese ttre. Hydrologch Natmomt heeft Vigg Hydrologch kele dobb midls langgek e lo aldbos g gevormd. lange vlonrbrug.

Nadere informatie

Voor vandaag. Balanced Scorecard & EFQM. 2de Netwerk Kwaliteit Brussel 22-apr-2004. Aan de hand van het 4x4 model. De 3 facetten.

Voor vandaag. Balanced Scorecard & EFQM. 2de Netwerk Kwaliteit Brussel 22-apr-2004. Aan de hand van het 4x4 model. De 3 facetten. Balanced Scorecard & EFQM 2de Netwerk Kwaliteit Brussel 22-apr-2004 Voor vandaag! Grondslagen van Balanced Scorecard Aan de hand van het 4x4 model! Het EFQM model in vogelvlucht De 3 facetten! De LAT-relatie

Nadere informatie

Communicatieplan INHOUDSOPGAVE. 1 Communicatieplan. 1.1. Interne communicatie. Eis: 3.C.2

Communicatieplan INHOUDSOPGAVE. 1 Communicatieplan. 1.1. Interne communicatie. Eis: 3.C.2 Communicatieplan INHOUDSOPGAVE 1 Communicatieplan 1.1. Interne communicatie 1.1.1. Interne doelgroep 1.1.2. Interne communicatie 1.2. e communicatie 1.2.1. e doelgroep 1.2.2. e communicatie 1.3. Communicatiemiddel

Nadere informatie

Anders&organiseren. Anders organiseren. Anders organiseren & beter werken. acco. acco. acco. Handboek. Handboek

Anders&organiseren. Anders organiseren. Anders organiseren & beter werken. acco. acco. acco. Handboek. Handboek G. Hoogem, P. Amelst, & ber ber werk werk & Anrs organiser & ber werk Dit Dit Dit isisel isel el 1 uit 1 uit 1 uitsynergie- trilogie. Synergie- trilogie. Synergie- trilogie. twee twee twee Woord Woord

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

Veertig Populorum jaar Progressio

Veertig Populorum jaar Progressio 1 6 Vetig Pulorum > h e t h o o f d s t u k < Toon Vanvel Wie 2007 pauselijke cycliek Pulorum nieuw leest, anrs rugnk es ke to hij las. In 1968 was, godsdtles college waar ik school liep. reld was to nog

Nadere informatie

W el k rekenb la d gebru ik j ij?

W el k rekenb la d gebru ik j ij? > VOORBEELD 1 Aan 50 leerli n g e n u it h et v ie r d e j a a r werd gevraa gd welk reke nbl ad z i j h e t l i ef s t g e b r uike n. D e r e s u l t a t e n vi n d j e i n o n d e r s t a a n d e t

Nadere informatie

Niemand hoeft verlegen te zijn

Niemand hoeft verlegen te zijn Centrum Basiseducatie Brusselleer Oefenmap lezen en schrijven p. 1 Verlegen mensen Niemand hoeft verlegen te zijn Kleine kinderen zijn vaak verlegen. Dat vindt iedereen normaal. Maar ook 1 op 5 volwassenen

Nadere informatie

Geef alarm (druk alarmknop in, verwittig uw contactpersoon) Geef alarm (druk brandknop in, verwittig uw contactpersoon)

Geef alarm (druk alarmknop in, verwittig uw contactpersoon) Geef alarm (druk brandknop in, verwittig uw contactpersoon) 0. 1 1 0.00-0. -0 15.9-0 3.17-0.71-0.59 0.1 9 0. 1 7 0.31 0.2 5-0.44 0.21 0.3 5 0.20 0.1 1 0.32 0. 28 0.17 0. 0 4 R=7.5m Huls t-ha ag 3 b eto npaa ltje s -0.5 0-0.4 6 0.0 2-0.3 3-0.35 0.20-0. 29 B E ST

Nadere informatie

Rijks- en Gemeentelijke monumenten december 2013

Rijks- en Gemeentelijke monumenten december 2013 Beschermde monumenten in de gemeente Utrecht Adres huisnummer Postcode soort monument A.B.C.-straat 20 3512PX Utrecht Gemeentelijk monument A.B.C.-straat 36 3512PX Utrecht Gemeentelijk monument A.B.C.-straat

Nadere informatie

Piaggio MP3 Hybrid: revolutie op motorgebied - Motorfreaks. Geschreven door Motorfreaks maandag 27 juli 2009 10:28. Groene stroom

Piaggio MP3 Hybrid: revolutie op motorgebied - Motorfreaks. Geschreven door Motorfreaks maandag 27 juli 2009 10:28. Groene stroom : revolutie motorgebied - Motorfreaks Geschrev door Motorfreaks Groe stroom heeft rect splternieuwe gepresteerd, eerste hybri scooter wereld e voertuig dat zich heeft om mobiliteit stad revolutionair te

Nadere informatie

Dubbele identiteit. Anja Bekink! Samenwerking: het CJG van ons allen of ieder voor zich? Door:

Dubbele identiteit. Anja Bekink! Samenwerking: het CJG van ons allen of ieder voor zich? Door: Dubbele identiteit Samenwerking: het CJG van ons allen of ieder voor zich? Door: Programma Welke dubbele identiteit? Wil niet of kan niet? De casus & de cirkel The Matrix & de Verrassingen De professional

Nadere informatie

O v e n C S M 6 9 3 0 0 G G e l i e v e e e r s t d e z e g e b r u i k e r s h a n d l e i d i n g t e l e z e n! B e s t e k l a n t, D a n k u v o o r h e t a a n k o p e n v a n epe rn o d ub ce t

Nadere informatie

S&V Reflector. Eindelijk een lange termijn beleggingsbeleid. Eindelijk een lange termijn beleggingsbeleid. Een risicomanagement discussie

S&V Reflector. Eindelijk een lange termijn beleggingsbeleid. Eindelijk een lange termijn beleggingsbeleid. Een risicomanagement discussie S&V Reflector Di Hoera! E psio nieuw FTK hun Hoera! langl E nieuw swaps FTK verk? Einlijk beleggingsbeleid Einlijk beleggingsbeleid E risicomanagemt discussie Juni November 2011 2013 November 2013 Opmerking

Nadere informatie

Doet u ook mee? ZGAdoet: Zorggroep Apeldoorn en omstreken doet mee met NLDoet, de grootste vrijwilligersactie van Nederland op

Doet u ook mee? ZGAdoet: Zorggroep Apeldoorn en omstreken doet mee met NLDoet, de grootste vrijwilligersactie van Nederland op ZGAdoet Zorggemeschap We moet sam do Lees verr paga 5 De Ambelt E verrass geslaag cbatie Lees verr paga 7 Contactclown Ier ms waard contact hebb Lees verr paga 9 Foto Oranfonds - Bart Hburg facebook.c/zgapeln

Nadere informatie

paardencoach Frederieke van der Lijn Buitenpost www.equinama.nl

paardencoach Frederieke van der Lijn Buitenpost www.equinama.nl Loop je steeds tegen dezelfde valkuilen aan? Ben je toe aan veranderingen of aan een volgende stap in je ontwikkeling? Wil je persoonlijke inzichten? Graag begeleiden mijn paarden Gio, Stanley en ikzelf

Nadere informatie

Muziekboek van de Sterrebrostrekkers

Muziekboek van de Sterrebrostrekkers Muziekboek van de Sterrebrostrekkers een trekharmonicaorkest uit Tonden Samengesteld en beerkt door Dies Nicolai en Ivo van der Putten Dit boekje is een greep uit het repertoire van de Sterrebostrekkers

Nadere informatie

Toeren op z n Ducati s

Toeren op z n Ducati s Introductie: Ducati Strada - Motorfreaks Geschrev door Ed Smits donrdag 18 april 2013 12:06 Toer z n Ducati s Met zon vroeg ochtd al hoog straalblauwe hemel Franse eiland Corsica leert Whatsapp bericht

Nadere informatie

Duurzaamheid in een notendop

Duurzaamheid in een notendop Duurzaaheid i e otdop Savattig Duurzaaheidsvslag 2009 Astda RAI heeft hoge abities op het gebied va Maatschappelij Vatwoord Ode. We hebb os voorgo o i 2013 de eest duurzae locatie voor evet te zij i Europa.

Nadere informatie

Inspirerende discussie tijdens Groeidebat

Inspirerende discussie tijdens Groeidebat Uitgave gem 16e jaargang, nummer 1 Inspirer dcussie tijns Groeibat In cember onrnemers spirer sprekers elkaar bat gegaan kans dagg onrnem algem bijzonr. Tijns gem georganeer Groeibat vond geanimeer dcussie

Nadere informatie

Handreiking 1 Leren van klachten en praktijk

Handreiking 1 Leren van klachten en praktijk Handreiking 1 Leren van klachten en praktijk Onnodige en dysfunctionele bureaucratie voorkomen in passend onderwijs Handreiking 1: Leren van klachten en praktijk z n minst een verschil van mening. Dat

Nadere informatie

2 e Editie. Beste Het tweede exemplaar Beste van onze dorpskrant is een feit!! Het vierde Heel veel van leesplezier met deze editie.

2 e Editie. Beste Het tweede exemplaar Beste van onze dorpskrant is een feit!! Het vierde Heel veel van leesplezier met deze editie. VEUR NUUTS UCH VEUR UCH ar all ar all r rans rans die aam die s aam zijn zijn zijn zijn ze ze t af d t af d ez ez f g n g n dorp dorp ig ig lijkid. lijkid. - EUR UCH Nieuws Nieuws formatie formatie door

Nadere informatie

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf Format samvatting aanvraag Opmerking vooraf Mocht u de voorkeur gev aan opbaarmaking van de gehele aanvraag in plaats van uitsluitd onderstaande samvatting dan kunt u dat kbaar mak bij het bureau van de

Nadere informatie