Fedora 18 UEFI Secure Boot gids

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Fedora 18 UEFI Secure Boot gids"

Transcriptie

1 Fedora 18 UEFI Secure Boot gids Josh Boyer Kevin Fenzi Peter Jones Josh Bressers Florian Weimer

2 UEFI Secure Boot gids Ontwerp Fedora 18 UEFI Secure Boot gids Uitgave 18.4 Auteur Josh Boyer Auteur Kevin Fenzi Auteur Peter Jones Auteur Josh Bressers Auteur Florian Weimer Redacteur Eric Christensen Copyright Fedora Project Contributors. The text of and illustrations in this document are licensed by Red Hat under a Creative Commons Attribution Share Alike 3.0 Unported license ("CC-BY-SA"). An explanation of CC-BY-SA is available at The original authors of this document, and Red Hat, designate the Fedora Project as the "Attribution Party" for purposes of CC-BY-SA. In accordance with CC-BY-SA, if you distribute this document or an adaptation of it, you must provide the URL for the original version. Red Hat, as the licensor of this document, waives the right to enforce, and agrees not to assert, Section 4d of CC-BY-SA to the fullest extent permitted by applicable law. Red Hat, Red Hat Enterprise Linux, the Shadowman logo, JBoss, MetaMatrix, Fedora, the Infinity Logo, and RHCE are trademarks of Red Hat, Inc., registered in the United States and other countries. For guidelines on the permitted uses of the Fedora trademarks, refer to https://fedoraproject.org/wiki/ Legal:Trademark_guidelines. Linux is the registered trademark of Linus Torvalds in the United States and other countries. Java is a registered trademark of Oracle and/or its affiliates. XFS is a trademark of Silicon Graphics International Corp. or its subsidiaries in the United States and/or other countries. MySQL is a registered trademark of MySQL AB in the United States, the European Union and other countries. All other trademarks are the property of their respective owners.

3 Ontwerp Ontwerp Preface v 1. Document conventies... v 1.1. Typografische conventies... v 1.2. Pull-quote conventies... vi 1.3. Opmerkingen en waarschuwingen... vii 2. We hebben terugkoppeling nodig!... viii 1. Wat is UEFI Secure Boot? UEFI Secure Boot Microsoft eisen voor Secure Boot Implementatie details Fedora Secure Boot Waarvoor beschermt Secure Boot jou? Potentiële Secure Boot risico's Geforceerde verwijdering van functies in Secure Boot modus Systeem verlaat Secure Boot Geen infrastructuur anders dan Microsoft aanbieden Niet bewezen herroepingsprocedures System Configuration Entering the UEFI firmware Disabling UEFI Secure Boot Enabling Microsoft Secure Boot Known issues UEFI Secure Boot implementatie Sleutels Shim GRUB Kernel Beperkingen Gereedschappen Shim Pesign EFIKeyGen sign-file Je eigen sleutels gebruiken Sleutels aanmaken Sleutels aanmaken voor het bouwen van shim Pakketten die opnieuw gebouwd moeten worden Je sleutels in firmware inschrijven A. Herzieningsgeschiedenis 25 Register 27 iii

4 iv

5 Ontwerp Ontwerp Preface 1. Document conventies Dit handboek hanteert verscheidene conventies om bepaalde woorden of zinsdelen te benadrukken en aandacht te vestigen op specifieke delen van informatie. In PDF en papieren edities gebruikt dit handboek Liberation Fonts set 1 lettertypes. Het Liberation lettertype wordt ook gebruikt in HTML edities als dit lettertype op jouw computer geïnstalleerd is. Als dat niet het geval is, worden alternatieve, gelijkwaardige lettertypes gebruikt. Opmerking: bij Red Hat Enterprise Linux 5 en later wordt de Liberation Font set standaard ingesteld Typografische conventies Vier typografische conventies worden gebruikt om aandacht te vestigen op specifieke woorden en zinsdelen. Deze conventies, en de omstandigheden waaronder zij gebruikt worden, luiden als volgt: Mono-spaced Bold Wordt gebruikt om systeem input, waaronder shell commando's, bestandsnamen en paden aan te geven. Wordt ook gebruikt bij toets aanduiding of toetsencombinaties. Bijvoorbeeld: Om de inhoud van het bestand mijn_onwijsgoed_verkopende_boek in jouw huidige map te bekijken, type je het commando cat mijn_onwijsgoed_verkopende_boek in op de shell prompt en druk je op Enter om het commando uit te voeren. Bovenstaande bevat een bestandsnaam, een shell commando en een toets aanduiding, alle getoond in mono-spaced bold en alle te onderscheiden dankzij hun context. Toetsencombinaties kunnen worden onderscheiden van toets aanduidingen door het plusteken dat elk deel van een toetsencombinatie aan elkaar verbind. Bijvoorbeeld: Druk op Enter om het commando uit te voeren. Druk op Ctrl+Alt+F2 om naar de eerste virtuele terminal over te schakelen. Druk op Ctrl+Alt+F1 om terug te keren naar jouw X-Windows sessie. De eerste paragraaf benadrukt de bepaalde toets die moet worden ingedrukt. De tweede benadrukt twee toets combinaties (ieder een reeks van drie toetsen, waarbij de toetsen van elke reeks tegelijk moeten worden ingedrukt). Als broncode wordt besproken, worden klasse namen, methodes, functies, variabele namen en resultaten die in een paragraaf worden genoemd, weergegeven als hier boven afgedrukt, namelijk in mono-spaced bold. Bijvoorbeeld: Onder bestand gerelateerde klassen vallen filesystem voor bestandssystemen, file voor bestanden, en dir voor mappen. Elke klasse heeft zijn eigen set van rechten. Proportional Bold 1 https://fedorahosted.org/liberation-fonts/ v

6 Preface Ontwerp Wordt gebruikt om woorden of zinsdelen op een systeem aan te duiden, waaronder toepassing namen, dialoogtekst boxen, gelabelde knoppen, checkbox en radio-knop labels, menu titels en submenu titels. Bijvoorbeeld: Kies Systeem Voorkeuren Muis in de hoofdmenu balk om Muisvoorkeuren te openen. In de Knoppen tab, klik je de Linkshandige muis checkbox aan en klik je Sluiten om de primaire muisknop van links naar rechts te wisselen (waardoor de muis beter geschikt is geworden voor linkshandig gebruik). Om een speciaal teken in een gedit bestand op te nemen, kies je Toepassingen Hulpmiddelen Tekens en symbolen in de hoofd menubalk. Vervolgens kies je Zoeken Zoeken in de Tekens en symbolen menubalk, typ je de naam van het teken in het Zoek veld en klik je op Volgende. Het teken dat je zoekt zal worden gemarkeerd in de Tekentabel. Dubbel-klik op dit teken om het in het Te kopiëren tekst veld op te nemen en klik dan de Kopiëren knop. Keer nu terug naar jouw document en kies Bewerken Plakken in de gedit menubalk. De bovenstaande tekst bevat toepassing namen, systeem-brede menu namen en onderdelen, toepassing specifieke menu namen, en knoppen en tekst van een GUI interface, alle getoond in proportional bold en alle te onderscheiden dankzij hun context. Mono-spaced Bold Italic of Proportional Bold Italic Voor mono-spaced bold of proportional bold geeft cursief gedrukt altijd vervangbare of wisselende teksten aan. Cursief wijst op niet letterlijke tekst of toont tekst die wisselt naar omstandigheden. Bijvoorbeeld: Om verbinding te maken met een andere computer met behulp van ssh, typ je ssh in op een shell prompt. Als de machine op afstand example.com is en jouw gebruikersnaam op die machine is jan, dan type je ssh Het mount -o remount bestandssysteem commando koppelt het genoemde bestandssysteem opnieuw aan. Om bijvoorbeeld het /home bestandsysteem opnieuw aan te koppelen, gebruik je het mount -o remount /home commando. Om de versie van een huidig geïnstalleerd pakket te zien, gebruik je het rpm -q pakket commando. Dit zal het volgende resultaat opleveren: pakket-versievrijgave. Let op de woorden in bold italics in bovenstaande tekst gebruikersnaam, domein.naam, bestandssysteem, pakket, versie en vrijgave. Elk woord is een plaats reservering, hetzij voor tekst die je invult als je een commando intypt, hetzij voor tekst die door het systeem wordt getoond. Buiten het standaard gebruik bij het presenteren van een titel van een werk, wordt cursief ingezet om het eerste gebruik van een nieuwe en belangrijke term te benadrukken. Bijvoorbeeld: Publican is een DocBook publicatie systeem Pull-quote conventies Terminal output en broncode lijsten worden worden visueel gescheiden van de omringende tekst. Output gestuurd naar een terminal wordt getoond in mono-spaced roman en als volgt gepresenteerd: books Desktop documentation drafts mss photos stuff svn books_tests Desktop1 downloads images notes scripts svgs vi

7 Ontwerp Opmerkingen en waarschuwingen Opsommingen van broncode worden ook getoond in mono-spaced roman maar worden als volgt gepresenteerd en benadrukt: package org.jboss.book.jca.ex1; import javax.naming.initialcontext; public class ExClient { public static void main(string args[]) throws Exception { InitialContext inictx = new InitialContext(); Object ref = inictx.lookup("echobean"); EchoHome home = (EchoHome) ref; Echo echo = home.create(); System.out.println("Created Echo"); } } System.out.println("Echo.echo('Hello') = " + echo.echo("hello")); 1.3. Opmerkingen en waarschuwingen Tenslotte gebruiken we drie visuele stijlen om aandacht te vestigen op informatie die anders misschien over het hoofd zou worden gezien. Opmerking Een opmerking is een tip, handigheidje of een alternatieve benadering voor de taak die uitgevoerd moet worden. Het negeren van een opmerking zou geen ernstige gevolgen moeten hebben, maar het leven kan een stuk makkelijker worden als de opmerking gevolgd wordt. Belangrijk Belangrijk aanduidingen wijzen op zaken die makkelijk over het hoofd kunnen worden gezien: veranderingen van configuratie die alleen voor de huidige sessie gelden, of voorzieningen die herstart moeten worden om een bepaalde verandering in te laten gaan. Het negeren van zaken met deze aanduiding heeft geen data verlies tot gevolg, maar kan leiden tot irritatie en frustratie. Waarschuwing Een waarschuwing dient niet genegeerd te worden. Waarschuwingen negeren zal ongetwijfeld leiden tot data verlies. vii

8 Preface Ontwerp 2. We hebben terugkoppeling nodig! Als je een typografische fout in deze handleiding vindt, of je weet een manier om deze handleiding te verbeteren, zouden wij dat graag van jou horen! Meldt fouten in de uitgave Fedora via Bugzilla: bugzilla.redhat.com/bugzilla/. Als je fouten meldt, vergeet dan alstublieft niet het kenmerk: UEFI_Secure_Boot_Guide te vermelden. Als je suggesties hebt om de documentatie te verbeteren, probeer dan zo duidelijk mogelijk deze suggesties te omschrijven. Als je fouten hebt ontdekt, vermeldt dan het sectie nummer en wat omringende tekst, zodat we de fout gemakkelijker kunnen vinden. viii

9 Ontwerp Ontwerp Wat is UEFI Secure Boot? Secure Boot is een technologie waarbij de systeem firmware controleert of de systeem bootlader is ondertekend net een cryptografische sleutel die geautoriseerd wordt door een database in de firmware. Met voldoende ondertekeningsverificatie in de next-stage bootloder(s), kernel en potentieel, gebruikersruimte, is het mogelijk om het uitvoeren van niet ondertekende code te voorkomen. Secure Boot lijkt op Verified Booting. Bootpad validatie is ook onderdeel van andere technologieën zoals Trusted Boot. Bootpad validatie is onafhankelijk van beveiligde opslag van cryptografische sleutels en attestering op afstand UEFI Secure Boot UEFI Secure Boot is het bootpad validatie onderdeel van de UEFI specificatie (Unified Extensible Firmware Interface) sinds versie 2.3. Het specificeert ruwweg het volgende: een programmeringsinterface voor cryptografisch beschermde UEFI variabelen in niet-vluchtige opslag, hoe de vertrouwde X.509 root certificaten opgeslagen worden in UEFI variabelen, validatie van UEFI toepassingen (bootladers en drivers) met gebruik van AuthentiCode ondertekeningen die in deze toepassingen zijn opgenomen, en procedures voor het herroepen van bekende slechte certificaten en toepassing hashes. UEFI Secure Boot vereist geen speciale hardware, afgezien van niet-vluchtige (flash) opslag welke omgeschakeld kan worden van de lezen-schrijven modus naar alleen-lezen modus tijdens de systeem opstart. Deze opslag moet gebruikt worden voor het opslaan van de UEFI implementatie zelf en enkele van de beschermde UEFI variabelen (inclusief de vertrouwde root certificaat opslag). Vanuit het oogpunt van een gebruiker zal een systeem, waarvoor UEFI Secure Boot aangezet is en die geconfronteerd wordt met een bootpad waarmee geknoeid is, gewoon stoppen met werken totdat UEFI Secure Boot uitgezet wordt of als een ondertekende next-stage bootlader op boot media beschikbaar is. (Afbeelding 1.1, Een typische foutboodschap van UEFI Secure Boot toont een typische foutboodschap.) Op dezelfde manier draaien besturingssysteeminstallatieprogramma's zonder een cryptografisch geldige ondertekening niet en resulteren in een foutmelding. Gebruikers krijgen geen manier aangeboden voor het negeren van de beslissing van de bootlader om de ondertekening af te wijzen, dit in tegenstelling tot een vergelijkbaar scenario voor webserver certificaten. De gebruiker krijgt geen informatie van de certificaataanbieder aangeboden. Secure Boot Violation Invalid signature detected. Check Secure Boot Policy in Setup [OK] Afbeelding 1.1. Een typische foutboodschap van UEFI Secure Boot UEFI Secure Boot belet niet de installatie of verwijdering van second-stage bootladers of vereist geen expliciete gebruikersbevestiging van zulke veranderingen. Ondertekeningen worden geverifieerd 1

10 Hoofdstuk 1. Wat is UEFI Secure Boot? Ontwerp tijdens het opstarten, niet bij het installeren of vernieuwen van de bootlader. Daarom voorkomt UEFI Secure Boot bootpad manipulaties niet. Het voorkomt dat het systeem een gewijzigd bootpad uitvoert als zo'n verandering aangebracht is en vereenvoudigt de ontdekking hiervan. Cliënt technologie UEFI Secure Boot is op dit moment in het algemeen alleen ingeschakeld op cliënt apparaten en wordt op dit moment niet aanbevolen voor server machines. Het is de verwachting dat server technologie in de toekomst Secure Boot mogelijk zal maken Microsoft eisen voor Secure Boot Microsoft heeft niet veel details gepubliceerd over hun implementatie van Secure Boot, welke op UEFI Secure Boot gebaseerd is. Microsoft ondersteunt UEFI Secure Boot alleen met Windows 8, maar het is niet vereist voor het draaien van Windows 8. Systemen in een UEFI Secure Boot omgeving zullen nog steeds opstarten als Secure Boot ondersteuning uit de UEFI omgeving verwijderd wordt. Gebruikers die vorige versies van Windows willen gebruiken moeten Secure Boot uitzetten omdat Microsoft voor deze geen ondertekende bootladers aanbiedt. Gebaseerd op verkrijgbare gegevens lijken de volgende beveiligingsdoelstellingen voor Microsoft Secure Boot waarschijnlijk: integriteitsbescherming van installatiemedia welke opgeslagen is op beschrijfbare media (zoals harde schijf herstelpartities), Bescherming van het bootpad totdat heuristische tegenmaatregelen (zoals kernel modus anti-virus software) tijden het vroege opstarten geladen kan worden, en automatisch herstellen van het originele bootpad, bijvoorbeeld nadat het systeem aangetast is door malware, zonder een complete herinstallatie van het gehele besturingssysteem. Het is niet duidelijk of er plannen zijn om toegang naar bepaalde (online) inhoud te beperken voor systemen waarvoor UEFI Secure Boot aangezet is en waarvan het bootpad cryptografisch geldig is. Dit zou een attestering op afstand aspect impliceren welke geen onderdeel is van de UEFI Secure Boot specificatie en die zonder extra hardware ondersteuning niet beveilig geïmplementeerd kan worden. Dit zou ook impliceren dat UEFI Secure Boot niet meer echt optioneel is. Er is geen bewijs dat Microsoft met hun implementatie van Secure Boot iemand probeert uit te sluiten. Het automatisch herstellen van het originele bootpad is echter veel gecompliceerder zodra andere bootlader op hetzelfde systeem aanwezig zijn Implementatie details Microsoft vereist dat cliënt PC's die het Windows 8 logo dragen UEFI Secure Boot ingeschakeld moeten hebben en door Microsoft aangeboden sleutels geïnstalleerd hebben. Het vereiste X.509 certificaat wordt getoond in Afbeelding 1.2, Microsoft Trusted X.509 Certificaat voor hun Secure Boot implementatie. Systeemleveranciers worden aangemoedigd om andere benodigde root certificaten op te nemen, maar de aanwezigheid hiervan is niet vereist. 2

11 Ontwerp Implementatie details Certificate: Data: Version: 3 (0x2) Serial Number: 61:07:76:56:00:00:00:00:00:08 Signature Algorithm: sha256withrsaencryption Issuer: C=US, ST=Washington, L=Redmond, O=Microsoft Corporation, CN=Microsoft Root Certificate Authority 2010 Validity Not Before: Oct 19 18:41: GMT Not After : Oct 19 18:51: GMT Subject: C=US, ST=Washington, L=Redmond, O=Microsoft Corporation, CN=Microsoft Windows Production PCA 2011 Subject Public Key Info: Public Key Algorithm: rsaencryption Public-Key: (2048 bit) Modulus: 00:dd:0c:bb:a2:e4:2e:09:e3:e7:c5:f7:96:69:bc: [ ] 87:65:b4:43:18:a8:b2:e0:6d:19:77:ec:5a:24:fa: 48:03 Exponent: (0x10001) X509v3 extensions: : 02:01:00 X509v3 Subject Key Identifier: A9:29:02:39:8E:16:C4:97:78:CD:90:F9:9E:4F:9A:E1:7C:55:AF: : 1E:0A:00:53:00:75:00:62:00:43:00:41 X509v3 Key Usage: Digital Signature, Certificate Sign, CRL Sign X509v3 Basic Constraints: critical CA:TRUE X509v3 Authority Key Identifier: keyid:d5:f6:56:cb:8f:e8:a2:5c:62:68:d1:3d:94:90:5b:d7:ce:9a:18:c4 X509v3 CRL Distribution Points: Full Name: URI:http://crl.microsoft.com/pki/crl/products/MicRooCerAut_ crl Authority Information Access: CA Issuers - URI:http://www.microsoft.com/pki/certs/ MicRooCerAut_ crt Signature Algorithm: sha256withrsaencryption 14:fc:7c:71:51:a5:79:c2:6e:b2:ef:39:3e:bc:3c:52:0f:6e: [ ] 04:cf:77:a4:62:1c:59:7e -----BEGIN CERTIFICATE----- MIIF1zCCA7+gAwIBAgIKYQd2VgAAAAAACDANBgkqhkiG9w0BAQsFADCBiDELMAkG A1UEBhMCVVMxEzARBgNVBAgTCldhc2hpbmd0b24xEDAOBgNVBAcTB1JlZG1vbmQx HjAcBgNVBAoTFU1pY3Jvc29mdCBDb3Jwb3JhdGlvbjEyMDAGA1UEAxMpTWljcm9z b2z0ifjvb3qgq2vydglmawnhdgugqxv0ag9yaxr5idiwmtawhhcnmtexmde5mtg0 MTQyWhcNMjYxMDE5MTg1MTQyWjCBhDELMAkGA1UEBhMCVVMxEzARBgNVBAgTCldh c2hpbmd0b24xedaobgnvbactb1jlzg1vbmqxhjacbgnvbaotfu1py3jvc29mdcbd b3jwb3jhdglvbjeumcwga1ueaxmltwljcm9zb2z0ifdpbmrvd3mguhjvzhvjdglv bibqq0egmjaxmtccasiwdqyjkozihvcnaqebbqadggepadccaqocggeban0mu6lk Lgnj58X3lmm8ACG9aTMz760Ey1SA7gaDu8UghNn30ovzOLCrpK0tfGJ5Bf/jSj8E NSBw48Tna+CcwDZ16Yox3Y1w5dw3tXRGlihbh2AjLL/cR6Vn91EnnnLrB6bJuR47 UzV85dPsJ7mHHP65ySMJb6hGkcFuljxB08ujP10Cak3saR8lKFw2//1DFQqU4Bm0 z9/ceulcwyfuj3gwi1sqcwsiivngfizaab1tuuxj851hjivocxnexx2ivcvdefcv zzvdbbwrxm68ncolb261jtk2e8np1ieuuti7qzis4cfnd+iqve73xaseh2w0qxio subtgxfswit6samcaweaaaocaumwgge/mbagcssgaqqbgjcvaqqdageamb0ga1ud Afbeelding DgQWBBSpKQI5jhbEl3jNkPmeT5rhfFWvUzAZBgkrBgEEAYI3FAIEDB4KAFMAdQBi 1.2. Microsoft Trusted X.509 Certificaat voor hun Secure Boot implementatie AEMAQTALBgNVHQ8EBAMCAYYwDwYDVR0TAQH/BAUwAwEB/zAfBgNVHSMEGDAWgBTV 9lbLj+iiXGJo0T2UkFvXzpoYxDBWBgNVHR8ETzBNMEugSaBHhkVodHRwOi8vY3Js Lm1pY3Jvc29mdC5jb20vcGtpL2NybC9wcm9kdWN0cy9NaWNSb29DZXJBdXRfMjAx MC0wNi0yMy5jcmwwWgYIKwYBBQUHAQEETjBMMEoGCCsGAQUFBzAChj5odHRwOi8v d3d3lm1py3jvc29mdc5jb20vcgtpl2nlcnrzl01py1jvb0nlckf1df8ymdewlta2 LTIzLmNydDANBgkqhkiG9w0BAQsFAAOCAgEAFPx8cVGlecJusu85Prw8Ug9uKz8Q 3

12 Hoofdstuk 1. Wat is UEFI Secure Boot? Ontwerp Er wordt verwacht dat Microsoft eventueel ondertekende intrekkingsverzoeken zal versturen in Windows Update. Deze verzoeken worden in de UEFI Secure Boot configuratievariabelen geïnstalleerd tijden de volgende systeem opstart, nadat ze gevalideerd zijn met de Microsoft sleutel. OP het moment van dit schrijven bestaat er nog geen blacklist. Bootladers van derden hebben op dit moment geen toegang tot het Microsoft Windows Production PCA 2011 certificaat dat Microsoft voor zijn eigen producten gebruikt. In plaats daarvan biedt Microsoft een ondertekeningsservice die origineel voor UEFI drivers bedoeld is. Deze service is uitgebreid om ook bootladers van derden te bevatten. Microsoft beoordeelt de ingezonden UEFI toepassingen, biedt een AuthentiCode ondertekening aan met gebruik van zijn eigen sleutel en stuurt het resultaat terug naar de indiener. Deze ondertekening identificeert de schrijver van de toepassing niet (het is pseudo anoniem) en, veel belangrijker, het wordt gekoppeld via het tussenliggende certificaat Microsoft Corporation UEFI CA 2011 (see Afbeelding 1.3, Microsoft X.509 certificaat voor UEFI toepassingen van derden ) aan het Microsoft Corporation Third Party Marketplace Root root certificaat. Waarschuwing Er wordt niet gegarandeerd dat UEFI bootladers van derden op Microsoft Secure Boot systemen werken omdat de benodigde certificaten geen onderdeel zijn van de Microsoft Secure Boot specificatie. 4

13 Ontwerp Implementatie details Certificate: Data: Version: 3 (0x2) Serial Number: 61:08:d3:c4:00:00:00:00:00:04 Signature Algorithm: sha256withrsaencryption Issuer: C=US, ST=Washington, L=Redmond, O=Microsoft Corporation, CN=Microsoft Corporation Third Party Marketplace Root Validity Not Before: Jun 27 21:22: GMT Not After : Jun 27 21:32: GMT Subject: C=US, ST=Washington, L=Redmond, O=Microsoft Corporation, CN=Microsoft Corporation UEFI CA 2011 Subject Public Key Info: Public Key Algorithm: rsaencryption Public-Key: (2048 bit) Modulus: 00:a5:08:6c:4c:c7:45:09:6a:4b:0c:a4:c0:87:7f: 06:75:0c:43:01:54:64:e0:16:7f:07:ed:92:7d:0b: b2:73:bf:0c:0a:c6:4a:45:61:a0:c5:16:2d:96:d3: f5:2b:a0:fb:4d:49:9b:41:80:90:3c:b9:54:fd:e6: bc:d1:9d:c4:a4:18:8a:7f:41:8a:5c:59:83:68:32: bb:8c:47:c9:ee:71:bc:21:4f:9a:8a:7c:ff:44:3f: 8d:8f:32:b2:26:48:ae:75:b5:ee:c9:4c:1e:4a:19: 7e:e4:82:9a:1d:78:77:4d:0c:b0:bd:f6:0f:d3:16: d3:bc:fa:2b:a5:51:38:5d:f5:fb:ba:db:78:02:db: ff:ec:0a:1b:96:d5:83:b8:19:13:e9:b6:c0:7b:40: 7b:e1:1f:28:27:c9:fa:ef:56:5e:1c:e6:7e:94:7e: c0:f0:44:b2:79:39:e5:da:b2:62:8b:4d:bf:38:70: e2:68:24:14:c9:33:a4:08:37:d5:58:69:5e:d3:7c: ed:c1:04:53:08:e7:4e:b0:2a:87:63:08:61:6f:63: 15:59:ea:b2:2b:79:d7:0c:61:67:8a:5b:fd:5e:ad: 87:7f:ba:86:67:4f:71:58:12:22:04:22:22:ce:8b: ef:54:71:00:ce:50:35:58:76:95:08:ee:6a:b1:a2: 01:d5 Exponent: (0x10001) X509v3 extensions: : 02:03:01:00: : 04:14:F8:C1:6B:B7:7F:77:53:4A:F3:25:37:1D:4E:A1:26:7B:0F:20:70:80 X509v3 Subject Key Identifier: 13:AD:BF:43:09:BD:82:70:9C:8C:D5:4F:31:6E:D5:22:98:8A:1B:D : 1E:0A:00:53:00:75:00:62:00:43:00:41 X509v3 Key Usage: Digital Signature, Certificate Sign, CRL Sign X509v3 Basic Constraints: critical CA:TRUE X509v3 Authority Key Identifier: keyid:45:66:52:43:e1:7e:58:11:bf:d6:4e:9e:23:55:08:3b:3a:22:6a:a8 X509v3 CRL Distribution Points: Full Name: URI:http://crl.microsoft.com/pki/crl/products/ MicCorThiParMarRoo_ crl Authority Information Access: CA Issuers - URI:http://www.microsoft.com/pki/certs/ MicCorThiParMarRoo_ crt Signature Algorithm: sha256withrsaencryption 35:08:42:ff:30:cc:ce:f7:76:0c:ad:10:68:58:35:29:46:32: [ ] Afbeelding :9b:f5:a6:bc:59:83:58 Microsoft X.509 certificaat voor UEFI toepassingen van derden -----BEGIN CERTIFICATE----- MIIGEDCCA/igAwIBAgIKYQjTxAAAAAAABDANBgkqhkiG9w0BAQsFADCBkTELMAkG A1UEBhMCVVMxEzARBgNVBAgTCldhc2hpbmd0b24xEDAOBgNVBAcTB1JlZG1vbmQx HjAcBgNVBAoTFU1pY3Jvc29mdCBDb3Jwb3JhdGlvbjE7MDkGA1UEAxMyTWljcm9z b2z0ienvcnbvcmf0aw9uifroaxjkifbhcnr5ie1hcmtldhbsywnlifjvb3qwhhcn 5

14 Hoofdstuk 1. Wat is UEFI Secure Boot? Ontwerp Een regulier code ondertekeningscertificaat is niet voldoende om opstarten op een Microsoft Secure Boot systeem te garanderen. Microsoft vereist een code ondertekeningscertificaat bij het communiceren met UEFI toepassingsschrijvers, maar dat is een intern detail dat voor eindgebruikers op geen enkele wijze zichtbaar is. In opgestarte besturingssysteem ondersteunt Microsoft Windows 8 AuthentiCode validatie en het laden van ondertekende kernel modules van derden. Windows heeft infrastructuur om cryptografische validatie uit te breiden naar gebruikersruimte programma's, opnieuw gebaseerd op AuthentiCode Fedora Secure Boot De Fedora Secure Boot implementatie heeft een enkele beveiligingsdoelstelling: het belet het uitvoeren van niet ondertekende code in de kernel modus. Fedora kan opstarten op systemen waarvoor Microsoft Secure Boot aangezet is, aangenomen dat het Microsoft certificaat voor UEFI toepassingen van derden geïnstalleerd is. Deze werkmodus is het belangrijkst voor het installeren van Fedora op machines die voorbereid zijn voor Windows 8. Andere hardware zal zelden een Microsoft Secure Boot omgeving aanbieden. Waarschuwing Er wordt niet gegarandeerd dat UEFI bootladers van derden (zoals de Fedora bootlader) werken op Microsoft Secure Boot systemen omdat de benodigde certificaten geen onderdeel zijn van de Windows 8 Hardware Certification Requirements. Als jouw hardware in deze categorie valt, moet je UEFI Secure Boot uitzetten, het ontbrekende Microsoft certificaat inschrijven, of het Fedora certificaat inschrijven. Fedora start ook op bij UEFI systemen die Secure Boot niet ondersteunen of dit uitgezet hebben. Dit werkt met alle UEFI bootladers. Deze bootladers draaien ook in een omgeving welke bootpad validatie uitvoert op andere (niet-uefi) manieren. In deze modus zijn er geen beperkingen voor het uitvoeren van code in de kernel modus. Details van de Fedora Secure Boot implementatie worden behandeld in Hoofdstuk 3, UEFI Secure Boot implementatie. Restricties op kernel modus code uitvoering beperkt bepaalde functionaliteit, zie Paragraaf 3.4.1, Beperkingen Waarvoor beschermt Secure Boot jou? Op het meest fundamentele niveau belet UEFI Secure Boot het draaien van niet-ondertekende bootladers. Het effect van het draaien van de bootlader hangt vanzelfsprekend van die bootlader af. Het volgende refereert naar de Fedora implementatie van Secure Boot. De Microsoft implementatie is anders, zie Paragraaf 1.2, Microsoft eisen voor Secure Boot. Fedora heeft de vertrouwensketen uitgebreid van de UEFI omgeving naar de kernel. Verificatie gebeurt voor het laden van kernel modules, maar het wordt niet uitgebreid naar gebruikersruimte toepassingen. We kunnen er zeker van zijn dat er geen ongetekende uitvoerbare code aanwezig is totdat de initiële ramdisk (initrd) geladen wordt. Omdat de initrd inhoud niet cryptografisch ondertekend is en uitvoerbare code bevat, kan het opstarten van een ondertekende Fedora bootlader eventueel tot willekeurige effecten leiden. De Fedora Secure Boot implementatie vereenvoudigt verificatie van het bootpad in digitale forensics. Het vroegere BIOS opstarten voert in een zeer vroeg stadium potentieel gevaarlijke code uit vanaf 6

15 Ontwerp Potentiële Secure Boot risico's de schijf, wat het erg moeilijk maakt om er zeker van te zijn dat er niet op een laag niveau met het besturingssysteem geknoeid is. (Deze voordelen komen gedeeltelijk door de meer uitgebreide beschrijvingswijze van de UEFI boot configuratie op schijf.) 1.5. Potentiële Secure Boot risico's Secure Boot zal je PC niet beschermen tegen malware of aanvallers. Secure Boot beschermt alleen de opstartfase van een systeem, maar beschermt niet tegen aanvallen op je draaiende systeem of data. Als je in Fedora Secure Boot gebruikt, kan dat beperken welke modules de kernel laadt, maar dit geeft geen extra bescherming tegen gebruikersruimte malware. De initiële ramdisk (initrd) schijfimage die gebruikt wordt tijdens het opstarten is niet ondertekend en kan verdachte code bevatten Geforceerde verwijdering van functies in Secure Boot modus We gebruiken op dit moment een zwarte lijst aanpak voor het uitschakelen bekende onveilige kernel functionaliteit. In sommige gevallen is specifieke functionaliteit uitgeschakeld. In de meeste gevallen is deze functionaliteit obscuur en wordt zelden gebruikt. Op dit moment bevat de lijst van beperkte functionaliteit het volgende: verandering van apparaat geheugenadres mappen met "setpci", en het schrijven naar dat geheugen vanuit de gebruikersruimte met sysfs slaapstand (ook bekend als onderbreken naar schijf) kexec en kdump (het aanpakken hiervan is nog in uitvoering) schrijven naar Machine Specific Registers schrijft via de "msr" kernel module. de acpi_rspd commandoregel optie, die gebruikt wordt voor het specificeren van aangepaste ACPI data io bewerkingen op /dev/kmem Daarnaast wordt het gebruik van systemtap modules beperkt tot de modules die onderkend zijn met een juist certificaat. Het wordt aanbevolen dat zo'n certificaat on-site aangemaakt wordt, met inachtneming van het opvolgen van de juiste beveiligingspraktijken voor opslag en gebruik ban een ondertekeningscertificaat. Als een site-lokaal certificaat gebruikt wordt, kan het in de lokale database van de machine ingeschreven worden met het mokutil hulpprogramma, waarna een herstart nodig is om effect te krijgen. Na opnieuw opstarten, zal shim MokManager opstarten om je een interface te tonen waarmee je het certificaat kunt inschrijven. Waarschuwing Het is van cruciaal belang dat juiste voorzorgsmaatregelen genomen worden bij het gebruik van site-lokale certificaten, zodat ze niet gevonden en gebruikt kunnen worden door een aanvaller om modulebeveiliging te ondermijnen. Behandel zulke certificaten zoals je met kritieke geheimen zou doen en volg de beste industriepraktijken op voor cryptografische sleutels en certificaten Systeem verlaat Secure Boot Een BIOS upgrade of moederbord vervanging kan Secure Boot uitzetten op systemen waar het eerst ingeschakeld was. Extra hardware die geïnstalleerd wordt in een machine kan vereisten hebben die 7

16 Hoofdstuk 1. Wat is UEFI Secure Boot? Ontwerp niet compatibel zijn met Secure Boot (gebruikersruimte DMA, SystemTap ondersteuning, niet-red Hat kernel modules). Dit betekent dat Secure Boot geen vereiste kan zijn voor systeemfunctionaliteit en het is niet verstandig om het onderdeel te maken van een beleidsvereiste Geen infrastructuur anders dan Microsoft aanbieden Sommige systeemleveranciers vereisen een Windows 8 installatie om Secure Boot te activeren. Gebruikers die Secure Boot willen aanzetten moeten misschien een Windows 8 cliënt licentie verkrijgen die aangepast wordt door de systeemleverancier. Dit scenario zou niet relevant zijn als Red Hat rekent op een aparte vertrouwde root onder onze controle, aangeboden in samenwerking met hardwareleveranciers Niet bewezen herroepingsprocedures We weten niet of de processen rond het herroepen echt werken. Herroepen is complex omdat dit gesynchroniseerd moet worden met besturingssysteemleveranciers om dual-boot configuraties te ondersteunen. Zonder een dergelijke synchronisatie kan een ondertekening van een bootpad herroepen worden voordat het betreffende besturingssysteem een kans heeft gehad om het te updaten. Dit maakt systemen niet opstartbaar. Het is niet duidelijk onder welke omstandigheden Microsoft een ongevraagde herroeping zal uitvoeren. Potentiële herroeping redenen zijn een mislukking om een beveiligingsdoel te bereiken (dat betekend dat het uitvoeren van niet ondertekende code in de kernel modus mogelijk is in lab condities), of actuele uitbuiting van zo'n mislukking voor het aanvallen van het bootpad van Windows 8 systemen buiten laboratoria. Het laatste kan ook van toepassing zijn op Secure Boot tijdelijke oplossingen die niet getekende code laden na gebruikersinteractie. 8

17 Ontwerp Ontwerp System Configuration This chapter describes how to configure systems for use with UEFI Secure Boot. The required steps vary from system to system because they depend on how the firmware implements the UEFI specification, but the descriptions should give you an idea where to look. System can become unbootable If the operating systems installed on your machine do not provide UEFI boot loaders, or if those boot loaders are not accepted by the new Secure Boot configuration because the signatures are not recognized, your system will no longer boot after switching on Secure Boot Entering the UEFI firmware When the system is booting, try pressing the Enter, Del, F1 or Esc keys. Usually, instructions will appear telling you how to enter the firmware, similar to Afbeelding 2.1, Firmware activation instructions (which still refers to the UEFI firmware as BIOS Setup Utility, so you are expected to press F1). Startup Interrupt Menu Press one of the following keys to continue: ESC to resume normal startup F1 to enter the BIOS Setup Utility F12 to choose a temporary startup device Press ENTER to continue 9 Afbeelding 2.1. Firmware activation instructions You may want to insert a USB stick to prevent a full operating system from booting, so that you can reboot more quickly and try out different keys faster. If the firmware is protected by a password and you do not know this password, you need to check your system or mainboard manual for password reset instructions. Once you have entered the firmware, a screen similar to Afbeelding 2.2, UEFI firmware start screen will be shown. 9

18 Hoofdstuk 2. System Configuration Ontwerp Lenovo BIOS Setup Utility Main Devices Advanced Power Security Startup Exit System Summary System Time & Date Machine Type and Model 0896A9G System Brand ID Lenovo Product System Serial Number RUYWEQZ Asset Tag INVALID System UUID 1846F489-64F D8-A02FD2C79AD1 Ethernet MAC address D5-3D-7E C BIOS Revision Level F1KT44AUS Boot Block Revision Level F144A BIOS Date (MM/DD/YY) 12/21/2012 License Status Language [English] F1 Help Select Item +/- Change Values F9 Setup Defaults ESC Exit Select Menu Enter Select Sub-Menu F10 Save and Exit Afbeelding 2.2. UEFI firmware start screen 2.2. Disabling UEFI Secure Boot Systems which come with Microsoft Windows 8 pre-installed typically have enabled UEFI Secure Boot, and ship the Microsoft keys in the firmware. The Lenovo desktop system we use as an example makes disabling Secure Boot fairly straightforward. First, enter the firmware as described in Paragraaf 2.1, Entering the UEFI firmware. Press the key until you reach the Security tab, as shown in Afbeelding 2.3, UEFI firmware Security tab. 10

19 Ontwerp Disabling UEFI Secure Boot Lenovo BIOS Setup Utility Main Devices Advanced Power Security Startup Exit Help Message Hardware Password Manager [Enabled] Secure Boot Status [Enabled] Select whether to enable or disable Secure Boot Adminstrator Password Not Installed [Enabled] Enable Secure Power-On Password Not Installed Boot,BIOS will prevent un-authorised OS be loaded. Set Administrator Password Enter [Disable] Disables Secure Set Power-On Password Enter Boot. Allow Flashing BIOS to a Previous [Yes] Version Require Admin. Pass. when Flashing [No] Require POP on Restart [No] Fingerprint Setup Hard Disk Password System Event Log Secure Boot Configuration Change Detection [Disabled] F1 Help Select Item +/- Change Values F9 Setup Defaults ESC Exit Select Menu Enter Select Sub-Menu F10 Save and Exit Afbeelding 2.3. UEFI firmware Security tab Press until you reach the Secure Boot item and hit Enter. The Image Execution Policy screen appears (Afbeelding 2.4, UEFI firmware Secure Boot settings ). 11

20 Hoofdstuk 2. System Configuration Ontwerp Lenovo BIOS Setup Utility Main Devices Advanced Power Security Startup Exit Image Execution Policy Help Message Secure Boot Status User Mode Select whether to enable or Secure Boot [Enabled] disable Secure Boot [Enabled] Enable Secure Reset to Setup Mode Boot,BIOS will prevent un-authorised OS be loaded. [Disable] Disables Secure Boot.. F1 Help Select Item +/- Change Values F9 Setup Defaults ESC Exit Select Menu Enter Select Sub-Menu F10 Save and Exit Afbeelding 2.4. UEFI firmware Secure Boot settings Make sure that Secure Boot is selected, and press Enter, hit to choose Disabled, and press Enter again. The previous step only disables verification of cryptographic signatures, it does not remove some restrictions Microsoft imposes on firmware settings. If you want to boot non-uefi operating systems, it is necessary to disable the OS Optimized Defaults Enabling Microsoft Secure Boot Systems which do not ship with Microsoft Windows 8 typically do not enable UEFI Secure Boot (or its Microsoft variant). However, many of these systems still contain the Microsoft keys in the firmware, and enabling Microsoft Secure Boot is relatively straightforward. For example, on a Lenovo desktop system, you need to enter the firmware as described in Paragraaf 2.1, Entering the UEFI firmware. Then press the key until you reach the Exit tab, as shown in Afbeelding 2.5, UEFI firmware Exit tab. 12

Fedora 15. Fedora live images. Hoe gebruik je de Fedora live image. Paul W. Frields Nelson Strother Nathan Thomas

Fedora 15. Fedora live images. Hoe gebruik je de Fedora live image. Paul W. Frields Nelson Strother Nathan Thomas Fedora 15 Fedora live images Hoe gebruik je de Fedora live image Paul W. Frields Nelson Strother Copyright 2011 Red Hat, Inc. and others. The text of and illustrations in this document are licensed by

Nadere informatie

Fedora 10. Fedora Live Images. Fedora Documentation Project

Fedora 10. Fedora Live Images. Fedora Documentation Project Fedora 10 Fedora Live Images Fedora Documentation Project Copyright 2008 Red Hat, Inc. and others. The text of and illustrations in this document are licensed by Red Hat under a Creative Commons Attribution

Nadere informatie

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers

ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers ICARUS Illumina E653BK on Windows 8 (upgraded) how to install USB drivers English Instructions Windows 8 out-of-the-box supports the ICARUS Illumina (E653) e-reader. However, when users upgrade their Windows

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Fedora 11. Fedora Live images. How to use the Fedora Live image. Nelson Strother Paul W. Frields

Fedora 11. Fedora Live images. How to use the Fedora Live image. Nelson Strother Paul W. Frields Fedora 11 Fedora Live images How to use the Fedora Live image Nelson Strother Paul W. Frields Copyright 2009 Red Hat, Inc. and others. The text of and illustrations in this document are licensed by Red

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Fedora 11. For guidelines on the permitted uses of the Fedora trademarks, refer to https:// fedoraproject.org/wiki/legal:trademark_guidelines.

Fedora 11. For guidelines on the permitted uses of the Fedora trademarks, refer to https:// fedoraproject.org/wiki/legal:trademark_guidelines. Fedora 11 Installatie snelgids Het downloaden en installeren van Fedora 11 op de meeste desktop en laptop computers Red Hat Engineering Content Services Fedora Documentatie Project Redactie door Rüdiger

Nadere informatie

Fedora 13. Hoe download je ISO images en maak je CD en DVD media. Fedora Documentation Project

Fedora 13. Hoe download je ISO images en maak je CD en DVD media. Fedora Documentation Project Fedora 13 ISO images naar schijf branden Hoe download je ISO images en maak je CD en DVD media Fedora Documentation Project Copyright 2010 Red Hat, Inc. and others. The text of and illustrations in this

Nadere informatie

Leeftijdcheck (NL) Age Check (EN)

Leeftijdcheck (NL) Age Check (EN) Leeftijdcheck (NL) Age Check (EN) [Type text] NL: Verkoopt u producten die niet aan jonge bezoekers verkocht mogen worden of heeft uw webwinkel andere (wettige) toelatingscriteria? De Webshophelpers.nl

Nadere informatie

MobiDM App Handleiding voor Windows Mobile Standard en Pro

MobiDM App Handleiding voor Windows Mobile Standard en Pro MobiDM App Handleiding voor Windows Mobile Standard en Pro Deze handleiding beschrijft de installatie en gebruik van de MobiDM App voor Windows Mobile Version: x.x Pagina 1 Index 1. WELKOM IN MOBIDM...

Nadere informatie

Handleiding Installatie ADS

Handleiding Installatie ADS Handleiding Installatie ADS Versie: 1.0 Versiedatum: 19-03-2014 Inleiding Deze handleiding helpt u met de installatie van Advantage Database Server. Zorg ervoor dat u bij de aanvang van de installatie

Nadere informatie

Fedora 17. Hoe download je ISO images en maak je CD en DVD media. Fedora Documentation Project

Fedora 17. Hoe download je ISO images en maak je CD en DVD media. Fedora Documentation Project Fedora 17 ISO images naar schijf branden Hoe download je ISO images en maak je CD en DVD media Fedora Documentation Project Copyright 2012 Fedora Project Contributors. The text of and illustrations in

Nadere informatie

Veel gestelde vragen nieuwe webloginpagina

Veel gestelde vragen nieuwe webloginpagina Veel gestelde vragen nieuwe webloginpagina Op deze pagina treft u een aantal veel gestelde vragen aan over het opstarten van de nieuwe webloginpagina http://weblogin.tudelft.nl: 1. Ik krijg de melding

Nadere informatie

Hoe met Windows 8 te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO) How to connect With Windows 8 to NDI Remote Office (NDIRO

Hoe met Windows 8 te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO) How to connect With Windows 8 to NDI Remote Office (NDIRO Handleiding/Manual Hoe met Windows 8 te verbinden met NDI Remote Office (NDIRO) How to connect With Windows 8 to NDI Remote Office (NDIRO Inhoudsopgave / Table of Contents 1 Verbinden met het gebruik van

Nadere informatie

Handleiding Reborn Laptop -1-

Handleiding Reborn Laptop -1- 1. Wat u moet doen voor u Reborn Laptop installeert 2 2. Systeemvereisten 2 3. Installeren 3 4. Menu opties 4 4.1 Instellingen 4 4.2 Recovery mode 5 4.3 Wachtwoord 6 4.4 CMOS instellingen 6 4.5 Uitgebreide

Nadere informatie

Fedora 12. For guidelines on the permitted uses of the Fedora trademarks, refer to https:// fedoraproject.org/wiki/legal:trademark_guidelines.

Fedora 12. For guidelines on the permitted uses of the Fedora trademarks, refer to https:// fedoraproject.org/wiki/legal:trademark_guidelines. Fedora 12 Het downloaden en installeren van Fedora 12 op de meeste desktop en laptop computers Red Hat Engineering Content Services Fedora Documentation Project Redactie door Rüdiger Landmann Copyright

Nadere informatie

Netwerkprinter Dell 1320C installeren op Ubuntu 10.04 LTS - Lucid Lynx

Netwerkprinter Dell 1320C installeren op Ubuntu 10.04 LTS - Lucid Lynx Netwerkprinter Dell 1320C installeren op Ubuntu 10.04 LTS - Lucid Lynx Er is geen Linux driver voor deze printer, maar het werkt ook met de driver van de Fuji Xerox DocuPrint C525A Direct link to Linux

Nadere informatie

Beveiliging en controle van PaPyRuSdocumenten

Beveiliging en controle van PaPyRuSdocumenten Beveiliging en controle van PaPyRuSdocumenten De pdf-documenten die via BelfiusWeb PaPyRuS ter beschikking worden gesteld en die aangemaakt zijn vanaf 10 juni 2013, zullen op elektronische wijze gecertifieerd

Nadere informatie

UZI-register Ondertekenen e-mail met Microsoft Outlook versie 2.5 definitief (UZ69.03) 24 november 2014. Versie 1.2. Datum 24 november 2014

UZI-register Ondertekenen e-mail met Microsoft Outlook versie 2.5 definitief (UZ69.03) 24 november 2014. Versie 1.2. Datum 24 november 2014 UZI-register Ondertekenen e-mail met Microsoft Outlook versie 2.5 definitief (UZ69.03) 24 november 2014 Ondertekenen e-mail met Mozilla Thunderbird Versie 1.2 Datum 24 november 2014 Status Definitief 1

Nadere informatie

Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11

Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11 QUICK GUIDE B Registratie- en activeringsproces voor de Factuurstatus Service NL 1 Registration and activation process for the Invoice Status Service EN 11 Version 0.14 (July 2015) Per May 2014 OB10 has

Nadere informatie

Werken op afstand via internet

Werken op afstand via internet HOOFDSTUK 12 Werken op afstand via internet In dit hoofdstuk wordt uitgelegd wat er nodig is om op afstand met de ROS artikel database te kunnen werken. Alle benodigde programma s kunnen worden gedownload

Nadere informatie

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen?

Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? Firewall van de Speedtouch 789wl volledig uitschakelen? De firewall van de Speedtouch 789 (wl) kan niet volledig uitgeschakeld worden via de Web interface: De firewall blijft namelijk op stateful staan

Nadere informatie

Windows Configuratie. yvan vander sanden. 8 maart 2015

Windows Configuratie. yvan vander sanden. 8 maart 2015 Windows Configuratie yvan vander sanden 8 maart 2015 Windows bevat veel configuratiemogelijkheden die je als IT-er kan aanpassen. De meeste instellingen zijn standaard al ok, maar het kan gebeuren dat

Nadere informatie

Handleiding: CitrixReceiver installeren voor thuisgebruik.

Handleiding: CitrixReceiver installeren voor thuisgebruik. Handleiding: CitrixReceiver installeren voor thuisgebruik. Deze handleiding is gemaakt om een privé pc geschikt te maken om op het netwerk van MEE te kunnen werken. Zodra het met de onderstaande stappen

Nadere informatie

Handleiding NL pagina 2. Manual UK page 6. Network Settings

Handleiding NL pagina 2. Manual UK page 6. Network Settings Handleiding NL pagina 2 Manual UK page 6 Network Settings 2 NEDERLANDS Netwerkinstellingen Inhoudsopgave Netwerkinstellingen voor Windows 98 en ME... 2 Netwerkinstellingen voor Windows 2000 en XP... 3

Nadere informatie

Fedora 17. For guidelines on the permitted uses of the Fedora trademarks, refer to https:// fedoraproject.org/wiki/legal:trademark_guidelines.

Fedora 17. For guidelines on the permitted uses of the Fedora trademarks, refer to https:// fedoraproject.org/wiki/legal:trademark_guidelines. Fedora 17 Installatie snelgids Het downloaden en installeren van Fedora 17 op de meeste desktop en laptop computers Red Hat Engineering Content Services Fedora Documentation Project Onder redactie van

Nadere informatie

PUBLICATIE INFORMATIE TRIMBLE ACCESS SOFTWARE. Versie 2013.41 Revisie A December 2013

PUBLICATIE INFORMATIE TRIMBLE ACCESS SOFTWARE. Versie 2013.41 Revisie A December 2013 PUBLICATIE INFORMATIE TRIMBLE ACCESS SOFTWARE 1 Versie 2013.41 Revisie A December 2013 Legal Information Trimble Navigation Limited Engineering Construction Group 935 Stewart Drive Sunnyvale, California

Nadere informatie

How to install and use dictionaries on the ICARUS Illumina HD (E652BK)

How to install and use dictionaries on the ICARUS Illumina HD (E652BK) (for Dutch go to page 4) How to install and use dictionaries on the ICARUS Illumina HD (E652BK) The Illumina HD offers dictionary support for StarDict dictionaries.this is a (free) open source dictionary

Nadere informatie

Multi user Setup. Firebird database op een windows (server)

Multi user Setup. Firebird database op een windows (server) Multi user Setup Firebird database op een windows (server) Inhoudsopgave osfinancials multi user setup...3 Installeeren van de firebird database...3 Testing van de connectie met FlameRobin...5 Instellen

Nadere informatie

Fedora 13. For guidelines on the permitted uses of the Fedora trademarks, refer to https:// fedoraproject.org/wiki/legal:trademark_guidelines.

Fedora 13. For guidelines on the permitted uses of the Fedora trademarks, refer to https:// fedoraproject.org/wiki/legal:trademark_guidelines. Fedora 13 Het downloaden en installeren van Fedora 13 op de meeste desktop en laptop computers Red Hat Engineering Content Services Fedora Documentation Project Redactie door Rüdiger Landmann Copyright

Nadere informatie

Voor je met de installatie begint controleer of alle benodigde onderdelen aanwezig zijn. In de verpakking dient aanwezig te zijn:

Voor je met de installatie begint controleer of alle benodigde onderdelen aanwezig zijn. In de verpakking dient aanwezig te zijn: H A N D L E I D I N G N I - 7 0 7 5 0 2 1 I N H O U D V A N D E V E R P A K K I N G 4 T E C H N I S C H E S P E C I F I C AT I E 4 T O E P A S S I N G M O G E L I J K H E D E N 4 H A R D W A R E I N S

Nadere informatie

Gebruikershandleiding / User manual. Klappers bestellen in de webshop Ordering readers from the webshop

Gebruikershandleiding / User manual. Klappers bestellen in de webshop Ordering readers from the webshop Gebruikershandleiding / User manual Klappers bestellen in de webshop Ordering readers from the webshop Gebruikershandleiding klappers bestellen Voor het bestellen van klappers via de webshop moeten de

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Whisper380-computerhulp

Inhoudsopgave: Whisper380-computerhulp Versie: 1.0 Gemaakt door: Whisper380 Eigenaar: Datum: 17-10-2010 Inhoudsopgave: Inhoudsopgave:... 2 Het programma downloaden.... 3 Het programma downloaden... 4 De installatie van het programma... 6 Het

Nadere informatie

Snel op weg met e.dentifier2

Snel op weg met e.dentifier2 Snel op weg met e.dentifier2 U kunt uw e.dentifier2 gekoppeld of los gebruiken. De verschillen tussen beide methoden leggen we hier uit. Ook vindt u hier antwoord op de veelgestelde vragen. Gekoppeld gebruik

Nadere informatie

Installatie Windows Server 2003 UK Standard Edition

Installatie Windows Server 2003 UK Standard Edition 1 Installatie Windows Server 2003 UK Standard Edition 1-1 Installatie Windows Server 2003 UK Standard Edition In dit hoofdstuk gaan we op een volledig nieuwe PC met een lege harde schijf Windows Server

Nadere informatie

WHITE PAPER. by Default Reasoning

WHITE PAPER. by Default Reasoning Title: Migratie van Windows 2003 naar Windows 2008 domain Authors: Marek Version: Final Date: 05 april 2009 Categories: Windows Server 2008 defaultreasoning.wordpress.com Page 1 Scenario: Een Windows Server

Nadere informatie

Perceptive Process. Release Notes. Version: 3.5.x

Perceptive Process. Release Notes. Version: 3.5.x Perceptive Process Release Notes Version: 3.5.x Written by: Product Knowledge, R&D Date: December 2015 2015 Lexmark International Technology, S.A. All rights reserved. Lexmark is a trademark of Lexmark

Nadere informatie

Fedora 17 Installatie gids

Fedora 17 Installatie gids Fedora 17 Installatie gids Het installeren van Fedora 17 op x86, AMD64 en Intel 64 architecturen Fedora Documentatie project Installatie gids Fedora 17 Installatie gids Het installeren van Fedora 17 op

Nadere informatie

1) Domeinconfiguratie van Windows 9x clients & Windows Millennium

1) Domeinconfiguratie van Windows 9x clients & Windows Millennium 1) Domeinconfiguratie van Windows 9x clients & Windows Millennium Hier gaat het dus over Windows 95, Windows 98 of Millennium. Hoe kun je het aanmelden op het domein activeren? Vooreerst dient men Client

Nadere informatie

Standard Parts Installatie Solid Edge ST3

Standard Parts Installatie Solid Edge ST3 Hamersveldseweg 65-1b 3833 GL LEUSDEN 033-457 33 22 033-457 33 25 info@caap.nl www.caap.nl Bank (Rabo): 10.54.52.173 KvK Utrecht: 32075127 BTW: 8081.46.543.B.01 Standard Parts Installatie Solid Edge ST3

Nadere informatie

Voor alle versies: firmware 4.0e, firmware 4.1e, firmware 4.2e, Firmware 4.3e

Voor alle versies: firmware 4.0e, firmware 4.1e, firmware 4.2e, Firmware 4.3e Voor alle versies: firmware 4.0e, firmware 4.1e, firmware 4.2e, Firmware 4.3e Je kan een Wii via twee verschillende manieren ombouwen. Hardmod: Je kan een chip in je Wii monteren. Een hele klus met de

Nadere informatie

Stap 1: Registreer via de link op de G-schijf beschikbaar na inloggen met de teken-account, verzend via Submit. Nadien krijg je een bevestiging op

Stap 1: Registreer via de link op de G-schijf beschikbaar na inloggen met de teken-account, verzend via Submit. Nadien krijg je een bevestiging op Stap 1: Registreer via de link op de G-schijf beschikbaar na inloggen met de teken-account, verzend via Submit. Nadien krijg je een bevestiging op het scherm met de melding dat de registratie compleet

Nadere informatie

schoollan Post Installatie Handleiding

schoollan Post Installatie Handleiding schoollan Post Installatie Handleiding 24 augustus 2004 c 2003, 2004 Stichting schoollan, Arnhem, Nederland. Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 2 Het systeem opstarten 1 3 Hardware detectie 3 4 Overzicht van

Nadere informatie

Find Neighbor Polygons in a Layer

Find Neighbor Polygons in a Layer Find Neighbor Polygons in a Layer QGIS Tutorials and Tips Author Ujaval Gandhi http://google.com/+ujavalgandhi Translations by Dick Groskamp This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0

Nadere informatie

1 van 8 22-2-2012 20:43

1 van 8 22-2-2012 20:43 1 van 8 22-2-2012 20:43 Garmin Basecamp is een gratis software programma van Garmin. Het vergelijkbaar met mapsource, echter met de nieuwe toestellen (oregon, dakota en gpsmap 62) heeft het een aantal

Nadere informatie

Installatie MicroSoft SQL server 2012 Express

Installatie MicroSoft SQL server 2012 Express Installatie MicroSoft SQL server 2012 Express Het installeren van deze MicroSoft SQL server 2012 Express dient te gebeuren door iemand met volledige rechten op het systeem. Wij adviseren dit door een systeembeheerder

Nadere informatie

STAN S31 R6F Software update instructie

STAN S31 R6F Software update instructie STAN S31 R6F Software update instructie i Inhoud STAN S31 R6F SOFTWARE UPDATE INSTRUCTIE... 3 STAN S31 software update form... 5 ii STAN S31 R6F SOFTWARE UPDATE* In dit document staat beschreven hoe de

Nadere informatie

Installatie en configuratie documentatie

Installatie en configuratie documentatie Installatie en configuratie documentatie Assistance Web Portal v. 2.58, 2.60 Voor Windows 2003 / 2008 / XP / Vista / Windows 7 Assistance PSO handleiding, uitgegeven door Assistance Software. Alle rechten

Nadere informatie

Denit Backup instellen op een Linux server

Denit Backup instellen op een Linux server Denit Backup instellen op een Linux server Deze handleiding beschrijft de stappen om de back-up software van Ahsay in te stellen. AANMAKEN BACK-UP SET... 2 DE SCHEDULER INSTELLEN... 4 HET FILTER INSTELLEN...

Nadere informatie

HANDLEIDING VIEW DESKTOP. Handleiding VIEW Desktop. P. de Gooijer. Datum: 09-01-2013 Versie: 1.3

HANDLEIDING VIEW DESKTOP. Handleiding VIEW Desktop. P. de Gooijer. Datum: 09-01-2013 Versie: 1.3 HANDLEIDING VIEW DESKTOP Document: Auteur: Datum: 09-01-2013 Versie: 1.3 Handleiding VIEW Desktop M. Huibers P. de Gooijer Inleiding Het Hoornbeeck College en Van Lodenstein maakt gebruik van VMware View.

Nadere informatie

Fedora 18. Fedora Documentatie project

Fedora 18. Fedora Documentatie project Fedora 18 Installatie snelgids Het downloaden en installeren van Fedora 18 op de meeste desktop en laptop computers Fedora Documentatie project Copyright 2013 Red Hat, Inc. and others. The text of and

Nadere informatie

Installatie ArcGIS Desktop Basis, ArcGIS Engine en Download ArcGIS Server

Installatie ArcGIS Desktop Basis, ArcGIS Engine en Download ArcGIS Server Handleiding Installatie ArcGIS Desktop Basis, ArcGIS Engine en Download ArcGIS Server Cevi NV Bisdomplein 3 9000 GENT Tel 09 264 07 01 contactcenter@cevi.be http://www.cevi.be 1 INHOUDSOPGAVE 1 INHOUDSOPGAVE...

Nadere informatie

Datum 15 juni 2006 Versie 1.0.6. Exchange Online. Handleiding voor gebruiker Release 1.0

Datum 15 juni 2006 Versie 1.0.6. Exchange Online. Handleiding voor gebruiker Release 1.0 Datum 1.0.6 Exchange Online Handleiding voor gebruiker Release 1.0 1.0.6 Inhoudsopgave 1 Instellingen e-mail clients 2 1.1 Gebruik via Outlook 2003 2 1.2 Gebruik via ActiveSync 15 1.3 Gebruik via andere

Nadere informatie

Om de toegang te krijgen tot de. download het programma. http://retroshare.sourceforge.net/downloads.html

Om de toegang te krijgen tot de. download het programma. http://retroshare.sourceforge.net/downloads.html www.vhn-online.nl Om de toegang te krijgen tot de download het programma http://retroshare.sourceforge.net/downloads.html Na het downloaden installeer en open het programma. Aan u wordt gevraagd: Create

Nadere informatie

Linux Quickstart Cygwin via HTTP

Linux Quickstart Cygwin via HTTP Linux Quickstart Cygwin via HTTP Deze Quickstart-installatie is bedoeld voor mensen welke overnieuw moeten beginnen omdat hun laptop is gecrashed, of op een andere manier hun gegevens zijn kwijtgeraakt.

Nadere informatie

Windows Troubleshooting

Windows Troubleshooting Windows Troubleshooting yvan vander sanden 22 maart 2015 Een van de dingen die je als IT-er regelmatig moet doen is Windows problemen oplossen. Soms kan je gewoonweg rebooten, maar bij andere problemen

Nadere informatie

Cameramanager LSU Installation Guide

Cameramanager LSU Installation Guide Cameramanager LSU Installation Guide Network based video surveillance server Version 1.1 / August 2009 Copyright 2010 - Cameramanager.com Page 1 LSU installation guide index 1. Connecting the LSU to your

Nadere informatie

Super GRUB2 Disk Super GRUB2 Disk

Super GRUB2 Disk Super GRUB2 Disk Super GRUB2 Disk Super GRUB2 Disk is een live cd die je helpt om te starten in elke Operating System (OS), zelfs als je niet kunt opstarten door normale middelen. Een nieuwe stabiele release De voormalige

Nadere informatie

HET BESTURINGSSYSTEEM

HET BESTURINGSSYSTEEM HET BESTURINGSSYSTEEM Een besturingssysteem (ook wel: bedrijfssysteem, in het Engels operating system of afgekort OS) is een programma (meestal een geheel van samenwerkende programma's) dat na het opstarten

Nadere informatie

Linux Server Installatie

Linux Server Installatie Linux Server Installatie Debian 5 Lenny Installeer Debian zonder grafische omgeving. Minimum voorwaarden voor een Debian Server: Install Type Minimal RAM[114] Recommended RAM[114] Hard Drive space used[114]

Nadere informatie

Veelgestelde vragen Server Back-up Online

Veelgestelde vragen Server Back-up Online Veelgestelde vragen Server Back-up Online Welkom bij de Veel gestelde vragen Server Back-up Online van KPN. Geachte Server Back-up Online gebruiker, Om u nog sneller te kunnen helpen zijn veel problemen

Nadere informatie

Installatie instructies

Installatie instructies OpenIMS CE Versie 4.2 Installatie instructies OpenSesame ICT BV Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 2 INSTALLATIE INSTRUCTIES... 4 3 OPENIMS SITECOLLECTIE CONFIGURATIE... 6 OpenIMS CE Installatie instructies

Nadere informatie

Als u dit dan probeert te doen dan zal hij zeggen dat de versie van Silverlight al geïnstalleerd is.

Als u dit dan probeert te doen dan zal hij zeggen dat de versie van Silverlight al geïnstalleerd is. GPS-eSuite werkt niet meer in Google Chrome versie 42. Indien uw Google Chrome een update heeft gehad naar de laatste versie 42 of hoger dan zal u merken dat hij constant komt vragen om Microsoft Silverlight

Nadere informatie

Linux Quickstart Cygwin

Linux Quickstart Cygwin Linux Quickstart Cygwin Deze Quickstart-installatie is bedoeld voor mensen welke overnieuw moeten beginnen omdat hun laptop is gecrashed, of op een andere manier hun gegevens zijn kwijtgeraakt. Let op:

Nadere informatie

WWW.EMINENT-ONLINE.COM

WWW.EMINENT-ONLINE.COM WWW.EMINENT-OINE.COM HNDLEIDING USERS MNUL EM1016 HNDLEIDING EM1016 USB NR SERIEEL CONVERTER INHOUDSOPGVE: PGIN 1.0 Introductie.... 2 1.1 Functies en kenmerken.... 2 1.2 Inhoud van de verpakking.... 2

Nadere informatie

Checklist Installatie PC5 Ubuntu 9.04 Desktop i386 10-10-2009

Checklist Installatie PC5 Ubuntu 9.04 Desktop i386 10-10-2009 TIP Kijk op karelzimmer.nl voor voor downloads, checklists, en scripts. 1. Installatie voorbereiden. 1.1. Aanmelden als karel. 1.2. Maak Ubuntu USB-stick aan via Systeem > Beheer > USB-opstartschijf aanmaken.

Nadere informatie

Ashampoo Rescue Disc

Ashampoo Rescue Disc 1 Ashampoo Rescue Disc Met de software kunt u een Rescue (Herstel) CD, DVD of USB-stick maken. Het rescue systeem (redding systeem) is voor twee typen situaties bedoeld: 1. Om een back-up naar uw primaire

Nadere informatie

1. Voor het installeren wordt geadviseerd een backup te maken van uw database en bestanden.

1. Voor het installeren wordt geadviseerd een backup te maken van uw database en bestanden. NL: KiyOh.nl gebruikers kunnen met deze plug in automatisch klantbeoordelingen verzamelen, publiceren en delen in social media. Wanneer een klant een bestelling heeft gemaakt in uw Magento Shop, wordt

Nadere informatie

Handleiding Installatie Windows Server 2008 in een VM-omgeving (VM Workstation 7)

Handleiding Installatie Windows Server 2008 in een VM-omgeving (VM Workstation 7) Handleiding Installatie Windows Server 2008 in een VM-omgeving (VM Workstation 7) Download Windows Server 2008 Datacenter Enterprise and Standard (x86) van de MSDNAA-site. Bewaar de licentiecode goed!

Nadere informatie

Bijlage I. 2. Kies : Weergave op kleine pictogrammen. 3. Kies Java en de tab General : Kamer van Koophandel Nederland

Bijlage I. 2. Kies : Weergave op kleine pictogrammen. 3. Kies Java en de tab General : Kamer van Koophandel Nederland Bijlage I Deel A: Schonen van de Java cache t.b.v. nieuwe versie KvK Handtekeningservice applet Bij de nieuwe release van de KvK handtekeningservice zal de browser op uw werkplekken moeten worden geschoond,

Nadere informatie

Hoe kan ik extern werken?

Hoe kan ik extern werken? Hoe kan ik extern werken? Versie: 29-01-2016 Inhoudsopgave Hoe kan ik extern werken?... 3 Éénmalig instellen van je token (pincode)... 3 Verbinden met de werkplek... 5 (OPTIONEEL) Geïnstalleerde versie

Nadere informatie

Fedora 14 Installatie gids

Fedora 14 Installatie gids Fedora 14 Installatie gids Het installeren van Fedora 14 op x86, AMD64, and Intel 64 architecturen Fedora Documentation Project Installatie gids Fedora 14 Installatie gids Het installeren van Fedora 14

Nadere informatie

Virtual Enterprise Centralized Desktop

Virtual Enterprise Centralized Desktop Virtual Enterprise Centralized Desktop Het gebruik van virtuele desktops en de licensering daarvan Bastiaan de Wilde, Solution Specialist Microsoft Nederland Aanleiding Steeds meer gebruik van Virtuele

Nadere informatie

CENTEXBEL CLIENT WEB

CENTEXBEL CLIENT WEB CENTEXBEL CLIENT WEB Table of Contents Wat is de Centexbel Client web?... 2 Hoe een account activeren in het programma?... 2 Schermen... 4 Log in... 4 Wat als er een personeelslid met de account gegevens

Nadere informatie

Bluetooth Software Update Manual for Windows 7 IVE-W530BT

Bluetooth Software Update Manual for Windows 7 IVE-W530BT Bluetooth Software Update Manual for Windows 7 IVE-W530BT 1 Introductie Deze handleiding beschrijft de stappen die nodig zijn voor het bijwerken van de Head Units Bluetooth firmware. Lees alle waarschuwingen

Nadere informatie

Installatiehandleiding SafeSign en PKI Klasse X certificaten

Installatiehandleiding SafeSign en PKI Klasse X certificaten Installatiehandleiding SafeSign en PKI Klasse X certificaten Juni 2014 2014 Copyright KPN Lokale Overheid Alle rechten voorbehouden. Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van KPN Lokale overheid

Nadere informatie

Macrium Reflect V4.2 Handleiding

Macrium Reflect V4.2 Handleiding Macrium Reflect V4.2 Handleiding Met Macrium Reflect kunt u een Image (kopie) maken van de C: schijf, waarmee, u na computerproblemen binnen tien minuten weer een goed werkende PC kunt hebben. Ga naar:

Nadere informatie

Aanmaken van een NBB-certificaat

Aanmaken van een NBB-certificaat Aanmaken van een NBB-certificaat Hoe een certificaat van de Nationale Bank van België (NBB) genereren, hernieuwen (renewal) of opnieuw genereren (recovery)? 1 Inhoudstafel 1. DOEL VAN DEZE HANDLEIDING...

Nadere informatie

Installatiehandleiding

Installatiehandleiding Installatiehandleiding TiSM- PC 10, 25, 100 en PRO Behorende bij TiSM Release 11.1 R e v i s i e 1 1 1 0 28 De producten van Triple Eye zijn onderhevig aan veranderingen welke zonder voorafgaande aankondiging

Nadere informatie

OpenVPN Client Installatie

OpenVPN Client Installatie OpenVPN Client Installatie Windows Vista, Windows 7 Auteurs: Sven Dohmen Laatste wijziging: 23-09-2013 Laatst gewijzigd door: Sven Dohmen Versie: 2.4 Inhoud Ondersteuning... 3 Troubleshooting... 4 Windows

Nadere informatie

Uw gebruiksaanwijzing. SILVERCREST MD-20 http://nl.yourpdfguides.com/dref/3256215

Uw gebruiksaanwijzing. SILVERCREST MD-20 http://nl.yourpdfguides.com/dref/3256215 U kunt de aanbevelingen in de handleiding, de technische gids of de installatie gids voor. U vindt de antwoorden op al uw vragen over de in de gebruikershandleiding (informatie, specificaties, veiligheidsaanbevelingen,

Nadere informatie

1. Hardware Installatie...3 2. Installatie van Quasyscan...6 A. Hoe controleren of je een actieve internetverbinding hebt?...6 B.

1. Hardware Installatie...3 2. Installatie van Quasyscan...6 A. Hoe controleren of je een actieve internetverbinding hebt?...6 B. Quasyscan 1. Hardware Installatie...3 2. Installatie van Quasyscan...6 A. Hoe controleren of je een actieve internetverbinding hebt?...6 B. Zodra er een internetverbinding tot stand is gebracht...7 C.

Nadere informatie

Internet Explorer certificaat management

Internet Explorer certificaat management Internet Explorer certificaat management Hoe uw certificaten en sleutels te exporteren, kopiëren/terugzetten en verwijderen met Internet Explorer Rel. 6 en recentere versie Versie 1.0 2007-07-13 Revision

Nadere informatie

ROBOMIND ACADEMY DESKTOP LICENTIE HANDLEIDING

ROBOMIND ACADEMY DESKTOP LICENTIE HANDLEIDING ROBOMIND ACADEMY DESKTOP LICENTIE HANDLEIDING Wanneer je een gratis RoboMind Academy Account aanmaakt krijg je daarbij ook een gratis 30-dagen trial licentie voor de offline RoboMind Desktop software.

Nadere informatie

Upgrade Accowin van versie 1 naar versie 2

Upgrade Accowin van versie 1 naar versie 2 Upgrade Accowin van versie 1 naar versie 2 Versie 2.0.2 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. AccowinUpgrade uitvoeren... 2 2.1 Taalkeuze... 2 2.2 Belangrijke opmerking... 2 2.3 Selecteren map waarin de huidige

Nadere informatie

Nieuwe UEFI Bios en GPT

Nieuwe UEFI Bios en GPT Nieuwe UEFI Bios en GPT 1 schijven. Koopt U een nieuwe Personal Computer (desktop of Notebook) dan komt U vanzelf deze nieuwe zaken tegen. Dit verhaal gaat niet op voor een andere soort computers zoals

Nadere informatie

D-Link AirPlus G. Telenet WiFi Home Network

D-Link AirPlus G. Telenet WiFi Home Network D-Link AirPlus G Telenet WiFi Home Network 2 Telenet WiFi Home Network: je draadloze verbinding met het internet De installatie en beveiliging van WiFi Home Network is niet moeilijk en met deze installatiegids

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Digitaal tekenplatform

Gebruikershandleiding Digitaal tekenplatform Gebruikershandleiding Digitaal tekenplatform Voor partners van de Vlaamse overheid entiteit e-government en ICT-Beheer (e-ib) Classificatie: Publiek Versie: oktober 2012 1 Inhoudstabel INHOUDSTABEL...1

Nadere informatie

ATOS Viewer for Dental Frameworks User Manual

ATOS Viewer for Dental Frameworks User Manual ATOS Viewer for Dental Frameworks User Manual www.dentwise.eu Inhoud Content NEDERLANDS... 2 1. Installatie... 2 2. Algemene Functies... 2 3. Afstanden Meten... 3 4. Doorsneden Maken... 4 5. Weergave Aanpassen...

Nadere informatie

APNS Certificaat genereren en installeren

APNS Certificaat genereren en installeren APNS Certificaat genereren en installeren Handleiding om een Apple APNS certificaat te genereren en te installeren. Version: x.x MobiDM Handleiding voor APNS Certificate Pagina 1 Index 1. APPLE APNS CERTIFICAAT...

Nadere informatie

Handleiding Telewerken met Windows. Inleiding. Systeemvereisten. Inhoudsopgave

Handleiding Telewerken met Windows. Inleiding. Systeemvereisten. Inhoudsopgave Handleiding Telewerken met Windows Inhoudsopgave Inleiding Systeemvereisten Software installatie Inloggen op de portal Problemen voorkomen Probleemoplossingen Inleiding Voor medewerkers van de GGD is het

Nadere informatie

NOD32 Antivirus Systeem Versie 2. Handleiding voor Installatie V1_0606/2003 Copyright 2003 ESET, LLC

NOD32 Antivirus Systeem Versie 2. Handleiding voor Installatie V1_0606/2003 Copyright 2003 ESET, LLC NOD32 Antivirus Systeem Versie 2 Handleiding voor Installatie V1_0606/2003 Copyright 2003 ESET, LLC 2 Inhoud 1. Introductie... 3 2. Installeren van NOD32 versie 2.........4 2.1 Eerste installatie.........4

Nadere informatie

Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding. In combinatie met:

Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding. In combinatie met: Configureren van een VPN L2TP/IPSEC verbinding In combinatie met: Inhoudsopgave 1. Voorbereiding.... 3 2. Domaincontroller installeren en configuren.... 4 3. VPN Server Installeren en Configureren... 7

Nadere informatie

Intramed OnLine instellen en gebruiken. Voor Android tablet of telefoon

Intramed OnLine instellen en gebruiken. Voor Android tablet of telefoon Intramed OnLine instellen en gebruiken Voor Android tablet of telefoon Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Algemeen...1 1.1 Toegang tot inlogportalen...1 Hoofdstuk 2 Basic account...3 2.1 Microsoft Remote Desktop

Nadere informatie

Denit VMware vcenter Installatie VPN Client en VMware vsphere Client

Denit VMware vcenter Installatie VPN Client en VMware vsphere Client Denit VMware vcenter Installatie VPN Client en VMware vsphere Client Deze handleiding beschrijft de stappen van de installatie van de VPN cliënt en de VMware vsphere Client. Versie 1.4 1) Installatie VPN

Nadere informatie

Intramed procedure. Intramed en Windows 7. 1. Upgraden naar Windows 7

Intramed procedure. Intramed en Windows 7. 1. Upgraden naar Windows 7 1. Upgraden naar Windows 7 Voorbereiding Als u straks gebruik wilt maken van een applicatie die nu op een andere computer draait, raden wij u aan om voordat u tot de installatie overgaat alle eventuele

Nadere informatie

Intramed OnLine instellen en gebruiken. Voor Mac OSX

Intramed OnLine instellen en gebruiken. Voor Mac OSX Intramed OnLine instellen en gebruiken Voor Mac OSX Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Algemeen...1 1.1 Toegang tot inlogportalen...1 Hoofdstuk 2 Basic account...3 2.1 Microsoft Remote Desktop installeren en Intramed

Nadere informatie

Stappenplan bij het gebruik van SQL 2008 Versie 2.0, 17-09-2010

Stappenplan bij het gebruik van SQL 2008 Versie 2.0, 17-09-2010 Stappenplan bij het gebruik van SQL 2008 Versie 2.0, 17-09-2010 Installatie stappen Microsoft SQL Server 2008 Express: Het is raadzaam om de volledige installatie met een gebruiker zonder beperkingen uit

Nadere informatie