DE INVLOED VAN DEN LANDBOUW OP DE ZEDEN, E TAAL EN LETTERKUNDE DER ATJÈHERS

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DE INVLOED VAN DEN LANDBOUW OP DE ZEDEN, E TAAL EN LETTERKUNDE DER ATJÈHERS"

Transcriptie

1 DE INVLOED VAN DEN LANDBOUW OP DE ZEDEN, E TAAL EN LETTERKUNDE DER ATJÈHERS J. J. C. H. VAN WAARDENBURG

2 De invloed van den Landbouw op de zeden, de taal en letterkunde der Atjèhers ^* voor ' TAAL- LAND- & VOLKENKUNDE van

3

4 e De invloed van den Landbouw op de zeden, de taal en letterkunde der Atjèhers Proefschrift ter verkrijging van den graad van Doctor in de Letteren en Wijsbegeerte aan de Rijksuniversiteit te Leiden, op gezag van den Rector Magnificus Prof. Dr. J. van der Hoeve, Hoogleeraar in de Faculteit der Geneeskunde, voor de Vereenigde Faculteiten der Rechtsgeleerdheid en der Letteren en Wijsbegeerte, te verdedigen op Vrijdag 4 December 1936 des namiddags te drie uur DOOR JAN JULIUS CORNELIS HENDRIK VAN WAARDENBURG GEBORENJÈfcJtATAVIA GEDRUKT TE LEIDEN BIJ N.V. DUBBEL'DEMAN'S BOEKHANDEL

5 Promotor: Prof. Dr. Ph. S. VAN RONKEL ^

6

7 Inleiding, pg KORTE INHOUD Hoofdstuk I, pg De Atjèhsche Keunongs De rijstbouw Het bewerken van het rijstveld Kweekbedden Uitzaaiing Uitplanten Groeiperioden Vijanden van de rijst en hun bestrijding Drogen, pellen en wannen Volksgeloof en gebruiken in verband met de rijstcultuur De pepercultuur De suikerrietcultuur en andere cultures 2. De plaats der landbouwproducten in het familieleven Peungklèh Verstooting Zwangerschap Het kind Hoofdschering Besnijdenis Doorboren der oorlellen Tandvijling Dood, lijkbezorging Rijststrooiing Bespuwen en besproeien Offers en andere bijgeloovige gebruiken 3. De land- en tuinbouw in het recht In het Adatrecht In het Moslimsch recht Godsgerichten. Hoofdstuk II, pg Invloed op de taal Gezegden, beeldspraak en kinderrijmpjes, betrekking hebbende op de rijst de sirih de klapper de peper de suiker de pinang de pisang - de tabak Spreekwoorden, betrekking hebbende op de rijst de klapper de peper de suiker de pinang Raadsels, betrekking hebbende op de rijst de sirih de klapper de pisang Speciale woorden 2. Ethnographie de rijst de sirih de klapper en de pinang Gezegden, beeldspraak, spreekwoorden, raadsels, enz. ontleend aan de rijst de sirih de klapper de peper de suiker Uitingen van innerlijken drang pantöns hikajats over een landbouwkundig onderwerp hikajats. niet met een landbouwkundig onderwerp als hoofdthema. Hoofdstuk III, pg Atjèhsche tekst der Hikajat Asaj Padé Vertaling en toelichting Fragment uit de Haba Padé met vertaling.

8

9 s INLEIDING. Motto : PANGOELÈË HAREUKAT MEUGOË." De voornaamste broodwinning is de landbouw. Voor de Inheemsche bevolking van Nederlandsch-Indië, zoo voor den Atjèher, is de landbouw het hoofdmiddel van bestaan. De in 1930 in het gewest gehouden volkstelling wees uit, dat 70 % van het totaal aantal mannelijke beroepsbeoefenaars x ) landbouwer is. Dit percentage is buiten de hoofdplaatsen, waar vele Atjèhers een nering hebben dan wel als bediende of koeli gevestigd zijn, veel grooter. Het wekt dan ook geen verbazing, dat dit hoofdmiddel van bestaan, hetwelk niet alleen den landbouw in engen zin, maar ook den tuinbouw en de cultuur van overjarige gewassen omvat, op het leven en de levensuitingen van het individu een bepaald stempel drukt, dat het bijkans zijn geheele denken in beslag neemt, hetgeen tot uiting komt in zijn letterkunde, zijn taal, maar vooral in zijn zeden en gewoonten. Die levensuitingen zijn bovendien sterk beïnvloed door zijn levenshouding ten aanzien van het bij hem ingewortelde geloof aan bepaalde krachten (dynamisme), zielen en geesten (animisme), pantheïsme en religie. Het is voor ons onderwerp voldoende, aan te stippen, dat het geloof aan krachten in elk voorwerp, plant, dier en mensch, dynamisme" en de practische toepassing dier krachten, magie" wordt genoemd. De magische kracht, die men een plant toeschrijft, oefent, zoo denkt men, op de omgeving een bepaalde werking uit. De vrees voor die werking maakt, dat men maatregelen treft, opdat die krachten zich niet losmaken" of, dat men zich daartegen tracht te verweren door diverse middelen toe te passen. Men neemt die krachten bij een plant o.m. aan op grond van de uiterlijk waarneembare groeikracht, de voedende eigenschappen, dan wel het vermogen om zich te vermenigvuldigen. Onder animisme verstaat Tylor, de grondlegger van de studie der geestelijke begrippen bij primitieve volken, alles wat betrekking heeft op geestelijke zaken en wezens, als de verpersoonlijking van de geestelijke in tegenstelling met de stoffelijke gedachten. 1) Volkstelling 1930 deel IV. Dit relatief geringe aantal is een gevolg van het feit, dat ter Oostkust van Atjèh veel Inlanders in de Europeesche landbouwcultures hun brood verdienen. Het percentage bedraagt daar 55 per 100 beroepsbeoefenaars.

10 2 Het animisme" berust volgens Dr. G. A. Wilken *) op het dogma, dat alles in de natuur een ziel of geest heeft, die in staat is het voorwerp te verlaten, vrij rond te waren, onbelichaamd voort te leven of in andere lichamen over te gaan. Andere geleerden nemen niet aan, dat het animisme een primitieve philosophie of religie is, daar het onaannemelijk wordt geacht, dat de primitieve mensch reeds onderscheid maakte tusschen lichaam en ziel. Vele vroeger animistisch genoemde verschijnselen deelden zij in onder dynamisme en daemonologie. Interessant is wat Dr. van der Leeuw 2 ), die in het animisme ook geen primitieve religie ziet, schrijft: Als algemeene theorie aangaande den oorsprong der religie, is het animisme dus wel onhoudbaar gebleken. Het heeft evenwel recht op een naam als afzonderlijk verschijnsel en wel een, ook religieus, uiterst belangrijk verschijnsel, wanneer men den term beperkt tot de bezieling door een persoonlijk gedachte geest of ziel. Dan behoudt het een sterk eigen karakter tegenover de verschillende soorten van dynamisme. Overal waar onder den druk van de emotie van het da- gelijksch leven, van de noodzaak om te eten, de crisis van den hongersnood, de ramp van de droogte, aan de met kracht geladen machten der omgeving een persoonlijk wilsleven wordt toegeschreven, daar vinden wij animisme". Voor een beter inzicht in allerlei levensuitingen en gebruiken der Atjèhers, waarmede wij in dit hoofdstuk nader zullen kennismaken, en welke de Europeaan in het algemeen als bijgeloof" beschouwt, is een korte uiteenzetting van de begrippen waaronder deze verschijnselen vallen, niet overbodig. Hetgeen om magische redenen verboden is, noemt men pantang". Het in Polynésie en Melanesië bestaande begrip taboe" komt overeen met het Atjèhsche paloë", door een onbegrepen, onvoorzien ongeluk getroffen worden. Een pantang voorschrift tracht het paloë te voorkomen. Andere pantang voorschriften echter berusten op de vrees voor gelijkenis of betoovering. Frazer 3 ) onderscheidt de tooverij bij primitieve volken in 1. die, welke op de wet der gelijkenis en 2. die, welke op de wet van het contact berusten. 1. Het gelijke brengt het gelijke voort; door te imiteeren kan men een bepaald gewenscht effect sorteeren. 1) Het Animisme bij de volken van den Indischen Archipel. 2) Inleiding tot de godsdienstgeschiedenis, V.U.B ) Vgl. J. G. Frazer, The Magic art, dl. I pg. 111.

11 3 2. Zaken, die met elkaar in aanraking zijn geweest, blijven op elkaar inwerken, ook al is het lichamelijk contact verbroken. Door tooverij nu tracht men iets te bereiken; pantang voorschriften trachten iets te voorkomen. Tooverij noemt hij derhalve positieve", pantangs negatieve" magie. Ook dient nog aan het peusidjoeëf" (verkoelen) een korte beschouwing te worden gewijd. Koud of koel (sidjoeëp) beteekent in de meeste tropische landen ook geluk, rust, vrede; heet (seu-oeëm) is hetzelfde als onheilaanbrengend". Wanneer derhalve heete" invloeden te verwachten zijn, of indien iemand daaraan heeft blootgestaan, wendt men verkoelingsmiddelen aan ter neutralisatie of bezwering dier heete invloeden. Op eiken leeftijd staat de mensch daaraan bloot; het peusidjoeë? komt dan ook op alle leeftijden voor. Tot verkoelingsmiddelen behooren gepelde en ongepelde rijst (breuëh padé), 2 rauwe eieren en een kom met water, waarin een weinig rijstemeel (teupöng taweuë). In dit vocht bevinden zich eenige verkoelende plantjes: 1) on sisidjoeë?, 2) on manèg manoë en 3) naleuëng sambö; soms worden daaraan toegevoegd 4) on kala en 5) pineung mirah. Deze plantjes worden tot een kwast samen gebonden en hiermede wordt de te verkoelen persoon (c.q. het object) besprenkeld. Daarna wordt deze ook nog wel met gele kleefrijst achter de ooren gestreken (peusoenténg). Later zal zich nog de gelegenheid voordoen de transmigratieleer in het kort te behandelen (vide pg. 16). Om thans terug te keeren tot ons onderwerp. De landbouw wordt in het bekende gezegde: seumajang pangoelèë ibadat, meugoë pangoelèë hareukat" (de ritueele godsdienstoefening is het voornaamste bestanddeel van den godsdienst, de landbouw de voornaamste bron van broodwinning), zelfs met den godsdienst, als geestelijk voedsel, in één adem genoemd. Zelfs daar, waar men in Atjèh typische visschersdorpen aantreft, wordt door de bevolking landbouw gedreven. Gedurende de Westmoesson (April October) is ter Westkust, gedurende de Oostmoesson, ter Oost- en Noordkust de vischvangst welhaast onmogelijk door het ruwe weer en de visschers houden zich in dezen gedwongen rusttijd met den teelt van één- en meerjarige gewassen bezig. Zoo is het ook met de veebezitters gesteld; ook deze zijn voor het grootste deel landbouwer. Van een stand van veebezitters kan men in Atjèh zeker niet spreken. Bij de beschrijving van den landbouw in hoofdstuk I is het landbouwkundig en cultuurtechnisch overzicht achterwege gelaten. Hiervoor raadplege men o.m. de in Atjèh onder leiding van den landbouwvoorlichtmgsdienst uitgegeven Soerat chabar tani" 1928 en 1929.

12 4 In verband met het vorenstaande, wordt tot doel gesteld, in dit proefschrift aan te toonen, dat het Atjèhsche volk, levende onder den ban van het geloof aan hoogere en onbegrepen machten, in groote mate den invloed heeft ondergaan van zijn voornaamste bestaansmiddel: den landbouw en op welke wijze deze invloed tot uiting komt: a. in de vele eigenaardige en anders onverklaarbare gebruiken, die het familie- en gampongleven beheerschen en die hun stempel drukken op de psyche der bevolking. b. in de taal, die vele uitdrukkingen, beeldspraak, spreekwoorden en raadsels bevat, daaraan ontleend. c. in de letterkunde, die vrijwel in alle op schrift gestelde en mondeling overgeleverde stof de onmiskenbare sporen daarvan draagt. Wij stellen ons in deze verhandeling tot taak, het bovenomschreven doel te bereiken door: 1. in hoofdstuk I een korte beschrijving te geven van den landbouw en de bij de uitoefening daarvan in acht te nemen voorschriften, alsmede het gebruik van bepaalde producten bij belangrijke gebeurtenissen in het familieen gampongleven. 2. in hoofdstuk II een zoo volledig mogelijke opsomming te geven van in de taal en in de litteratuur voorkomende gezegden, beeldspraak, enz., op den landbouw betrekking hebbende. 3. als letterkundig sluitstuk in hoofdstuk III een vertaling met commentaar te geven van een, de bovengenoemde invloeden typeerend Atjèhsch letterkundig product, hetwelk speciaal aan den landbouw is gewijd, de Hikajat Asaj Padé", van een zekeren zich aneu? Pakèh noemenden persoon uit de gampong Lam-Teumèn.

13 HOOFDSTUK I. 1. DE LANDBOUW EN DE BIJ DE UITOEFENING DAARVAN IN ACHT GENOMEN GEBRUIKEN. Voor een groot deel van het gewest is de landbouw, meer speciaal de rijstbouw, het hoofdmiddel van bestaan en de rijst het voedingsgewas bij uitnemendheid. Op het eerste slaat het Atjèhsche gezegde: pangoelèë hareukat meugoë" (de landbouw is de meester aller broodwinning), op het tweede de uitspraak: kaja meuih hana meusampé, kaja padé meusampöreuna" (rijkdom aan goud is niet voldoende, rijkdom aan rijst is volmaakt). Aangezien het rijstbedrijf ten nauwste samenhangt met de wisseling der jaargetijden en de Mohammedaansche maankalender voor dat doel onbruikbaar is, hebben de Atjehers een eigen overgeleverden moessonkalender, die met de zon gelijken tred houdt en het jaar berekent naar den stand van de maan ten opzichte van het sterrenbeeld de Schorpioen (kala). Zij spreken van de keunongs (feitelijk geraakt", fig. ontmoeting", hier van de maan met een bepaalde ster uit den Schorpioen) van beide genoemde hemellichamen en vonden zekere regelmaat in het aantal dagen dat telkens de nieuwe maan van de daarop volgende keunong scheidt. Zoo'n keunong doet zich om de 27V 3 dag voor, terwijl d maanmaand 29^2 dag telt. Een zonnejaar telt 13, soms, ongeveer om de 3 jaren, 14 keunongs. De Atjehers nemen, zich volkomen bewust van het begaan eener onnauwkeurigheid, aan, dat de maanddatum van elke keunong juist twee dagen minder is dan die harer voorgangster. Zij beginnen de reeks keunongs steeds met 23. De keunongs 1 ) zijn: 1. Keunong doea plöh lhèë, 23; komt ongeveer overeen met onze maand Januari. 2. Keunong doea plöh sa, 21 ; begin van de moesém loeaih blang, van braak liggen van het veld. De oogst is geheel binnen; het veld mag als gemeene weide worden beschouwd. 3. Keunong sikoereuëng blaih, Keunong toedjöh blaih, Keunong limong blaih, Keunong lhèë blaih, 13; algemeene ploegtijd; einde van 1) Vide over de keunongs uitvoerig: De Atjehers deel I pag. 265 en vlg. van Dr. C. Snouck Hurgronje.

14 r 6 de moesém loeaih biang en begin van de moesém pitjes of kot biang, het gesloten veld, den tijd voor het bewerken van het veld. 7. Keunong siblaih, 11; begin van den padizaaitijd; keunong siblaih taboe djareuëng, keunong sikoereuëng taboe rata" (in de keunong 11 wordt hier en daar, in de keunong 9 overal gezaaid). 8. Keunong sikoereuëng, 9; algemeene zaaitijd. 9. Keunong toedjöh, Keunong limong, Keunong lhèë, Keunong sa, 1; de tijd van zware regens. 13. Keunong tanggilép, naam, die soms aan de niet medegerekende, wijl niet waarneembare, 13de keunong wordt gegeven; komt ongeveer met onze maand November overeen. De Pleïaden of zevensterren" of vele menschen" (oereuëng Ie) treden wel eens in de plaats van den Schorpioen. Dit sterrenbeeld is daarom zoo geschikt om nu en dan voor den Schorpioen in te springen, wijl het aan den hemel juist tegenover dit sterrenbeeld staat en dus dikwijls te zien is, wanneer de waarneming der Kala onmogelijk of door een gedeeltelijk bewolkten hemel moeilijk is. Wij hebben in het voorgaande gezien, dat de Atjehers voor hun landbouw een bepaalden moessonkalender bezitten en zullen aan de hand hiervan overgaan tot de behandeling der verschillende cultures. De aard van het onderwerp dwingt deze behandeling zoo kort mogelijk te houden. Uitvoerige beschrijving van de werkzaamheden, verbonden aan den rijstbouw, van af het gereedmaken van den grond tot aan het opschuren van het product, vindt men in Kreemers Atjèh" deel I pag. 440 en vlg. A. De rijstbouw. De rijstbouw wordt gedreven op geïrrigeerde (oemong) en op niet geïrrigeerde gronden (ladang), de z.g. natte en droge rijstbouw. In het algemeen verstaat men onder ladang een leeggekapt stuk grond in het bosch. Het omhakken der boomen (teubang) is een zwaar werk. Na 44 dagen drogen wordt op den laatsten Woensdag der Mohammedaansche maand het hout in brand gestoken. (Het geldt anders juist als pantang" om op dezen dag het veld te bewerken, vide pg. 10). De rijstbouw op ladang's heeft door uitpoting (tadjöp) plaats. De stok, waarmede de pootgaten (oeroeë?) gemaakt worden, is puntig en heet doegaj". Wanneer de bodem door

15 Het bewerken van het rijstveld. Kweekbedden 7 de eerste regens wat week is geworden, maakt men de pootgaten en werpt in elk daarvan wat zaad. In Atjèh wordt dit werk zoowel door mannen als vrouwen verricht. (In sommige streken van Nederlandsch-Indië o.a. in de Residentie Palembang, onderafd. Pasemahlanden is dit uitsluitend mannenwerk. De pootstok heeft daar den vorm van het mannelijk schaamdeel. En het is alleen de vrouw, die uitzaait). *) De geïrrigeerde rijstvelden zijn dikwijls terrasvormig, opdat het water gemakkelijk van de hoogere naar de lagere terreinen kan vloeien. Het spreekt vanzelf, dat dit alleen mogelijk is in geaccidenteerd terrein. Daar, waar het te bevloeien terrein vlak is, legt men de leiding in ophooging liefst dwars daardoor heen aan en zorgt door opstuwing, dat het waterniveau hooger komt dan het land en men het water op willekeurige plaatsen kan aftappen. Één of meer afvoerleidingen regelen den afvoer. Een complex van rijstvelden, die een aaneengeschakeld geheel vormen (b.v. bij één gampong behooren), heet in Atjèh blang". Zulke blang's hebben verschillende namen, meestal genoemd naar een of andere nabij gelegen gampong. Het bewerken van het rijstveld heet poeboeët oemong". Zijn de waterwerken bij irrigëerbare sawah's in orde, dan wordt het water eenige dagen achtereen op het veld toegelaten om den grond drassig te maken, voor men met de grondbewerking begint. Wat het omwerken van den bodem betreft, dit geschiedt door ploegen (meu^oeë), waarna de zaaipadi rechtstreeks kan worden uitgezaaid. Hierop volgt een tweede maal ploegen meu : oeë teumaboe), om de korrels in den grond te werken. Ook geschiedt het omwerken middels een ijzeren hark met houten steel (tjangköj), een zwaar en tijdroovend werk, dat men tjeumangköj noemt. Een derde methode bestaat hieruit, dat men den grond door buffels laat omwoelen (poeblöh), lett. buffelen", doch zulks geschiedt alleen bij een drassigen bodem en daar, waar men veel buffels aantreft. Het kweekbed, waarop men de zaailingen van de rijst (seuneulong) kweekt, met de bedoeling die later op het plantveld over te planten, heet in Groot Atjèh lheuë seuneulong" en ter Oostkust neudoeë^". Men heeft voor het kweeken van de zaailingen der rijst zoowel natte als droge kweekbedden; in het algemeen worden de eerste verkozen, omdat de zaailingen gemakkelijker kunnen worden uitgetrokken, als de planttijd daar is. Uitzaaiing. Men P as * t>ü de uitzaaiing op het kweekbed tweeërlei zaaiwijze toe, die men de droge en de natte zaaiing zou kunnen 1) Vgl. W. Hoven Animistische gebruiken in Pasemah, Kol. Tijdschrift 1925.

16 Ultplanten. Groeiperioden. Vijanden van de rijst en hun bestrijding. 8 noemen. Bij de droge zaaiing wordt de droge zaaipadi eenvoudig over het kweekbed uitgestrooid (taboe of teumaboe, soms ook seupeuë of seupreuë?). Bij de natte zaaiing worden de eerst tot ontkieming (moemiëng) gebrachte natte korrels op het kweekbed uitgezaaid. Indien de zaailingen er goed voorstaan, trekt men op den 44sten dag na het zaaien de plantbibit uit het kweekbed (bot) en plant die den volgenden dag op het plantveld over. Het uitzaaien en het uitplanten geschiedt in Groot Atjèh zoowel door mannen als vrouwen. Aan de hierboven in het kort vermelde werkzaamheden wordt in het algemeen veel zorg en toewijding besteed, vooral omdat men den landbouw als een heilig bedrijf beschouwt en de padi een persoonlijk bestaan toekent. De landman onderscheidt n.l. verschillende levens- of groeiperioden van de rijst: Ie 2e 3e 4e 5e 6e 7e 8e 9e 10e 11e stadium: de z.g. zuigelingen leeftijd. De plantjes hebben hun eerste bladeren gevormd, stadium: de periode, waarin de rijst sexueel rijp, doch nog maagdelijk heet te zijn. stadium: de tijd, dat zich ringen van fijne haartjes vertoonen aan den stengel op de plaatsen, waar de blaadjes uitschieten. stadium: de te voren platte padistengel neemt den ronden vorm aan. stadium: de periode van zwangerschap; de bevruchting van de padibloesem heeft plaats gehad, stadium: de tijd, dat de aar uit den top van de plant te voorschijn komt. stadium: het tijdperk, dat de korrels nog slechts vloeibare in plaats van vaste bestanddeelen inhouden, stadium: wanneer de aren zich gaan buigen als de staartvederbos van een haan. stadium: de korrels krijgen een vasten inhoud, stadium: de aren worden geel en het rijstveld krijgt het aanzien van de volle gele maan", stadium : de padi is egaal geel, maar nog niet volkomen rijpstadium: de padi is ten volle rijp, dus oogstklaar. 12e Nu mag men het oogsten niet meer uitstellen, daar de padi anders reuntah" zou worden, d.w.z., dat bij het snijden de korrels afvallen en de aren breken. De Atjèher hoopt door het brengen van offers en het houden van kandoeri's *) (offermalen), dat er zegen zal rusten op zijn arbeid, zijn veld en dat alle heete en gevaarlijke 1) Gemeenschappelijke maaltijden met een godsdienstig karakter worden in Atjè.b zoowel kandoeri" als kanoeri" genoemd.

17 invloeden zullen worden gebannen. Ook tegen andere dan bovenaardsche vijanden moet hij een steeds wederkeerenden strijd voeren. Veldmuizen en geusöng's (een onaangenaam riekend insect, op Java walang sangit" geheeten) bestrijdt hij met op papier geschreven formules (adjeumat), die in een bamboe gestoken in het rijstveld geplant w r orden. Begint de padi te bloeien, dan worden op de sawah's eenvoudige bamboe wachthuisjes, met een dak van atap of bladeren, opgericht, om daarin vertoevende, het gewas te bewaken (keumiët padé). Uit die huisjes loopen lange rotan touwen (taloë ajeuëm padé), waaraan allerlei zaken, als droge pisangbladeren, oude lappen, enz. hangen. Als men in het huisje aan deze touwen trekt, worden de vogels opgeschrikt en verjaagd. Voor hetzelfde doel maakt men ook wel gebruik van lawaai makende windmolentjes. Het oogsten, het dorsenen, het zuiveren, het meten van de opbrengst en het opschuren van de padi wordt in het werk van Kreemer *) uitvoerig beschreven. Er valt daaromtrent in verband met ons onderwerp niets bijzonders te vermelden. Drogen, De geoogste rijst wordt ongepeld bewaard. Naar behoefte pellen en worc^ hiervan een bepaalde hoeveelheid afgenomen en voor het gebruik gedroogd, gepeld en gewand. nn ' Het stampen is bepaaldelijk het werk van vrouwen. Als regel gebruikt men daarvoor een z.g. djeungki, soms ook een stampblok (leusöng djaroë). De djeungki staat meestal onder het huis. In de meeste gampongs vindt men maar een paar djeungki's, die meestal tot aller gebruik beschikbaar zijn. Het is een typisch tafereeltje, dat zoo'n troepje rijststampende vrouwen den toeschouwer biedt. Na de eerste stamping, waarbij het grootste deel van de padi ontbolsterd is, gaat men tot wannen over. De wan is min of meer driezij dig van vorm met afgeronde hoeken. De drie sagi's (lhèë sagoë), waaruit Groot Atjèh bestaat, hebben den vorm van zoo'n wan en de monding der Atjèh rivier ligt bij den eenigszins spits toeloopenden mond dier wan. Bij het wannen van de rijst, mag een vrouw, die moeder is, de punt der wan niet naar haar huis richten om te voorkomen, dat haar kind een verre reis zal ondernemen. Volksgeloof Dat de landbouw in het algemeen en de rijstbouw in het en bijzonder bij de Atjehers een heilig en profetisch werk is,... waarop niet alleen zegen in deze wereld rust, maar dat ook georuiken j o o n j n ^ anc}ere wereld medebrengt, zal blijken uit de Hiin verband kajat Asaj Padé", waarin o.m. de oorsprong der rijst wordt met de verklaard. rijstcultuur. ^n hoofdstuk III zal, zooals in de Inleiding reeds werd vermeld, een vertaling van deze hikajat met commentaar volgen. 1) Vgl. J. Kreemer, Atjèh dl. I pg. 456 en vlg. 9

18 10 Het ontbreekt bij de Atjehers niet aan allerlei padigebruiken om onheil af te weren, of om geluk te bevorderen. Er zijn onder die gebruiken, welke aan den Javaanschen eeredienst van Nji Sri herinneren, maar deze is in Atjèh absoluut onbekend.!) Dat de rijst ook in Atjèh als een persoon wordt voorgesteld, blijkt o.m. uit de voorstelling, dat de levensgeest van dit gewas (seumangat padé) evenals bij den mensch tijdelijk ontvlieden en verdwijnen kan, waarvan ziekte het directe gevolg is. De Atjehers leeren hun kinderen dan ook, nooit ruw met rijst om te gaan (die b.v. niet weg te werpen), omdat anders de seumangat verloren gaat (gadóh seumangat). Uit de namen van de opeenvolgende stadiën in den rijstgroei (zuigelingen leeftijd, de maagdelijke leeftijd en de zwangerschap), bleek ook reeds, dat men de rijst een persoonlijk bestaan toekent. De eerste veldkandoeri heeft in Groot Atjèh plaats op het einde van de moesém loeaih blang, ongeveer één maand voor men met het ploegen aanvangt (in keunong 17). Men beoogt daarmede de geheimzinnige machten gunstig te stemmen en zoodoende het welzijn van het gemeenschappelijk veld, dat pas zijn oogst geleverd heeft, ook voor den volgenden oogst te waarborgen. Middels vrijwillige bijdragen (ripè) der gampongbewoners komt het benoodigde daarvoor bijeen. Er wordt een buffel geslacht, maar overigens zijn deze offermaaltijden heel eenvoudig. Na de kanoeri is het werken op het rijstveld drie dagen verboden, pantang". De eerste werkzaamheden worden verricht door een persoon, die min of meer voor godsdienstig en ter zake kundig doorgaat, een z.g. malém, bekend ook met het berekenen van gunstige tijdstippen (koetika). Met geheel kaal geschoren hoofd gaat hij te middernacht naar het veld, omdat hij ten stelligste iedere ontmoeting met mensch of dier, die zijn tocht vergeefs zou maken, moet trachten te vermijden. Met zijn kapmes trekt hij eenige strepen over den akker, als maakte hij de eerste ploegvoren, prevelt een doe : a en keert daarna huiswaarts. Deze eerste inwijding der werkzaamheden, welke aan het ploegen voorafgaat noemt men poephön blang". De landbouwer gelooft onvoorwaardelijk, dat het welslagen zijner aanplanting afhankelijk is van den dag en den datum, waarop men het werk aanvangt. Vooreerst is alle veldarbeid op Vrijdag door de adat verboden (pantang). Verder geldt de laatste Woensdag van iedere maand (raboe abéh of raboe keuneulheuëh) in het algemeen als onheilspellend (neuhaih). 1) Vgl. over Nji Sri Dr. C. Snouck Hurgronje, De Atjehers dl. I pg. 288.

19 11 In Atjèh gelden de 6de, 12de, 16de, 17de, 22ste, 26ste eener maand als goede, de 3de, 5de, 8ste, 14de, 21ste, 25ste en 28ste als slechte dagen, om het werk te beginnen. Merkwaardig is, dat hier de voorkeur voor het onevene niet aanwezig is. Ook voor het bezaaien van het veld en de uitzaaiing in het kweekbed kiest men een gunstigen dag en behoort men op de hoogte te zijn van den toestand der geheimzinnige machten in de lucht op den dag, die men voor het werk uitgekozen heeft. Het werk wordt, zooals dit bij elke belangrijke zaak volgens traditie behoort te geschieden, met het zeggen van béseumilah" (in naam van Allah) aangevangen en het eerste zaad strooit men in Westelijke richting, de z.g. kiblat, waarheen men zich ook bij de ritueele godsdienstoefening moet richten. Een zevental der zaailingen, die na het uitplanten in het kweekbed overblijven, worden om een staak op de oemong bijeengeplant; deze heeten poephön, of ook wel inong padé (de moeder padi). Als de rijst in het maagdelijke" stadium komt, geeft men in Groot Atjèh de tweede kanoeri blang (in keunong 23 of 21), die tot doel heeft alle heete, gevaarlijke invloeden te bezweren en die ongeveer gelijk is aan de eerste kanoeri. Wanneer de padi niet voorspoedig groeit, of bij het optreden van een aardbeving of andere rampen, houdt men een kandoeri apam, of kandoeri kanji uit vrees, dat anders de ziel uit de padi zal gaan. Als de rijst hoogzwanger" is (de korrels komen dan uit), legt men hier en daar, doch lang niet overal in Atjèh, zoetigheden op de sawahdijkjes neer, de essentie waarvan door de rijst zal worden genoten. Vanaf het oogenblik, dat de padi op de kweekbedden is uitgezaaid, tot aan den oogst, gelden allerlei pantang's. O.a. mag, nadat de zaaipadi is uitgestrooid, tot zij haar vollen wasdom heeft bereikt, de eigenaar van het veld gedurende zonsondergang niets uit huis weggeven. Ook mag hij gedurende die periode geen bamboe branden, daar anders de aren zonder inhoud zouden blijven (sroh poeléh), des avonds niet met een fakkel (soea) van droge klapperbladeren (boebeuë) naar het veld gaan, om te voorkomen, dat de bladeren van de rijst zouden verdorren, enz. Zoolang er padi op het veld staat, mogen zijn vrouwelijke verwanten het haar niet los op den rug dragen (öf geureubang), opdat de kaf j es der korrels niet zullen openbarsten en haar inhoud zoodoende niet verloren zal gaan. Als het zaad is uitgestrooid, mag men geen bamboe naar het rijstveld brengen, opdat de halmen niet rechtop (sanggöng) blijven staan, wanneer het oogenblik daar is, dat ze zich tengevolge van hun kostbaren inhoud moeten gaan buigen.

20 12 Het planten van rijst mag niet geschieden bij hoogwater (ië paseuëng), daar anders de rijst zou breken (patah breuëh); ook moet men daarbij zorgen voor een goed gevulde maag (troë), ten einde goed gevulde aren te verkrijgen. Bij de padischoven dient men er voor te waken, dat geen gehoornd vee daartegenaan stoot, aangezien dat nadeelig zou werken op den uitslag van den oogst. Het opschuren van rijst moet geschieden bij wassende maan (boeleuën éf), daar bij afnemende maan (boeleuën trön) de rijstvoorraad sterk zou verminderen. Voordat de bergplaats wordt gesloten, plaatst men boven op de padi een kom met het eerste water, dat men op dien dag uit de put schepte (ië keudab) ; zooals dit onbewogen water, hoopt men, dat ook de opgeschuurde rijst onbewogen zal blijven. Heeft men een doode in huis gehad, dan mag men de in dat huis aanwezige padi niet voor bibit gebruiken, daar de kiem dan wellicht ook dood is. Bij nagenoeg al deze pantangvoorschriften komt de grondgedachte der sympathie (analogie) sterk naar voren. Één dag voor het begin van den oogst snijden de Atjèhsche vrouwen gewoonlijk een tiental halmen (moe) van het veld, die ze tot een bosje samenbinden. Deze eerstelingen van den oogst (peunoephön), worden in een wit doekje gewikkeld, even boven wierookdamp gehouden en dan ergens in huis opgehangen. Na het opschuren van de rijst legt men de peunoephön benevens een rauw ei en een bosje verkoelende plantjes naast de kom met ië keudab". Gaat men weer tot planten over, dan wordt de peunoephön met de zaadpadi vermengd. Telkens wanneer men met de kaj (als maat gebezigden halven klapperdop) uit den voorraad gepelde rijst schept, laat men daarin een weinig achter, dat men weer in de eumpang (rijstzak) terugstort, opdat deze nimmer geheel ledig zij. In een land, waar de landbouw een zoo voorname plaats inneemt, zijn uiteraard allerlei middelen bekend, om wanneer de aanhoudende droogte voor het gewas schadelijk dreigt te worden, regen te maken" of te lokken". Te dien einde gaan o.m. een troep oude vrouwen door de noodige kinderen vergezeld, gewapend met klapperdoppen, die tegen elkaar geslagen worden, rond. Daarbij is het volgende gebed in zwang: Heer God, geef twee druppels water, de padi is al dood, Heer God, geef twee druppels water." In een deel der XXV moekims houdt men in den tijd, dat de padi water noodig heeft, een kandoeri bij een waterwei Eumpèë Bliëng" genaamd. Daarvoor wordt een witte buffel geslacht, welks kop men bij het naar huis gaan in de wel

Or, W. J, LEYDn /!Nnl«msJag 8J7. ,...c F \ '- EEN TEHUIS VOOR WEEZEN IN ZUID-AFRIKA 1!.

Or, W. J, LEYDn /!Nnl«msJag 8J7. ,...c F \ '- EEN TEHUIS VOOR WEEZEN IN ZUID-AFRIKA 1!. Or, W. J, LEYDn /!Nnl«msJag 8J7,...c F \ '- EEN TEHUIS VOOR WEEZEN IN ZUID-AFRIKA 1!. L. S. Het is velen in Holland wellicht bekend, hoe ik, eerst onlangs uit Zuid-Afrika teruggekeerd, den langen en b'!ngen

Nadere informatie

Intochtslied. Thema van de dienst : Schepping. Organist/piano : Jan Bremer. Mededelingen van de kerkenraad. Zondag 4 Augustus 2013

Intochtslied. Thema van de dienst : Schepping. Organist/piano : Jan Bremer. Mededelingen van de kerkenraad. Zondag 4 Augustus 2013 Zondag 4 Augustus 2013 Thema van de dienst : Schepping Voorganger : ds. J.W. Stam Organist/piano : Jan Bremer Mededelingen van de kerkenraad Lied: Ps. 19: 1 en 2 >> Intochtslied vers 2 >> 1 2. God heeft

Nadere informatie

Orde voor de viering van het heilig Avondmaal

Orde voor de viering van het heilig Avondmaal Orde voor de viering van het heilig Avondmaal Prediking Geloofsbelijdenis Onderwijzing bij het Avondmaal De apostel Paulus beschrijft hoe onze Heer Jezus Christus het heilig Avondmaal heeft ingesteld:

Nadere informatie

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (1)

Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (1) Formulier om de christelijke doop te bedienen aan de kinderen van de gelovigen (1) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Over de doop Bij de doop word je in water ondergedompeld of ermee besprenkeld.

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

6 september 2015. Welkom Iedereen gaat staan en de Paaskaars wordt aangestoken

6 september 2015. Welkom Iedereen gaat staan en de Paaskaars wordt aangestoken Welkom Iedereen gaat staan en de Paaskaars wordt aangestoken 6 september 2015 Openingslied Wij zoeken U als wij samenkomen hopen dat Gij aanwezig zijt, hopen dat het er eens van zal komen: mensen in vrede

Nadere informatie

Menze Fernandus van Houten

Menze Fernandus van Houten Liturgieboekje bij het afscheid van Menze Fernandus van Houten * Groningen, 10 februari 1931 Tolbert, 21 februari 2016 in een samenkomst op donderdag 25 februari 2016, om 11.00u in de Gereformeerde Kerk

Nadere informatie

Thema: Waar religie en wetenschap elkaar ontmoeten, deel 2: de Bijbel als medicijn.

Thema: Waar religie en wetenschap elkaar ontmoeten, deel 2: de Bijbel als medicijn. Thema: Waar religie en wetenschap elkaar ontmoeten, deel 2: de Bijbel als medicijn. Spreuken 4:20-22 20 Mijn zoon, sla acht op mijn woorden, neig uw oor tot mijn uitspraken; 21 laat ze niet wijken uit

Nadere informatie

Het vasten van de maand Ramadan

Het vasten van de maand Ramadan Het vasten van de maand Ramadan De voorwaarden voor degenen die verplicht zijn om te vasten: Het vasten is verplicht voor iedere Moslim die, veranwoordelijk*, gezond van geest is en het vasten wel kan

Nadere informatie

Orde van de doopdienst. op zondag 20 december 2015. in de Hervormde kerk te Sellingen. waarin. Jarno Godlieb. gedoopt wordt

Orde van de doopdienst. op zondag 20 december 2015. in de Hervormde kerk te Sellingen. waarin. Jarno Godlieb. gedoopt wordt Orde van de doopdienst op zondag 20 december 2015 in de Hervormde kerk te Sellingen waarin Jarno Godlieb gedoopt wordt Voorganger : Ds. J.W. Baan. Organist : Mevrouw M. Withaar-Boomsma. Medewerking : Kinderen

Nadere informatie

Orde III Schrift, zegen en gebed

Orde III Schrift, zegen en gebed Orde III Schrift, zegen en gebed bemoediging en groet Onze hulp is in de naam van de Heer, die hemel en aarde gemaakt heeft, Ps. 124:8 [die trouw houdt tot in eeuwigheid Ps. 146:6 en niet laat varen het

Nadere informatie

Openluchtdienst! speelruimte om te leven!

Openluchtdienst! speelruimte om te leven! Openluchtdienst speelruimte om te leven liturgie bij de openluchtdienst op zondag 15 juni 2014 in de tuin van het Wooldhuis uitgaande van de Protestantse Gemeente Heino-Laag Zuthem voorganger: ds. Hans

Nadere informatie

De schepping van de mens Studieblad 6

De schepping van de mens Studieblad 6 -1- GODS PLAN MET MENSEN Dit is een uitgave van de Volle Evangelie Gemeente Immanuël Breda Auteur: Cees Visser (voorganger) De schepping van de mens Studieblad 6 Inleiding Mensbeeld Uitgangspunt Stof In

Nadere informatie

Orde van dienst Laren 8 mei 2016, Moederdag

Orde van dienst Laren 8 mei 2016, Moederdag Orde van dienst Laren 8 mei 2016, Moederdag Met medewerking van Deo Gratias Voorganger : ds. Jaap Jonk Orgelspel: Stefan Potman De Voorbereiding Orgelspel Woord van welkom Moment van stilte Aansteken van

Nadere informatie

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40)

15 februari: Ik ben het brood dat leven geeft (Johannes 6:32-40) Liturgisch bloemstuk bij de 40 dagen tijd en Pasen 2015 Elke week wordt één kaars gedoofd, van de kandelaar met 8 kaarsen. Er is elke week een boog bekleed met klimop, als beeld van het verbond van God

Nadere informatie

Een woord (wer e^'»^ keeraiide der ont?el"tins^ uil clr

Een woord (wer e^'»^ keeraiide der ont?eltins^ uil clr Een woord (wer e^'»^ keeraiide der ont?el"tins^ uil clr OUüFiRiJJKI. i'fk/i.«^ 1 i 1 DOOR MEVROUW VLIELANDER HEIN COUPERUS. 'S-GRAVENHAGE, W. P. VAN STOCKUM & ZOON 1908 Prijs 25 cent. Een woord over eene

Nadere informatie

Orde voor de voortzetting van het heilig Avondmaal

Orde voor de voortzetting van het heilig Avondmaal Orde voor de voortzetting van het heilig Avondmaal Na Lied of Klein Gloria verloopt de dienst als volgt: Apostolische geloofsbelijdenis (gezongen, of gelezen en beantwoord met een lied) Nodiging De Heer

Nadere informatie

Begin van het moestuinseizoen

Begin van het moestuinseizoen Begin van het moestuinseizoen 1. Buiten Zaaien in volle grond Algemene regel : de hoeveelheid aarde waarmee je het zaadje bedekt, mag maximaal drie maal de breedte van het zaad zijn. Zaai periode : is

Nadere informatie

SIMSON, GODS STERKE MAN

SIMSON, GODS STERKE MAN Bijbel voor Kinderen presenteert SIMSON, GODS STERKE MAN Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Janie Forest Aangepast door: Lyn Doerksen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door:

Nadere informatie

Verhalen uit een ander rijk

Verhalen uit een ander rijk Verhalen uit een ander rijk Ana-Magdalena Zainea www.anderssamen.nl www.ana-magdalena.nl Titel: Verhalen uit een ander rijk Auteur: Ana-Magdalena Zainea Correctie: Bart Renaer en Dorien Ruben Illustraties

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE MAN VAN GODS VUUR

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE MAN VAN GODS VUUR Bijbel voor Kinderen presenteert DE MAN VAN GODS VUUR Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door:

Nadere informatie

MENORAH BEELD VAN DE ZEVENVOUDIGE GEEST VAN GOD EXODUS 37 EXODUS 37:17-22

MENORAH BEELD VAN DE ZEVENVOUDIGE GEEST VAN GOD EXODUS 37 EXODUS 37:17-22 DE MENORAH BEELD VAN DE ZEVENVOUDIGE GEEST VAN GOD EXODUS 37 EXODUS 37:17-22 17. Hij maakte de kandelaar van louter goud; van gedreven werk maakte hij de kandelaar, het voetstuk zowel als de schacht, de

Nadere informatie

(Deel van) Zijn Lichaam

(Deel van) Zijn Lichaam (Deel van) Zijn Lichaam 1 December 2013 I. Wedergeboren Leven II. Levende stenen 1 Petrus 2:4-5 Voeg u bij hem, bij de levende steen die door de mensen werd afgekeurd maar door God werd uitgekozen om zijn

Nadere informatie

Welkom, stil gebed, drempelgebed door ouderling(e) van dienst - hierna de handdruk van de ouderling(e) aan de voorganger

Welkom, stil gebed, drempelgebed door ouderling(e) van dienst - hierna de handdruk van de ouderling(e) aan de voorganger Orde van dienst zondag 18 oktober 2015 Oecumenische Avondmaalsviering in het kader van Wereldvoedseldag Voorgangers: ds. Dick Steenks en Marja van der Horst Organist: Sander Booij Mmv: de cantorij o.l.v.

Nadere informatie

WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA

WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA WESTELIJKE LAAGLANDGORILLA Toen onderzoekers meer dan 100 jaar geleden voor het eerst een gorilla zagen, schrokken ze zich een ongeluk. Dat is ook niet zo gek! Een gorilla kan er gevaarlijk uitzien. Vooral

Nadere informatie

HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. Sein 5. Sein 5. Veilig.

HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. Sein 5. Sein 5. Veilig. 22 Omschrijving der seinen en seinmiddelen. Toepassingsvoorschriften. 23 HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. HOOFDSTUK III. Seinen op niet bepaalde plaatsen te geven. De beambte toont

Nadere informatie

Moment, of monument voor Jan Gebaseerd op een eerdere dienst Lang zullen we leven : Gebed van de Ute (een Noord-Amerikaanse Indianenstam)

Moment, of monument voor Jan Gebaseerd op een eerdere dienst Lang zullen we leven : Gebed van de Ute (een Noord-Amerikaanse Indianenstam) Moment, of monument voor Jan Gebaseerd op een eerdere dienst Lang zullen we leven : Het verval van het lichaam is niet iets waar we graag aan denken. Ieder mens hoopt dat een lijdensweg hem bespaart blijft.

Nadere informatie

HOOFDSTUK IV. Seinen op bepaalde plaatsen te geven. (Vaste seinen).

HOOFDSTUK IV. Seinen op bepaalde plaatsen te geven. (Vaste seinen). 42 Omschrijving der seinen en seinmiddelen. HOOFDSTUK IV. Seinen op bepaalde plaatsen te geven. (Vaste seinen). Hoofdseinpalen. Een hoofdseinpaal bestaat uit een paal met een naar rechts uitstekenden draaibaren

Nadere informatie

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan

naar God Verlangen Thema: juni welkom in de open deur dienst voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan welkom juni in de open deur dienst 19 2016 Thema: Verlangen naar God n.a.v. Psalm 42 voorganger: ds. W. Dekker muziekteam: Theda, Lisette, Rik Aart-Jan en Nathan organist: Christian Boogaard Welkom en

Nadere informatie

Wonderlijk gemaakt Zondag 25 januari 2015 9.00 uur Oude Kerk

Wonderlijk gemaakt Zondag 25 januari 2015 9.00 uur Oude Kerk LITURGIE VOOR DE KERK EN SCHOOL-THEMADIENST In samenwerking met de Julianaschool Wonderlijk gemaakt Zondag 25 januari 2015 9.00 uur Oude Kerk Welkom en bekendmakingen Intochtslied (schoolpsalm): Psalm

Nadere informatie

Met welk doel wil God Zijn kinderen leiden?

Met welk doel wil God Zijn kinderen leiden? Scholen die door Samuel zijn gesticht. Met welk doel wil God Zijn kinderen leiden? Psalm 23:3 3 Hij verkwikt mijn ziel, Hij leidt mij in het spoor van de gerechtigheid, omwille van Zijn Naam. De Here zelf

Nadere informatie

OPENING VAN DE VIERING

OPENING VAN DE VIERING OPENING VAN DE VIERING KRUISTEKEN EN BEGROETING INLEIDING GEBED Pastor: Laat ons samen bidden tot God, in wiens Naam wij hier samengekomen zijn, en in wiens Naam deze kinderen zullen worden gedoopt. Heer

Nadere informatie

Levend Water. (= de Heilige Geest) Hij zou u levend water hebben gegeven

Levend Water. (= de Heilige Geest) Hij zou u levend water hebben gegeven Levend Water (= de Heilige Geest) Hij zou u levend water hebben gegeven Joh.4:10 wie gedronken heeft van het water, dat Ik hem zal geven, zal geen dorst krijgen in eeuwigheid, maar het water, dat Ik hem

Nadere informatie

38 : Psalm 84: 1a Hoe lief'lijk, hoe vol heilgenot, O HEER, der legerscharen God, Zijn mij Uw huis en tempelzangen! Hoe branden mijn genegenheên,

38 : Psalm 84: 1a Hoe lief'lijk, hoe vol heilgenot, O HEER, der legerscharen God, Zijn mij Uw huis en tempelzangen! Hoe branden mijn genegenheên, 36 : Psalm 75: 1 U alleen, U loven wij; Ja wij loven U, o Heer', Want Uw Naam, zo rijk van eer, Is tot onze vreugd nabij. Dies vertelt men in ons land, Al de wond ren Uwer hand. 37: Y4C 133: 1, 2, 3 Mijn

Nadere informatie

Al Wahn. revisie: Yassien Abo Abdillah. Islam voor iedereen. Kantoor voor da'wa Rabwah (Riyad) 2013-1434

Al Wahn. revisie: Yassien Abo Abdillah. Islam voor iedereen. Kantoor voor da'wa Rabwah (Riyad) 2013-1434 Al Wahn ] لونلدية - dutch [ nederlands - revisie: Yassien Abo Abdillah Kantoor voor da'wa Rabwah (Riyad) 2013-1434 Islam voor iedereen الوهن» باللغةهلونلدية «مراجعة: ياس أبو عبد االله 2013-1434 Alle lof

Nadere informatie

De gelijkenis van de onbeschaamde vriend. ( of over gebedsverhoring )

De gelijkenis van de onbeschaamde vriend. ( of over gebedsverhoring ) De gelijkenis van de onbeschaamde vriend. ( of over gebedsverhoring ) Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld

Nadere informatie

Onze Vader. Amen. www.bisdomdenbosch.nl

Onze Vader. Amen. www.bisdomdenbosch.nl Onze Vader Onze Vader Onze Vader, die in de hemel zijt, Uw Naam worde geheiligd, Uw Rijk kome, Uw wil geschiede op aarde zoals in de hemel, Geef ons heden ons dagelijks brood, en vergeef ons onze schuld,

Nadere informatie

Keuzeteksten. Voor de maaltijd zie Dienstboek een proeve, deel I blz. 1136v.

Keuzeteksten. Voor de maaltijd zie Dienstboek een proeve, deel I blz. 1136v. Keuzeteksten Voor de maaltijd zie Dienstboek een proeve, deel I blz. 1136v. opening 1. Allen zien ernaar uit dat u brood geeft, op de juiste tijd. Geeft u het, dan doen zij zich te goed, opent zich uw

Nadere informatie

Calvijn over het verbond & de besnijdenis

Calvijn over het verbond & de besnijdenis Calvijn over het verbond & de besnijdenis Calvijn over Genesis 17:4 ( Mij aangaande, zie, Mijn verbond is met u ): Omdat ons geloof niet anders dan in Zijn eeuwige waarheid geworteld kan zijn, en daarom

Nadere informatie

Examen HAVO. Wiskunde A1,2

Examen HAVO. Wiskunde A1,2 Wiskunde A1,2 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 25 mei 13.30 16.30 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 19 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een

Nadere informatie

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen

GEBEDEN AMEN. beland. zodat ik niet in moeilijkheid. Leid mij veilig aan Uw hand, vandaan. gaan, haal me daar dan vlug. Mocht ik verkeerde wegen ijn lieve engel, bewaar en help mij altijd goed. God heeft U aan mij gegeven, als een helper in dit leven. Mocht ik verkeerde wegen gaan, haal me daar dan vlug vandaan. Leid mij veilig aan Uw hand, zodat

Nadere informatie

Is Jezus de Enige Weg? Is het christendom de enig ware religie?

Is Jezus de Enige Weg? Is het christendom de enig ware religie? Is Jezus de Enige Weg? Is het christendom de enig ware religie? Johannes 14:6 Jezus zeide tot hem: Ik ben de weg en de waarheid en het leven; niemand komt tot de Vader dan door Mij. Genesis 20:1-12 1 Abraham

Nadere informatie

Bijbelteksten Feest van Genade

Bijbelteksten Feest van Genade Week 1 Zoals een hinde smacht naar stromend water, zo smacht mijn ziel naar U, o God. (Psalm 42:2) Mozes sloeg steeds buiten het kamp, op ruime afstand ervan, een tent op die hij de ontmoetingstent noemde.

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

zondag 7 juni 2015 17.00 uur Pagina 1

zondag 7 juni 2015 17.00 uur Pagina 1 7 juni 17.00 uur G Zomer Amersfoort West en Oost Thema: Vrij- zijn o GK 171 Wees stil Stilte Votum Zegen Amen o Psalmen voor Nu 130 Gebed Bijbellezing: Genesis 1 : 26 2 : 3 o GK 174 Zo vriendelijk en veilig

Nadere informatie

De rijkdom van het evangelie

De rijkdom van het evangelie 22 sep 07 20 okt 07 17 nov 07 15 dec 07 12 jan 08 23 feb 08 22 mrt 08 10 mei 08 De rijkdom van het evangelie De gerechtigheid van God God maakt levend Ik ervaar meer dood dan leven Gods Geest en het echte

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE MAN VAN GODS VUUR

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE MAN VAN GODS VUUR Bijbel voor Kinderen presenteert DE MAN VAN GODS VUUR Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door:

Nadere informatie

Orde van dienst voor 13 juli 2014

Orde van dienst voor 13 juli 2014 OOSTERLICHTKERK HUIZEN Orde van dienst voor 13 juli 2014 Op reis met Iona Bij deze dienst heeft u een liedboek nodig Welkom door de ouderling van dienst Zingen lied 150a v: De wereld behoort toe aan God

Nadere informatie

Duurzaam denken en doen

Duurzaam denken en doen Duurzaam denken en doen In het onderling menselijk verkeer en onze houding tegenover de schepping is het mogelijk af te wijken van de gebaande paden en lef te tonen om verder te denken. Als antwoord op

Nadere informatie

Vuur bij Koud Water 2008. Welkom bij het water, welkom bij het vuur dat nog koud is. Straks gaan we vlammen.

Vuur bij Koud Water 2008. Welkom bij het water, welkom bij het vuur dat nog koud is. Straks gaan we vlammen. Vuur bij Koud Water 2008 Welkom bij het water, welkom bij het vuur dat nog koud is. Straks gaan we vlammen. Straks zullen we de kunst van het branden verstaan. Het vuur, neem het in uw hart, want dit is

Nadere informatie

NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016

NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016 NAAMOPGAVE 21 FEBRUARI 2016 Welkom Kinderen: Dag lieve mensen allemaal, wij heten jullie heel hartelijk welkom in deze viering van onze Naamopgave. Wij komen vandaag aan Jezus zeggen dat ons hartje klaar

Nadere informatie

Liedjes Kerstmusical: Volg die ster

Liedjes Kerstmusical: Volg die ster 14-1: Waar ben je geboren Waar ben je geboren, waar kom je vandaan Waar is het begonnen, waar is het ontstaan Waar ken jij de weg zelfs met je ogen dicht Waar ben je geboren, waar zag jij het licht Iedereen

Nadere informatie

Gelukkig Hansje. Jacob Grimm en Wilhelm Grimm. bron Jacob Grimm en Wilhelm Grimm, Gelukkig Hansje. D. Noothoven van Goor, Leiden 1850-1860.

Gelukkig Hansje. Jacob Grimm en Wilhelm Grimm. bron Jacob Grimm en Wilhelm Grimm, Gelukkig Hansje. D. Noothoven van Goor, Leiden 1850-1860. Gelukkig Hansje Jacob Grimm en Wilhelm Grimm bron. D. Noothoven van Goor, Leiden 1850-1860 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/grim001gelu01_01/colofon.php 2011 dbnl 1 Gelukkig Hansje. Wilt

Nadere informatie

De geel gearceerde woorden staan op een Bingo-kaart die aan de kinderen is uitgedeeld. Als de kinderen Bingo hebben, roepen ze Amen

De geel gearceerde woorden staan op een Bingo-kaart die aan de kinderen is uitgedeeld. Als de kinderen Bingo hebben, roepen ze Amen Overdenking zondag 13 maart 2016, KSG-dienst, in de Terskflierkerk 5 e zondag 40 dagentijd Wat maakt mij sterk? Lezing Rechters 16: 15-20 Door ds. A.J.Wouda De geel gearceerde woorden staan op een Bingo-kaart

Nadere informatie

Tekst liederen 31-10. Machtig God, sterke Rots (het geheel 2x zingen)

Tekst liederen 31-10. Machtig God, sterke Rots (het geheel 2x zingen) Tekst liederen 31-10 Machtig God, sterke Rots (het geheel 2x zingen) Machtig God, sterke Rots, U alleen bent waardig. Aard' en hemel prijzen U. Glorie voor uw naam. Lam van God, hoogste Heer, heilig en

Nadere informatie

Axel, 19 juli Protestantse Kerk

Axel, 19 juli Protestantse Kerk Axel, 19 juli Protestantse Kerk Voorganger deze zondag is Ds. Overduin uit Hulst. Organist is de heer Ed van Essen. Vandaag lezen we: Jeremia 23: 1 8 Markus 6: 30-44 De uitgangscollecte is bestemd voor

Nadere informatie

Zaaien en planten. Wat is er nodig om een zaadje te laten groeien?

Zaaien en planten. Wat is er nodig om een zaadje te laten groeien? Stap 1 de tuin opruimen, vrijmaken van onkruid en omspitten Stap 2 de moestuin bemesting geven volgens het grondonderzoek Stap 3 de moestuin indelen in percelen Stap 4 Zaaien en planten Wat is er nodig

Nadere informatie

Orde II Schrift, zegen en gebed

Orde II Schrift, zegen en gebed Orde II Schrift, zegen en gebed begroeting Vrede voor jou N en vrede voor jou N. Alles wat goed is en gelukkig maakt, het kome over jullie beiden. Vrede voor u allen, zoals wij hier bij elkaar gekomen

Nadere informatie

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt.

Als wij dan eten van dit brood en drinken uit deze beker, verkondigen wij de dood des Heren totdat Hij komt. Huwelijk Eucharistische gebeden 2. Eucharistisch Gebed XII-b Jezus, onze Weg. Brengen wij dank aan de Heer, onze God. Heilige Vader, machtige eeuwige God, om recht te doen aan uw heerlijkheid, om heil

Nadere informatie

Het mooie van de vreugde des Heeren. Wie naar de HEER opzien, stralen van vreugde!

Het mooie van de vreugde des Heeren. Wie naar de HEER opzien, stralen van vreugde! Het mooie van de vreugde des Heeren Wie naar de HEER opzien, stralen van vreugde! Definitie Vreugde of blijdschap is een posi

Nadere informatie

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3)

Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Formulier om het heilig avondmaal te vieren (3) Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Instelling Het avondmaal is door onze verlosser zelf ingesteld. Want de apostel Paulus verklaart: Wat ik heb ontvangen

Nadere informatie

PRIJSBEHEERSCHING IS ZELFBEHEERSCHING

PRIJSBEHEERSCHING IS ZELFBEHEERSCHING PRIJSBEHEERSCHING IS ZELFBEHEERSCHING Er is een dringend tekort aan grondstoffen voor de Nederlandsche industrie en het Nederlandsche ambacht. Voor het herstellen van beschadigde huizen is hout, glas,

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Tjimmie van der Wal: Zodra iedereen binnen is beginnen we met:

Tjimmie van der Wal: Zodra iedereen binnen is beginnen we met: 14 september 2014, 16.30 uur, Goede Herderkerk Zangdienst: Samen zingend het nieuwe seizoen in, Thema van de landelijke startdag is met hart en ziel. Verbinden. Tjimmie van der Wal: Hans van de Pol: Jaap

Nadere informatie

Hein Antonie Wolters

Hein Antonie Wolters Orde van dienst bij het afscheid van Hein Antonie Wolters Geboren: 12 mei 1949 Overleden: 7 februari 2015 Op vrijdag 13 februari om 13.00 uur in de Maranathakerk te Lunteren Voorganger : Mw. Ina Hansum

Nadere informatie

GROTE VERRASSING Efeze 3:9; Colosse 1:26

GROTE VERRASSING Efeze 3:9; Colosse 1:26 DE GROTE VERRASSING Efeze 3:9; Colosse 1:26 De bovenvermelde Bijbelteksten spreken van het geheimenis dat eeuwen en geslachten lang verborgen is ge weest en verborgen is gebleven in God. Dit geheimenis

Nadere informatie

SIMSON, GODS STERKE MAN

SIMSON, GODS STERKE MAN Online Bijbel voor kinderen presenteert SIMSON, GODS STERKE MAN Geschreven door Edward Hughes Illustraties door Janie Forest and Lazarus Aangepast door Lyn Doerksen Alle Bijbelcitaten zijn afkomstig uit

Nadere informatie

Ouderendienst zondag 25 oktober 2015 Kruiskerk 16.30 uur. Thema: Goede Buren

Ouderendienst zondag 25 oktober 2015 Kruiskerk 16.30 uur. Thema: Goede Buren 1 Ouderendienst zondag 25 oktober 2015 Kruiskerk 16.30 uur. Thema: Goede Buren Voorgangers: Pastoraal werker Alice van Veen en dominee Jan Willem Overvliet Organist: Henk Hortensius en medewerking van

Nadere informatie

Eucharistie met ziekenzalving

Eucharistie met ziekenzalving Intredelied: Eucharistie met ziekenzalving Vrede voor jou, hierheen gekomen, zoekend met ons om mens te zijn. Jij maar alleen, jij met je vrienden, jij met je last, verborgen pijn: vrede, genade, God om

Nadere informatie

Wat zegt Hij nu!?! Voor wat, hoort wat!? Is God nu ook al zo!?

Wat zegt Hij nu!?! Voor wat, hoort wat!? Is God nu ook al zo!? Wat zegt Hij nu!?! Voor wat, hoort wat!? Is God nu ook al zo!? Ma$eüs 6:14-15 14 Want indien gij de mensen hun overtredingen vergee;, zal uw hemelse Vader ook u vergeven; 15 maar indien gij de mensen niet

Nadere informatie

DE WIJZE KONING SALOMO

DE WIJZE KONING SALOMO Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO

Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO Bijbel voor Kinderen presenteert DE WIJZE KONING SALOMO Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen Vertaald door: Importantia Publishing Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Hartelijk welkom in deze dienst waarin ds. Coen Wessel voorgaat. In deze dienst wordt de maaltijd van de Heer gevierd.

Hartelijk welkom in deze dienst waarin ds. Coen Wessel voorgaat. In deze dienst wordt de maaltijd van de Heer gevierd. Protestantse Gemeente te Hoofddorp De Lichtkring Zondag 4 oktober 2015 Ouderling van dienst is Hans van der Helm Diaken is Bea ten Kate Het orgel wordt bespeeld door Marianne Voskamp De kostersdienst staat

Nadere informatie

Alles is verschrikkelijk vermoeiend De zon komt op, gaat onder met een zucht Niets is origineel en niets is boeiend Het is allemaal gebakken lucht

Alles is verschrikkelijk vermoeiend De zon komt op, gaat onder met een zucht Niets is origineel en niets is boeiend Het is allemaal gebakken lucht Joh. 3:16 Prediker 1 Als de zin ontbreekt Wat geeft je dan een goed gevoel Lucht en leegte, waar ga je heen, wat is het doel Als de zin ontbreekt bij je gezwoeg onder de zon Bouw je een luchtkasteel, je

Nadere informatie

4 oktober 10.00 uur AA Kramer

4 oktober 10.00 uur AA Kramer 4 oktober 10.00 uur AA Kramer Orde van dienst: Welkom en mededelingen. Stil gebed Votum en zegengroet Psalm 108: 1 Wet + spreuken 3: 1-4 GK 22 Uw woord omvat mijn leven. Gebed Voor de kinderen: Waardevol.

Nadere informatie

Wet voor het Natuurkundig Gezelschap te Middelburg. Vastgesteld den 13 december 1869. Artikel 1.

Wet voor het Natuurkundig Gezelschap te Middelburg. Vastgesteld den 13 december 1869. Artikel 1. De oudste nog bewaard gebleven statuten, toen nog wetten, van de vereniging dateren van 1869. Het Gezelschap was nog eigenaar van het Musæum Medioburgense, dat om die reden ook in deze wetten wordt vermeld.

Nadere informatie

Vijf redenen waarom dit waar is

Vijf redenen waarom dit waar is Les 14 Eeuwige zekerheid Vijf redenen waarom dit waar is In deze bijbelstudies wordt gebruik gemaakt van de NBG-vertaling Dag 1 Is de echte (ware) gelovige voor eeuwig veilig en geborgen in Christus? Voor

Nadere informatie

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal

Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Iiturgie voor de -12 jeugddienst van zondagmorgen 28 Juni in de Westerkerk te Veenendaal Op Toon Hoogte 182 Door Uw genade Vader Door Uw genade, Vader, mogen wij hier binnengaan. Niet door rechtvaardige

Nadere informatie

Loof-en naaldbomen. Naam :

Loof-en naaldbomen. Naam : Loof-en naaldbomen Naam : Veel bomen maken een bos In een boomgaard staan soms honderden bomen, en toch is een boomgaard geen bos. Ook in een park kun je veel bomen zien, maar een park is beslist geen

Nadere informatie

Voorwoord. Rome en de Romeinen

Voorwoord. Rome en de Romeinen Voorwoord Rome en de Romeinen Dit verhaal speelt in Rome, ongeveer 2000 jaar geleden. Rome was toen een rijke stad, met prachtige gebouwen. Zoals paleizen voor de keizers, voor de Senaat en voor de grote

Nadere informatie

Van Pasen naar Pinksteren Van Pinksteren naar het Loofhuttenfeest. 1. Pesach (Pasen) 2. Sjawoeot (Pinksteren) 3. Soekot (Loofhuttenfeest)

Van Pasen naar Pinksteren Van Pinksteren naar het Loofhuttenfeest. 1. Pesach (Pasen) 2. Sjawoeot (Pinksteren) 3. Soekot (Loofhuttenfeest) Van Pasen naar Pinksteren Van Pinksteren naar het Loofhuttenfeest 1. Pesach (Pasen) 2. Sjawoeot (Pinksteren) 3. Soekot (Loofhuttenfeest) De betekenis van het feest Wat is de oorspronkelijke betekenis?

Nadere informatie

Gebeden voor jongeren

Gebeden voor jongeren Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Gebeden voor jongeren... 2 Gebed van het licht... 2 Mijn leven tot een licht... 2 Gebed voor sterke benen... 2 Dankgebed... 3 Gebed van Franciscus... 3 Dankgebed als je

Nadere informatie

DE HEMEL, GODS PRACHTIGE THUIS

DE HEMEL, GODS PRACHTIGE THUIS Bijbel voor Kinderen presenteert DE HEMEL, GODS PRACHTIGE THUIS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd door: Bible for

Nadere informatie

VIJF VERGETEN LIEDJES"

VIJF VERGETEN LIEDJES VIJF VERGETEN LIEDJES" DOOR P. C. BOUTENS. I. BIJ DE LAMP. Bij de lamp blijf ik alleen. Waar uw kus en lach verdween, Sluit de stilte rond mij heen Tot den effen glans waarin, Liefelijkste droombegin,

Nadere informatie

Orde van de dienst. Zondag 1 september Oude Kerk - Bennekom

Orde van de dienst. Zondag 1 september Oude Kerk - Bennekom Orde van de dienst Zondag 1 september Oude Kerk - Bennekom Geroepen om op weg te gaan In deze dienst zal ds. Jan Minnema afscheid nemen van de Hervormde Gemeente Bennekom Voorganger: Ds. Jan Minnema Ouderling

Nadere informatie

Gemeentevisie van de evangelische gemeente te Ommen (aanvaard februari 2014 )

Gemeentevisie van de evangelische gemeente te Ommen (aanvaard februari 2014 ) Gemeentevisie van de evangelische gemeente te Ommen (aanvaard februari 2014 ) 1. Het hoofd van de gemeente: Onze Here Jezus Christus is het hoofd van Zijn gemeente. Hij werkt in en door de gemeente door

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie

Het sacrament van. Het huwelijk. Sacramenten

Het sacrament van. Het huwelijk. Sacramenten Het sacrament van Het huwelijk Sacramenten Sacramenten IIn de Bijbel Deze geloofsboekjes gaan over de In het evangelie willen Farizeeën Jezus op de proef stellen zeven sacramenten. Sacramenten met een

Nadere informatie

Van Schepping naar Herschepping. Het Heiligdom: Beeld van Verlossing Aarde Hemel Hart

Van Schepping naar Herschepping. Het Heiligdom: Beeld van Verlossing Aarde Hemel Hart Van Schepping naar Herschepping Het Heiligdom: Beeld van Verlossing Aarde Hemel Hart En zij zullen Mij een heiligdom maken, en Ik zal in hun midden wonen. Exodus 25:8 Inhoud 3x3 + 1 Algemeen overzicht:

Nadere informatie

Kinderdienst zondag 7 juni 2015

Kinderdienst zondag 7 juni 2015 Kinderdienst zondag 7 juni 2015 Aanvang: 9.30 uur De dienst wordt geleid door jongerenwerker Aafke Stegeman-van Dijk Organist: Hans van Noord Thema: Gastvrijheid, wees welkom! Aan de zijkanten in de kerkzaal

Nadere informatie

DIENST VAN DE VOORBEREIDING

DIENST VAN DE VOORBEREIDING Eredienst in de Morgensterkerk 15 juli 2012 Dienst van Schrift en Tafel Muziek bij binnenkomst DIENST VAN DE VOORBEREIDING Welkom door de ouderling Stilte (gemeente gaat staan) Bemoediging en drempelgebed

Nadere informatie

Sexualiteit en de Bijbel

Sexualiteit en de Bijbel Sexualiteit en de Bijbel Ma#eüs 1:25 En hij had geen gemeenschap met haar, voordat zij een zoon gebaard had. En hij gaf Hem de naam Jezus. 1 KorinCërs 7:12-13 12 Maar tot de overigen zeg ik, niet de Here:

Nadere informatie

Zelfsuggestie DE DERDE STAP OP WEG NAAR RIJKDOM. Het middel om het onbewustzijn te beïnvloeden

Zelfsuggestie DE DERDE STAP OP WEG NAAR RIJKDOM. Het middel om het onbewustzijn te beïnvloeden Zelfsuggestie Het middel om het onbewustzijn te beïnvloeden DE DERDE STAP OP WEG NAAR RIJKDOM Met zelfsuggestie bedoelen we alle suggesties en opzettelijke prikkels die de geest via de vijf zintuigen bereiken.

Nadere informatie

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren.

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren. INLEIDING Welkom in de affirmatiewereld. Je hebt ervoor gekozen om gebruik te gaan maken van het gereedschap dat in dit boek beschreven wordt en je hebt daarmee de bewuste beslissing genomen om je leven

Nadere informatie

Doel van Bijbelstudie

Doel van Bijbelstudie Bijbelstudie Hebreeën 4:12 Want het woord Gods is levend en krachtig en scherper dan enig tweesnijdend zwaard en het dringt door, zó diep, dat het vaneen scheidt ziel en geest, gewrichten en merg, en het

Nadere informatie

Een sterke vrouw (bewerking uit het boek Spreuken)

Een sterke vrouw (bewerking uit het boek Spreuken) Een sterke vrouw (bewerking uit het boek Spreuken) Dag en nacht waakt ze. Haar handen kennen geen rust. Haar ogen gaan rond en zien wat gezien moet worden. Haar oren zijn gespitst en horen wat gehoord

Nadere informatie

SOEFISME IN HET DAGELIJKS LEVEN

SOEFISME IN HET DAGELIJKS LEVEN SOEFISME IN HET DAGELIJKS LEVEN Een leerling van Hazrat Inayat Khan (Een kopie van de uitgave van) The Sufi International Headquarters Publishing Society 1 Liefde ontwikkelt zich tot harmonie en uit harmonie

Nadere informatie

Gemeente van onze Here Jezus Christus,

Gemeente van onze Here Jezus Christus, Gemeente van onze Here Jezus Christus, Echt gelukkig! Dat is het thema waar we vanochtend over na gaan denken. En misschien denkt u wel: Wat heeft dat thema nu met deze tekst te maken, Die gaat toch over

Nadere informatie