De Steltkluut. Inhoud. Colofon. colofon / inhoud. Contactadressen Werkgroepen. Ontwerp & Layout: Elisabeth Hoek- 2D Digital Design ISSN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De Steltkluut. Inhoud. Colofon. colofon / inhoud. Contactadressen Werkgroepen. Ontwerp & Layout: Elisabeth Hoek- 2D Digital Design ISSN 1875-1385"

Transcriptie

1 Colofon Uitgave van Natuurbeschermingsvereniging verschijnt 4x per jaar. Overname is toegestaan, mits bronvermelding. Auteurs zijn verantwoordelijk voor de inhoud van hun artikelen. Contributie 20,00 contributie, en andere betalingen te voldoen door overmaking t.n.v. Natuurbeschermingsvereniging, Terneuzen Rabo Axel/ Terneuzen rek.no: Voor België: PCR: Adresgegevens: Postbus 319, 4530 AH Terneuzen Contactadressen Werkgroepen Planologie A. Paauwe G.v.d. Nissestraat 48, 4532 AE Zaamslag Vogels A. Wieland Liniestraat 13, 4561 ZS Hulst Landschapsbeheer / Bomen L. Calle Walstraat 7, 4531 ED Terneuzen Planten P. Maas Rembrandtlaan 11, 4532 HP Terneuzen Insecten J. de Bakker Past. Willemsstraat 5, 4586 AJ Lamswaarde Jeugd van 6 tot 12 jaar M. Spruyt Notendijksepad 2, 4583 SZ Terhole Jeugd van 12 tot 16 jaar S. Dobbelaar Walstraat 7, 4531 ED Terneuzen Jeugd vanaf 16 jaar B. van der Maas, Julianastraat 24, 4581 AP Vogelwaarde Inhoud In de schijnwerper 2 Rectificatie/ Slechtvalken Axel 3 Een jaar later/ Najaarsvergadering 4 Voorjaarsvergadering/ Jubileum 5 Margarethapolder 3 6 Lieveheersbeestjes 8-11 Waarnemingen/ Boerenzwalluw Rivierkreeft 15 Agenda 16 t Stekkertje Zit niet zo te zwammen/ 1 Meizoentjes/ Gek geel vogeltje 2 2 Ooivaar 3 Padden op pad 4 Kikkerijsjes/ Uitstapje 5 Leuke site/ Zoeken naar de vos 6 Vreemde vogels... 7 Bestuur: A. Paauwe, voorzitter L. Calle, secretaris W. Wisse, penningmeester Leden K. Rijk, R. Goossens, R. Kregting Redactie: Website: H. Hamelinck Excursies: Verenigingsruimte: Walstraat 7, 4531 ED Terneuzen openingstijden: woensdag 10:30-17:00 uur zaterdag 10:30-16:00 uur ISSN colofon / inhoud Ontwerp & Layout: Elisabeth Hoek- 2D Digital Design Uiterste inleverdatum voor de kopij:

2 schijnwerper 2 Jean Maebe, wie kent hem niet Jean Maebe is binnen en buiten de vogelwerkgroep van de een zeer gewaardeerd vogelaar. Als je iets specifieks wilt weten over een bepaalde vogel, vraag het hem gerust. Meestal heeft hij direct een antwoord voor je klaar. Vogels zijn echter niet zijn enige passie. Ook wandelt en fietst hij graag in liefst vogelrijke natuurgebieden en is hij graag actief bezig in de tuin. Jean is een echte buitenman. Verder geniet Jean met volle teugen van de kookkunsten van zijn vrouw. Hij eet alles, zolang het maar niet te pikant is. In de avonduren worden vooral vogel- en natuurboeken gelezen met op de achtergrond licht klassieke muziek of Franse liedjes uit zijn jonge jaren. Als hij TV kijkt zijn dat zeker geen voetbalwedstrijden, daar heeft Jean niets mee. Hij kijkt dan liefst naar documentaires over de natuur, het dagelijkse nieuws, tenniswedstrijden en komedies. Jean heeft gewerkt op de Antwerpse Gasmaatschappij N.V. als hoofd van de financiële dienst. Doordat twee jaar voor zijn pensionering AGM is overgenomen door Electrabel N.V. waren zijn laatste dienstjaren bij Electrabel N.V. Terug in de tijd In september 1941 is Jean begonnen met het waarnemen van vogels. Dat is zestig jaar geleden. Dat is naar mijn idee een hele goede reden voor een feestje. Zijn eerste kennismaking met Saeftinghe dateert van 24 maart Dat was in goed gezelschap van Rik van der Vloet. (zie foto 2) Ze kwamen destijds met de fiets vanuit Antwerpen. Dat was toen heel normaal, nu zucht men al bij het idee. Het gebied maakte zo n indruk op Jean dat hij er inmiddels ontelbare keren is geweest. Tijdens die bezoeken werden de eerste tijd vooral waarnemingen gedaan. Jean gebruikte toen blijkbaar een toneelkijker van de Duitse militair met een vergroting van zes keer. Niet veel later werd gestart met het ringen van vogels. De vogels werden gevangen met zelfgemaakte vallen die lijken op een groot uitgevallen muizenval. Ook de netten werden zelf gemaakt. Soorten die zoal werden geringd waren visdieven, scholeksters, kokmeeuwen, bergeenden, kieviten, kluten, tureluurs, wilde eenden maar ook soorten die we nu niet veel meer zien zoals kemphaan en velduil. Achteruitgang van de biodiversiteit Jean zal als geen ander kunnen beamen dat de biodiversiteit in de laatste vijftig jaar enorm is afgenomen. De kemphaan, wielewaal, woudaap, grote karekiet, geelgors (zeer algemeen), paapje, ortholaan, grauwe gors (vooral in Saeftinghe) en kwartel waren destijds nog aanwezig. De bonte kraai was in de winter zeer algemeen en de grauwe gans werd enkel waargenomen tijdens de doortrek. De bekendste nieuwkomers zijn: turkse tortel, grote canadese gans, krakeend, grauwe gans, grote zilverreiger, kleine zilverreiger en de zuidelijke zangvogels zoals graszanger en cetti s zanger. Activiteiten Jean was en is nog altijd actief met allerlei activiteiten die met vogels en Saeftinghe te maken hebben. Zo heeft hij artikelen geschreven voor diverse tijdschriften. In 1956 was hij nauw betrokken bij de oprichting van Vogelwacht Oost-Zeeuws-Vlaanderen. In de jaren 88\89 van vorige eeuw zorgde Jean samen met Adri van de Wiel, Henk Castelijns en Jan Boom ervoor dat de jacht in Saeftinghe werd verboden. Jan en Henk zijn daarvoor destijds zelfs nog een keer in de tweede kamer geweest bij de minister. In 2006 kreeg hij de doublé speld van verdienste van het Zeeuws Landschap voor 25 jaar trouwe dienst als Saeftinghegids. Maandelijks neemt hij nu nog deel aan de hoog- en laagwatertellingen in het gebied en assisteert hij bij het ringwerk. Hij werkt op vrijwillige basis als WetlandWacht voor de Foto: Jean - Zeeuwse Vogelaarsdag Bert van Broekhoven Vogelbescherming in Zeeuws-Vlaanderen. De echte waardering van zijn inzet kwam op 26 augustus Jean werd tijdens het vogelfestival van de Vogelbescherming, voor het feit dat hij zich al gedurende vijftig jaar op vrijwillige basis voor de bescherming van vogels inzet, beloond met de Gouden Lepelaar. De Gouden Lepelaar is de hoogste onderscheiding van de Vogelbescherming die wordt uitgereikt aan personen, die zich bijzonder verdienstelijk hebben gemaakt voor het vogelbeschermingswerk. Jean Maebe wordt beschouwd als een super-vrijwilliger van internationale allure. De Jean Maebe geul Jean heeft in de loop der jaren vele namen aan geulen en platen in Saeftinghe gegeven. Op initiatief van de Saeftinghegidsen is er een geul naar hem vernoemd. Je kunt nu dus door de Jean Maebe geul wandelen. In zijn geliefde Verdronken Land van Saeftinghe zal men hem nu nooit meer kunnen vergeten. Het is duidelijk dat alles wat met Saeftinghe en vogels te maken heeft zijn grote passie was, is en zal blijven. Volgens Jean is Birdwatching the most scientific of sports and the most sportive of science. Jean is in al zijn bescheidenheid een groot mens, een voorbeeld voor ons allen. Bert van Broekhoven Dank aan Walter van Kerkhoven, Henk Castelijns en Jean Maebe voor het aanleveren van informatie Rectificatie winter 2010\ Begin december 2010 zijn in samenwerking met de Stichting Natuurkanaal en de Stichting Watertoren Axel een webcam binnen de nestkast en een op afstand bedienbare infraroodcamera buiten de nestkast geplaatst. In de nestkast bevindt zich bovendien een infraroodlamp. De Slechtvalken hebben de nestkast sindsdien vrijwel dagelijks bezocht. Het ziet er daarom naar uit dat er ook dit voorjaar weer gebroed zal gaan worden. Dit broedproces zal dan te volgen zijn via: Vanaf daar kunt u doorklikken naar de website van de Stichting In het artikel over de Slechtvalken die gebroed hebben op de watertoren in Axel zijn we de auteurs Willy Vink en Henk Castelijns vergeten te vermelden. Tevens stond bij de tabel op pagina 13 een foutief onderschrift dat moet zijn: Tabel 1. Door Slechtvalken in de periode 11 juni juli 2010 geslagen en op de watertoren Axel opgegeten prooien. In de voorlaatste kolom staat het gewicht per prooi en in de laatste het totaalgewicht voor de gehele periode. De gewichten zijn ontleend aan Cramp Het gewicht van de Postduif is ontleend aan het Ornithologisch Basisregister (CBS 1994) en dat van de Grasparkiet werd opgezocht op het internet. Webcam Slechtvalken watertoren van Axel Natuurkanaal. Daar treft u filmpjes en foto s van de Slechtvalken van Axel aan die door waarnemers vanachter de pc thuis zijn gemaakt. Foto: Jean Maebe en Rik van der Vloet Henk Casteleijns Foto: Adulte Slechtvalk Nieuw Neuzenpolder II Recificatie 15 3

3 achteraf Een jaar later... Vorig jaar is er een nieuwe redactie gevormd en daarmee veranderde ook het uiterlijk en de frequentie van uitkomen van het blad. De meeste mensen waren erg te spreken over de veranderingen. Een enkeling had wat moeite met de overgang en stelde bijvoorbeeld vragen over de kosten en het milieu. De kosten zijn niet gestegen en het blad wordt op milieuvriendelijke manier geproduceerd. De kleuren van het najaarsblad bleken iets te donker en zo zullen er nog wel meer dingen zijn die we moeten aanpassen. We staan open voor opmerkingen en proberen het blad steeds een stukje mooier te maken. Aanwezig: 9 leden en het bestuur, afgemeld: Wim Wisse Begroting Door de hogere kosten voor de bank, porto en de lagere rente zou de contributie moeten stijgen van naar 20 per jaar. Peter Maas vraagt op te passen met de contributieverhoging. Hij vindt de kosten van het blad relatief zwaar drukken. Antwoord: er worden 550 exemplaren per aflevering gedrukt, waarvan 490 voor de betalende leden. Er zijn 100 leden actief, de anderen zijn ondersteunend. De vergadering gaat akkoord met de begroting. Geprobeerd wordt de contributie de komende jaren op dit niveau te handhaven. De werkgroepen * Insecten: 2010 was een goed vlinderjaar. De biodiversiteit wordt behoorlijk bedreigd. Het berm- en maaibeheer laat soms erg te wensen over. bestaat de werkgroep 25 jaar. Nieuwe actieve leden zijn welkom. * Vogels: Er zijn verschillende inventarisaties gedaan: Margarethapolder, Saeftinghe, Vlaamse Kreek, stadsvogels, roofvogels. Op de watertoren in Axel komt een camera bij de slechtvalkkast. * Planten: er zijn drie excursies zijn geweest, en een fietsexcursies op zoek naar heemst. * Landschapsbeheer: niet veel veranderingen. De natuurwerkdag was een succes. * Jeugd: De Stekkertjes zijn heel actief. En liefst met jullie hulp. Over de inbreng hebben we als redactie niets te klagen gehad! Soms is het passen en meten om alle bijdragen te verwerken. Wij hopen dat de teksten en foto s blijven komen. Wel willen we vragen om de teksten niet te lang te maken (maximaal ongeveer 400 woorden). Uiteraard willen we daarbij helpen als dat nodig is. Cathy Boogaard, Bert van Broekhoven, Lucien Calle, Sandra Dobbelaar, Anja van der Giessen, Elisabeth Hoek, Rob Kregting, Annemarie Murre Najaarsvergadering * De Gaaien bestaan uit enkele jongeren, die wel heel enthousiast zijn * Planologie: Er is regelmatig overleg met de gemeente Terneuzen, het waterschap, ZMF en de provincie. Er ontstaat enige discussie over de landgoederen bij St Jansteen. De is zijdelings ook betrokken bij het Westerschelde-dossier, de groeve in St. Jansteen en de visdiefjes in Terneuzen. Rondvraag *Is de website momenteel wel actueel? De komende tijd zal daar aandacht aan besteed worden. * Is de Ecologische Hoofd Structuur tot stilstand gekomen? Die in Zeeuws Vlaanderen is vrijwel geheel afgerond, een pluim voor de provincie. * Eindigt het lidmaatschap bij overlijden? De nabestaanden kunnen het overnemen. Elke keer wordt hier apart aandacht aan gegeven. * Gaat het Canisvliet achteruit? Het gaat om een Natura-2000 gebied. Het waterpeil is een aandachtspunt. Het is in feite een grote bak met water, waar het kanaal veel invloed op heeft. Na de pauze worden er 3 presentaties gegeven: *Joop de Bakker over de achteruitgang van biodiversiteit *Joop Rijnders over Nachtvlinders *Lucien Calle over onderzoek naar kleinere insecten. Voorjaarsvergadering woensdag 20 april Op woensdagavond 20 april, om uur houden we een ledenvergadering in Cultureel Centrum De Halle te Axel. Agenda: 1. Opening 2. Lezing Stadsvogelproject Alex Wieland met overhandiging inventarisatierapport aan Wethouder Frank van Hulle 3. Mededelingen 4. Verslag najaarsvergadering 5. Jaarrekening 6. Verslag kascommissie 7. Rondvraag 8. Pauze In viert de Insectenwerkgroep haar 25-jarig bestaan en wil de komende jaren met hernieuwd elan zich verder inzetten voor behoud van de biodiversiteit in onze regio. De leden van het eerste uur zijn inmiddels 25 jaar ouder en het is tijd voor verjonging, bezinning, vernieuwing en overdragen van kennis. De Werkgroep is nu vooral bezig met (nacht)vlinders en libellen, binnen De zijn er ook leden die zich bezig houden met andere insectengroepen. Met z n allen kijken we vooruit. Hoe meer leden, hoe meer kennis en hoe meer we kunnen organiseren. Denk aan excursies, scholing, lezingen, markten en onderzoek. Zoekt u een leuke hobby? Heeft u interesse? Kom dan naar de bijeenkomst van de insectenwerkgroep voor een terugblik en een vooruitblik. U bent van harte welkom. Datum: Zaterdag 9 april Na de pauze is er ruimte voor enkele korte lezingen. Aanmelden hiervoor bij Lucien Calle, of Jubileum-bijeenkomst insectenwerkgroep Tijd: uur, Plaats: De Halle, Axel Ontvangst en bezichtiging foto-stand IWGR (toelichting Eddy Taelman) Opening en toelichting doel bijeenkomst Korte terugblik op 25 jaar IWGR (PPpresentatie Joop de Bakker) Behoud biodiversiteit met de focus op insecten (PP-presentatie Joop de Bakker) Verkennen mogelijkheid heropzetten insectenwerkgroep Koffie-pauze en mogelijkheid tot bezichtiging foto-stand Diapresentatie nachtvlinders/libellen door Joop Rijnders Afsluiting P.S. Bent u verhinderd en heeft u toch interesse neem dan contact op met: Lucien Calle, , of Joop de Bakker , zeelandnet.nl. Foto: Verschillende liefeheersbeestjes op een boomstam- Sandra Dobbelaar vooraf 41 5

4 Margarethapolder Natuurontwikkeling Margarethapolder 3 Kaaytjesgat In de Margarethapolder (Noord) is in 2006 ongeveer tachtig hectare nieuwe natuur gerealiseerd in het kader van het Natuurcompensatieprogramma Westerschelde. Dit natuurgebied bestaat uit (licht brak) water, riet, hooi- en weiland. Het beheer van het gebied is in handen van Staatsbosbeheer die ook zorgt voor geleide excursies buiten het broedseizoen. Er staat een vogelkijkscherm in het gebied en een vogelobservatiepunt bovenop de zeedijk. Als beheersmaatregel vindt extensieve begrazing plaats door runderen in bepaalde delen van het gebied. Deze zomer zijn de planten in het gebied geinventariseerd. In het noordoosten van de Margarethapolder zijn onder andere Fraai duizendguldenkruid, Bleekgele droogbloem, Waterpunge, Gekroesd plakkaatmos, Echt vetmos en Stomp dubbeltandmos gevonden. Specifiekere soorten zoals Strandduizendguldenkruid, Sierlijke vetmuur of Zeevetmuur zijn niet aangetroffen, maar wel ter plaatse talrijk de Rode Lijst-soort Middelst knikmos, pionier van basenrijk nat zand, midden in het gebied Duits viltkruid, eveneens Rode Lijst-soort en Schaafstro, een zeldzame paardenstaart. De vogelwerkgroep van de voert jaarlijks een BMP-project uit in dit gebied om de ontwikkeling van de vogelstand op de voet te kunnen volgen. Uit het onderzoek volgen ook aanbevelingen voor Staatsbosbeheer zoals het tegengaan van verruiging van de vegetatie, waardoor soorten als Kluut en Plevier mogelijk verdwijnen. De Bruine Kiekendief, Buizerd, Torenvalk en Slechtvalk hebben hier hun jachtgebied. Twee broedpogingen van de Bruine Kiekendief zijn dit jaar mislukt, waarschijnlijk door predatie van Zwarte Kraai en/of vossen. Inmiddels is een aaneengesloten gebied van ruim vijftig hectare verworven door de Provincie Zeeland en wordt uitbreiding van het gebied mogelijk. Het uitbreidingsproject heet Margarethapolder 3 met als toevoeging Kaaytjesgat. Het betreft de derde fase binnen de begrenzing van de Margarethapolder, met een verwijzing naar de kreekrest die op historische kaarten is aangeduid als Kaaytjesgat. Op grond van historische, bodem- en hoogtekaarten is het plangebied geanalyseerd. De gronden waren tot voor kort in gebruik als bouwland. Het nieuwe plangebied grenst direct aan de stad Terneuzen, verder bestaat de omgeving uit open polderlandschap met populierendijken. De kreekrest is gereduceerd tot een smalle sloot en wat laagten in het terrein. De percelen die in 2007 zijn verworven, zijn in 2008 ingezaaid en voorzien van rasters. Ook zijn twee poelen gegraven. Bij compensatie is het van belang de verloren natuurwaarden zoveel mogelijk te benaderen. De ontwikkeling van zoute natuurwaarden heeft bij de Natuurcompensatie Westerschelde prioriteit, maar is hier niet haalbaar, vooral omdat de polder te hoog ligt. Het oppervlaktewater zal licht brak blijven. Het hoofddoel van de derde fase is het ontwikkelen van natuur. Een belangrijk nevendoel is het creëren van recreatief medegebruik. Al aanwezig is een oudere waterpartij omgeven door houtopstanden en een vrij aanzienlijke populatie Rugstreeppadden in de aangrenzende woonwijk. Door middel van peilverhoging van het water en het accentueren van reliëf, kan zich een gevarieerd natuurgebied ontwikkelen. De nog in meer of mindere mate herkenbare oude kreekuitlopers vormen hierbij het uitgangspunt. De laaggelegen kreekbeddinggronden van het oude Kaaytjesgat kunnen Foto: BMP-project verder worden vernat en verschraald door afgraven van de voedselrijke toplaag. De oorsprong van de smalle sloot in het bouwland wordt daarmee weer zichtbaar gemaakt. Uitgangspunt voor de inrichting van het noordelijk deel van het gebied, vormt de op de hoogtekaart nog zichtbare vertakking van de voormalige getijdegeul aan de noordzijde. De structuur kan door ontgraving worden versterkt, met de diepste delen tot onder de laagste grondwaterstand. Er ontstaan overgangen van permanent (zwak) brakwater naar natte graslanden, die deels periodiek inunderen, en drogere graslanden op de hogere delen. In samenhang met het natuurgebied aan de noordzijde vormt dit een broedgebied voor Veldleeuwerik, Tureluur, Gele kwikstaart en Grutto. De hoge gronden tussen de Reuzenhoekse dijk en de kreekrest blijven vrij droog, waardoor deze niet geschikt zijn als broedgebied voor kritische weidevogels. Ook op botanische waarde scoren deze zware gronden laag. Vanwege de ligging direct aan de stad Terneuzen, levert de ontwikkeling van een halfopen gebied met struwelen voor zowel natuurbeleving als natuurwaarden hier het beste resultaat op. Als de plannen werkelijkheid zijn geworden, krijgen we een natuurgebied met kruiden- en faunarijk grasland, brak water, moeras, zilt- en overstromingsgrasland en een struweelbos. Ten noorden van de kreek is het gebied alleen beleefbaar vanaf wandelpaden langs de randen, in verband met de kwetsbaarheid weidevogelgebied. Ten zuiden van de kreek is er ruimte voor een aantal recreatieve voorzieningen, zoals wandelpaden, een uitzichtsheuvel en bankjes. Het zuidelijk deel krijgt vier entrees zodat toegankelijkheid vanuit de stad Terneuzen gewaarborgd is. Bij de inrichting en het beheer van het gebied zijn meerdere instanties betrokken, namelijk Provincie Zeeland (verwerving gronden, verantwoordelijkheid binnendijkse projecten), DLG (uitvoeren inrichingsmaatregelen), Waterschap (peilbesluiten), Staatsbosbeheer en gemeente Terneuzen (beheersmaatregelen). Naar verwachting begint DLG in met de uitvoering van de voorgenomen inrichtingsmaatregelen. Uiteraard moeten daarvoor eerst de nodige procedures worden doorlopen. Beleef het zelf Excursies in het reeds bestaande natuurgebied Margarethapolder 1 en 2 worden regelmatig georganiseerd door Staatsbosbeheer. Data staan vaak in het advertentieblad. Annemarie Murre 6 7 Foto: Tureluur- Bert van Broekhoven Foto: Grauwe Gans Bert van Broekhoven Joop de Bakker wint Gouden Vlinder Zowat één dag voor het ter perse gaan van deze bleek dat Joop de Bakker als voorzitter van De Insectenwerkgroep de Gouden Vlinder van de landelijke Vlinderstichting heeft gewonnen. Joop van harte gefeliciteerd, we vinden het fantastisch, zeer verdiend en een hele eer. Je bent al vele jaren een drijvende kracht en op een bezielende wijze bezig met onderzoek, voorlichting, educatie en advisering. Dit nummer is al helemaal opgemaakt, maar in een van de volgende nummers komen we hier uiteraard graag op terug. Lucien Calle Foto: Vogeluitkijkpost Margarethapolder

5 lieveheersbeestje Lieveheersbeestjes in Oost Zeeuws-Vlaanderen Wie kent ze niet, die grappige bolronde kevertjes met hun opvallend gekleurde schilden en stippelpatronen. Lieveheersbeestjes zijn kevertjes die horen tot de familie van de Coccinellidae, met grote en kleine soorten tussen de 2 en 9,5 mm, in het rood, zwart, beige of geel, met stippen of vlekken in verschillende patronen. Een boeiende groep, die best wat meer aandacht verdient. Het is een leuke groep om te bestuderen. De dieren zijn mooi en meestal eenvoudig te herkennen. Natuurlijk heb je daar wel een goede tabel voor nodig. De beestjes kunnen zelfs in het veld of aan de hand van macrofoto s op naam worden gebracht. Bovendien kent deze insectengroep, anders dan veel andere, niet al te veel soorten. Heb je een beestje gevangen dan is het handig dit in een klein doorzichtig potje of buisje te doen. Je kunt de vangst dan goed bekijken. Kom je er in het veld niet uit, dan kun je thuis met goede verlichting, determinatietabel en eventueel een binoculair nog eens rustig kijken. Biotopen Voedselvoorkeur bepaalt de plaats waar de lieveheersbeestjes voorkomen. De een vindt zijn voedsel in de bomen, de ander in het riet, gras of kruidenrijke vegetatie. Daarbij is dan ook nog onderscheid te maken in loofof naaldbomen, droge, vochtige of zelfs natte vegetaties. Het 19-puntlieveheersbeestje is bijvoorbeeld een soort die leeft in natte milieus. Je vindt ze vooral op kruidachtige planten van natte gebieden, zoals riet, grote wederik of zegge. Wil je verschillende soorten lieveheersbeestjes zien, dan moet je in allerlei biotopen zoeken. Die biotopen hoeven overigens niet groot te zijn. Als er maar veel variatie aanwezig is. Kees de Kraker heeft in zijn eigen tuin in Burgh (Schouwen) zelfs elf soorten aangetroffen! Veel soorten leven van insectenlarven. De algemene zevenstip bijvoorbeeld leeft net zoals veel andere soorten van bladluis. Maar ook andere luizen, bladvlooien en larven van bladhaantjes worden gegeten. Sommige soorten eten planten en schimmels. Elke soort heeft een eigen voedselvoorkeur. Het wilgenlieveheersbeestje eet schildluizen die op wilgen of essen leven, het heggenranklieveheersbeestje eet uitsluitend planten uit de komkommerfamilie en het meeldauwlieveheersbeestje leeft van meeldauwschimmels. Het schitterend lieveheersbeestje heeft een heel bijzondere voedselrelatie met de rode bosmier. Alleen bladluizen die in kolonies van die mieren leven, worden door hen gegeten. In Zeeuws-Vlaanderen is de rode bosmier zeer zeldzaam geworden. De kans dat we het schitterend lieveheersbeestje hier aan zullen treffen is dus maar klein. Inventariseren Als het zonnig weer is kan je de dieren soms zo op bladeren en soms ook op bloemen zien zitten. Er zijn er echter haast altijd veel meer dan je er ziet. Een handige methode om lieveheersbeestjes te pakken te krijgen is met een insectennet slepen langs de bladeren en door de vegetatie. De dieren zitten immers vaak goed verborgen. Veel soorten zijn nachtactief. Enkele daarvan worden regelmatig ook gevangen met lichtvallen, die voor nachtvlinders opgesteld staan. Het op naam brengen van lieveheersbeestjes is niet moeilijk. Met de Velddeterminatietabel voor de lieveheersbeestjes van België (zie literatuur) en een goede loep, kun je de meeste soorten wel benoemen. Een leuke site, die je van dienst kan zijn bij het op naam brengen, is Stippen.nl. Er is door de FSC (Field Studies Council) in Groot-Brittannië een zoekkaart uitgegeven over lieveheersbeestjes. Hoewel de tekst en namen in het Engels zijn, is het een handig determinatiewerk voor de meest algemene soorten. Wie een steentje bij wil dragen aan het in kaart brengen van deze beestjes, raden we aan alle waarnemingen door te geven. Dat kan oa. via Waarneming.nl of Telmee.nl. Voor het compleet maken van de Zeeuwse lijst en het verspreidingsbeeld, worden ook de gegevens van deze sites gebruikt. De resultaten Het is alweer een flinke tijd geleden dat er een artikel is gepubliceerd in over lieveheersbeestjes. In 1990 presenteerden Johan Calle en Henk Verlinde een overzicht van hun gegevens. Deze auteurs noemden in hun artikel 12 soorten voor Zeeuws-Vlaanderen. Inmiddels is er door o.a. de insectenwerkgroep van het Het Zeeuwse Landschap veel nieuwe informatie verzameld over deze diergroep. Tijd om de balans eens op te maken. In Nederland komen 60 soorten lieveheersbeestjes voor (inclusief microsoorten). In Zeeland zijn nu 26 soorten vastgesteld. Inmiddels zijn er in Oost Zeeuws-Vlaanderen 22 soorten opgemerkt. Er is slechts één soort die voor 1990 wel is vastgesteld en daarna niet meer, namelijk het hiërogliefenlieveheersbeestje (van de Smidsschorrepolder te Axel). Er zullen in de toekomst ongetwijfeld nog wel enkele nieuwe soorten opduiken. De Kaart 1, Kilometerhokken in Zeeland waarin lieveheersbeestjes zijn waargenomen Bron: ORDE bestand HZL. Kaart 2, In Oost Zeeuws-Vlaanderen waargenomen lieveheersbeestjes, aantal waargenomen soorten per uurhok (= 5x5 km), kleinste bolletjes: 2 soorten, grootste bolletjes: 14 soorten. Bron ORDE bestand november Bij het hierboven getoonde kaartje van Oost Zeeuws-Vlaanderen valt op dat er enkele regio s zijn waar meer soorten zijn gevonden. microsoorten zijn hier overigens buiten beschouwing gelaten. Alle algemenere Nederlandse soorten zijn inmiddels ook in Zeeland waargenomen. De hieronder gepresenteerde gegevens zijn afkomstig van 2 bronnen: Het ORDE bestand van de Insectenwerkgroep van Het Zeeuwse Landschap en In de eerste plaats het dekzandgebied langs de Belgische grens: daar zitten waarschijnlijk inderdaad veel meer soorten dan in het open polderland. Dat geldt natuurlijk ook voor de Braakman. Een vette stip zien we echter ook in Terneuzen, de woonplaats van de schrijvers van dit artikel. Het gaat hier om een zogenaamd waarnemereffect. De verschillende soorten Het meest algemeen is het zevenstippelig lieveheersbeestje. Het is een van de grotere soorten en is makkelijk te herkennen. Het heeft rode dekschilden met zeven stippen, witte driehoekige vlekjes op het halsschild en aan de basis van de dekschilden. De zevenstip komt zo n beetje overal wel voor en leeft van bladluizen. Een andere soort die we tegenwoordig ook overal tegen kunnen komen is het veelkleurig Aziatisch lieveheersbeestje. Die wordt ook wel lieveheersbeestje 8 9

6 lieveheersbeestje kortweg hax genoemd, naar een afkorting van zijn wetenschappelijke naam. Haxen zijn niet inheems. Ze zijn ontsnapt uit kassen waar ze gebruikt werden voor de bestrijding van bladluizen. Haxen zijn erg vraatzuchtig en er wordt gevreesd voor een mogelijk schadelijk ecologisch effect. Zo zouden de andere lieveheersbeestjes weggeconcurreerd kunnen worden. Er zijn waarnemers die beweren dat in hun regio nu al duidelijk minder andere soorten, zoals de zevenstip voorkomen. Aan de hand van de gegevens die we nu hebben kunnen we dit echter nog niet hard maken. Er zijn opvallend veel soorten in (Oost) Zeeuws-Vlaanderen aangetroffen, die niet of veel minder in de andere delen van Zeeland opgemerkt werden: Het hiërogliefen lieveheersbeestje en de vijfstippel, bijvoorbeeld alleen in O. Z.Vl. Het harlekijntje alleen in Zeeuws-Vlaanderen. De negentienpunt, tienvlek, veertienstip, wilgenlieveheersbeestje en de vierentwintigstip, allen meer in Oost Zeeuws-Vlaanderen dan elders. Gedeeltelijk berust dit op een waarnemers effect, omdat in deze regio veel intensiever gekeken is. Daarnaast is het waarschijnlijk toch ook wel een reëel beeld, dat enerzijds te verklaren is door de voorkeur van veel soorten voor gevarieerde kleinschalige biotopen, zoals die op het dekzandgebied ruim voorhanden zijn. Anderzijds zijn veel soorten gebonden aan bosranden, die in Oost Zeeuws-Vlaanderen ook in grotere mate aanwezig zijn dan in de rest van Zeeland. Een viertal Zeeuwse soorten is nog niet in Oost Zeeuws-Vlaanderen aangetroffen. Twee van deze soorten zijn in Zeeland verder maar van één plek bekend, het heidelieveheersbeestje alleen van Haamstede en de achttienstip alleen van Oranjezon. Het heggenranklieveheersbeestje is in Zeeland alleen langs de kust aangetroffen, in Nederland verder alleen in het Oosten. Bij het gevlekt rietkapoentje speelt misschien mee dat deze soort niet vaak als lieveheersbeestje herkend wordt. Tabel 1, Overzicht van Lieveheersbeestjes in Zeeland en Oost Zeeuws-Vlaanderen Kolom 1, ORDE, aantal uurhokken in Zeeland Kolom 2, Waarnemingen.nl, aantal uurhokken in Zeeland Kolom 3, ORDE, aantal uurhokken in Z.Vl Kolom 4, Waarnemingen.nl, aantal uurhokken in Z.Vl Kolom 5, ORDE, aantal Km hokken Oost Z.Vl. Wetenschappelijke naam Nederlandse naam Adalia bipunctata Tweestippelig l Adalia decempunctata Tienstippelig l Anatis ocellata Oogvlekl Anisosticta novemdecimpunctata Negentienpuntl Aphidecta obliterata Bruin l Calvia decemguttata Tienvlekl Calvia quatuordecimguttata Roomvlekl Chilocorus bipustulatus Heidel Alleen Haamstede 9 Chilocorus renipustulatus Wilgenl Coccidula scutellata Gevlekt rietkapoentje Alleen Z-Beveland 11 Coccinella hieroglyphica Hierogliefenl Alleen Smidschorre 12 Coccinella septempunctata Zevenstippelig l. 71 Veel 33 Veel Veel 13 Coccinella undecimpunctata Elfstippelig l Coccinella quinquepunctata Vijfstippelig l Alleen O.Z-Vl. 15 Exochomus quadripustulatus Viervlekl Halyzia sedecimguttata Meeldauwl Harmonia quadripunctata Harlekijnl Alleen Z-Vl. 18 Harmonia axyridis Veelkleurig Aziatisch l. 56 Veel 26 Veel Veel 19 Henosepilachna argus Heggenrankl Alleen kuststreek 20 Hippodamia variegata Ruigtel Myrrha octodecimguttata Achtienstippelig l Alleen Oranjezon 22 Oenopia conglobata Vloeivlekl Propylea quatuordecimpunctata Veertienstippelig l Psyllobora vigintiduopunctata Tweeentwintigstippelig l Subcoccinella vigintiquatuorpunctata Vierentwintig stippelig l Tytthaspis sedecimpunctata Zestienpuntl Foto: Oogvlek lieveheersbeestje- Sandra Dobbelaar Lieveheersbeestjes in Zeeland en Oost Zeeuws-Vlaanderen In onderstaande tabel wordt per soort een overzicht gegeven van het aantal uurhokken in Zeeland en Zeeuws-Vlaanderen en het aantal kilometerhokken in Oost Zeeuws- Vlaanderen waar de soorten zijn waargenomen. Daarbij moet worden aangetekend de databestanden nog snel groeiend zijn. Het beeld dat we nu hebben van de verspreiding van de soorten zal daarom in de toekomst waarschijnlijk weer snel aangepast kunnen worden. Nog in Oost Zeeuws-Vlaanderen te verwachten soorten In de tabel op blz. 10 wordt een overzicht gegeven van de soorten die eventueel nog in Oost Zeeuws-Vlaanderen te verwachten zijn. De aanname hiervoor is gebaseerd op de gegevens uit Adriaens T. & D. Maes, Tabel 2, eventueel nog te verwachten soorten in Oost Zeeuws-Vlaanderen Dank De gegevens zijn afkomstig oa. van Anton Baaijens, Elias de Bree, Ron Brouwer, Johan Calle, Luciën Calle, Niels-Jan Dek, Sandra Dobbelaar, Robert Jan Goossens, Chiel Jacobusse, Kees de Kraker, Johnny Rommens en Henk Verlinde. Een speciale vermelding verdient echter Peter Meininger, die consequent alle lieveheersbeestjes heeft genoteerd en ingevoerd, en zodoende een flink deel van de gegevens op zijn naam heeft. Bronnen/literatuur: * Adriaens T. & D. Maes, 2004, Voorlopige verspreidingsatlas van lieveheersbeestjes in Vlaanderen, JNM, Bertram 2. * Baugnée J.., E. Branquart en D. Maes, 2001, Velddeterminatietabel voor de Lieveheersbeestjes van België, Jeugdbond voor Natuurstudie en Instituut voor Natuurbehoud Brussel. * Calle J. & H. Verlinde 1990, Lieveheersbeestjes in Zeeuws-Vlaanderen, 20, 2 * Calle L. 2004, Aziatisch lieveheersbeestje verovert de Zeeuwse polders, BN / De Stem, * Gunst de J. de, 1978, De Nederlandse Lieveheersbeestjes, Wetenschappelijke Mededelingen nr. 125, KNNV, Hoogwoud. * - -www.telmee.nl Naam Biotoop Status 1 Heidel. Heide, op struikheide en bomen Vrij zeldzaam 2 Zwart l. Heide en brem Vrij Zeldzaam 3 Dertienstippelig l. Natte gebieden, moerassen, op zegges, riet Vrij zeldzaam 4 Achttienstip Dennebossen, zwarte en grove den Vrij algemeen 5 Gestreept l. Bosranden, naaldbomen Vrij zeldzaam 6 Heggerank l. Heggerank Zeldzaam 7 Vloeivlek l. Bossen, struweel, tuinen Vrij algemeen 8 Gevlekt rietkapoentje Vrij zeldzaam Luciën Calle en Sandra Dobbelaar Foto: Larve van heggeranklieveheersbeestje - Lucien Calle lieveheersbeestje 10 11

Nieuwsbrief Jaar van de Patrijs in Zeeland

Nieuwsbrief Jaar van de Patrijs in Zeeland Nieuwsbrief Jaar van de Patrijs in Zeeland 2013 is door Vogelbescherming Nederland en Sovon uitgeroepen tot het Jaar van de Patrijs. Deze fraaie vogel is de laatste decennia sterk afgenomen (-95%).Ten

Nadere informatie

natuurpunt WAL Wase Linkerscheldeoever Schor Ouden Doel

natuurpunt WAL Wase Linkerscheldeoever Schor Ouden Doel natuurpunt WAL Wase Linkerscheldeoever Schor Ouden Doel Het Schor Ouden Doel Het Schor Ouden Doel is een natuurgebied op de linkerscheldeoever tegen de scheldedijk. Aan de grens met Nederland sluit het

Nadere informatie

BMP rapport. Gat van Pinte 2014. Bert van Broekhoven VWG De Steltkluut September 2014

BMP rapport. Gat van Pinte 2014. Bert van Broekhoven VWG De Steltkluut September 2014 BMP rapport Gat van Pinte 2014 Bert van Broekhoven VWG De Steltkluut September 2014 1 van 10 BMP Gat van Pinte 2014 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Gebiedsbeschrijving Gat van Pinte... 3 3. De telronden...

Nadere informatie

Bijzondere Vogels Strabrechtse Heide 2011

Bijzondere Vogels Strabrechtse Heide 2011 Bijzondere Vogels Strabrechtse Heide 2011 Dit overzicht bevat bijzondere vogelwaarnemingen die gemaakt zijn op de Strabrechtse Heide. Hieronder vallen fenologische waarnemingen, opmerkelijke trekvogels,

Nadere informatie

Excursie samen met Flevo Bird Watching uitgevoerd door: Ringheuvels Den Treek en Delta Schuitenbeek. Flevo Birdwatching, Rien Jans

Excursie samen met Flevo Bird Watching uitgevoerd door: Ringheuvels Den Treek en Delta Schuitenbeek. Flevo Birdwatching, Rien Jans Datum van de excursie: 4 mei 2016 Team: Flevo Birdwatching, Rien Jans Bezochte gebied: Ringheuvels Den Treek en Delta Schuitenbeek Vroege ochtend: Het Langeveen op landgoed Den Treek. En late ochtend/middag:

Nadere informatie

AMSTERDAM OPEN AIR FESTIVAL GAASPERPLAS

AMSTERDAM OPEN AIR FESTIVAL GAASPERPLAS NATUURBELEVEN AMSTERDAM OPEN AIR FESTIVAL GAASPERPLAS QUICKSCAN FLORA- EN FAUNAWET NatuurBeleven b.v. dr. M. Kuiper Oostermeerkade 6 1184 TV Amstelveen 020/4720777 mark@natuurbeleven.nl Opdrachtgever:

Nadere informatie

BMP Reuzenhoekse Kreek Zaamslag 2011

BMP Reuzenhoekse Kreek Zaamslag 2011 BMP Reuzenhoekse Kreek Zaamslag 2011 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Luchtfoto van het gebied... 3 Algemene Informatie.... 4 Gebiedsbeschrijving... 5 Gebiedsindeling... 6 Info over de telronden... 7 Territoria

Nadere informatie

Routekaart 2011. Natura 2000-gebied en Nationaal Park Lauwersmeer 15 mei 2011. Inschrijving Bosschuur Staatsbosbeheer

Routekaart 2011. Natura 2000-gebied en Nationaal Park Lauwersmeer 15 mei 2011. Inschrijving Bosschuur Staatsbosbeheer Natura 2000-gebied en Nationaal Park Lauwersmeer 15 mei 2011 Routekaart 2011 Inschrijving Bosschuur Staatsbosbeheer Welkom op het Frysk Fûgelpaad 2011 Deze vogelspotwandeling wordt gehouden in Nationaal

Nadere informatie

Natuur inventarisaties in de gemeente Arcen en Velden

Natuur inventarisaties in de gemeente Arcen en Velden Natuur inventarisaties in de gemeente Arcen en Velden 2006 Bosuil Inleiding: In begin 2006 is een hernieuwde poging gedaan om de natuur inventarisaties die in het verleden een belangrijke plaats innamen

Nadere informatie

Instandhoudingsdoelen Nederlandse Natura 2000- gebieden

Instandhoudingsdoelen Nederlandse Natura 2000- gebieden Bijlage C. Instandhoudingsdoelen Nederlandse Natura 2000- gebieden Waddenzee Habitat H1110A H1140A Permanent overstroomde zandbanken (getijdengebied) Slik- en zandplaten, (getijdengebied) Behoud oppervlakte

Nadere informatie

Nieuwsbrief 8 van RAVON Afdeling Utrecht juli 2012

Nieuwsbrief 8 van RAVON Afdeling Utrecht juli 2012 Nieuwsbrief 8 van RAVON Afdeling Utrecht juli 2012 Contactpersoon RAVON Utrecht Wim de Wild Couwenhoven 7221 3703 HW Zeist wim.de.wild@ziggo.nl tel. 030-6963771 RAVON Utrecht verstuurt onregelmatig een

Nadere informatie

Birdwatching: hoofdstuk 1/3 evaluatie van de beheersmaatregelen

Birdwatching: hoofdstuk 1/3 evaluatie van de beheersmaatregelen Birdwatching: hoofdstuk 1/3 evaluatie van de beheersmaatregelen Alle bij de NGF aangesloten clubs worden jaarlijks uitgenodigd deel te nemen aan een vogelteldag. De bedoeling is op dezelfde dag eind april

Nadere informatie

Roofvogel gegevens Loonse en Drunense duinen e.o. Jaar 2013

Roofvogel gegevens Loonse en Drunense duinen e.o. Jaar 2013 Roofvogel gegevens Loonse en Drunense duinen e.o. Jaar 2013 Londenring 35 5152 NN Drunen 0416 37 88 73 Pagina 1 van 7 Inhoudsopgave Inleiding 3 Onderzoeksgebied 3 Voedselaanbod 4 Resultaten 5 In getallen

Nadere informatie

Bermenplan Assen. Definitief

Bermenplan Assen. Definitief Definitief Opdrachtgever: Opdrachtgever: Gemeente Assen Gemeente Mevrouw Assen ing. M. van Lommel Mevrouw M. Postbus van Lommel 30018 Noordersingel 940033 RA Assen 9401 JW T Assen 0592-366911 F 0592-366595

Nadere informatie

Monitoring op natuurboerenerven. Uitleg over de systematiek van het monitoren

Monitoring op natuurboerenerven. Uitleg over de systematiek van het monitoren Monitoring op natuurboerenerven Uitleg over de systematiek van het monitoren Inleiding Boerenzwaluwen op het erf, korenbloemen in de akkers, fladderende citroenvlinders tussen de schuren. Al dat pracht

Nadere informatie

Weidevogels monitoring Polderpark Oostpolder 2014-2016. verslag, conclusies en aanbevelingen 2014

Weidevogels monitoring Polderpark Oostpolder 2014-2016. verslag, conclusies en aanbevelingen 2014 Broedende weidevogels in de Oostpolder van Gouda nu en in de toekomst Weidevogels monitoring Polderpark Oostpolder 2014-2016 verslag, conclusies en aanbevelingen 2014 Komen er wel broedende weidevogels

Nadere informatie

Struinen door De Stille Kern

Struinen door De Stille Kern 58 Horsterwold Struinen door De Stille Kern Een 900 hectare groot natuurgebied waar natuurlijke processen volop de ruimte krijgen. Het gebied wordt begraasd door een kudde konikpaarden, die zorgen voor

Nadere informatie

Herstel natuur West Zeeuws-Vlaanderen Ossenwei

Herstel natuur West Zeeuws-Vlaanderen Ossenwei Herstel natuur West Zeeuws-Vlaanderen Ossenwei Versie 21 maart 2010 Opdrachtgever: Dienst Landelijk Gebied Adviesbureau Wieland Liniestraat 13 4561 ZS Hulst 1 Inhoud 1 Informatie over het plangebied...

Nadere informatie

Op Stap in het Binnenveld. Willem van Raamsdonk & Christa Heijting

Op Stap in het Binnenveld. Willem van Raamsdonk & Christa Heijting Op Stap in het Binnenveld Willem van Raamsdonk & Christa Heijting Bennekom februari 2011 Hoogtekaart van het Binnenveld en omstreken. Het Binnenveld is een laag gelegen gebied tussen de Veluwe en de Utrechtse

Nadere informatie

Donderdag 19 mei 2016: Avondexcursie Oostvaardersplassen. Gids: Pim

Donderdag 19 mei 2016: Avondexcursie Oostvaardersplassen. Gids: Pim Donderdag 19 mei 2016: Avondexcursie Oostvaardersplassen. Gids: Pim Om 18.15 uur trof ik mijn enthousiaste excursiedeelnemers uit het Nood Hollandse Uitgeest. We reden allereerst naar de Grote praambult

Nadere informatie

Winterslaap. Met filmpjes, werkblad en puzzels. groep 5/6. uitgave januari 2013

Winterslaap. Met filmpjes, werkblad en puzzels. groep 5/6. uitgave januari 2013 uitgave januari 2013 Winterslaap Met filmpjes, werkblad en puzzels groep 5/6 inhoud blz. Inleiding 3 1. Wat is een winterslaap? 4 2. Lage hartslag 5 3. Lage temperatuur 6 4. Winterrust 7 5. Winterslapers

Nadere informatie

De ringslang een bijzondere bewoner van Gouda

De ringslang een bijzondere bewoner van Gouda De ringslang een bijzondere bewoner van Gouda Uit de serie Natuur in Gouda 10 2 colofon tekst: Cyclus, gemeente Gouda en RAVON lay-out: Steenbergen Ontwerp Studio foto s: André van Kleinwee en Richard

Nadere informatie

Betreft: Aanvullende informative quickscan Flora & Fauna Locatie: Wijbosscheweg 107, Schijndel Kenmerk: Tm2011.099QFF BRF Datum: 19 11 2012

Betreft: Aanvullende informative quickscan Flora & Fauna Locatie: Wijbosscheweg 107, Schijndel Kenmerk: Tm2011.099QFF BRF Datum: 19 11 2012 Betreft: Aanvullende informative quickscan Flora & Fauna Locatie: Wijbosscheweg 107, Schijndel Kenmerk: Tm2011.099QFF BRF Datum: 19 11 2012 Built By Brekel T.a.v. Dhr. G. van den Brekel Sweelinckplein

Nadere informatie

Bureauonderzoek natuurwaarden wijzigingsplan Boekenrode

Bureauonderzoek natuurwaarden wijzigingsplan Boekenrode Bureauonderzoek natuurwaarden wijzigingsplan Boekenrode Natuurwaardenkaart Voor het inventariseren van de natuurwaarden van Heemstede zijn in het rapport Natuurwaardenkaart van Heemstede Waardering van

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven Moerenburg- Inhoud: Zichtbare resultaten Kavelruil Heukelom 6 Kavelruil belangrijk voor realisatie doelstellingen Toekomstige plannen Deelname aan de Nationale Natuurwerkdag Procesmanager Nellie Raedts

Nadere informatie

De inrichting en het beheer van de kwelders sluit aan bij het Kwelderherstelprogramma Groningen.

De inrichting en het beheer van de kwelders sluit aan bij het Kwelderherstelprogramma Groningen. Beschrijving kwelderherstelmaatregelen 1 1.1 Inleiding Aan de noordkust van Groningen heeft Groningen Seaports, mede ten behoeve van RWE, circa 24 ha. kwelders aangekocht. Door aankoop van de kwelders

Nadere informatie

Beste natuurliefhebbers,

Beste natuurliefhebbers, Nieuwsbrief 2 september 2015 Beste natuurliefhebbers, Zoals je weet zetten wij ons voortdurend in om de Bommelerwaard mooier te maken. Mede dankzij de financiële bijdrage als lid van de Natuurwacht Bommelerwaard

Nadere informatie

Inhoud. Colofon. colofon / inhoud. Contactadressen Werkgroepen. Ontwerp & Layout: Elisabeth Hoek- 2D Digital Design

Inhoud. Colofon. colofon / inhoud. Contactadressen Werkgroepen. Ontwerp & Layout: Elisabeth Hoek- 2D Digital Design Colofon Uitgave van Natuurbeschermingsvereniging verschijnt 4x per jaar. Overname is toegestaan, mits bronvermelding. Auteurs zijn verantwoordelijk voor de inhoud van hun artikelen. Contributie /2012 20,00

Nadere informatie

Vogelexcursie Maasplassen

Vogelexcursie Maasplassen Vogelexcursie Maasplassen WML plas Roermo nd Brandt VWG De Peel, 2015-01-31 Deelnemers Rob Boesten, Jan van Deursen, Jaap Halma, Peter Hikspoors, Mario Joosten, Cor Speek, Karel Verhees en Nel en Jo van

Nadere informatie

En anders kijk je maar naar beneden, paddestoelen zijn ook mooi, en er waren vele varianten te vinden.

En anders kijk je maar naar beneden, paddestoelen zijn ook mooi, en er waren vele varianten te vinden. Op 16 september was er voor het eerst in Lelystad de 1000 soortenzoekdag, in de Gelderse hout. Een dag die stiekem op zaterdagavond al begon, om zoveel mogelijk soorten dieren, planten in de Gelderse hout

Nadere informatie

Cursus Roofvogelnestkartering. Werkgroep Roofvogels Zeeland

Cursus Roofvogelnestkartering. Werkgroep Roofvogels Zeeland Cursus Roofvogelnestkartering Werkgroep Roofvogels Zeeland Wat is nestkartering? Elke (roof)vogel heeft in het broedseizoen een territorium. Tijdens een aantal bezoeken worden alle waarnemingen van (roof)vogels

Nadere informatie

Nationale vogeltelling voor golfbanen in samenwerking met de NGF en Golf- & Countryclub Liemeer

Nationale vogeltelling voor golfbanen in samenwerking met de NGF en Golf- & Countryclub Liemeer Verslag Nationale vogeltelling Nationale vogeltelling voor golfbanen in samenwerking met de NGF en Golf- & Countryclub Liemeer GOLF- & COUNTRYCLUB LIEMEER 26 april 2015 Opgesteld door: Cees van de Noort

Nadere informatie

VOGELRINGSTATION OUD NAARDEN 4 e KWARTAAL OVERZICHT 2012

VOGELRINGSTATION OUD NAARDEN 4 e KWARTAAL OVERZICHT 2012 VOGELRINGSTATION OUD NAARDEN 4 e KWARTAAL OVERZICHT 2012 Rudy Schippers Het afgelopen kwartaal werd gekenmerkt door veel regen en ook veel harde wind waardoor er minder geringd kon worden dan gebruikelijk.

Nadere informatie

De Heikikker De Heikikker

De Heikikker De Heikikker De Heikikker Brabant Water beheert 2200 hectare grond waarvan 1500 hectare natuurgebied. Hiermee zijn wij een van de grootgrondbezitters in Noord-Brabant. In deze natuurgebieden liggen ook de waterwingebieden

Nadere informatie

In het Buytenpark gaat het niet alleen om vogels

In het Buytenpark gaat het niet alleen om vogels Aanvulling op de bespiegelingen invloed uitbreiding SnowWorld In het Buytenpark gaat het niet alleen om vogels Door Winfried van Meerendonk In het Zoetermeerse Buytenpark verblijven zeker meer dan 100

Nadere informatie

Natuur en landschap van Witharen in 2008

Natuur en landschap van Witharen in 2008 Natuur en landschap van Witharen in 2008 C. Zoon Versie 5 8 augustus 2008 Inleiding Witharen is een buurtschap in het noorden van de gemeente Ommen. In het zuidwesten wordt het begrensd door het Varsenerveld

Nadere informatie

DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL

DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL Bekijk op https://www.youtube.com/watch?v=pgyczqy-krm voor het herinirichtingplan Sarsven en De Banen. Begin vorige eeuw kwamen plantenliefhebbers uit het hele land al naar

Nadere informatie

BROEDVOGELS VAN HET LEERSUMSE VELD EN GINKELDUIN IN 2008-2010 André van Kleunen

BROEDVOGELS VAN HET LEERSUMSE VELD EN GINKELDUIN IN 2008-2010 André van Kleunen BROEDVOGELS VAN HET LEERSUMSE VELD EN GINKELDUIN IN 2008-2010 André van Kleunen Sinds 2008 voer ik jaarlijks broedvogeltellingen uit in een telgebied op het Leersumse Veld en Ginkelduin volgens de richtlijnen

Nadere informatie

Gierzwaluw. Boomleeuwerik. Witte kwikstaart. Nachtzwaluw

Gierzwaluw. Boomleeuwerik. Witte kwikstaart. Nachtzwaluw Boomleeuwerik Leeft in droge, schrale heidevelden met losse boompjes en boomgroepen. Broedt ook in jonge aanplant van naaldbos (spar of den). Gierzwaluw Broedt onder daken van oudere gebouwen in Roermond.

Nadere informatie

De patrijs, klant van de akkerrand. Achtergrondinformatie bij de lesbrief voor kinderen.

De patrijs, klant van de akkerrand. Achtergrondinformatie bij de lesbrief voor kinderen. De patrijs, klant van de akkerrand. Achtergrondinformatie bij de lesbrief voor kinderen. Tekeningen Ciel Broeckx, juni 2010. 1 De Europese Unie heeft in 2002 afgesproken om het verlies aan biodiversiteit

Nadere informatie

Waterlanders : op weg met Sam de salamander. Poelenproject Herzele ter uitbreiding van de amfibieënpopulatie met als kernsoort de kamsalamander.

Waterlanders : op weg met Sam de salamander. Poelenproject Herzele ter uitbreiding van de amfibieënpopulatie met als kernsoort de kamsalamander. Waterlanders : op weg met Sam de salamander Poelenproject Herzele ter uitbreiding van de amfibieënpopulatie met als kernsoort de kamsalamander. 1 De kamsalamander... Hallo, Ik ben Sam, de salamander met

Nadere informatie

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting

Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Beheerplan bijzondere natuurwaarden Broekvelden, Vettenbroek & Polder Stein Samenvatting Samenvatting van het beheerplan 2012-2017 een bijdrage aan het Europese programma Natura 2000 Het beheerplan is

Nadere informatie

Quickscan FF-wet voor ontwikkelingen aan Wedderstraat 18 te Vlagtwedde.

Quickscan FF-wet voor ontwikkelingen aan Wedderstraat 18 te Vlagtwedde. Quickscan FF-wet voor ontwikkelingen aan Wedderstraat 18 te Vlagtwedde. Quickscan FF-wet voor ontwikkelingen aan Wedderstraat 18 te Vlagtwedde. Status Definitief Datum 7 april 2015 Handtekening Matthijs

Nadere informatie

OPKOMST VAN DE HALSBANDPARKIET IN NEDERLAND EN UTRECHT André van Kleunen

OPKOMST VAN DE HALSBANDPARKIET IN NEDERLAND EN UTRECHT André van Kleunen OPKOMST VAN DE HALSBANDPARKIET IN NEDERLAND EN UTRECHT André van Kleunen De halsbandparkiet (Psittacula krameri) komt van oorsprong voor in Afrika, in een gordel ten zuiden van de Sahara en op het Indisch

Nadere informatie

Monitoring en inventarisatie reptielen en amfibieën Loonse en Drunense Duinen / Huis ter Heide

Monitoring en inventarisatie reptielen en amfibieën Loonse en Drunense Duinen / Huis ter Heide Monitoring en inventarisatie reptielen en amfibieën Loonse en Drunense Duinen / Huis ter Heide 2010 Mark Klerks November 2010 Inleiding: Het jaar 2010 kwam maar langzaam op gang. Vooral het voorjaar was

Nadere informatie

De Patrijs, klant van berm en akkerrand.

De Patrijs, klant van berm en akkerrand. De Patrijs, klant van berm en akkerrand. Lesbrief met kleurwedstrijd voor de groepen 5, 6 en/of 7 van de basisscholen van de gemeente Heeze-Leende. Je vult de antwoorden op de vragen in op de achterzijde

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe en thema Schema groepjes en opdrachten bij vorm 2: elke opdracht vaste begeleider Groepje 1: spechten Groepje 2: muizen Groepje 3: vossen Groepje 4: eekhoorns Groepje 5: egels Kleine beestjes + voedselketens

Nadere informatie

Winterslaap. groep 5/6

Winterslaap. groep 5/6 Winterslaap groep 5/6 inhoud blz. Inleiding 3 1. Wat is een winterslaap? 4 2. Lage hartslag 5 3. Lage temperatuur 6 4. Winterrust 7 5. Winterslapers 8 Werkblad winterslaap 15 Schrijf je eigen e-boek 16

Nadere informatie

Monitoring bij Natuurboeren. 31 maart 2015

Monitoring bij Natuurboeren. 31 maart 2015 Monitoring bij Natuurboeren 31 maart 2015 problematiek Afname Plant- en dieren leven in het buitengebied Intensivering grondgebruik, verdroging Monitoring bij natuurboeren 2 Monitoring bij natuurboeren

Nadere informatie

Faunaonderzoek met de fotoval op 11 kerkterreinen van de Stichting Oude Groninger Kerken

Faunaonderzoek met de fotoval op 11 kerkterreinen van de Stichting Oude Groninger Kerken Faunaonderzoek met de fotoval op 11 kerkterreinen van de Stichting Oude Groninger Kerken Albert-Erik de Winter Oktober 2012 Dankwoord Dank gaat uit naar de Stichting Oude Groninger Kerken voor toestemming

Nadere informatie

Inhoud. Colofon. colofon / inhoud. Contactadressen Werkgroepen. Ontwerp & Layout: Elisabeth Hoek- 2D Digital Design

Inhoud. Colofon. colofon / inhoud. Contactadressen Werkgroepen. Ontwerp & Layout: Elisabeth Hoek- 2D Digital Design Colofon Uitgave van Natuurbeschermingsvereniging verschijnt 4x per jaar. Overname is toegestaan, mits bronvermelding. Auteurs zijn verantwoordelijk voor de inhoud van hun artikelen. Contributie De contributie

Nadere informatie

De Steltkluut schijnwerper. Van Bécaud naar Othene

De Steltkluut schijnwerper. Van Bécaud naar Othene Foto: Nathalie in haar tuin - Rob Kregting Van Bécaud naar Othene Meteen na binnenkomst in het huis aan het water zegt Nathalie de Somer (Gent, 1965, een jaar nadat Nathalie van Gilbert Bécaud het licht

Nadere informatie

Hier zien jullie alweer de een uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw.

Hier zien jullie alweer de een uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw. Hier zien jullie alweer de een uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw. De Specht Er zijn verschillende soorten spechten: de groene, de zwarte en

Nadere informatie

Effecten op de boomvalk van het Bp Lelylaan te Amsterdam

Effecten op de boomvalk van het Bp Lelylaan te Amsterdam Effecten op de boomvalk van het Bp Lelylaan te Amsterdam Effecten op de boomvalk van het Bp Lelylaan te Amsterdam Auteur Opdrachtgever Projectnummer Ingen foto omslag P.J.H. van der Linden Amsterdam Nieuw

Nadere informatie

Mitigatie effecten op de natuur bouwplannen Kleizuwe

Mitigatie effecten op de natuur bouwplannen Kleizuwe Mitigatie effecten op de natuur bouwplannen Kleizuwe Mitigatie effecten op de natuur bouwplan Kleizuwe Auteur Opdrachtgever Projectnummer Ingen foto omslag P.J.H. van der Linden Driessen Vreeland 11.056

Nadere informatie

INSECTEN. werkboekje

INSECTEN. werkboekje INSECTEN werkboekje 20 maart 2009 Dag lieve kleine vlinder Waar vlieg je toch naartoe? Breng jij misschien de eitjes weg, ben jij nu al moe? Jouw eitjes worden rupsjes. die groeien heel erg vlug. ook krijgen

Nadere informatie

Bijlage Overzicht Natura 2000-gebieden 1

Bijlage Overzicht Natura 2000-gebieden 1 Bijlage Overzicht Natura 2000-gebieden 1 In en in de ruimere omgeving van het plangebied zijn verschillende Natura 2000-gebieden gelegen. Binnen het plangebied zijn geen ontwikkelingen voorzien in de Natura

Nadere informatie

2012 Rebo International b.v. deze uitgave 2012 Rebo Productions b.v., Lisse www.rebo-publishers.com info@rebo-publishers.com

2012 Rebo International b.v. deze uitgave 2012 Rebo Productions b.v., Lisse www.rebo-publishers.com info@rebo-publishers.com Colofon Inhoud 2012 Rebo International b.v. deze uitgave 2012 Rebo Productions b.v., Lisse www.rebo-publishers.com info@rebo-publishers.com coverfoto s (Roodborst) Michel Geven (voorzijde) Nico van Kappel

Nadere informatie

Projectplan. Maatregelen voor de Patrijs Versterking van het leefgebied, landsdeel Zuid

Projectplan. Maatregelen voor de Patrijs Versterking van het leefgebied, landsdeel Zuid Projectplan Maatregelen voor de Patrijs Versterking van het leefgebied, landsdeel Zuid A. Wieland & J. Sloothaak september 2012 Projectplan Project: Maatregelen voor de Patrijs Periode: 1 januari 2013

Nadere informatie

WEIDEVOGELS LOPIKERWAARD

WEIDEVOGELS LOPIKERWAARD WEIDEVOGELS LOPIKERWAARD 214 Er is goed nieuws en er is slecht nieuws WEIDEVOGELS LOPIKERWAARD 214: ER IS GOED NIEUWS EN ER IS SLECHT NIEUWS Sinds 211 telt DNatuur voor ANV Lopikerwaard hoeveel Grutto

Nadere informatie

Inventarisatie natuurwaarden Lelystad Airport

Inventarisatie natuurwaarden Lelystad Airport Inventarisatie natuurwaarden Lelystad Airport A&W-rapport 996 Inventarisatie natuurwaarden Lelystad Airport 1 2 A&W-rapport 996 Inventarisatie natuurwaarden Lelystad Airport 3 4 A&W-rapport 996 Inventarisatie

Nadere informatie

Werkblad Vogels in de Gement

Werkblad Vogels in de Gement Werkblad Vogels in de Gement Rinze de Wereldreiziger Rinze de Werelreiziger weet onwaarschijnlijk veel van vogels. Rinze is ook dol op de Gement, want daar zijn veel bijzondere vogelsoorten te zien. Bij

Nadere informatie

Monitoringsnieuwsbrief 1 mei 2016

Monitoringsnieuwsbrief 1 mei 2016 Monitoringsnieuwsbrief 1 mei 2016 Monitoring akkerranden in Zeeland Afgelopen winter (2015 2016) is er een start gemaakt met het monitoren van akkervogels. Poldernatuur Zeeland was hiermee één van de eerste

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF 2011 VOGELWACHT HARLINGEN-KIMSWERD

NIEUWSBRIEF 2011 VOGELWACHT HARLINGEN-KIMSWERD NIEUWSBRIEF 2011 VOGELWACHT HARLINGEN-KIMSWERD Beste leden, Ook 2011 is alweer voorbij. Tal van taken hebben onze aandacht gevraagd. De weidevogelnazorg het meest. Al was dat niet altijd makkelijk. Het

Nadere informatie

asbest bodem ecologie

asbest bodem ecologie asbest bodem ecologie De heer Spronck Datum 25 april 2013 Onderwerp Onderzoek aanwezigheid das groenstrook nabij Withuis 16A te Eijsden In verband met de aanstaande uitbreiding van een kantooraccommodatie,

Nadere informatie

Van 11 tot 18 mei waren mijn vrouw en ik op Kreta. Zij was hier 27 jaar geleden als eens geweest, maar voor mij was het de eerste keer.!

Van 11 tot 18 mei waren mijn vrouw en ik op Kreta. Zij was hier 27 jaar geleden als eens geweest, maar voor mij was het de eerste keer.! Reisverslag Kreta 2012 Van 11 tot 18 mei waren mijn vrouw en ik op Kreta. Zij was hier 27 jaar geleden als eens geweest, maar voor mij was het de eerste keer. We hadden een hotel geboekt in Ano Vouves,

Nadere informatie

Memo. Figuur 1 Ligging Planlocatie (rode ster) (Bron: Google Maps)

Memo. Figuur 1 Ligging Planlocatie (rode ster) (Bron: Google Maps) Memo nummer 1 datum 10 februari 2014 aan Ron Vleugels Gemeente Maastricht van Luc Koks Antea Group Ton Steegh kopie project Sporthal Geusselt-stadion projectnummer 265234 betreft Toetsing natuurwetgeving

Nadere informatie

Fig. 4.3a. Dichtheden weidevogels in het reservaatsgebied Giethoorn-Wanneperveen 1987-2010 (229 ha)

Fig. 4.3a. Dichtheden weidevogels in het reservaatsgebied Giethoorn-Wanneperveen 1987-2010 (229 ha) Lichte groei weidevogelstand Giethoorn-Wanneperveen in 2010 Obe Brandsma De belangrijkste resultaten samengevat: Het onderzoeksgebied Giethoorn-Wanneperveen (229 ha) is één van de weinige gebieden in Nederland

Nadere informatie

Broedvogelinventarisatie Noorlaarderbos 2012 M.Wijnhold

Broedvogelinventarisatie Noorlaarderbos 2012 M.Wijnhold Broedvogelinventarisatie Noorlaarderbos 2012 M.Wijnhold Tellers: D.Schoppers, A. Vanderspoel, J. de Vries, W. Woudman, M. Werkman, J. De Bruin, M.Wijnhold Inhoud: 1. Samenvatting 2. Methode: territoria

Nadere informatie

Naar aanleiding van de avond met de klankbordgroep is de keuze gemaakt om te zoeken naar avontuurlijk spelen / spelen in het groen in plaats van het

Naar aanleiding van de avond met de klankbordgroep is de keuze gemaakt om te zoeken naar avontuurlijk spelen / spelen in het groen in plaats van het 1 2 Naar aanleiding van de avond met de klankbordgroep is de keuze gemaakt om te zoeken naar avontuurlijk spelen / spelen in het groen in plaats van het traditionele spelen. Ook is op die avond gesproken

Nadere informatie

NME-leerroute Vogels in het Wandelbos

NME-leerroute Vogels in het Wandelbos NME-leerroute Vogels in het Wandelbos 7 Groep 1 Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen Rinze de Wereldreiziger Rinze weet onwaarschijnlijk veel over vogels. Rinze is ook dol op het Wandelbos

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 14 en woensdag 15 april 2015 vervolg. Dit is het vervolg op het eerste deel van mijn verslag.

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 14 en woensdag 15 april 2015 vervolg. Dit is het vervolg op het eerste deel van mijn verslag. De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 14 en woensdag 15 april 2015 vervolg Beste natuurliefhebber/- ster, Dit is het vervolg op het eerste deel van mijn verslag. Een week geleden zag ik alleen nog maar

Nadere informatie

Inleiding In het najaar worden de dagen steeds korter en de nachten steeds langer. Kun je je voorstellen dat je in de maand november naar bed gaat?

Inleiding In het najaar worden de dagen steeds korter en de nachten steeds langer. Kun je je voorstellen dat je in de maand november naar bed gaat? Inleiding In het najaar worden de dagen steeds korter en de nachten steeds langer. Kun je je voorstellen dat je in de maand november naar bed gaat? Je valt in een diepe slaap en wordt in maart pas weer

Nadere informatie

ZEEUWS GESCHIEDENIS. Sindsdien vormt het gebied een eldorado voor talloze, vaak unieke, planten en dieren.

ZEEUWS GESCHIEDENIS. Sindsdien vormt het gebied een eldorado voor talloze, vaak unieke, planten en dieren. Meeneemfolder GESCHIEDENIS ZEEUWS Het Verdronken Land van Saeftinghe is de grootste brakwaterwildernis van Europa. Het is een uitgestrekt, ruig natuurgebied op de rand van land en water. Het bestaat uit

Nadere informatie

VIER MODELLEN. Bouwstenen. Een meer uitgebreide beschrijving van de bouwstenen en informatie over het beheer vindt u in de bijlage.

VIER MODELLEN. Bouwstenen. Een meer uitgebreide beschrijving van de bouwstenen en informatie over het beheer vindt u in de bijlage. 2 VIER MODELLEN In dit hoofdstuk beschrijven we vier verschillende inrichtingsmodellen: Kleinschalig landschap, Moeraszone, Nat kralensnoer en Droog kralensnoer. In extra informatiepagina s geven we aan

Nadere informatie

Aan de kinderen en de ouders van de kinderen van de jeugdnatuurgroep De Biesboschonderzoekers

Aan de kinderen en de ouders van de kinderen van de jeugdnatuurgroep De Biesboschonderzoekers Nieuws brief Aan de kinderen en de ouders van de kinderen van de De Biesboschonderzoekers De laatste paar maanden hebben we weer interessante activiteiten ondernomen. Hiervan eerst weer wat korte verslagen.

Nadere informatie

Jaarverslag steenuilen 2013. uitgebreide versie

Jaarverslag steenuilen 2013. uitgebreide versie Jaarverslag steenuilen 2013 uitgebreide versie Jaarverslag steenuilen 2013 uitgebreid Broedseizoen 2013 zit er weer op. Tijd om de balans op te maken en dit met jullie te delen. We hebben qua aantallen

Nadere informatie

Nieuwsbrief Vogelwerkgroep IVN Oisterwijk

Nieuwsbrief Vogelwerkgroep IVN Oisterwijk 4 e jaargang 2014 Editie steenuil Nieuwsbrief Vogelwerkgroep IVN Oisterwijk Inhoud: * Verslag broedseizoen 2014 * Broedresultaten steenuil 2014 * Terugmeldingen geringde vogels * Oorkonde vijf jaar broeden

Nadere informatie

De Leemvallei, ga je mee op onderzoek?

De Leemvallei, ga je mee op onderzoek? De Leemvallei, ga je mee op onderzoek? Hallo allemaal, welkom in dit waanzinnige park voor jong en oud! Vandaag krijgen jullie de kans om dit park in het echt te openen met elkaar. Dit gaan we doen op

Nadere informatie

Veldbezoeken Het gebied is op 16 juli 2014 bezocht door Menno Reemer (EIS) samen met Hendrik Baas (gemeente Zoetermeer).

Veldbezoeken Het gebied is op 16 juli 2014 bezocht door Menno Reemer (EIS) samen met Hendrik Baas (gemeente Zoetermeer). Bijenvraagbaak casus 1: Zoetermeer Westerpark Menno Reemer (EIS Kenniscentrum Insecten) & Robbert Snep (Alterra) 6 oktober 2014 Vraagsteller: Hendrik Baas (Gemeente Zoetermeer) Gebied: Zoetermeer, Westerpark,

Nadere informatie

Wintertelling 2012/13 voor de Vogelatlas in Noord Holland Noord en Zuid

Wintertelling 2012/13 voor de Vogelatlas in Noord Holland Noord en Zuid Wintertelling 2012/13 voor de Vogelatlas in Noord Holland Noord en Zuid Tussen 1 december 2012 en 1 maart 2013 zijn tientallen tellers in Noord Holland Noord en Zuid druk geweest met de wintertellingen

Nadere informatie

Welke uilen en roofvogels zijn dat?

Welke uilen en roofvogels zijn dat? . Welke uilen en roofvogels zijn dat? De vogels zijn volgens de kleurcode onderverdeeld in de volgende groepen: Uilen 10 Valken 30 Overige roofvogels 46 Extra: Vliegsilhouet van de belangrijkste soorten

Nadere informatie

Verslag RAVON Utrecht Excursie Landgoed Den Treek Henschoten 10 april 2010

Verslag RAVON Utrecht Excursie Landgoed Den Treek Henschoten 10 april 2010 Verslag RAVON Utrecht Excursie Landgoed Den Treek Henschoten 10 april 2010 Inleiding Op 10 april is een excursie gehouden op landgoed Den Treek Henschoten vanuit Ravon Utrecht. Doel van deze excursie was

Nadere informatie

NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014

NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014 NATUURPUNT MALDEGEM-KNESSELARE nominatie Groene Pluim 2014 NATUURPUNT vzw Een onafhankelijke organisatie gedragen door vrijwilligers grootste natuurbeschermingsorganisate in Vlaanderen eind 2001 opgericht

Nadere informatie

Inhoud. Redactie: redactie@steltkluut.nl. Website: webmaster@steltkluut.nl B. de Maat. Excursies: excursies@steltkluut.nl. Verenigingsruimte:

Inhoud. Redactie: redactie@steltkluut.nl. Website: webmaster@steltkluut.nl B. de Maat. Excursies: excursies@steltkluut.nl. Verenigingsruimte: Colofon Uitgave van Natuurbeschermingsvereniging verschijnt 4x per jaar. Overname is toegestaan, mits bronvermelding. Auteurs zijn verantwoordelijk voor de inhoud van hun artikelen. Contributie 2014 De

Nadere informatie

Vogelbevolking op De Beer door opzichter Van Doorn, 1945. Mededelingenreeks Natuurmonument De Beer 6

Vogelbevolking op De Beer door opzichter Van Doorn, 1945. Mededelingenreeks Natuurmonument De Beer 6 Vogelbevolking op De Beer door opzichter Van Doorn, 1945 Mededelingenreeks Natuurmonument De Beer 6 Vogelbevolking op De Beer door opzichter Van Doorn, 1945 Mededelingenreeks Natuurmonument De Beer 6 Maart

Nadere informatie

De Waterboer HEXELSEWEG

De Waterboer HEXELSEWEG Speuren in de natuur Waterwingebied Hoge Hexel Naam: speurneus speurt in de natuur De speurtocht gaat door het waterwingebied Hoge Hexel. Als je de paaltjes met de blauwe koppen volgt, speur je door het

Nadere informatie

Ontwikkeling Hollandse IJssel terreinen, Provincie Zuid-Holland 2012

Ontwikkeling Hollandse IJssel terreinen, Provincie Zuid-Holland 2012 Ontwikkeling Hollandse IJssel terreinen, Provincie Zuid-Holland 2012 R.J.S. Terlouw. bui-tegewoon, groenprojecten publicatie 2012-10. Ouderkerk aan den IJssel, 30 december 2012 Versie : Definitief. Auteur

Nadere informatie

Quickscan. Een. Projectnummer 018. Opdrachtgever. Opdrachtnemer. Scholtenhagenweg 10

Quickscan. Een. Projectnummer 018. Opdrachtgever. Opdrachtnemer. Scholtenhagenweg 10 Quickscan natuuronderzoek ivm bestemmingsplan en ontwikkelingen Bellersweg 13 Hengelo Een inventarisatie van beschermde flora en fauna Haaksbergen 9 juli 2013 Rapportnummer 0128 Projectnummer 018 Opdrachtgever

Nadere informatie

Vaarexcursie Wormer- en Jisperveld, zondag 29 mei 2016

Vaarexcursie Wormer- en Jisperveld, zondag 29 mei 2016 Vaarexcursie Wormer- en Jisperveld, zondag 29 mei 2016 Arthur en Victor Schillemans samen met hun moeder Claudia Ter afsluiting van het seizoen werd dit jaar (ons eerste jaar bij de Vogelwerkgroep) deze

Nadere informatie

Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving

Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving Doelgroep: Groep 6,7 en 8 Leerstofgebied: Natuur en techniek Werkvorm: Buiten in groepjes van 3 leerlingen Duur: 45 minuten buiten + 30 minuten nabespreken in

Nadere informatie

Opdrachten over de Hooge Boezem achter Haastrecht. Op de kaart hierboven zie je het hele gebied.

Opdrachten over de Hooge Boezem achter Haastrecht. Op de kaart hierboven zie je het hele gebied. Opdrachten over de Hooge Boezem achter Haastrecht In deze les en tijdens de excursie gaat het over het gebied de Hooge Boezem achter Haastrecht en het gebied eromheen. In de omgeving van Haastrecht en

Nadere informatie

Overzicht broedperiode 1) en voorkeur broedgebied (bos)vogels.

Overzicht broedperiode 1) en voorkeur broedgebied (bos)vogels. Overzicht broed 1) en voorkeur broedgebied (bos)vogels. Voorkeur bos Vogelsoorten van Bijlage 1 vogelrichtlijn Gemengd bos Zwarte specht #1 1500-2500 2300-2900 1100-1600 - Naald- en loofbos Wespendief

Nadere informatie

Grote vos Nymphalis polychloros

Grote vos Nymphalis polychloros Nymphalis polychloros Jan Goedbloed Soortbeschrijving De is een grote bruinrode vlinder, behorend tot de familie van de schoenlappers Nymphalidae waar ook, Atalanta, Dagpauwoog, Gehakkelde aurelia en Distelvlinder

Nadere informatie

Activiteiten bij De Helderse Vallei - maart 2016

Activiteiten bij De Helderse Vallei - maart 2016 dinsdag 1 maart en donderdag 3 maart: Aan de slag op de kinderboerderij 14.30-16.00 uur Kom kijken welke dieren er allemaal op de kinderboerderij leven! Je ontdekt hoe de dieren heten, wat ze eten, welk

Nadere informatie

Concrete begrenzing EHS en GHS in het plangebied Voorste Stroom te Tilburg

Concrete begrenzing EHS en GHS in het plangebied Voorste Stroom te Tilburg Concrete begrenzing EHS en GHS in het plangebied Voorste Stroom te Tilburg Opdrachtgever: gemeente Tilburg Maart 2009 Antonie van Diemenstraat 20 5018 CW Tilburg 013-5802237 Eac@home.nl Pagina 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Wandelroute café du Midi (9,5 km)

Wandelroute café du Midi (9,5 km) Wandelroute café du Midi (9,5 km) 7 Wandelroute Café du Midi (9,5 km) Stempelplaats Café du Midi, Noordeindseweg 70, Delfgauw. wwwdumididelfgauw.nl Openingstijden: maandag t/m vrijdag vanaf 10.00 uur zaterdag

Nadere informatie

Vissenweekend Overijssel 2013

Vissenweekend Overijssel 2013 Vissenweekend Overijssel 2013 REPTIELEN AMFIBIEËN VISSEN ONDERZOEK NEDERLAND Vissenweekend Overijssel 2013 Een rapportage van RAVON M.E. Schiphouwer & A. de Bruin December 2013 STICHTING RAVON POSTBUS

Nadere informatie

Natuur op Eerde uniek in Nederland

Natuur op Eerde uniek in Nederland Natuur op Eerde uniek in Nederland Eerde is méér dan mooi. Tijdens een wandeling met boswachter Jos Schouten van Natuurmonumenten wordt pas echt duidelijk hoe bijzonder de natuur op het historische landgoed

Nadere informatie

Gemeente Heusden Quick-scan Wethouder van Buulweg Nieuwkuijk

Gemeente Heusden Quick-scan Wethouder van Buulweg Nieuwkuijk Life+/Blues in the Marshes, actie A-4 Gemeente Heusden Quick-scan Wethouder van Buulweg Nieuwkuijk DE GROOT ECOLOGISCH ADVIES EN INRICHTING Gemeente Heusden Quick-scan Wethouder van Buulweg Nieuwkuijk

Nadere informatie