In Leiden is het nog steeds lekker lopen en met dit boekje in de hand kunnen we nog veel nieuwe schatten ontdekken.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "In Leiden is het nog steeds lekker lopen en met dit boekje in de hand kunnen we nog veel nieuwe schatten ontdekken."

Transcriptie

1 Inleiding Gerrit Jan de Bruyn Stad en natuur zijn voor ons gevoel vaak twee onverenigbare uitersten in ons bestaan: we wonen en werken in de stad, een door mensen gemaakte steenwoestijn, en in onze vrije tijd trekken we de natuur in, bossen, duinen, waddenzee, waar we liefst zo min mogelijk sporen van menselijke invloed willen zien. Maar zoals er in ons land geen natuur te vinden is zonder menselijke invloed, zo is er ook geen stad zonder natuur en wie Leiden een beetje beter kent weet die natuur in de hele stad te vinden. Zo'n kleine duizend jaar geleden waren de natuurlijke omstandigheden aan de Rijnmond zo gunstig dat er een snel groeiende nederzetting ontstond. De combinatie van de voor handelsverkeer geschikte Rijn en strandwallen en een stelsel van getijdenkreken zoals Vliet, Mare, Zijl, Korte Vliet en Roomburger Wetering vormde de natuurlijke basis voor de groei van een van de oudste en belangrijkste Hollandse steden. De oernatuur die de ontwikkeling van de stad mogelijk maakte moest door diezelfde ontwikkeling wijken: waar eens ooibossen groeiden staat nu een stadhuis en Vliet en Mare zijn voor een groot deel gedempt. Maar juist als mensen de natuur om zich heen zien verdwijnen neemt hun behoefte toe om zich te omringen met iets natuurlijks. Waar en wanneer zich de gelegenheid ook voordeed, of het nu om een Burchtheuvel, een ramp met een kruitschip of een gesloopte stadswal ging: overal werden er groene perkjes gemaakt en bomen geplant. Bij latere grote stadsuitbreidingen werd welbewust grond gereserveerd voor grotere parken zoals de Leidse Hout en Polderpark Cronesteyn. En nog weer later gingen bewoners van smalle, boomloze straten en steegjes ertoe over om wat straatstenen voor de gevel weg te halen en geveltuintjes te creëren. Zo is Leiden geworden tot een bonte mengeling van oude en jonge geschiedenis en oude en jonge natuur. Zo kunt u langs rivier en kreken, singels en grachten genieten van bomen, planten, paddenstoelen en vogels, die hun plek hebben gevonden tussen de mooie en minder mooie oude en moderne gebouwen die onze stad rijk is. In Leiden is het nog steeds lekker lopen en met dit boekje in de hand kunnen we nog veel nieuwe schatten ontdekken. Wandelingen door het zuidelijke deel van Leiden Twee met elkaar verbonden wandelingen leiden u door het zuidelijke deel van Leiden. De wandeling Landschap in Leiden laat u de tuinrijke Professoren- en Burgemeesterwijk zien, met daarbij het Park Roomburg en Polderpark Cronesteyn. Dit polderpark is tevens het overstappunt naar de andere wandeling door Leiden-Zuidwest: Langs Vliet en Trekvliet. In deze wandeling maakt u kennis met het Hooghkamerpark en met Leiden Zuidwest: ook als het over stadsnatuur gaat een vaak onderschat stadsdeel. U zult merken dat de wandeling door zuidwest in het teken staat van oude getijdenkreken, die in de loopt der tijd zijn vergraven tot trekvaarten en kanalen.

2 Landschap in Leiden Bep van Houten, Jan-Hendrik Labots De wandeling Landschap in Leiden begint bij de Kraaierstraat. Deze straat geeft een prachtig beeld van stad en land. Kijkt u de ene richting uit, dan ziet u oude stadswoningen en een gracht; kijkt u de andere kant op, dan ziet u de oude stadsgrens met Het Plantsoen. Loop vanuit de Kraaierstraat linksaf de 2 de Gortestraat in. Daar komt u op een pleintje omzoomd door oude wevershuisjes. In het midden staat een majestueuze plataan. Deze boom is het hele jaar door zo mooi dat het ommetje zeker de moeite waard is. Loop nu terug naar de Kraaierstraat. Vanuit de Kraaierstraat loopt u met Het Plantsoen links en rechts van ons (zie de wandeling Slingeren langs de singels ), via de brug de singel over. Rechts staat een tamme kastanje. Een mooie boom die echter geen volgroeide vruchten geeft. In de singel zwemmen eenden, meerkoeten, een enkele fuut en (steeds meer in de directe omgeving broedende) meeuwen. Afhankelijk van het seizoen is een aanzienlijk deel van de singel begroeid met waterlelie en gele plomp. Steek de weg over en loop het parkje in. Op het veldje treft u bomen die in de wijk meer voorkomen, zoals de watercipres met zijn kegelvorm en fijne blaadjes (deze boom kan wel 2500 jaar oud worden!), een prunus, een iep en grote zwarte populieren. Achter het hek van Trigon staat een enorme vleugelnoot. Door de Burgemeester- en Professorenwijk Volg vanaf de brug over de singel de Zoeterwoudse Singel linksaf. Ter hoogte van de Cronesteinkade vindt u de oude stadsmolensluis. Met deze sluis, andere waterwerken en de Roodenburger molen, die u later zult tegenkomen, kon ooit het waterpeil naar de wens van boeren geregeld worden. Eenmaal de sluis overgestoken kunt u een blik werpen op de Cronesteinkade en langs de Stadsmolensloot. De kade is voorzien van een fraaie rij haagbeuken. Op andere plaatsen komt u ook haagbeuken tegen, die er dan wel weer anders uitzien. Aan deze kant van de singel staat een mooie rij linden die aan het begin van de zomer bloeien en dan een heerlijk zoete geur verspreiden. Ze leveren een belangrijke bijdrage aan de groene cirkel die het oude stadscentrum omringt. Soms ziet u in de lente rond de linden nog plukjes van vogelmelk, een stinzenplantje dat in Het Plantsoen uitbundiger voorkomt. Blijf de singel volgen. In de Wasstraat aan uw rechterhand staan elzen aangeplant. Dit is een boomsoort die niet zo vaak langs de straat te zien is, maar die hier toch uitstekend past: toen de wijk nog niet gebouwd was, stonden er zeer waarschijnlijk meer. Op de hoek met de Thorbeckestraat staat op de hoek een prachtige hulst die het huis wel lijkt te ondersteunen. Ter hoogte van de Fruinlaan kunt u nog een keer naar Het Plantsoen kijken. Op deze hoek van het Plantsoen staan prachtige kastanjes en een grote els aan de kant van het water. Aan deze kant van het water staat een grote rietkraag waar elk jaar een zwaan zijn eieren uitbroedt. U verlaat de singel en loopt de Fruinlaan in. Laat de Cobetstraat met aan weerszijden een indrukwekkende rij haagbeuken rechts liggen. Verderop komt u op de hoek van het fraai gebouwde Stedelijk gymnasium wederom een mooie haagbeuk tegen. Ook vindt u hier om de hoek een taxus. De taxus hoort tot de oudste boomsoorten van onze streek: er zijn takken gevonden die dateren van voor de ijstijden, dat wil zeggen meer dan een miljoen jaar geleden. Over het zebrapad steekt u de Burggravenlaan over en slaat dan rechtsaf om even later links voorbij het water de Meyerskade op te lopen. Op de hoek passeert u een kastanje waaronder je tevergeefs kastanjes zult zoeken. Maar let op het enorme formaat van de zijtakken. Menige boom heeft niet eens een stam die zo dik is! Rechts langs het water loopt een tegelpad. Volg dat pad en loop via het bruggetje aan de overzijde van het water naar rechts. Langs het water komt u weer watercipressen tegen. Langs de oever treft u hier in de zomer zwanebloemen met roze bloemschermen of, later in het jaar, vruchtjes gelijkend op koffiebonen. Onder de treurwilg door volgt u het water. Een rij flinke coniferen links biedt schuilplaats aan menige vogel. Kijk even over uw rechter schouder. Werp een blik over de volle lengte van de sloot en zie het spitse groene torentje van het gymnasium boven al het andere groen uitsteken. Het gevoel van de grote stad lijkt opeens ver weg. Steek de weg over en loop door de hekjes langs de hoge flat het Park Roomburg in. Kies het pad dat naar links afbuigt. Langs het pad bloeit in de zomer vaak van alles dat hier wordt ingezaaid. De nog maar onlangs aangelegde vijver biedt een verscheidenheid aan planten en ook de groene kikker heeft de vijver ontdekt. Door de langzaam in het water aflopende oever is meer ruimte voor verschillende soorten planten, elk met een eigen voorkeur voor waterhoogte. Bovendien treft u hier allerlei insecten en waterdieren. Zo zwemt hier het stekelbaarsje en kunt u fraaie libellen en waterjuffers zien vliegen. Behalve lisdodde (met zijn grote sigaren), gele lis, watermunt en grote pollen pitrus groeit hier onder andere het waterdrieblad. Dit plantje bloeit al in april met prachtige teerwitte bloempjes. De pas geplante knotwilgen staan er nog wat dunnetjes

3 bij, maar dat kan in een paar jaar snel veranderen. Ook hier staan op kleine eilandjes moerascipressen gepland. Loop in het park rechtdoor over het pad tussen de tennisvelden en de speeltuin door. In deze speeltuin kunnen kinderen uit de buurt ook buiten de openingstijden spelen. De hazelaar langs het pad geeft hazelnoten en de kastanje verblijdt kinderen met knutselmateriaal. Ga aan het eind van het pad voor het water linksaf, slalom door het hekwerk en loop rechtdoor over de oever langs de hockeyvelden. Ook hier staan populieren met diep gegroefde stammen, wat moeilijk te zien is omdat de klimop zich erom heen omhoog werkt. De boom heeft hier trouwens weinig last van. Langs het pad vindt u onder andere dovenetel, hondsdraf en fluitenkruid, ook wel Hollands kant genaamd vanwege de uitbundig witte bloeiwijze waarmee hij de wegkanten kan bekleden. Langs de waterkant staat een monumentaal restant van wat ooit een grote treurwilg was. Er zit nog een beetje leven in, want hij loopt voorzichtig weer uit. Een zwam fleurt de stam verder op door aan de buitenkant een opvallend geel vruchtlichaam te vormen. Een vlier heeft ook een plekje op deze boom gevonden om tot groei te komen en de grote bonte specht vindt hier zijn maaltje. Zo is deze stam op verschillende manieren nog springlevend. Op het einde van de kade staat een meidoorn (met rode bessen in de herfst) en een sleedoorn (met zwarte bessen die zelfs als ze rijp zijn de tanden nog slee maken). Daarna komt u op een grasveldje bij de Hazewinkelstraat. Ook hier bloeit aan het einde van de sloot in de zomer een kleurrijke verzameling aan bloemen. Sla linksaf de straat in en vervolg uw weg over het tegelpad tussen de huizen. Eenmaal voorbij de huizen ziet u de Roodenburger molen links voor u. Dit is één van de laatste gebouwde stenen grondzeilers (met wieken tot op de grond), gebouwd in 1893 en bedoeld om het waterpeil te regelen. Deze functie is inmiddels door machines overgenomen, maar de molen kan het nog steeds. Door toename van de hoge begroeiing rondom is het wel steeds moeilijker geworden om de wieken goed te laten draaien. Het asfaltschelpenpad buigt naar rechts en daarna naar links en u loopt door een meerjarig bloemenweitje, waarna we de Stadsmolensloot weer tegenkomen bij de Kanaalweg alwaar u rechtsaf slaat. Steek de Stadsmolensloot over en loop langs de parallelle weg langs de Kanaalweg verder in de richting van de kanaalbrug over het Rijn-Schiekanaal. Polderpark Cronesteyn Steek het kanaal over via de fietsbrug en ga daarna rechtsaf over het spoor het Polderpark Cronesteyn in. U krijgt meteen al een mooi doorkijkje door het park. Ga rechtdoor het voetpad op (met voetgangersbordje) het park in naar de waterspeelplaats. Rechts langs het Rijn-Schiekanaal zit altijd wel een blauwe reiger en links heeft u een bossage met hazelaar, braam en populier. Neem het eerste voetpad linksaf de waterspeelplaats op. Als het niet vriest worden hier de pompen aangesloten en kunnen kinderen zich uitleven op en met het water. De griendbosjes op de eilandjes worden elke drie jaar geknot. Ga over de stapstenen heen en loop om de waterspeelplaats heen. Rechtsachter de speelplaats ziet u het Reigersbos, met elzenhagen en smalle Italiaanse populieren, waar een grote reigerkolonie elk jaar broedt. De populieren zijn ooit aangeplant om de toenmalige boomgaard tegen wind te beschermen. Ga bij de volgende T-kruising Linksaf. Rechts ziet u stenen bouwsels die een beetje op grote bijenkorven lijken en een molentje. Dit is het kunstwerk De Kleigeisers. Ga het bruggetje over de Mallesloot over en sla na de brug rechtsaf. Volg het fietspad als u uitzicht wilt en neem het voetpad als u door bos wilt lopen. De verkaveling van Cronesteyn stamt uit de middeleeuwen en ook de Mallesoot ligt er al eeuwen. In de sloot, meestal voor ons verborgen, zitten bijzondere vissen zoals de beschermde bittervoorn, de kleine modderkruiper en de kroeskarper. Heidelibellen en soms zelfs een platbuik zonnen in de zomer op de brugleuning en diverse soorten waterjuffers dansen over het water. Langs de oever een rijke vegetatie met onder andere egelskop, watermunt, wolfspoot en moerasandoorn. Na de brug loopt u tussen twee essen door. Let op de propjes aan de takken: dit zijn gallen gemaakt door een galmijt, die de nog onrijpe vruchten van de es voor eigen doeleinden gebruikt. De mijt legt er eieren in en de boom vormt op het signaal van de mijt de vruchten om tot een gal, waardoor het larfje, als het uit het ei komt, zowel voorzien is van een woning als van voer. Galwespen, mijten, vliegen en muggen vormen allemaal op deze manier gallen. Ook op de eiken die hier rechts langs het pad staan zijn vaak verschillende gallen te vinden. Meestal zitten ze onderop blad en tak, het is soms even zoeken. Fiets- en voetpad komen elkaar later weer tegen, maar de beschrijving volgt het fietspad naar rechts. U loopt nu tussen weiland en struweel. In dit struweel vindt u rode en gele kornoelje, meidoorn, liguster, sleedoorn, kardinaalsmuts en wegedoorn. Veel zangvogels vinden hier hun plek. In de winter zult u vooral merels, roodborsten en winterkoninkjes horen, terwijl in de lente de zwartkoppen, tjiftjaffen en fitissen overheersen. s Zomers blijven fitis en tjiftjaf het langst actief: zelfs op warme dagen blijven ze zingen. Rechts komt u langs goed uitgegroeide schietwilgen. Passeer het bruggetje en achterliggende laantje en let op de grote oude knotwilg: dit is de Wachter van het Polderpark. Even verderop staan bomen met een merkwaardige schors ruitjes en een soort wenkbrauwen boven afgezaagde takken. Hun blad is aan de onderkant lekker zacht en wit dit zijn abelen. De abeel is familie van de populier. Blijf de Mallesloot volgen. In de sloot staan biezen geplant die het water dat het park instroomt filteren van voedingsstoffen. Het water wordt zo minder voedselrijk wat de diversiteit aan waterplanten ten goede komt.

4 De weilanden waar u langs loopt aan de overkant van de sloot bevatten grassen die vroeger op elk weiland te vinden waren. Let er maar eens op in de zomer: u kunt zonder veel moeite wel tien verschillende soorten pluimen ontwaren in het veld. Bij de kruising van voetpad en fietspad gaat u rechtsaf het voetpad op. Op dit voetpad heeft u een mooi uitzicht over het park, de weilanden, het Reigersbos en in de verte het bezoekerscentrum. We horen de A4 verkeersdrukte is in een West-Nederlandse stad nooit ver weg. U ziet aan de overkant een begroeid eilandje en als het vriest is hier vaak nog een schuilplaats voor watervogels met open water. Het begroeide eilandje vormt samen met twee eilandjes verderop waar u zo meteen overheen loopt de moerastuin. Toen het polderpark in 1982 werd aangelegd, is de meest voedselrijke grond van de moerastuin afgegraven. Het eerste eilandje is vervolgens ongemoeid gelaten en u ziet hier dus een begroeiing die half Holland weer snel zou krijgen als de mens niet zou ingrijpen: een natte-voeten bos met vooral veel elzen, wilgen, berken en vlieren. Loop door tot het hoge houten bruggetje rechts en steek dit over de moerastuin in. Pas op, de brug kan glad zijn! Omdat hondenpoep de bodem verrijkt en omdat grondbroedende vogels het niet kunnen vinden met deze dieren, is de moerastuin voor honden verboden. Ga na de brug linksaf het graspad op. Door het afgraven van de grond, de hogere vochtigheid en een natuurlijk maaibeheer is de grond behoorlijk voedselarm en kunnen tal van bijzondere planten hier groeien. In mei ziet het hier geel van de kleine klaver, gele ratelaar en boterbloem. In juni komt het purper van rietorchideeën en rode klaver erbij en in juli en augustus verschiet dit naar blauw door het knoopkruid en de blauwe knoop. In augustus kan het hier als de zon schijnt een waar vlinderparadijs zijn met kleine vuurvlinders, dagpauwogen, zandoogjes, atalanta s en diverse blauwtjes. Ook de libellen doen dan mee en patrouilleren over de sloten. Kleine karekieten bevolken de rietkragen en meestal broedt hier een paar zwanen (niet storen, ze verdedigen hun nest fel). Loop over het pad rechtdoor en maak eventueel een ommetje over een van de andere paden. Ga het bruggetje over, langs wilg, els en berk.ga bij het volgende zijpaadje even rechtsaf: hier begint de moerastuin toch echt op een veenmoerasje te lijken, met veenmossen, koningsvaren, waterdrieblad (dat we in Park Roomburg reeds tegenkwamen), echte koekoeksbloemen, kattestaart en blauw glidkruid. Na het knuppelpad rechtsaf het bruggetje over, op het fotobord staat nog eens aangegeven wat er zoal bloeit in de moerastuin. Na de picknicktafel bij de T-kruising rechtsaf langs de speelwei met grote populieren, waar eventueel uitgerust kan worden. Rechts weer lang gras met rode zuringpluimen in mei, geel koolzaad en andere bloemetjes van voedselrijke grond madelief, paardebloem, ereprijs, vogelmuur. Links achter u is het volkstuincomplex. Ga rechtsaf de brug over. Aan uw linkerhand ziet u weilanden waar in het voorjaar grutto s, tureluurs, scholeksters en kieviten hun jongen grootbrengen. Hebt u een verrekijker mee, dan valt hier even te pauzeren. Deze weilanden horen samen met een boerderij bij het polderpark. Door een ecologisch verantwoord maaibeheer kunnen de weidevogels ongestoord broeden, er wordt namelijk pas na de langste dag gemaaid. Reigers, kraaien, eksters en de vele kauwtjes die ook het park bevolken eisen wel hun tol in de vorm van weidevogeleitjes en -jonkies. Het blijft eten en gegeten worden in die mooie natuur. Bij de schuine sloot die door de weilanden heen steekt waar in de toekomst een toegankelijke graskade langs zal lopen kunt u in de winter vaak smienten (door de Duitsers toepasselijk fluiteendjes pfeifenten genoemd), aalscholvers, nijlganzen en meerkoeten aantreffen. De meerkoeten overwinteren en masse in het park. U blijft rechtdoor lopen langs het evenementenveld en langs het bezoekerscentrum. Als het hek open staat, is de beheerder aanwezig. Op zondagmiddag bemensen vrijwilligers het restaurantgedeelte en de tentoonstellingszaal. Voor een kop thee, informatie en een sanitaire stop wordt deze plek aanbevolen. En de ezel wil altijd wel een aai. Na het bezoekerscentrum ziet u rechts het reigersbos. Ga rechtdoor tot de picknickbank en direct daarna linksaf de houtwal op. U komt nu langs de Stochemhoeve, de zorgboerderij waar geestelijk gehandicapten de mooie stadscamping beheren. Het ooievaarsnest is nog nooit bewoond. Links kijkt u uit over het boerenland, tussen de elzen, wilgen en hazelaars door. Ook de houtwal is een historisch element in deze polder. De stobben van de essen die om de paar jaar worden geknot kunnen al een eeuw oud zijn. Het hout werd en wordt als geriefhout gebruikt. In de herfst zijn er fraaie paddestoelen te zien. Vaak hoor je hier fazanten kokken.na de stadscamping ziet u rechts de schooltuinen (voorheen een groentekwekerij), met kruidentuin en bijenstal. Op de houtwal hangt in april al een zachte geur van uien, die als u rechtsaf de brug opgaat duidelijk sterker wordt. De grond is in april en mei onzichtbaar dankzij duizenden witte sterbloemetjes. Geur en sterren horen bij de daslook, een beschermde plant die meestal erg schaars is maar hier zeer aanwezig. Tijdens de bloei van de daslook komt het fluitenkruid ook een handje helpen. De zee van wit is sprookjesachtig mooi in de zon. Kinderen noemen dit landgoedbos het uienbos. Bij het landgoed heeft ook een kasteel gehoord - op het eilandje in de slotgracht - dat echter al lang is afgebroken. Historisch geïnteresseerden kunnen er een boek over aanschaffen dat geschreven is door de bekende Leidse historicus Ed van der Vlist. Ga bij de T-kruising linksaf. U volgt het bospad in een bos van esdoorn, iep, linde en es. Hier en daar ook een jonge beuk of een meidoorn. Langs een zijpaadje kunt u op twee bankjes nog even

5 van het uitzicht over de polder genieten. Jonge lammetjes kunt u in maart hier rond zien springen, net als hazen die met de lente in hun hoofd als gekken achter de vrouwtjes aanzitten. Met een beetje geluk is hier een buizerd te zien, die vanaf een hekje naar veldmuizen speurt of een torenvalk die dat speurwerk vaak biddend boven het weiland doet. Verder na de bocht in het pad ligt links de boerderij die de weilanden gebruikt. Het landgoedkarakter wordt benadrukt door de aanwezigheid van rododendron: geen inheemse plant maar wel erg mooi in bloei. In de slotgracht broeden altijd meerkoeten in het voorjaar, op hoge burchten in het water. En zoeken de buizerd en de torenvalk naar muizen, de sperwer jaagt in het bos op kleine vogels die hier in groten getale aanwezig zijn: vinken, koolmezen, pimpelmezen, boomkruipers enzovoort. Verderop veel bomen die vol klimop zitten. Bij de kruising gaat u linksaf de brug over, hier is nog wat oud steenwerk uit de tijd van het kasteel te zien. Oversteken en linksaf langs het kanaal het voetpad op. (Pas op voor fietsers). Volg daarna nog even het fietspad het park uit en de brug onderdoor naar Restaurant Cronesteyn. Hier kunt u wat nuttigen en bedenken of u de wandeling vervolgt door Leiden Zuidwest of de terugtocht aanvangt richting Plantsoen en Kraaierstraat. Voor de weg terug zie onder. Het vervolg van de route wordt daarna beschreven. Loop uit het restaurant terug het polderpark in U kunt de kortste weg nemen langs het kanaal, maar ook op diverse plekken nog een ommetje maken door het park. Loop in ieder geval door tot aan de andere kant van het park waar u eerder het park in bent gekomen en sla linksaf de fietsbrug op. U ziet aan de Cronesteynkant van het kanaal een niet zo lang geleden aangelegde ecologische zone. Deze zone verbindt Cronesteyn met een ander stadspark: De Bult. Ook hier kunt u kiezen voor een omweg door de zone. Jonge eiken bepalen het beeld en in de zomer bloeit de zone uitbundig. De waterpoel in het midden wordt omzoomd door ratelaar en ook staat hier een wilg die hoewel op zijn kop gewoon doorgroeit. Na de fietsbrug rechtsaf over de parallelle weg langs het kanaal. Sla vervolgens voor de Stadsmolensloot linksaf de Lorentzkade op. Langs deze kade staat bij het Professorenpad aan uw linkerhand een grote wilg. Deze wilg bood in 2004 onderdak aan zowel broedende halsbandparkieten als grote bonte spechten. Loop de Lorentzkade uit tot de tweede brug die u oversteekt. Hier staan een paar oude Italiaanse populieren die in de winter vaak tjokvol zitten met spreeuwen. Direct na de brug linksaf en daarna de eerste rechtsaf de Cronesteinkade op. Aan het eind daarvan ziet u weer de singel met aan de overkant het Plantsoen. Uw wandeling is ten einde.

6 Langs Vliet en Trekvliet Gerrit Jan de Bruyn, Marijke Schellekens De wandeling door het zuidwesten van Leiden start bij restaurant Cronesteyn bij de Lammebrug en sluit direct aan op de wandeling Landschap in Leiden. U staat hier aan de oever van de Vliet die vroeger de Roomburgerwetering heette en een zogenaamde getijdenkreek was. De wandeling leidt u langs de stadsgrens en door een aantal buitenwijken van Leiden. U zult merken dat u vaak dezelfde kenmerken tegenkomt, die overal in dit stadsdeel opduiken: de in de loop der tijd tot kanalen en trekvaarten vergraven oude getijdenkreken rond de Oude Rijn en de tussenliggende ontginningssloten. U kunt het tunneltje onderdoor richting Cronesteyn. Hier ongeveer lag tijdens het beleg van Leiden in 1574 de Lammenschans en tevens de eerste windwatermolen van Leiden. Tegenwoordig staat er een mooie rij elzen langs het water (let op de elzenproppen). Draai na het tunneltje om en neem het trappetje de brug op. Steek het water over en loop na de brug naar beneden naar de kleine fietsrotonde. Daar gaat u linksaf let op: het is een fietspad hier en bij de T-kruising rechtsaf. Vervolgens gaat u weer een brug over (dit is de brug over de oude Trekvliet, net als de Vliet een oude getijdenstroom die is gekanaliseerd) en neemt meteen daarna het zandpaadje naar links langs het water. U loopt nu recht op een groep prachtige abelen af. Let op de wiebertjesstructuur op de wittige stammen. Ga de verharde weg naar links op: het Delftse Jaagpad. Blijf dit jaagpad voorlopig volgen. De naam van het pad zegt het al: vroeger (vanaf ca. 1637) kon je met de trekschuit van Leiden naar Delft en werd er gejaagd op het pad waar u nu loopt. Als de weg naar rechts buigt ziet u aan de overkant weer het restaurant liggen vanwaar u vertrokken bent. Het is hier een wirwar van water en bruggen en dat was het vroeger ook al zo: u staat bij een oud knooppunt van water en wegen. Rechts wordt een nieuwbouwwijk gebouwd (Vlietpoort) waarbij de vijver let op de natuurlijke oevers met riet en waterplanten die nog niet zo lang geleden gegraven is, wordt behouden. Veel boerderijen aan de overkant van het water stammen uit de Gouden Eeuw, de 17 de eeuw. Boerderijen van vóór die tijd stonden aan de kant van het Jaagpad. Links aan de overkant ziet u een oude veevoederfabriek, die inmiddels is geadopteerd door kauwen die dankbaar gebruik maken van de gaten die in de muur zijn gevallen. Na een slootje ziet u aan uw rechterhand de Rioolwaterzuiveringsinstallaties liggen. Links aan de overkant van de Vliet wordt steeds een doorkijkje gegeven naar de weilanden van de Oostvlietpolder en komt een fraai huis in zicht: de Delftse Schouw (ook 17 de eeuw). Boven de deur de wapens van Delft (links) en Leiden (rechts) met zes majestueuze lindes ervoor Vanaf hier liep het jaagpad aan de overkant en moesten dus de paarden in een schouwboot worden overgezet. Links van dit huis zien we loodrecht op de Vliet een dijkje lopen richting de A4: dit is de oude Hofweg, die al op kaarten uit de 16 de eeuw staat getekend ( Den Hofwech ). Aan deze kant van het water bestaat de Hofweg nog steeds: hij loopt langs Allemansgeest, kruist de Voorschoterweg en komt dan uit op de Leidseweg. Het pad buigt naar rechts langs de (nieuwe) Korte Vliet. De brug die u vervolgens vóór u ziet, de Hooghkamerbrug, kunt u oversteken om aan de overkant (dit is Voorschoten) weer over het pad richting Vliet te lopen. Vervolg uw weg richting Allemansgeest, loop over de hoge brug (over alwéér een oude getijdenkreek, de oorspronkelijke Korte Vliet, niet te verwarren met de nieuwe Korte Vliet) en ga rechtsaf de Hofweg op. U loopt tussen twee rijen van knotwilgen door en vervolgens langs een behoorlijk aantal oude elzen. Langs de sloot groeien riet en oeverplanten en zelfs op de koppen van de knotwilgen groeien allerlei plantjes en grasjes. Steek de Voorschoterweg over en vervolg uw weg over het laatste stukje Hofweg. Steek de Leidseweg over en loop even rechtdoor het St. Nicolaespad op. Langs de sloot links ziet u een aaneengesloten rij bomen met gladde stammen staan, in allerlei vormen. Dit zijn beuken en ze staan aan de rand van de buitenplaats Berbice. Iets verderop ziet u tussen de bomen oude muren staan: het bouwen van tuinmuren was in de 18e eeuw populair voor het telen van fruitgewassen die eigenlijk niet voor het Nederlandse klimaat geschikt waren. De fruitbomen werden langs de muren aan de zuidzijde geleid, opdat ze zoveel mogelijk zon konden vangen. Bovendien zorgden de nissen voor een microklimaat met weinig wind en gaven de stenen er ook s avonds nog lang warmte af. De tuinmuren van Berbice zijn de oudste in hun soort in Nederland. Ga weer terug naar de Leidseweg en sla daar rechtsaf, u komt dan bij het toegangshek van Berbice. Als u begunstiger bent van het Zuid Hollands Landschap mag u het park in, anders kunt u even doorlopen en het landhuis en de tuin vanaf de Voorschoterweg bekijken. In het park vallen niet alleen de grote oude bomen op, maar ook de vele mossoorten. U loopt haast over een tapijt van mos, met in het voorjaar het blauw van de boerenkrokussen en het wit van de sneeuwklokjes. Er staan en liggen ook enorme dode bomen in dit park,

7 vaak met allerlei soorten zwammen erop. Dode bomen laat men tegenwoordig staan of liggen omdat ze een thuis bieden aan talloze diertjes en vogels. In dit onverwachte stukje natuur hoort en ziet u in alle jaargetijden veel vogels; typische bossoorten als de grote bonte specht, sperwer, boomkruiper en tegenwoordig ook de halsbandparkiet kunt u hier aantreffen. Voor het witte toegangshek van Berbice steekt u de Leidseweg weer over, dan even rechts aanhouden en vervolgens linksaf langs de Voorschoterweg weer richting de Hooghkamerbrug. Het laatste stuk tot de brug loopt u aan de linkerkant van het fietspad. Ga de Hooghkamerbrug over en neem aan de overzijde het pad langs het water. U loopt nu weer langs de Korte Vliet. Rechts ligt het Hooghkamerpark, een wijkpark met een kinderboerderij. Blijf langs het water lopen en ga vóór de brug (de Apollobrug) even rechtsaf, het park in. Meteen vooraan rechts komt u langs drie mooie moerascipressen en een ingepakte beuk. Dit inpakken wordt soms gedaan om te voorkomen dat de kwetsbare stam, die moeilijk zonlicht kan verdragen, verbrandt. Loop gerust even het hele park rond, maar de wandeling vervolgt over de brug links (de Joseph Haydnbrug) naar de Korte Vliet. Vervolg uw weg naar rechts over het voetpad dat langs het water loopt. Blijf dit pad volgen tot na het tennisbanencomplex. Ga de brug (Fortuinbrug) over en vervolgens rechtsaf. U loopt nu langs de Fortuinsloot. Deze dwarswetering werd vroeger gebruikt als verbinding tussen de oorspronkelijke Korte Vliet en de Trekvliet. Blijf langs de Fortuinsloot lopen (na de Brahmslaan aan de andere kant, langs de Mendelssohnkade) tot de Beethovenlaan. Ga die linksaf op en neem het pad linksaf aan de andere kant van het water. Blijf dit pad volgen. Meteen vooraan links en rechts staan jonge populieren, maar verderop ook volwassen exemplaren: links aan het water twee moerascipressen en in de eerste bocht een flinke eik. U loopt nu in het Beethovenpark, een klein wijkpark. U vindt hier behalve veel groen en water ook een speeltuintje, een sportveldje en een picknickweide. Loop het hele park door tot u op de Debussystraat uitkomt. Na de Mozartstraat neemt u het voetpad (met de zwart/gele paaltjes) linksaf langs het water. Tussen de nieuwe appartementencomplexen zijn waterpartijen aangelegd met aan een kant een natuurvriendelijke oever. Hier groeit in de zomer een keur aan moerasplanten, zoals dotterbloem, pinksterbloem, zwanebloem, kattenstaart, moerasspirea, zilverschoon en zelfs orchideeën. Ga aan het eind van dit pad even rechtsaf en meteen na het bruggetje weer linksaf richting Hoflandbrug en ga die op. Blijf aan deze kant lopen en stop even halverwege de brug. Vanaf hier kunt u links aan de Voorschotense kant van de Korte Vliet in de verte de oude getijdenkreek zien liggen, waar meestal veel watervogels zitten. Dit is een stukje van de oude Korte Vliet die u ook al bij Allemansgeest zag. Als u naar rechts kijkt, ziet u even verderop de hoge brug liggen, waar u straks overheen gaat. Deze is echter moeilijk met een rolstoel of kinderwagen te nemen. Later in de route krijgt u aanwijzingen hoe u dit kunt oplossen. Aan de overkant van het water zitten links vaak groenlingen in de berm. Ga nu aan de andere kant van de brug lopen tot u op de Leidseweg (weer in Voorschoten) komt. Steek deze weg over om even een uitstapje te maken naar buitenplaats Ter Wadding. Het woord wadding of wad betekent doorwaadbare plaats. Mogelijk kon men hier ooit - vanaf de noordpunt van de Voorschotense strandwal - de Oude Rijn oversteken. Dat was in ieder geval vóór de aanleg van de buitenplaats, want de aanduiding Ter Wadding werd al in 930 genoemd. Achter Ter Wadding is een parkbos van bomen en struiken, waarvan de toegang hier rechtdoor aan de Trompweg ligt. Neem op de Trompweg het eerste fietspad rechtsaf. U komt nu in een mooi groen wijkje dat u doorkruist om in het parkbos te komen. Ga linksaf bij de T-kruising, dan rechtsaf en almaar rechtdoor slingerend tot de ijzeren hekjes bij de ingang van het parkbos van Ter Wadding. U kunt even een rondje maken in het bos. Verlaat het parkbos op dezelfde plaats via de ijzeren hekjes en ga de eerste weg linksaf om dit wijkje weer te verlaten langs een voetpad dat naar de Leidseweg loopt. Ga dan de Leidseweg linksaf op. U passeert nu enkele mooie oude boerderijen: een landelijk stukje Voorschoten. Ten slotte komt ook het huidige landhuis Ter Wadding (1770) in zicht. In de lente is het hier wit van de sneeuwklokjes. Ga de Waddingerbrug over en neem aan de andere kant weer het pad langs de Korte Vliet terug. (Als u niet over de hoge brug kunt, kunt u een alternatieve route nemen door even door te lopen en dan rechtsaf langs de buitenrand van de Coebel, evenwijdig aan het water, om te lopen tot u rechtsaf via de Sweelinckbrug de wijk weer uit kunt. Over de brug neemt u linksaf het pad langs het water waar u de route weer kunt oppakken.) U loopt hier op een landtong. De bermen worden extensief beheerd en maar een of twee keer per jaar gemaaid. Het water aan uw linkerhand is ook een overgebleven stukje van de oude Korte Vliet. Ga de hoge brug over en meteen daarna linksaf langs de Boshuizerwatering. Blijf dit pad volgen, laat de Sweelinckbrug links liggen (hier komt de alternatieve route er weer bij) tot aan de dierenweide. Ga daar het rode bruggetje over. Ook langs de Boshuizerwatering (ook weer een dwarswetering tussen Vliet en Korte Vliet) vindt u s zomers een rijkdom aan wilde bloemen: fluitenkruid, reuzenberenklauw en in het voorjaar veel speenkruid.

8 Links weer de rij knotwilgen die u al eerder aantrof langs watertjes. Rechts een monumentale paardekastanje met een rondombankje. Na het rode bruggetje ziet u aan uw rechterhand de restanten van de vroegere schooltuin van het voormalige Rembrandtlyceum (nu Da Vinci-college). U kunt via het smalle paadje even dit gebiedje in: er is destijds een vijvertje gegraven en de grond is gebruikt voor de aanleg van enkele heuvels. De meidoorns die hier staan stammen ook uit die tijd. U komt nu op de Noachstraat uit. Ga bij nummer 47 rechtsaf tot u op de hoek met de Brandts Buyskade komt. U kijkt hier uit op een milieuvriendelijk wijkje dat Ecobel genoemd wordt. Ga rechtsaf de Brandts Buyskade op en steek de Churchilllaan over. Aan de overkant even rechts en meteen linksaf het Boshuizerpad nemen dat tussen de sportvelden doorloopt en op de Boshuizerkade uitkomt. U loopt hier - midden in een woonwijk - weer tussen de knotwilgen door. De meeste wilgen hebben takken die naar hun kleur Frans geel worden genoemd: de beste soort wilgenteen om te vlechten. Rechts ziet u enkele enorme abelen, afgewisseld met elzen. Aan het eind van het pad ziet u een gekandelaberde wilg. Deze wijk heet Boshuizen, naar de 13 de- eeuwse ontginning met die naam. Er is ook een kasteel Boshuizen geweest: dit heeft op het laatste sportveld aan uw linkerhand gestaan (nog te zien aan de wat lichtere en iets verheven grasmat ter plaatse). Zowel de Boshuizerkade als de Churchilllaan waren vroeger ontginningssloten. Ook de evenwijdig met deze wegen lopende Rijn- en Schiekade, waar u straks nog komt, en het Rapenburg zijn oorspronkelijk met dit doel gegraven. Ga aan het eind van het pad even linksaf en dan rechtsaf de Willem Klooslaan op. Ga bij de witte berken rechtsaf en blijf de berken volgen. Dan even linksaf en meteen weer rechtsaf langs het hek en over het bruggetje naar de Telderskade. Aan het einde van het lange hek ziet u links en rechts een tiental grote platanen (met de gevlekte stammen). Ga op de Telderskade linksaf en vervolg uw weg tot over de spoorwegovergang (traject Leiden-Utrecht). U komt nu op de al eerder genoemde Rijn- en Schiekade en gaat die rechtsaf op. De Rijn en Schiekade is in 1971 gedempt en in 1986 weer open gegraven. Ga linksaf de hoge brug (Wouterenbrug) op. Deze brug is een kwaak of kwakel, een brug die zo hoog is dat de meeste boten er onderdoor kunnen. Dit is een leuk punt om even stil te staan: rechts het water van de Trekvliet met het jaagpad erlangs en links het water van de als ontginningssloot gegraven en later voor de scheepvaart verbreedde Rijn- en Schiekade. Achter u liggen schilderachtige dieper gelegen huizen met weer een stukje van een oud getijdenkreekje ervoor. Rechts voor u de Leidse Vliet die vanaf hier dus verder Trekvliet heet. Links voor u t Kasteeltje uit Naast de voordeur staat nog de naam van degene die het huis ontworpen heeft: Margaretha Baronesse von Uexküll. In het witte huis dat hierachter ligt, het Ehrenfesthuis, was Albert Einstein geregeld te gast. Vervolg uw weg langs de Jan van Goyenkade en neem de 1 e brug rechts, weer een hoge brug. Eenmaal de brug over komt u in de Tuinstadwijk (Stadhouderslaan). De deels vóór 1900 gebouwde huizen in deze wijk vielen destijds onder de gemeente Zoeterwoude. In 1896 werden de bewoners van deze huizen definitief bij Leiden ingelijfd en daarmee werd de bevolking van Zoeterwoude in één klap gehalveerd. Let op de vele geveltuintjes (rozen en stokrozen) en op de versieringen in het metselwerk en de voegen. Houdt rechts aan en vervolg uw weg door de Staalwijkstraat. Deze komt uit op de Herenstraat, die u rechtsaf in gaat. Vervolgens vóór de spoorwegovergang linksaf, de Kastanjekade op. Hier staan, hoe kan het ook anders, enorme kastanjes die s zomers de trein naar Utrecht aan het oog onttrekken. Aan het eind van de Kastanjekade nadert u Station Lammenschans.( Wanneer u op dit punt genoeg gewandeld heeft, kunt u ook rechts het spoor onderdoor lopen langs de Lammenschansweg richting Lammebrug naar het vertrekpunt van deze route: restaurant Cronesteyn.) In het andere geval steekt u de brede Lammenschansweg over en vervolgt u uw weg schuin links rechtdoor, de De Sitterlaan in. Neem niet de ventweg langs de Lammenschansweg, maar pas de volgende straat links, de Van der Waalsstraat. Aan het eind van die straat gaat u de Zeemanlaan rechtsaf op. Aan uw linkerhand ziet u een stuk van een wijkje dat gebouwd is rondom de Petruskerk, die u boven de huizen uit ziet steken. Dit driehoekige wijkje is gebouwd door de architect A.J. Kropholler (1934) en geheel volgens zijn ideaal: de kerk als centrum van een kleine buurt. U steekt weer een brug (Lorentzbrug, 1934) over en slaat na de brug meteen linksaf de Van den Brandelerkade op. Deze kade gaat vanzelf over in de Cronesteinkade. Voor het witte huis aan uw linkerhand staan een paar mooie oude leilinden. Bij de eerste straat rechts, de Roodenburgerstraat, kunt u nog een blik werpen op het vroegere Joodse Weeshuis, tot voor kort de GGD. Even verderop rechts staat het witte gebouwtje van de Oud- Katholieke Kerk. U bent nu weer op de Zoeterwoudse Singel aangekomen. Als u naar links gaat kunt u de brug rechts naar de Kraaierstraat weer nemen om op uw beginpunt uit te komen.

Wandelroute café du Midi (9,5 km)

Wandelroute café du Midi (9,5 km) Wandelroute café du Midi (9,5 km) 7 Wandelroute Café du Midi (9,5 km) Stempelplaats Café du Midi, Noordeindseweg 70, Delfgauw. wwwdumididelfgauw.nl Openingstijden: maandag t/m vrijdag vanaf 10.00 uur zaterdag

Nadere informatie

Gemeente Veghel. De Bunders. Water- wandelroute

Gemeente Veghel. De Bunders. Water- wandelroute Gemeente Veghel De Bunders Water- wandelroute Water- wandelroute De Bunders 2 In de wijk De Bunders ligt een gescheiden rioolstelsel Dat wil zeggen dat het regenwater van de straat niet via het riool wordt

Nadere informatie

Inleiding. Gerrit Jan de Bruyn

Inleiding. Gerrit Jan de Bruyn Inleiding Gerrit Jan de Bruyn Stad en natuur zijn voor ons gevoel vaak twee onverenigbare uitersten in ons bestaan: we wonen en werken in de stad, een door mensen gemaakte steenwoestijn, en in onze vrije

Nadere informatie

1. Loop vanaf de perrons rechtdoor naar de voorzijde van het station en steek het plein over.

1. Loop vanaf de perrons rechtdoor naar de voorzijde van het station en steek het plein over. Haagse Parken wandeling. Ontworpen door: Rien Rijk opmerkingen: rienrijk@gmail.com Beschreven en gecontroleerd augustus 2014 Informatie: Dit is een rondwandeling in Den Haag die u door veel parken voert.

Nadere informatie

Wandeling 1 Afstand : 15 km Percentage verhard-onverhard 15% - 85%

Wandeling 1 Afstand : 15 km Percentage verhard-onverhard 15% - 85% Trage Tocht Voorstonden Wandeling 1 Afstand : 15 km Percentage verhard-onverhard 15% - 85% Duur : 4 uur Toegankelijkheid : Graspad langs de Oekense beek kan op sommige stukken begroeidzijn of flink nat

Nadere informatie

www.wandelwiki.be Landgoederen Klarenbeek en De Haere. 27-11-2012 Wandelroute Veluwe - Doornspijk

www.wandelwiki.be Landgoederen Klarenbeek en De Haere. 27-11-2012 Wandelroute Veluwe - Doornspijk 27-11-2012 Wandelroute Veluwe - Doornspijk Landgoederen Klarenbeek en De Haere. We wandelen met Lupus in het overgangsgebied tussen de voormalige Zuiderzee en de Veluwe. Doornspijk is een overwegend agrarische

Nadere informatie

Door landgoed Nieuw Rande naar Diepenveen

Door landgoed Nieuw Rande naar Diepenveen Alternatieve NS-wandelroute dag 2 Er zijn twee redenen om een alternatief te bieden voor deze bekende NS-wandeling. De eerste is dat op dit moment in de uiterwaarden langs de IJssel gewerkt wordt aan het

Nadere informatie

Natuurbelevingstocht in park Bloeyendael

Natuurbelevingstocht in park Bloeyendael BelevingsTocht_Def_NatuurBelevingsTocht 25-11-14 10:46 Pagina 1 Natuurbelevingstocht in park Bloeyendael Wandelgids voor kinderen BelevingsTocht_Def_NatuurBelevingsTocht 25-11-14 10:47 Pagina 2 De route

Nadere informatie

Colofon. Gemeente Vught. Alle rechten voorbehouden

Colofon. Gemeente Vught. Alle rechten voorbehouden RONDJE Een wandeling langs de oever van een Colofon Uitgave Gemeente Vught: 0 Tekst Wandelplatform Vught Fotografie Cily van den Wildenberg Peter van de Wiel Vormgeving Waldo van Bokhoven BOWfor, Vught

Nadere informatie

Gedichten langs de Geul- route GULPEN-WITTEM

Gedichten langs de Geul- route GULPEN-WITTEM Gedichten langs de Geul- route GULPEN-WITTEM STROOMAFWAARTS De afstand van zuil 1 (Cottessen) tot zuil 14 (Stokhem) is circa 14 km. De gedichtenroute in de Gemeente Gulpen-Wittem begint bij de Heimansgroeve:

Nadere informatie

Wandeling rond Tanthof

Wandeling rond Tanthof Wandeling rond Tanthof Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging KNNV afdeling Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT afdelingdelfland@knnv.nl www.knnv.nl/afdelingdelfland http://twitter.com/#!/knnvafddelfland

Nadere informatie

Bewonersplatform Kerkrade-Oost- Wandelen in Kerkrade

Bewonersplatform Kerkrade-Oost- Wandelen in Kerkrade Bewonersplatform Kerkrade-Oost- Wandelen in Kerkrade WETENSWAARDIGHEDEN Startpunt: Museumplein. Hier kunt u uw auto parkeren. Duur: 45 tot 70 minuten. Heuvelachtig Niet geschikt voor mensen die moeilijk

Nadere informatie

Bron: www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1

Bron: www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1 2. Lefokastro Argalasti Kalamos Lefokastro Een prachtige en afwisselende wandeling vanaf de Pagasitische kust bij Lefokastro omhoog, gedeeltelijk langs een door steeneiken omzoomde kalderimi (stenen pad),

Nadere informatie

Aan de Wijmeneir te Impe, deelgemeente van het Oost-Vlaamse Lede.

Aan de Wijmeneir te Impe, deelgemeente van het Oost-Vlaamse Lede. Vanuit de Wijmenier kan je tal van prachtige wandelingen maken. Eén ervan beschrijven we in onderstaande tekst Wandelpad : Beschermde landschappen langs de Molenbeken Praktische gegevens LENGTE: 15 km

Nadere informatie

9-4-2013 Wandelroute Zuid Limburg - Vijlen. www.wandelwiki.be

9-4-2013 Wandelroute Zuid Limburg - Vijlen. www.wandelwiki.be 9-4-2013 Wandelroute Zuid Limburg - Vijlen Geuldal en Vijlenerbos. We maken een wandeling in het Zuid-Limburgse heuvellandschap, dus dat wordt klimmen en dalen. Vanuit Vijlen lopen we over veldwegen naar

Nadere informatie

6.1 MOLENROUTE LANGS VECHT, ANGSTEL EN GEIN Een fietsroute van A = 34 kilometer, B en C ieder 10 kilometer

6.1 MOLENROUTE LANGS VECHT, ANGSTEL EN GEIN Een fietsroute van A = 34 kilometer, B en C ieder 10 kilometer Utrecht 6.1 MOLENROUTE LANGS VECHT, ANGSTEL EN GEIN Een fietsroute van A = 34 kilometer, B en C ieder 10 kilometer Deze route is gebaseerd op de ANWB/VVV toeristenkaart, schaal 1:100.000 Route A: Deze

Nadere informatie

Langs Brabantse Stromen Van Den Bosch naar Boxtel auteur: Rien Rijk

Langs Brabantse Stromen Van Den Bosch naar Boxtel auteur: Rien Rijk Langs Brabantse Stromen Van Den Bosch naar Boxtel auteur: Rien Rijk Startpunt NS Station s-hertogenbosch Eindpunt: NS Station Boxtel Alternatief: NS Station Vught Dagwandeling / Lijnwandeling Afstand ca.

Nadere informatie

Wandelroute Rondom de Soester Duinen

Wandelroute Rondom de Soester Duinen Wandelroute Rondom de Soester Duinen Deze route wordt aangeboden door de toeristisch georiënteerde bedrijven rondom de Soester Duinen Start- en eindpunt: De route heeft 8 mogelijke startpunten Afstand:

Nadere informatie

Trage Tocht Vorden-Lochem

Trage Tocht Vorden-Lochem Trage Tocht Vorden-Lochem Landgoed Kamphuizen, Bronsbergen en Paaschberg. We wandelen van station Vorden naar station Lochem grotendeels over brede onverharde paden. Het eerste deel van de route loopt

Nadere informatie

27-12-2013 Wandelroute Twente Hezingen. www.wandelwiki.be

27-12-2013 Wandelroute Twente Hezingen. www.wandelwiki.be 27-12-2013 Wandelroute Twente Hezingen Galgenberg en Paardenslenkte. We maken een prachtige wandeling in het buitengewoon stille en glooiende grensgebied van Nederland en Duitsland ten noorden van Ootmarsum.

Nadere informatie

Wandelen rond Groningen

Wandelen rond Groningen Wandelen rond Groningen Wandeling: Groningen- Peize - Roderwolde Van Groningen naar Peize en over Roderwolde weer terug Omgeving: Afstand: Omschrijving: Auteur(s): Zuid-west Ong. 20km Deze wandeling voert

Nadere informatie

Extra Nieuwsbrief W.H. Vliegenbos

Extra Nieuwsbrief W.H. Vliegenbos Extra Nieuwsbrief W.H. Vliegenbos 25 juni 2013 Avondwandelingen met deskundige begeleiding in het W.H. Vliegenbos In het W.H. Vliegenbos worden op vrijdagavonden avondwandelingen georganiseerd van 21.30

Nadere informatie

Jubileum Wandelroute. Lengte ± 25 km

Jubileum Wandelroute. Lengte ± 25 km Jubileum Wandelroute Lengte ± 25 km 02 Start Einde Legenda Jubileumwandeling 04 Gezinswandeling door Kale Duinen. 05 Verkorte route. Naar keuze via punt 15 over Groote Veen oost of naar punt 17 over Groote

Nadere informatie

Dag 1 (24 mei) Bij Anna 10 km

Dag 1 (24 mei) Bij Anna 10 km Dag 1 (24 mei) Bij Anna 5 km Vertrek vanuit het t Stokperdje meteen rechtsaf Het Laantje op Loop de fietsbrug helemaal af Aan het eind van de fietsbrug loop je linksaf via de helling Anna s tuin in Houd

Nadere informatie

Rivierenhof. Handleiding. Opgesteld door de domeinwachters. >> Ontdekkingstocht voor het 4, 5 en 6 leerjaar. Tjakkie de specht Ontdekt de Herfst

Rivierenhof. Handleiding. Opgesteld door de domeinwachters. >> Ontdekkingstocht voor het 4, 5 en 6 leerjaar. Tjakkie de specht Ontdekt de Herfst Rivierenhof Handleiding Opgesteld door de domeinwachters >> Ontdekkingstocht voor het 4, 5 en 6 leerjaar Tjakkie de specht Ontdekt de Herfst INLEIDING Het zelf -doe pakket bestaat uit een bewegwijzerde

Nadere informatie

Routebeschrijving Tweedaagse wandeling van Maastricht naar Luik (43km)

Routebeschrijving Tweedaagse wandeling van Maastricht naar Luik (43km) Copyright: Hans Farjon & Bert Stok, 2011 Graag terugmelding bij onvolkomenheden in beschrijving: hans.farjon@planet.nl Routebeschrijving Tweedaagse wandeling van Maastricht naar Luik (43km) Start: Maastricht

Nadere informatie

Traject Assen - Anderen 11,5 km

Traject Assen - Anderen 11,5 km 1 Hondsrugpad Assen - Drouwen Traject Assen - Anderen 11,5 km Deze Assen variant is een afsplitsing van het Hondsrugpad tussen Emmen en Groningen. Het begint bij het station van Assen en gaat in zuidoostelijke

Nadere informatie

Werkblad Vogels in de Gement

Werkblad Vogels in de Gement Werkblad Vogels in de Gement Rinze de Wereldreiziger Rinze de Werelreiziger weet onwaarschijnlijk veel van vogels. Rinze is ook dol op de Gement, want daar zijn veel bijzondere vogelsoorten te zien. Bij

Nadere informatie

Ontdekkingstocht voor gezinnen

Ontdekkingstocht voor gezinnen Rivierenhof Ontdekkingstocht voor gezinnen Tjakkie de specht ontdekt de herfst INLEIDING TJAKKIE HERFST Tjakkie de specht voor gezinnen is een ontdekkingstocht met een bewegwijzerde route doorheen het

Nadere informatie

Loof-en naaldbomen. Naam :

Loof-en naaldbomen. Naam : Loof-en naaldbomen Naam : Veel bomen maken een bos In een boomgaard staan soms honderden bomen, en toch is een boomgaard geen bos. Ook in een park kun je veel bomen zien, maar een park is beslist geen

Nadere informatie

LUZENKAMPROUTE. Beschrijving van deze wandeling.

LUZENKAMPROUTE. Beschrijving van deze wandeling. LUZENKAMPROUTE Deze route voert door het Bremmersbos, de Luzenkamp en een gedeelte van de Melickerheide. Houdt u bij het volgen van de route ook het bijgevoegde kaartje bij de hand. Beschrijving van deze

Nadere informatie

Baakse Beek, De Haar en Formerhoek.

Baakse Beek, De Haar en Formerhoek. Trage Tocht Ruurlo Baakse Beek, De Haar en Formerhoek. Deze grotendeels onverharde route biedt een mooie afwisseling van bosjes, houtwallen, beekjes, boerderijen en akkers. We wandelen direct langs het

Nadere informatie

AMSTERDAM OPEN AIR FESTIVAL GAASPERPLAS

AMSTERDAM OPEN AIR FESTIVAL GAASPERPLAS NATUURBELEVEN AMSTERDAM OPEN AIR FESTIVAL GAASPERPLAS QUICKSCAN FLORA- EN FAUNAWET NatuurBeleven b.v. dr. M. Kuiper Oostermeerkade 6 1184 TV Amstelveen 020/4720777 mark@natuurbeleven.nl Opdrachtgever:

Nadere informatie

De Vuursche. Scootmobiel. Door de bossen met de scootmobiel

De Vuursche. Scootmobiel. Door de bossen met de scootmobiel Staatsbosbeheer Regio West Naritaweg 221, 1043 CB Amsterdam T 020-7073700 www.staatsbosbeheer.nl Scootmobiel De Vuursche Door de bossen met de scootmobiel Scootmobielroute in De Vuursche In deze folder

Nadere informatie

Struinen door De Stille Kern

Struinen door De Stille Kern 58 Horsterwold Struinen door De Stille Kern Een 900 hectare groot natuurgebied waar natuurlijke processen volop de ruimte krijgen. Het gebied wordt begraasd door een kudde konikpaarden, die zorgen voor

Nadere informatie

Plant Goed aanbevelingslijst

Plant Goed aanbevelingslijst Plant Goed aanbevelingslijst Lijst streekeigen groen voor houtelementen De soorten in onderstaande tabellen die rood gemarkeerd staan mogen enkel gebruikt worden als gecertificeerd autochtoon plantmateriaal.

Nadere informatie

Kortom: Biodiversiteit is van levensbelang.

Kortom: Biodiversiteit is van levensbelang. Uitgave: Natuur- en milieueducatie, gemeente Leiden Zomerpad in polderpark Cronesteyn Ofwel het 1001-soortenpad- ter gelegenheid van het Jaar van de Biodiversiteit Biodiversiteit is letterlijk de verscheidenheid

Nadere informatie

Her en der komen scheuten van, ja van wat?, voorzichtig de grond uit

Her en der komen scheuten van, ja van wat?, voorzichtig de grond uit De lente laat op zich wachten, maar ineens zijn er veelbelovende dagen en is het druk met vrijwilligers in t Weetpunt en het Arboretum Munnike Park. Een paar dagen later is het weer Maart roert zijn staart

Nadere informatie

Dorpswandeling Barneveld

Dorpswandeling Barneveld Dorpswandeling Barneveld Deze wandeling door het dorp Barneveld is bedoeld voor kinderen in de leeftijd van 10 tot en met 12 jaar en hun begeleiders. U maakt kennis met de mooiste plekjes in en rond het

Nadere informatie

ALLES WAT JE WILT WETEN OVER BOMEN

ALLES WAT JE WILT WETEN OVER BOMEN ALLES WAT JE WILT WETEN OVER BOMEN Een boom is... Een boom is een plant, alleen noemen de onderdelen anders. Een boom is namelijk een vaste plant met een houten stam en een kruin. Delen van de boom Laat

Nadere informatie

start: NS-station Ermelo Duur van de wandeling: ongeveer 1 uur en 15 minuten minuten (2,5 km) als u de hele route loopt of 45 minuten (1,3 km) als u

start: NS-station Ermelo Duur van de wandeling: ongeveer 1 uur en 15 minuten minuten (2,5 km) als u de hele route loopt of 45 minuten (1,3 km) als u start: NS-station Ermelo Duur van de wandeling: ongeveer 1 uur en 15 minuten minuten (2,5 km) als u de hele route loopt of 45 minuten (1,3 km) als u de ingekorte variant kiest. Bij nat weer kan de lange

Nadere informatie

Vaarexcursie Wormer- en Jisperveld, zondag 29 mei 2016

Vaarexcursie Wormer- en Jisperveld, zondag 29 mei 2016 Vaarexcursie Wormer- en Jisperveld, zondag 29 mei 2016 Arthur en Victor Schillemans samen met hun moeder Claudia Ter afsluiting van het seizoen werd dit jaar (ons eerste jaar bij de Vogelwerkgroep) deze

Nadere informatie

Op het einde van de fotozoektocht moet je een klein stukje langs een vrij drukke straat stappen. Wees dus voorzichtig en hou uiterst links!

Op het einde van de fotozoektocht moet je een klein stukje langs een vrij drukke straat stappen. Wees dus voorzichtig en hou uiterst links! Startplaats We starten de fotozoektocht op de parking van de Hospicebossen te Nazareth. Deze parking bevindt zich aan de ingang vlakbij de brug over de autosnelweg. Wegbeschrijving: Vanaf de startplaats

Nadere informatie

3augustus 2010. Nieuwsbrief Boerderijtuin. In dit nummer. Het winnende ontwerp voor de voortuin. Uitwerking van het boerderijerf. Voorlopige planning

3augustus 2010. Nieuwsbrief Boerderijtuin. In dit nummer. Het winnende ontwerp voor de voortuin. Uitwerking van het boerderijerf. Voorlopige planning Nieuwsbrief Boerderijtuin In dit nummer Het winnende ontwerp voor de voortuin Uitwerking van het boerderijerf Voorlopige planning Colofon 3augustus 2010 De nieuwe voortuin Direct voor de boerderij en aan

Nadere informatie

Bosspeurtocht Klein Zwitserland (Amersfoort)

Bosspeurtocht Klein Zwitserland (Amersfoort) Bosspeurtocht Klein Zwitserland (Amersfoort) OV: Vanaf Station Amersfoort CS met buslijn 1 richting De Eemgaarde (ongeveer 5 minuten) uitstappen bij de halte Hugo de Grootlaan. Daar is het beginpunt van

Nadere informatie

WERKBLAD OPDRACHTEN. Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen. 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen

WERKBLAD OPDRACHTEN. Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen. 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen Dassenwerk WERKBLAD OPDRACHTEN Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen 1. Waar ben je? Je gaat een onderzoek doen in een klein gebied van Nationaal

Nadere informatie

Bloeiend plantje Spoor van een dier

Bloeiend plantje Spoor van een dier Volwassen boom Jonge boom Dode boom Hoge struik Lage struik Varen Mos Klimmende plant Bloeiend plantje Spoor van een dier Paddenstoel (op de grond) Bodemdiertje Paddenstoel (op een boom) Activiteit 3 :

Nadere informatie

STRUIN BULLETIN KORTE STRUIN 4. Rondje Mook Anders. Aangepaste Versie Maart 2011. Een wandeling langs de Limburgs Gelderse Grens

STRUIN BULLETIN KORTE STRUIN 4. Rondje Mook Anders. Aangepaste Versie Maart 2011. Een wandeling langs de Limburgs Gelderse Grens STRUIN BULLETIN KORTE STRUIN 4 Rondje Mook Anders Aangepaste Versie Maart 2011 Zicht op de Mookerheide Een wandeling langs de Limburgs Gelderse Grens Door: Frans Sijben - Nijmegen Korte Struin 4: Rondje

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8

Voorbereiding post 5. Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8 Voorbereiding post 5 Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 5: Iedere vogel zijn eigen plekje, voor groep 4 t/m 8. Inhoud:

Nadere informatie

NME-leerroute Vogels in het Wandelbos

NME-leerroute Vogels in het Wandelbos NME-leerroute Vogels in het Wandelbos 7 Groep 1 Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen Rinze de Wereldreiziger Rinze weet onwaarschijnlijk veel over vogels. Rinze is ook dol op het Wandelbos

Nadere informatie

Trage Tocht Arnhem noord

Trage Tocht Arnhem noord Trage Tocht Arnhem noord Sonsbeek en landgoederen. Een verrassende wandeling aan de noordkant van Arnhem. Eigenlijk lopen we steeds langs de randen van de stad, maar we hebben eerder het idee dat we midden

Nadere informatie

Utrechtse Heuvelrug NS-wandeltocht. Begin station Driebergen-Zeist Eindpunt station Maarn Afstand 14 km

Utrechtse Heuvelrug NS-wandeltocht. Begin station Driebergen-Zeist Eindpunt station Maarn Afstand 14 km Utrechtse Heuvelrug NS-wandeltocht Begin station Driebergen-Zeist Eindpunt station Maarn Afstand 14 km Beschrijving van de wandeltocht U verlaat het station via spoor 1 langs de fietsenrekken en steekt

Nadere informatie

ALLES WAT JE WILT WETEN OVER BOMEN

ALLES WAT JE WILT WETEN OVER BOMEN 3 8 6 10 ALLES WAT JE WILT WETEN OVER BOMEN Een boom is...... een vaste plant met een houten stam en een kruin, alleen noemen de onderdelen anders dan bij een plant. Delen van de boom Laat de kinderen

Nadere informatie

Routes. Avondvierdaagse Leidsche Rijn. 18 tm 22 mei 2015

Routes. Avondvierdaagse Leidsche Rijn. 18 tm 22 mei 2015 Routes Avondvierdaagse Leidsche Rijn 18 tm 22 mei 2015 Datum: 13-04-2015 Versie: 1.5 Telefoonnummer EHBO: 06 20802500 Telefoonnummer verkeersregelaars: 06 52077300 Dag 1 5 km Dag 1 5 km 1 2VR, cat B Vertrek

Nadere informatie

STRUIN BULLETIN STRUINROUTE Augustus Nijmeegse Waal-Wildernis en Boerenland Ooijpolder

STRUIN BULLETIN STRUINROUTE Augustus Nijmeegse Waal-Wildernis en Boerenland Ooijpolder STRUIN BULLETIN STRUINROUTE 26 16 Augustus 2015 Nijmeegse Waal-Wildernis en Boerenland Ooijpolder Door Frans Sijben Nijmegen Deze Struinroute start midden in de bewoonde wereld van de stad Nijmegen. Maar

Nadere informatie

Excursie samen met Flevo Bird Watching uitgevoerd door: Ringheuvels Den Treek en Delta Schuitenbeek. Flevo Birdwatching, Rien Jans

Excursie samen met Flevo Bird Watching uitgevoerd door: Ringheuvels Den Treek en Delta Schuitenbeek. Flevo Birdwatching, Rien Jans Datum van de excursie: 4 mei 2016 Team: Flevo Birdwatching, Rien Jans Bezochte gebied: Ringheuvels Den Treek en Delta Schuitenbeek Vroege ochtend: Het Langeveen op landgoed Den Treek. En late ochtend/middag:

Nadere informatie

Wandelen rond Groningen

Wandelen rond Groningen Wandelen rond Groningen Wandeling: Groot rondje Paterswoldsemeer Met een ruime bocht rond het Paterswoldsemeer Omgeving: Afstand: Omschrijving: Auteur(s): Zuid 17,2km In deze wandeling loop je met een

Nadere informatie

Oeverplanten in Lelystad

Oeverplanten in Lelystad Oeverplanten in Lelystad Inleiding Lelystad is rijk aan water. Binnen de bebouwde kom is een blauwe dooradering aanwezig van talloze wateren. Om de waterbergingscapaciteit te vergroten en de leefomgeving

Nadere informatie

Trage Tocht Hoenderloo

Trage Tocht Hoenderloo Trage Tocht Hoenderloo Spelderholt en Het Leesten. We maken een stevige wandeling door de heuvelachtige bossen ten noorden van Hoenderloo. Het Spelderholt is nog een ruig stukje Veluwe met stuifzand en

Nadere informatie

De Leemvallei, ga je mee op onderzoek?

De Leemvallei, ga je mee op onderzoek? De Leemvallei, ga je mee op onderzoek? Hallo allemaal, welkom in dit waanzinnige park voor jong en oud! Vandaag krijgen jullie de kans om dit park in het echt te openen met elkaar. Dit gaan we doen op

Nadere informatie

LABELKAMPEERTERREIN ' T SPELDERHOLT HOENDERLOO

LABELKAMPEERTERREIN ' T SPELDERHOLT HOENDERLOO LABELKAMPEERTERREIN ' T SPELDERHOLT HOENDERLOO tocht Hoenderloo - Loenen (ongeveer 12 km) De tocht is bedoeld zo te gebruiken of als bouwsteen te dienen bij het maken van een eigen tocht van Hoenderloo

Nadere informatie

Jubileum uitgave 50 jaar IVN-Oisterwijk

Jubileum uitgave 50 jaar IVN-Oisterwijk 50 Jubileum uitgave 50 jaar IVN-Oisterwijk Inhoudsopgave Voorwoord Voorzitter.pag 1 Felicitaties pag 2 IVN landelijk NME IVN Boxtel Heemkundekring Natuurmonumenten LNMH Brabants Landschap Werkgroepen pag

Nadere informatie

De Pannekoek Onderdeel van Nationaal Park De Biesbosch

De Pannekoek Onderdeel van Nationaal Park De Biesbosch Staatsbosbeheer Biesbosch Bezoekerscentrum Biesboschweg 4, 4924 BB Drimmelen T 0162-682233 www.staatsbosbeheer.nl Wandelen De Pannekoek Onderdeel van Nationaal Park De Biesbosch De Pannekoek-wandeling

Nadere informatie

De korte variant van deze wandeling is circa 20 KM en de lange variant circa 24 KM. De route is laatstelijk gecontroleerd op 24 juli 2004.

De korte variant van deze wandeling is circa 20 KM en de lange variant circa 24 KM. De route is laatstelijk gecontroleerd op 24 juli 2004. Wandeling Heuvelrug Bron: Wandelkrant Te Voet (feb. 2001) Auteur Berry Schutten Correcties: Henk Swart De korte variant van deze wandeling is circa 20 KM en de lange variant circa 24 KM. De route is laatstelijk

Nadere informatie

Trage Tocht Diepenveen

Trage Tocht Diepenveen Trage Tocht Diepenveen Landgoederen Rande en Kranenkamp. In dit deel van het IJsseldal tussen Deventer en Olst liggen nog diverse landgoederen die het landschap een afwisselend karakter geven. We wandelen

Nadere informatie

Heuvelachtige bos- en heidewandeling.

Heuvelachtige bos- en heidewandeling. Trage Tocht Imbos Heuvelachtige bos- en heidewandeling. We verlaten het geruis van de snelweg al snel en wanen ons het grootste deel van de route van de bewoonde wereld af. De laatste drie, vier kilometers

Nadere informatie

Lente. groep 3, 4 en 5

Lente. groep 3, 4 en 5 Lente groep 3, 4 en 5 Inhoud Lente 3 1. Langer licht 4 2. Bollen 5 3. Wakker worden 6 4. Frisse blaadjes 7 5. Kikkerdril 8 6. Op reis 9 7. In de wei 10 8. Er op uit! 11 9. Filmpjes 12 Werkblad lente 14

Nadere informatie

De lente! Werkboekje leeftijd: 10+

De lente! Werkboekje leeftijd: 10+ De lente! Werkboekje leeftijd: 10+ Seizoenen De lente begint meestal op 21 maart. Soms kan het begin van de lente ook vallen op 20 maart. Dat heeft te maken met de stand van de zon. Afgesproken is dat

Nadere informatie

InLeiden.info. Kijk voor meer wandel- en fietsroutes op InLeiden.info. Van hofje tot Hortus

InLeiden.info. Kijk voor meer wandel- en fietsroutes op InLeiden.info. Van hofje tot Hortus Van hofje tot Hortus Deze wandelroute start bij Leiden Centraal of Molen de Valk. Loop bij het verlaten van de stationshal rechtdoor langs de linkerzijde van de Stationsweg. Steek de singel over en ga

Nadere informatie

Bijlage 1 Groene kaart

Bijlage 1 Groene kaart Bijlage 1 Groene kaart Bron: www.leiden.nl Bijlage 2 Resultaten bomeninventarisatie Overzicht: - Overzichtskaart van deelkaarten - Kaart 1 - Kaart 2 - Kaart 3 - Kaart 4 - Kaart 5 - Tabel met resultaten

Nadere informatie

Opdrachten over de Hooge Boezem achter Haastrecht. Op de kaart hierboven zie je het hele gebied.

Opdrachten over de Hooge Boezem achter Haastrecht. Op de kaart hierboven zie je het hele gebied. Opdrachten over de Hooge Boezem achter Haastrecht In deze les en tijdens de excursie gaat het over het gebied de Hooge Boezem achter Haastrecht en het gebied eromheen. In de omgeving van Haastrecht en

Nadere informatie

Met Pim en Pientje op stap... PWN. Puur water en natuur.

Met Pim en Pientje op stap... PWN. Puur water en natuur. Met Pim en Pientje op stap... PWN. Puur water en natuur. Met Pim en Pientje op stap... Naar het beginpunt van de route Vanuit de hoofdingang van de Hoep gaat u meteen linksaf langs de drie vlaggen. U volgt

Nadere informatie

Planten voor de Prins Werkmap Tweede graad Basisonderwijs

Planten voor de Prins Werkmap Tweede graad Basisonderwijs Planten voor de Prins Werkmap Tweede graad Basisonderwijs Tekeningen: Jowan De Saedeleer Inleiding Wil jij Prins Baldewijn helpen om terug in zijn kasteel te gaan wonen? Dan moet je op zoek gaan naar nuttige

Nadere informatie

Op stap met Wim en Loes (aflevering 21)

Op stap met Wim en Loes (aflevering 21) Op stap met Wim en Loes (aflevering 21) De zon schijnt en bij een temperatuur van 22 is het prima wandelweer. Op deze prachtige dag gaan Wim en ik wandelen vanaf Lennisheuvel. Bij de kerk staat een overzichtsbord

Nadere informatie

Masterplan. Landschapspark aan de Hoofddijk - De Uithof

Masterplan. Landschapspark aan de Hoofddijk - De Uithof Masterplan Landschapspark aan de Hoofddijk - De Uithof Masterplan Landschapspark aan de Hoofddijk Opdrachtgever Universiteit Utrecht Directie Vastgoed en Campus Auteur Overtoom 197 1054 ht Amsterdam telefoon

Nadere informatie

Bomenpad Park Vredeoord. Antwoordenblad. Vul hier eerst jullie namen in:

Bomenpad Park Vredeoord. Antwoordenblad. Vul hier eerst jullie namen in: Antwoordenblad Vul hier eerst jullie namen in: 1......................................................................................... 3.........................................................................................

Nadere informatie

plattegronden van delft

plattegronden van delft plattegronden van delft Deze toren is op 9 februari 2011 vijftien meter opgeschoven. Op heel oude plattegronden kun je ook al terugvinden. deze Bagijnetoren (zo heet hij) Een plattegrond wijst je de weg

Nadere informatie

Wandel mee met de SP!

Wandel mee met de SP! Wandel mee met de SP! De Veghelse Verbindingsroute De SP in Veghel heeft een wandelroute bedacht, de Veghelse Verbindingsroute, om aandacht te vragen voor de natuurwaarde van het Duits Lijntje. Er zijn

Nadere informatie

WERKBLAD mijn landschap

WERKBLAD mijn landschap WERKBLAD mijn landschap Hoe zie jij het landschap? Wat vind je mooi of belangrijk? Ga alleen of in groepjes aan de slag en maak - een presentatie op papier of digitaal - een gedicht, een verhaal of een

Nadere informatie

Het grootste Stadspark van Europa

Het grootste Stadspark van Europa 2004 Routeboekje Het grootste Stadspark van Europa Jullie staan aan het begin van een korte wandeling door drie Haagse groengebieden. In totaal zijn er twaalf van die gebieden in dit deel van de stad.

Nadere informatie

Nationale vogeltelling voor golfbanen in samenwerking met de NGF en Golf- & Countryclub Liemeer

Nationale vogeltelling voor golfbanen in samenwerking met de NGF en Golf- & Countryclub Liemeer Verslag Nationale vogeltelling Nationale vogeltelling voor golfbanen in samenwerking met de NGF en Golf- & Countryclub Liemeer GOLF- & COUNTRYCLUB LIEMEER 26 april 2015 Opgesteld door: Cees van de Noort

Nadere informatie

Monumentale houtopstand

Monumentale houtopstand Boomnummer 549 Opname datum: 1-4-2008 Fotonummer 556 Plaats :oosterend Boomsoort wilg Straat:oosterend 14 Boomnummer 587 Opname datum: 1-4-2008 Fotonummer 594 Plaats :oosterend Boomsoort els Straat:Lijkweg

Nadere informatie

2. Start wandeling Loop vanuit Cultuurhuis de Paulus naar rechts, naar de stoplichten Ga rechtsaf Stop bij foto A (Leidsestraatweg nummer 16)

2. Start wandeling Loop vanuit Cultuurhuis de Paulus naar rechts, naar de stoplichten Ga rechtsaf Stop bij foto A (Leidsestraatweg nummer 16) Fotowandeling langs de route van de tram 1. Start Cultureel Centrum de Paulus Expositie van de Blauwe Tram Filmbeelden Blauwe Tram Ophalen fotowandeling Uitleg fotowandeling. Met behulp van de uitgeschreven

Nadere informatie

MET DE VLINDERWERKGROEP NAAR DE HEEMTUIN RUCPHEN

MET DE VLINDERWERKGROEP NAAR DE HEEMTUIN RUCPHEN MET DE VLINDERWERKGROEP NAAR DE HEEMTUIN RUCPHEN Op 12 augustus ging de Vlinderwerkgroep van Ken en Geniet samen op excursie naar de Heemtuin in Rucphen. De ruim 2 hectare grote wilde bloementuin is aangelegd

Nadere informatie

Drie aardkundige monumenten

Drie aardkundige monumenten 10 Drie aardkundige monumenten Aardkundige monumenten geven iets weer van de ontstaansgeschiedenis van ons landschap. Een geschiedenis die ons honderden, duizenden of zelfs miljoenen jaren terugvoert in

Nadere informatie

het Weiland Wonen en de nesteljas

het Weiland Wonen en de nesteljas het Weiland Wonen en de nesteljas Het ontwerp van buroketting en Bureau B+B onderzoekt hoe een maximale verwevenheid tussen wonen en weiland kan leiden tot een vernieuwende woonvorm: het weilandwonen het

Nadere informatie

Aan de zuidzijde van het landgoed heeft Staatsbosbeheer in de Veenzijdse polder voor de liefhebbers een kort laarzenpad uitgezet.

Aan de zuidzijde van het landgoed heeft Staatsbosbeheer in de Veenzijdse polder voor de liefhebbers een kort laarzenpad uitgezet. Op Landgoed De Horsten is een vijftal wandelingen uitgezet, die met gekleurde paaltjes zijn aangegeven. Twee ervan bestrijken het noordelijke gedeelte en starten vanuit de ingang aan de Papeweg in Wassenaar.

Nadere informatie

2012 Rebo International b.v. deze uitgave 2012 Rebo Productions b.v., Lisse www.rebo-publishers.com info@rebo-publishers.com

2012 Rebo International b.v. deze uitgave 2012 Rebo Productions b.v., Lisse www.rebo-publishers.com info@rebo-publishers.com Colofon Inhoud 2012 Rebo International b.v. deze uitgave 2012 Rebo Productions b.v., Lisse www.rebo-publishers.com info@rebo-publishers.com coverfoto s (Roodborst) Michel Geven (voorzijde) Nico van Kappel

Nadere informatie

Veluwezoom NS-wandeltocht

Veluwezoom NS-wandeltocht Geldig vanaf april 200 Veluwezoom NS-wandeltocht Beschrijving van de wandeltocht Horeca onderweg Na 5 km komt u bij pannenkoekhuis de Carolinahoeve van maart t/m oktober geopend van woensdag t/m zondag

Nadere informatie

HERINNERINGS-FIETSROUTE Tweede Wereldoorlog Steenwijk en omgeving, lengte 30 km

HERINNERINGS-FIETSROUTE Tweede Wereldoorlog Steenwijk en omgeving, lengte 30 km HERINNERINGS-FIETSROUTE Tweede Wereldoorlog Steenwijk en omgeving, lengte 30 km 001 Start fietstocht op de Johan van den Kornputkazerne bij het Kelderbarretje met wandschilderingen Duitse Kriegsmarine

Nadere informatie

Park Oudegein te Nieuwegein

Park Oudegein te Nieuwegein Luisterpunt 1: Het Milieu Educatie Centrum (MEC) Een wandeling door een van de mooiste stadsparken van Nederland. Je kunt je auto parkeren vlak bij de Geinbrug naast Jack s Grillhouse, Parkhout 2 in Nieuwegein.

Nadere informatie

STRUINBULLETIN. Juni 2010 KORTE STRUIN 7. Door het Nederrijk naar het Duitse Wyler. Door het Nederrijk naar het Duitse Wyler

STRUINBULLETIN. Juni 2010 KORTE STRUIN 7. Door het Nederrijk naar het Duitse Wyler. Door het Nederrijk naar het Duitse Wyler STRUINBULLETIN Juni 2010 KORTE STRUIN 7 Door het Nederrijk naar het Duitse Wyler Canadese Erebegraafplaats Groesbeek Door het Nederrijk naar het Duitse Wyler Door Frans Sijben, Nijmegen Hoe bereikt u het

Nadere informatie

Speulderbos, Koudhoorn en Boeschoten.

Speulderbos, Koudhoorn en Boeschoten. Trage Tocht Garderen Speulderbos, Koudhoorn en Boeschoten. Voor de liefhebbers van de Veluwe een echte boswandeling, maar ook wel met de afwisseling van heideveldjes, boerenland en het fraaie landgoed

Nadere informatie

bosplantsoen Dunnen van

bosplantsoen Dunnen van De gemeente Ede streeft naar een natuurlijk beheer van het openbaar groen. Deze manier van beheren is vooral geschikt voor de grotere groenobjecten, bijvoorbeeld bosplantsoen. Bij het juiste beheer kan

Nadere informatie

Donderdag 19 mei 2016: Avondexcursie Oostvaardersplassen. Gids: Pim

Donderdag 19 mei 2016: Avondexcursie Oostvaardersplassen. Gids: Pim Donderdag 19 mei 2016: Avondexcursie Oostvaardersplassen. Gids: Pim Om 18.15 uur trof ik mijn enthousiaste excursiedeelnemers uit het Nood Hollandse Uitgeest. We reden allereerst naar de Grote praambult

Nadere informatie

Wandelend langs de kerken en plaatsen van voormalige kerken van Gorredijk

Wandelend langs de kerken en plaatsen van voormalige kerken van Gorredijk Wandelend langs de kerken en plaatsen van voormalige kerken van Gorredijk Wandelroute van ongeveer een uur en een kwartier. Van de Ontmoetingskerk naar de voormalige Evangelische Gemeente Eben Haëzer Vanuit

Nadere informatie

Fietsroute langs de Rotte. Fietstocht langs de Rotte 16, 23, 30 km. Start: na de molenviergang

Fietsroute langs de Rotte. Fietstocht langs de Rotte 16, 23, 30 km. Start: na de molenviergang Fietstocht langs de Rotte 16, 23, 30 km Uitleg molengangen De droogmakerij bestond uit zeven molengangen. De A gang heeft drie molens nr. 1, nr. 2 en nr. 3 De B t/m G gang heeft vier molens nr. 1, nr.

Nadere informatie

Vestingstad Hulst. De omwalling en de poorten

Vestingstad Hulst. De omwalling en de poorten WSV Zelden Rust ( Aktivia nr 261) organiseert: Zaterdag mei 20?? Omloop Vestingstad Hulst Start: Reynaertcollege Gildenstraat 1 Hulst ( Zeeuws-Vlaanderen) Afstanden: 7,15,21 en 28 km. Starturen: 07.30

Nadere informatie

Op Stap in het Binnenveld. Willem van Raamsdonk & Christa Heijting

Op Stap in het Binnenveld. Willem van Raamsdonk & Christa Heijting Op Stap in het Binnenveld Willem van Raamsdonk & Christa Heijting Bennekom februari 2011 Hoogtekaart van het Binnenveld en omstreken. Het Binnenveld is een laag gelegen gebied tussen de Veluwe en de Utrechtse

Nadere informatie

Een midden- en bovenbouwproject van het IVN Veldhoven Eindhoven Vessem najaar 2015

Een midden- en bovenbouwproject van het IVN Veldhoven Eindhoven Vessem najaar 2015 Een midden- en bovenbouwproject van het IVN Veldhoven Eindhoven Vessem najaar 2015 Doelgroep: Midden- en bovenbouw basisonderwijs: groep 5-8 Jaargetijde: Herfst, winter, lente en een stukje zomer. Plaats:

Nadere informatie