De straat, je werkplek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De straat, je werkplek"

Transcriptie

1 Rachel Levi De straat, je werkplek Een onderzoek naar de rol van huiskamerprojecten in de hulpverlening en gezondheidsbevordering voor vrouwen in de straatprostitutie Afstudeerscriptie voor de opleiding Toegepaste Communicatie Wetenschap Faculteit Gedragswetenschappen Universiteit Twente, Enschede Afstudeercommissie: Dr. H. Boer (Universiteit Twente) Dr. C.H.C. Drossaert (Universiteit Twente) Drs. P. Houwing (Stichting Hulpverlening Opvang Prostituees) Augustus, Foto op omslag: Artist s wife, Egon Schiele (1917)

2 Weer gaat de wereld als een meisjeskamer open Het straatgebeuren zeilt uit witte verten aan (Paul Rodenko) De straat, je werkplek 2

3 Samenvatting Beleidsverschuivingen ten aanzien van straatprostitutie in Nederland hebben er toe geleid dat de zo goed gefaciliteerde tippelzones met huiskamerprojecten die in de jaren 70 zijn ingericht ter bestrijding van overlast in woonwijken en gezondheidsproblemen onder straatprostituees nu in een aantal steden mogelijk weer worden gesloten. Directe aanleiding voor de sluiting zijn de georganiseerde handel in vrouwen en drugs op en rond de tippelzones, die gemeenten en politie boven het hoofd groeien. Uit de bestaande literatuur over straatprostitutie blijkt dat juist straatprostituees, hoewel een relatief kleine groep onder de prostituees in Nederland (5% van de prostitutiepopulatie), een zeer kwetsbare groep vrouwen vormen. Straatprostituees hebben te maken met problemen op verschillende leefgebieden, waar dakloosheid, verslaving, dwang en financiële problemen er enkele van zijn. Tevens blijkt uit de literatuur dat seksuele contacten van straatprostituees relatief vaak van een hoog risicogehalte zijn, waardoor straatprostitutie in de context van de seksuele netwerken theorie een gevaar kan vormen voor de volksgezondheid als het gaat om verspreiding van SOA s en HIV/AIDS. De interventies die voor straatprostituees via huiskamerprojecten zijn opgezet zijn voornamelijk gebaseerd op het terugdringen van gedrag dat aan de problemen van de vrouwen en bedreiging van de volksgezondheid ten grondslag ligt, in de vorm van gezondheidsvoorlichting en gezondheidsbevorderende activiteiten (zoals ondersteuning met condooms en schone spuiten). In dit rapport zijn een drietal onderzoeksvragen aan de orde gesteld om meer inzicht te krijgen in de zorgverlening rond straatprostituees en de veranderingen die men kan verwachten wanneer tippelzones en huiskamerprojecten sluiten. De eerste onderzoeksvraag luidde: Hoe is de zorgverlening aan straatprostituees in Nederland georganiseerd en welke rol spelen huiskamerprojecten in het zorgnetwerk?. Ter beantwoording van deze onderzoeksvraag is een deelonderzoek verricht onder informanten werkzaam bij verschillende typen instellingen uit het hulpverleningcircuit. De eerste doelstelling van het onderzoek onder hulpinstellingen was het achterhalen van de (gezondheids) problemen van straatprostituees die bij de hulpverlening bekend zijn: Het blijkt dat hulpverleners straatprostituees identificeren als een zorgbehoevende groep vrouwen met veel problemen, op alle leefgebieden. De problemen die het vaakst door instellingen geïdentificeerd zijn betreffen verslaving (en hieraan gerelateerde spuitabcessen), problemen met de hygiëne/gezondheid en huisvesting. De tweede doelstelling van het onderzoek was het in kaart brengen van de organisatie van zorg aan straatprostituees. Om in alle verschillende hulpvragen te kunnen voorzien bestaat een complex netwerk van waaruit het zorgaanbod aan straatprostituees wordt gedaan. Het zorgaanbod is De straat, je werkplek 3

4 gecombineerd en wordt geleverd vanuit zeven typen zorginstellingen, te weten: huiskamerprojecten, preventieve gezondheidszorg, medische gezondheidszorg, geestelijke gezondheidszorg & maatschappelijk werk, maatschappelijke opvang, verslavingszorg en politie & justitie. Het grootste deel van het zorgaanbod vanuit deze instellingen vindt plaats via of door de huiskamerprojecten. De derde doelstelling van het onderzoek was het evalueren van de hulpverlening aan straatprostituees met informanten uit het hulpverleningcircuit. Er is bij hulpinstellingen nauwelijks inzicht in de objectieve, cijfermatige effectiviteit van interventies die voor de straatprostituees zijn opgezet. Bekend is dat hulpinstellingen via de huiskamerprojecten ongeveer 90% van de straatprostituees kunnen bereiken, wat een uitzonderlijk hoog bereik is voor een gezondheidsinterventie. Naast het bereik via de huiskamerprojecten zijn alleen cijfers bekend over de Hepatitis B vaccinatiecampagne van de GG&GD. Daaruit blijkt dat in de eerste vaccinatieronde een groot aantal (straat)prostituees bereikt worden, maar dat het lost to follow up percentage bij deze groep hoog is (bijna 60%), wat gezien kan worden als een groot probleem voor de gezondheid van straatprostituees. Hulpinstellingen ervaren dat het belang van zorg voor straatprostituees groot is en dat het aanbod via de huiskamers effectief is. Instellingen beoordelen het eigen zorgaanbod en dat van andere instellingen positief. De vierde en laatste doelstelling van het deelonderzoek onder hulpinstellingen was het in kaart brengen van de mogelijke effecten van het wegvallen van huiskamerprojecten op het functioneren van het hulpnetwerk dat voor straatprostituees is opgezet. De resultaten hiervan worden besproken onder de derde centrale onderzoeksvraag. De tweede onderzoeksvraag waarop het rapport ingaat luidde: Wat zijn de opvattingen van straatprostituees ten aanzien van de zorgverlening en welke rol spelen de huiskamerprojecten voor hen? Ter beantwoording hiervan is onderzoek gedaan onder een steekproef van straatprostituees, werkzaam op de Haagse tippelzone. In de eerste plaats is in kaart gebracht op welke schaal straatprostituees gebruik maken van het zorgaanbod in de vorm van de tippelzone, van de verschillende onderdelen van de huiskamer en het zorgaanbod buiten de huiskamer om. Het blijkt dat door straatprostituees op grote schaal gebruik wordt gemaakt van de tippelzone en huiskamer. Via de huiskamer wordt vooral gebruik gemaakt van de medische en facilitaire diensten. De zorgvraag van straatprostituees is veelzijdig. Met name financiële problemen, problemen op het gebied van huisvesting en illegaliteit komen vaak voor. De zorgvraag wordt voornamelijk bij de huiskamer neergelegd. Buiten de huiskamer om wordt door straatprostituees nauwelijks gemaakt van andere hulpverlening. In de tweede plaats is in kaart gebracht welke associaties en opvattingen straatprostituees hebben bij de tippelzone en huiskamer en welk belang zij hieraan toekennen. Naar voren is gekomen dat de huiskamer door straatprostituees zeer gewaardeerd wordt, de opvattingen die zij hebben ten aanzien van de huiskamer als belangrijkste interventie in het zorgaanbod zijn positief om verschillende De straat, je werkplek 4

5 redenen. Straatprostituees geven aan dat zij zich in de huiskamer thuis voelen, zij hier zichzelf kunnen zijn, de nodige rust kunnen vinden, maar ook sociale contacten indien hieraan behoefte bestaat. Ten aanzien van de tippelzone, het meest basale onderdeel van het zorgaanbod, bestaan gemengde gevoelens. Enerzijds voelen straatprostituees zich financieel zeer sterk afhankelijk van de tippelzone, anderzijds is bij een aanzienlijk deel van de straatprostituees sprake van gevoelens van onveiligheid wanneer zij op de tippelzone aan het werk zijn. Op de afwerkplekken zijn deze gevoelens van onveiligheid minder aanwezig. Op de afwerkplekken voelen straatprostituees zich voldoende beschermd door collega s en politie. Het derde en laatste doel van het deelonderzoek onder straatprostituees was het in kaart brengen hoe het huidige gezondheidsgedrag van straatprostituees is waar het gaat om drugs en condoomgebruik en welke ontwikkelingen zij ten aanzien hiervan verwachten wanneer de tippelzone en huiskamer uit het zorgaanbod wegvallen. Het gezondheidsgedrag van straatprostituees in de steekproef bleek positiever dan op basis van de literatuur werd aangenomen. Er werd door een minderheid van de straatprostituees in de steekproef drugs gebruikt, doch niet intraveneus. Condoomgebruik onder straatprostituees was hoog en bovendien consequent. Straatprostituees hebben de verwachting dat zij ook na het sluiten van de tippelzone tijdens hun werk consequent condooms zullen gebruiken. De derde en tevens laatste kernvraag die in het rapport aan de orde komt is: Wat zijn de effecten van het sluiten van tippelzones en huiskamerprojecten volgens zorgverleners en straatprostituees? De analyse van de resultaten uit beide deelonderzoeken heeft geleid tot een aantal conclusies ten aanzien van de mogelijke effecten van het sluiten van tippelzones. Op basis van de resultaten uit de beide deelonderzoeken wordt in dit rapport beargumenteerd dat het voortzetten van een gecombineerd zorgaanbod via de huiskamerprojecten, al dan niet in combinatie met de tippelzones, zowel voor hulpinstellingen als straatprostituees het meest wenselijk is. Naar voren is gekomen dat bij het wegvallen van huiskamerprojecten uit het zorgnetwerk de hulpvragen van straatprostituees zullen blijven bestaan. De meerderheid van de straatprostituees verwacht te blijven tippelen, ook zonder tippelzone. Door hulpinstellingen wordt verwacht dat zij in deze situatie echter niet meer zullen kunnen voorzien in een deel van de hulpvragen van straatprostituees. Het bereiken van straatprostituees zonder centrale plaats waar zij verzameld zijn lijkt onmogelijk. Straatprostituees hebben bovendien niet de verwachting dat zij bij het verdwijnen van de huiskamer gebruik zullen maken van andere hulpinstellingen. In het rapport worden naast de aanbeveling om huiskamerprojecten voort te zetten echter ook enkele zorgalternatieven voor de huiskamerprojecten besproken. De straat, je werkplek 5

6 Summary A population of 1500 street prostitutes in the Netherlands is being confronted with the closure of their legal, well facilitated working environment; the so called streetwalkers districts with special drop-in centers where the street prostitutes can rest, buy cheap condoms and get medical care. Amsterdam was first in a row to close its streetwalkers district. Other cities will follow in the near future. After a review of the literature on street prostitution the following conclusions, inter alii, were drawn: Street prostitutes, although a minority within the Dutch prostitution population, are a very vulnerable group of women, confronted with many health and social problems. Street prostitution can be associated with high risk sexual contacts and is a threat to public health in the context of the sexual networks theory. It is possible to fight the risks and problems related to street prostitution by means of health communication and measures beneficial to health (for example provision of condoms, medical examination). It was not certain what effects can be expected in case streetwalkers districts are closed and whether and/or to what extent public health in general and the health of street prostitutes specifically will be threatened. It was therefore decided to set up an investigation with the aim of finding answers to three central questions in this report. The first question was: In what way is the care for street prostitutes in the Netherlands organised and how important are drop-in centers for the effective provision of healthcare to street prostitutes?. This question was answered in the first of two sub-investigations. Data was gathered by means of interviews with informants from several health institutions aiming at street prostitutes. First goal of the investigation was to gain insight in street prostitutes problems, identified by informants from health institutions. Health institutions identify street prostitutes as a worrisome population, with problems in several areas. Most common problems are related to addiction, hygiene and housing. Second goal of the investigations was to gain insight in the way healthcare for street prostitutes is organised. Healthcare to street prostitutes is locally provided for by seven different sectors, which together form a health-network. These sectors are: drop-in centers, medical healthcare, preventive healthcare, psychiatric care, organizations for addiction and drug assistance, services for the homeless and police and judicature.the supply of healthcare by health institutions within the network is done to a great extent by way of the drop-in centers at the streetwalkers districts. Third goal was to evaluate the current health interventions by the institutions within the health network. It seems that institutions within the health network hardly have any (scientific) insight in the effectiveness of their services and interventions. Nevertheless, informants evaluate interventions De straat, je werkplek 6

7 positively. Through drop-in centers, health institutions are able to reach the majority of the street prostitutes; an estimated 90% of the street prostitution population, which is an extremely good result. The Hepatitis B campaigns through drop-in centres seem to be successful as well, although the lost to follow up rates are high (almost 60%), which can be seen as a threat to public health. Fourth goal was to gain insight in the possibilities to maintain a certain level of health support for street prostitutes after current facilities on which they depend, are closed. The results of this sub question will be discussed at the end of this summary. The second research question was: What attitudes do street prostitutes have towards the (health) care that is set up for them and what do drop-in centers mean for them? Data to answer this question was gathered by means of an oral questionnaire among a sample of street prostitutes and provided the following results. Street prostitutes requests for help are versatile. Most common requests for help concern financial problems, housing problems and illegality. Requests for help are mainly reported at/ through the drop-in center. Street prostitutes hardly have needs that are not covered by the current health supply. The drop-in centers are highly appreciated by street prostitutes. The drop-in center s services are well used. Particularly the provision of medical care and the facilities at the drop-in center are used by street prostitutes at a large scale. Street prostitutes have contradictory feelings towards the streetwalkers district as part of the care supply. On one hand, they feel very dependent on the streetwalker s district in a financial way, but on the other hand, street prostitutes have the feeling that it is unsafe at the streetwalkers district when they are at work. Health institutions worried about the (lack of) condom use by street prostitutes. Condom use among the street prostitutes seemed to be high and consistent. Street prostitutes do not expect that their condom use will change in case the streetwalker s district should be closed. The third and last question in this report is: What would be the effects of closing the streetwalkers districts and drop-in centers, according to health workers and street prostitutes?. The analysis of the results has led to the conclusion that health institutions within the local health-networks strongly depend on the drop-in centers for their supply of health. Both the institutions and the street prostitutes highly appreciate the streetwalkers districts and the drop-in centers and would prefer to keep them open as demand and offer of (health)care intertwine at the drop-in center. Support for the current health interventions (by way) of the drop-in centers is found in the literature as well, and this thesis highly recommends to reconsider closure of both the streetwalkers districts and the drop-in centers and to debate other solutions to combat current injustice and criminal offences related to streetwalkers districts. Should the streetwalkers districts be closed after all, this thesis argues that for maintaining help and support for the most vulnerable group of street prostitutes and preventing threats to public health, there are realistic alternatives for healthcare beside the drop-in centers. These alternatives are discussed in this thesis as well. De straat, je werkplek 7

8 Voorwoord Mensen die mij langer kennen stonden niet versteld van mijn keuze voor dit onderzoek. Vanuit mijn ideologische aard was het een logische keuze om in het studietraject dat ik de afgelopen vier jaar heb doorlopen te zoeken naar de inzetbaarheid van communicatieonderzoek op humanitair, sociaalmaatschappelijk vlak. Voor mij vormt dit onderzoek naar de zorgverlening en voorlichting aan straatprostituees dan ook met recht de afsluiting van mijn opleiding. Het laat wat mij betreft zien dat de kennis en de mogelijkheden van de communicatiewetenschapper geenszins beperkt zijn tot de commerciële wereld van reclame en imago-onderzoek zoals vaak door mensen gedacht wordt. Dank gaat uit naar mijn begeleiders, Henk Boer en Stans Drossaert, twee uiterst creatieve mentoren, die mij met hun betrokkenheid en scherpte hebben geprikkeld om verder te denken en te doen. Soms kwam ik duizelend van de overload aan feedback uit de vergaderingen met mijn begeleiders, maar altijd heeft deze feedback geleid tot een positieve impuls, hernieuwde inzet en vertrouwen dat het allemaal goed zou komen. Daarnaast wil ik Petra Houwing bedanken, die vanuit SHOP Den Haag heel wat gezellige, nachtelijke uurtjes met mij op de tippelzone heeft doorgebracht om met de vrouwen daar te spreken en die mij er steeds weer op wees de groep straatprostituees niet teveel over één kam te scheren. Dank gaat tevens uit naar alle andere hulpverleners en vrouwen die mij hebben geholpen aan informatie en die bereid zijn geweest hun mening met mij te delen. Zelfs voor een ambitieuze en overenthousiaste studente is het soms moeilijk voor te stellen dat zoveel mensen zich vrijwillig hebben ingezet voor dit onderzoek. Zonder hen zou dit onderzoek nooit zijn geworden wat het nu is. Naast deze mensen zijn er nog een aantal belangrijke personen in mijn leven die ik op deze plaats wil bedanken. Ik wil allereerst dank uitspreken aan mijn ouders, die mij iedere keer naar de Waldorpstraat hebben gebracht en s nachts weer gehaald, terwijl zij de volgende dag vroeg op moesten en ik nog even kon uitslapen. Ten slotte wil ik Sander bedanken voor alles wat hij voor me gedaan en betekend heeft. Sander, ik vind het hartverwarmend en heel speciaal hoe jij altijd voor me klaar stond, hoe je me hebt geholpen met het vertalen van de vragenlijst en me met je liefde rust gaf wanneer ik door de spreekwoordelijke bomen het bos niet meer zag. Jij wist me op de juiste momenten te motiveren, maar gelukkig ook onverbiddelijk terug te fluiten wanneer dat nodig was. Bedankt! Rachel Levi De straat, je werkplek 8

9 Inhoud 1. INLEIDING BASISGEGEVENS OVER PROSTITUTIE IN NEDERLAND VERSCHIJNINGSVORMEN PROSTITUTIE OPEN VORMEN (WERVING VINDT PLAATS IN HET OPENBAAR) GESLOTEN VORMEN (WERVING VINDT PLAATS IN DE BESLOTENHEID) STRAATPROSTITUTIE EN HAAR PROBLEMATIEK DWANG IN DE PROSTITUTIE PROBLEEMSTELLING OPBOUW VAN HET RAPPORT GEZONDHEID EN WELZIJN VAN PROSTITUEES GEWELD DRUGSGEBRUIK SOA EN HIV-PREVALENTIE ONDER PROSTITUEES IN NEDERLAND AANTAL ONVEILIGE SEKSUELE CONTACTEN VAN PROSTITUEES IN NEDERLAND DETERMINANTEN VAN CONDOOMGEBRUIK BESCHERMINGSSTIJLEN SITUATIONELE ASPECTEN COPING COGNITIES MODELLEN VAN GEDRAG HIV EN SEKSUELE NETWERKEN VOORWAARDEN VOOR EFFECTIEVE INTERVENTIES VOOR GEDRAGSVERANDERING DIFFUSION OF INNOVATIONS SOCIAAL COGNITIEVE THEORIE OVERZICHT ONDERZOEKEN HET ZORGAANBOD AAN STRAATPROSTITUEES INLEIDING EN ONDERZOEKSVRAGEN INFORMANTEN INTERVIEWS MET HULPVERLENERS NONRESPONS DEELNEMENDE INSTELLINGEN METHODE VAN ONDERZOEK 52 De straat, je werkplek 9

10 3.3.1 INTERVIEWS MET HULPVERLENERS HET INTERVIEWSCHEMA PROCEDURE VAN HET INTERVIEWEN RESULTATEN PROBLEMEN VAN STRAATPROSTITUEES ZOALS BEKEND BIJ DE HULPVERLENING DE INSTELLINGEN IN DE HULPVERLENING AAN STRAATPROSTITUEES OP STEDELIJK EN LANDELIJK NIVEAU DE ROL VAN DE HUISKAMERPROJECTEN IN DE SAMENWERKING TUSSEN HULPINSTELLINGEN EVALUATIE VAN DE HUIDIGE HULPVERLENING AAN STRAATPROSTITUEES VERWACHTINGEN TEN AANZIEN VAN DE HULPVERLENING NA SLUITING VAN TIPPELZONES CONCLUSIES DISCUSSIE DE ZORGVRAAG VAN STRAATPROSTITUEES INLEIDING EN PROBLEEMSTELLING METHODE VAN ONDERZOEK DE PROCEDURE VAN WERVING RESPONS INSTRUMENT PRETEST DE PROCEDURE VAN INTERVIEWEN VERWERKING EN ANALYSE RESULTATEN EN CONCLUSIES STEEKPROEFBESCHRIJVING PROSTITUTIE GERELATEERDE VARIABELEN DAKLOOSHEID EN DRUGSGEBRUIK GEBRUIKMAKING VAN DE HAAGSE EN ANDERE TIPPELZONES GEBRUIKMAKING VAN HULPVERLENING VIA EN BUITEN DE HUISKAMER OPVATTINGEN TEN AANZIEN VAN DE TIPPELZONE OPVATTINGEN TEN AANZIEN VAN DE HUISKAMER ZORGBEHOEFTE NA SLUITING VAN DE HUISKAMER GEZONDHEIDSGEDRAG IN DE HUIDIGE SITUATIE VERWACHTE GEZONDHEIDSEFFECTEN NA SLUITING VAN DE TIPPELZONE DISCUSSIE RESUMÉ 99 De straat, je werkplek 10

11 5. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN CONCLUSIE AANBEVELING: HET AANHOUDEN VAN HUISKAMERPROJECTEN ALTERNATIEVE MOGELIJKHEDEN VOOR ZORG IN DE TOEKOMST ZORGVERLENING AAN DRUGSGEBRUIKENDE STRAATPROSTITUEES (DGS) ZORGVERLENING AAN NIET GEBRUIKENDE STRAATPROSTITUEES RANDVOORWAARDEN EN AANBEVELINGEN VOOR ALTERNATIEF ZORGMODEL AANBEVELINGEN VOOR VERVOLGONDERZOEK TOT SLOT 113 LITERATUUR 115 De straat, je werkplek 11

12 1 Inleiding Naar het buitenland profileert Nederland zich als vrijgevochten land, waar de mensen haast onbegrensde tolerantie voor elkaar opbrengen. Vol trots worden de Amsterdamse wallen met haar raamprostitutie gepresenteerd als trekpleister voor het buitenlandse toerisme ( London talks about it, Paris thinks about it, Rome dreams about it, but Amsterdam has it! ). Wie s avonds door het centrum van de hoofdstad loopt wordt aangetrokken door felle neonverlichting van de vele seksclubs die de stad rijk is. Uit cijfers over prostitutie in Nederland blijkt dat er zo n prostituees werkzaam zijn, in verschillende vormen van prostitutie, zoals escort, raamprostitutie en straatprostitutie. Samen zorgen zij voor gemiddeld betaalde sekscontacten per dag. Dat prostitutie in al haar vormen getolereerd wordt is echter een schijnwerkelijkheid. Onlangs nog zorgde het bezoek van Amsterdams wethouder Rob Oudkerk aan prostituees op de tippelzone voor een hoop consternatie, waardoor hij gedwongen werd af te treden. Met zijn prostitutiebezoek was de wethouder te ver gegaan. Omdat op de tippelzone (die inmiddels gesloten is) sprake zou zijn van criminele circuits, vrouwenhandel en geweld was het voor de wethouder not done de vrouwen op de tippelzone te bezoeken. Het incident toont niet alleen aan dat in Nederland een dubbele moraal bestaat ten aanzien van prostituees (ze worden wel geaccepteerd, zolang ze maar niet bezocht worden), maar laat ook zien hoe met name rond de groep straatprostituees in Nederland een stigma hangt, dat hun positie alleen maar kwetsbaarder maakt. Het aftreden van Rob Oudkerk was niet de eerste keer dat de Amsterdamse Theemsweg in het nieuws was. In 2002 nog, werd op de Theemsweg een razzia gehouden om migrante straatprostituees van de tippelzone te houden en uit te zetten naar het land van herkomst. Het Parool bericht hierover: Het heeft veel weg van een invasie. Politiewagens en bussen rijden in colonne de tippelzone van de Theemsweg op. Agenten met honden speuren langs een hek.( )Tijdens de politieactie van vannacht, die deel uitmaakt van een serie arrestaties van illegale criminelen, probeert één vrouw ongemerkt langs de agenten te komen. Het lukt haar niet. Ze wordt teruggevoerd naar de afwerkplaats, waar inmiddels de hele groep prostituees als een kudde schapen bijeen is gedreven. De prostituees staan dicht op elkaar. Eén agent kan het niet aanzien dat de vrouwen zo gehurkt bij elkaar zitten. ''Zo inhumaan. Kijk nou naar die vrouwen. Het lijkt wel de Tweede Wereldoorlog. Dit was onder Nordholt nooit gebeurd. Wat maakt de politie er een show van,'' moppert hij (Parool, 24 september 2002). De Nederlandse tippelzones zijn tot stand gekomen om een aantal redenen: het voorkomen dan wel beperken van overlast van straatprostitutie; het vergroten van de veiligheid van de tippelaarsters; en het verbeteren van de hulpverlening en de medische zorg aan tippelaarsters. Recentelijk ligt de aandacht voor de tippelzones vooral op het sluiten ervan. In Amsterdam is in december 2003 de Theemsweg gesloten. Ook in Rotterdam en Den Haag is aangekondigd dat de tippelzones in 2005 waarschijnlijk de hekken moeten sluiten. Vanuit de gemeenten zijn de De straat, je werkplek 12

13 beweegredenen duidelijk: de tippelzones zijn een broeinest van criminele activiteiten, mensenhandel en drugspraktijken. Maar vergeet men dan niet waar de tippelzones ooit om begonnen zijn? Zolang de aandacht ligt op de nevenverschijnselen van straatprostitutie vergeet men waar het op de tippelzones nu werkelijk om gaat: het bieden van bescherming en hulp aan een groep vrouwen die toch al zeer kwetsbaar is. Het beeld ontstaat dat het niet alleen de tippelzones zijn die gesloten worden, maar ook de ogen. In dit inleidende hoofdstuk wordt een beschrijving gegeven van het verschijnsel prostitutie in Nederland. Hierbij zullen enkele basisgegevens uiteengezet worden, waarna de nadruk vooral zal liggen op de straatprostitutie en haar problematiek, omdat deze problematiek de aanleiding vormt voor de onderzoeken die in dit rapport worden beschreven. 1.1 Basisgegevens over prostitutie in Nederland Binnen het terrein van de prostitutie in Nederland is veelvuldig onderzoek gedaan. Demografen, sociologen en psychologen hebben veel interesse getoond in de prostitutie en bijkomende randverschijnselen. Met hun onderzoek probeerden ze onder meer inzicht te krijgen in het vóórkomen van verschillende vormen van prostitutie en vrouwenhandel, te achterhalen wat de determinanten zijn die voor vrouwen de doorslag gaven om in de prostitutie te gaan werken en een profiel te geven van de klanten die gebruik maken van seksuele diensten die door prostituees worden geleverd. Hoewel er nog veel gegevens missen, is er een aardige schets te geven van prostitutie in Nederland. Met name onderzoek van de Mr. A. de Graafstichting, instituut voor prostitutievraagstukken en onderzoek van Ron de Graaf (1995) draagt bij aan een beter inzicht in de Nederlandse situatie met betrekking tot prostitutie. Bij alle instanties die het toekomstig prostitutiebeleid moeten gaan dragen is een gebrek aan kennis over de basiskenmerken van prostitutie in Nederland, waardoor het nog niet mogelijk is een betrouwbaar gedetailleerd beeld te geven. In Nederland wordt het aantal vrouwen dat op jaarbasis in de prostitutie werkzaam is geschat op (De Profeitstudie, 1999). Omdat de doorstroom in de prostitutie groot is, wordt het aantal prostituees dat op dag- of weekbasis werkt geschat op In bijna een op de drie Nederlandse gemeenten komt prostitutie voor. Met name in de grote steden en in de grensgemeenten in Limburg, Groningen, Twente, West-Brabant en Zeeland zijn naar schatting zesduizend prostituees werkzaam. Prostitutie wordt zowel door vrouwen (90%) als door mannen (5%) en transgenders (5%) uitgeoefend, maar het grootste deel van de prostituees bestaat uit vrouwen. Dat blijkt uit De Profeitstudie, een inventarisatie van de mr. A. de Graafstichting in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatiecentrum (WODC) van het ministerie van Justitie (1999). Dit was de eerste zogenoemde nulmeting die verricht is naar de omvang van de Nederlandse seksindustrie. De straat, je werkplek 13

14 1.2 Verschijningsvormen prostitutie De prostitutie in Nederland kent verschillende verschijningsvormen. Er worden open vormen van prostitutie onderscheiden en gesloten vormen. Bij open vormen van prostitutie vindt de werving van klanten plaats in de openbaarheid. Dit in tegenstelling tot de gesloten vormen, waarbij klanten in de beslotenheid worden geworven. Hieronder volgt een overzicht en uitleg van de verschillende verschijningsvormen. Omdat straatprostitutie in dit onderzoek de belangrijkste plaats inneemt zal hierop de nadruk liggen. Tabel 1.1. Overzicht aantallen werkzame prostituees naar de verschillende verschijningsvormen van prostitutie. Werkzaam (dagelijks) Werkzaam (jaarlijks) Percentage (van totale prostitutie) Raamprostitutie % Straatprostitutie % Seksclubs, Privé-huizen % Escort % Thuis % Anders % Totaal % (Bron: Visser & Oomens, 1999) Open vormen (werving vindt plaats in het openbaar) Raamprostitutie De prostituee huurt een raam plus werkruimte van een exploitant voor een bepaalde tijdsperiode, vaak per dag of dagdeel. De prostituee is verder onafhankelijk en werft zelf haar klanten en onderhandelt ook zelf over de prijs en de te verlenen diensten. De prostituee bepaalt een bedrag waarvoor de klant mag binnenkomen, waarna hij voor elke extra dienst die zij aanbiedt bijbetaalt (uitpezen). In 12 steden in Nederland komt raamprostitutie voor en naar schatting zijn daar gemiddeld op een dag 2000 raamprostituees werkzaam. Straatprostitutie (tippelen) De prostituee werft haar klanten op straat en/of in publieke ruimtes zoals een station of café. Na onderhandelingen over prijs en diensten neemt zij de klant mee naar een plek waar zij hem de beloofde seksuele diensten kan verlenen. Dit kan buiten (afwerkplek) of in de auto zijn, maar ook bij de klant thuis of in een prostitutiehotel (hotel in rosse buurt waar kamers voor een korte periode te huur zijn). In paragraaf 1.3 wordt uitgebreider aandacht besteed aan deze vorm van prostitutie omdat deze in dit onderzoek de belangrijkste rol inneemt. De straat, je werkplek 14

Karen J. Rosier - Brattinga. Eerste begeleider: dr. Arjan Bos Tweede begeleider: dr. Ellin Simon

Karen J. Rosier - Brattinga. Eerste begeleider: dr. Arjan Bos Tweede begeleider: dr. Ellin Simon Zelfwaardering en Angst bij Kinderen: Zijn Globale en Contingente Zelfwaardering Aanvullende Voorspellers van Angst bovenop Extraversie, Neuroticisme en Gedragsinhibitie? Self-Esteem and Fear or Anxiety

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Closing brothels is closing eyes

Closing brothels is closing eyes Closing brothels is closing eyes Utrechtse sekswerkers na de sluiting van het Zandpad Prof. Dr. Dina Siegel (UU) i.s.m. Prof. Dr. Henk van de Bunt (EUR); Dr. Brenda Oude Breuil (UU); Marjolein Goderie

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

Effecten van een op MBSR gebaseerde training van. hospicemedewerkers op burnout, compassionele vermoeidheid en

Effecten van een op MBSR gebaseerde training van. hospicemedewerkers op burnout, compassionele vermoeidheid en Effecten van een op MBSR gebaseerde training van hospicemedewerkers op burnout, compassionele vermoeidheid en compassionele tevredenheid. Een pilot Effects of a MBSR based training program of hospice caregivers

Nadere informatie

Relatie tussen Persoonlijkheid, Opleidingsniveau, Leeftijd, Geslacht en Korte- en Lange- Termijn Seksuele Strategieën

Relatie tussen Persoonlijkheid, Opleidingsniveau, Leeftijd, Geslacht en Korte- en Lange- Termijn Seksuele Strategieën Relatie tussen Persoonlijkheid, Opleidingsniveau, Leeftijd, Geslacht en Korte- en Lange- Termijn Seksuele Strategieën The Relation between Personality, Education, Age, Sex and Short- and Long- Term Sexual

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinants and Barriers of Providing Sexual Health Care to Cancer Patients by Oncology

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

De Relatie tussen Mindfulness en Psychopathologie: de Mediërende. Rol van Globale en Contingente Zelfwaardering

De Relatie tussen Mindfulness en Psychopathologie: de Mediërende. Rol van Globale en Contingente Zelfwaardering De Relatie tussen Mindfulness en Psychopathologie: de Mediërende Rol van Globale en Contingente Zelfwaardering The relation between Mindfulness and Psychopathology: the Mediating Role of Global and Contingent

Nadere informatie

De Invloed van Innovatiekenmerken op de Intentie van Leerkrachten. een Lespakket te Gebruiken om Cyberpesten te Voorkomen of te.

De Invloed van Innovatiekenmerken op de Intentie van Leerkrachten. een Lespakket te Gebruiken om Cyberpesten te Voorkomen of te. De Invloed van Innovatiekenmerken op de Intentie van Leerkrachten een Lespakket te Gebruiken om Cyberpesten te Voorkomen of te Stoppen The Influence of the Innovation Characteristics on the Intention of

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

De Relatie Tussen de Gehanteerde Copingstijl en Pesten op het Werk. The Relation Between the Used Coping Style and Bullying at Work.

De Relatie Tussen de Gehanteerde Copingstijl en Pesten op het Werk. The Relation Between the Used Coping Style and Bullying at Work. De Relatie Tussen de Gehanteerde Copingstijl en Pesten op het Werk The Relation Between the Used Coping Style and Bullying at Work Merijn Daerden Studentnummer: 850225144 Werkstuk: Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

GOAL-STRIVING REASONS, PERSOONLIJKHEID EN BURN-OUT 1. Het effect van Goal-striving Reasons en Persoonlijkheid op facetten van Burn-out

GOAL-STRIVING REASONS, PERSOONLIJKHEID EN BURN-OUT 1. Het effect van Goal-striving Reasons en Persoonlijkheid op facetten van Burn-out GOAL-STRIVING REASONS, PERSOONLIJKHEID EN BURN-OUT 1 Het effect van Goal-striving Reasons en Persoonlijkheid op facetten van Burn-out The effect of Goal-striving Reasons and Personality on facets of Burn-out

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

Differences in stress and stress reactivity between highly educated stay-at-home and working. mothers with spouse and young children

Differences in stress and stress reactivity between highly educated stay-at-home and working. mothers with spouse and young children 1 Differences in stress and stress reactivity between highly educated stay-at-home and working mothers with spouse and young children Verschil in stress en stressreactiviteit tussen hoogopgeleide thuisblijf-

Nadere informatie

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen.

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. The Relationship between Intimacy, Aspects of Sexuality and Attachment

Nadere informatie

Kwalitatieve Studie naar Motivatie en Barrières van Etnische Minderheden uit Amsterdam

Kwalitatieve Studie naar Motivatie en Barrières van Etnische Minderheden uit Amsterdam Kwalitatieve Studie naar Motivatie en Barrières van Etnische Minderheden uit Amsterdam Zuidoost om zich bij de Soa-polikliniek van de GGD Amsterdam te laten Testen op Soa s en Hiv A Qualitative Research

Nadere informatie

De Invloed van Familie op

De Invloed van Familie op De Invloed van Familie op Depressie- en Angstklachten van Verpleeghuisbewoners met Dementie The Influence of Family on Depression and Anxiety of Nursing Home Residents with Dementia Elina Hoogendoorn Eerste

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

Ouderlijke Controle en Angst bij Kinderen, de Invloed van Psychologische Flexibiliteit

Ouderlijke Controle en Angst bij Kinderen, de Invloed van Psychologische Flexibiliteit 1 Ouderlijke Controle en Angst bij Kinderen, de Invloed van Psychologische Flexibiliteit Nicola G. de Vries Open Universiteit Nicola G. de Vries Studentnummer 838995001 S71332 Onderzoekspracticum scriptieplan

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

De Rol van Zelfregulatie, Motivatie en Eigen Effectiviteitsverwachting op het Volhouden

De Rol van Zelfregulatie, Motivatie en Eigen Effectiviteitsverwachting op het Volhouden De Rol van Zelfregulatie, Motivatie en Eigen Effectiviteitsverwachting op het Volhouden van Sporten en de Invloed van Egodepletie, Gewoonte en Geslacht The Role of Selfregulation, Motivation and Self-efficacy

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN

Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN Running head: EFFECT VAN IB-CGT OP SEKSUELE DISFUNCTIES BIJ VROUWEN Het Effect van Online Cognitieve Gedragstherapie op Seksuele Disfuncties bij Vrouwen The Effectiveness of Internet-based Cognitive-Behavioural

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten.

Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten. Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten. The Effect of Difference in Peer and Parent Social Influences on Adolescent Alcohol Use. Nadine

Nadere informatie

mr. M.K.A. Wijnbelt officier van justitie Mensenhandel

mr. M.K.A. Wijnbelt officier van justitie Mensenhandel mr. M.K.A. Wijnbelt officier van justitie Mensenhandel Seksuele uitbuiting Arbeidsuitbuiting Seksuele uitbuiting / voorbeeld 1 Natasja (19 jaar) uit Hongarije Wordt door Hongaarse groepering naar Nederland

Nadere informatie

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim.

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Bullying at work and the impact of Social Support on Health and Absenteeism. Rieneke Dingemans April 2008 Scriptiebegeleider:

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Validatie van het EHF meetinstrument tijdens de Jonge Volwassenheid en meer specifiek in relatie tot ADHD Validation of the EHF assessment instrument during Emerging Adulthood, and more specific in relation

Nadere informatie

Running head: OPVOEDSTIJL, EXTERNALISEREND PROLEEMGEDRAG EN ZELFBEELD

Running head: OPVOEDSTIJL, EXTERNALISEREND PROLEEMGEDRAG EN ZELFBEELD 1 Opvoedstijl en Externaliserend Probleemgedrag en de Mediërende Rol van het Zelfbeeld bij Dak- en Thuisloze Jongeren in Utrecht Parenting Style and Externalizing Problem Behaviour and the Mediational

Nadere informatie

The relationship between social support and loneliness and depressive symptoms in Turkish elderly: the mediating role of the ability to cope

The relationship between social support and loneliness and depressive symptoms in Turkish elderly: the mediating role of the ability to cope The relationship between social support and loneliness and depressive symptoms in Turkish elderly: the mediating role of the ability to cope Een onderzoek naar de relatie tussen sociale steun en depressieve-

Nadere informatie

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers The Influence of Job Demands and Job Resources on Psychological Fatigue and Work Satisfaction

Nadere informatie

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere vrouwen: Onderzoek naar de relatie tussen angst, depressieve

Nadere informatie

Samenvatting. Aanleiding en doel van het onderzoek

Samenvatting. Aanleiding en doel van het onderzoek Samenvatting Aanleiding en doel van het onderzoek Sinds 2009 stelt de regering voor om nieuwe wetgeving in te voeren om de misstanden in de prostitutiebranche aan te pakken. Onderdeel van dit wetsvoorstel

Nadere informatie

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten

De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk. en Lichamelijke Gezondheidsklachten De Modererende Invloed van Sociale Steun op de Relatie tussen Pesten op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten The Moderating Influence of Social Support on the Relationship between Mobbing at Work

Nadere informatie

5. CONCLUSIES. 5.1 Overlast

5. CONCLUSIES. 5.1 Overlast 5. CONCLUSIES In dit afsluitende hoofdstuk worden de belangrijkste conclusies besproken. Achtereenvolgens komen de overlast, de criminaliteit en de veiligheidsbeleving aan bod. Aan de 56 buurtbewoners

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

LinkedIn Profiles and personality

LinkedIn Profiles and personality LinkedInprofielen en Persoonlijkheid LinkedIn Profiles and personality Lonneke Akkerman Open Universiteit Naam student: Lonneke Akkerman Studentnummer: 850455126 Cursusnaam en code: S57337 Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een Vergelijking met Rusten in Liggende Positie The Effectiveness of a Mindfulness-based Body Scan: a Comparison with Quiet Rest in the Supine

Nadere informatie

(SOCIALE) ANGST, GEPEST WORDEN EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1

(SOCIALE) ANGST, GEPEST WORDEN EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 (SOCIALE) ANGST, GEPEST WORDEN EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 Psychologische Inflexibiliteit bij Kinderen: Invloed op de Relatie tussen en de Samenhang met Gepest worden en (Sociale) Angst Psychological

Nadere informatie

De bijsluiter in beeld

De bijsluiter in beeld De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een visuele bijsluiter voor zelfzorggeneesmiddelen Oktober 2011 Mariëtte van der Velde De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een

Nadere informatie

SLACHTOFFER CYBERPESTEN, COPING, GEZONDHEIDSKLACHTEN, DEPRESSIE. Cyberpesten: de implicaties voor gezondheid en welbevinden van slachtoffers en het

SLACHTOFFER CYBERPESTEN, COPING, GEZONDHEIDSKLACHTEN, DEPRESSIE. Cyberpesten: de implicaties voor gezondheid en welbevinden van slachtoffers en het SLACHTOFFER CYBERPESTEN, COPING, GEZONDHEIDSKLACHTEN, DEPRESSIE Cyberpesten: de implicaties voor gezondheid en welbevinden van slachtoffers en het modererend effect van coping Cyberbullying: the implications

Nadere informatie

Executief Functioneren en Agressie. bij Forensisch Psychiatrische Patiënten in PPC Den Haag. Executive Functioning and Aggression

Executief Functioneren en Agressie. bij Forensisch Psychiatrische Patiënten in PPC Den Haag. Executive Functioning and Aggression Executief Functioneren en Agressie bij Forensisch Psychiatrische Patiënten in PPC Den Haag Executive Functioning and Aggression in a Forensic Psychiatric Population in PPC The Hague Sara Helmink 1 e begeleider:

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Moderatie van de Big Five Persoonlijkheidsfactoren op de Relatie tussen. Gepest worden op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten en

Moderatie van de Big Five Persoonlijkheidsfactoren op de Relatie tussen. Gepest worden op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten en Moderatie van de Big Five Persoonlijkheidsfactoren op de Relatie tussen Gepest worden op het Werk en Lichamelijke Gezondheidsklachten en Ziekteverzuim Moderation of the Big Five Personality Factors on

Nadere informatie

De Relatie tussen Voorschoolse Vorming en de Ontwikkeling van. Kinderen

De Relatie tussen Voorschoolse Vorming en de Ontwikkeling van. Kinderen Voorschoolse vorming en de ontwikkeling van kinderen 1 De Relatie tussen Voorschoolse Vorming en de Ontwikkeling van Kinderen The Relationship between Early Child Care, Preschool Education and Child Development

Nadere informatie

Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag. Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer?

Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag. Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer? Type Dementie als Oorzaak van Seksueel Ontremd Gedrag Aanwezigheid van het Gedrag bij Type Alzheimer? Type of Dementia as Cause of Sexual Disinhibition Presence of the Behavior in Alzheimer s Type? Carla

Nadere informatie

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten The relationship between depression symptoms, anxiety symptoms,

Nadere informatie

Angstcommunicatie bij Kinderen: Pilotstudie naar (In)effectiviteit van een Interventie op Attitude, Intentie en. Consumptie van (On)Gezonde voeding

Angstcommunicatie bij Kinderen: Pilotstudie naar (In)effectiviteit van een Interventie op Attitude, Intentie en. Consumptie van (On)Gezonde voeding Angstcommunicatie bij Kinderen: Pilotstudie naar (In)effectiviteit van een Interventie op Attitude, Intentie en Consumptie van (On)Gezonde voeding Fear-arousing communication on Children: Pilot Study into

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7

Media en creativiteit. Winter jaar vier Werkcollege 7 Media en creativiteit Winter jaar vier Werkcollege 7 Kwartaaloverzicht winter Les 1 Les 2 Les 3 Les 4 Les 5 Les 6 Les 7 Les 8 Opbouw scriptie Keuze onderwerp Onderzoeksvraag en deelvragen Bespreken onderzoeksvragen

Nadere informatie

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Met opmaak: Links: 3 cm, Rechts: 2 cm, Boven: 3 cm, Onder: 3 cm, Breedte: 21 cm, Hoogte: 29,7 cm Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Stigmatisation of Persons

Nadere informatie

Running Head: INVLOED VAN ASE-DETERMINANTEN OP INTENTIE CONTACT 1

Running Head: INVLOED VAN ASE-DETERMINANTEN OP INTENTIE CONTACT 1 Running Head: INVLOED VAN ASE-DETERMINANTEN OP INTENTIE CONTACT 1 Relatie tussen Attitude, Sociale Invloed en Self-efficacy en Intentie tot Contact tussen Ouders en Leerkrachten bij Signalen van Pesten

Nadere informatie

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner

De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner De Relatie tussen Momentaan Affect en Seksueel Verlangen; de Modererende Rol van de Aanwezigheid van de Partner The association between momentary affect and sexual desire: The moderating role of partner

Nadere informatie

binnen een vrij Onderzoek Amsterdamse prostitutiebranche

binnen een vrij Onderzoek Amsterdamse prostitutiebranche 32 secondant #2 mei 2011 Onderzoek Amsterdamse prostitutiebranche Uitbuiting en m binnen een vrij Met verschillende landelijke en lokale maatregelen ter regulering van prostitutiebranche, is de afgelopen

Nadere informatie

Wij beloven je te motiveren en verbinden met andere studenten op de fiets, om zo leuk en veilig te fietsen. Benoit Dubois

Wij beloven je te motiveren en verbinden met andere studenten op de fiets, om zo leuk en veilig te fietsen. Benoit Dubois Wij beloven je te motiveren en verbinden met andere studenten op de fiets, om zo leuk en veilig te fietsen. Benoit Dubois Wat mij gelijk opviel is dat iedereen hier fietst. Ik vind het jammer dat iedereen

Nadere informatie

MANAGEMENTSAMENVATTING. Achtergrond onderzoek. Aanpak

MANAGEMENTSAMENVATTING. Achtergrond onderzoek. Aanpak MANAGEMENTSAMENVATTING Achtergrond onderzoek In het kader van de aankomende Wet regulering prostitutie en bestrijding misstanden seksbranche (Wrp) heeft de minister van Veiligheid en Justitie (VenJ) een

Nadere informatie

bij Kinderen met een Ernstige Vorm van Dyslexie of Children with a Severe Form of Dyslexia Ans van Velthoven

bij Kinderen met een Ernstige Vorm van Dyslexie of Children with a Severe Form of Dyslexia Ans van Velthoven Neuropsychologische Behandeling en Sociaal Emotioneel Welzijn bij Kinderen met een Ernstige Vorm van Dyslexie Neuropsychological Treatment and Social Emotional Well-being of Children with a Severe Form

Nadere informatie

AN URBAN PLAYGROUND AFSTUDEERPROJECT

AN URBAN PLAYGROUND AFSTUDEERPROJECT AN URBAN PLAYGROUND 2005 Het vraagstuk van de openbare ruimte in naoorlogse stadsuitbreidingen, in dit geval Van Eesteren s Amsterdam West, is speels benaderd door het opknippen van een traditioneel stadsplein

Nadere informatie

BISEKSUALITEIT: DE ONZICHTBARE SOCIALE IDENTITEIT. Biseksualiteit: de Onzichtbare Sociale Identiteit met Zichtbare Gezondheidsgevolgen

BISEKSUALITEIT: DE ONZICHTBARE SOCIALE IDENTITEIT. Biseksualiteit: de Onzichtbare Sociale Identiteit met Zichtbare Gezondheidsgevolgen Biseksualiteit: de Onzichtbare Sociale Identiteit met Zichtbare Gezondheidsgevolgen Bisexuality: the Invisible Social Identity with Visible Health Consequences Maria Verbeek Eerste begeleidster: dr. N.

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

De Rol van Sense of Coherence bij de Glucoseregulatie bij Mensen met Diabetes Type 1

De Rol van Sense of Coherence bij de Glucoseregulatie bij Mensen met Diabetes Type 1 De Rol van Sense of Coherence bij de Glucoseregulatie bij Mensen met Diabetes Type 1 The Role of Sense of Coherence in Glucose regulation among People with Diabetes Type 1 Marja Wiersma Studentnummer:

Nadere informatie

Het Effect van Voortgangsfeedback aan Behandelaars op de Uitkomsten van Psychologische Behandelingen; een Pilot Onderzoek

Het Effect van Voortgangsfeedback aan Behandelaars op de Uitkomsten van Psychologische Behandelingen; een Pilot Onderzoek Het Effect van Voortgangsfeedback aan Behandelaars op de Uitkomsten van Psychologische Behandelingen; een Pilot Onderzoek The Effect of Progress Feedback to Therapists on Psychological Treatment Outcome;

Nadere informatie

Engels op Niveau A2 Workshops Woordkennis 1

Engels op Niveau A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Workshops Woordkennis 1 A2 Woordkennis 1 Bestuderen Hoe leer je 2000 woorden? Als je een nieuwe taal wilt spreken en schrijven, heb je vooral veel nieuwe woorden nodig. Je

Nadere informatie

Functioneren van een Kind met Autisme. M.I. Willems. Open Universiteit

Functioneren van een Kind met Autisme. M.I. Willems. Open Universiteit Onderzoek naar het Effect van de Aanwezigheid van een Hond op het Alledaags Functioneren van een Kind met Autisme M.I. Willems Open Universiteit Naam student: Marijke Willems Postcode en Woonplaats: 6691

Nadere informatie

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland?

1. In welk deel van de wereld ligt Nederland? 2. Wat betekent Nederland? First part of the Inburgering examination - the KNS-test Of course, the questions in this exam you will hear in Dutch and you have to answer in Dutch. Solutions and English version on last page 1. In welk

Nadere informatie

Vormen Premorbide Persoonlijkheidskenmerken die Samenhangen met Neuroticisme een Kwetsbaarheid voor Depressie en Apathie bij Verpleeghuisbewoners?

Vormen Premorbide Persoonlijkheidskenmerken die Samenhangen met Neuroticisme een Kwetsbaarheid voor Depressie en Apathie bij Verpleeghuisbewoners? Vormen Premorbide Persoonlijkheidskenmerken die Samenhangen met Neuroticisme een Kwetsbaarheid voor Depressie en Apathie bij Verpleeghuisbewoners? Are Premorbid Neuroticism-related Personality Traits a

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum

Ontpopping. ORGACOM Thuis in het Museum Ontpopping Veel deelnemende bezoekers zijn dit jaar nog maar één keer in het Van Abbemuseum geweest. De vragenlijst van deze mensen hangt Orgacom in een honingraatpatroon. Bezoekers die vaker komen worden

Nadere informatie

3 I always love to do the shopping. A Yes I do! B No! I hate supermarkets. C Sometimes. When my mother lets me buy chocolate.

3 I always love to do the shopping. A Yes I do! B No! I hate supermarkets. C Sometimes. When my mother lets me buy chocolate. 1 Test yourself read a Lees de vragen van de test. Waar gaat deze test over? Flash info 1 In the morning I always make my bed. A Yes. B No. C Sometimes, when I feel like it. 2 When I see an old lady with

Nadere informatie

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken 1 Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken Smoking Cessation in Cardiac Patients Esther Kers-Cappon Begeleiding door:

Nadere informatie

OUTDOOR HD BULLET IP CAMERA PRODUCT MANUAL

OUTDOOR HD BULLET IP CAMERA PRODUCT MANUAL OUTDOOR HD BULLET IP CAMERA PRODUCT MANUAL GB - NL GB PARTS & FUNCTIONS 1. 7. ---- 3. ---- 4. ---------- 6. 5. 2. ---- 1. Outdoor IP camera unit 2. Antenna 3. Mounting bracket 4. Network connection 5.

Nadere informatie

OPVOEDING EN ANGST EN DE INVLOED VAN EEN PREVENTIEVE TRAINING 1. Opvoeding en Angst en de Invloed van een Preventieve Training

OPVOEDING EN ANGST EN DE INVLOED VAN EEN PREVENTIEVE TRAINING 1. Opvoeding en Angst en de Invloed van een Preventieve Training OPVOEDING EN ANGST EN DE INVLOED VAN EEN PREVENTIEVE TRAINING 1 Opvoeding en Angst en de Invloed van een Preventieve Training Parenting and Child Anxiety and the Influence of a Preventative Training Judith

Nadere informatie

Scharlaken Koord: 65.000,00 ( = een gedeeltelijke bijdrage aan het totale programma, zie bijlage offerte Gebaseerd op de werkelijke uren 2011 )

Scharlaken Koord: 65.000,00 ( = een gedeeltelijke bijdrage aan het totale programma, zie bijlage offerte Gebaseerd op de werkelijke uren 2011 ) Aanvraag subsidie Scharlaken Koord 2012 Scharlaken Koord Scharlaken Koord is een christelijke organisatie die sinds 1987 werkzaam is onder prostituees op de Wallen in Amsterdam. Daamaast heeft Scharlaken

Nadere informatie

De Invloed van Dagelijkse Stress op Burn-Out Klachten, Gemodereerd door Mentale. Veerkracht en Demografische Variabelen

De Invloed van Dagelijkse Stress op Burn-Out Klachten, Gemodereerd door Mentale. Veerkracht en Demografische Variabelen Running head: INVLOED VAN DAGELIJKSE STRESS OP BURN-OUT KLACHTEN De Invloed van Dagelijkse Stress op Burn-Out Klachten, Gemodereerd door Mentale Veerkracht en Demografische Variabelen The Influence of

Nadere informatie

Persoonlijkheidskenmerken en cyberpesten onder jongeren van 11 tot 16 jaar:

Persoonlijkheidskenmerken en cyberpesten onder jongeren van 11 tot 16 jaar: Persoonlijkheidskenmerken en cyberpesten onder jongeren van 11 tot 16 jaar: is er een relatie met een verkorte versie van de NVP-J? Personality Characteristics and Cyberbullying among youngsters of 11

Nadere informatie

Master Thesis. Early Career Burnout Among Dutch Nurses: Comparing Theoretical Models. Using an Item Response Approach.

Master Thesis. Early Career Burnout Among Dutch Nurses: Comparing Theoretical Models. Using an Item Response Approach. 1 Master Thesis Early Career Burnout Among Dutch Nurses: Comparing Theoretical Models Using an Item Response Approach. Burnout onder Beginnende Nederlandse Verpleegkundigen: een Vergelijking van Theoretische

Nadere informatie

Relatie Tussen Organisatie-Onrechtvaardigheid, Bevlogenheid en Feedback. The Relationship Between the Organizational Injustice, Engagement and

Relatie Tussen Organisatie-Onrechtvaardigheid, Bevlogenheid en Feedback. The Relationship Between the Organizational Injustice, Engagement and Onrechtvaardigheid, bevlogenheid en feedback 1 Relatie Tussen Organisatie-Onrechtvaardigheid, Bevlogenheid en Feedback The Relationship Between the Organizational Injustice, Engagement and Feedback Nerfid

Nadere informatie

Stoppen-met-roken Begeleiding door Cardiologie Verpleegkundigen: Intentie, Gedrag en Determinanten

Stoppen-met-roken Begeleiding door Cardiologie Verpleegkundigen: Intentie, Gedrag en Determinanten Stoppen-met-roken Begeleiding door Cardiologie Verpleegkundigen: Intentie, Gedrag en Determinanten Smoking Cessation Guidance by Cardiac Nurses: Intention, Behavior and Determining Factors Jan van Riet

Nadere informatie

De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij

De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij De Invloed van Vaktherapeutische Interventies op Angst- en Depressiesymptomen bij Mensen met een Psychiatrische Stoornis de Modererende Invloed van de Therapeutische Alliantie The Effect of Arts Therapies

Nadere informatie

Evaluatie tippelzone Nijmegen 2008

Evaluatie tippelzone Nijmegen 2008 Evaluatie tippelzone Nijmegen 2008 Opdrachtgever: Gemeente Nijmegen Onderzoek en rapportage: Oostveen Beleidsonderzoek en Advies Colofon Opdrachtgever: Gemeente Nijmegen. Afdeling Veiligheid. Korte Nieuwstraat

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

Published in: Onderwijs Research Dagen 2013 (ORD2013), mei 2013, Brussel, Belgie

Published in: Onderwijs Research Dagen 2013 (ORD2013), mei 2013, Brussel, Belgie Samenwerkend leren van leerkrachten : leeropbrengsten gerelateerd aan activiteiten en foci van samenwerking Doppenberg, J.J.; den Brok, P.J.; Bakx, A.W.E.A. Published in: Onderwijs Research Dagen 2013

Nadere informatie

gedrag? Wat is de invloed van gender op deze samenhang? gedrag? Wat is de invloed van gender op deze samenhang?

gedrag? Wat is de invloed van gender op deze samenhang? gedrag? Wat is de invloed van gender op deze samenhang? Is er een samenhang tussen seksuele attituden en gedragsintenties voor veilig seksueel Is there a correlation between sexual attitudes and the intention to engage in sexually safe behaviour? Does gender

Nadere informatie

Tijdelijk en Toch Bevlogen

Tijdelijk en Toch Bevlogen De Invloed van Taakeisen, Ontplooiingskansen en Intrinsieke Arbeidsoriëntatie op Bevlogenheid van Tijdelijke Werknemers. The Influence of Job Demands, Development Opportunities and Intrinsic Work Orientation

Nadere informatie