Methodiek. Sterk in je netwerk (Sijn)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Methodiek. Sterk in je netwerk (Sijn)"

Transcriptie

1 Sijn is een methodiek waarmee het sociale netwerk van zorgvragers wordt vergroot en versterkt. Tevens levert de methodiek een (preventieve) bijdrage aan de draagkracht van mantelzorgers. Methodiek Sterk in je netwerk (Sijn) Opdrachtgever: Gemeente Haarlem Organisatie: RIBW K/AM Samenwerkingspartners: GGZ Ingeest, Kontext en Pluspunt Eindverantwoordelijke: Ineke de Jonge Projectleider: Loes Roeloffs Projectmedewerker/ methodiekontwikkeling: Laura Terbrack adressen: Niets uit dit document mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de projectleider worden openbaar gemaakt of verveelvoudigd. 0

2 Voorwoord De methodiek Sterk in je netwerk (Sijn) is tot stand gekomen in samenwerking met professionals werkzaam bij GGZ ingeest, Kontext, Pluspunt en RIBW K/AM. Een aantal van hen heeft tevens een bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van de methodiek. Het resultaat van deze inspanningen is met name terug te vinden in de verschillende voor de methodiek ontwikkelde instrumenten. Wij willen het begeleidend team van Beschermd Wonen (BW) Zandvoort en de SRH-coach bedanken voor hun inzet en deskundigheid. We bedanken de opdrachtgevende gemeenten Haarlem en Zandvoort voor het vertrouwen dat zij in RIBW K/AM hebben gesteld. Tot slot willen wij vooral de zorgvragers en de betrokken mantelzorgers vanuit RIBW K/AM bedanken voor hun medewerking aan de implementatie van de pilot. De volgende personen/instellingen hebben bijgedragen aan de tot stand komen van deze methodiek: Y. Boudesteijn, E. den Breejen, E. Driebergen, E. v.d. Haar, E. Hoornweg, A. Hilgersom, J. Kramer, D. Kremer, T. Kreuger, S. Tromp, R. Kwekkeboom, N. Lindeboom, P. Paquot-Servais, medewerkers Regioplan, S. van Schoonhoven en A. Zoetmulder. De Sijn-methode 1

3 Samenvatting Met de Sijn-methodiek wordt het sociale netwerk van zorgvragers vergroot en versterkt. Tevens levert de methodiek een preventieve bijdrage aan de draagkracht van mantelzorgers. Versterken en vergroten van het netwerk gebeurt door het informele netwerk bij de ondersteuning van de zorgvrager meer in te zetten en te betrekken. Onder het informele netwerk verstaan we familie, naasten en vrijwilligers. De methodiek geeft op systematische wijze antwoord op een aantal belangrijke vragen als Wat is de zorgvraag en uit wie bestaat het huidige netwerk?, Wat voor soort netwerk heeft de zorgvrager ; Hoe is het draagvlak van de mantelzorger(s)? ; Hoe zou het gewenste netwerk er uit moeten zien? ; Wat is er nodig om een verschuiving van dit netwerk te realiseren? De methodiek bestaat uit een aantal instrumenten: domeinkaart, netwerkkaart en interventie- en risico-inventarisatiekaarten. Met behulp van deze instrumenten kan Sijn in vier stappen worden toegepast. In de eerste stap wordt de ondersteuningsvraag en het netwerk van de zorgvrager in kaart gebracht. In de tweede stap wordt het netwerk met behulp van de verkregen gegevens geanalyseerd. In de derde stap gekeken of het netwerk versterkt of vergroot moet worden, waardoor het gewenste netwerk wordt bepaald. In de vierde en tevens laatste stap worden passende interventies ingezet om de verschuiving van het netwerk te realiseren. Tijdens de vier stappen zal er constant een verbinding worden gelegd tussen de ondersteuningsvraag en het aanwezige netwerk. Dat houdt in dat antwoorden op vragen zoveel mogelijk binnen het informele netwerk zullen worden gezocht. Het doel van de inzet van de methodiek is een verschuiving van een klein of voornamelijk professioneel netwerk naar een zo informeel mogelijk netwerk te bewerkstelligen, met voldoende draagkracht om ook op de lange termijn ondersteuning aan de zorgvrager te kunnen bieden. De zelfredzaamheidsmatrix (ZRM) en de MantelScan hebben als basis gediend voor deze methodiek. De methodiek sluit aan bij de kantelgedachte van de gemeente: zoek samen naar oplossingen die het beste passen bij de individuele situatie van de zorgvrager. Als blijkt dat eigen kracht, het sociale netwerk, algemene voorzieningen en vervolgens collectieve voorzieningen onvoldoende mogelijkheden bieden, zal om de zorgvrager passend te ondersteunen een beroep worden gedaan op professionele hulpverlening. De Sijn-methode 2

4 De Sijn-methode 3

5 Inhoud 1. Inleiding Projectopdracht Centrale vraag Deelvragen Projectdoelstellingen Resultaten van het project Sijn-methodiek in vogelvlucht Inleiding Waarom met deze instrumenten aan de slag? Doelgroepen Benodigde competenties van de professional Onderbouwing Visie Verantwoording De aanpak Het gebruik van de Sijn-methodiek Stap 1 Domeinkaart Stap 2 Netwerkanalyse Stap 3 Netwerkkaart Stap 4 Interventie- en risico-inventarisatiekaarten Conclusie en advies Implementatie van de Sijn-methodiek Doelgroep pilot Aandachtspunten Bevindingen ingevulde instrumenten en interventies Samenvattende conclusie vanuit de pilot Aanbevelingen Geraadpleegde literatuur Bijlage 1 Domeinkaart Bijlage 2 Netwerkkaart Bijlage 3 Interventie- en risico-inventarisatiekaarten Bijlage 4 Uitleg van de domeinen Bijlage 5 Omschrijving van vier Netwerktypen Definities De Sijn-methode 4

6 De Sijn-methode 5

7 1. Inleiding De zorgsector is, onder invloed van maatschappelijke en politieke ontwikkelingen, in beweging. In deze dynamische sector speelt de Regionale Instelling voor Beschermd Wonen Kennemerland, Amstelland en de Meerlanden (RIBW K/AM) een belangrijke rol in de ondersteuning en begeleiding van mensen met psychiatrische en/of psychosociale problemen. RIBW K/AM heeft als doel gesteld deze rol te verstevigen en uit te bouwen. De vier kernwaarden: respectvol, verbindend, ontwikkelingsgericht en professioneel, zijn leidend voor het handelen van de RIBW. De centrumgemeente Haarlem heeft uitvoering van het project wat betrekking heeft op het versterken van het sociale netwerk en mantelzorg in 2013 aan RIBW K/AM toegekend. Het project werd in de gemeente Zandvoort uitgevoerd in nauwe samenwerking met een aantal ketenpartners: GGZ ingeest (geestelijke gezondheidszorg), Kontext (maatschappelijk werk) en Pluspunt (Welzijn). Met deze ketenpartners werkt de Beschermd Wonen-locatie Zandvoort, onderdeel van RIBW K/AM, de afgelopen jaren succesvol samen in de gemeente Zandvoort. Onder de naam van OOK Zandvoort is er bovendien een samenwerkingsverband tussen wonen, welzijn- en zorginstellingen. Naast het herpakken van de eigen kracht en eigen regie is het ook belangrijk dat het sociale netwerk van mensen in kwetsbare omstandigheden wordt versterkt. Door samen in kaart te brengen wie nu en in het verleden belangrijke mensen zijn of waren in hun leven, kan worden gekeken hoe oude verbroken contacten kunnen worden hersteld en waar nieuwe contacten, bijvoorbeeld in de buurt of via vrijwilligerswerk, kunnen worden opgebouwd. Daarnaast is het ook van belang dat de naasten, die soms al jaren steun bieden, worden ondersteund en gesterkt in hun rol als mantelzorger. Bijvoorbeeld door het organiseren van lotgenotencontact of het realiseren van respijtzorg. Op deze wijze kunnen informatie en ervaringen worden gedeeld en kan steun worden geboden in de bij tijd en wijle zware rol van mantelzorger. Het versterken van de kwetsbare burger en diens mantelzorger(s) door het creëren van een steviger sociaal netwerk om op terug te kunnen vallen, betekent dat de professionele zorg een stap terug kan doen. Uiteindelijk doel is dat de cliënt en diens netwerk voldoende stevig zijn en de professionele ondersteuning zichzelf overbodig heeft gemaakt. Professionele ondersteuning krijgt daarmee ook een andere rol: min of meer faciliterend, en coördinerend, ten behoeve van zowel de cliënt als diens mantelzorgers en het brede sociale (en maatschappelijke) netwerk. In dit hoofdstuk worden de volgende in het plan van aanpak vastgestelde onderdelen nader omschreven: projectopdracht; de centrale vraag; de deelvragen; de projectdoelstellingen en de beoogde deelresultaten vanuit het project Sterk in je netwerk (Sijn). De Sijn-methode 6

8 1.1 Projectopdracht Het ontwikkelen van een overdraagbare methodische aanpak waarmee het sociale netwerk van zelfstandig wonende mensen met een ambulante begeleidingsbehoefte als gevolg van psychiatrische en/of psychosociale problemen wordt vergroot en versterkt. Het ontwikkelen van een overdraagbare methodische aanpak waarmee de draagkracht en -last in kaart worden gebracht met als doel de draagkracht te vergroten of te behouden. Het uit/overdragen van de ontwikkelde methodische aanpak ten behoeve van mensen met een begeleidingsbehoefte in brede zin (en hun mantelzorgers), zodat de ontwikkelde aanpak ook voor andere doelgroepen en door andere ketenpartners kan worden ingezet. 1.2 Centrale vraag Hoe kan het sociale netwerk van mensen met een begeleidingsbehoefte en de ondersteuningsbehoefte van hun mantelzorgers worden vergroot c.q. versterkt? 1.3 Deelvragen Welke methoden bestaan er al die mogelijk toegepast kunnen worden op deze doelgroep? Hoe moet de nieuwe methodische aanpak eruitzien? Aan welke eisen (en voorwaarden) moet de nieuwe methodische aanpak voldoen? Wat is de ondersteuningsvraag van ervaringsdeskundigen (mensen met een begeleidingsvraag) en mantelzorgers? Hoe wordt de methodische aanpak binnen een organisatie geïmplementeerd? Hoe kan de informele- en formele zorg optimaal op elkaar worden afgestemd? Hoe kan de ontwikkelde methodiek worden gedeeld (overdraagbaar gemaakt) voor andere partners en doelgroepen? 1.4 Projectdoelstellingen Eind januari 2014 is er een overdraagbare methodische aanpak ontwikkeld waarmee het sociale netwerk van zelfstandig wonende mensen met een ambulante begeleidingsbehoefte wordt vergroot en versterkt. Eind januari 2014 is er een overdraagbare methodische aanpak ontwikkeld die een (preventieve) bijdrage kan leveren aan de draagkracht van mantelzorgers van mensen met begeleidingsbehoefte. De Sijn-methode 7

9 1.5 Resultaten van het project Een beschreven methodische aanpak om het sociale netwerk van mensen met een begeleidingsbehoefte in kaart te brengen, te vergroten c.q. te versterken. Een beschrijving van een aantal vraaggerichte ondersteuningsvormen die kunnen worden ingezet om het sociale netwerk van mensen met een begeleidingsbehoefte te versterken. Een beschreven methodische aanpak die een (preventieve) bijdrage levert aan de draagkracht van mantelzorgers van mensen met een begeleidingsbehoefte. De methodiek maakt inzichtelijk welke verschuiving van het formele naar het informele netwerk mogelijk zijn. De Sijn-methode 8

10 2. Sijn-methodiek in vogelvlucht In dit hoofdstuk wordt de Sijn-methodiek in vogelvlucht uitgelegd. Binnen de methodiek wordt in stappen gewerkt. In paragraaf 2.3 wordt nader ingegaan op de doelgroepen en dan specifiek gericht op de pilot doelgroep. Tot slot volgt in de laatste paragraaf van dit hoofdstuk een uiteenzetting van de benodigde competenties voor de professionals. Deze competenties komen in de methodiek regelmatig terug, omdat deze van belang zijn gebleken tijdens de implementatie van de pilot. Dit neemt niet weg dat Sijn zonder tussen komst van de professional gehanteerd kan worden. 2.1 Inleiding De insteek van de methodiek is dat verschillende mensen/organisaties de methodiek zouden kunnen gebruiken: de zorgvrager (en het informele netwerk) zelf, vrijwillige mantelzorgondersteuners of professionals: van GGZ tot welzijn, mantelzorgorganisaties, etc. In deze methodiek wordt regelmatig ingezoomd op de vaardigheden en worden competenties voor de professional toegelicht. Vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) wordt veel waarde gehecht aan de zelfredzaamheid van burgers en de inzet van het eigen sociale netwerk. Om dit netwerk optimaal in te kunnen zetten is het van belang om in kaart te brengen wat de mogelijkheden en beperkingen van een dergelijk netwerk zijn. Met Sijn wordt niet alleen het sociale netwerk van de zorgvrager in kaart gebracht, maar wordt deze ook vergroot en versterkt. Het levert daarbij een (preventieve) bijdrage aan de draagkracht van mantelzorgers. Het doel van de inzet van de methodiek is: het verschuiven van een klein of voornamelijk professioneel netwerk naar een zo informeel mogelijk netwerk, met voldoende draagkracht om ook op de lange termijn ondersteuning aan de zorgvrager te kunnen bieden. De zelfredzaamheidsmatrix (ZRM) en de MantelScan hebben als basis gediend voor deze methodiek. De methodiek bestaat uit een aantal instrumenten. Met behulp van deze instrumenten zal in het eerste gesprek met de zorgvrager een inventarisatie worden gemaakt van zijn ondersteuningsvraag/- vragen. De kantelgedachte van de professional zal bij het gesprek met de zorgvrager de basis vormen voor dit gesprek: het niet meer denken in voorzieningen, maar denken in oplossingen samen met de zorgvrager om te komen tot maatwerk voor de zorgvrager. In sommige situaties zal de professional een sturende rol hebben bij het inzetten van ondersteuning vanuit het informele netwerk. Om het netwerk volledig in kaart te brengen, zullen alle domeingebieden tijdens dit gesprek aan de orde komen. Mocht er tijdens dit gesprek een verdiepende analyse van het sociale netwerk nodig zijn, omdat er tijdens het eerste gesprek duidelijk wordt dat de zorgvrager te maken heeft met een complex informeel netwerk, dan kan middels en vervolggesprek een verdiepende netwerkanalyse plaatsvinden. De Sijn-methode 9

11 Na het in kaart brengen van het sociale netwerk en de ondersteuningsvragen is de volgende stap in de methodiek het bepalen van het huidige netwerktype. In gesprek met de zorgvrager zal bekeken worden of dit netwerktype versterkt of vergroot dient te worden. Versterking en vergroting van het netwerk is gericht op uitbreiding van het informele netwerk. Om dit te kunnen bewerkstelligen zullen interventies moeten worden ingezet. In hoofdstuk 4 De aanpak wordt de methodiek aan de hand van de instrumenten nader toegelicht. 2.2 Waarom met deze instrumenten aan de slag? De kracht van Sijn is de manier waarop verkregen informatie in een gesprek met de zorgvrager gestructureerd wordt. De structuur die Sijn biedt, maakt het sociale netwerk overzichtelijk. Hierdoor gaat er geen informatie verloren. Tevens wordt inzichtelijk gemaakt op welke domeinen het sociale netwerk ondersteuning biedt en hoe deze ondersteuning wordt gegeven. Het kan tijdens het gesprek met de zorgvrager blijken dat hij op andere domeinen dan die vanuit het domein van de ondersteuningsvraag veel ondersteuning krijgt van zijn informele netwerk. Middels een gesprek kan de professional die verbinding leggen, waardoor de zorgvrager voor vraagbeantwoording een beroep zal doen op zijn informele netwerk in plaats van het formele netwerk. De instrumenten die bij deze methodiek worden gehanteerd zijn een middel om tot een goed resultaat te komen. De competenties van de professional zijn daarbij mede van invloed op het uiteindelijke resultaat. De methodiek is meer dan alleen de methode, instrumenten en competenties. Waar deze methodiek wezenlijk om gaat, is een nieuwe manier van denken van de professionals. Het gaat om: vraaggericht in plaats van aanbodgericht werken; het denken in voorzieningen om beperkingen te compenseren; het samen zoeken naar oplossingen die het beste passen bij de individuele situatie van de zorgvrager. Als blijkt dat eigen kracht, het sociale netwerk, algemene voorzieningen en vervolgens collectieve voorzieningen onvoldoende mogelijkheden bieden, zal om de zorgvrager passend te ondersteunen een beroep worden gedaan op professionele hulpverlening. Deze kantelgedachte vormt de basis van deze methodiek. 2.3 Doelgroepen De methodiek is ontwikkeld voor zowel professionals in zorg en welzijn als de zorgvrager (en mantelzorger) die het sociale netwerk van de zorgvrager willen vergroten en versterken ongeacht het domein van waaruit ondersteuning nodig is. Aan de implementatie van de methodiek hebben de zorgvragers meegewerkt die vanuit RIBW K/AM ondersteuning krijgen. Het betroffen zorgvragers met psychiatrische of psychosociale problemen met een CIZ-indicatie voor geestelijke gezondheidszorg. De bedoeling is dat deze methodiek overdraagbaar is en dus voor elke zorgvrager kan worden gehanteerd. De Sijn-methode 10

12 2.4 Benodigde competenties van de professional De individualisering van de zorg maakt dat ondersteuning van de zorg steeds meer wordt afgestemd op de noden en wensen van de individuele zorgvrager (in en met zijn context). Er is een omslag van aanbodgerichtheid naar vraaggerichtheid, waarbij de zorgvrager of diens vertegenwoordiger in the lead is, waarbij de zorgvrager ook in toenemende mate demanding wordt. De professional zal zich daartoe vanuit een professionele beroepshouding moeten verhouden. Er wordt in toenemend mate belang gehecht aan het zelfmanagement van de zorgvrager. Mede door de toenemende diversiteit en complexiteit van de zorg komt daarbij meer nadruk te liggen op de samenhang van welzijn en zorg en meedoen in de maatschappij. Deze ontwikkelingen vragen om een transitie in de samenleving en in de zorg. De zorgvrager leidt letterlijk zijn eigen leven binnen de context van en in samenspel met sociale netwerken. In samenspraak met zijn sociaal netwerk geeft de zorgvrager vorm aan de zorg. De professional ondersteunt en coacht het netwerk vanuit zijn rol. In de methodiek wordt naar een betere aansluiting gezocht bij wat de zorgvrager werkelijk nodig heeft. Richtinggevend hierin zijn: gericht op de vraag achter de vraag; gebaseerd op eigen kracht van de zorgvrager; formeel en informeel in optimale verhouding; doordachte balans van collectief en individueel; integraal werken en resultaatgericht. De professional moet hierbij beschikken over voldoende kennis over; Visie van de Methodiek Sijn (in hoofdstuk 3 wordt hier nader op ingegaan); De ontwikkelingen binnen de gemeente, onder andere de Wmo/kantelvisie van de gemeente, etc.; Kennis van de sociale kaart binnen de regiogemeente. De professional moet over de volgende vaardigheden beschikken: Vanuit zijn eigen professie: gespreksvaardigheden, klantgerichtheid; inlevingsvermogen, zelf reflecterend vermogen, etc.; Denken vanuit eigen regie en zelfredzaamheid van de zorgvrager: het jezelf overbodig maken; op de achtergrond gaan staan; Indien nodig empoweren van de zorgvrager (en mantelzorger); Goed analyseren van het netwerk en samen met de zorgvrager en zijn netwerk zoeken naar een passende interventie; Voeren van netwerkgesprekken; onderhouden van contacten met het sociale netwerk, hulpverleners, externe instanties voor aanvullende hulp; Klantgericht zijn: bij netwerken is er altijd sprake van een wederkerige relatie; Kunnen samenwerken binnen het netwerk met onder andere mantelzorger, vrijwilliger, etc. De Sijn-methode 11

13 3. Onderbouwing In dit hoofdstuk wordt de visie achter de methodiek verder toegelicht. In paragraaf 3.2 is een rapportage aan de gemeente over het proces en de methodiek, middels een het beantwoorden van de gestelde deelvragen (vanuit de centrale vraag). 3.1 Visie De zorgsector is in beweging, onder invloed van maatschappelijke en politieke ontwikkelingen. Op dit moment is de RIBW K/AM in een overgangsfase (transitie) van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) naar de Wmo. Dit gaat gepaard met bezuinigingen op de extramurale zorg- en dienstverlening wat gevolgen zal hebben voor de zorgvrager en mantelzorger. Deze ontwikkelingen zullen een andere houding gaan vragen van de hulpverlening. Momenteel ligt het accent op deze veranderingen. Dat houdt in dat de hulpverlening zich steeds bewust moet zijn van de vraag over zin en onzin van het zorgen. Is het nodig dat er tien hulpverleners voor één zorgvrager worden ingezet? Daarbij is het belangrijk het belang van professionele ondersteuning niet uit het oog te verliezen. Professionele zorg zal altijd tot de mogelijkheden moeten blijven behoren. Deskundige begeleiding is soms noodzakelijk, tijdelijk of langdurig. Rode draad bij deze methodiek is uitgaan van mogelijkheden en niet de beperking, de kracht van de mensen en hun verantwoordelijkheden en de samenwerking met het netwerk en de omgeving van de mensen. Dit staat gelijk aan de kantelvisie. De houding van de professional is tot nu toe over het algemeen voorzichtig geweest: de zorgvrager behoeden voor fouten. Wil je de zorgvrager zijn regie teruggeven dan is het essentieel dat de hulpverlener meer vertrouwen krijgt in de zorgvrager en zijn omgeving. Dit vraagt van zowel de zorgvrager als de hulpverlener moed en wilskracht om zelf fouten te (laten) maken. Dit alles staat niet gelijk aan aan zijn lot overlaten. Net zo als de zorgvrager keuzemogelijkheden moet hebben, moeten hulpverleners en hulpverleningsorganisaties die ook hebben. Daarom is een belangrijk uitgangspunt van deze methodiek dat iedere hulpverlener de methode moet kunnen kiezen die bij hem of haar past of waar al gebruik van wordt gemaakt binnen de eigen organisatie. Zo kan er zo efficiënt mogelijk worden gewerkt. Een wiel opnieuw uitvinden, terwijl er al veel bruikbare methodes zijn, draagt niet bij aan de effectiviteit. De Sijn-methode 12

14 3.2 Verantwoording Centrale vraag: Hoe kan het sociale netwerk van mensen met een begeleidingsbehoefte en de ondersteuningsbehoefte van hun mantelzorgers worden vergroot c.q. versterkt? In het projectplan zijn deelvragen gesteld. In de volgende paragrafen wordt antwoord gegeven op deze deelvragen. 3.3 Welke bestaande methoden kunnen mogelijk een antwoord geven op de centrale vraagstelling? Na literatuurstudie blijkt dat er al methoden bestaan die informele netwerken vergroten c.q. versterken. Ook voor het in kaart brengen van de ondersteuningsvraag van zorgvragers en mantelzorgers zijn er veel bestaande methoden. De twee hoofdmethodieken waar gebruik van is gemaakt zijn de ZRM en de MantelScan. De ZRM is gebruikt omdat het een gangbaar meetinstrument is waar een groot aantal instellingen en gemeenten gebruik van maken. Veel professionals zijn bekend met de classificaties die in de ZRM beschreven staan. De MantelScan is een instrument voor professionals in zorg en welzijn om samen met zorgvragers en mantelzorgers een (mantel) zorgnetwerk in kaart te brengen. Daarbij is aandacht voor de kracht en het risico van dat netwerk. De netwerktyperingen vanuit dit instrument hebben een goede basis gevormd voor Sijn. Wel is de mantelscan aangepast. Zo is bijvoorbeeld spilnetwerk vervangen door eenpersoonsnetwerk en is er een netwerktypering toegevoegd: geen netwerk. Sijn is een methodiek die de verbinding heeft weten te leggen tussen de zorgvrager (met zijn ondersteuningsvraag) en zijn netwerk. De mate van zelfredzaamheid wordt in kaart gebracht, waarbij de verbinding wordt gelegd binnen het netwerk. Mocht dit netwerk niet toereikend zijn, dan worden er interventies ingezet om dit netwerk te versterken c.q. te vergroten. De oplossing hoeft daarbij niet direct te liggen in de vraagbeantwoording/ondersteuning vanuit de professional. Het kan nodig zijn om de prioriteit bij netwerkversterking te leggen. Zodra dit netwerk versterkt is, kan de vraagbeantwoording/ondersteuning vanuit het informeel netwerk worden gedaan. Dit betekent niet dat professionele ondersteuning op den duur niet meer nodig is. Tijdelijke of langdurige deskundige begeleiding zal tot de mogelijkheden moeten blijven behoren. 3.4 Hoe moet de nieuwe methodische aanpak eruitzien? Er is een overdraagbare methodische aanpak ontwikkeld waarmee de hulpvraag en het sociale netwerk van zelfstandig en niet zelfstandig wonende mensen in kaart wordt gebracht en waar nodig vergroot en versterkt wordt. In hoofdstuk 4 wordt hier verder op ingegaan. De Sijn-methode 13

15 3.5 Aan welke eisen (en voorwaarden) moet de nieuwe methodische aanpak voldoen? De methodiek moet overdraagbaar zijn: Door vrijheid van keuzes en eigen interpretatie te geven binnen de interventiekaart is er een overdraagbare methodiek ontstaan. Naar de mening van de ontwikkelaars moet die nog wel verder getoetst worden bij andere organisaties. In de domeindomeinkaart worden alle levens domeinen besproken, met als doel om de ondersteuningsvragen en het sociale netwerk van de zorgvrager in kaart te brengen. Deze domeinen zijn universeel en kunnen bij elke zorgvrager ongeacht zijn achtergrond worden besproken. De kerngroep, waarbij verschillende organisatie vertegenwoordigd waren (Maatschappelijk werk, Welzijn, behandel instelling GGZ) heeft onder meer aangaande de overdraagbaarheid als klankbordgroep gefunctioneerd. De methodiek is vooral gericht op de eigen kracht van mensen met een begeleidingsvraag en de mantelzorger (daar waar mogelijk) en zo beperkt mogelijke inzet (daar waar nodig) van professionals: De cultuuromslag van een verzorgings- naar participatiestaat is in volle gang. Binnen RIBW K/AM is deze cultuuromslag ook gaande. Na uitvoering van de pilot is gebleken dat er tussen begrijpen dat het anders moet en het daadwerkelijke handelen nog een flinke brug te slaan is. In hoofdstuk 5 wordt hier verder op ingegaan. Het project zal een maatschappelijk en financieel rendement opleveren: De inzet van de Sijnmethodiek zal leiden tot een versterkt sociaal netwerk rondom mensen met een begeleidingsbehoefte en hun mantelzorgers. Wanneer parallel de eigen regie versterkt wordt, zal de professionele zorg zich op termijn meer kunnen gaan terugtrekken. De kwetsbare burger heeft dan een stevig netwerk om zich heen, dat structureel en duurzaam als vangnet kan worden ingezet. Bij dreigende terugval of dreigende overbelasting van het sociale netwerk/de mantelzorgers kan snel een tijdelijke ondersteuning worden geboden ter preventie van escalatie van de problemen. Door het kunnen inschakelen van hulp en ondersteuning vanuit zijn eigen opgebouwde netwerk krijgt iemand de regie weer meer in eigen handen. Hij weet zich daarbij gesteund door (pro-)actieve steunpilaren om zich heen. De mantelzorgers kunnen op een adequatere en meer duurzame manier hun ondersteuning bieden aan hun naaste wanneer zij een ondersteunend netwerk om zich heen hebben. Binnen zorginstellingen is dit rendement vooral zichtbaar door het aantal hulpverleners wat zich met de zorgvrager bezighoudt te reduceren tot normale omvang (zorg op maat). Het betreft mensen met een begeleidingsvraag: Binnen de pilot is ervoor gekozen om een merendeel BW-zorgvragers (Beschermd Wonen) mee te nemen in de toetsing. Hiervoor is gekozen omdat zij de toekomstige BZW-zorgvragers (Begeleid Zelfstandig Wonen) zullen zijn. Door nu in te zetten op versterking van het netwerk zal het in de toekomst gemakkelijker zijn om de overgang te maken naar meer zelfstandigheid. De Sijn-methode 14

16 De methoden dienen middels een pilot aan de praktijk te worden getoetst: De pilot is uitgevoerd binnen de Beschermd Wonen-locatie Zandvoort. Lotgenotencontact dient hierin meegenomen te worden: Binnen de interventies wordt er verwezen naar lotgenotencontact. Eigen kracht-aanpak is het uitgangspunt: Enerzijds wordt er verwezen naar eigen krachtversterkende interventies en anderzijds valt of staat de eigenkrachtversterking van de zorgvrager met de begeleidingsstijl, kennis en vaardigheden van de professional. Het vraagt van zowel de professional als de zorgvrager reflecterend vermogen, moed en lef om de weerstanden te onderkennen en ermee aan de slag te willen gaan. De resultaten dienen meetbaar te zijn. Dit zal door een extern Onderzoeksbureau, Regioplan in opdracht van de gemeente Haarlem worden uitgevoerd: in februari 2014 zal de eindmeting worden uitgevoerd. Wij durven vast te stellen dat de gebruikte instrumenten binnen de methodiek meetbaar zijn. Dit omdat je bij aanvang van zorg, tussentijds en aan het eind van het traject het instrument (domeinkaart) kan invullen. Wij verwachten dat er na de eindmeting in 2014 een verschuiving van het netwerk zichtbaar zal worden. 3.6 Hoe kan de informele- en formele zorg optimaal op elkaar worden afgestemd? Zoals bij bijna alle methodieken waarin interactie tussen mensen plaatsvindt valt of staat samenwerking met goede of slechte communicatie. Wanneer de professional en het sociale netwerk goed samenwerken, komt dit ten goede aan de zorgvrager en mantelzorger. Je kunt stellen dat deze onderlinge samenwerking gezien kan worden als samenwerking met collega s. Een goed gesprek vormt de basis voor verbetering van de samenwerking tussen de formele en informele zorg. Goed naar elkaar luisteren, her- en erkend worden, gezien worden en een aangename bejegening zijn belangrijke waardes om een gesprek goed te laten verlopen. Door verwachtingen uit te spreken en naar overeenkomsten te zoeken kan men elkaar ondersteunen. In de literatuur zijn bestaande methodes terug te vinden: het SOFA-model, met als doel de samenwerking tussen mantelzorgers en professionals te optimaliseren, en het WIFA-model, met als doel de samenwerking tussen vrijwilligers en professionals te optimaliseren. Wij hebben dit niet verder onderzocht. De Sijn-methode 15

17 4. De aanpak In dit hoofdstuk wordt het gebruik van de Sijn-methodiek nader toegelicht. De methodiek bestaat uit vier stappen. Bij elke stap wordt middels een instrument een doel bereikt. In dit hoofdstuk wordt iedere stap nader toegelicht. Bij elke stap wordt verwezen naar het corresponderende instrument wat in de bijlagen van deze methodiek is terug te vinden. 4.1 Het gebruik van de Sijn-methodiek Het uitvoeren van de Sijn-methodiek gaat in vier stappen. In de volgende paragrafen wordt iedere stap nader toegelicht. In de eerste stap worden de volgende vragen beantwoord: Wat is de ondersteuningsvraag en uit wie zitten in het huidige netwerk? In de tweede stap worden de gegevens geanalyseerd: Wat voor soort netwerk heeft de zorgvrager en hoe is het draagvlak van de mantelzorger? In stap drie wordt een beeld verkregen van het gewenste netwerk en in stap vier wordt er naar passende interventies gezocht om deze verschuiving te realiseren. Een overzicht: Stap 1 - Domeinkaart Stap 2 - Netwerkanalyse Stap 3 - Netwerkkaart Stap 4 Interventie- en risico-inventarisatiekaarten 4.2 Stap 1 Domeinkaart De domeinkaart is een instrument wat kort en doelgericht de ondersteuningsvraag binnen het sociale netwerk in kaart brengt. Het is een instrument waarmee de ondersteuningsvraag (vragen) van de zorgvrager in kaart wordt gebracht. Tevens wordt met deze kaart het sociale netwerk van de zorgvrager in kaart gebracht. Het in kaart brengen door een professional zal in een eerste gesprek met de zorgvrager (mantelzorger) worden gedaan. Tip Hou bij het lezen van deze paragraaf de domeinkaart bij de hand. De domeinkaart bestaat uit elf onderdelen die betrekking hebben op de verschillende levensdomeinen en zijn gebaseerd op de ZRM. Het is de bedoeling dat alle elf levensdomeinen tijdens dit eerste gesprek aan de orde komen. Het doorlopen van alle levensdomeinen heeft als De Sijn-methode 16

18 voordeel dat als er op een bepaald domein ondersteuning wordt geboden vanuit het informele netwerk hiervan mogelijk gebruik kan worden gemaakt voor de inzet op andere domeinen. Het gehele netwerk (formeel als informeel) wordt middels dit instrument in kaart gebracht. De uitgebreide omschrijving van deze elf domeinen zijn terug te vinden in bijlage 4. Geadviseerd wordt om het gesprek te starten bij het domein waar de ondersteuningsvraag aan gekoppeld is en van daaruit (al naargelang hoe het gesprek loopt) bij het begin van de domeinkaart het gesprek te vervolgen. Domeinen De eerste rij van de domeinkaart bestaat uit 6 kolommen. Iedere kolom zal hieronder nader worden toegelicht. Domein 1. Wat is de mate van zelfredzaamheid? 2. Is er een vraag voor ondersteuning? Zo ja, van wie is deze vraag afkomstig? 3. Is er sprake van ondersteuning vanuit het netwerk? 4. Door wie wordt de ondersteuning geleverd? Z= zelfstandig I = informeel netwerk C= collectieve voorziening F= formeel netwerk 5.Welke ondersteuni ng wordt er ingezet? 6. Hoe wordt de ondersteuning ervaren? Steunend Neutraal Beperkt Belemmerend In de eerste kolom: Wat is de mate van zelfredzaamheid? Hier wordt de mate van zelfredzaamheid bepaald. De mate van zelfredzaamheid kan worden aangegeven in de cijfers 1 t/m Wat is de mate van zelfredzaamheid? 5= volledig zelfstandig 4= voldoende zelfstandig 3= beperkt zelfstandig 2= niet zelfstandig 1 = acuut probleem Onderaan de pagina van de domeinkaart staat de mate van zelfredzaamheid van het specifieke levensdomein kort beschreven. Hieronder staat een voorbeeld van de mate van zelfredzaamheid m.b.t. fysieke gezondheid. 5. volledig zelfstandig 4. Voldoende zelfstandig 3. Beperkt zelfstandig 2. niet zelfstandig 1. acuut probleem Er zijn geen directe of voortdurende medische problemen. Erkent behoefte aan hulp voor de (chronische) medische aandoening. Goede behandeltrouw. Een (chronische) medische aandoening wordt behandeld maar behandeltrouw is mini- maal. De lichamelijke gezondheidsproblemen leiden tot een lichte beperking in mobiliteit en activiteit. Een (direct/chronische) medische aandoening die regelmatige behandeling vereist wordt niet behandeld. Matige beperking van (lichamelijke) activiteiten tgv een lichamelijk gezondheidsprobleem. Heeft direct medische aandacht nodig. Een noodgeval/kritieke situatie. De Sijn-methode 17

19 Tweede kolom: Is er een vraag voor ondersteuning? Zo ja, van wie is deze vraag afkomstig? In deze kolom wordt de vraag geïnventariseerd en wordt gevraagd van wie de vraag afkomstig is. Het kan voorkomen dat wanneer er een gesprek met een zorgvrager en zijn mantelzorger wordt gevoerd, de zorgvrager geen rede tot ondersteuning ziet, maar zijn mantelzorger wel. Andersom kan het ook voorkomen dat de zorgvrager signaleert dat zijn mantelzorger bijvoorbeeld overbelast dreigt te raken, maar de mantelzorger dit nog niet wil erkennen. Wanneer dit gebeurt, is het van belang goed door te vragen waarom de éne persoon dit wel ervaart en de andere niet. Derde kolom: Is er sprake van ondersteuning vanuit het netwerk? Deze vraag kun je met ja of nee beantwoorden. Vierde kolom: Door wie wordt de ondersteuning geleverd? Dit is de keuzemogelijkheid voor een netwerktype: zelfstandig; informeel netwerk; collectieve voorzieningen en formeel netwerk. De bedoeling is dat hier een keuze wordt gemaakt en de naam erbij te vermelden van persoon of organisatie (de kleurarcering dient hierin meegenomen te worden). Dit is aan het eind van de domeinkaart (bij de verzamelkolom) van belang om over alle levensdomeinen een totaalbeeld te verkrijgen van het totale sociale netwerk. 4. Door wie wordt de ondersteuning geleverd? Z= zelfstandig I = informeel netwerk C= collectieve voorziening F= formeel netwerk Vijfde kolom: Welke ondersteuning wordt er ingezet? Je kunt hier denken aan bijvoorbeeld: hulp in huishouden, administratie maar ook vormen van domotica als automatisch openende deuren, beeldbellen enz. Zesde kolom: Hoe wordt de ondersteuning ervaren? Je kunt kiezen uit steunend, neutraal, beperkt, belemmerend. Hier vul je één van de ervaringen in. Belangrijke vragen voor verdieping zijn Waarom wordt bepaalde ondersteuning als belemmerend, neutraal enz. ervaren? en Hoe zou je willen dat de ondersteuning is? De ondersteuningsvragen die uit het gesprek naar voren komen kunnen in de daarvoor bestemde kolom worden omschreven. De ondersteuningsvraag moet wel corresponderen met het levensdomein. Omschrijving ondersteuningsvraag Omschrijving gewenste doel (SMART) Benodigde acties Door wie De Sijn-methode 18

20 4.3 Stap 2 Netwerkanalyse De laatste pagina van de domeinkaart is een verzamelkolom. In de eerste stap werden de volgende vragen beantwoord: Wat is de ondersteuningsvraag? en Uit wie bestaat het huidige netwerk? In deze tweede stap worden de gegevens geanalyseerd: Wat voor soort netwerk heeft de zorgvrager en hoe is het draagvlak van de mantelzorger? In de eerste plaats wordt er aan de hand van de ingevulde domeinkaart een analyse gemaakt van het huidige netwerktype. Zo kan het bijvoorbeeld blijken dat de zorgvrager een netwerk heeft wat voornamelijk uit professionals bestaat: dan wordt gesproken over een formeel netwerk. Het kan ook zijn dat het netwerk van de zorgvrager voornamelijk uit familie, naasten en vrienden bestaat. Die bieden hem ondersteuning met betrekking tot een of meerdere ondersteuningsvragen. In dat geval wordt gesproken over een informeel netwerk. De vijf typen netwerken worden in bijlage 5 uitgebreid omschreven. Omdat de domeinkaart een overzichtelijke scan is, die in een kort tijdsbestek ingevuld kan worden, kan het bij een complex informeel netwerk nodig zijn om een verdiepende netwerkanalyse te doen. De Sijn-methodiek maakt gebruik van bestaande methoden voor netwerkanalyse, omdat vanuit de praktijk is gebleken dat binnen de verschillende organisaties met verschillende netwerkanalyses wordt gewerkt. Voor het uiteindelijke resultaat is het niet zozeer de methode die hier van invloed is, maar de manier waarop deze gebruikt wordt. Netwerkanalyses die gebruikt kunnen worden zijn: ECO-gram en SNS-methode. De korte omschrijving van deze methoden zijn terug te vinden in de definities. De verzamelkolom bij de domeinkaart ziet er als volgt uit: Wat is het huidige type netwerk? Is er een ander type netwerk gewenst? Is een versterking van het type netwerk gewenst? Welk type netwerk is gewenst? Interventie Interventie Onderaan deze verzamelkolom worden alle uit de domeinkaart verkregen ondersteuningsvragen verzameld. Omschrijving ondersteuningsvragen (vanuit de domeinen) Omschrijving gewenste doelen (SMART) Benodigde acties Door wie De Sijn-methode 19

21 I& R Stap 3 Netwerkkaart Nadat in stap 2 is vastgesteld wat het huidige netwerktype is, wordt in stap 3 een beeld verkregen van het gewenste netwerk. Hier worden de volgende vragen gesteld: Is versterking van het huidige netwerk gewenst? Is vergroting van het huidige netwerk gewenst? Zo ja, welk type netwerk is er dan gewenst? Om het gewenste netwerk te kunnen bepalen wordt gebruik gemaakt van de netwerkkaart, deze is te vinden in bijlage 2. Tip Hou bij het lezen van deze paragraaf de netwerk kaart bij de hand. De netwerkkaart is een stroomschema waarin de netwerktypen met bijbehorende interventies met elkaar in verbinding staan. Het startpunt in dit stroomschema is het huidige type netwerk. Er zijn vijf netwerktypen: eenpersoonsnetwerk; informeel netwerk; gemengd netwerk, geen netwerk en formeel netwerk. Vanuit drie van de vijf netwerktypen kan bepaald worden dat het huidige netwerk versterkt dient te worden. De netwerktypen geen netwerk en formeel netwerk hebben geen interventies voor het versterken van dit type netwerk. Beide zijn namelijk geen wenselijke netwerktypen en bij bepaling van het huidige netwerk zal dit gekoppeld zijn aan een interventie gericht op het toewerken naar een ander type netwerk, wat een vergroting van het netwerk inhoudt. Hieronder een voorbeeld: De zorgvrager en professional hebben aan de hand van de domeinkaart bepaald dat zijn huidige netwerk een gemengd netwerk is. Na analyse is gebleken dat het wenselijk is dat dit netwerk wordt vergroot. Vergroting van het gemengde netwerk zal betekenen dat er naar een informeel netwerk wordt toegewerkt. Middels de Interventie- en risico-inventarisatie (I&R) zal dit gerealiseerd worden. Bij dit voorbeeld wordt uitgekomen op de I&R 10. Gemengd netwerk Informeel netwerk De Sijn-methode 20

22 4.5 Stap 4 Interventie- en risico-inventarisatiekaarten in stap 4 wordt er naar passende interventies gezocht om deze verschuiving te realiseren. Dit wordt aan de hand van interventie- en risico-inventarisatiekaarten gedaan (zie bijlage 3). De interventie- en risico-inventarisatiekaarten bestaan uit elf kaarten. Deze kaart wordt ingezet met als doel: het netwerk te vergroten c.q. te versterken en een (preventieve) bijdrage te leveren ten behoeve van de draagkracht van de mantelzorger. Tip Hou bij het lezen van deze paragraaf de interventie- en risico-inventarisatiekaart bij de hand. Elke interventie- en risico-inventarisatiekaart heeft zijn eigen specifieke doel, wat boven aan de kaart beschreven staat. De kaarten bestaan onder andere uit een kolom met interventies met betrekking tot netwerkversterking. Interventie m.b.t. netwerkversterking Omschrijving van de interventie Bepalende factoren voor de interventie? Informatiebron/ sociale kaart In de eerste kolom zijn de mogelijke interventies weergegeven. De tweede kolom geeft een korte omschrijving van de betreffende interventie. In de derde kolom staan de bepalende factoren voor de interventie beschreven en in de vierde en laatste kolom wordt verwezen naar informatiebronnen en/of sociale kaart. De interventies met betrekking tot netwerkversterking en de interventies ten behoeve van de draagkracht van de mantelzorger die in deze kaarten worden aangereikt kunnen worden aangevuld en bijgewerkt op wat van toepassing is binnen de specifieke gemeente, organisatie en wijk. Interventie Omschrijving van de interventie Bepalende factoren voor de interventie? Informatie bron Onderaan de Interventie- en risico-inventarisatiekaart zijn de mogelijke risico s beschreven waar de professional rekening mee dient te houden. Bij stap 4 is het van belang de ingezette interventies te monitoren en te evalueren, Met als doel na te gaan of de doelen (netwerkversterking en vergroting en draagkracht van mantelzorgers) behaald zijn. Om vast te kunnen stellen of het netwerk versterkt of vergroot is, kunnen de domeinkaart en netwerkanalyse (stap 1 en 2) opnieuw worden gedaan. De Sijn-methode 21

23 4.6 Conclusie en advies Wanneer alle stappen zijn doorlopen, zal dit leiden tot het gewenste resultaat: beantwoorden van de ondersteuningsvraag; versterken/vergroten van het netwerk en een (preventieve) bijdrage ten behoeve van de draagkracht van mantelzorgers. Zoals eerder is aangegeven is deze methodiek meer dan alleen een methode met daarbij behorende instrumenten. Het gaat om een andere manier van denken van zowel de professional, de zorgvrager als de mantelzorger. In eerste instantie zal er steeds worden gekeken of er iemand binnen het netwerk bereid is om ondersteuning te bieden, en zo ja, wat hiervoor nodig is. Het kan zijn dat personen uit het netwerk niet de gevraagde zorgvraag kunnen beantwoorden, maar mogelijk wel op andere domeinen ondersteuning kunnen bieden. Het gaat hierbij om vraaggericht- in plaats van aanbodgericht werken; het denken in voorzieningen om beperkingen te compenseren; het samen zoeken naar oplossingen die het beste passen bij de individuele situatie van de zorgvrager. De Sijn-methode 22

24 5. Implementatie van de Sijn-methodiek In dit hoofdstuk worden de resultaten en analyse beschreven van de pilot die uitgevoerd is binnen het RIBW K/AM Locatie Begeleid Wonen Zandvoort. De beschreven bevindingen zijn gebaseerd op antwoorden en gegevens die voortkwamen uit de resultaten van de ingevulde instrumenten, gesprekken met vier persoonlijk begeleiders en tien zorgvragers (mix van BW en BZW) die gebruik hebben gemaakt van de instrumenten en observaties van de interne coach die aanwezig is geweest bij de uitvoering van de interventie informele netwerk gesprek. De reden waarom gekozen is voor een mix van BW en BZW zorgvragers, had mede te maken met de toekomstige uitstroom en doorstroom van begeleid wonen naar zelfstandig wonen (extramuralisering). De eindmeting heeft nog niet plaats gevonden. Deze meting zal aanstaande februari plaats vinden en wordt uitgevoerd door het onderzoeksbureau Regioplan. 5.1 Doelgroep pilot De doelgroep bestaat uit mensen met psychiatrische of psychosociale problemen. Tien huidige zorgvragers vanuit de beschermd wonen-locatie Zandvoort zijn geselecteerd voor deelname aan deze pilot. Van de BZW-zorgvragers lag de gemiddelde leeftijd lager dan van de BW-zorgvragers. Alle BWzorgvragers die hebben meegedaan, woonden in een satellietwoning. Twee van deze BW-zorgvragers hebben aangegeven om volgend jaar de overstap te willen maken naar BZW. Eén van de tien zorgvragers heeft de domeinkaart zelfstandig ingevuld. De overige zorgvragers hebben in gesprek met hun persoonlijk begeleider de stappen van de Sijn-methodiek doorlopen. Eén daarvan heeft de domeinkaart in gesprek met een onafhankelijke professional ingevuld. De persoonlijk begeleiders (vier in totaal) hebben voorafgaande aan de implementatie voorlichting en instructies gekregen met betrekking tot de Sijn-methodiek. 5.2 Aandachtspunten Ten eerste moet vermeld worden dat het instrument domeinkaart die gebruikt is bij de start van de pilot niet meer overeenkomt met het eindinstrument. Enerzijds kan dit de betrouwbaarheid beïnvloeden, anderzijds loopt de verandering van instrumenten gelijk aan de veranderingen die plaatsvonden bij de professionals. Met de veranderingen die plaatsvonden bij de professionals wordt bedoeld dat de houding ten opzichte van familie en andere leden (bijvoorbeeld vrijwilligers, buren maar ook het gebruik van het wijkcentrum enz.) in het netwerk van de zorgvrager meer een samenwerkingsgerichte houding is geworden. De Sijn-methode 23

25 5.3 Bevindingen ingevulde instrumenten en interventies Opvallend is dat een groot deel van de ondervraagde BZW-zorgvragers in staat moet kunnen zijn om uit zorg te gaan. Zowel de zorgvragers als persoonlijk begeleiders gaven aan dat het traject om uit zorg te gaan een terugkerend onderwerp van gesprek is, maar dat in de praktijk blijkt dat er een aantal punten zijn die het traject vertragen. Hieronder volgt een voorbeeld van een BZW-zorgvrager waarvan het traject van uitstroom bespreekbaar is, maar in de praktijk een stagnatie van het ingezette traject optreedt. In dit voorbeeld wordt inzichtelijk gemaakt dat met behulp van de methodiek weerstand met betrekking tot netwerkvergroting wordt besproken en uiteindelijk leidt tot het gewenste resultaat. Voorbeeld 1 Stap 1 Domeinkaart BZW-zorgvrager A heeft een ondersteuningsvraag met betrekking tot het domein inkomen (hulp bij ordenen van haar administratie) en het domein geestelijke gezondheid (emotieregulatie). Het eerste gesprek vond plaats tussen zorgvrager A en professional. Zorgvrager A gaf bij aanvang van het gesprek aan moeite te hebben met het instrument (de domeinkaart). Dit omdat met deze methode de domeinen inzichtelijk zouden worden gemaakt, wat voor haar mogelijk zou kunnen leiden tot het nemen van eigen verantwoordelijkheid. Dit levert zichtbaar angst op bij A. Jullie worden betaald om mij te helpen, en dan ga je vragen of iemand die ik ken dit kan overnemen? Stap 2 Netwerkanalyse Tijdens het gesprek blijkt dat A vanuit het verleden geleerd heeft haar ondersteuningsvragen bij de professional neer te leggen en dat zij niet geleerd heeft een beroep te doen op haar informele netwerk. Zij is gewend te denken in voorzieningen en ondersteuning vanuit de professional. De mogelijkheid om haar informele netwerk in te zetten bij de ondersteuning was, zij zoals zij zelf aangaf, niet gewend te doen. Mede door haar negatieve ervaringen vanuit het verleden met betrekking tot sociale contacten heeft zij niet of nauwelijks geleerd haar ondersteuningsvragen binnen het sociale netwerk op te lossen en heeft zij (aan) geleerd om dit alleen met behulp van ondersteuning van professionals te doen. Een gedeelte van haar sociale netwerk bestaat uit professionals die haar ondersteunen, maar ook uit professionals die haar in het verleden hebben ondersteund. De Sijn-methode 24

26 Haar informele netwerk bestaat uit haar vriend, schoonmoeder, twee vriendinnen vanuit haar kindertijd uit de kindertehuizen waar zij haar leven heeft gewoond en haar vader. Het contact met haar vader is met name op financieel vlak. De ondersteuning vanuit haar vader op dit domein is beperkt, mede omdat haar vader een beperkt verstandelijk vermogen heeft en zijn ondersteuning op dit domein beperkt en niet toereikend is. Een verdiepende netwerkanalyse is tijdens het gesprek niet noodzakelijk, omdat er geen sprake was van een complex sociaal netwerk. Middels de domeinkaart was er een goed beeld verkregen over het sociale netwerk. Stap 3 Netwerk kaart Naar aanleiding van het invullen van de domeinkaart is overeengekomen dat het netwerktype van zorgvrager A een gemengd netwerk is. Met het accent op de professional. Dit omdat de ondersteuning met name door de professional wordt aangeboden. Het informele netwerk is voor de ondersteuning tot nu toe weinig tot nauwelijks ingezet. Stap 4 Interventie- en risico-inventarisatiekaart Er werd overeengekomen dat er vanuit het gemende netwerk zal worden toegewerkt naar een informeel netwerk. De corresponderende Interventie en Risico-Inventarisatie 10 (I&R 10) werd ingezet. Het doel van deze interventie: de zorgvrager krijgt de ondersteuning die zij nodig heeft. In het geval van zorgvrager A betreft dit ondersteuning op de domeinen: financiën en administratie en geestelijke gezondheid. Uiteindelijke doel is dat de professionele hulp verdwijnt en het informele netwerk in staat is de zorg rondom de zorgvrager over te nemen. De balans draagkracht is in evenwicht bij de mantelzorger (s), het netwerk is op de hoogte van de mogelijkheden van ondersteuning. Vanuit de I&R 10 werd gekozen voor de interventie informeel netwerkgesprek. De bepalende factor voor deze interventie was: geen duidelijke afstemming tussen het formele en informele netwerk. Deze interventie is erop gericht de samenwerking tussen de mantelzorger, zorgvrager en andere leden uit het sociale netwerk te bevorderen en om een afstemming te bewerkstelligen tussen de geleverde ondersteuning. Omdat het hier om de pilot van een nieuwe methodiek ging, is ervoor gekozen dat een onafhankelijke SRH-coach bij dit gesprek aanwezig zou zijn. Voorafgaande aan de gekozen interventie gaf de zorgvrager aan dat zij het moeilijk vond om haar informele netwerk (vriend en schoonmoeder) bij de ondersteuning te betrekken en gaf zij aan dat zij deze niet wilde belasten. Vanuit het netwerk was voorafgaande aan de gekozen interventie aangegeven de noodzaak van de interventie niet in te zien. Zowel zorgvrager als het informele netwerk boden weerstand. Dit vergde van de professional de nodige competenties, zoals verleiden, verduidelijken en uiteindelijk geen ruimte meer bieden voor onderhandeling. Doel gesprek: bespreken van de mogelijkheden bij zorgvrager A: hoe kan de formele zorg afnemen en de behoefte van zorgvrager A. meer worden overgenomen door informele zorg (netwerk). De Sijn-methode 25

27 Tijdens het informele netwerkgesprek, waarbij zorgvrager A, partner van de zorgvrager en schoonmoeder en professional aanwezig waren, was het startpunt eigen krachten en mogelijkheden van de zorgvrager. Het belang van het netwerk werd bespreekbaar gemaakt, waarbij de angsten en de pijnpunten op tafel werden gelegd en besproken. Een valkuil voor de professional zou in dit gesprek kunnen zijn: ingaan op de ondersteuningsvragen van de zorgvrager en daarmee ondersteuning vanuit het formele netwerk bieden, in plaats van dit het informele netwerk te laten doen. Vanuit de I&R 10 zijn tijdens dit gesprek de interventies ten behoeve van de draagkracht van mantelzorgers besproken. De zorgvrager en mantelzorgers bleken weinig informatie te hebben over ondersteuningsmogelijkheden. De interventie Voorlichting en advies aan zorgvrager en mantelzorgers is ook tijdens het gesprek ingezet. Omdat er nog geen signalen van dreigende overbelasting van de mantelzorgers waren, heeft de voorlichting een preventief karakter om dreigende overbelasting te voorkomen. Tevens is de interventie monitoren ingezet. Monitoren is ingezet, omdat de aanwezigen het gesprek als zeer prettig en verademend hebben ervaren. Doordat onbesproken zaken op neutraal terrein aan de orde zijn gekomen, is er lucht gekomen in de onderlinge relatie tussen zorgvrager A en haar netwerk. Zij willen graag een vervolgafspraak maken. De professional en SRH coach geven ook aan dat vervolggesprekken wenselijk zijn, omdat de ingeslagen weg nog erg instabiel is. Bij de implementatie van de methodiek constateerden we weerstand bij de zorgvragers met betrekking tot netwerkvergroting, maar zagen wij dit ook terug bij de professional. Hieronder volgt een voorbeeld van weerstand bij de professional. Voorbeeld 2 Stap 1 en 3 van de methodiek zijn doorlopen. Zorgvrager en professional hebben middels een gesprek de ondersteuningsvragen vanuit de domeinen en het netwerk in kaart gebracht. Stap 1, 2 en 3 Domeinkaart, Netwerkanalyse en Netwerkkaart Vanuit Stap 1 en 2 werd in het eerste gesprek vastgesteld dat hier sprake is van een gemengd netwerktype. Er wordt overeengekomen dat dit type netwerk versterkt dient te worden, gericht op uitbreiding van het informele netwerk. De corresponderende interventie- en risico-inventarisatie 3 (I&R 3) zou worden ingezet. De Sijn-methode 26

28 Stap 4 Interventie- en risico-inventarisatiekaart Het doel van deze interventie- en risico-inventarisatie is: de zorgvrager krijgt de ondersteuning die hij nodig heeft en de samenwerking tussen het formele en informele netwerk is goed op elkaar afgestemd. In dit voorbeeld is sprake van rolonduidelijkheid en is er geen duidelijke afstemming binnen het informele netwerk; opbouw van het informele netwerk is noodzakelijk. Er is overeengekomen dat de interventie informele netwerkbijeenkomst ingezet zou worden. De interventie informeel netwerkbijeenkomst heeft nog niet plaatsgevonden. Enkele redenen die hiervoor werden aangedragen waren: De privacy kan middels een informele netwerkbijeenkomst in het geding komen. De zorgvrager wil nog geen informeel netwerkbijeenkomst, omdat er enige complicaties zijn in het informele netwerk. Er is niet voldoende tijd om de interventie op korte termijn in te plannen. Bovenstaande kan wijzen op mogelijke weerstand van de professional. Een gesprek tussen netwerkcoach en professional kan hier als interventie worden ingezet, met als doel de onderliggende reden van mogelijke weerstand te achterhalen. Uit een gesprek zou kunnen blijken dat er bij de professional een gebrek aan kennis of vaardigheden aan ten grondslag ligt. Scholing en training zou hier mogelijk een oplossing kunnen bieden. Het loslaten van traditionele opvattingen van zorg heeft tijd nodig. De professional was gewend om bij aanvang van de zorg de ondersteuning van de zorgvrager van het informele over te nemen. De visie cliënt centraal werd in veel gevallen in de letterlijke zin overgenomen. De weegschaal rechten en plichten is in de loop van de afgelopen jaren aardig uit balans geraakt. Het vraagt dus niet alleen de juiste competenties om als professional een goed gesprek te voeren, maar ook moed en lef om eigen weerstanden en die van de zorgvrager te doorbreken. Wanneer de professional goed op de hoogte is van de kantelgedachte is hij ook in staat om deze visie aan de zorgvrager en zijn informele netwerk over te brengen. Hieronder volgt een voorbeeld van een formeel netwerkgesprek waar de verwachting was dat dit bij zowel de zorgvrager als de professionals weerstand zou kunnen oproepen. Voorbeeld 3 Stap 1 Domeinkaart BW (begeleid wonen) zorgvrager B heeft een ondersteuningsvraag met betrekking tot de domeinen: dagbesteding (ik wil graag een dag structuur; huisvesting ( ik wil geen vervuilde kamer meer); De Sijn-methode 27

29 gezinsrelatie ( ik wil graag een goed contact met mijn huisgenoten en broer); geestelijke gezondheid (ik wil mij niet meer angstig of achterdochtig voelen) en sociale contacten ( ik wil graag contact maken met mensen zonder dat ik in de problemen kom, ik denk namelijk vaak dat ik iedereen moet redden). Vanuit de professional worden de volgende ondersteuningsvragen geconstateerd met betrekking tot de domeinen: verslaving (het drankgebruik beperken); ADL- vaardigheden (dat zorgvrager B zich zelf beter verzorgt). Zorgvrager B werkt graag mee om de instrumenten in te vullen. B heeft een lange ziektegeschiedenis met als hoofddiagnose schizofrenie. Een gevolg hiervan is dat hij zijn concentratie niet lang kan vasthouden en bij intensieve gespreksvoering zijn achterdocht betreffende de vragen en de vrager toeneemt. Daarom is ervoor gekozen de gesprekken in gedeeltes uit te voeren. In totaal zijn er drie gesprekken van twintig minuten gevoerd om de instrumenten in te vullen. Leuk om zo om de tafel te zitten. Ga je nou weer papieren invullen? Ik denk dat je een hoogoven kan laten branden op papieren over mij. Stap 2 Netwerkanalyse In het gesprek komt al snel naar voren dat het grootste deel van het netwerk van B uit professionals bestaat. Ook al heeft B wel aardig wat kennissen. Jullie zijn toch ook gewoon vrienden van mij. Ik kom toch niet van jullie af, dan kunnen we maar beter vrienden zijn toch? Zijn netwerk bestaat uit vijf actieve professionals en vijf professionals op afroepbasis (werkwinkel, maatjesproject, bewind voering, huisarts en psychiater), een vrijwilliger, broer en huidige medebewoners en bewoners waarmee hij in het verleden heeft samengewoond. Een verdiepende netwerkanalyse is tijdens het gesprek niet noodzakelijk. Ondanks dat er een vraag is op het gebied van het sociale netwerk, is ervoor gekozen geen extra verdieping aan te gaan omdat de vraag voortkomt uit zijn ziektebeeld en omdat zorgvrager B al geruime tijd binnen RIBW K/AM woont en er al een aardig beeld van het sociale netwerk van mijnheer is verkregen. Stap 3 Netwerkkaart Naar aanleiding van het invullen van de domeinkaart is overeengekomen dat het netwerktype van zorgvrager B een formeel netwerk is. Met het accent op de professional, omdat de ondersteuning met name door de professional wordt aangeboden. Het informele netwerk is voor de ondersteuning tot nu toe weinig ingezet, en dan hebben wij het hier met name over de rol van de broer van B. De Sijn-methode 28

30 Stap 4 Interventie- en risico-inventarisatiekaart Omdat een formeel netwerk geen gewenst netwerk is, is er overeengekomen dat er vanuit het formele netwerk zal worden toegewerkt naar een gemengd netwerk. De corresponderende interventie- en risico-inventarisatie 9 (I&R 9) is ingezet. Het doel van deze interventie: de zorgvrager krijgt de ondersteuning die hij nodig heeft. In het geval van zorgvrager B betreft dit ondersteuning op de domeinen: dagbesteding, huisvesting,gezinsrelatie, geestelijke gezondheid, verslaving, ADLvaardigheden en sociale contacten. Het uiteindelijke doel is dat de samenwerking tussen mantelzorger, sociaal netwerk en professional optimaliseren. Vanuit de I&R 9 is er voor de interventie formeel netwerkgesprek gekozen. Het is wenselijk een formeel netwerkgesprek plaats te laten vinden vóór een informeel netwerkgesprek. De bepalende factor voor deze interventie is dat er erg veel professionals worden ingezet ten behoeve van de ondersteuningsvragen van B, en wij ons de vraag van de zin en onzin van het zorgen dienen te stellen. Daarnaast blijkt de broer van B al een tijd uit beeld te zijn bij de hulpverlening en is een volgende gewenste interventie een informeel netwerkgesprek, omdat er geen duidelijke afstemming tussen het formele en informele netwerk blijkt te zijn. Deze interventie is erop gericht om de samenwerking tussen de mantelzorger, zorgvrager en andere leden uit het sociale netwerk te bevorderen en om een afstemming te bewerkstelligen tussen de geleverde ondersteuning. Voorafgaande aan de gekozen interventie is de professional in gesprek gegaan met zorgvrager B om de interventies door te nemen en uit te leggen dat er een formeel netwerkgesprek plaats zal vinden; mogelijk verdwijnen hulpverleners uit zijn netwerk. Zorgvrager B heeft de mogelijkheid gehad om aan te geven of er personen zijn die voor hem van groot belang zijn. Mij maakt het niet uit, ik zeg zo vaak dat ik moe word van elke dag hulpverleners om mij heen en hetzelfde verhaal te doen. De ontwikkelaars van deze methodiek verwachten dat dit gesprek, waarin de zin en onzin van zorgen zou worden besproken, nog wel eens moeizaam zou kunnen verlopen. We gingen ervan uit dat de professional het moeilijk zou vinden als zijn ondersteuning ter discussie zou komen te staan. Tijdens het formeel netwerkgesprek gebeurde echter het tegenovergestelde. De aanwezige hulpverleners, psychiater, behandelaar, ervaringsdeskundige en persoonlijk begeleider, waren het snel met elkaar eens. Na dit gesprek is afgesproken dat de ervaringsdeskundige, die wekelijks lang kwam, geen ondersteuning meer zou leveren en de behandelaar, die om de week langskwam en de andere week telefonisch contact met zorgvrager B had, nu nog maar één keer per maand langskomt en verder op afroepbasis te consulteren is. De persoonlijk begeleider (van RIBW K/AM) die om de week contact had met de zorgvrager is naar een maandelijks contactmoment gegaan en de woonbegeleiders en woonzorgmedewerkers van RIBW K/AM zijn degenen die de zorgvrager dagelijks bezoeken, ondersteunen en observeren. Vervolgens is er een afspraak gemaakt met de broer van zorgvrager B voor een informele netwerkbijeenkomst, omdat er binnen deze woonvorm niet eerder was kennisgemaakt met de broer van zorgvrager B, ondanks dat de zorgvrager al bijna twee jaar woonachtig is op de locatie. Er werd voor gekozen om een informele netwerkbijeenkomst met alleen de hulpverlener en de broer De Sijn-methode 29

31 van de zorgvrager plaats te laten vinden. Zodat deze ook de ruimte zou krijgen om zijn eventuele ongenoegen over het ontbreken van contact met de professionals te kunnen bespreken. Zorgvrager B gaf ook zelf duidelijk aan geen behoefte te hebben om aan dit gesprek deel te nemen. Roep maar wanneer het gezellig is. Het gesprek met de broer van zorgvrager B verliep goed. Hij gaf aan het jammer te vinden weinig van de hulpverlener te horen. Ik hoor alleen wat van RIBW K/AM wanneer het niet goed gaat met mijn broer. Er is afgesproken over twee maanden weer samen te komen, omdat dit een kennismakingsgesprek is geweest. Er is vooral geluisterd door de professional en er is nog niet verder ingegaan op de mogelijke toekomstige rol van de broer van zorgvrager B. Er wordt de komende periode ingezet op het hertellen van het contact tussen de hulpverlening en de broer van zorgvrager B. 5.4 Samenvattende conclusie vanuit de pilot Terwijl de methodiek constant aan verandering onderhevig is geweest, hebben wij toch een duidelijk beeld gekregen van de kracht van de methodiek en de voorwaarden om de methodiek te laten slagen. De kracht van de Sijn-methodiek is dat het een methode is geworden waarin je enerzijds de zorgvraag-/ -vragen in kaart brengt en anderzijds het netwerk van de zorgvrager. Wanneer er meer inzicht in het netwerk gewenst is, kan dit door middel van een netwerkanalyse naar eigen keuze verder onderzocht worden. Omdat elke wijk zijn eigen voorzieningen heeft, kunnen de interventiekaarten op wijkniveau aangepast worden. Daarmee sluiten de producten die aangeboden worden ook aan op de vraag van de wijk. De voorwaarden voor het slagen van deze methodiek zijn: dat de professional goed op de hoogte is van de kantelvisie en dit ook weet over te brengen op de zorgvrager; dat de professional in staat moet zijn kritisch naar eigen handelen en valkuilen te kijken; dat de professional in staat moet zijn weerstanden te herkennen en die met empathie toch scherp boven tafel moet kunnenkrijgen. De implementatie van de pilot heeft laten zien dat bij een aantal zorgvragers en mantelzorgers onbekendheid en weerstand was met betrekking tot het inzetten van informele zorg. De informele netwerkbijeenkomsten hebben er in bijgedragen dat hier meer bekendheid en duidelijkheid over is gekomen. Hierdoor is de weerstand afgenomen, wat ook bij de zorgvragers en mantelzorger een omslag in het denken heeft opgeleverd. De methodiek zal uiteindelijk leiden tot kostenbesparing. De methodiek biedt handvatten voor de wijze waarop men van een professioneel (formeel) netwerk naar een gemengd netwerk of informeel netwerk kan komen. De mogelijkheden en interventies leiden tot een informeel netwerkversterking (in de wijk) en zullen zodoende de professionele inzet kunnen doen verminderen. De Sijn-methode 30

32 6. Aanbevelingen In dit hoofdstuk worden aanbevelingen gedaan die gericht zijn op de centrumgemeente Haarlem. Vanuit de Sijn-methodiek moet een aantal instrumenten nog worden doorontwikkeld, omdat deze nog niet volledig zijn of in onvoldoende mate in de praktijk getoetst zijn. Te denken valt aan: Uitleg van de domeinen: voor een groot gedeelte zijn de vragen die betrekking hebben op het specifieke levensdomein uitgewerkt, maar een aantal dient nog te worden uitgewerkt. Tevens is het aan te bevelen dat deze voorbeeldvragen wordt getoetst aan de praktijk. Interventie- en risico-inventarisatiekaarten: deze dienen bijgewerkt te worden op wat van toepassing/mogelijk is binnen de specifieke gemeente/wijk en instellingen. De Interventies: informele/formele netwerkbijeenkomsten dienen op grotere schaal toegepast (en getoetst) te worden aan de praktijk. Het is wenselijk de methodiek verder door te ontwikkelen. Daarvoor doen wij de volgende aanbevelingen Door de methodiek bij andere organisaties te toetsen kan de daadwerkelijke overdraagbaarheid van deze methodiek valide gemaakt worden. Dan kunnen, waar nodig, nog aanpassingen worden gedaan. Tenslotte is het zeer gewenst de Sijn-methodiek digitaal te maken en beschikbaar te stellen. Hierdoor zal het gebruik van de methodiek veel gemakkelijker, voor een ieder toegankelijker en efficiënter zijn. De Sijn-methode 31

33 Geraadpleegde literatuur Baars, H. en Uffing, J. en Dekkers, G, Sociale netwerkstrategieën in de sociale psychiatrie, een handleiding voor de geestelijke gezondheidszorg, Houten/Antwerpen, bohn Stafleu van Loghum 1990 Blaauwbroek, H.,Betrokken omgeving, Modelregeling relatie GGZ-instellingen- naast betrokkenen, Hoofddorp, Mebo Print, 2004 Beneken genaamd Kolmer, D,De kunst van het ontmoeten: onderzoek, scholing en praktijk in de familiezorg,2 e druk, Delft, Eburon,2007/2009 de Boer, A. en de Klerk, M., Informele zorg in Nederland Een literatuurstudie naar mantelzorg en vrijwilligerswerk in de zorg, 2013 de Boer, A. en Kooiker, S, Portretten van mantelzorgers, SCP-publicaties, 2008/21 Borgesius,E. Hulpverleners en familie: partners in zorg, Een handleiding voor hulpverleners in de zorg, assen, Van Gorcum & CompB.V., 1994 Corven, T., van, en Dekkers, M., Familie als bondgenoot, een bundeling van deskundigheid bij ernstige psychische problematiek, zomer 2008 Discussienota, overheveling Begeleiding naar de WMO, Gemeente Zandvoort Handreiking MantelScan, expertisecentrum mantelzorg Expertisecentrum Mantelzorg Kwekkeboom, R en Jager- Vreugdenhil, M, De praktijk van de WMO, onderzoeksresultaten lectoraten social work, Amsterdam, SWP, 2009 L. Roeloffs en L. Terbrack, Plan van aanpak, Sterk in je netwerk, 2013 Spinder, S., Joanknecht, L. v. Hout, A. Pageé, R. krachten en kansen, Houten, Bohn Stafleu van Loghum, 2007 Steda research, tevredenheid contactpersonen, in opdracht van de RIBW K/AM, maart 2011 Steyart, J en Kwekkeboom, R, Op zoek naar duurzame zorg, Vitale coalities tussen formele en informele zorg, Libertas, 2010 Tonkens, E. van den Broeke, J. en Hoijting, M. Op zoek naar weerkaatst plezier, Pallas Publcations- Amsterdam University Press, 2009 Veld-wiersma, B., Visiedocument WMO/beleidsplan /concept, Burger & Bestuur Gemeente Terschelling M. Verhoeven-Denissen, M. Roelofs, E. Duurzaam zorgen, Avans Hogeschool, Lectoraat Vermaatschappelijking in de Zorg, juli 2009 Visser,G., Mantelzorg verplichten of faciliteren? in: gerōn, jrg. 7/3 Westerlaken, A., Juni 2010, Relatie tussen formele en informele zorg, 5e Nationale Mantelzorglezing, Mezzo Wilken,J.P en Hollander,D, den, Psychosociale Rehabilitatie, een integrale benadering, 5 e druk, Amsterdam, SWP, 1999/2007 Wilken,J.P en Hollander,D, den, Werkmap Systematisch Rehabilitatiegericht Handelen, Copyright Stichting STORM Rehabilitatie 2007 Y. Wittenberg (HvA) M.H. Kwekkeboom (HvA/SCP) A.H. de Boer (SCP), Bijzondere mantelzorg Ervaringen van mantelzorgers van mensen met een verstandelijke beperking of psychiatrische problematiek, 2012 De Sijn-methode 32

34 Internet Steyaert, J.en Bouwe, I., Dreigende schaarste aan zorg en de Wmo, bezocht 29 april analyse fase meerjarenbeleid RIBW K/AM, , bezocht op 5 mei gevonden op 10 december bezocht op 5 mei bezocht op 20 december bezocht op 9 mei bezocht op 9 mei maken.pdf, gevonden op 11 december bezocht op 4 mei bezocht op 30 april gevonden op 10 december bezocht op 29 april bezocht op 11 december bezocht op 27 december 2013 Samenspel tussen formele en informele zorg/movisie n%20formele%20en%20informele%20zorg.pdf bezocht op 27 december bezocht op 27 december2013 =550, gevonden op 11 december gevonden op 20 december gevonden op 20 december bezocht op 29 april bezocht op 27 december 2013 De Sijn-methode 33

35 Bijlage 1 Domeinkaart (het in kaart brengen van de ondersteuningsvraag/-vragen en het bepalen van het huidige en gewenste netwerk) Naam: Geboorte datum: Adres, woonplaats: 34

36 Domein Fysieke gezondheid 1. Wat is de mate van zelfredzaamheid? 5= volledig zelfstandig 4= voldoende zelfstandig 3= beperkt zelfstandig 2= niet zelfstandig 1 = acuut probleem 2. Is er een vraag voor ondersteuning? Zo ja, van wie is deze vraag afkomstig? 3. Is er sprake van ondersteuning vanuit het netwerk? 4. Door wie wordt de ondersteuning geleverd? Z= zelfstandig I = informeel netwerk C= collectieve voorziening F= formeel netwerk 5.Welke ondersteuning wordt er ingezet? 6. Hoe wordt de ondersteuning ervaren? Steunend Neutraal Beperkt Belemmerend Omschrijving ondersteuningsvraag Omschrijving gewenste doel (SMART) Benodigde acties Door wie Eventuele Toelichting 5. volledig zelfstandig 4. Voldoende zelfstandig 3. Beperkt zelfstandig 2. niet zelfstandig 1. acuut probleem Er zijn geen directe of voortdurende medische problemen. Erkent behoefte aan hulp voor de (chronische) medische aandoening. Goede behandeltrouw. Een (chronische) medische aandoening wordt behandeld maar behandeltrouw is mini- maal. De lichamelijke gezondheidsproblemen leiden tot een lichte beperking in mobiliteit en activiteit. Een (direct/chronische) medische aandoening die regelmatige behandeling vereist wordt niet behandeld. Matige beperking van (lichamelijke) activiteiten tgv een lichamelijk gezondheidsprobleem. Heeft direct medische aandacht nodig. Een noodgeval/kritieke situatie. De Sijn-methode 35

37 Domein 1. Wat is de mate van zelfredzaamheid? 5= volledig zelfstandig 4= voldoende zelfstandig 3= beperkt zelfstandig 2= niet zelfstandig 1 = acuut probleem 2. Is er een vraag voor ondersteuning? Zo ja, van wie is deze vraag afkomstig? 3. Is er sprake van ondersteuning vanuit het netwerk? 4. Door wie wordt de ondersteuning geleverd? Z= zelfstandig I = informeel netwerk C= collectieve voorziening F= formeel netwerk 5.Welke ondersteuning wordt er ingezet? 6. Hoe wordt de ondersteuning ervaren? Steunend Neutraal Beperkt Belemmerend Geestelijke gezondheid Omschrijving ondersteuningsvraag Omschrijving gewenste doel (SMART) Benodigde acties Door wie Eventuele Toelichting 5. volledig zelfstandig 4. Voldoende zelfstandig 3. Beperkt zelfstandig 2. niet zelfstandig 1. acuut probleem Symptomen zijn afwezig of zeldzaam. Goed of superieur functioneren in een groot aantal diverse activiteiten. Niet meer dan de dagelijkse beslommeringen of zorgen. Minimale symptomen die voorspelbare reactie zijn op stressoren in het leven en/of marginale beperking van functioneren en/of goede behandeltrouw. Milde symptomen kunnen aanwezig zijn en/of enkel matige functioneringsmoeilijkheden door geestelijke problemen en/of behandeltrouw is minimaal. Aanhoudende geestelijke gezondheidsproblemen die het gedrag kunnen beïnvloeden, maar geen gevaar voor zichzelf/anderen. Moeilijkheden in het dagelijks functionering door symptomen en/of geen behandeling. Een gevaar voor zichzelf of anderen en/of terugkerende suïcidaliteit. Ernstige moeilijkheden in het dagelijks leven door geestelijke stoornis De Sijn-methode 36

38 Domein ADL vaardigheden 1. Wat is de mate van zelfredzaamheid? 5= volledig zelfstandig 4= voldoende zelfstandig 3= beperkt zelfstandig 2= niet zelfstandig 1 = acuut probleem 2. Is er een vraag voor ondersteuning? Zo ja, van wie is deze vraag afkomstig? 3. Is er sprake van ondersteuning vanuit het netwerk? 4. Door wie wordt de ondersteuning geleverd? Z= zelfstandig I = informeel netwerk C= collectieve voorziening F= formeel netwerk 5.Welke ondersteuning wordt er ingezet? 6. Hoe wordt de ondersteuning ervaren? Steunend Neutraal Beperkt Belemmerend Omschrijving ondersteuningsvraag Omschrijving gewenste doel (SMART) Benodigde acties Door wie Eventuele Toelichting 5. volledig zelfstandig 4. Voldoende zelfstandig 3. Beperkt zelfstandig 2. niet zelfstandig 1. acuut probleem Geen problemen van deze aard en functioneert goed op alle gebieden. Voorziet in alle basis behoeften van het dagelijks leven en alleen ondergeschikte problemen (bijvoorbeeld slordig zijn, gedesorganiseerd). Voorziet in de meeste maar niet alle basis behoeften van het dagelijks leven en de zelfzorg is op peil, maar één of meerdere complexe activiteiten worden niet uitgevoerd. Belangrijk probleem op één of meer gebieden van zelf- zorg (eten, wassen, aankleden, naar toilet gaan) en meerdere complexe activiteiten worden niet uitgevoerd. Ernstige beperkingen op alle of bijna alle gebieden van zelfzorg en complexe activiteiten. De Sijn-methode 37

39 Domein Huisvesting 1. Wat is de mate van zelfredzaamheid? 5= volledig zelfstandig 4= voldoende zelfstandig 3= beperkt zelfstandig 2= niet zelfstandig 1 = acuut probleem 2. Is er een vraag voor ondersteuning? Zo ja, van wie is deze vraag afkomstig? 3. Is er sprake van ondersteuning vanuit het netwerk? 4. Door wie wordt de ondersteuning geleverd? Z= zelfstandig I = informeel netwerk C= collectieve voorziening F= formeel netwerk 5.Welke ondersteuning wordt er ingezet? 6. Hoe wordt de ondersteuning ervaren? Steunend Neutraal Beperkt Belemmerend Omschrijving ondersteuningsvraag Omschrijving gewenste doel (SMART) Benodigde acties Door wie Eventuele Toelichting 5. volledig zelfstandig 4. Voldoende zelfstandig 3. Beperkt zelfstandig 2. niet zelfstandig 1. acuut probleem Huishouden heeft veilige, toereikende huisvesting en regulier (huur)contract en/of autonome huisvesting. Dakloos en/of in nachtopvang. Huishouden heeft veilige, toereiken- de huisvesting en (huur)contract met bepalingen en/of gedeeltelijk autonome huisvesting. In veilige, stabiele huisvesting maar slechts marginaal toereikend en/of in onderhuur of niet- autonome huisvesting. Voor wonen ongeschikte huisvesting en/of huur/hypotheek is niet betaalbaar en/of dreigende huisuitzetting. De Sijn-methode 38

40 Domein 1. Wat is de mate van zelfredzaamheid? 5= volledig zelfstandig 4= voldoende zelfstandig 3= beperkt zelfstandig 2= niet zelfstandig 1 = acuut probleem 2. Is er een vraag voor ondersteuning? Zo ja, van wie is deze vraag afkomstig? 3. Is er sprake van ondersteuning vanuit het netwerk? 4. Door wie wordt de ondersteuning geleverd? Z= zelfstandig I = informeel netwerk C= collectieve voorziening F= formeel netwerk 5.Welke ondersteuning wordt er ingezet? 6. Hoe wordt de ondersteuning ervaren? Steunend Neutraal Beperkt Belemmerend Maatschappelijke participatie Omschrijving ondersteuningsvraag Omschrijving gewenste doel (SMART) Benodigde acties Door wie Eventuele Toelichting 5. volledig zelfstandig 4. Voldoende zelfstandig 3. Beperkt zelfstandig 2. niet zelfstandig 1. acuut probleem Actief participerend in de maatschappij. Enige maatschappelijke participatie (bijv. adviesgroep, steungroep) maar er zijn hindernissen zoals mobiliteit, discipline, of kinderopvang. Nauwelijks participerend in maatschappij en/of gebrek aan vaardigheden om betrokken te raken. Maatschappelijk geïsoleerd en/of geen sociale vaardigheden en/of gebrek aan motivatie om deel te nemen. Niet van toepassing door crisissituatie en/of in overlevingsmodus. De Sijn-methode 39

41 Domein Dagbesteding 1. Wat is de mate van zelfredzaamheid? 5= volledig zelfstandig 4= voldoende zelfstandig 3= beperkt zelfstandig 2= niet zelfstandig 1 = acuut probleem 2. Is er een vraag voor ondersteuning? Zo ja, van wie is deze vraag afkomstig? 3. Is er sprake van ondersteuning vanuit het netwerk? 4. Door wie wordt de ondersteuning geleverd? Z= zelfstandig I = informeel netwerk C= collectieve voorziening F= formeel netwerk 5.Welke ondersteuning wordt er ingezet? 6. Hoe wordt de ondersteuning ervaren? Steunend Neutraal Beperkt Belemmerend Omschrijving ondersteuningsvraag Omschrijving gewenste doel (SMART) Benodigde acties Door wie Eventuele Toelichting Vast werk en/of volgt opleiding hoger dan startkwalificatie (havo, vwo, of mbo- 2). Hoogdrempelige dagbesteding of arbeidstoeleiding of tijdelijk werk en/of volgt opleiding voor start- kwalificatie (havo, vwo, of mbo-2). Laagdrempelige dagbesteding of arbeidsactivering. Geen dagbesteding maar geen overlast. Geen dagbesteding en veroorzaakt overlast. De Sijn-methode 40

42 Domein Gezinsrelaties 1. Wat is de mate van zelfredzaamheid? 5= volledig zelfstandig 4= voldoende zelfstandig 3= beperkt zelfstandig 2= niet zelfstandig 1 = acuut probleem 2. Is er een vraag voor ondersteuning? Zo ja, van wie is deze vraag afkomstig? 3. Is er sprake van ondersteuning vanuit het netwerk? 4. Door wie wordt de ondersteuning geleverd? Z= zelfstandig I = informeel netwerk C= collectieve voorziening F= formeel netwerk 5.Welke ondersteuning wordt er ingezet? 6. Hoe wordt de ondersteuning ervaren? Steunend Neutraal Beperkt Belemmerend Omschrijving ondersteuningsvraag Omschrijving gewenste doel (SMART) Benodigde acties Door wie Eventuele Toelichting 5. volledig zelfstandig 4. Voldoende zelfstandig 3. Beperkt zelfstandig 2. niet zelfstandig 1. acuut probleem Communicatie tussen leden van het huishouden is consistent open. Leden van het huishouden ondersteunen elkaar. Relationele problemen tussen leden van het huishouden zijn niet (meer) aanwezig en/of woont alleen. Leden van het huishouden erkennen problemen en proberen negatief gedrag te veranderen. Leden van het huishouden gaan niet goed met elkaar om en/of potentieel huiselijk geweld, kindermishandeling of verwaarlozing. Sprake van huiselijk geweld, kindermishandeling of verwaarlozing. De Sijn-methode 41

43 Domein Inkomen 1. Wat is de mate van zelfredzaamheid? 5= volledig zelfstandig 4= voldoende zelfstandig 3= beperkt zelfstandig 2= niet zelfstandig 1 = acuut probleem 2. Is er een vraag voor ondersteuning? Zo ja, van wie is deze vraag afkomstig? 3. Is er sprake van ondersteuning vanuit het netwerk? 4. Door wie wordt de ondersteuning geleverd? Z= zelfstandig I = informeel netwerk C= collectieve voorziening F= formeel netwerk 5.Welke ondersteuning wordt er ingezet? 6. Hoe wordt de ondersteuning ervaren? Steunend Neutraal Beperkt Belemmerend Omschrijving ondersteuningsvraag Omschrijving gewenste doel (SMART) Benodigde acties Door wie Eventuele Toelichting 5. volledig zelfstandig 4. Voldoende zelfstandig 3. Beperkt zelfstandig 2. niet zelfstandig 1. acuut probleem Inkomsten zijn ruim voldoende, goed financieel beheer. Heeft met inkomen mogelijkheid om te sparen. Komt aan basis behoeften tegemoet zonder uitkering. Beheert eventuele schulden zelf en deze verminderen. Onvoldoende inkomsten en/of spontaan of ongepast uitgeven. Groeiende schulden. Komt met inkomsten aan basis behoeften tegemoet en/of gepast uitgeven. Eventuele schulden zijn tenminste stabiel en/of bewind voering/inkomensbeheer. Financiën Geen inkomsten. Hoge, groeiende schulden De Sijn-methode 42

44 Domein Verslaving 1. Wat is de mate van zelfredzaamheid? 5= volledig zelfstandig 4= voldoende zelfstandig 3= beperkt zelfstandig 2= niet zelfstandig 1 = acuut probleem 2. Is er een vraag voor ondersteuning? Zo ja, van wie is deze vraag afkomstig? 3. Is er sprake van ondersteuning vanuit het netwerk? 4. Door wie wordt de ondersteuning geleverd? Z= zelfstandig I = informeel netwerk C= collectieve voorziening F= formeel netwerk 5.Welke ondersteuning wordt er ingezet? 6. Hoe wordt de ondersteuning ervaren? Steunend Neutraal Beperkt Belemmerend Omschrijving ondersteuningsvraag Omschrijving gewenste doel (SMART) Benodigde acties Door wie Eventuele Toelichting 5. volledig zelfstandig 4. Voldoende zelfstandig 3. Beperkt zelfstandig 2. niet zelfstandig 1. acuut probleem Geen middelengebruik/misbruik in de laatste 30 dagen. Cliënt heeft gedurende de laatste 30 dagen gebruikt maar er zijn geen sociale, werk gerelateerde, emotionele of fysieke problemen ten gevolge van het gebruik zichtbaar. Geen aantoonbaar voortdurend of gevaarlijk middelengebruik en/of goede behandeltrouw. Gebruik binnen de laatste 30 dagen. Aanwijzingen voor aan middelengebruik gerelateerde sociale, werk gerelateerde, emotionele of fysieke problemen. Gebruik interfereert niet met essentiële activiteiten van het dagelijks leven en/of behandeltrouw is minimaal. Voldoet aan criteria voor verslaving. Preoccupatie met gebruiken en/of bemachtigen van middelen. Onthoudings- verschijnselen of afkickontwijkend gedrag zichtbaar. Gebruik resulteert in ontwijken of verwaarlozen van essentiële activiteiten van het dagelijks leven. Voldoet aan criteria voor ernstig misbruik/verslaving. Resulterende problemen zijn zo ernstig dat institutionalisering of hospitalisatie noodzakelijk is De Sijn-methode 43

45 Domein Justitie 1. Wat is de mate van zelfredzaamheid? 5= volledig zelfstandig 4= voldoende zelfstandig 3= beperkt zelfstandig 2= niet zelfstandig 1 = acuut probleem 2. Is er een vraag voor ondersteuning? Zo ja, van wie is deze vraag afkomstig? 3. Is er sprake van ondersteuning vanuit het netwerk? 4. Door wie wordt de ondersteuning geleverd? Z= zelfstandig I = informeel netwerk C= collectieve voorziening F= formeel netwerk 5.Welke ondersteuning wordt er ingezet? 6. Hoe wordt de ondersteuning ervaren? Steunend Neutraal Beperkt Belemmerend Omschrijving ondersteuningsvraag Omschrijving gewenste doel (SMART) Benodigde acties Door wie Eventuele Toelichting 5. volledig zelfstandig 4. Voldoende zelfstandig 3. Beperkt zelfstandig 2. niet zelfstandig 1. acuut probleem Geen contact met politie. Geen strafblad Zelden (minder dan eens per jaar) contact met politie en/of strafblad. Incidenteel (eens per jaar) contact met politie en/of voorwaardelijke straf of - invrijheidstelling. Regelmatig (meerdere keren per jaar) contact met politie en/of lopende zaken bij justitie. Zeer regelmatig (maandelijks) contact met politie en/of openstaande zaken bij justitie. De Sijn-methode 44

46 Domein Sociaal netwerk 1. Wat is de mate van zelfredzaamheid? 5= volledig zelfstandig 4= voldoende zelfstandig 3= beperkt zelfstandig 2= niet zelfstandig 1 = acuut probleem 2. Is er een vraag voor ondersteuning? Zo ja, van wie is deze vraag afkomstig? 3. Is er sprake van ondersteuning vanuit het netwerk? 4. Door wie wordt de ondersteuning geleverd? Z= zelfstandig I = informeel netwerk C= collectieve voorziening F= formeel netwerk 5.Welke ondersteuning wordt er ingezet? 6. Hoe wordt de ondersteuning ervaren? Steunend Neutraal Beperkt Belemmerend Omschrijving ondersteuningsvraag Omschrijving gewenste doel (SMART) Benodigde acties Door wie Bij wordt het volledig in kaart brengen van het netwerk middels een verdiepende netwerkanalyse geadviseerd. Eventuele Toelichting 5. volledig zelfstandig 4. Voldoende zelfstandig 3. Beperkt zelfstandig 2. niet zelfstandig 1. acuut probleem Gezond sociaal netwerk en geen foute vrienden. Voldoende steun van familie/vrienden en weinig contacten met eventuele foute vrienden. Enige steun van familie/vrienden en enige contacten buiten eventuele foute vriendenkring. Duidelijk probleem in maken of onderhouden van ondersteunende relaties. Familie/vrienden hebben niet de vaardigheden/mogelijk- heden om te helpen en nauwelijks contacten buiten eventuele foute vrienden- kring. Blijvend, belangrijk probleem als gevolg van actief of passief terugtrekken uit sociale relaties. Gebrek aan noodzakelijke steun van familie/vrienden en geen contacten buiten eventuele foute vriendenkring of ernstig sociaal isolement De Sijn-methode 45

47 Wat is het huidig Type netwerk? Is er een ander type netwerk gewenst? Welk type netwerk is gewenst? Interventie Is een versterking van het type netwerk gewenst? Interventie Interventies en Risico inventarisatie (I&R) Omschrijving ondersteuningsvragen (vanuit de domeinen) Omschrijving gewenste doelen (SMART) Benodigde acties Door wie Interventies vanuit de I&R Omschrijving van de interventies Benodigde acties Door wie De Sijn-methode 46

48 Bijlage 2 Netwerkkaart I&R 7 Gemengd netwerk I&R 3 Geen netwerk Eenpersoonsnetwerk I&R 1 I& R 11 I& R 10 I&R 8 Informeel netwerk I&R 2 I&R 6 Formeel netwerk Interventie- en risico-inventarisatie 1 t/m 3 heeft als doel het versterken van het netwerk. Interventie- en risico-inventarisatie 4 t/m 11 heeft als doel het toewerken naar het gewenste netwerk. De Sijn-methode 47

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Zorgleefplan, ondersteuningsplan en begeleidingsplan Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Om goede zorg en/of ondersteuning te kunnen geven aan een cliënt is het werken

Nadere informatie

Gerry Broersma Opbouwwerker Miks Welzijn, Joure www.miks-welzijn.nl

Gerry Broersma Opbouwwerker Miks Welzijn, Joure www.miks-welzijn.nl Assen, 19 april 2011 Gerry Broersma Opbouwwerker Miks Welzijn, Joure www.miks-welzijn.nl en Sjoerd IJdema Adviseur Partoer Centrum Maatschappelijke ontwikkelingen Fryslân. www.partoer.nl Inhoud Welzijn

Nadere informatie

Speerpunten en kwaliteitscriteria Bijzondere Subsidieverordening Ondersteuning Mantelzorg en Vrijwilligerswerk Amsterdam 2012-2015

Speerpunten en kwaliteitscriteria Bijzondere Subsidieverordening Ondersteuning Mantelzorg en Vrijwilligerswerk Amsterdam 2012-2015 Speerpunten en kwaliteitscriteria Bijzondere Subsidieverordening Ondersteuning Mantelzorg en Vrijwilligerswerk Amsterdam 2012-2015 1. Inleiding Een van de nieuwe punten in de Bijzondere Subsidieverordening

Nadere informatie

Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking

Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking Het doel van deze beschrijving is om enerzijds houvast te geven voor het borgen van de unieke expertise van de cliëntondersteuner voor

Nadere informatie

Zienn gaat verder. Jaarplan 2014

Zienn gaat verder. Jaarplan 2014 Zienn gaat verder Jaarplan 2014 Een verhaal heeft altijd meer kanten. Zeker de verhalen van de mensen voor wie Zienn er is. Wij kijken naar ál die kanten. Kijken verder. Vragen verder. Gaan verder. Zo

Nadere informatie

Meerjarenvisie 2011-2014 Gelijkwaardige en maatschappelijke participatie van mensen met een functiebeperking in Arnhem

Meerjarenvisie 2011-2014 Gelijkwaardige en maatschappelijke participatie van mensen met een functiebeperking in Arnhem 2012 Meerjarenvisie 2011-2014 Gelijkwaardige en maatschappelijke participatie van mensen met een functiebeperking in Arnhem Arnhems Platform Chronisch zieken en Gehandicapten September 2011 Aanleiding

Nadere informatie

Opleidingsprogramma De Wmo-professional

Opleidingsprogramma De Wmo-professional Kennis van de Overheid Opleidingsprogramma De Wmo-professional Gekanteld werken Leren gekanteld werken Het werk van de professional in de frontlinie van zorg en welzijn verandert ingrijpend. Niet helpen

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur Inleiding TRILL is een methodiek die de verantwoordelijkheden en de te leveren prestaties van betrokken partijen in kaart brengt. Zo moet de ambtenaar de beleidsdoelstellingen die door het gemeentebestuur

Nadere informatie

Voor informatie over Meer Mens: meermens@prismanet.nl 06-21 86 47 70. Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl

Voor informatie over Meer Mens: meermens@prismanet.nl 06-21 86 47 70. Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl Voor informatie over Meer Mens: meermens@prismanet.nl 06-21 86 47 70 Meer info? 0800-2357747 www.prismanet.nl Meer Mens Zorg voor kwaliteit van leven In de zorgsector wordt een breed pakket aan zorg- en

Nadere informatie

Doel. Inleiding. De mantelzorger als samenwerkingspartner MANTELZORGBELEID VIERSTROOM

Doel. Inleiding. De mantelzorger als samenwerkingspartner MANTELZORGBELEID VIERSTROOM MANTELZORGBELEID VIERSTROOM Doel Het doel van deze tekst is een kader beschrijven waarbinnen doelstellingen en randvoorwaarden zijn vastgelegd die de samenwerking met mantelzorgers en ondersteuning van

Nadere informatie

Rapportage Enquête Mantelzorgondersteuning 2012

Rapportage Enquête Mantelzorgondersteuning 2012 Rapportage Enquête Mantelzorgondersteuning 2012 November 2012 Inhoudsopgave Samenvatting... 3 Inleiding... 4 Onderzoeksopzet... 4 Doel... 4 Aanpak... 4 Blok I: Algemene gegevens... 5 Figuur 1: Leeftijd...

Nadere informatie

Zoektocht. Directeur/bestuurder Socius

Zoektocht. Directeur/bestuurder Socius Is deze nieuwsbrief niet goed leesbaar, klik dan hier voor de webversie. Klik hier voor een PDF van de nieuwsbrief. Socius januari 2014 Zoektocht Op de drempel van 2014 kijk ik nog eens naar wat ons het

Nadere informatie

Instructie cliëntprofielen

Instructie cliëntprofielen Bijlage 4 Instructie cliëntprofielen Dit document beschrijft: 1. Inleiding cliëntprofielen 2. Proces ontwikkeling cliëntprofielen 3. Definitie cliëntprofielen 4. De cliëntprofielen op hoofdlijnen 5. De

Nadere informatie

Doelgroep De doelgroep voor de methode Meer Mens is onder te verdelen in drie hoofdgroepen. Dit sluit niet uit dat de methode niet van toepassing is

Doelgroep De doelgroep voor de methode Meer Mens is onder te verdelen in drie hoofdgroepen. Dit sluit niet uit dat de methode niet van toepassing is Inleiding In de zorgsector wordt een breed pakket aan zorg- en dienstverlening aangeboden aan mensen met een beperking. Hulpvragen van deze mensen variëren in aard en complexiteit. Deze vragen hebben betrekking

Nadere informatie

Opleidingsprogramma het keukentafelgesprek

Opleidingsprogramma het keukentafelgesprek Kennis van de Overheid Opleidingsprogramma het keukentafelgesprek Zorg voor Zorgen dat! Leren gekanteld werken Het werk van de professional in de frontlinie van zorg en welzijn verandert ingrijpend. Niet

Nadere informatie

Ook de wensen en eisen aan de professionele organisaties veranderen door de kanteling.

Ook de wensen en eisen aan de professionele organisaties veranderen door de kanteling. Welzijn nieuwe stijl in gemeente Apeldoorn. Maatschappelijk agenderen gericht op de kanteling van formele naar informele zorg en het versterken van de zelfredzaamheid bewoners. Wat is interessant aan deze

Nadere informatie

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG SAMENVATTING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG INLEIDING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG In samenwerking met de deelnemers van het De Bouwstenen zijn opgebouwd uit thema s die Bestuurlijk Akkoord GGZ zijn

Nadere informatie

Welzijn Nieuwe Stijl Schoonhoven. Eric Lagendijk december 2011

Welzijn Nieuwe Stijl Schoonhoven. Eric Lagendijk december 2011 Welzijn Nieuwe Stijl Schoonhoven Eric Lagendijk december 2011 Programma Wat is Welzijn Nieuwe Stijl (WNS)? Traject Schoonhoven Verkenning welzijnsbeleid Burgerkracht/ Eigen kracht: how to do? Regionale

Nadere informatie

Workshop: Familiegericht werken. SOFA-model

Workshop: Familiegericht werken. SOFA-model Workshop: Familiegericht werken SOFA-model In de zorg staat de zorgvrager centraal, maar ook de familie is betrokken partij als iemand wordt opgenomen in het WZC. Om de zorg goed te laten verlopen, is

Nadere informatie

Manifest. voor de intensieve vrijwilligerszorg

Manifest. voor de intensieve vrijwilligerszorg Manifest voor de intensieve vrijwilligerszorg Manifest voor de intensieve vrijwilligerszorg Meer dan 15.000 mensen zijn vrijwilliger bij een Waarom dit manifest? organisatie voor Vrijwillige Thuishulp,

Nadere informatie

Het perspectief van de mantelzorger. Refereerbijeenkomst Medisch Maatschappelijk Werkers 28-02- 2013 Ellen MJ Witteveen

Het perspectief van de mantelzorger. Refereerbijeenkomst Medisch Maatschappelijk Werkers 28-02- 2013 Ellen MJ Witteveen Het perspectief van de mantelzorger Refereerbijeenkomst Medisch Maatschappelijk Werkers 28-02- 2013 Ellen MJ Witteveen Probleemstelling Ziekenhuizen moeten steeds meer terug naar de kerntaken. Daarbij

Nadere informatie

Overzichtskaart 3. Opvoedingsondersteuning. voor hulp bij opvoedingsvragen en lichte opvoedproblemen

Overzichtskaart 3. Opvoedingsondersteuning. voor hulp bij opvoedingsvragen en lichte opvoedproblemen Overzichtskaart 3 Opvoedingsondersteuning voor hulp bij opvoedingsvragen en lichte opvoedproblemen Zelfreflectie-instrument individuele opvoedingsondersteuning Sommige JGZ-professionals zullen al over

Nadere informatie

januari 2015 - L.M. Sluys Tympaan Instituut Sociale wijkteams Krimpenerwaard - Tympaan Instituut - info@tympaan.nl

januari 2015 - L.M. Sluys Tympaan Instituut Sociale wijkteams Krimpenerwaard - Tympaan Instituut - info@tympaan.nl januari 2015 - L.M. Sluys Tympaan Instituut I Inhoud blz 1 Inleiding 1.1 Aanleiding 1 1.2 Vraagstelling 1 1.3 Aanpak en leeswijzer 1 2 Doelen 2.1 Doelen van beleid 3 2.2 Doelen van sociale wijkteams Krimpenerwaard

Nadere informatie

portefeuillehouder ak e i e \* Secretaris akkoord

portefeuillehouder ak e i e \* Secretaris akkoord Gemeente Zandvoort B&W-ADVIES Verordening Nadere regels Beleidsnota Overig Na besluit (B&W/Raad): Uitgaande brief verzenden Stukken retour Publicatie Afdeling / werkeenheid: MD/BA Auteur : P. Haker Datum

Nadere informatie

Participatiewiel: een andere manier van kijken

Participatiewiel: een andere manier van kijken Participatiewiel: een andere manier van kijken Ideeën voor gebruik door activeerders en hun cliënten Participatiewiel: samenhang in beeld WWB Schuldhulpverlening Wajong / WIA / WW / WIJ AWBZ en zorgverzekeringswet

Nadere informatie

VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL

VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL VISIE WET MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING 2012-2015 BOEKEL, LANDERD, SINT-OEDENRODE UDEN EN VEGHEL Inhoudsopgave: Voorwoord... 1 1. Visie: door KANTELING in BALANS...2 1.1 De kern: Eigen kracht en medeverantwoordelijkheid

Nadere informatie

Eigen Regie Maakt Zorg Beter

Eigen Regie Maakt Zorg Beter Eigen Regie Maakt Zorg Beter 31 maart 2011 Siska de Rijke Beleidsmedewerker Zorg CG-Raad Termen Zelfmanagement Eigen regie Eigen verantwoordelijkheid Deelnemer in plaats van afnemer Verbindende schakel

Nadere informatie

AVI-activiteiten 2015. Transformatieagenda

AVI-activiteiten 2015. Transformatieagenda AVI-activiteiten 2015 Transformatieagenda Januari 2015 Inhoudsopgave Transformatieagenda... 3 Agendapunten transformatie 2015... 5 Aandacht voor iedereen Het programma Aandacht voor iedereen heeft als

Nadere informatie

Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht)

Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht) Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht) De vier cursisten, die aanwezig waren, begonnen zich aan elkaar voor te stellen onder leiding van de cursusleidster. Van de vier cursisten waren

Nadere informatie

Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik

Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik Verslag van het seminar Depressiepreventie en lage SES: hoe verhogen we het bereik? 16 november 2010 bij Trimbos Inleiding & aanleiding Jaarlijks worden

Nadere informatie

Maatwerk gewenst in de ondersteuning? Soort beperking van belang

Maatwerk gewenst in de ondersteuning? Soort beperking van belang Maatwerk gewenst in de ondersteuning? Soort beperking van belang Door: Dorrit Verkade en Annelies de Jong van Onderzoekcentrum Drechtsteden (OCD) Waarom deze factsheet? Er vinden belangrijke veranderingen

Nadere informatie

Alternatief voor Regeerakkoord Regie in eigen hand door persoonsgebonden en persoonsvolgende bekostiging

Alternatief voor Regeerakkoord Regie in eigen hand door persoonsgebonden en persoonsvolgende bekostiging 13-0010/mh/rs/ph Alternatief voor Regeerakkoord Regie in eigen hand door persoonsgebonden en persoonsvolgende bekostiging Gevraagde actie: - Deelt u de filosofie van Regie in eigen hand? - Bent u bereid

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Toelichting toegangsproces beschermd wonen

Toelichting toegangsproces beschermd wonen Toelichting toegangsproces beschermd wonen 1. Toegangspoort beschermd wonen Centrumgemeente Nijmegen organiseert de toegang tot beschermd wonen voor de regio Rijk van Nijmegen en Rivierenland. Vanwege

Nadere informatie

Beleid mantelzorg. Versie 031109 Herzieningsdatum 031112

Beleid mantelzorg. Versie 031109 Herzieningsdatum 031112 Beleid mantelzorg Herzieningsdatum 031112 Mantelzorgbeleid Cederhof Mantelzorg kan worden gedefinieerd als de extra zorg en begeleiding die mensen, vrijwillig, langdurig en onbetaald, verlenen aan personen

Nadere informatie

Projectplan Informele Zorg

Projectplan Informele Zorg Projectplan Informele Zorg Naam van het project Informele Zorg Opdrachtgever Bestuurlijk opdrachtgever: College van B&W Ambtelijk opdrachtgever: Klara Slijkhuis Primaat houdende afdeling Afdeling Samenleving

Nadere informatie

CMO Flevoland, Ontspoorde Mantelzorg Uit deze uitgave mag, met bronvermelding, gekopieerd worden.

CMO Flevoland, Ontspoorde Mantelzorg Uit deze uitgave mag, met bronvermelding, gekopieerd worden. Start Mz Weerkaatst plezier Compassie moeheid/ overbelasting Ontspoorde Mz In balans onbalans Volledig uit evenwicht Bouwsteen 1a,b 2a b,c,d 3a b,c,d 4a,b,c,d Tekening: Glijdende schaal Mantelzorg G.T.Kamminga

Nadere informatie

Verklaringen van afkortingen We adviseren u een lijst op te nemen waarin de afkortingen worden toegelicht.

Verklaringen van afkortingen We adviseren u een lijst op te nemen waarin de afkortingen worden toegelicht. Het beleidsplan vormt een goede basis om verder te gaan, het is alleen veel te optimistisch gesteld. De mensen die wij spreken zijn erg bezorgd over de toekomst. We vrezen dat het een hard gelach wordt

Nadere informatie

Van Probleem naar Perspectief. Onderzoek naar het herstel van mensen met een ernstig psychiatrische aandoening

Van Probleem naar Perspectief. Onderzoek naar het herstel van mensen met een ernstig psychiatrische aandoening Van Probleem naar Perspectief Onderzoek naar het herstel van mensen met een ernstig psychiatrische aandoening Waarom een onderzoek naar herstel? In GGZ Rivierduinen stokte de doorstroom van cliënten van

Nadere informatie

Veranderingen in ons zorgstelsel per 1 januari 2015. Vragen & discussie

Veranderingen in ons zorgstelsel per 1 januari 2015. Vragen & discussie Veranderingen in ons zorgstelsel per 1 januari 2015 Vragen & discussie Aanleiding tot veranderingen? De zorgkosten stijgen onrustbarend. Maar is de Zorg daardoor ook verbeterd? Nee, daarom.. Oplossingen

Nadere informatie

Onderwerp Dekking coalitieakkoord 2014 vanuit maatschappelijke opvang en verslavingsbeleid

Onderwerp Dekking coalitieakkoord 2014 vanuit maatschappelijke opvang en verslavingsbeleid Collegevoorstel Sector : MO Reg.nr. : 4432920 Opsteller : H. Pesser Telefoon : (033) 469 4802 Datum : 1 oktober 2013 User-id : PES1 www Onderwerp Dekking coalitieakkoord 2014 vanuit maatschappelijke opvang

Nadere informatie

Regionale Wmo monitor. Ervaringsonderzoek Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2012 van de Gemeente Weesp. Bussum, juni 2013 13.

Regionale Wmo monitor. Ervaringsonderzoek Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2012 van de Gemeente Weesp. Bussum, juni 2013 13. nale Wmo monitor Ervaringsonderzoek Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2012 van de Gemeente Bussum, juni 2013 13.0004647 0 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 2 Onderzoeksopzet 2 2.1 Algemene onderzoeksopzet

Nadere informatie

Wet Maatschappelijke Ondersteuning ( Wmo) Wmo-raad Westland

Wet Maatschappelijke Ondersteuning ( Wmo) Wmo-raad Westland Wet Maatschappelijke Ondersteuning ( Wmo) Wmo-raad Westland Wmo Wie of wat is de Wmo? Wet maatschappelijke ondersteuning. Deze wet is op 1 januari 2007 ingevoerd. - Zorgt ervoor dat iedereen zo lang mogelijk

Nadere informatie

WAAR LIGT MIJN GRENS? DE ROL VAN CLIENTEN EN MANTELZORGERS IN DE INTEGRALE ZORG MARJOLEIN BROESE VAN GROENOU HOOGLERAAR INFORMELE ZORG

WAAR LIGT MIJN GRENS? DE ROL VAN CLIENTEN EN MANTELZORGERS IN DE INTEGRALE ZORG MARJOLEIN BROESE VAN GROENOU HOOGLERAAR INFORMELE ZORG WAAR LIGT MIJN GRENS? DE ROL VAN CLIENTEN EN MANTELZORGERS IN DE INTEGRALE ZORG MARJOLEIN BROESE VAN GROENOU HOOGLERAAR INFORMELE ZORG UITGANGSPUNTEN Centrale actoren in de integrale zorg VWS nota Vertrouwen

Nadere informatie

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS December 2012 1 Draaiboek Gewoon meedoen in je wijk! Aanleiding van dit draaiboek Gewoon Meedoen in je wijk is een pilotproject dat in 2010 en 2011

Nadere informatie

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Datum 23-07- 2012 Versie: 1.0 Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Inleiding: De personal coach wordt ingezet om deelnemers van WelSlagen Diversiteit met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Kwaliteitskader WMO (voorheen AWBZ) Visiedocument

Kwaliteitskader WMO (voorheen AWBZ) Visiedocument Kwaliteitskader WMO (voorheen AWBZ) Visiedocument Dit document is opgesteld als eindrapportage van een experiment binnen het Land van Heusden en Altena in het kader van het experimentenprogramma regelarme

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Veranderingen in de zorg

Informatiebijeenkomst Veranderingen in de zorg Informatiebijeenkomst Veranderingen in de zorg Welkomstwoord Wethouder Homme Geertsma Wethouder Erik van Schelven Wethouder Klaas Smidt Inhoud Doel & programma bijeenkomst Veranderingen in de zorg Visie

Nadere informatie

Informatiekaart 2. Mantelzorg in de Wmo 2015. Gemeenten aan zet. Kennisdossier Mantelzorg en de Wmo

Informatiekaart 2. Mantelzorg in de Wmo 2015. Gemeenten aan zet. Kennisdossier Mantelzorg en de Wmo Informatiekaart 2 Mantelzorg in de Wmo 2015 In de vernieuwde Wmo staan participatie en zelfredzaamheid centraal. Nederland wordt steeds meer een participatiemaatschappij: de rol van de overheid in zorg

Nadere informatie

Uitvoeringsprogramma Wmo 2013

Uitvoeringsprogramma Wmo 2013 November 201 Fout! Verwijzingsbron niet gevonden. Fout! Verwijzingsbron niet gevonden. Mens & Maatschappij, Volwassenen & senioren en Sociale Zekerheid Uitvoeringsprogramma Wmo 2013 Mens & Maatschappij,

Nadere informatie

Wat doet Thuisbegeleiding? Informatie over Thuisbegeleiding

Wat doet Thuisbegeleiding? Informatie over Thuisbegeleiding Wat doet Thuisbegeleiding? Informatie over Thuisbegeleiding Informatie over Thuisbegeleiding Thuisbegeleiding biedt hulp aan multiproblemgezinnen en risicogezinnen, en aan volwassenen met psychiatrische

Nadere informatie

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Traject Tilburg Aanvragers: Gemeente Tilburg Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Opgave: Beantwoorde ondersteuningsvraag In Tilburg is het traject Welzijn Nieuwe Stijl onderdeel van een groter programma

Nadere informatie

College van Burgemeester en wethouders van de gemeente Helmond

College van Burgemeester en wethouders van de gemeente Helmond College van Burgemeester en wethouders van de gemeente Helmond Postbus 232 5700 AE HELMOND Helmond, 20 januari 2012 Onderwerp: Advies betreffende evaluatie Seniorenraad 2009-2011 nota Seniorenbeleid 2012

Nadere informatie

Mantelzorgbeleid Inovum

Mantelzorgbeleid Inovum Paginanummer: 1 / 5 Mantelzorgbeleid Inovum 1. Doel Geven van duidelijkheid over wie mantelzorgers zijn, wat het verschil is tussen mantelzorgers en vrijwilligers en hoe Inovum en mantelzorgers elkaar

Nadere informatie

Met elkaar voor elkaar

Met elkaar voor elkaar Met elkaar voor elkaar Publiekssamenvatting Oktober 2013 1 1 Inleiding Met elkaar, voor elkaar. De titel van deze notitie is ook ons motto voor de komende jaren. Samen met u (inwoners en beroepskrachten)

Nadere informatie

DD-NR Regelingen en voorzieningen CODE 9.2.3.5

DD-NR Regelingen en voorzieningen CODE 9.2.3.5 DD-NR Regelingen en voorzieningen CODE 9.2.3.5 Zorgleefplan brochure bronnen www.loc.nl, (LOC, zeggenschap in de zorg is de koepelorganisatie van de cliëntenraden van de sectoren verpleging en verzorging,

Nadere informatie

In de Gemeente Marum

In de Gemeente Marum In de Gemeente Marum Gezamenlijk Plan van aanpak ondersteuning mantelzorg en vrijwillige thuishulp van de gemeenten Marum, Grootegast en Leek 27 april 2006 Projectbureau WWZ Mw. H.J. Vrijhof J.J. de Jong

Nadere informatie

RIBW werkt in & met sociale wijkteams

RIBW werkt in & met sociale wijkteams RIBW werkt in & met sociale wijkteams Inspiratiedagen RIBW 1 & 8 september 2015 Movisie Anneke van der Ven 9/9/2015 In wat voor tijd leven we eigenlijk? 1 1. Van AWBZ naar Wet Maatschappelijke ondersteuning

Nadere informatie

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS duurzame plaatsing van werknemers met autisme 1 Welkom bij toolbox AUTIPROOF WERKT Autiproof Werkt is een gereedschapskist met instrumenten die gebruikt kan worden bij

Nadere informatie

Cultuurproef. Krijg inzicht in de cultuur van uw organisatie

Cultuurproef. Krijg inzicht in de cultuur van uw organisatie Cultuurproef Krijg inzicht in de cultuur van uw organisatie De cultuurproef Met de Cultuurproef kunt u de cultuur van uw organisatie in kaart brengen. Via een vragenlijst en een cultuurmodel onderzoekt

Nadere informatie

Meander Nijmegen. Samen groot worden. Zorg voor jeugdigen. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen BEGELEID (KAMER) WONEN

Meander Nijmegen. Samen groot worden. Zorg voor jeugdigen. Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen BEGELEID (KAMER) WONEN BEGELEID (KAMER) WONEN OPVOEDINGS- ONDERSTEUNING HULP OP MAAT LOGEERHUIS Meander Nijmegen stgmeander.nl Zorg voor jeugdigen Begeleiding en (tijdelijk) wonen voor kinderen, jongeren en gezinnen Samen groot

Nadere informatie

Methodiekbeschrijving Januari 2008. Laat Zien Wat Je Kunt

Methodiekbeschrijving Januari 2008. Laat Zien Wat Je Kunt Methodiekbeschrijving Januari 2008 Laat Zien Wat Je Kunt Deel 1: Methodiekbeschrijving Het is bij de juiste methodiekvaststelling bepalend uit welke personen de doelgroep bestaat. De methodiek is vooral

Nadere informatie

STAPPENPLAN: ONTWIKKELEN VAN VRAAGGERICHTE MODULAIRE ZORG EN DIENSTVERLENING

STAPPENPLAN: ONTWIKKELEN VAN VRAAGGERICHTE MODULAIRE ZORG EN DIENSTVERLENING STAPPENPLAN: ONTWIKKELEN VAN VRAAGGERICHTE MODULAIRE ZORG EN DIENSTVERLENING Inhoudsopgave Inleiding Stap 1: Identificeren van doelgroepen en hun behoeften Stap 2: Samenstellen multidisciplinaire projectgroep

Nadere informatie

Minor Licht Verstandelijk Beperkt

Minor Licht Verstandelijk Beperkt Minor Licht Verstandelijk Beperkt Academie voor Sociale Studies Inleiding De minor Licht Verstandelijk Beperkt biedt een inspirerend en intensief half jaar deskundigheidsbevordering op het gebied van werken

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

Sociale netwerken. Waarom en hoe?

Sociale netwerken. Waarom en hoe? Sociale netwerken Waarom en hoe? Opbouw verhaal Zorg in Nederland -recente ontwikkelingen en hun achtergronden Verschijningsvormen en omvang informele zorg Zorg voor de informele zorg De kracht van netwerken

Nadere informatie

Platform Mantelzorg Amsterdam

Platform Mantelzorg Amsterdam Reactie van het Platform Mantelzorg Amsterdam op het conceptrapport Naar een continuüm van respijtzorg in 2015 RIGO Research en Advies 8 maart 2013 Reactie van het Platform Mantelzorg Amsterdam op de concept

Nadere informatie

3 VISIE OP MANTELZORG EXTRAMURALE ZORG ISZ DE BRUG

3 VISIE OP MANTELZORG EXTRAMURALE ZORG ISZ DE BRUG MANTELZORGBELEID EXTRAMURALE ZORG ISZ DE BRUG Dit beleid is opgesteld voor extramurale cliënten van ISZ De Brug en geldt vanaf 1 januari 2015. 1 INLEIDING Door veranderingen in de zorg wordt er een steeds

Nadere informatie

Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden

Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden Inleiding De voor de cliënt en zijn omgeving zeer ingrijpende diagnose dementie roept veel vragen op over de ziekte en het verloop hiervan maar ook

Nadere informatie

Mezzo memo. Betreft : Het keukentafelgesprek, visie en uitgangspunten Van : Mezzo Bijlage 1 : Het keukentafelgesprek in de praktijk

Mezzo memo. Betreft : Het keukentafelgesprek, visie en uitgangspunten Van : Mezzo Bijlage 1 : Het keukentafelgesprek in de praktijk Mezzo memo Betreft : Het keukentafelgesprek, visie en uitgangspunten Van : Mezzo Bijlage 1 : Het keukentafelgesprek in de praktijk Inleiding Gemeenten krijgen een steeds grotere taak in de ondersteuning

Nadere informatie

P l a t f o r m M a n t e l z o r g A m s t e r d a m VISIEDOCUMENT & PRIORITEITEN 2015 2017. PMA geeft mantelzorger een stem

P l a t f o r m M a n t e l z o r g A m s t e r d a m VISIEDOCUMENT & PRIORITEITEN 2015 2017. PMA geeft mantelzorger een stem P l a t f o r m M a n t e l z o r g A m s t e r d a m VISIEDOCUMENT & PRIORITEITEN 2015 2017 PMA geeft mantelzorger een stem Mantelzorgen doe je niet alleen Amsterdam, februari 2015 1 INHOUDSOPGAVE 1.

Nadere informatie

Hoe regelt Heerlen de toegang tot zorg?

Hoe regelt Heerlen de toegang tot zorg? Hoe regelt Heerlen de toegang tot zorg? Zo regelt Heerlen de toegang tot de Wmo, jeugdhulp en participatie Bent u professional in de zorg of heeft u in uw (vrijwilligers)werk met de zorg te maken? Wilt

Nadere informatie

werken aan Zelfmanagement en passende zorg

werken aan Zelfmanagement en passende zorg werken aan Zelfmanagement en passende zorg Inleiding De ggz is steeds meer gericht op herstel, het vergroten van de zelfredzaamheid en zo veel mogelijk deelnemen aan de maatschappij van cliënten. Wilt

Nadere informatie

COLLEGEVOORSTEL. Onderwerp Klanttevredenheidsonderzoek Wmo 2014. Te besluiten om:

COLLEGEVOORSTEL. Onderwerp Klanttevredenheidsonderzoek Wmo 2014. Te besluiten om: COLLEGEVOORSTEL Onderwerp Klanttevredenheidsonderzoek Wmo 2014 Te besluiten om: 1. De resultaten van het klanttevredenheidsonderzoek Wmo 2014 in het kader van artikel 9 Wmo juncto artikel 8.9 vierde lid

Nadere informatie

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z Samen doen Zorgvisie Zorg- en dienstverlening van A tot Z Wat en hoe? 3 W Samen met de cliënt bepalen we wát we gaan doen en hóe we het gaan doen. Mensen met een verstandelijke beperking kunnen op diverse

Nadere informatie

Training bij aanvang van het project: Hersenletsel en Netwerkondersteuning rond Mantelzorg. 26 oktober 2010 Ellen Witteveen

Training bij aanvang van het project: Hersenletsel en Netwerkondersteuning rond Mantelzorg. 26 oktober 2010 Ellen Witteveen Training bij aanvang van het project: Hersenletsel en Netwerkondersteuning rond Mantelzorg 26 oktober 2010 Ellen Witteveen Agenda voor 26 oktober ochtendgedeelte Deel 1 Korte introductie Wie is wie? Project

Nadere informatie

Vrijwilligers in de zorg voor en ondersteuning van ouderen in de nieuwe Wmo. Mieke Biemond

Vrijwilligers in de zorg voor en ondersteuning van ouderen in de nieuwe Wmo. Mieke Biemond Vrijwilligers in de zorg voor en ondersteuning van ouderen in de nieuwe Wmo Mieke Biemond Inhoud presentatie Kern- en knelpunten van de nieuwe Wmo Vrijwilligers in Nederland Toekomstagenda Informele zorg

Nadere informatie

Raadsledendag 20 september

Raadsledendag 20 september Raadsledendag 20 september Wet langdurige zorg & Zorgverzekeringswet Marlies Kamp Manon Jansen Programmamanagement HLZ 3 Presentatie 1. Wet langdurige zorg 2. Zorgverzekeringswet 3. Implementatie 4. Communicatie

Nadere informatie

Tevredenheids- en ervaringsonderzoek Wmo over 2011

Tevredenheids- en ervaringsonderzoek Wmo over 2011 Tevredenheids- en ervaringsonderzoek Wmo over 2011 Onderzoek onder alle Wmo doelgroepen, waaronder klanten Wmo-loket, gebruikers hulp bij het huishouden, mantelzorgondersteuning en andere individuele voorzieningen

Nadere informatie

Bouwstenen voor Burgerkracht. Dag van de transities, 19 november 2014 Helga Koper en Lydia Sterrenberg

Bouwstenen voor Burgerkracht. Dag van de transities, 19 november 2014 Helga Koper en Lydia Sterrenberg Bouwstenen voor Burgerkracht Dag van de transities, 19 november 2014 Helga Koper en Lydia Sterrenberg Even voorstellen: Platform 31 Wie zijn we? Een kennis- en netwerkorganisatie voor stedelijke en regionale

Nadere informatie

Transitie sociaal domein Haarlem Basisinfrastructuur, subsidies en inkoop

Transitie sociaal domein Haarlem Basisinfrastructuur, subsidies en inkoop Transitie sociaal domein Haarlem Basisinfrastructuur, s en Piet Haker Platform Netwerk Vrijwilligerswerk 13 mei 2014 2 Aanleidingen transitie Nieuwe taken voor gemeenten per 2015 Decentralisatie Awbz Decentralisatie

Nadere informatie

Bijlagen. Ga na wanneer de indicatie van de cliënt afloopt. Heeft hij recht op het overgangsrecht? Kan er een aanbod gedaan worden vanuit de gemeente?

Bijlagen. Ga na wanneer de indicatie van de cliënt afloopt. Heeft hij recht op het overgangsrecht? Kan er een aanbod gedaan worden vanuit de gemeente? Informatie voor mantelzorgers (en begeleiders) Mantelzorgers zijn alle mensen uit de omgeving van de cliënt die aan de cliënt hulp en zorg verlenen. Dat kan op verschillende gebieden en in verschillende

Nadere informatie

Ben Ik Tevreden? Meetinstrument cliënttevredenheid

Ben Ik Tevreden? Meetinstrument cliënttevredenheid Ben Ik Tevreden? Meetinstrument cliënttevredenheid De kracht van Ben ik tevreden? ligt in het hier en nu. Wensen van cliënten zetten direct aan tot actie. Meten is dus niet alleen weten, maar de start

Nadere informatie

Algemene gegevens Om te beginnen willen wij graag wat algemene informatie van u ontvangen. Uw gegevens worden geanonimiseerd verwerkt.

Algemene gegevens Om te beginnen willen wij graag wat algemene informatie van u ontvangen. Uw gegevens worden geanonimiseerd verwerkt. VRAGENLIJST Quickscan voorbereiding decentralisatie begeleiding Algemene gegevens Om te beginnen willen wij graag wat algemene informatie van u ontvangen. Uw gegevens worden geanonimiseerd verwerkt. Vraag

Nadere informatie

gemeente Eindhoven Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college

gemeente Eindhoven Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college gemeente Eindhoven Raadsnummer Inboeknummer 13R5271 13bst00404 Beslisdatum B&W 12 maart 2013 Dossiernummer 13.11.551 RaadsvoorstelVerbindende kracht - Samen voor elkaar: de ontwikkeling van samenkracht

Nadere informatie

Persoonlijk Leiderschap in de Zorg Contactverzorgenden Medewerkers Zorg en Welzijn

Persoonlijk Leiderschap in de Zorg Contactverzorgenden Medewerkers Zorg en Welzijn Persoonlijk Leiderschap in de Zorg Contactverzorgenden Medewerkers Zorg en Welzijn Incompany maatwerk Leergangen BRUG verbindt Incompany, modulaire Leergangen, zorgvuldig afgestemd op úw praktijk Persoonlijk

Nadere informatie

Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015

Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015 Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015 Datum: maart 2015 Afdeling: Samenlevingszaken In- en aanleiding Voor u ligt de startnotitie voor de aankomende beleidsnota van de gemeente

Nadere informatie

Onderwerpen. Wat is kantelen? Waarom kantelen? Kantelen doen we samen Stip aan de horizon

Onderwerpen. Wat is kantelen? Waarom kantelen? Kantelen doen we samen Stip aan de horizon Onderwerpen Wat is kantelen? Waarom kantelen? Hoe gaan we kantelen Kantelen doen we samen Stip aan de horizon Wat is kantelen? Invoeren bedoeling Wmo: - Zelfredzaamheid en zelfstandigheid - Van zorg naar

Nadere informatie

Workshop Introductie Wmo. Lesprogramma. Ontwikkelingen

Workshop Introductie Wmo. Lesprogramma. Ontwikkelingen Workshop Introductie Wmo Wmo-werkplaats Groningen-Drenthe 28 juni 2012 Lies Korevaar Lesprogramma Kennismaking en uitleg programma Wat is de Wmo? Doelen en uitgangspunten van de Wmo Uitwerking Wmo in de

Nadere informatie

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda 2012-2013 Inleiding M&S Breda bestaat uit acht organisaties die er voor willen zorgen dat de kwetsbare burger in Breda mee kan doen. De deelnemers in M&S Breda delen

Nadere informatie

Zorgen over het keukentafelgesprek De bedoeling en werkwijze van het keukentafelgesprek in de Wmo AVI / VNG / 19 april 2015

Zorgen over het keukentafelgesprek De bedoeling en werkwijze van het keukentafelgesprek in de Wmo AVI / VNG / 19 april 2015 Zorgen over het keukentafelgesprek De bedoeling en werkwijze van het keukentafelgesprek in de Wmo AVI / VNG / 19 april 2015 De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) is er op gericht dat gemeenten

Nadere informatie

Maatschappelijke ondersteuning (AWBZ/Wmo)

Maatschappelijke ondersteuning (AWBZ/Wmo) Maatschappelijke ondersteuning (AWBZ/Wmo) Het kabinet wil dat mensen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Daarvoor is het belangrijk dat zorg en maatschappelijke ondersteuning zo dicht mogelijk

Nadere informatie

voorstel Beslisnota voor de raad Openbaar Mantelzorgondersteuning en waardering Versienummer 1

voorstel Beslisnota voor de raad Openbaar Mantelzorgondersteuning en waardering Versienummer 1 Beslisnota voor de raad Openbaar Onderwerp Mantelzorgondersteuning en waardering Versienummer 1 Portefeuillehouder Nelleke Vedelaar Informant Erna van Dijk Eenheid/Afdeling Ontwikkeling / OWS Telefoon

Nadere informatie

Onderzoeksvoorstel wijkzorgteam gemeente Oldambt. WMO-werkplaats door Ronald Schurer

Onderzoeksvoorstel wijkzorgteam gemeente Oldambt. WMO-werkplaats door Ronald Schurer Onderzoeksvoorstel wijkzorgteam gemeente Oldambt WMO-werkplaats door Ronald Schurer Inleiding WMO-werkplaats Noord De WMO-werkplaats Noord wil samen met gemeenten en betrokken instellingen een aantal innovatieve

Nadere informatie

De ontwikkeling van de methode en het instrument in een tijdslijn

De ontwikkeling van de methode en het instrument in een tijdslijn Kernformulier PerspeKtief De ontwikkeling van de methode en het instrument in een tijdslijn Overview 1. Wat was de aanleiding tot deze ontwikkeling en innovatie? Strategisch: Organisatie wil een instrumentarium

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas

Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas Werk ik wel volgens de uitgangspunten van de Wmo en

Nadere informatie

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Combo Emonomy Combo Emonomy heeft een lange historie en traditie in methodiekontwikkeling, onderzoek, opleiding, coaching en advies op het gebied van arbeidsontwikkeling,

Nadere informatie