DE ASTRALE WERKELIJKHEID

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DE ASTRALE WERKELIJKHEID"

Transcriptie

1 de stof waarvan dromen zijn gemaakt DE ASTRALE WERKELIJKHEID over het ontwikkelen van bewustzijn in de droomwereld Jan de Graaf Uitgeverij Inspiratie DIT IS DE DIGITALE VERSIE Als je dit boek de moeite waard vindt, bestel dan de gedrukte uitgave of maak voor deze digitale versie een bijdrage over op het hieronder genoemde rekening nummer. ISBN/EAN: / NUR 720 WIL JE HET BOEK KOPEN? : Wil je de originele gedrukte uitgave lezen of cadeau geven maak dan 18,- (incl. verzendkosten) over op rekening IBAN NL56INGB tnv uitgeverij Inspiratie te Bodegraven. Verzendkosten naar België op aanvraag.

2 de stof waarvan dromen zijn gemaakt Het schilderij van Derek Melville De stof waarvan dromen zijn gemaakt manifesteert zich uiteraard ook op de boekomslag. Gekozen is voor een landschap van de Ierse schilder Derek Melville. Te zien is dat de oorspronkelijke afbeelding voor de vormgeving van de omslag gespiegeld werd op zich al bijzonder voor een boek over droom en werkelijkheid. Derek laat met zijn beeldtaal op treffende wijze zien wat verbeelding vermag. Bij hem loopt het realisme van de voorstelling haast ongemerkt over in de mystieke kwaliteit van het getoonde moment en de verhalen die erover kunnen worden verteld. Opvallend zijn de bruisende, oranjerode kleuren die het schilderij zijn naam geven: Mei; en het contrast met het stille morgenlicht, waarin de witgekalkte huizen wegdromen. Hun blauwe leistenen daken lijken eeuwigheid uit te stralen. Het oog wordt getrokken naar de geopende deur hier zullen we het verhaal binnengaan. Astrale verbeelding ook op de rechterzijde van het kaftontwerp. Hier is de weg te zien die naar de huizen leidt, langs een soort poort gevormd door twee elegante bomen die, net zo tijdloos als het huis, de teistering van zonlicht, van rechts, en van de heersende wind, van links, opvallend goed hebben doorstaan. Dergelijke kleine helden vinden we overal in zijn landschappen. Ze nodigen uit om over de rand te stappen en op te gaan in het verhaal. Het is daar, dat de verbeelding begint, en tevens het moment waarop we beseffen dat wij zowel het verhaal als de verteller, zowel de droom als de dromer zijn. De virtuele werkelijkheid Als wij zowel de droom als de dromer zijn, wat is bewustzijn dan? Een schitterend ongeluk wordt het genoemd; het feit dat wij als mens niet alleen bewust zijn van onszelf, maar ook besef hebben van tijd en dus van onze sterfelijkheid. Er wordt verondersteld, dat de pijn en het verdriet hiervan zo ondraaglijk is, dat we wel moeten dromen. We zoeken de vergetelheid. Voor wie wil groeien in bewustzijn is dit een belangrijk gegeven. Bewustzijn en de behoefte om te dromen gaan hand in hand en het is belangrijk om te leren onderscheid te maken, niet tussen droom en werkelijkheid, maar tussen droom en helder bewustzijn. We kunnen immers geloven in onze dromen en, omgekeerd, dromen dat we bewust zijn. Dromenstof te over in de wereld van internet en sociale media. We spreken van de virtuele werkelijkheid van internet ( virtueel betekent net echt ) De astrale werkelijkheid 2

3 alsof er ook een echte werkelijkheid bestaat. Helaas is er geen overeenstemming over de vraag wat werkelijke en waar is. Overal ter wereld is dit juist een brandende kwestie. Volgens oude oosterse inzichten leven we altijd in een droom (maya) en is bewustwording als het ontwaken uit een hypnotiserende gedroomde werkelijkheid. In dit boek worden methoden en inzichten aangereikt om wakker te worden en nog meer te genieten van het schitterende geschenk, dat zowel het vermogen tot bewustwording omvaat, als het onbedwingbare verlangen om te betoveren met verhalen. Meditatie: aandachtstraining en concentratie Ik kan me moeilijk concentreren is in onze tijd een veelgehoorde klacht. Niet alleen bij meditatie, mindfulness en dergelijke maar ook in het dagelijks leven is er dringend vraag naar gefocust zijn, aandacht hebben en rustig kunnen reageren. Het doorzien en loslaten van astrale beïnvloeding is nodig om dit te bereiken. De kracht van gedachten Astrale energie noem ik ook wel projectief vermogen - de vaardigheid om beelden te vormen ( plaatjes neer te zetten ), en dus om iets levendig voor te stellen, plannen te maken, om diverse mogelijkheden te onderzoeken of om gewoon te genieten van onze eigen fantasie. Onze projecties zijn krachtig. Wanneer we iets heel graag willen merken we, dat deze wens zich gaat verwerkelijken naarmate we de versluierende astrale energie van twijfel en onzekerheid opruimen. Als we in onszelf geloven maakt dat sterk, een negatief zelfbeeld is destructief. Nog een reden dus, om aandacht te geven aan dromen en astrale energie. De moed om helder te zijn Astrale energie werkt als een soort rookgordijn. Suggestieve klanken, beelden en gevoelens roepen een bepaalde sfeer op, waardoor het bewustzijn verdwijnt in herinneringen, obsessieve gedachten, ideeën, emoties. Daardoor is het soms moeilijk om gefocust te blijven. Bij bewustzijn hoort de moed om helder te zijn en de dingen onder ogen te zien. Naarmate we groeien in aanwezigheid, in helderheid en zekerheid worden we minder beïnvloedbaar. Dit boek richt zich op mensen die zich realiseren dat bewustzijn kwetsbaar is, dat onze tijd op aarde kort is en dat voor bewustwording concrete stappen nodig zijn. Het biedt handvatten om te komen tot verandering en groei, zowel op emotioneel als op spiritueel gebied. Jan de Graaf is docent bij het Essence College, school voor intuïtieve ontwikkeling en auteur van diverse boeken over groei en ontplooiing De astrale werkelijkheid 3

4 DE ASTRALE WERKELIJKHEID het ontwikkelen van bewustzijn in de droomwereld Jan de Graaf uitgeverij inspiratie Bodegraven Copyright Jan de Graaf te Bodegraven. Alle rechten voorbehouden. Omslagontwerp en illustraties: Jan de Graaf en Cora van Vliet deze uitgave: uitgeverij Inspiratie Niets uit dit boek mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Copyright Jan de Graaf, Bodegraven, Holland. All rights reserved. Cover design and illustrations: Jan de Graaf en Cora van Vliet Copyright this edition by Inspiratie Publishers No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means without prior written permission from the publisher. Afbeelding omslag: Derek Melville, May Lay-out: Peter Saarloos De gedrukte versie: Koninklijke Wöhrmann ISBN/EAN: NUR 720 Praktijk Jan de Graaf astrologie reading en coaching advisering supervisie Zuwe ZK Bodegraven tel De astrale werkelijkheid 4

5 Inhoud Inleiding:intuïtieve ontwikkeling en astrale energie 1. De stof waarvan dromen zijn gemaakt 2. Oriëntatie in de droomtijd: chakra's en meditatie 3. Houvast in je eigen hart 4. Het dwarse, creatieve Kind 5. De kracht van het woord 6. Affirmaties: inspiratie en bemoediging 7. Buiten jezelf: zweven en steigeren 8. Doelgerichtheid en astrale energie 9. Relaties, contact en ontmoeten 10. Het wezenlijke zelf 11. Healing het zesde zintuig in actie Literatuur De astrale werkelijkheid 5

6 Inleiding wat is intuïtieve ontwikkeling Intuïtieve ontwikkeling en astrale energie Intuïtieve ontwikkeling richt zich op bewustwording: helder weten, voelen, horen, zien. Intuïtie, het zesde zintuig, wordt o.a. met visualisatie en concentratieoefeningen vrijgemaakt, zodat intuïtieve vaardigheden beter en gerichter benut kunnen worden. Vervolgens is het voor iedereen mogelijk om te leren 'energie te lezen' (te 'readen'); dat wil zeggen: telepathisch contact maken en informatie uitwisselen. Zoals aan de gebruikte terminologie is te merken, komt intuïtieve ontwikkeling uit de Verenigde Staten. De methode is sinds 1984 ook in Nederland bekend. Het leerproces is intensief. Door oefening ontstaat geleidelijk meer helderheid en aanwezigheid in het nu. Je dwaalt minder gemakkelijk af en het wordt mogelijk om het bewustzijn te focussen en informatie, ook langs telepathische weg, ter beschikking te hebben. Hierbij wordt ook de gevoelswereld ontsloten en komt krachtige energie vrij om het eigen leven op een creatieve manier gestalte te geven. Er wordt zowel gewerkt met licht als met donker. Bij deze ontwikkeling naar meer helderheid en aanwezigheid komt ieder mens de tegenpool hiervan tegen, waaronder slaap, dromen en dagdromen. Deze tegenpool wordt kortweg de astrale werkelijkheid genoemd en dat is waar dit boek over gaat: wakker blijven in deze droomwereld. Helder bewustzijn en de behoefte aan astrale energie Dit boek is geschreven vanuit verwondering over de weinige heldere, bewuste momenten die ons gegeven zijn. Niet alleen 's nachts maar ook overdag zijn we in gedachten meestal elders. Voor fysieke processen als ademen en spijsverteren is het logisch, maar ook vrijwel alle werkzaamheden en karweitjes kunnen we op de automatische of halfautomatische piloot verrichten. Waar zijn we als we verdiept zijn in een boek? Homo sapiens, de wetende, denkende mens, heeft wat bewustwording betreft nog een heel eind te gaan! Onderzoek heeft uitgewezen dat de attentieboog van de gemiddelde mens circa twintig minuten is. Waar blijft onze aandacht de rest van de tijd? Kennelijk hebben we een ontzettende behoefte om in de astrale droomwereld te vertoeven, en niet alleen om uit te rusten. Een greep uit de redenen om te slapen, te dromen en te dagdromen en dus astrale reizen te maken: De astrale werkelijkheid 6

7 Positief: Om onszelf te amuseren en geestelijk te ontwikkelen. Hoofddoel is afleiding, helen van pijn, spanning ontladen, even de knop om, 'je verstand op nul' zetten. Om leiding en heling te ontvangen vanuit geestelijk gebied en contact te hebben met onze wezenskern, maar ook met 'wezens zonder lichaam', geleidegeesten, spirits, (voor)ouders, Ouderen en Wijzeren. Ook de aarde en de hemel en de natuurgeesten uit de bezielde wereld staan ons bij. Om emotionele veerkracht te vergroten door inspiratie uit de ideeënwereld te halen. Hier sluiten we aan bij universele morele en spirituele waarden die de mensheid altijd al tot gids hebben gediend, om daarin opnieuw kracht en bemoediging te vinden. Om anderen te helen en te leiden. Via onze telepatische kanalen staan we voortdurend in verbinding met de mensen, (huis)dieren en spirits om ons heen. Ook in onze dromen zijn we met anderen bezig. Om onszelf voor te bereiden op moeilijke momenten in het leven. In de droomwereld ondergaan we alvast de consequenties en ervaren we de bijbehorende emoties. Om onszelf aan te passen en het leven draaglijk te maken zijn astrale dromen noodzakelijk. Zonder hoop, geloof en vertrouwen kunnen we niet leven. Wel is het zaak om van tijd tot tijd oude rommel op te ruimen, oud geloof dat zijn tijd heeft uitgediend. Om 'oud zeer' buiten het bewustzijn te brengen en te houden omdat het anders te overheersend en beperkend zou zijn. Naarmate zelfbewustzijn groeit, kan meer pijnlijk materiaal een bewuste plek krijgen. Negatief: De astrale wereld heeft een dwangmatig karakter. Veel van ons leven staat zodanig op automatisch, dat groei en verandering problematisch wordt. Emotioneel geladen beelden ('plaatjes') dwingen ons om op een bepaalde manier te denken en te doen. We reageren emotioneel, worden bang of boos, of we 'vallen in slaap': vergeten, verdringen, niets in de gaten hebben. Deze programmaties leggen we ook dwingend aan anderen op: hoe je het moet zien, hoe het hoort en wat je niet moet geloven. Om bewustzijn te verdoven en heldere herinneringen te vergeten, meestal omdat de hoeveelheid 'oud zeer' groot is. De uitweg is, om moed te vatten en in de brij van gedachten ons wezenlijke zelf terug te vinden. Anders leven we alleen de illusie aan de oppervlakte; en worden dromen nachtmerries. In de ideeënwereld zijn ziekmakende denkbeelden, in de geestenwereld waren allerlei spoken rond, ook hele lieve, die leiding en richting geven De astrale werkelijkheid 7

8 op een manier die we eigenlijk allang ontgroeid zijn. Soms is er sprake van uitbuiting of vernedering. Om vast te houden aan het oude en vertrouwde, terwijl dat allang zijn houdbaarheidsdatum heeft overschreden. We zijn bang voor de toekomst, voor nog meer pijn en nieuwe teleurstelling. Om vergetelheid te zoeken in dagdromen als het leven ondraaglijk is of lijkt, zonder hoop op verandering. Moedeloosheid en apathie nemen de overhand; astrale denkbeelden bevestigen de uitzichtloosheid van het bestaan. Alle illusies over onszelf, zowel dromen over glorieuze als over nietswaardige momenten zijn uiteindelijk destructief. Om oude pijnpunten niet te helen, maar om ze levend te houden. Angstdromen, wraakzuchtige gedachten en zelfmedelijden houden de pijn vast en vergroten die alleen maar. De vicieuze cirkel van beperkende beelden of 'plaatjes'. Om verdoving te zoeken als bescherming, als vluchtweg. De oude pijnpunten worden afgedekt met hulpmiddelen; we vinden houvast in verslavingen, van alcohol tot gokken, van goeddoen tot gewelddadigheid. Het heldere bewustzijn zoekt vulling Bewustzijn is precies wat het woord zegt: bewust zijn, aanwezig zijn. Maar, zodra we onze aandacht ergens op richten, wordt die in beslag genomen. Het heldere bewustzijn is daarom erg kwetsbaar en moet worden ontwikkeld en beschermd. We noemen dit 'zorgen voor je ziel'. Meditatie is een manier om het 'bewuste zijn' meer ruimte te geven. Om onszelf te 'ontledigen', te bevrijden van dwingende gedachtepatronen en beperkende gewoontes. We komen dan in contact met onze intuïtie, de kracht achter onze gedachten. Het zesde zintuig: de kracht achter je gedachten Intuïtie, het zesde zintuig, is de kracht achter onze gedachten. Hoe komen we daar? Hoe kom je 'achter je gedachten'? De stroom gedachten in ons hoofd is als een sluier over het bewustzijn. Als we praten of lezen zijn we voortdurend in overleg: klopt dit, snap ik het, is dit waar, wat denkt de ander van mij? In dit overleg, dit vermogen om te redeneren, verliezen we gemakkelijk het contact met de heldere, intuïtieve waarneming. Denken, het hebben van gedachten, is vaak zo dominant, dat we de (telepathische) informatie uit andere zintuigen en bewustzijnslagen minder opmerken, bijvoorbeeld die van ons hart of vanuit onze buik. De slimme analysator in ons hoofd is gewoonlijk de baas. Het liefst doen we alles met ons hoofd. Door oefening is het mogelijk om de heldere, intuïtieve waarneming, het zesde zintuig, een meer centrale rol te geven. Dit bewuste zijn is verbonden met ons hart en maakt deel uit van onze kern, ons wezen De astrale werkelijkheid 8

9 Denken: verbeeldingskracht en logisch redeneren Naast 'innerlijk overleg', het denken van de analysator, kennen we ook de kracht van onze fantasie, onze verbeeldingskracht. We zijn in staat om ons iets zo levendig voor te stellen, dat het echt lijkt. Als we iets willen, hebben we daarvan op astraal niveau, in de geest, al een beeld gevormd en een planning gemaakt. Beide vermogens, verbeeldingskracht en de capaciteit om iets logisch te beredeneren werken in de geest, in het astrale gebied. Samen stellen ze ons in staat de wereld te begrijpen en een verhaal te maken, waarin we onszelf en onze omgeving herkennen. Maar ook om doelen te stellen, succesvol te zijn, verantwoorde keuzes te maken en plannen te realiseren. Hoe helderder we daarin zijn, hoe vervullender ons leven wordt. Zonder bewustzijn staan deze instrumenten van het bewustzijn gewoon op automatisch. Door intuïtieve training komen de creatieve mogelijkheden die elk leven biedt binnen ons bereik. Leren deprogrammeren Dagelijkse rituelen om onszelf weer helder en heel te maken zijn als knopen in een zakdoek. Want in de drukte van alledag vergeten we al te gemakkelijk wie we 'eigenlijk' zijn en waar het in essentie om gaat. In een cursus intuïtieve ontwikkeling leer je een hele reeks van dergelijke helende oefeningen. In dit boek zijn er diverse beschreven om daarvan een idee te geven. Oefeningen doen uit een boek vraagt heel veel discipline en zelfinzicht. Bij persoonlijke overdracht, via een ervaren docent, wordt de bedoeling zowel mondeling als telepathisch overgedragen en snap je het meteen; bovendien kan de docent bijsturen, vragen beantwoorden. Veel mensen moeten eerst wat weerstand overwinnen om zich ergens bij aan te sluiten, om in een leergroep te zitten bijvoorbeeld. Het is belangrijk te bedenken dat leren in een groep grote voordelen heeft. Niet alleen de concentratie is veel beter, ook de stimulans die groepsenergie geeft en de inspiratie van mensen die net als jij een proces zijn aangegaan om meer vanuit hun intuïtie te leven, is behulpzaam. Want wakker worden is zowel leuk en inspirerend en ontroerend, als lastig en verwarrend en irritant. Vaste patronen en emotioneel geladen denkbeelden laten zich natuurlijk niet zo gemakkelijk ontmantelen. Je hebt tijd, tact en ondersteuning nodig om te veranderen. In hoofdstuk 4: 'Het dwarse, creatieve Kind' is veel informatie te vinden over de herkomst van weerstand en weerzin. Gedachten lezen Iedereen leest voortdurend de bedoelingen van anderen. Vooral als we met iemand samenwerken is dit meestal prettig. We lezen de plaatjes, pikken gedachten op, vullen al meteen in wat iemand bedoelt. Bij intiem contact is dat heel gewoon en veel gebruikelijker dan over het algemeen wordt De astrale werkelijkheid 9

10 aangenomen. Vooral tussen partners en tussen ouders en kinderen komt het de hele dag door voor. Contact met anderen is een energieveld. Als we op elkaar zijn afgestemd maakt zelfs de afstand niet uit. Ouders voelen het meteen als er wat met hun kinderen aan de hand is, waar ze ook zijn. Als we menen te weten wat iemand voelt, zitten we er gewoonlijk niet ver naast. We hebben telepathisch plaatjes opgepikt. Het is echter de vraag of we ze goed interpreteren; bovendien kan de ander averechts reageren als we ongevraagd gaan invullen hoe die zich voelt of 'hoe het voor je is'. Ook bij het communiceren met entiteiten geldt dit. Telepathisch helder communiceren kun je leren; dit heet readen. Vormende energievelden De astrale wereld kent kleine en grote gedachten. De grote staan bekend als morele en spirituele opvattingen over menselijkheid. In deze categorie vallen ook archetypen, 'richting gevende oerbeelden', die deel uitmaken van wat het 'collectief onbewuste' wordt genoemd. De familiearchetypen zijn hiervan een goed voorbeeld, zoals de Moeder, de Vader en het Kind; verder valt te denken aan de Held, de Wijze, de Maagd, de Rebel met talloze varianten. In de Griekse mythologie komen we deze archetypen tegen als goden. Ook meer abstracte belevingen zoals deel uitmaken van een groep, de tijd, de dood zijn archetypen. Volgens deze zienswijze, afkomstig van de Zwitserse psychiater Carl Gustav Jung, ( ), sluit iedereen die Moeder of Vader wordt, zich aan op een 'archetypische oerbeleving', een soort blauwdruk voor ouderschap. We zijn geneigd daarin blindelings het archetypische patroon te volgen; maar we winnen aan persoonlijkheid als het lukt om er op een eigen manier vorm aan te geven. Het archetype van de Strenge Rechtvaardige Vader kan ons bijvoorbeeld zodanig in de greep krijgen, dat onze milde kant erin verdwijnt. Als we er geen weerstand aan bieden is de blauwdruk een dwingend model, een vorm, en worden we een kopie, een afgietsel. De Engelse bioloog Rupert Sheldrake (1942) spreekt in dit verband van 'de gewoonten van de natuur' en van 'morfogenetische velden', waarin alle informatie over aard en vorm van het leven vastligt. Op dergelijke 'vormende energievelden' zijn we afgestemd; als we dit doen, komen we in contact met het oerweten dat het leven draagt en vormgeeft. Elke gedachte creëert zo'n vormend energieveld. Met andere woorden, als we ergens sterk in geloven, laden we een energieveld op dat de neiging heeft zich te realiseren. In het hoofdstuk over affirmaties blijkt hoe vormend de opvattingen over onszelf zijn, en gaan we methoden uitproberen om ze te veranderen. Als heel veel mensen ergens in geloven, levert dat een uiterst krachtig energieveld op. Wie in een bepaalde traditie is opgegroeid weet daar alles van; het kost moeite om eigen, afwijkende gedachten te vormen De astrale werkelijkheid 10

11 Het leven in, in plaats van eruit Tot de vormende gedachten horen allerlei ideeën over de manier waarop het leven het beste geleefd kan worden. In dat opzicht is het curieus dat alle gevestigde tradities het doel van het leven niet in, maar buiten het leven leggen. Via onderwerping (Islam), wu-wei (niet-doen Taoïsme); verlossing (Christendom), verlichting (Boeddhisme) kom je in de hemel of verdien je een beter volgend leven. Pas in het hiernamaals, of als je jezelf hebt overstegen, komt alles goed. Kennelijk is het raadsel van de dood, de ultieme slaap, de belangrijkste inspiratiebron om levensdoelen te formuleren. 'Leven', zei de Boeddha Gautama, is 'lijden'. Verlossing uit dit tranendal is het doel. Ik ga ervan uit, dat het doel van het leven het leven zelf is. We komen hier iets uitzoeken, het leven daagt ons uit om dat te ontdekken. Tegelijkertijd is het leven zelf rijk aan ervaring. De zintuigen van ons lichaam voelen, ruiken, proeven, horen, zien verschaffen onze geest vijf vensters op de wereld. Het zou daarom wel eens zo kunnen zijn, dat we hier op aarde gewoon komen eten, drinken, ademen, kijken en luisteren. Dat wil dan zeggen: de aarde opnieuw mogen proeven, onze dorst mogen lessen met koel helder water, het leven in ons voelen ademen en kloppen en tintelen en het wonder dat aarde heet met eigen ogen aanschouwen, horen, opsnuiven. De mentale werkelijkheid is dominant, hier verblijven we het meest, waardoor we een deel van deze prachtige show dreigen te missen. Naast de denkwereld zijn er immers nog veel meer belevingswerelden waarop we kunnen afstemmen voelen, proeven, bewegen, dansen, dichten, zingen, spelen, seks, emoties als boosheid, verdriet of angst, de wereld van het hart. Het unieke karakter Het meest wezenlijke van alles wat we kennen is niet zichtbaar, meetbaar of tastbaar. Voorbeelden hiervan zijn de sfeer in een gebouw, de stijl van een ontwerp, de sound van een band, de bedrijfscultuur in een organisatie, de identiteit van een volk, de typische eigenaardigheden van een mens. Vroeger werd dit ontastbare deel van de werkelijkheid ziel genoemd. Nog zo'n oud, versleten begrip is karakter, van het Oudgriekse kharassein, krassen, (letters die in hout of steen worden gekerfd) overeenkomstig de manier waarop het leven ons gezicht bewerkt. De rimpels en lijnen in ons gezicht vertonen een uniek patroon. Wanneer we dit lijnenspel verbinden met bewust zijn, ontstaat zelfbewustzijn en besef van authenticiteit. Elk mens heeft een uniek karakter, dat in aanleg bij de geboorte aanwezig is en dat we intuïtief kunnen waarnemen. Ouders kennen het eigene van hun kinderen uit duizenden. Dit unieke en eigene maakt deel uit van ons wezen. Vanuit diepere lagen in onszetf hebben we er zeggenschap over hoe ons karakter zich ontwikkeld; met andere woorden: wie we worden als mens. Wat is het gezicht dat we de wereld laten zien? Het karakter kan ook een De astrale werkelijkheid 11

12 keurslijf worden, als we de vormende gedachten van onze cultuur, waarin bepaalde karaktertrekken worden geïdealiseerd, niet kunnen weerstaan. Vanuit je hoofd naar je hart De meeste mensen in onze cultuur doen alles met hun hoofd. De behoefte aan controle is groot. We zetten ons beste beentje voor, we willen geen fouten maken. Leidraad voor ons handelen zijn half bewuste, astrale denkbeelden over waar je op moet letten, hoe het moet, wat hoort, hoe je het moet zien, hoe je gezien wordt. Deze brij aan gedachten en discussies met onszelf kan, vooral in tijden van stress, zo overheersend zijn, dat we 'worden geleefd'. Dit heeft de volgende consequenties: Meditatie het leegmaken van je hoofd wordt steeds lastiger. Intuïtie het 'eigen weten' is niet of minder beschikbaar. Zelfbewustzijn 'thuis zijn bij jezelf' is niet meer vanzelfsprekend; je bent immers 'in gedachten'. Pillen versuffen of peppen op, zonder effect op het probleem. Therapie methoden om te deprogrammeren leggen dikwijls alleen maar bedrading aan voor een nieuw programma, zonder contact met het wezenlijke zijn centraal te stellen. Er wordt een positief poëzieplaatje geplakt over een zwarte ondergrond, zonder daar wat mee te doen. In dit boek zijn veel inzichten te vinden in de oorsprong van dwangmatige astrale denkbeelden en manieren om ze te deprogrammeren, te onttoveren. Hoofddoel is steeds bewustzijn, bewust zijn. Over de inhoud Al met al valt er dus heel wat te ontdekken en te leren. Dit boek is maar een bescheiden topje van de ijsberg. Hieronder een samenvatting van de onderwerpen die worden aangesneden. 1. De stof waarvan dromen zijn gemaakt Het wonder van slaap en van astraal bewustzijn. Hoe weten we dat we wakker zijn en niet verdwaald in de droom van een ander? Het sublieme in onszelf en in de natuur. Contact met de bezielde wereld en de zuigende invloed van sirenenzang. Het schoonmaken van de zintuigen en het effect van hypnose, narcose, morfine en endorfine: lichaamseigen gelukzaligheid. 2. Oriëntatie in de droomtijd: chakra's en meditatie De wereld wordt elke dag opnieuw geschapen als we die bezielen met onze aandacht. Een beschrijving van de zeven chakra's als mogelijkheden tot zelfkennis en innerlijke leiding. Intuïtie, het zesde zintuig en het gebruik van telepathische informatie De astrale werkelijkheid 12

13 3. Houvast in je eigen hart Door een punt van bewustzijn te maken geven we onszelf een plek in de droomwereld. Vanaf dit punt kunnen we wakker blijven en de plaatjesmachines in werking zien. We maken kennis met de motor achter al ons handelen en met de kracht van ons eigen hart het spirituele centrum. 4. Het dwarse, creatieve Kind Als het onze ouders niet is gelukt om het dwarse kind in ons te temmen, zullen we het zelf moeten doen. Het doel is om dwarse energie om te zetten in creativiteit en om al te gedweeë energie op te stoken naar eigen doelen, eigen wensen, een eigen weg. Leven op het grensvlak van wat we zelf Willen --- wat we van anderen Moeten. 5. De kracht van het woord Verbeelding is het vermogen om je iets zo levendig voor te stellen dat het echt lijkt. Ook negatief geloof realiseert zich: sommige geloven zijn ziekmakend en levensondermijnend. 6. Affirmaties: inspiratie en bemoediging Autosuggestie en hypnose; woorden en gedachten in actie. Affirmaties, de kracht van positief denken. 7. Buiten jezelf: zweven en steigeren Uittreden en buiten jezelf raken: astrale boosheid. Overeten en onvoldaanheid. 8. Doelgerichtheid en astrale energie Astrale energie kan helpen of hinderen om steviger in ons lijf te zitten en onze doelen te bereiken. 9. Relaties, contact en ontmoeten Astrale sluiers in contact. Volwassen relaties: intimiteit en autonomie. Gedachten lezen. Relatievelden schoonmaken. 10. Het wezenlijke zelf Gedachten over wie wij zijn en wat wij hier op aarde komen doen. Contact met wezens, met en zonder lichaam; goeroes, voorouders, geleidegeesten, engelen. 11. Healing het zesde zintuig in actie Healing en leven vanuit je hart; leren omgaan met verandering De astrale werkelijkheid 13

14 1 De stof waarvan dromen zijn gemaakt We are such stuff as dreams are made on; and our little life is rounded with a sleep. Van dezelfde stof zijn wij als onze dromen en ons kleine leven wordt besloten met een slaap. De tovenaar Prospero in William Shakespeare's toneelstuk 'de Storm' De astrale werkelijkheid 'Aster' betekent ster; 'astraal' verwijst naar sterrenlicht, het zachte schijnsel van de sterrenhemel op een maanloze nacht en de dromerige sfeer die dan wordt opgeroepen. Wie dit meemaakt in de natuur, ziet hoe alles in een onwezenlijk licht komt te staan. En merkt ook dat die sfeer een speciaal effect heeft, bijvoorbeeld op hoe dit voelt in het lichaam. Deze soort astrale energie kent iedereen, niet alleen in de natuur. Ook op een pleintje of in een gebouw kan zo'n speciale sfeer aanwezig zijn, waardoor een wat onwezenlijk, dromerig gevoel ontstaat. Ook in contact met anderen komt dit voor. Iemand die hiervan veel 'om zich heen heeft hangen' zuigt ons gemakkelijk mee in een onwerkelijke, hypnotiserende toestand. Soms vinden we dat leuk, vaak ook niet, het kan unheimisch zijn. Bepaalde astrale ervaringen zoeken we juist op elke kunst en cultuuruiting heeft iets betoverends. We kunnen verdiept zijn in een boek, meegesleept worden door een film, verdwijnen in de hallucinerende muziek op een ipod, wegdromen bij van alles eigenlijk. Is dat erg? Nee natuurlijk, we hebben dergelijke verstrooiing net zo nodig als eten en drinken. Maar, 'de stof waarvan dromen zijn gemaakt' kan ons behoorlijk in de weg gaan zitten als het gaat om bewustwording. Droomachtige denkbeelden en gevoelens komen overal tevoorschijn waar helderheid is gewenst. Ze horen bij elkaar. In dit hoofdstuk kijken we naar de verschillende manieren waarop astrale energie zich manifesteert. Een van de bekendste is wegzakken, concentratieverlies, je ogen niet open kunnen houden of onmogelijk nog langer kunnen luisteren. Op school, tijdens een vergadering of gewoon tijdens een gesprek doet dit fenomeen zich heel vaak voor. Wat gebeurt er dan eigenlijk? De astrale werkelijkheid 14

15 Vertrekken: knikkebollen en gapen Ook tijdens de lessen intuïtieve ontwikkeling hebben sommige mensen in het begin moeite om zich te concentreren. Ze zakken opeens weg, zitten te knikkebollen of vinden het moeilijk om stil te zitten. Ontspannen niets doen is voor veel mensen een lastig kunstje. Enerzijds lijkt deze toestand op verveling, je krijgt de neiging om op te staan en iets leukers te gaan doen. Vandaar de onrust. In ons jachtige bestaan is relaxed naar iemand luisteren ongewoon geworden. Het levenstempo is daarvoor te zeer toegenomen. Als we oude films bekijken valt op hoe traag die gesneden zijn. Maar, ontspannen is wel precies wat we doen als we in bed liggen en de slaap zoeken: zwaar worden, dieper ademen, wegglijden... Niet alleen ontspanningsoefeningen zijn slaapverwekkend, het gaat daarnaast ook om een duidelijk psychisch fenomeen: astrale energie. Een soort deken, een hypnotische, slaperige sfeer, die je onweerstaanbaar meezuigt. We vechten tegen de slaap of de verveling. Meestal lukt het om dit af te schudden en weer wakker te worden. Waarom is dit en wat is ertegen te doen? Slaap, dromen, dagdromen en hypnose Elk mens heeft slaap, dromen en dagdromen nodig om af te koppelen en bij te tanken. Kinderen die 'doeken' of op hun duim zuigen zie je voor je ogen vertrekken. Ook volwassenen hebben er een handje van om zomaar weg te dromen. Je kunt gemakkelijk zien of iemand wakker is of ver weg, verdiept in bezigheden of gedachten. Slaap en mijmerij zijn eerste levensbehoeften, we kunnen niet zonder, net als ademhalen. Slapeloosheid is moordend, iemand uit z'n slaap houden is een van de ergste martelmethodes. Slaap is aantrekkelijk en aanstekelijk. Als iemand in gezelschap gaat gapen is het voor de aanwezigen ontzettend moeilijk om niet mee te doen en een geeuw te onderdrukken. Praten over slaap, zoals hier, kan je hoofd opeens vol watten stoppen, je oogleden worden al zwaar, je voelt het verlangen in je opkomen om weg te glijden. Dit is precies de truc die hypnotiseurs toepassen om de poort naar het astrale droomgebied te openen. De stem van de hypnotiseur gaat met je mee en houdt je bij de les in het astrale gebied van emotionele herinneringen, toestanden, verhalen. 'Hypnos' is Oudgrieks voor 'slaap', de bewustzijnstoestand waarin de goden tot ons spreken Bewustzijn: helder voelen, weten, zien, horen, ruiken, proeven Bewustzijn is precies wat de naam al zegt: bewust aanwezig zijn. Via onze zintuigen nemen we op zo'n moment zowel onze binnenwereld als de buitenwereld helder waar. Wanneer we een meditatietechniek toepassen, maar ook tijdens een wandeling in de natuur of zomaar gewoon op straat kan het gebeuren, dat we opeens helemaal aanwezig zijn. Onze aandacht is even niet in beslag genomen door gedachten of bezigheden De astrale werkelijkheid 15

16 De bedoeling van bewustwording is om deze helderheid gemakkelijker op te kunnen roepen. Indien nodig of gewenst halen we onszelf uit gepruttel van stemmingen of discussies in ons hoofd en zijn we weer helder, zonder oordeel aanwezig in het hier en nu. Vanuit dit heldere bewustzijn kunnen we de situatie overzien, betere keuzes maken en doelgericht bezig zijn. Aandacht is hierbij cruciaal. Onze aandacht is meestal in beslag genomen, we raken geboeid door van alles, onze zintuigen zitten verstopt met denkbeelden, weetjes, stemmen, smaken, geuren. We kunnen echter leren om onze aandacht te gebruiken als een lens die het licht van bewustzijn kan focussen. Waar blijft bewustzijn als we slapen? In wezen gaat het om een groot mysterie. Waar zijn we, als we slapen of verdiept zijn in gedachten? De meeste mensen zijn echt helemaal weg tijdens de slaap; velen kunnen zich bij het ontwaken alleen vaag herinneren dat ze gedroomd hebben, maar meestal ook dat niet. Helemaal weg en in de ochtend weer helemaal aanwezig. Of toch niet? Meteen als we wakker worden schiet ons hoofd weer vol gedachten, kriebelen de emoties in ons lijf, voelen we het appel van het dagelijks bestaan. Een groot deel van ons leven speelt zich af op de automatische piloot. En toch, via bewustwording blijken we ook in onze slaap aanwezig te kunnen zijn en bijvoorbeeld te weten dat we dromen en wat we dromen. We kunnen zelfs leren om in te grijpen als we het in onze dromen een beetje te bont maken. Voor de een is dit vanaf de kindertijd heel gewoon, de ander bereikt deze helderheid pas na een lang proces van vechten tegen de slaap; en de hardnekkige kleverigheid van dromerige, astrale energie. Bewust en onbewust Wanneer we sterk polariseren, zoals bij 'bewust' en 'onbewust', ontstaat meteen een lastig te beheersen energieveld. Polariseren is strijden. We raken gevangen in een van de polen en vechten tegen de andere. Immers: als we 'slapen' hebben we weerstand om uit de droom geholpen te worden en als we wakker willen blijven, vechten we tegen de slaap. Door onszelf eenzijdig te richten op bewustzijn, ontstaat vanzelf een andere pool van onbewustheid, vol half ingevulde en ongerealiseerde verwachtingen, ideeën en overtuigingen, maar ook vol vage, onheldere, geheimzinnige en soms bedreigende denkbeelden en gevoelens. Twee werelden, twee totaal verschillende landschappen en in het overgangsgebied, op de grens, wemelt het van de ideeën, beelden, verwachtingen en projecties. Vergelijkbare splitsingen zien we overal: Denken en Voelen, Wetenschap en Poëzie, Man en Vrouw, Eigenbelang en Algemeen belang, Lichaam en Geest, Leven en Dood, Met en Zonder Lichaam, Yang en Yin, Buitenwereld en Binnenwereld, Licht en Donker De astrale werkelijkheid 16

17 En dus ook bij: Wakker Slaap Bewust Onbewust Heldere waarneming Droomwaarneming Dagbewustzijn Astraal Bewustzijn Als we deze tegenstellingen invoelen krijgen we zowel een indruk van het contrast, als een inzicht in wat ze gemeen hebben en de manier waarop ze elkaar zouden kunnen vinden. Want, om ons bewustzijn te vergroten kunnen we zowel werken met licht als met donker. We kunnen zowel helder onderscheid maken en dus polariteiten scheppen, als toenadering zoeken en de partijen bij elkaar brengen; de gespletenheid opheffen en het breukvlak helen. Intuïtieve ontwikkeling gebruikt beide paden. Sirenenzang: de zuigkracht van astrale energie Misschien zijn de kenmerken van astrale energie bij het lezen van deze tekst al merkbaar. Door de aandacht te vestigen op onbewustheid, slaap en dromerigheid wordt deze vorm van astrale energie meteen werkzaam dus ook de neiging om af te dwalen, te gapen, stukjes twee keer te moeten lezen enzovoort. 'Toenadering' betekent hier: niet vechten tegen de slaap, maar de verleiding om te dwalen ondergaan en zo aan den lijve ondervinden hoe astrale energie werkt. De held Odysseus deed iets dergelijks toen hij het betoverende maar gekmakende gezang van de sirenen wilde horen. Hij stopte de oren van zijn scheepsgezellen vol was, zodat ze het schip niet in extase op de rotsen konden varen, en liet zichzelf aan de mast binden om op die manier de verleiding te ondergaan. Het gezang riep een ontzettend verlangen in hem op om alles in de waagschaal te leggen en naar de zingende godinnen op de rotsen te varen, maar zijn mannen konden zijn smeekbeden niet horen en zeilden kalm aan het gevaar voorbij. Het wonder van de slaap en astraal bewustzijn Het mysterie van de slaap en de astrale werkelijkheid die ermee verbonden is nodigt uit om te ontdekken en te leren. Wonderlijk, hoe alles wat leeft slaap nodig heeft. Niet eens zozeer om uit te rusten, want dat kan ook met de ogen open. Nee, na zoveel uren wakker zijn is het onherroepelijk tijd om te vertrekken, om helemaal weg te zijn in een andere wereld. We kunnen aan onze huisdieren zien wanneer ze dromen en we nemen aan dat alle dieren die slaap nodig hebben dat doen. Van dolfijnen is bekend, dat ze, al zwemmend, nu de ene en daarna de andere hersenhelft laten slapen en dus dat ze voortdurend half dromen, half waken. Ze ontwikkelden dit vermogen waarschijnlijk omdat in zee nergens een plek is om je veilig terug te trekken. Stel je de aarde voor, één kant wakker, in het licht, de andere kant donker, gehuld in een astrale wolk van dromen. Een ring van morgenrood kondigt De astrale werkelijkheid 17

18 de nieuwe dag aan; hier wordt de natuur wakker en beginnen vogels te zingen. Avondrood kleurt de schemerzone, waar de natuur vóór het invallend duister een veilig heenkomen zoekt voor de nacht. Een veilige plek om te dromen Evolutionair is het vreemd dat die gevaarlijke behoefte aan slaap door natuurlijke selectie niet is verdwenen. Integendeel, juist het ritme van waken en slapen heeft een scala aan typische gedragingen in het leven geroepen. Dieren die slapen hebben een plek nodig om dat te doen, een veilige omgeving. Voor hoefdieren is dat de kudde, voor jagers een nest, leger, hol of grot. Sommigen houden zelfs een winterslaap waar zou zo'n beer van dromen? Of is hij in zijn astrale gedaante tussen de sterren te vinden? Mensen hebben huizen met daarin aparte kamers met bedden; elk mens heeft ergens zijn bed. Prachtig, om je bij elk mens dat je ontmoet ook zijn bed voor te stellen! En, wie aan zijn bed denkt, kan aan zijn oogleden voelen hoe het bed roept. Wie, heel even maar, toegeeft aan die roepstem, kan in zijn hoofd en vervolgens in zijn hele lijf het effect merken. Het is de slaap die roept. Het bed, het kussen zijn uitnodigend, oogleden worden zwaar, we krijgen de neiging om toe te geven en slaperig te worden. En we hebben wat beslistheid nodig om het effect van zo'n 'plaatje', zo'n hypnotisch, kleverig beeld los te laten en weer wakker te worden. Hypnos en Morpheus, goden van de slaap en de droom Morpheus, de god van de droom, neemt ons in de armen en voert ons mee. Waarheen? Dromenland is niet ver weg, maar vlakbij, toch lijkt het alsof we in een totaal andere wereld terechtkomen. Morpheus (Oudgrieks, 'de vormgevende', klinkt als 'morfuis') kon volgens de Grieken elke vorm aannemen, in de fantasie kan alles. Hij woonde, net als zijn vader Hypnos (klinkt als hiepnos), in een donkere grot. Rond de ingang bloeit de papaver, de klaproos die ook als kollebloem of heksenkruid bekendstaat. Naar hem is morfine genoemd, de pijnverzachter. Net als heroïne, dat de Heros, de held in ons wakker maakt, wordt morfine gewonnen uit het ingedroogde melkachtige sap (sap is 'opos', vandaar opium) van de opiumpapaver of slaapbol. De Latijnse naam is Papaver 'Somniferum' ('in slaap brengend'). Narcose is een kunstmatig bewerkte bedwelmingstoestand, een verdoving. Van het Oudgrieks 'narkoen' verlammen, versuffen, gevoelloos maken, en 'narkan' verstijven, bedwelmd worden. Een narcotisch middel veroorzaakt volgens de encyclopedie 'slaperigheid, ongevoeligheid, dufheid, stupiditeit, lethargie, hulpeloze verdwazing, apathie'. Waar het allemaal om begonnen is, de uitzinnige vreugde van de kortstondige roes, wordt er niet in genoemd. Je zou eens in de verleiding komen De astrale werkelijkheid 18

19 Narcan en Narcissus 'Narcan' (verstijven) gaf de gele Narcis zijn naam vanwege de bedwelmende geur. Hieraan verwant is het verhaal van de mooie jongeman Narcissus, die, toen hij voor het eerst zijn eigen beeltenis in het water weerspiegeld zag, zodanig verliefd werd op zichzelf, dat hij door deze hartstocht werd verteerd. Aphrodite, de godin van de liefde, veranderde hem toen in een bloem, de Narcis. Narcisme is sindsdien een bepaalde vorm van moeilijk te overwinnen zelfingenomenheid. Een bedwelming, een narcose. Voor we het over de verslavende hartstocht van het ego gaan hebben, met zijn toppen en dalen, zullen we eerst gaan kijken wat de astrale wereld nog meer te bieden heeft dan alleen verstijving, lethargie (vergetelheid) en slaap. Sirenenzang: in vervoering raken Middelen zijn verslavend, dat wil zeggen, dat we er na een tijdje niet meer buiten kunnen. Het middel heeft de vorm aangenomen van een bed en blijft maar roepen. Bewustzijn is gevoelig voor roepstemmen. De spuit, de fles, de dealer hebben een betoverende aantrekkingskracht. Maar wat eigenlijk niet? Alle zintuigen kunnen ons een astrale, droomachtige wereld binnenvoeren. Daarvoor hebben we helemaal geen narcotica nodig. Lichaamseigen morfine zogenaamde endorfine is in staat eenzelfde gevoel van gelukzaligheid op te roepen, door fysieke activiteiten als aanraking, strelen, massage, sport, seks, maar ook door huishoudelijke karweitjes te doen, een prettige omgeving, een geur, het beluisteren van muziek wat niet al. Elke activiteit kan verslavend worden, zelfs het toebrengen van pijn, want ook dat zorgt voor een prettige, euforische stemming. Masochisme zelfkwelling is daardoor net zo verslavend als bijvoorbeeld alcohol of seks. Endorfine: lichaamseigen gelukzaligheid Ook dieren zien we in vervoering raken, ook hun hersenen produceren immers endorfinen. We mogen gerust aannemen dat het samen rennen in een kudde wilde paarden een woeste vreugde veroorzaakt. Alles werkt mee, het ritmische gestamp van de hoeven, het zwiepen van manen en staarten, gehinnik, zweet, flarden mondschuim. Het zwermen van spreeuwen in het najaar, als ze met honderden tegelijk aan het formatievliegen zijn, moet net zo'n adembenemende, gelukzalige ervaring zijn. Alle vogels lijken plezier te hebben aan vliegen. De leeuwerik verdwijnt zingend in het blauw van de hemel, laat zich opnemen in de zonnegloed. Ooievaars draaien urenlang rondjes hoog in de lucht, eenden vliegen vooral om met veel gespetter te kunnen landen. Zwaluwen houden piepend wedstrijdjes in virtuoze wendbaarheid, duiven zitten elkaar tortelend en koerend achterna. We kunnen meegenieten, of, als eens Narcissus, zodanig door onszelf in beslag genomen zijn dat we niets merken van dit gelukzalige De astrale werkelijkheid 19

20 spel om ons heen. Het sublieme in de natuur Alles in de natuur kent dergelijke roes opwekkende activiteiten, momenten en plekken. Een aandachtige reis langs bijzondere landschappen, roept steeds weer andere, intense ervaringen op. De volgende voorbeelden kunnen als visualisatieoefening dienen, een reis door je eigen binnenwereld. Sluit na lezing van een scène de ogen en stel je die zo levendig mogelijk voor, alvorens het beeld weer los te laten en verder te lezen. Ontmoet de magie van de natuur in: Het gedreun van de branding op het strand brengt ons in een bijzondere stemming. We horen het knisperend schuimen van de zee en het gesis van het stuifzand; proeven het zout op de lippen. We lopen langs de zeereep in een voorwereldlijke puurheid. De zee, loodgrijs of turkoois, glad of bewogen, in eindeloze deining, met de mooiste, de strakste en mathematisch meest exacte horizon die er bestaat; een rechte lijn die van geen wijken weet, die altijd en overal een cirkel trekt en raadsels oproept. De hemel, soms in wijkend blauw om in te verdwijnen, maar meestal bevolkt met reizigers, langstrekkende wolkenwezens, die voortdurend van vorm veranderen terwijl ze spelen met het licht en de ruimte. Het nachtelijk uitspansel dat doodstil en flonkerend tevoorschijn komt als de zon ondergaat; en uur na uur laat zien hoe het eeuwig wentelt rond de poolster, de enige ster die stilstaat aan de hemel. Het weer, elke dag anders, lieflijk of levensbedreigend donderend en bliksemend, verstikkend in mist, verzuipend in regen, nu weer kleumend, vriezend, dan toch ontroerend als een zachte wind langs de wangen strijkt. Een stille plek in een bos, waar de elfjes zich net op tijd hebben verstopt toen we onverhoeds verschenen, je voelt nog hun aanwezigheid, de natuur houdt haar adem in. Elke beek; kabbelend, kwebbelend, lispelend over stenen, knagend aan oevers, babbelend met zichzelf, en verderop woest tekeergaand in een nooit aflatend gesprek. Elke waterval, ruisend, donderend, schuimend. Een rivierenlandschap, meanderend, donker glijdend langs oevers, traag en in zichzelf gekeerd, kolkend bij oponthoud, verlangend naar een meer of de zee om totaal in te verdwijnen. Een kerkhof, waar de doden doodstil wachten. Vanonder een steen, wormen lijken het heerlijk te vinden om te krioelen, en wat deden die pissebedden daar? De astrale werkelijkheid 20

21 De geur van een klaverwei of een klaproosveld. De woestijn, totaal leeg en oorverdovend stil, met door de wind kunstig gevormde zandduinen, met alles verdovende hitte; met een horizon die lokt maar zich steeds weer terugtrekt. Het hooggebergte met zijn duizelingwekkende steilte, stil makende vergezichten, dodelijke ravijnen, bergpassen, rotspunten en rolkeien, klimmen en dalen en angst om te vallen. Het groene polderlandschap met lome, bolle zomerwolken die zich spiegelen in blauwe sloten; met grijze eentonigheid in de regen, met ingetogenheid in de winter. Spirits in de bezielde wereld Geen wonder dat natuurvolken zowel het sublieme, vervoerende element in deze ervaringen als het angstaanjagende en onbekende personifieerden in een god of godin. Alles werd beheerst door een geest of een god; alles wat leeft en elk ding had zijn eigen wezen of spirit, spiritus. Nog niet zo lang geleden was ook iedereen in Europa vertrouwd met deze druk bevolkte 'andere wereld', vol goden en godinnen, demonen, huisgeesten, nimfen, elfen, engelen, goed- en kwaadaardige wezens. Deze bezielde wereld is steeds meer vervangen door de wereld van de machine. Zowel het functioneren van ons eigen lichaam als alle processen in de natuur worden gezien als machinaal. Een dergelijk wereldbeeld maakt het lastig, zo niet onmogelijk, om 'astrale energie' te ervaren. Op het breukvlak tussen 'wetenschap' en 'alternatief' ontstaan heftige emotionele beelden over waar en niet waar. De bezielde werkelijkheid gezien als een zweverige, onechte en bedrieglijke wereld waarin nog in hekserij wordt geloofd. De discussie hierover valt buiten het bestek van dit boek. Ik ga ervan uit, dat ook de aarde helder bewustzijn kent, net als alles wat leeft en groeit. Ook de bergen en de zeeën die het landschap vormen, de wereld van de mineralen, natuurverschijnselen gebaseerd op de elementen lucht, vuur, aarde en water, zoals storm, brand, aardbeving en overstroming hebben een astrale, niet stoffelijke component die we in dromen, maar ook door ons af te stemmen, kunnen ervaren. Droombewustzijn is communiceren met deze bezielde wereld. Songlines in de droomtijd Van natuurvolken zoals de Indianen in Amerika, traditioneel levende nomaden in Siberië, natuurvolken in Afrika en Aboriginals in Australië kunnen we leren hoe zij de aarde beleven en hoe ze omgaan met natuurkrachten die groter zijn dan wijzelf. Een van de eerste dingen die opvalt is dat ze in voortdurende communicatie staan met de zichtbare en onzichtbare wereld om hen heen. De natuur spreekt in tekens die je moet leren verstaan. Rituelen en procedures geven stabiliteit, maken kennis overdraagbaar en zorgen voor spirituele discipline en de daarmee De astrale werkelijkheid 21

22 samenhangende psychische kracht. Liefde en respect voor de aarde staan centraal. De aarde geeft, als op de juiste wijze gevraagd wordt om wat je nodig hebt. Meestal wordt gecommuniceerd in een trance, opgeroepen door vasten, trommelen, zingen en dansen. De astrale wereld wordt beleefd als de enig werkelijke en ware, omdat daarin de essentie gevonden wordt van de dingen, de spirits. De Aboriginals noemen de astrale wereld de Droomtijd ('the Dreaming' of 'Alterjinga') de eeuwige werkelijkheid van de natuur een spirituele realiteit, die zij in de immense periode van jaar van hun bestaan hebben opgebouwd. Zij kennen een systeem van gezongen paden door het landschap. In het lied ligt de informatie vast over plekken om te jagen, waar beschutting is en water. Sommige van deze Songlines reizen dwars door Australië, een netwerk van kennis over heilige, rituele plaatsen. Tegelijkertijd is het lopen van de route een scheppingsdaad: de Songlines weven een kleed van oeroude kennis en brengen zo het landschap tot leven. De Aboriginals zien zichzelf als hoeders van de natuur. Door de astrale Droomtijd in stand te houden en te voeden wordt de wereld steeds opnieuw geschapen. Contact met de bezielde wereld De natuur is prachtig en verschrikkelijk tegelijk. Overleven was ooit dagelijks werk. De moderne tijd heeft veel gegeven op het gebied van bescherming en comfort. De natuur is getemd, in een tuin, een park, een asfaltweg naar een bergtop. In de wildernis zouden we het niet lang uithouden. Ook andere natuurlijke zaken zijn naar de achtergrond geschoven, zoals ziekte, pijn, ouderdom en dood. In onze geïsoleerde, dubbelbeglaasde en ontsmette samenleving komen we daardoor tekort aan essentiële ervaringen. Zien we het leven wel in het juiste perspectief? Leven in een illusie Zo gezien is het aannemelijk dat Aboriginals en andere natuurvolken over de aard van de werkelijkheid een beter idee hebben dan wij. Zij kennen de Droomtijd; in welke illusie leven wij? Van alle levende wezens op aarde zijn wij het meest in staat tot zelfwaarneming en zelfreflectie. Dat is zowel een groot raadsel, een geschenk als een last. Het grootste raadsel is wel, waarom we zo sterk in onze eigen fantasieën geloven. We beschikken over het vermogen om illusies te vormen, dat wil zeggen, onszelf en anderen iets wijs te maken. Het begrip illusie is afgeleid van Latijn ludere, spelen en lus, spel. Als kind kon elk voorwerp opeens van alles zijn: een schelp werd een schip, een stoel een troon, een stok een staf of een speer, met een lap maakten we een huisje. Ergens wisten we wel dat het maar 'net alsof' was. Toch griezelden we oprecht, als we met een gebiedend gebaar de plekken wezen die veilig waren en die, waar De astrale werkelijkheid 22

23 menseneters woonden. Kinderspel maar dit vermogen komt ons goed van pas om niet ten onder te gaan in de jungle van het moderne leven. Vrijwel alles hangt van zorgvuldig in stand gehouden illusies aan elkaar. Ons zelfbeeld, het beeld dat we hebben van de buren, de buurt, de stad, wat gezellig is, wat leuk is en wat niet. We gooien ergens een leuke lap overheen en zie: een andere werkelijkheid. Wat is het verschil tussen een woonkazerne en een pinguïnkolonie? Wonderlijk hoe we als mens heel kunnen blijven in grimmige, uitzichtloze situaties, met alleen een bed, een korst brood en een schamel restje zelfrespect. Terug naar de natuur bewust van de droomwereld In het zicht van de dood en wetend van de kwetsbaarheid van bewustzijn gaan we verkwistend om met de tijd die ons gegeven is. Ergens weten we dat. Geen wonder dat we terug willen naar de natuur. Uiteraard zonder comfort en techniek op te geven. Aboriginals doen dat ook niet, ze rijden in auto's en gebruiken geweren voor de jacht als het zo uitkomt. Wij moeten onze eigen visie en eigen rituelen ontwikkelen. Daarom nemen we contact op met de Droomtijd van het Hier En Nu, ontdekken Songlines en zetten nieuwe uit. Ook in de Droomtijd van het Moderne Leven is de natuur vlakbij. Onze oude goden en godinnen, Venus voorop, zijn nog springlevend. We kunnen zowel het sublieme, vervoerende in onszelf bezingen, als de sjamaan in ons bezweringen uit laten voeren om ons met het angstaanjagende en onbekende te verstaan. Wezens met en zonder lichaam In ons leven krijgen we zowel te maken met natuurkrachten en natuurwezens als met energieën en entiteiten die kenmerkend zijn voor de mensenwereld. Daarin is de dood gewoonlijk een arbitraire grens. De mensen om ons heen zijn wezens met een lichaam, tegelijkertijd kunnen we leren waarnemen dat er ook wezens zonder lichaam zijn. Dit is niet bijzonder of eng, voor veel natuurvolken is het de gewoonste zaak van de wereld. Onze geliefde doden zijn niet meteen echt weg, een deel van hun essentie blijft nog lang beschikbaar. Gidsen, geleidegeesten en subpersonen Als kind zijn we omringd door goede zorgen. Soms nemen die de gestalte aan van een vriendje, een gids, engel of helper, die we op astraal niveau waarnemen. Naarmate we ouder worden en geestelijk groeien, verandert ook de verhouding tot zulke gidsen. We vinden steeds meer verankering in ons eigen hart, we worden een licht op ons eigen pad. Dit deel van onszelf zullen we verderop 'de Goede Ouder' gaan noemen. Als er een Ouder is zijn er ook kinderen, grootouders, ooms en tantes. Onze psyche wordt bevolkt door subpersoonlijkheden. Ook deze zijn astraal, De astrale werkelijkheid 23

24 droomachtig, en maken een eigen ontwikkeling door. Met sommige zijn we bekend: de ernstige stem die we gebruiken en het plechtige gezicht dat we trekken als we serieus genomen willen worden, of de nijdige gestalte die in ons naar voren komt als iets ons niet zint. De meeste mensen hebben in hun psyche gelukkig, net als Odysseus, een paar potige bemanningsleden ontwikkeld, om zich tijdig aan de mast te laten binden als ze in verleiding komen. Zowel in de zichtbare als in de astrale wereld hebben we dezelfde relatievaardigheden nodig. Ook op astraal gebied kunnen problemen ontstaan als we ons gemakkelijk laten imponeren, maar ook als we niet respectvol omgaan met de energieën die ons ooit ten dienste stonden. Soms is het nodig om afscheid te nemen, soms volstaat een nieuwe plek, een nieuwe rol. Om te communiceren met de andere wereld en boodschappen op te vangen, moeten we gewoon weer intuïtief leren luisteren, kijken en voelen, zoals we dat deden als kind. Het sublieme in onszelf Subliem betekent letterlijk sub limen, 'onder de drempel', maar is figuurlijk steeds meer de betekenis gaan krijgen van een drempel overstijgen, een andere wereld betreden. Het gaat dan om andere, diepere en hogere bewustzijnstoestanden en belevingswerelden. Sublimeren wil tegenwoordig zeggen: op een hoger plan brengen. Subliem staat dan ook voor essentie, voor het hoogste en mooiste wat er te bereiken of te ervaren valt, zoals extase, verheffing, verlichting, bezieling. Maar, ook laagdrempelige gevoelens als huiver, doodsangst, ontbering en vernedering zijn subliem. Het sublieme trekt Songlines door ons bestaan. We zoeken orgasme, extase, vrezen de kater erna, maar zijn bereid steeds grotere risico's te nemen voor de ultieme kick. Door intuïtie te ontwikkelen blijkt dat de weg naar huiver en extase ook zonder hulpmiddelen betreden kan worden. Daarvoor gaan we in het volgende hoofdstuk de zintuigen bevrijden van het juk van zonde, schuld en boete, de gesel van vooroordelen, de hinder van oogkleppen, de kwelling van vooroordelen, zodat we weer frank en vrij kunnen genieten van onze aanwezigheid in een levend lichaam op de rijke, inspirerende aarde De astrale werkelijkheid 24

25 2 Oriëntatie in de droomtijd Alleen in het Paradijs Het Paradijs bestaat nog, we zitten er dagelijks middenin. De wereld wordt elke dag opnieuw geschapen als we die bezielen met onze aandacht. Dat wil zeggen, als we bewust aanwezig zijn en niet in de een of andere astrale roes verkeren. Heftige verslavingen aan één enkel middel, geloof, probleem of groep, of aan één bepaalde persoon maken het eveneens lastig om van het sublieme in onszelf te genieten. Om het Paradijs te ervaren moeten we om te beginnen afkicken van een van de sterkste verslavingen die we kennen: gezelschap. De meeste mensen vinden het moeilijk alleen te zijn. Ze moeten het weer leren. Het gaat daarbij natuurlijk niet om een confrontatie met diepe eenzaamheid, maar om een balans. Niet altijd en overal gebabbel, niet steeds alom muziek, ook de mobiel regelmatig uit. Om te communiceren met onszelf moeten we de verbinding met 'buiten' even kunnen verbreken. Maar toch, veel mensen vinden alleen zijn en stilte doodeng. Confrontatie met stilte en innerlijke rust Vogels kwetteren om dezelfde reden als mensen, voor sociaal contact, maar als eenden zijn uitgesnaterd zijn ze stil. Soms is het prettig om deel te nemen aan de sociale interactie, soms willen we ons er liever uit losmaken. Er is een tijd en een plaats voor alles. Helaas kom je in het stille bos nogal eens een vrolijk kletsend gezelschap tegen, of beleven we een meditatieve zonsopgang terwijl verderop iemand een gettoblaster aan heeft staan. We kunnen genieten van samenzijn, maar elke sociale ruimte is evengoed een bedwelmende, astrale droomtijd, die ons gevangen houdt in wat Hoort, wat Moet en hoe we Het moeten zien. Veel mensen zijn bovendien verslaafd aan aandacht en goedkeuring. Ze kijken voortdurend om zich heen. Net als 'onschuldige' verstrooiende achtergrondmuziek is sociale interactie niet zelden een middel om de confrontatie met de binnenwereld te ontlopen. Het klopt, dat we sociale dieren zijn en dat zelfs een monnik of kluizenaar deel uitmaakt van een gemeenschap die hem voedt en kleedt; alleen zijn in de woestijn houdt niemand lang uit. Als we leren om in stilte bij onszelf te zijn gaat het daarom niet om zelfkwelling, maar om een geleidelijke gewenning aan stilte. Daarom is het belangrijk om te leren mediteren, maar ook om onze vitaliteit te voeden en te reguleren De astrale werkelijkheid 25

26 Vier stappen naar astraal bewustzijn Voor oriëntatie in de astrale wereld, de droomtijd, is meer nodig dan wat meditatieoefeningen. Het astrale gebied zuigt namelijk energie weg. Daarom zijn vier stappen belangrijk: Focus: leren focussen, dat wil zeggen, concentreren en mediteren, helder zijn en energie waarnemen. Intuïtie, 'het zesde zintuig' komt beschikbaar. Vitaliteit: de opname van vitale energie in de gaten houden. Energie reguleren: leren om jezelf te doorstromen met vitale energie en deze in goede banen te leiden. Jezelf regelmatig opladen. Stressgevoeligheid verminderen: negatieve, vitale energie-vretende emoties dempen en kanaliseren. Deze vier stappen naar zelfkennis en innerlijke leiding worden hieronder besproken. Bij intuïtieve ontwikkeling vormen ze de basis van het lesprogramma. Kenmerkend voor energiewerk is de begeleiding en de toepassing in de praktijk. Sommige dingen kunnen nu eenmaal niet mentaal worden overgedragen. Vitaliteit, bewustzijn en plaatjes Meestal praten we niet van astrale energie, maar van 'plaatjes'. Dat zijn emotioneel geladen beelden, ideeën, opvattingen en gewoontes van waaruit we het leven begrijpen en eventuele problemen oplossen of vermijden. De crux is, dat vooral de plaatjes die negatieve denkpatronen bevatten een belemmering vormen om te focussen, te visualiseren en te mediteren. Plaatjes lijken op clichés en stereotypen, maar gaan veel dieper en zijn ook niet alleen maar mentaal. Ze bestaan uit diep ingesleten gewoontes, gebaseerd op ervaring. Ze activeren energiekanalen, er horen emotionele patronen bij en zelfs een manier van ademen. Een plaatje dwingt ons in een bepaald denkpatroon, soms volkomen onbewust en tegen onze wil. Een paar willekeurige voorbeelden van zinnetjes die bij negatieve plaatjes horen: Als het erop aankomt, laten ze je toch in de steek. Ze proberen je klein te houden. Waarom moet mij dat altijd overkomen? Dat lukt me nooit. Ik ben zo ontzettend moe. Dat is toch niet voor me weggelegd. Zo ben ik nu eenmaal. Ik kon er toch ook niks aan doen? Wat zullen ze van me denken? En toch, mij krijgen ze niet klein. Zij zullen raar opkijken. Ik krijg je nog wel. Mijn vriend gaat zich hierbij heel ongemakkelijk voelen. Mijn moeder zou dit nooit goedvinden. Ik word uitgelachen. Daar ben ik te goed voor. Het leven zit vol met zulke gedachten. Vaak hebben gesprekken een dergelijke teneur. Het zal niet zo moeilijk zijn om een eigen lijstje met favorieten op te stellen. Invoelbaar is, dat al deze plaatjes negatieve energie bevatten. Bij elk van deze zinnetjes hoort een gemoedstoestand. Sommige zijn uitdagend en assertief, andere gelaten, weer andere angstig. Er zit een verhaal aan vast, De astrale werkelijkheid 26

27 dat we niet eens precies hoeven te kennen om te vermoeden welke kant het op gaat. En als we er iets langer bij stilstaan merken we het diepere effect op onze adem, op onze vitaliteit. Als we dergelijke plaatjes weten te vervangen door positieve, voedende plaatjes, merken we dat meteen in onze hele zijn, van top tot teen. Toch blijven de oude plaatjes trekken, ze zijn dwangmatig, dwingend. Hoe komen we dergelijke negatieve energie op het spoor? Vastentijd concentratie en meditatie Op het spirituele pad is het nodig om elke dag te oefenen om alleen te zijn, in stilte, bij onszelf. Deze stilte brengt ook ruimte. We kunnen onszelf ontledigen, gedachten loslaten, verblijven in tijdloosheid. Pas dan zal ons binnenoor opengaan en kunnen onze ogen zien wat er werkelijk te zien valt. In het begin krijgen we te maken met afkickverschijnselen: met onrust, met de astrale deken van slaap. Allerlei gedachten, ideeën en beelden dringen zich op. De gesprekken met onze omgeving gaan in ons hoofd gewoon door. Concentratieoefeningen zijn nodig om het gebabbel, deze ruis op de lijn, tot rust te brengen. Meditatie leert je om storende emoties en gedachten los te laten en minder afgeleid te worden door irrelevante informatie. Ook de dwangmatige behoefte aan gezelschap vermindert. Fysieke pijn wordt draaglijker of verdwijnt helemaal. Over het algemeen word je er fitter en gelukkiger van. Meditatie Hiervoor zijn allerlei technieken in omloop. In wezen is het heel simpel: je gaat zitten, je legt je handen in je schoot, je sluit je ogen en je zorgt dat je rechtop zit, zodat je niet zo gemakkelijk weg kunt zakken. Vervolgens kijk je twintig tot vijfentwintig minuten wat er gebeurt. Gedachten komen voorbij, je signaleert ze alleen maar, geeft ze geen aandacht. Zou je toch in een stroom gedachten blijven hangen, dan haal je jezelf hier uit zodra je dit merkt. Vestig je aandacht op je lichaam, voel hoe je zit, volg je adem. Je bent een levende, ademende aanwezigheid. Belangrijk is natuurlijk een rustige plek, een stoel of een matje om op te zitten, indien gewenst voor de sfeer een kaarsje, een bloem. In wezen kan mediteren altijd en overal, maar dat is voor later, als het vanzelf gaat. Twee keer per dag een kwartier is natuurlijk niets op de eeuwigheid. Wie heeft leren focussen, kan daarna meditatief lopen, zitten, eten en slapen! gaan proberen. In je eentje trainen is zwaarder, omdat je je eigen oefenmeester moet zijn. Met jezelf afspraken maken om ermee te beginnen en het vol te houden is lastiger dan werken in een groep of via een cursus. Bij intuïtieve training wordt vaak gebruik gemaakt van visualisatie om de aandacht te focussen De astrale werkelijkheid 27

28 Fysieke en astrale effecten van meditatie Door aanwezig te zijn in onze binnenwereld krijgt alles daar een andere kleur. Eerst is er veel afleiding, er zijn droombeelden, stemmen, emoties (tranen, boosheid, onrust) en fysieke sensaties; misschien wel tintelende handen, lichte onpasselijkheid of hoofdpijn, of golven energie door het lichaam. Anderen rapporteren zware ledematen, vermoeidheid, en steeds weer die alles bedekkende neiging om weg te zakken en te slapen. Van groot belang is een goede gronding. De neiging om 'op astraal te gaan', door weg te dromen of letterlijk buiten je lichaam te raken kun je tegengaan door te gronden: je lichaam te blijven voelen en de aarde onder je. Verderop is een oefening opgenomen om bewust energie af te laten stromen naar de aarde. Het gaat erom, jezelf veilig te voelen in je eigen lijf en in contact met de aarde. Wie vaak gespannen is en in meditatie diep ontspant, merkt hoe de spanning ineens in golven los kan komen. Sommigen noemen dat een kundalini-ervaring, vaak is het gewoon stress die zich ontlaadt. Spanning ontladen en energie stromen Het kan een behoorlijke domper zijn als dit energiewerk niet zomaar van een leien dakje gaat. Sommige mensen moeten de binnenwereld echt veroveren. Wie altijd alles buiten het lijf heeft gedaan, in de geest, zal ook willen gronden vanuit een beeld in het hoofd. Overschakelen op voelen kost tijd, niet in de laatste plaats omdat je binnenin emoties tegenkomt: irritatie en ongeduld, boze stemmen die je op je kop zitten, eenzaamheid, verdriet. Soms is het binnen net een gekkenhuis. Bij alle vormen van bewustwording en contact met je binnenwereld is het belangrijk om anders met spanning om te leren gaan. Vaak hebben we het niet zo in de gaten hoe gespannen en gecontroleerd we zijn. Wie een stressvol leven leidt is eraan gewend geraakt. Ontspannen en jezelf gronden wordt een goede gewoonte om spanning los te laten. Spanning is statisch; door te visualiseren dat energie vrij door je lichaam kan stromen kan ontlading plaatsvinden. 'Gronden', jezelf verbinden met de aarde, is zoiets als een bliksemafleider maken. Geleidelijk, door dagelijks wat te oefenen, nemen de afkickverschijnselen af, krijgt stilte de overhand. Dan kan de rijkdom van de binnenwereld zich gaan aandienen, en kunnen we ons gericht gaan bezighouden met het reinigen van de zintuigen. Krachtplaatsen in de binnenwereld Alle zintuigen zijn poorten naar een andere werkelijkheid. Zelf kunnen we door deze poorten naar buiten; we tasten, ruiken, proeven, luisteren en kijken. Tegelijkertijd vertoont zich de wereld in een veelheid van sensaties, kleuren, geuren, klanken, gevoelens. In de ideale situatie kunnen we onbevangen en vrijmoedig beschikken over de informatie over wat we te zien en te horen krijgen. Met andere woorden, De astrale werkelijkheid 28

29 we kunnen onze ogen en oren vertrouwen. Helaas is dat niet het geval. Om helder waar te nemen en onze zintuigen tot krachtplaatsen van intuïtieve waarneming te maken is het nodig er behoorlijk de bezem door te halen. Wat is er aan de hand? Zintuigen reinigen Vanaf onze vroegste jeugd hebben onze zintuigen een training ondergaan. Door woorden en beelden hebben we grip gekregen, zowel op onze binnenwereld als op onze buitenwereld. We hebben leren praten onze moedertaal is ook de taal waarin we dromen, en taal is zelfs bepalend voor wat we kunnen voelen. Wat niet benoemd kan worden bestaat niet. Zodra we iets zien, komt er een onderschrift bij: boom, huis, auto, wolk. Andersom kan net zo goed; dezelfde woorden roepen ook beelden op. Onze zintuigen zijn bijgevolg niet zonder meer beschikbaar. We leenden ons oor, keken en voelden met iemand mee, deden net of de keizer kleren aanhad. Daarom zijn onze ogen soms bijna blind voor de realiteit van de kleurige wereld we zien alleen maar de aangeleerde plaatjes. En veel dingen die geen naam hebben gekregen blijven daardoor ook daadwerkelijk onzichtbaar voor ons. Het openen van de zintuigen Als we leren om de stilte in onszelf te vinden kunnen we geconcentreerd aanwezig zijn in de wonderlijke, astrale wereld van zintuiglijke informatie, en onze heldere waarneming gebruiken om psychische kracht te verzamelen en gefocust te blijven. We gaan ze stuk voor stuk af: horen, zien, ruiken, proeven, voelen. Dit kan een visualisatieoefening zijn: lees elk stukje aandachtig, sluit de ogen en ervaar wat er tevoorschijn komt. Horen: de toverwereld van klank en muziek Elk mens heeft in zijn oor een archief van onvergetelijke stemmen en geluiden. De speciale manier van praten van familie, leraren, vriendinnen; flarden van gesprekken. Het gaat meer om herkenning dan om reproductie; we kunnen het niet nadoen, maar onderscheiden stembuigingen uit duizenden. In datzelfde oor zitten ook de karakteristieke voetstappen en kuchjes van mensen, en alle gangbare huis- tuin- en keukengeluiden die er bestaan. Elk van deze herinneringen is in staat emoties op te roepen; de korzeligheid in de stem van je vader, het vrolijk rinkelen van een fietsbel, een naargeestige misthoorn, woede om brekend glas. En dan is er muziek: al die meeslepende klanken, die stemmen die verrukken en bedrukken. Of je hart nu ligt bij pop en rock, bij jazz, bij opera of renaissancemuziek er zijn onvergetelijke nummers die ons raken, die we misschien wel woord voor woord mee kunnen zingen, De astrale werkelijkheid 29

30 neuriën, de tranen van ontroering nabij. Zoals elke zanger weet is het vrijwel onmogelijk om depressief te zijn als je zingt. Waarom gunnen we het onszelf zo weinig om de weelde van dit archief te genieten, onze eigen keel te openen voor klank, mee te ademen op de geluiden van de wereld? Als we dat doen brengen we onze binnenwereld op orde. Versteende oude verboden en geboden liggen in onze oren vast in 'hoe het hoort'; we komen ze onherroepelijk tegen als we onszelf bevrijden van hun astrale, hypnotiserende kracht. Kijken: een baaierd van kleuren en vormen De zeven kleuren van de regenboog toveren de wereld tot een feest van tinten; heel veel kleuren hebben niet eens een naam. Elke kleur kent een specifieke sfeer, een subtiel gevoel. Onze ogen kunnen feesten of zo vol zitten met oude beelden dat we niets nieuws meer zien. Oude films en foto's kleuren de werkelijkheid. Deze 'plaatjes' vaste overtuigingen en emotioneel geladen beelden vormen een astrale deken over de wereld. Sommige van deze plaatjes zijn levensreddend (slangen zijn gevaarlijk); andere hebben hun houdbaarheidsdatum duidelijk overschreden (zij is een slang want zij lijkt op mijn tante). We hebben geleerd 'hoe je het moet zien', talloze bewuste en onbewuste voorschriften en zienswijzen kunnen we herzien, eigen maken of loslaten. Bij het opruimen van het archief aan oud beeldmateriaal is een uitspraak van de Londense filosoof en mysticus William Blake ( ) van belang: 'als de deuren van waarneming waren gereinigd, zou alles zich aan de mens voordoen zoals het is: oneindig'. ('If the Doors of Perception were cleansed Every Thing would appear to Man as it is: Infinite'; uit: The Marriage of Heaven and Hell). Deze regel werd het credo van de Amerikaanse rockgroep The Doors, met name van leadzanger Jim Morrison. Oergevoelens zijn verbonden met geuren Geur roept de 'oerste' gevoelens op, maar staat het verst van ons af. Vreemd, want partnerkeuze, blijkt uit onderzoek, is toch het meest een kwestie van geur; als die niet klopt wordt het niets. Waarschijnlijk omdat er veel sociale taboes rusten op geuren je mag niet stinken immers; je moet ruiken naar een bekend merk is dit een van de minst bewust betreden astrale gebieden. Lichaamsgeur kan zowel een onbedwingbare afkeer als lust opwekken. Ook op het gebied van ons eigen aroma en dat van anderen zijn er heel wat oude plaatjes op te ruimen. Als we dat doen, bijvoorbeeld door mensen of situaties uit onze jeugd in een ander licht te gaan zien, krijgen we tot onze verbazing vaak ook de geuren terug, tezamen met de oergevoelens die ermee verbonden zijn. Mensen kunnen wel duizend verschillende geuren onderscheiden. Samen met de vier smaken staan ze aan de basis van het grote genieten: eten en drinken! De astrale werkelijkheid 30

31 Proeven: het smaakorgel Eigenlijk heeft dit orgel maar vier pijpen: zoet, zout, zuur en bitter; maar welk een orgie aan smaakcombinaties zijn hieruit ontstaan! Neus en tong werken hier samen, wat we gemakkelijk kunnen controleren als we tijdens het proeven onze neus dichtknijpen. Pas in de nasmaak komen de bitters en de zuren opzetten. Tot het proeven hoort ook het mondgevoel die eerste perzik, die smaak van tomaat, het verschil in schil van een peer en een appel onze mond heeft de wereld gekust en is expert in smaakherkenning. Voelen: de sensatie van lijfcontact Elk lichaam heeft aanraking nodig. Zonder regelmatig lijfcontact lijdt onze ziel aan verschrompeling, we krijgen rare ideeën over onszelf en anderen. Aanraken stelt gerust. Naarmate we ouder worden, wordt aanraken abstracter; we kennen niet alleen strelende handen en pijnlijke vuisten; ook woorden en blikken kunnen zowel strelen als snijden en verwonden. Aanraken en geraakt worden is daardoor een astraal, abstract gebied geworden, vol plaatjes, verwachtingen, angsten en verlangens. Aanraken, masseren, leren communiceren met de handen is nodig om ons lijf te bezielen en oude angsten los te laten. Het zesde zintuig: intuïtie De astrale wereld nemen we waar via telepathische communicatiekanalen. Vooral de holtes in ons hoofd zijn een klankkast voor beelden en geluiden; maar ons hele lichaam en al onze zintuigen zijn gevoelig voor astrale energie. We gebruiken dit waarnemingsvermogen voortdurend om bedoelingen van anderen op te pikken. Training vanaf onze vroegste jeugd heeft sommige astrale gebieden ontsloten, andere met taboes ontoegankelijk gemaakt. Wanneer onze intuïtie vrij is hebben we toegang tot informatie uit vorige levens, andere bewustzijnslagen en belevingswerelden. Windrichtingen in de binnenwereld Veel in de astrale wereld is tijd en vormloos. Wanneer we leren focussen en energie reguleren, ontwikkelen we mogelijkheden om de astrale wereld met de fysieke werkelijkheid te verbinden. Een manier om deze beide realiteiten op elkaar aan te sluiten is om onze zintuigen te verbinden met de zeven krachtplekken in ons lichaam, de chakra's, die zowel op astraal als fysiek niveau werkzaam zijn. Chakra's zijn namelijk niet alleen energierijke plekken in ons lichaam, ze zijn ook schakelstations met de astrale werkelijkheid. Ze maken contact mogelijk met de ideeën, ervaringen en essentiële kennis in de natuur en cultuur van onze leefomgeving. Een voorbeeld: een bekende techniek als 'aarden' of 'gronden', sluit ons lijf aan op de aarde en stelt gerust, ontspant, De astrale werkelijkheid 31

32 doet spanning ontladen. Maar, tegelijkertijd krijgen we zo toegang tot al het aarde-weten over in een lichaam zijn, wat nodig is bij ziekte bijvoorbeeld. In spannende situaties geeft contact met dit oer-aarde-weten tot onze verbazing een overlevingskracht die we niet voor mogelijk hadden gehouden. Vooral in situaties van leven en dood is dit merkbaar; als we hiermee hebben kennisgemaakt, staan we veel steviger in onze schoenen. Elke chakra geeft verankering in onze binnenwereld en maakt tegelijkertijd informatie toegankelijk die we nodig hebben om af te stemmen op de essentie in onszelf en ons leven. Chakra's kunnen om allerlei emotionele redenen in een vicieuze cirkel terechtkomen, waardoor ze geheel of gedeeltelijk afgesloten raken en we minder goed functioneren. 7. kruin - inspiratie en spiritualiteit MENTALE LAAG 6. voorhoofd - helderheid 5. keel expressie CONTACTUELE LAAG 4 hart gevoeligheid EMOTIONELE LAAG 3. maag kracht FYSIEKE LAAG 2. buik - vertrouwen 1. stuit - zekerheid handen: geven en ontvangen; handelen voeten: op eigen benen staan en stappen zetten Zeven Chakra s en vier bewustzijnslagen Chakra's en bewustzijnslagen Gewoonlijk is het eenvoudiger en begrijpelijker om in plaats van met zeven chakra's met vier bewustzijnslagen te werken: fysiek, emotioneel, contactueel, mentaal. Elke 'laag' of 'sfeer' vertegenwoordigt een heel eigen wereld en is verbonden met zeer herkenbare behoeftes, kwaliteiten, gevoelens en emoties. Mensen, zowel met hun talenten en sterkten als hun problemen, zijn gewoonlijk zonder veel moeite onder te brengen in een van de volgende categorieën c.q. bewustzijnslagen. Ook deze teksten kunnen dienen als visualisatieoefeningen Fysieke werkelijkheid Een sfeer van zekerheid en vertrouwen. De balans tussen geborgenheid en angst bepaalt de spanningsbalans in ons lichaam. Kern: stuitje, buik en onderrug. (1 e en 2 e chakra; aarde en water). Deze bewustzijnslaag is het meest lichamelijk. We ervaren zekerheid en vertrouwen vooral in ons onderlichaam. Als we goed in ons lijf zitten voelen we onszelf doorstroomd met vitaliteit, we zijn geaard en in balans. In onze billen en onze buik ervaren we dit het sterkst. Ook seksuele aantrekking en opwinding ervaren we het krachtigst in ons onderlichaam. Gebrek aan zekerheid en vertrouwen leidt tot angst en onzekerheid. Vicieuze cirkel: de Angstpositie. Angstige mensen zijn uit op zekerheid. Hoewel ze zich sterk kunnen voordoen een demonstratie van zekerheid is de basis ervan doorgaans erg wankel. In de fysieke werkelijkheid is het overwinnen van angst en onzekerheid belangrijk om een gevoel van veiligheid en zelfvertrouwen te bevorderen De astrale werkelijkheid 32

33 Tot de fysieke werkelijkheid hoort alles wat zekerheid kan verschaffen, bijvoorbeeld het bank- en verzekeringswezen, de beveiligingsindustrie, familiebanden, het eigen huis. Via deze laag contact met: oerweten over geboorte en dood, oervertrouwen op het leven, de natuur, de aarde, zelfvertrouwen. 3. Emotionele werkelijkheid Een sfeer van daadkracht en respect. De balans tussen respect (waarde) en verontwaardiging (boosheid) bepaalt lichaamshouding en energiedoorstroming in het lichaam. Kern: maaggebied en middenrug (3 e chakra, vuur). Deze bewustzijnslaag is geconcentreerd in het maaggebied, het centrum van kracht. Vooral als we worden uitgedaagd of als we boos worden, voelen we dit in onze maagstreek, terwijl een golf van energie door ons lijf gaat. We planten onze voeten stevig in de grond, onze handen staan in de zij en we voelen hoe onze ogen een dodelijke blik uitzenden. In het maaggebied verzamelen we kracht en voelen we voldoening als iets lukt; irritatie en ongeduld als het tegenzit. Het kan ook zijn dat je dichtslaat; je laat je imponeren, je voelt je machteloos en alle fut verdwijnt. Voldoening vinden in werk, in prestatie, in complimentjes en het bereiken van doelen is erg belangrijk om emotioneel in balans te zijn. We zijn hier erg kwetsbaar voor kritiek, belediging, onderwaardering. Gebrek aan respect leidt tot verontwaardiging en boosheid. Vicieuze cirkel: De Wrok- en Mokpositie. Emotionele mensen zijn voortdurend in gevecht; zowel met zichzelf als met de omgeving. Tot de emotionele werkelijkheid hoort bijvoorbeeld de wereld van sport, competitie, uitdaging, prestatie, actie, politiek, bedrijf, ondernemingsgeest. Via deze laag contact met: oerweten over geïnspireerde actie, speelsheid, stoeien, het plezier van bewegen, geloof in en weet hebben van eigen kracht en mogelijkheden, zelfrespect. 4. Contactuele werkelijkheid Een sfeer van liefde en genegenheid. De balans tussen genegenheid en schaamte / schuld / gêne / bepaalt de vorming van zelfbewustzijn en houding in contact met anderen. Kern: het hart en longen, (4e chakra, lucht). In de wereld van het hart gaat het om voelen. Dit is de laag die verbonden is met de hartstreek. We kunnen voelen hoe we ons hart openstellen of dat we lichamelijk terughoudend reageren. Met ons hart kunnen we ons afstemmen op onszelf en anderen. Het ontbreken van liefde en genegenheid leidt tot afwijzing, zelfontkenning en schaamte. Vicieuze cirkel: de Schuld- en Schaamtepositie. Contactuele mensen zijn sterk gericht op bevestiging uit de omgeving De astrale werkelijkheid 33

34 Tot de contactuele werkelijkheid hoort bijvoorbeeld de wereld van de persoonlijke relaties, maar ook de zorgsector. Via deze laag contact met: oerweten over wat het hart vermag: pijn helen, vergeven, in liefde leven Mentale en Spirituele werkelijkheid Een sfeer van ontroering, verwondering, inspiratie. Bij de mentale en spirituele ontwikkeling gaat het om kijken, luisteren, spreken en zingen. Denkbeelden over onszelf en de wereld bepalen de vorming van een bewuste persoonlijkheid; de eenheid tussen lichaam en geest. Kern: keel en nek (5e chakra); voorhoofd (6e chakra) en kruin (7e chakra). Het gaat om de balans tussen scepsis (levenservaring) en bezieling (geloof). Door inspiratie, door direct contact met de wereld van de geest, ontstaat bezieling die het leven kan verlichten; door levenservaring (nuchterheid) kan deze inspiratie letterlijk handen en voeten krijgen in het leven van alledag. Zo maken we onze dromen waar. Het mentale gebied is dominant in onze cultuur. Volgens de geldende opvattingen kan kennis alleen in dit gebied worden opgedaan. Het kan daardoor te droog komen te staan (te rationeel), te koel worden (eigenbelang), te nat zijn (te sentimenteel) of te warm (te emotioneel). Hierin is de invloed van de onderste chakra's te herkennen. Gebrek aan ontroering, verwondering en inspiratie leidt tot cynisme, depressie en diep verdriet. De Slachtofferpositie. Mentale of rationeel ingestelde mensen doen alles met hun hoofd: ze willen de wereld begrijpen en controleren. Tot de mentale werkelijkheid hoort bijvoorbeeld de wereld van onderwijs en wetenschap, politiek en recht, religie, maar ook de huidige rationele tijdgeest. Via deze laag contact met: de spirituele werkelijkheid, het oer-weten over het doel van het leven op aarde en onze eigen plaats daarin. Onze plek op aarde en de verticale dimensie in het leven Oriëntatie betekent: weten waar we zijn, maar ook wie we zijn. Elke godsdienst en elke mythologie is erop gericht om alles in het leven een plek en een betekenis te geven. De bijbel vertelt over het ontstaan van hemel en aarde en onze plaats in de schepping. Onze wereld heet Midgaard in de Noordse, Germaanse mythologie; dit is slechts één van de negen werelden. Aasgaard is de bovenwereld; daar wonen de Asen, de goden, Hella is de plaats waar de doden naartoe gaan, de onderwereld. In onze cultuur bestaan inmiddels veel verschillende en tegenstrijdige opvattingen over wie wij zijn en hoe je een goed en gelukkig leven kunt leiden. Er zijn er die ons verblijf in dit 'tranendal' als eenmalig zien en de overgang naar de bovenwereld als het doel, anderen ontkennen het bestaan van een hemel en helemaal de mogelijkheid van een hel De astrale werkelijkheid 34

35 Er is een esoterische traditie die zegt dat zowel de boven- als de onderwereld reële bewustzijnslagen zijn, waarmee we contact kunnen maken. Eigenlijk is het chakrasysteem hierop gebaseerd: via ons onderlichaam zijn we aangesloten op de aarde, via onze kruin op de hemel. Via onze chakra's kunnen we contact maken met verschijnselen die tot andere werelden behoren. Jezelf oriënteren en aansluiten op het grotere geheel In onze binnenwereld oriënteren we ons met de zintuigen, gekoppeld aan de chakra's of bewustzijnslagen. Deze gaan steeds meer een rol spelen om niet meer zo snel te verdwalen in de binnenwereld. We voelen ons verbonden, zowel met ons eigen lichaam als met de hemel en met de aarde, we beleven onszelf het grootste deel van de tijd in het hier en nu. Voor oriëntatie in de buitenwereld hebben we ANWB-borden, een tom-tom of gps, sommige mensen gebruiken nog een landkaart en kompas. Deze hulpmiddelen zijn mentaal; we gronden onszelf met onze ogen en oren. Zodra het donker wordt en stil voelen we ons gedesoriënteerd. Als modern mens zijn we ons richtingsgevoel en nachtogen kwijtgeraakt; we zijn zelfs bang in het donker geworden. Een manier om weer vertrouwd te raken met onze natuurlijke vermogens tot oriëntatie in de natuur, is mediteren op de elementen en de windrichtingen. De vier windrichtingen oost, zuid, west en noord en de vier elementen vuur, aarde, lucht en water zijn sterkend en helend, zowel in de fysieke als in de astrale werkelijkheid. Mediteren op de windrichtingen Elke cultuur, zoals die van de Kelten, de Lakota-Indianen, de Hindoes en de Chinezen, heeft over de windrichtingen eigen beelden en verhalen ontwikkeld. Voor de Lakota-Indianen waren de vier windrichtingen 'de grootvaders die de hemel voor ons dragen'. De Chinezen hadden een dergelijk beeld, maar bij hen doen ook grootmoeders mee: 'vrouwen dragen de helft van de hemel'. De indeling die ik gebruik is gebaseerd op de huizen in de astrologie. Ook deze zijn op de windrichtingen gebaseerd; de 12 huizen vertegenwoordigen de hemel met de 12 sterrenbeelden op aarde. Door een tijdlang een kompas mee te nemen is het mogelijk om meer richtinggevoel te ontwikkelen. De kwaliteiten tijd en plaats, het raamwerk van de fysieke werkelijkheid waarbinnen het leven zich afspeelt, komt daardoor dichterbij. Overal waar we zijn kunnen we ons realiseren dat we een horizon hebben en weten waar het zuiden is, daar waar de zon zijn hoogste punt bereikt. De vier windrichtingen beleven we om ons heen. Het punt recht boven ons heet zenit; hier zijn we aangesloten op de hemel. Het punt recht onder ons heet nadir, op deze lijn zijn we aangesloten op de aarde. We kunnen ons bewust zijn van een bovenwereld, een benedenwereld, en een De astrale werkelijkheid 35

36 belevingswereld links, rechts, voor en achter. Zes richtingen om onszelf te oriënteren in de wereld. Het beleven van de natuur Het beleven van de natuur via het ritme van dag en nacht en de seizoenen is een belangrijk onderdeel van intuïtieve training. Als we de zon volgen, door de vier dagdelen van het etmaal en door de vier seizoenen van het jaar, sluiten we aan op een kosmische ritme. We beleven de zon in de ochtend, het vurige begin van de dag; we voelen de sfeer veranderen in de middag, en beleven intenser de overgang naar de avond en de nacht. Door het jaar zijn het de vier seizoenen die vier stadia in onze ontwikkeling weerspiegelen. Steeds zijn de windrichtingen 'songlines' door het landschap, zeker in de jungle van de grote stad. De volgende beelden zijn weer te gebruiken als visualisatie-oefening rond het beleven van het etmaal. Zit met het gezicht naar het zuiden en word je bewust van de windrichtingen om je heen: noord achter, oost links, west rechts, zuid voor je. Je kunt de oefening herhalen met je gezicht een andere kant op, of meedraaiend met de windrichtingen, en merken wat het verschil in beleving is. Sluit na lezing van elke scène de ogen en stel je die zo levendig mogelijk voor, alvorens het beeld weer los te laten en verder te lezen. Oost: vuur, 1 e huis, dageraad, lente, ascendant, rood. Het oosten heeft de kwaliteit van de zonsopgang; de vurige, verwachtingsvolle dageraad, er komt nieuw licht in de wereld. In de lente is dit de wederopstanding van de natuur. Elk avontuur begint met vurig enthousiasme. Zuid: aarde, 10 e huis, middag, zomer, midhemel (MC of Medium Coeli), groen. De zon bereikt hier elke dag zijn hoogste punt. Hier staan we in de volle zon, we laten ons zien en worden bekeken. Wat hebben we tot stand gebracht? Tegen de zomerzonnewende bereikt de natuur haar hoogtepunt, alles staat in bloei, de dagen zijn helder, lang en licht. West: lucht, 7 e huis, avond, herfst, descendant, geel. Als de zon naar de kim neigt en de schaduwen langer worden komen we samen voor een borrel of een maaltijd; dit is het uur van gezelschap, van samen zijn om niet alleen het donker in te hoeven gaan. In de herfst keert de natuur geleidelijk naar binnen. Noord: water, 4 e huis, nacht, winter, middernachtspunt (IC of Imum Coeli), blauw. Het noorden is het privégebied van het eigen huis en de slaapkamer; hier trekken we ons terug om tot onszelf te komen en veilig op reis te gaan in De astrale werkelijkheid 36

37 dromenland. In het donker schakelen we van zien over op voelen. De winter is de periode in de natuur waarin alles naar binnen is gekeerd, en zich tot in de kern verzamelt. Rozen zetten Je kunt je eigen windrichtingen uitzetten door 'rozen te zetten'. De rozen zijn verbonden met je hart, ze staan aan de rand van je aura. Visualiseer er één voor je, achter je, rechts en links van je. Via deze rozen kun je communiceren met je horizon en de kwaliteiten van de windrichtingen ervaren. Je markeert zo je plek in de wereld en je unieke manier van zijn. Desoriëntatie en verlies aan vitaliteit Voor het gemak scheren we alle soorten aarde zuid astrale energie over één kam; zowel de dagelijkse uitingen van plaatjes en ideeën en vuur oost -- s -- lucht telepathisch contact, als mediumschap, west trance, channelling enz. omdat ze bepaalde kenmerken gemeen hebben. water noord De astrale wereld is zowel bedreigend als Gecenterd zijn geeft contact aanlokkelijk: je beleeft er van alles; ook op met de archetypische emotioneel niveau. Je kunt je overal naartoe vierdeling van de kosmos. Zet bijvoorbeeld vier rozen om je verplaatsen, geheime wensen waarmaken, heen, één voor elke richting. geloven in een eigen werkelijkheid, de De rozen aan de rand van je heldin of het zielige slachtoffer zijn, wat je aura helpen om te centeren en jezelf een plek te geven in de maar wilt. De sterke beleving in deze droomachtige wereld. wereld is verslavend. Niet alleen de vrijheid je kunt er denken wat je wilt is aantrekkelijk; hier is ook een toevluchtsoord uit de rauwe werkelijkheid. De astrale wereld is 'net echt'; virtueel. Astrale energie zit gewoon half om half door de reële wereld als het gaat om beeldvorming: imago, presentatie, idee, reclame, bedrijfscultuur, aankleding, uitstraling van iemand, sfeer allemaal plaatjes. We kunnen nu eenmaal niet zonder een buitenkant, een vlag of een visitekaartje. Het is bovendien heel verleidelijk om in een gezamenlijke droom te verdwijnen; ook de relationele wereld zit vol krachtige beelden. Symptomen van dwalen in de astrale wereld Als we veel energie investeren in de astrale wereld zijn er diverse gevaren. We zijn er dikwijls 'niet helemaal bij'; er zijn onheldere situaties, misverstanden, dubbele boodschappen, onbegrip. We komen in de 'echte' wereld steeds minder tot daden, of we gaan steeds over grenzen en voelen ons moe. We verdwalen geregeld, we verliezen richting in contact met anderen. Vaak zijn we afwezig en we raken gemakkelijk verslaafd aan afleidingen die de astrale wereld oproepen: computerspelletjes, televisie, romans maar in feite alles wat een roes veroorzaakt eten, alcohol, drugs De astrale werkelijkheid 37

38 sport, gokken, koopziekte. We zoeken houvast waar we dat het minst zullen vinden: een flesje bier in je hand, een sigaret, een pil, de gezelligheid van een groepje gelijkgestemden. De sterke emoties in de astrale wereld maken gevoeliger voor negatieve emoties van anderen. We ontwikkelen er antennes voor. Ook dit maakt het vaak moeilijk om in de 'normale' wereld te functioneren. Dergelijke emoties worden geprojecteerd op de omgeving: de wereld wordt waargenomen als koud, vijandig, harteloos, er zijn allerlei complotten gaande en niemand is nog te vertrouwen. Door onszelf aan te sluiten bij gelijkgestemden wordt dit effect nog versterkt. We zijn alleen met onszelf in gesprek of met mensen die het roeiend met ons eens zijn. De terugtocht Wanneer we bereid zijn om deze ervaringen te zien als symptomen van dwalen in een zelfgeschapen astrale wereld kunnen we een begin maken met de terugtocht. De verslaving zelf slapen, uitstellen, omzeilen, alcohol, gokken, eten, seks, noem maar op is hierbij irrelevant, het is de astrale deken over ons bewustzijn die moet worden verscheurd of verdampt. Om af te kicken is veel doorzettingsvermogen en discipline nodig. Het komt erop neer dat we aan de slag moeten met onze eigen emoties in de realiteit van alledag met onze eigen angst, boosheid en verdriet. Ze hebben in de astrale wereld demonische vormen aangenomen: knagend, gillend, gekmakend er moet een held wakker worden om ze te verslaan. Doel is te landen in de realiteit van ons eigen lichaam en onze gewone dagelijkse behoeften aan eten, drinken, knuffels en onbezorgde slaap. Jezelf belichamen Het doel van spirituele ontwikkeling is, om 'dat wat je in wezen bent' te belichamen. We zouden ook kunnen zeggen: je bedoeling belichamen. Daarvoor hebben we weinig tijd. Het leven op aarde is kort; de tijd die we per dag hebben voor het bewuste zijn is beperkt. Het knagende gevoel van onvrede dat we vergeefs verdoven met afleiding of bedelven onder rusteloze activiteiten kan ervoor gaan zorgen dat we een uiteindelijk een draai gaan maken. We gaan op zoek naar onszelf en het doel van ons leven op aarde. Daarvoor moet ons zelfbewustzijn houvast vinden in de binnenwereld. In het volgende hoofdstuk kijken we naar manieren om het punt van zelfbewustzijn te vinden en om weerstanden, zoals de slaapverwekkende sirenenzang, de lokkende, troostrijke vergetelheid en de destructieve weerzin te weerstaan De astrale werkelijkheid 38

39 3 Houvast in je eigen hart Draken verslaan op de weg naar binnen Zodra we de ogen sluiten komen we in contact met een binnenwereld vol gedachten, denkbeelden, gevoelens. Om hier niet te verdwalen in slaap of mijmerij is het belangrijk om een focus te vinden, het punt van zelfbewustzijn. In wezen kunnen we overal houvast vinden: in werk, een huis, een partner, status, een probleem. In de binnenwereld kan elke chakra dienen, maar meestal is het een denkbeeld in ons hoofd. Zo'n half bewust beeld over wie wij zijn of horen te zijn, houdt ons op koers. Bij intuïtieve ontwikkeling wordt geleerd om houvast te vinden in het eigen hart. Verderop wordt een oefening beschreven om dit te activeren. Wanneer we er een gewoonte van maken om onszelf regelmatig te centeren in ons hart, komt de hele wereld er anders uit te zien. Dit punt van zelfbewustzijn wordt belaagd door: Slaap: de zoete slaap, waarin we weg kunnen zinken; ook het vergeten en de vergetelheid horen hiertoe. Een vervelend, slaapverwekkend persoon of situatie heeft hetzelfde effect. We zijn niet meer in staat helder te denken en de beschikbare informatie op te nemen. Er wordt een ongemakkelijke pijnplek aangeraakt, en we vertrekken. Verwant hieraan is: Weerzin: die begint met je ergens met moeite toe kunnen zetten. Deze tegenzin kan zich ontwikkelen tot weerzin: een zo grote hekel aan iets hebben, dat het zelfs onmogelijk wordt om eraan te denken. We worden geïrriteerd en kwaad en verzinnen allerlei uitvluchten. Bewustwording vraagt zo op het oog niet meer dan wat moed en discipline. 'Slaap' en 'Weerzin' blijken echter twee formidabele obstakels te zijn, met demonische kracht. In dit hoofdstuk gaan we na hoe we deze hindernissen het beste kunnen nemen, maar eerst kijken we naar de plaatjes. Hoger Bewustzijn en de Onderbuik De stof waarvan dromen zijn gemaakt heeft de neiging op te stijgen, naar hoger bewustzijn, positieve gedachten, universele liefde, sublieme ervaringen. Een ballon, die loskomt van de aarde. Het ontwikkelen van bewustzijn in de droomwereld houdt echter in, dat we ook bereid zijn om spiritualiteit te ontdekken in de lagere regionen. Daarvoor is het nodig om De astrale werkelijkheid 39

40 een paar hele sterke plaatjes op te ruimen over wat spiritualiteit is. Lange tijd was het in esoterische kringen namelijk gebruikelijk om laatdunkend over emoties te spreken. In het streven naar het Hogere moesten de Lagere, beperkende gevoelens gewoon worden overstegen. De witte, smetteloze lotus die uit de modder oprijst was het ideaal. Verfijning en vervolmaking werd gevonden in de hoop op een betere wereld, waartoe de mensheid binnenkort zou worden gebracht met hulp van Wezens van Hogere Orde. De aarde zou eindelijk een Paradijs van Allesomvattende Liefde en Vrede worden, alle Kwaad zou worden uitgebannen. Hoog is goed, laag is slecht Vooral de notie dat 'slechte' emoties simpelweg kunnen worden overstegen ('gesublimeerd') kan veel schade aanrichten. Opstijgen wil immers zeggen, dat we in een astrale wolk verdwijnen en het zicht verliezen op een essentieel onderdeel van het bestaan. Het ontdekken van als slecht bestempelde gevoelens (boosheid, haat, jaloezie, irritatie, kortzichtigheid, zondige verlangens), die je natuurlijk allang had moeten overstijgen, is fnuikend voor het zelfvertrouwen. Rondlopen met een onthechte maar onechte glimlach is dan nog het enige wat erop zit. De fysieke en de emotionele bewustzijnslagen verdwijnen zo letterlijk uit het zicht. Zoals we verderop zullen zien, leggen we als het ware een damwand aan door ons middenrif te verstijven en onze adem te verminderen. Zo voel je minder. Dergelijke ideeën over hoog en laag vinden we trouwens overal, ook in de 'reguliere' werkelijkheid hebben plaatjes over 'hoe het hoort' eenzelfde effect. Ook daar heerst een taboe op onbewustheid, onoplettendheid, vergeten, zitten suffen en gapen, lamlendig gedrag, met andere woorden 'Slaap'. Met je ogen dicht zitten is taboe. Je moet opletten! Taboe zijn ook alle signalen van afkeer, openlijke tegenzin, vijandschap, haat. Met andere woorden: 'Weerzin'. Deze afkeurende plaatjes maken het lastig om emoties in onszelf waar te nemen en op waarde te schatten. Een bezoek aan de onderwereld en de kelders en zolders van ons geheugen is nodig om deze beperkende ideeën op te ruimen. Slaap, vergeten en vergetelheid Het leven speelt zich af tussen vergeten en herinneren. We hebben kennisgemaakt met Hypnos en Morpheus, de goden van de slaap en de droom; beiden wonen in een grot. Zij zijn in staat om slaap uit te gieten over de oogleden. Nog dieper de aarde in, vinden we de Lethe (Oudgrieks: klinkt als Lèthè), een van de rivieren in de onderwereld, waarvan we, volgens de Griekse mythologie, drinken na onze dood, zodat we het aardse leven vergeten. Vóór de geboorte vindt eenzelfde procedure plaats, zodat we ons niet kunnen herinneren waar we vandaan komen De astrale werkelijkheid 40

41 Lethargie, 'beheerst door Lethe', heet heel toepasselijk een aandoening van 'geestelijke ongevoeligheid en inactiviteit'. Volgens sommige bronnen is er in de onderwereld ook een rivier gewijd aan de Maangodin Mnemosyne (Latijn: memorie, vandaar mneme of memo, herinnering); wie daarvan dronk, zou het leven niet vergeten maar onthouden. Troostrijke vergetelheid en glorieus herinneren Mnemosyne is de moeder van de negen muzen, de negen mooie godinnen die met toneel, zang en dans zorgen dat heldendaden bezongen kunnen worden. Zij geven herinneringen vorm. Door te leren dansen en zingen en met hartstocht toneel te spelen krijgt het leven zin. Tegenwoordig leven de muzen in het museum, waar ze ons kunnen amuseren, soms met muziek. De taak van zowel de goden van de slaap als de godinnen van het geheugen is, om het leven draaglijk te maken. Sommige herinneringen zijn zo pijnlijk, dat we ze wel uit het bewustzijn moeten verdringen om heel te blijven, om niet verscheurd te worden door angst, razernij of verdriet. Wakker worden betekent meer herinneren De werkelijkheid van de eigen waarheid kan zo pijnlijk zijn, dat alleen de verdoving van een verslaving (dit kan van alles zijn: alcohol, winkelen, geweld, zelfmedelijden, een idylle, religie, dromen van engelen, cynisme, rechtlijnigheid) de kwelling van een al te goed geheugen draaglijk maakt. Natuurlijk, het gaat ook hier om plaatjes. Een mooie uitspraak hierover komt van de dichter Nicolaas Beets: 'een mens lijdt dikwijls het meest door het lijden dat hij vreest'; gevolgd door: ' doch dat nooit op zal dagen. Zo heeft men meer te dragen, dan God te dragen geeft'. Niettemin, bewust worden is niet alleen vreugdevol ook de pijn van het leven zullen we een plek moeten geven. Het zal duidelijk worden dat pijn dragen en vormgeven aan verdriet tot een van de belangrijkste activiteiten behoort in het volwassen bestaan. We kunnen zelfs beweren dat alleen door ons diepste verdriet te kennen intense vreugde mogelijk wordt. Het punt van zelfbewustzijn Een van de vele basisoefeningen voor intuïtieve training is gronden of aarden. Dit is een methode om jezelf te concentreren. Je verzamelt al je verstrooide aandacht, je komt bewust tot rust in je lichaam, op deze plek, op dit moment. Door dit regelmatig te doen zorg je ervoor dat je steeds beter kunt focussen. Maar er is meer. Niet alleen aanwezigheid is belangrijk, ook zelfbewustzijn. Dat is geen filosofische vraag naar 'wie je bent', maar de reële ervaring van gecenterd zijn in je hart en genegenheid te voelen voor jezelf. Door te focussen in ons hart kunnen we zowel weerzin als slaap overwinnen. Zonder hart voor onszelf is het immers lastig om te ontspannen. Negatieve beelden uit onze herinnering kunnen het moeilijk maken om onszelf te De astrale werkelijkheid 41

42 ervaren. Zodra we gecenterd willen zijn in ons hart, is er dan ook meteen werk aan de winkel. Hoe veilig is onze binnenwereld? Heerst daar een hartelijke sfeer? Vinden we onszelf wel aardig genoeg? Anders ben je daar zo weer weg! Leren vertrouwen op je eigen intuïtie We zijn eraan gewend om houvast buiten onszelf te vinden. Een dagindeling, een agenda met afspraken, verplichtingen, leuke dingen om naar uit te zien, nare dingen om te vrezen. Elke dag, elk uur hangt van ritmes, procedures, aandachtsgebieden aan elkaar: het ontbijt, de kinderen, het werk, de afspraak, de collega's. We zijn gewoontedieren, zo houden we ons in evenwicht. Zodra we onze ogen dichtdoen, blijkt deze buitenwereld zich ook binnen in ons te bevinden. Hier gaat de communicatie met de buitenwereld gewoon door. Voor we het weten zijn we in een imaginair gesprek met iemand of verzinnen we een recept voor het avondeten. Mmm, bieslook erover, dat is lekker. Deze oppervlaktelaag komen we ook in dromen tegen. Het bezige brein is vierentwintig uur per dag actief met organiseren, met leven en overleven. Zelfbewustzijn helpt om hier geleidelijk minder vaak in te verdwijnen. Een belangrijke stap hierin is het herkennen van conflictgedrag. Hoe herken je weerzin? Conflictgedrag: de springerigheid van onze aandacht Er is een aandachtspunt, bijvoorbeeld een karweitje dat gedaan moet worden, en er is onze aandacht die daar omheen cirkelt. Tijdens het koken of autorijden kunnen we van tijd tot tijd mijlenver weg zijn. We staan op de automatische piloot. En opeens zijn we weer bij de les. Wat bijdraagt aan deze springerigheid is de manier waarop we met conflictstof in ons denken omgaan. In onze verbeelding en op de reizen door het rommelhok van ons geheugen komen we regelmatig negatief materiaal tegen. We kunnen daar een tijdje op blijven hangen en mismoedig worden of boos, doordat we weer midden in een oud conflict zitten. Soms voeren we hele gesprekken. We herbeleven een ruzie met de baas, we weten opeens wat we hadden moeten zeggen of we krimpen een beetje in elkaar van verdriet, irritatie of ongenoegen. Ook in contact met anderen worden zulke pijnplekken aangeraakt. Overspronggedrag Gelukkig beschikken we over een redmiddel: overspronggedrag. We hebben dit gemeen met de dieren: in een situatie waarbij een dier twijfelt tussen vluchten of aanvallen, kan het dier besluiten te gaan eten of zich te wassen. Een blazende kat gaat zich opeens zitten likken en een hond in een stresssituatie gaat snuffelen of kwispelen. Bij mensen zien we iets De astrale werkelijkheid 42

43 dergelijks. Ze staan plotseling op om iets te drinken te halen, veranderen midden in een gesprek van onderwerp, willen opeens pauzeren, het raam openen, of gewoon weg. Dit gedrag wordt gewoonlijk 'weerstand' genoemd. Voor een buitenstaander is het duidelijk dat er een pijnplek geraakt wordt, voor degene die overspronggedrag vertoont meestal niet. Het herkennen van dit gedrag is een eerste stap om innerlijke conflicten op te sporen, te benoemen en te helen. Weerstand en het oversprongmoment Helder aanwezig zijn 'in de totaliteit van ons zijn' betekent uiteraard contact met zowel positieve als negatieve gevoelens, dus ook met angst, boosheid of verdriet. In het half bewuste, astrale gebied kan veel zelfkritiek zitten, of bijvoorbeeld de angst niet aardig gevonden te worden. Dit soort gevoelens leidt een eigen leven en wordt actief zodra we ontspannen de aandacht richten op onszelf. We merken dan dat het lastig is om te ontspannen, we voelen ons niet op ons gemak, we hebben immers geen vrede met onszelf. Op zo'n moment wordt meteen ook duidelijk waarom het prettiger is om te vertrekken, om afwezig te zijn. We suffen weg, we raken verzeild in gedachten of in bezorgde, boze of verontschuldigende dialogen in ons hoofd. Overspronggedrag zorgt er dan voor dat ons plotseling iets belangrijks te binnen schiet, we beginnen opeens een liedje te fluiten of we staan op om iets leukers te gaan doen. Heel komisch soms, om jezelf en anderen daarin gade te slaan. Rustig stilzitten is er niet meer bij. In hoofdstuk 8 komen we de Beweger tegen die op dergelijke momenten het heft in handen neemt. De astrale sluier van het oversprongmoment Opmerkelijk is dat het moment van de oversprong omgeven is door een astrale sluier. Het is erg moeilijk om in herinnering te roepen wat er precies werd aangeraakt, welk beeld of emotie aanzette tot de sprong. We kunnen ervan uitgaan dat het een pijnpunt was en de reactie geeft aan dat hier voorzichtig mee moet worden omgegaan. Daarom zijn we niet alleen super getraind op het vermijden van pijnpunten bij anderen, we kennen ook de neiging om ermee te spelen, te plagen of er misbruik van te maken. Leuk, als we iemand op de kast kunnen krijgen. Elke cabaretier bespeelt vakkundig pijnpunten in zijn publiek. Leedvermaak goedmoedig of gemeen lachen om de pijnpunten van anderen is een algemeen menselijke bron van vermaak. Meelachen, als de bekende boer met kiespijn, is soms het enige wat erop zit als we het mikpunt zijn van spot. Veel mensen zijn een groot deel van de tijd bezig om na te gaan of ze het in de ogen van anderen wel goed doen. Ze willen indruk maken, toestemming of bevestiging krijgen of in elk geval aandacht. Sommigen zijn er juist op uit om afkeuring over zich af te roepen, want dat zijn ze zo gewend De astrale werkelijkheid 43

44 Genegenheid, jezelf waarderen voor wie je bent, is helend, je bent het eens met jezelf en je kunt alle negatieve energie van je afzetten en ongedwongen en zorgeloos aanwezig zijn in het nu. Het is mogelijk om hart te hebben voor onze eigen pijnpunten. Hiervoor is training nodig, maar ook inzicht in de herkomst van de afkeuring. Hart voor jezelf, oordelen en veroordelen We kennen onszelf door ons te onderscheiden van anderen. Helemaal alleen en aan onszelf overgelaten in de oneindige wereldruimte zouden we niet eens weten of we groot of klein, man of vrouw, mooi of lelijk waren. Een polariserende manier van kennis verzamelen leidt tot competitie, afgunst en strijd. Verschillen waardenvrij benoemen is ontzettend lastig. Oordelen wordt veroordelen. Keuring wordt afkeuring. Om welke polen gaat het? Beter Best; Groot Klein; Mooi Lelijk Hoog Laag; Superieur Inferieur Meerderwaardig Minderwaardig; enzovoort. Gevoelens van superieur of inferieur zijn krijgen we met de paplepel ingegoten. Is het vanzelfsprekend voor je om als Koningskind behandeld te worden, of word je gezien als Tweederangs Burger? Natuurlijk zijn er allerlei persoonlijke verhalen die kunnen zorgen voor het eerste of tweederangs gevoel; de superieure of de verkeerde lichamelijk proporties bijvoorbeeld, zoals scheve tanden of rood haar. Jezelf onder- of overwaarderen als onderdeel van je identiteit is helaas erg populair. Van 'ik ben nu eenmaal niet zo aantrekkelijk' tot 'daar ben ik veel te goed voor'. 'Wie is de mooiste (slimste, beste, rijkste) in het land?' is al op de kleuterschool een halszaak. Hoe bepalend is dit? Is dit erg? Ja, want elk verhaal waarin onderwaardering en dus een slachtofferrol voorkomt zal leiden tot vergelding; niet tot helen en vergeven. Als je in zo'n achterstandsverhaal zit zal haat en wrok je deel zijn en zal het je extra moeilijk vallen om vrede te vinden voor je ziel. Hoe kun je de strijd laten varen en toenadering binnenlaten in je leven? Vriendschap sluiten met jezelf Met iemand die je niet aardig vindt, die je wantrouwt en waarop je veel kritiek hebt is het lastig samenwerken. Een leuke collega, een goede kameraad of een trouwe vriendin is goud waard. Zouden we ook met onszelf zo'n stimulerend contact kunnen opbouwen? Zo 'n vriendschap met onszelf zullen we moeten veroveren, zeker als negativiteit dwangmatig is en diep ingesleten. Van jongs af aan zijn we gewend onszelf kritisch te beoordelen. We hebben geleerd om keurend te zijn, sceptisch. Jeugdig enthousiasme moest worden De astrale werkelijkheid 44

45 getemd en in goede banen geleid. 'Je bent er nog lang niet, je moet nog ' We hebben ons aangepast, ook als we eigenwijs tegen al die goede en minder goed bedoelde opvoedkunde ingingen. Zowel bij verzet als bij aanpassing zijn het de regels die ons bepalen. Vrijheid, bevrijding en verzet tegen regels Vrijheid vinden we dus niet door onszelf te bevrijden van regels. Dat is een puberaal soort bevrijding nergens wat mee te maken willen hebben, geen verantwoordelijkheid nemen, alles belachelijk vinden. Ook de weerstand om 'met jezelf bezig te zijn' en smalend commentaar als 'wollig, sentimenteel, zweverig gedoe' is puberaal. Bij bevrijding gaat het altijd om strijd, om verzet een polariserende maar op een gegeven moment ook destructieve manier om ruimte te maken voor jezelf. Vrijheid vinden we in ons eigen hart, het is er al, het behoort tot de essentie van ons wezen. Hartenergie: het punt van genegenheid Toenadering wil zeggen dat we een proces aangaan om weer met onszelf in het reine te komen. Met heftige gevoelens van schuld en kritiek, met schaamte en rancune valt niet te leven; ze zijn ziekmakend. Hier moet het hart worden ingezet voor een vergevingsproces. Jezelf waarderen voor wie je bent zonder jezelf te vergelijken is in het begin vreemd, maar later heel gewoon. Dit hangt samen met een van de belangrijkste kwaliteiten van het hart: in de kern ervan zijn we heel. Ieder mens kent dit gevoel, hoe ver dit ook kan zijn weggestopt. 'Hartenergie' wordt ook wel genegenheid genoemd, of liefde, maar daar kleven zoveel sentimentele plaatjes aan, dat een neutraler woord wenselijk is. Hartenergie kan namelijk zowel warm als koel zijn; want de aanwezigheid vanuit ons hart betekent ook contact met stilte, leegte, tijdloosheid en vrijheid. Wat we 'liefde' noemen is een intense betrokkenheid met onszelf en de wereld om ons heen, die zich zowel kan uiten in stille ontroering als in warmte, hartelijkheid, waardering, vriendelijkheid. We kunnen leren om deze hartenergie niet alleen voor anderen te hebben, maar ook op onszelf te richten en negatieve energie los te laten. Wat is hartenergie eigenlijk? Hoewel deze vraag een open deur lijkt, kan de pure beleving van hartenergie zeldzaam zijn geworden en zodanig gemengd met ongenoegen, dat opfrissen nodig blijkt. Een oefening om je hart weer helemaal te voelen gaat als volgt: Voorbereiding: doe een korte meditatie, breng jezelf tot rust. Denk dan aan iemand van wie je zielsveel houdt. Als er meerdere personen zijn, De astrale werkelijkheid 45

46 kies er dan één om mee te werken. Het is handig om de 'techniek van de roos' te gebruiken: visualiseer een roos en laat de persoon daarachter plaatsnemen. Door een roos tussen jullie te zetten wordt het voor beiden mogelijk om zowel 'bij jezelf te blijven' als in contact te zijn. Open je hart naar deze persoon. Ondanks het feit dat je zielsveel van deze persoon houdt, kan er van alles tussen zijn gekomen. Terughouding, teleurstelling, verwijdering, afwijzing, kou, schuldgevoel, voorwaardes, ja-maren. Het werk bestaat eruit om dit ertussenuit te halen. Zeg, in stilte, vanuit je hart, 'ik hou van jou'. Blijf twijfel, scepsis loslaten tot je pure hartenergie overhoudt. Oud zeer hoort niet thuis bij de beleving van het hart, maar een verdieping lager, bij het ego, of een verdieping hoger, bij de mentale overwegingen in ons hoofd. Ervaar de simpele, pure, belangeloze kracht van je hart. We kunnen schrikken van de hoeveelheid pijn, ongenoegen en twijfel die zich rond ons hart heeft opgehoopt. Het zal duidelijk zijn dat er dan werk aan de winkel is om de rommel op te ruimen. Ook de ja-maren: we kunnen inderdaad zielsveel van iemand houden en merken dat vormgeven aan de relatie om allerlei redenen niet mogelijk is. De liefde kan zelfs van één kant komen. Houden van is immers 'zonder reden of rijm.' Het hart is zonder oordeel Meer hartenergie in ons leven brengen betekent niet opeens een eitje of een watje worden. Als mens kunnen we uit verschillende vaatjes tappen. Meestal is het belangrijk om strijdbaar te zijn en goed voor onszelf op te kunnen komen. In de loop van ons leven worden we steeds tactischer en slimmer in de omgang met de medemens en niet minder bedreven in de omgang met onze eigen emotionele binnenwereld. Toch kan het contrast tussen deze slimme, praktische intelligentie en de wereld van het hart ons in verwarring brengen. We hebben geleerd om goed voor onszelf te zorgen maar als ons hart erbij te pas komt, blijken opeens heel andere dingen belangrijk. Niet alleen de warmte in de onderlinge verhoudingen, ook de uiteindelijke bedoeling van onze relaties en zelfs de essentie van ons leven op aarde blijken zaken van ons hart, van onze wezenskern. Het ego staat centraal We kunnen onszelf met behulp van deze tekening ervaren als een levendig, beweeglijk energie-systeem. Alle chakra's zijn te zien en de verbindingslijn naar beneden (aarden of gronden) en naar boven (klaren of ophelderen). Ook de hand- en voetchakra's zijn weergegeven. Alle chakra's zijn met De astrale werkelijkheid 46

47 elkaar verbonden via energie-kanalen. Te zien is hoe de derde chakra, nabij de taille (middel, letterlijk 'snede', inkerving) het centrum vormt van het chakra systeem. Hier zit onze krachtcentrale: de maag, de middenrifspier die de adem aandrijft en waarmee de adrenalineklieren verbonden zijn. Motor, motoriek, motivatie, 'beweger' en beweging zijn hier sleutelwoorden, en dus ook emotie een woord dat letterlijk bewegen, moveren betekent. Wanneer we onszelf vanuit dit gebied beleven komt veel warmte vrij in het vuur van het spel, in stoeien, dansen, huppelen maar ook in kracht: aanpakken, sjouwen, vechten. Dit is het egogebied bij uitstek; vol ambitie maar ook vol boosheid, haat en nijd als we onze zin niet krijgen. Machinekamer en controlecentrum De derde chakra is de machinekamer. De motor achter al ons handelen heeft hier zijn verankering. Wat ons motiveert is primitief. Vanuit de optiek van de machinekamer gaat het gewoon om overleven. Het controlecentrum in ons hoofd staat in dienst van de onderbuik. Het is erop gericht om te zoeken naar bevrediging: voedsel, onderdak, seks. Daar gaan de onderste drie chakra's nu eenmaal over. We kunnen heel goed leven vanuit eigenbelang, zonder hart, en zonder besef van boven en beneden. Er is niets of niemand die ons dwingt op zoek te gaan naar het ware zelf in ons hart. Een bokshouding naar het leven Naast ons hart, het spirituele centrum, is er dus ook een praktisch of wereldlijk centrum: het ik of ego. We hebben dit ego nodig om te overleven. In het gevecht om eten, veiligheid, warmte, aandacht, schouderklopjes en seks kan ons hart ten onder gaan in de onmenselijkheid, het verraad en de bitterheid van de strijd. Veel mensen hebben een bokshouding naar het leven. Echter, wanneer we contact hebben met het wezenlijke zijn in ons hart blijken veel vragen als vanzelf op te lossen. Vanuit ons hart is de wereld zoals die is. We kunnen onszelf en de mensen om ons heen waarnemen zonder oordeel. Als kritisch mens kunnen we daar heel wantrouwend van worden. Dat kan toch niet? Zomaar open met je hart in de wereld staan is natuurlijk levensgevaarlijk! Voor je het weet word je te grazen genomen! In het overwinnen van deze angst ligt bij persoonlijke en spirituele ontwikkeling de grootste uitdaging. Het is de overstap van overleven naar leven vanuit het hart. Een sterk ego is niet verkeerd maar vlak ook de kracht van je hart niet uit De astrale werkelijkheid 47

48 Hoe brengen we deze twee, de bokser en de liefhebber, tot elkaar? Misschien allereerst door te onderzoeken, waar we 'hart' in de wereld kunnen vinden. Met zorg iets doen brengt hartenergie naar buiten Bij tuinieren heet dat groene vingers hebben. Zorgzaamheid wordt dikwijls als typisch vrouwelijk gezien. Bij mannen uit zich een dergelijke zorgzaamheid, tederheid en liefde nogal eens in de manier waarop ze met gereedschap, auto's of visgerei omgaan. Mijn vader had een kelder vol met oud ijzer. Hij was verzot op onderdelen, raderen, staal, chroom en koper en kon niets weggooien. Als hij ergens aan kon prutsen was hij happy. De één heeft zoiets met motoren, de ander met zorg voor een gezin, ondernemen of een bedrijf leiden. Hartenergie is voor niemand onbekend terrein. We weten heel goed wanneer we op deze stroom zijn aangesloten en wanneer niet. Deze wetenschap kunnen we goed gebruiken bij de volgende oefening. Gronden, negatieve energie loslaten en focussen Vaak zijn we geconcentreerd in het hoofd, bij de audiovisuele stimuli uit de omgeving en de voortdurende stroom 'denkbeelden' en gedachten die we 'denken' noemen. Kortom, alle aandacht is in beslag genomen. Hoe krijgen we weer de beschikking over aandacht? Zodra dit 'denken' wat tot rust komt, wordt het mogelijk om in contact te komen met de oorzaak van de onrust, de verstoringen die voortkomen uit negatieve emoties over onszelf. De verleiding om 'op astraal' te gaan, om te vertrekken, om lekker ergens in een dagdroom te vertoeven is groot. De volgende oefening helpt om gefocust te blijven en de verleiding te weerstaan. Oefening: hartmeditatie, het punt van bewustzijn Aanwezig zijn in je hart heet 'centreren', in je centrum komen. Richt je aandacht op je hartstreek. Ontspan en verruim je adem terwijl je zoekt naar het centrum van je hart. Verzamel daar al je aandacht terwijl je rustig ademt. Laat daarbij alle beelden, gedachten en ideeën varen. Sommige mensen zijn zo visueel ingesteld dat ze bij deze oefening bijvoorbeeld meteen een kleur, een bloem of een kristal zien. Ook heel leuk, maar probeer over te schakelen van 'kijken' op voelen en ervaren een simpel aanwezig zijn in je hart. Voel hoe je ademt. Voel hoe het mogelijk is om zowel in je centrum te zijn als de verschillende ervaringen in je lichaam te beleven. De aarde onder je ruimte om je heen. Steeds weer keer je terug naar je hart en het aandacht geven aan je eigen ruimte. Ervaar hoe je onderlichaam je draagt. Voel ook je ruggengraat en de kracht in je benen en je rug. Ontspan je buik en maak contact met de beleving in je onderlichaam en De astrale werkelijkheid 48

49 je romp. Gedachten, beelden, gevoelens en impulsen liggen op de loer ga er niet in mee. Steeds ga je terug naar je centrum en je ademende aanwezigheid. Doe dit elke keer als je eraan denkt, een paar keer per dag. Vergaderen met hart Wat zou het heerlijk zijn als elke bijeenkomst kon beginnen met een kort moment waarop iedereen de ogen sluit en de tijd neemt om helemaal tot zichzelf te komen. Ieder haalt alle aandacht naar het hier en nu. Alle energie die nog zit in communicatie met anderen, de dromen van de nacht, ergernissen, verwachtingen, wordt losgelaten. Aarden en in je centrum komen hoort daar standaard bij. Een paar minuten maar, om iedereen de kans te geven om te ontspannen en honderd procent aanwezig te zijn. Vervolgens geeft de voorzitter in een aantal korte zinnen het doel van de bijeenkomst weer en vraag iedereen om gefocust te blijven op dit doel of deze bedoeling en een bijdrage te leveren aan het slagen ervan. Pas daarna doet iedereen de ogen open en begint de vergadering. Als tegelijkertijd iedereen bewust is van de egokrachten en sociale spelletjes die het verloop kunnen verstoren en bereid is deze tot een minimum te beperken, zouden vlotte, heldere en stimulerende bijeenkomsten normaal zijn, waar mensen gesterkt en vitaal weer uit komen. Iedereen kan dit leren. Mensen die een training in intuïtieve ontwikkeling hebben gevolgd kunnen bevestigen dat dit gronden en focussen al lukt vanaf de eerste les. Een ideale wereld? In veel organisaties zou de weerstand (gaan we hier soms zweverig doen?) veel te groot zijn om er zelfs maar heel voorzichtig over te beginnen. Toch, als genoeg mensen hier oren naar hebben, is het zonder meer mogelijk om samen meer hart en meer gewaarzijn in de vergadercultuur te brengen De astrale werkelijkheid 49

50 4 Het dwarse, creatieve kind Gedwee of getemd? Als het onze ouders niet is gelukt om het dwarse kind in ons te temmen, zullen we het zelf moeten doen. Het doel is om dwarse energie om te zetten in creativiteit en om al te gedweeë energie op te stoken naar eigen doelen, eigen wensen, een eigen weg. Dwars, stout, ondeugend, eigengereid, wie wil niet zo'n durfal zijn? Leven is een spel met grenzen, ook als je altijd keurig en perfect binnen de lijntjes wilt kleuren. In dit hoofdstuk onderzoeken we de consequenties die 'slaap' en 'weerzin' hebben voor bewustwording en groei. Een analyse van weerstand, trots en andere dwarsigheid en ten slotte de mogelijkheid van verzoening, van heling en vergeving. Centraal bij dit alles staat het ego, het ik. Zelf en ego Het heldere bewustzijn wordt wel vergeleken met de zon. De geboorte is als een zonsopgang. Er komt nieuw licht in de wereld. Maar deze zon die op aarde is afgedaald, wil ook hier het stralende middelpunt zijn. In elk mens brandt daarom een verterend vuur: het ego. Elk mens wil het allerliefst een stralend middelpunt zijn, de ster van een doorlopend feest. Dit ego hecht zich aan alles en iedereen die het sterstatus kan verschaffen, aandacht kan geven. Het uit zich in een nietsontziende overlevingsdrang. Om te leven is aandacht namelijk nog belangrijker dan voedsel; zonder liefdevolle aandacht gaan we dood. Baby's zijn uitstekend toegerust om liefde te krijgen: ze weten het koudste hart te vertederen. Alle knuffeldieren, zowel die in de dierentuin als die op het kinderbed, hebben babykenmerken gemeen: een naar verhouding groot hoofd, grote ogen en een ontwapenende, onschuldige gezichtsuitdrukking. Verder is het kind voorzien van een uiterst krachtige wil. Als het zijn zin niet krijgt kan het krijsen, stampvoeten, drammen, zuigen en trekken, je een gigantisch schuldgevoel bezorgen en als bij toverslag omslaan en je de zonnigste, gelukzaligste lach schenken als het krijgt wat het hebben wil. Ego en persoonlijkheid 'Persoonlijkheid' komt van Latijn 'personare', doorklinken. In de oudheid droegen de figuren op het toneel maskers, zodat ze goed herkenbaar zouden zijn in hun rol. Deze maskers hadden ook een functie als klankversterker. We zouden de persoonlijkheid daarom een klankbord kunnen noemen voor alles wat er in ons leeft en zich wil uiten De astrale werkelijkheid 50

51 Via onze persoonlijkheid communiceren wij met de wereld. Kern van de persoonlijkheid is het ego, dat via de persoonlijkheid voorziet in de behoefte aan overleven, aan knuffels en uitdagingen. De persoonlijkheid kan worden gevormd tot een kundig en gewaardeerd medemens. Deze groei lukt in de opbouwfase gewoonlijk het beste, als het leidt tot meerdere glorie van het ego. Ego en wil vitale kracht en ambitie Een krachtige, eisende wil en het vermogen tot vertederen en verleiden blijven ons hele leven lang de emotionele basis van ons bestaan. Het ego is altijd in competitie met ouderen, met gelijken, met minderen om de troostende borst, de knuffel, het schouderklopje. Dit ego moet worden gekneed en opgevoed om samenleven met anderen op deze planeet mogelijk te maken. Het behoort tot de verbazende potentie van het koppel Ouder Kind dat er bijna altijd voldoende wederzijdse liefde en geduld aanwezig is om de zware opvoedkundige taak te volbrengen. Op een gegeven moment kan onze eigen innerlijke Goede Ouder, die in ons hart een plaatsje vindt, het werk overnemen. Het Kind in ons kan ook op latere leeftijd veel inspiratie vinden in stimulerende Ouderfiguren, Goeroes, wijze vrouwen en mannen. De kundige wil De ego-zon is het smeulende vuur achter onze ambitie en levert zo het doorzettingsvermogen dat nodig is om iets te bereiken. Daarvoor moet onze wil, dat wilde paard, worden beteugeld, liefst zonder hem te beschadigen. Een beschadigd ego, gekrenkte trots, een bokkige wil, die zich verzet tegen alles wat moet, een slinkse wil die zich bescheiden voordoet, en stiekem saboteert, keert zich tegen zichzelf. Als dit krachtige maar destructieve ik er geen zin meer in heeft gebeurt er niets. Nee zeggen gaat de meeste mensen beter af dan ja zeggen. En dikwijls zijn we met onszelf in onderhandeling toegeven, poot stijf houden, wat levert het op? Door vanuit het hart goed voor ons kwetsbare ego en onze beïndrukbare ziel te zorgen, leren we om beter om te gaan met onze bokkige, dwarse en soms destructieve kanten. Een kundige wil (de term is van de Italiaanse psychiater Roberto Assagioli ( ), die veel aandacht besteedde aan het trainen van de wil) is niet gebroken, maar als een vioolsnaar op de juiste spanning gebracht. Ego en het punt van trots Het punt van trots is in veel culturen het punt waar alles om draait. Respect, eer en waardigheid zijn cruciaal. Gezichtsverlies moet te allen tijde worden voorkomen. Strakke omgangsvormen en beleefdheid worden een tweede natuur; iemand recht aankijken is brutaal, zeker als je ondergeschikt bent; De astrale werkelijkheid 51

52 nee zeggen is een regelrecht affront. Je moet steeds goed je plaats weten; respect betonen aan je meerderen en het eisen van je minderen. Sociale klassen en standen zijn in zo'n omgeving heel gewoon. Het punt van trots (arrogantie, hooghartigheid, eer, fierheid, honneur, pride, Stolz) kan danig in de weg gaan zitten. We kennen de tot vendetta, tot bloedwraak leidende orgoglio van de maffiabaas, en de extreem gevoelige pundonor van Don Quichote, die door de Spaanse schrijver Cervantes onsterfelijk werd gemaakt. Eerzuchtige Trots is de centrale pijnplek, met dagelijkse irritaties maar vooral met levendige herinneringen aan vernederingen die ons een leven lang en dag en nacht gevangen houden in gekwetstheid en verontwaardiging. Wraakgedachten zijn geen mens vreemd. Leren fikkie stoken: ambitie en eerzucht Ambitie is een bijzondere vorm van eerzucht: aandacht willen krijgen en jezelf bewijzen vanuit trots. We willen onze familie, onze leraren en vrienden bewijzen wat we waard zijn. Het woord is ontleend aan het Latijnse 'ambire', campagne voeren, rondgaan in de buurt om stemmen te winnen. Bij ambitie hoort zowel glorie als deceptie. Onthullend voor onze motivatie is het gezicht dat we trekken als het doel is bereikt. Wie zitten er dan in het publiek? Wie zitten er op de eerste rij? Van wie willen we erkenning? Van vader, moeder, leraar, of van een ex-partner die ons niet meer zag zitten? Zitten ze nu te glimmen van plezier, zijn ze trots op ons, zijn ze jaloers of kijken ze op hun neus? Willen winnen hoort bij de speelse kant van het ego. Van wedijver, uitdagen en stoeien krijgen we rode wangen. Hopelijk leren we van onze ouders om met zwier te verliezen en te winnen zonder hoogmoedig te worden. Zodra de wedstrijd grimmig wordt het gaat niet meer om de lol maar om wrok, wraak, betaald zetten, om geld of gewoon, om iemand te grazen te nemen komt er een astrale geest uit de fles die er vrijwel niet meer in te krijgen is. Aan grenzeloze ambitie ligt vaak een pijnplek ten grondslag: een vroege vernedering of afwijzing. Geen voldoening kunnen vinden, niet trots en tevreden kunnen zijn over bereikte resultaten is doorgaans een signaal voor zo'n pijnplek. De klacht is dan vaak: 'waar doe ik het allemaal voor?' Een goed vuur stoken is een kunst. Ambitie geeft zwier aan het leven, maar kan ook vanbinnen schroeien, een uitslaande brand worden; uitlopen op een uitgebluste blik in de ogen. Als de normale geldingsdrang die elk mens bezit zich mengt met gekwetste trots, ontstaat een kwaadaardig mengsel dat eerzucht opjaagt tot roekeloze hoogte. Wanneer deze woedende ambitie ook nog wordt gefrustreerd, ontstaat een lastig te lokaliseren en te blussen veenbrand. Wilskracht gaat knock-out De pijn van gekwetste trots is onverdraaglijk. Hoe leggen we deze pijnlijke De astrale werkelijkheid 52

53 krachtcentrale plat? De trots zit vlak bij de zonnevlecht, de plek die boksers zoeken om elkaar knock-out te slaan. Verlossing vinden we allereerst in verdoving, afleiding, de astrale wereld zit vol verleiding om het maar op te geven en weg te zakken in een mist van vergetelheid. Dit is de slaap, het domein van de goden Hypnos en Morpheus. Zoals we al zagen is weerzin, 'geen zin' de andere manier om met gekwetste trots om te gaan. Weerzin is een nog groter Beest om te temmen dan Slaap. Hoe kan het, dat de wilskracht van het ego zich lijkt te keren tegen zichzelf? Weerstand: 'geen zin' is de gevaarlijkste draak om te verslaan Als we ons een weg hebben gebaand naar binnen en steeds meer en beter contact krijgen met ons eigen hart, wordt het proces van groeien en bewustworden almaar leuker. Het is bevredigend om vorderingen te zien, om te voelen hoe we onszelf kunnen bevrijden van een zware last en ook, hoeveel intuïtief eigen weten over leven en dood we vrij kunnen maken, dat anders door opgetaste conflictstof ontoegankelijk gebleven zou zijn. Toch zal ook weerstand regelmatig de kop opsteken. We hebben er opeens geen zin meer in, we willen stoppen met een cursus die te veel confronteert, vermijden mensen die op onze knoppen drukken, krijgen een enorme behoefte aan rust, aan natuur, aan vrijheid, ruimte, lekker zomaar weg Ik ga mijn Eigen Ding doen! We krijgen een onverklaarbare hekel aan alles waar Moeten op staat. Zo'n hekel voelt als misselijkheid, tot brakens toe. Geen zin geeft demonische kracht. Door de ogen van deze god ziet de wereld van alles wat Moet en wat Verstandig is eruit als beperkend en dodelijk voor de vrije geest. Leren omgaan met weerstand is bewust worden van deze pijnpunten. 'Geen zin'; weglopen, jezelf afsluiten, is daarbij het allermoeilijkste om te overwinnen. Hoe vindt toenadering plaats? Eerst maar eens kijken wat er eigenlijk gebeurt. Weerzin: een onverklaarbare hekel Jezelf terugtrekken als het moeilijk wordt is een oude gewoonte, te vergelijken met mokkend op je kamer gaan zitten. Als iemand, een ouder, een broer of zuster op je deur klopt om het weer goed te maken, kom je in een ontzettende tweestrijd terecht. Je wilt wel toenadering, maar er liggen een paar Grote Eisen op tafel. Je bent Zwaar Beledigd en je wilt Excuus. In je fantasie moet iemand Door Het Stof. Je verdriet, de pijn van de miskenning en belediging, kun je niet zomaar loslaten. Je hebt een 'stevig plaatje neergezet', en nu zit je ook nog in je trots; je hebt jezelf dubbel gebarricadeerd. Als niemand je hieruit krijgt en jij zelf uit koppigheid ook de draai niet wilt maken, kun je zelfs gaan vergeten dat je achter een verschansing zit. Het zijn anderen, die raar doen tegen jou; jij bent alleen maar zielig. Bij een kind is het voor een verstandige ouder wel mogelijk om het weer goed te maken en het kind tegelijkertijd te leren om met kwetsuren om te De astrale werkelijkheid 53

54 gaan. Als volwassene moeten we in onszelf zo'n Goede Ouder creëren, om onszelf door de bocht te helpen. Een Goede Ouder die in ons hart woont en die onze verouderde manieren om met emoties om te gaan kan helpen omvormen. Het gaat uiteraard om innerlijke leiding. Sommige mensen krijgen sentimentele plaatjes of misschien wel wantrouwen bij het begrip Goede Ouder. Andere archetypische vormen van leiderschap kunnen ook heel goed dienen Directeur bijvoorbeeld; maar dat mag voor een speelse geest ook best een Circusdirecteur zijn, compleet met jacquet en hoge hoed. Hoe dan ook, het dwarse Kind moet zachtjes, en met beleid, worden benaderd, want de wil om te veranderen kan zomaar in het tegendeel verkeren. Hoe komt dat? Geen zin: puberaal verzet tegen dwang 'Zin hebben' is niet altijd vanzelfsprekend. Natuurvolken ontwierpen allerlei rituelen om zin te maken. Eerst dansen en de goden aanroepen met z'n allen, en dan pas op jacht. In onze westerse cultuur wordt verondersteld dat we altijd zin hebben in Wat Moet. We verschijnen met een opgewekt gezicht op het werk, zeker als de baas ons ziet, en we weten precies tot hoe ver we kunnen gaan bij het opbeuren of juist sacherijnig afreageren op collega's. Echt kwaadwillig zijn de meeste mensen niet, maar niemand is er ook helemaal vrij van. Vooral op het grensvlak van wat we zelf Willen wat we van anderen Moeten hangt een dikke laag grijze, astrale mist. Als het hier uit de hand loopt gaan we zelfs tegen onze eigen belangen in om gelijk te krijgen of ons gram te halen, zeker als trots en competitie een rol spelen, of als we het gevoel hebben niet met Respect te worden behandeld. Omgeven door een astrale mist huist tussen Willen en Moeten het Beest, een alles verslindende Minotaurus in het labyrint van maag- en darmgebied. Een kenmerk van volwassenheid is, dat we geleerd hebben om met het Beest om te gaan. Hoe helpen we het de bocht om, hoe 'maken we zin' zonder onszelf te forceren? 'Dan moet je maar zin maken', zei mijn moeder altijd. Ik kan nog mijn boosheid voelen van toen inmiddels met een glimlach: wat kon ik dwars zijn! Mokken en wrokken: de Beweger maakt zich onbeweeglijk Mokken lijkt zo kinderachtig dat het besmuikt wordt gedaan, bijvoorbeeld onder het mom van 'vrijheid' en 'privacy'. Zodra er sprake is van dwang of onterechte inmenging volgt een scherpe reactie. Natuurlijk, voor een deel is dit terecht, we leven in een vrij land en we laten niet over ons lopen. Maar, de ongenuanceerde verontwaardiging over vaak kleine dingen, is dikwijls zo buiten proportie, dat 'mokken' en 'wrokken' een goede diagnose is om de ontstane commotie te duiden. Een 'passief-agressieve persoonlijkheidsstoornis' is een meer klinische benaming hiervoor. Het overtrokken taalgebruik wijst op sterke astrale plaatjes: 'wordt je hier De astrale werkelijkheid 54

55 zomaar door je strot geduwd; nooit, nooit zal ik hierin toegeven, ik voel me zo onterecht genaaid, ze doen maar' enzovoort. De Beweger zet zijn hakken in het zand. Puberteit: eerlijkheid en rechtvaardigheid Pubers zijn kwetsbaar in hun pas ontdekte eergevoel. Als een bepaalde zaak op de spits wordt gedreven, kunnen ze al gauw niet meer terug. Toegeven of bijdraaien is verliezen, een afgang, daarvoor hebben ze geen strategie. Ze gaan liever dood, ze ontkennen glashard, ze liegen eerder alles bij elkaar dan zich te laten kennen. Ze zijn daar ontzettend consequent in, tot in het belachelijke. Door zo krachtig de grenzen op te zoeken loop je klappen op, dat is duidelijk. Na een paar tikken op je neus word je nog onbuigzamer. Ze kunnen nog niet zo goed omgaan met hun enorme egokracht en met hun sterk ontwikkelde, prille gevoel voor rechtvaardigheid. Dit inzicht is belangrijk, evenals les nemen bij een dompteur om met leeuwen en tijgers om te leren gaan. Dan pas kun je begrijpen dat ze zelfs tegen hun eigen belang in kunnen gaan. Blijven zitten op school, om te 'bewijzen' dat de school niet deugt, of dat je het echt niet aankunt. Of om de ouders duidelijk te maken hoe gevoelloos ze zijn en hoe weinig ze van je begrijpen. Laten zien wat voor een rotjoch of rotmeid je bent. Ze weten ergens wel dat dit allemaal niet erg logisch is, maar gevoelsmatig klopt het wel. Ze zijn immers in verzet! Openlijk verzet krijg je van kankeraars, van querulanten. Veel populairder is de boel stiekem saboteren. Guerrillatactieken. De kantjes eraf lopen. Niet gezellig meedoen. Geen zin. Voor mij hoeft het niet. Ik heb hoofdpijn, of griep of allebei. De bekende smoezen. Het verzet richt zich op alles wat grenzen en regels stelt. Zoals mijn vader zei: 'jij kunt het bloed onder mijn nagels vandaan halen.' Eigenlijk, weet ik nu, wilde ik gewoon aandacht en had ik alleen een rot manier om erom te vragen. De kwaadaardige Ouder Iemand die van dwang of onterechte inmenging beschuldigd wordt is meestal een Ouderfiguur, een gezagsdrager, op wie gevaarloos allerlei ongenoegen kan worden afgereageerd. Dan blijkt ook dat een klein voorval aanleiding kan zijn tot een schrikaanjagende hoeveelheid woede en verdriet. Kennelijk is deze razernij al een leven lang opgepot. Iets dergelijks gebeurt in onze binnenwereld. De demon 'Geen Zin' verandert alles wat volwassen, verstandig en goed is in een kwaadaardige Ouder die je dwingt te doen wat je niet wilt. Je maakt je onkwetsbaar voor de Machtswoorden van het Verstand. Dit is een reactie op de pijn van het leven, op de zware last van leren omgaan met verandering, met mislukking, met jezelf aan moeten passen aan het onvermijdelijke. De overtrokken reactie is een signaal van wat er zit. Als we er te persoonlijk op reageren, zitten we meteen vast in de polariteit Willen-Moeten. We De astrale werkelijkheid 55

56 kunnen respect hebben voor de emotionele kracht van anderen en compassie met de pijn die dat veroorzaakt. Voor onszelf is het zaak om de pijn van dwang, voornamelijk ontstaan in onze jeugd, toen we getemd moesten worden, te erkennen en te helen vanuit ons hart. Het overwinnen van weerstand en destructief gedrag Het rommelhok vol oude geheugentapes opruimen begint met het herkennen van conflictgedrag: oud en nieuw denken komt met elkaar in botsing. Het gaat hier om het veranderen van hardnekkige gewoontes die veel onrustig 'overspronggedrag' veroorzaken. Mokken en 'geen zin' kunnen alles saboteren. Een bekend voorbeeld is de moeite die het kost om bepaalde zaken te veranderen, zoals troostgedrag als het leven tegenzit: een appel eten in plaats van jezelf volstoppen met chocola; een boek lezen in plaats van lusteloos rondzappen voor de tv; een wandeling maken in plaats van naar de fles grijpen; het weer goedmaken met je partner in plaats van jezelf van alles 'gunnen'. Wanneer we hier druk op zetten (afkeuring naar het oude gedrag en aanprijzen van het nieuwe) komen we meteen in de spagaat terecht van Dwang en Moeten en je Eigen Zin Niet Mogen Doen en de heftige emoties die daardoor worden opgeroepen. We krijgen een gloeiende hekel aan alles wat ons hiermee confronteert, zoals groei en bewustwording en gezond eten, soms zelfs een fysieke afkeer; we kunnen het niet meer horen of zien. En van de weeromstuit krijgen we ontzettend de neiging om 'stout' te zijn, in verzet, mokkend op ons kamertje met een grote reep chocola. De goede Ouder hartenergie in de praktijk Het is natuurlijk wel komisch dat we als volwassen mens nog zulk kindgedrag weten te vertonen. Als we onder druk komen te staan, krijgen we de verschrikkelijke behoefte het slechte te doen, kwaadaardig te worden, destructief te zijn, niet alleen naar anderen maar vooral naar onszelf. We zijn afgunstig, want we voelen onszelf Miskend, we komen te Kort en we gaan Nu Eindelijk eens Goed voor Onszelf zorgen Zelfs als het om dit soort nog onschuldige verslavingen en afweermechanismen gaat, blijkt een draai maken nog behoorlijk lastig. Onze innerlijke 'Goede Ouder' heeft hier al de handen aan vol. Laat staan als de pijn dieper zit weggestopt, langer werd gekoesterd en niet geuit, begraven zit onder vele lagen astrale dekens, weerstanden, uitvluchten Het groter maken van dat kleine plekje voor onszelf in ons hart lijkt dan een hopeloze remedie. En toch, je moet ergens beginnen en dit is echt de juiste plek. Want, hartenergie is niet alleen zacht maar verbazend krachtig en als enige in staat om ons hier weer uit te halen. Volwassen worden is Ouder worden van je eigen innerlijk Kind, en soms De astrale werkelijkheid 56

57 van een hele kinderschaar: meestal is er naast het gekwetste, dwarse Kind ook nog een braaf, een creatief en een stil, dromerig Kind aanwezig. Hoe zou het zijn om de oudere zus of broer te zijn van zo'n dwars, lastig kind? Hoe adopteren we onze stiefkinderen? De Goede Ouder kan pijn helen Voor een volwassene voelt contact met pijn niet zelden als een overval. Mensen zijn geneigd zich groot te houden. Als er emoties tevoorschijn komen schrikken ze ook nog van de hoeveelheid en de diepte ervan. Ik wist niet wat er allemaal zat. 'Pas toen hij dood was kon ik huilen, al die jaren zat ik op slot'.' Natuurlijk lucht het uiten ervan op, maar het is ook nodig om jezelf niet opnieuw af te sluiten. Pijn is normaal, hoort bij het leven, en pijn kan alleen worden geheeld als het aan de oppervlakte komt. Voor het dragen en vervolgens transformeren van pijn in ons hart moet eerst onze interesse in oude vluchtwegen worden verminderd. Zowel 'vergeten' als 'zelfkwelling' staan daarbij hoog op het lijstje. Beide vluchtwegen zijn verwant aan het instinct tot zelfbehoud; in tijden van gevaar hebben we de onbedwingbare neiging om te vluchten of om te vechten. De astrale wereld is een toevluchtsoord De astrale wereld is een redmiddel, een toevluchtsoord, een sanctuarium. Als het leven zwaar is, als we in een uitzichtloze situatie zitten, als de pijn te groot is om te verwerken of een plek te geven is hier een vrijplaats om te overleven. We creëren een fantasiewereld, waarin we zelden anderen toelaten. We zetten een roze bril op, of we vermijden bepaalde mensen of situaties, vergeten afspraken, verzinnen de meest fantastische uitvluchten, doen net alsof of we zijn zo goed in verdraaien en versleutelen dat we in onze eigen leugens gaan geloven. Ik ken iemand met wel honderd ongeopende blauwe enveloppen achter de piano. Zo iemand, die vermijdingsgedrag vertoont, wasemt een grote wolk astrale energie uit, die zowel hemzelf als de omgeving bedwelmt. Meestal voelen we haarfijn aan dat het niet de bedoeling is om een bepaald onderwerp aan te snijden. Als we het wel doen, krijgen we een sterke reactie. Slaap en vermijdingsgedrag Het is belangrijk om ons te realiseren dat ieder mens van dergelijke pijnplekken en astrale wolken heeft, de één hier de ander daar. Zelfs de mensen die ons het meest na staan hebben geheime plaatsen en laatjes en we hebben geleerd om hiermee met respect om te gaan. Dat geldt ook voor onszelf. Verdrongen pijn blokkeert de weg naar binnen. Pas als we angst en schuldgevoel van onze pijnplekken afhalen en respect hebben voor het verhaal dat eronder zit, kunnen we de astrale wereld verder onderzoeken, op weg naar helderheid over onszelf De astrale werkelijkheid 57

58 Er is nog een tweede manier om met pijn om te gaan; naast vluchten is ook zelfkwelling populair. Zelfkwelling Tijdens een interview zei ze: 's avonds in bed lig je je natuurlijk dood te schamen over wat je allemaal spontaan hebt zitten beweren over jezelf.' Deze openhartige uitspraak komt van de schrijfster Désanne van Brederode. Ze schreef dit niet toe aan een of ander trauma, 'maar gewoon, aan een soort structurele zelfhaat'. Hebben we zo'n hekel aan onszelf? Aan de buitenkant niet, we houden ons groot, maar we leven in een cultuur waarin hoge eisen worden gesteld en weinig complimentjes worden uitgedeeld. We hebben al gezien hoe kwetsbaar we zijn voor kritiek. Jezelf kwellen omdat je tekortgeschoten bent is een van de bekendste manieren waarop vormgever Morpheus de spirituele leegte en stilte van het hart vult. De derde weg: een vlucht naar voren Het dwarse Kind vindt altijd een uitweg om het koppige en stuurse, waar zoveel verdriet en verontwaardiging onder zit, te uiten. Naast terugtrekken en dwarsliggen is jezelf onbereikbaar maken door voorthollen een optie. Je wordt een zwerver, een buitenbeen, een zwart schaap. Als dit een eigen keus is weegt het gevoel van vrijheid op tegen de lasten; als het geen eigen keus is, bijvoorbeeld bij verstoting door de familie, is de tragiek in het levensverhaal zowel groter als schrijnender. Leuk dwars: de rebel De vrijbuiter die lak heeft aan iedereen en de vrijgevochten 'stoute' meid zijn geaccepteerde invullingen van het archetype van het dwarse Kind. Passief-agressief in verzet zijn is zowat het andere uiterste. Zijn we creatief en constructief bezig, of destructief, afbrekend? Soms is het verschil moeilijk aan te geven. Een nieuwe stroming in de politiek, kunst, mode of wetenschap begint niet zelden met 'angry young men' die alles beter weten, het oude radicaal afbreken en soms meer kapotmaken dan nodig is om zelf een plek te veroveren. Natuurlijk is het leuk om af en toe lekker dwars en onhandelbaar te zijn. De één heeft daarvoor meer talent en goesting dan de ander. Sommigen mogen best wat leren dimmen; anderen wens je een ondeugend vriendje toe. Oplossingen voor de Willen-Moeten-paradox In onze levensgeschiedenis komen de oplossingen die we vonden voor de Willen-Moeten-paradox scherp naar voren. Dit is het verhaal van onze aanpassing; we werden gedwee, braaf, lastig, nukkig, in verzet, rebels, ondeugend. We vochten ons vrij, maar niet te ver, we kennen de onnaspeurbaar fijne lijntjes van het mozaïek van geven en nemen in relaties De astrale werkelijkheid 58

59 De grenzen er zijn er zoveel: die tussen plagen en pesten, tussen jezelf of anderen kwellen, tussen je eigen weg gaan en rekening houden met anderen, tussen crimineel en onkreukbaar bepalen in hoge mate wie wij zijn en hoe we in het leven staan. Dit zijn als het ware de bas-tonen van onze levenssymfonie. Heel belangrijk daarbij is, hoe we onze jeugd herinneren en welke toonsoort gebruikt werd: mineur of majeur? Herinneren en vergeten: de kwetsbaarheid van bewustzijn Ons geheugen blijkt in hoge mate onbetrouwbaar te zijn. We fabriceren herinneringen, maken het veel erger dan het is, stellen de dingen mooier voor dan ze zijn, of Lethe helpt om bepaalde nare gebeurtenissen compleet te laten verdwijnen. We kunnen lijden onder een te goed geheugen, anderen kunnen lijden onder ons gebrek aan compassie vanuit vergeetachtigheid. En hoe herinneren we onszelf? Sommige mensen kunnen in geuren en kleuren vertellen over wat ze allemaal hebben meegemaakt. De één heeft misschien meer beleefd dan de ander, op de keper beschouwd is elk mensenleven interessant. Het hangt heel erg van de verteller af. Want, zouden we een vernuftige biograaf inhuren, dan zouden we versteld staan van de spannende verhalen die over ons eigen gewone leventje te vertellen zijn. Zonder verhaal, zonder verleden en dus zonder geheugen zijn we niemand. Een verschrikkelijke ziekte als alzheimer toont aan hoezeer onze identiteit samenhangt met ons geheugen. Niet alleen het korte geheugen van de patiënt wordt aangetast, zodat hij simpele handelingen niet meer kan verrichten, hij herkent ook zijn kinderen niet meer. Met het geheugen verdwijnt ook ons zelfbewustzijn. Het juiste verhaal te horen krijgen Het kan heel goed zijn dat we gewoon de verkeerde verhalen over onszelf te horen hebben gekregen. Een negatief zelfbeeld is het product van een slechte biograaf. Nare beelden en traumatische ervaringen kunnen een eigen leven gaan leiden en rondspoken in de astrale wereld van dagdromen en nachtmerries. Daarom is het goed om af en toe schoon schip te maken. Het 'geweten' is een rommelhok vol oude geheugentapes die geordend moeten worden. Ook dit is een belangrijke reden om het astrale gebied te leren kennen. Er zijn prettige en onprettige herinneringen. Aan onprettige dingen worden we niet graag herinnerd. We hebben de neiging ze weg te stoppen; een manier om ze een plek te geven in de astrale werkelijkheid. Beelden van nare gebeurtenissen, beschamende toestanden, vernederende situaties blijven lang hangen en kunnen ons levensgevoel negatief beïnvloeden. Ze kunnen herinneringen aan de prettige en opbeurende dingen die we hebben meegemaakt overschaduwen De astrale werkelijkheid 59

60 Zelfbeeld en bewustzijn Elk zelfbeeld is letterlijk 'een gegeven': we kregen het mee van thuis. Al vroeg hadden we een etiket, een astraal plaatje: lastig, knap, leuk, onhandig, naar, vervelend, niet zo snugger. Verder zijn we ontzettend gevoelig voor complimentjes en kritiek. Zowel een overmaat aan ijdelheid als vernietigende zelfkritiek is niet bevorderlijk voor heldere waarneming. Het bevrijden van bewustzijn begint daarom altijd met het loslaten van negativiteit en overspannen verwachtingen over onszelf. Door gebrek aan respect en te weinig waardering kunnen we zowel in moedeloze apathie vervallen als in destructiviteit naar onszelf; we worden bitter en cynisch. We kunnen een dwars, verdraaid of hopeloos zelfbeeld hebben; we kunnen het geloof in het leven en in onszelf geheel verliezen. Tot de pijnpunten om op te ruimen horen verder de gevoeligheid voor bedwelmende verslavingen, de dwingende kracht van emoties, de dolle wereld van oppeppende (koffie) en kalmerende en ontremmende (alcohol) middelen. Het is een wonder dat we na dit alles nog ergens een knagend besef over hebben dat het leven toch meer moet zijn dan dit? Ontwaken uit het gedroomde leven De astrale wereld is zowel een plek van vergetelheid als van heling, van het weer goedmaken met onszelf. Wat we tegenkomen als we deze veilige plek verlaten zal duidelijk zijn. Dikwijls zijn we verbaasd over de kracht van onze emoties of vragen we ons af waar toch die verlegenheid vandaan komt of welke gebeurtenis heeft gemaakt dat we zo angstig kunnen zijn en zo snel geïmponeerd. Het is een valkuil om op zoek te gaan naar oorzaken en eventuele schuldigen. Dat voedt alleen maar wrok en rancune. Aanvaarden wat naar voren komt en verwerken ervan is punt één. Inzicht in oorzaken komt later wel. Daarbij is het goed om te bedenken dat de gevonden pijn gebaseerd is op gewoontes; de gewoonte om te vluchten en de gewoonte om te vechten. Ontwaken uit de droom betekent afkicken van oude gewoontes. Blokkerende gewoontes breken of omvormen? De astrale wereld zit vol gewoontes. Eigenlijk bestaat het leven uit reeksen procedures, die we ons vanaf onze vroegste jeugd hebben eigen gemaakt. Voor alles wat we doen bestaan rituelen. Zodra we uit bed stappen verrichten we een complexe reeks handelingen: ochtendtoilet maken, ontbijten, het nieuws opnemen via krant of tv, naar het werk, aan de slag Al deze recepten, handleidingen en instructies zijn astrale projecties; we hoeven er niet meer over na te denken, we staan op de automatische piloot. Het lijkt logisch dat we voor het afleren van verouderde of destructieve procedures dezelfde technieken kunnen toepassen als bij het aanleren ervan. Met discipline, herhaling, inprenting, beloning wat meer wortel, meer of minder stok is oud gedrag heel goed om te zetten in nieuw De astrale werkelijkheid 60

61 Een oude manier om met emoties om te gaan, bijvoorbeeld de gewoonte om jezelf (terecht of onterecht) stelselmatig gekleineerd te voelen en niet gewaardeerd, kan worden herkend als pijnpunt. De bijbehorende reactie afweer, overspronggedrag, vechten of vluchten, mokken, weerzin, troostgedrag kan worden herkend als signaal van de oude pijn. De beschermende astrale deken kan worden weggenomen, we kunnen de pijn dragen en verwerken. Transformeren van emoties Om dit project te laten slagen is 'hart voor jezelf' natuurlijk een voorwaarde. Want, zodra afkeuring naar het oude gedrag voelbaar is, gaat het proces meteen lijken op 'jezelf kleineren en niet waarderen' en loop je weer vast. Om de oude pijn een plek te geven en niet meer zo overheersend te laten zijn, volstaan dikwijls een paar simpele leefregels: Ontspannen en in je hart blijven: zie de eerdere oefening. Vermijd vermijden: met 'ongewenste emoties' zoals angst, boosheid en verdriet leer je alleen maar om te gaan door moed te vatten en de confrontatie aan te gaan; met andere woorden, door ze te voelen en niet door ze te verdringen of te verdoven. Incasseren en pijn dragen maakt je sterker. Merk op dat een 'astrale sluier' emoties uitvergroot en compliceert. Schuldgevoelens, schaamte en trots maken de sluier bijna ondoordringbaar. 'Angst voor de angst' en 'angst om af te gaan' zijn erger dan gewoon de spanning voelen voor een belangrijk gesprek of je criticus aankijken en jouw kant van het verhaal laten horen. Intuïtieve ontwikkeling kent hiervoor in de opbouw van de lessen hele series oefeningen. Jezelf aardig en interessant vinden kun je namelijk leren. Helen, vergeven en vergeten van astrale boosheid Het dwarse Kind met zijn zinloze, destructieve wrok en mok kan een heel gezin ontregelen. Op dezelfde manier kan de harmonie in onszelf worden verstoord als onze wilskracht zich heeft verhard tot weerzin. Wrok, het gevoel tekortgedaan te zijn, gaat ten slotte vastzitten in het lichaam. Niet alleen in een verbeten trek op het gezicht, rond de mond. Talloze organen zijn kwetsbaar voor psychosomatische ziektes en kwalen. Daarom is het belangrijk om onszelf te helen van allerlei vormen van wrok en mok om weer gewoon vanuit ons hart te kunnen leven. Helen betekent bijeenbrengen, een scheiding opheffen. Niet door te lijmen of te verdringen, maar door bewust 'de andere kant' van ons gelijk op te zoeken. Door wrok los te laten openen we ons hart voor de realiteit van de ander en het andere; dus ook voor de realiteit van het dwarse Kind. Helen, healing zoeken, is een voorstadium van genezen en van vergeven De astrale werkelijkheid 61

62 Vergeven is genezen Hoe genezend vergeven is, vertelde Hank Heijn-Engel, de weduwe van de vermoorde Ahold-topman Gerrit Jan Heijn. Door een vergevingsproces aan te gaan met de moordenaar Ferdi E. kon ze zich bevrijden van pijn en woede. Daarna voelde ze zich ook lichamelijk beter. Eerdere kwalen verdwenen op medisch onverklaarbare manier. We leven in een cultuur waarin vergeven ongewoon is. Er is zelfs een sterke neiging tot verharding, tot polarisatie. Nuance en redelijkheid, je fouten of je verlies toegeven en excuus aanbieden is niet meer dempend maar roept nog meer woede op. De wereld zit vol astrale boosheid. Competitie, ik ben beter dan jij, is daardoor niet meer een leuk, uitdagend spel om je met anderen te meten. In plaats van respect voor de tegenstander en plezier in de gelegenheid het beste in jezelf naar boven te halen, gaat het meestal keihard om iemand anders klein te krijgen. Er is geen plaats voor 'losers & suckers', verliezers en sukkels. Het is belangrijk om bewust te zijn van verhulde en half verhulde haat en nijd zodat we onszelf kunnen beschermen. De haat in de wereld vreet ook aan ons eigen hart. Daarvoor moeten we naar plaatjes kijken rond emoties en het ontstaan ervan. Plaatjes: waar zitten emoties in ons brein? Dit was een vraag in een programma over psychologie. Het antwoord was dat de emoties in de bedrading van het limbische systeem in de hersenen gevonden kunnen worden. Kennelijk heeft de moderne mens zodanig het contact met het lijf verloren, dat de oorzaak van zowat alles in het hoofd gezocht wordt. Liefst in een stofje; nooit in bewustzijn, intuïtie of in de geest, want dat zijn illusies. Emotionele uitbarstingen zijn 'gijzelingen van het zenuwstelsel'. Zo'n beeld maakt ons tot slachtoffer van een verkeerde bedrading die hoognodig vervangen moet worden. Omdat je in deze denkwereld niet meer op je eigen gevoel (intuïtie) mag vertrouwen, wordt het moeilijk om jezelf te leren kennen. Daarvoor is namelijk nog geen stofje gevonden. Plaatjes en emoties We beleven emoties helemaal niet in ons brein, maar in ons lichaam. We zweten van angst, beven van woede, snikken van verdriet. Bij angst knijpen we onze billen bij elkaar (1 e en 2 e chakra); bij woede gaat een steekvlam door ons heen (3e chakra); bij verdriet zijn onze keel en ogen actief, in de liefde smelt ons hart. Onze hele fysieke aanwezigheid, inclusief de aura, is een vitale bron van emotie en gevoel. Daarom zit aan alles wat we zeggen of doen een emotionele lading; een al dan niet eerbare intentie. We spelen ermee, we produceren aan de lopende band suggestieve plaatjes die een De astrale werkelijkheid 62

63 eigen leven gaan leiden. We nemen dergelijke plaatjes ook bij anderen waar; we pikken bedoelingen op. We worden gelukkiger en completer naarmate we daarin helderder worden. Groeien door astraal bewustzijn Bewustzijn van de aanwezigheid van astrale energie helpt om jezelf zekerder te voelen, minder beïnvloedbaar te zijn en in staat om helderheid te brengen waar eerder alles mistig leek. Je leert om door rookgordijnen heen te kijken, leugens en bedrog te doorzien en met meer gemak je eigen groei te bevorderen. Oude spoken die je al heel lang achtervolgen krijgen geen vat meer op je. Je laat je niet meer bepalen door wat je niet wilt, maar je leert doelen te stellen en gefocust te blijven op wat werkelijk belangrijk voor je is. Je ontdekt de kracht van je eigen emotionele natuur, die als vanzelf meer ruimte krijgt, waardoor je jezelf vrijer en completer voelt. Hierdoor wordt het gemakkelijker om je spirituele doelen te verwezenlijken en helder te zijn over je leven op aarde. Poorten naar een andere werkelijkheid Een astrale sluier van negatief of positief geladen 'plaatjes' (denkbeelden) kan de waarneming belemmeren of zodanig de verkeerde kant op sturen dat we volkomen de weg kwijtraken. Hele sterke mistgebieden ontstaan bijvoorbeeld in het contact tussen man en vrouw. Hier kunnen we ook heel duidelijk overspronggedrag waarnemen: 'Ik ben Kees en jij bent Hettie. Wij zijn gewoon twee werknemers in een overlegsituatie en of ik jou aantrekkelijk vind of niet laten we liever helemaal buiten beschouwing.' In dit aldus ontkende spanningsveld zullen de man-vrouwplaatjes een eigen leven gaan leiden. Iets dergelijks gebeurt op elke grens, er zijn er te veel om op te noemen. Enkele voorbeelden van ondoordringbare, emotioneel geladen gebieden vol met astrale plaatjes zijn: Polariteit: + astrale fenomenen in het grensgebied: Privé Publiek: schaamte, schandalen, voyeurisme, angst om af te gaan, fatsoen, huichelarij, doen alsof, kleding, mode. Man Vrouw: opwinding, verwachtingen, seksuele spanning, imponeergedrag, bedwelming. Lichaam Geest: psychosomatische klachten, andere bewustzijnstoestanden, (auto)suggestie, effect van placebo's, astrale reizen, wezens met en zonder lichaam. Moeten vrij zijn: plicht, dwang, tekortschieten, inspanning, ontmoediging, beloning, geen zin hebben, expres de kantjes eraf lopen, dwars en eigengereid gedrag. Goed Kwaad: zonde, rechtvaardigheid en rechtvaardiging, veroordeling, leugen en bedrog, misdadigheid, ethische discussies, schuld, beschuldiging, wraak, boete en straf De astrale werkelijkheid 63

64 De plaatjes komen van beide kanten, ze zijn wederzijds. Ze beletten de polen om contact te maken. Zo blijft de poort naar de andere werkelijkheid gesloten, met als stevig hangslot een rechtvaardiging: zo is het nu eenmaal. Wie zich bijvoorbeeld sterk identificeert met 'Goed' zal het ontzettend moeilijk vinden om 'Kwaad' te ontdekken in de eigen bedoelingen en handelingen. De journalist die tuk is op het onthullen van schandalen zou het gênant vinden als eigen intieme zaken in de openbaarheid zouden komen, maar voelt zich geen voyeur. Conservatieve en statische Man Vrouw plaatjes verhinderen persoonlijk contact van mens tot mens. Verder zijn er dooddoeners als: 'Wat ik moet, dat wil ik niet; en wat ik wil, dat mag ik niet' die de paradoxale dilemma's illustreren. Maak het leven spannend Laten we intussen ook niet het ontzettende plezier vergeten dat we hebben aan spannende actiefilms en horrorverhalen. Maar, polariserende plaatjes die het leven spannend maken doden zelfbewustzijn net zo effectief als deprimerende gedachten, verslavingen en weerzin. We worden door de polarisatie een andere werkelijkheid in gezogen. De plaatjes, de emotioneel geladen beelden, worden sterker naarmate de polarisatie toeneemt. Ze krijgen dan het karakter van taboes, ongeschreven codes, zware morele geboden. In religieuze groeperingen zet polarisatie aan tot fundamentalisme; in bepaalde clubs en bedrijven kunnen gedragscodes rond 'Ons Soort Mensen' plus sterke plaatjes over een bedreigende buitenwereld net zo dwingend zijn. In zware gevallen is zelfs sprake van een bewustzijnsvernauwing, van aan psychoses grenzende, paranoïde (bij vijandschap) of idolate (bij bewondering) toestand. Sterk polariseren zet de zaken op scherp, zodat met de plaatjes ook de emoties zichtbaar worden. Als we dit bewust doen, werkt polariseren verhelderend. Het is een methode om plaatjes op te sporen. De socratische methode berust hierop; de filosoof Socrates vroeg net zo lang door, tot de mensen boos werden of in vertwijfeling toegaven dat hun opvattingen (plaatjes) niet deugden. Filosoof (letterlijk: een liefhebber van Sofie, de Waarheid) was destijds een gevaarlijk beroep: de lastpost Socrates werd gedwongen de gifbeker te drinken. Plaatjes: geloven in je eigen gelijk We beleven de wereld vanuit de droomtijd, de astrale wereld van ideeën en gedachten. Daarom konden filosofen als Kant ( ) en Schopenhauer ( ) zeggen dat de wereld is, zoals we denken dat die is. De 'ware werkelijkheid' (het 'Ding an sich'; dat wil zeggen: de werkelijkheid waarin de dingen op zichzelf bestaan) is niet te kennen. Wij nemen alleen de werkelijkheid waar, zoals die zich aan onze zintuigen voordoet. Discussies over wat werkelijk en waar is zijn daarom bij voorbaat opzetjes voor twistgesprekken. In plaats daarvan kunnen we wel ervaringen delen en De astrale werkelijkheid 64

65 overeenstemming bereiken over wat nuttig en nodig is. Nog zo'n ontdekking vanuit de filosofie die de kracht van plaatjes laat zien is 'cognitieve dissonantie', een term die in de jaren vijftig werd bedacht door de filosoof Leon Festinger ( ) om een naam te geven aan de manier waarop mensen recht praten wat krom is. Het behoort tot de menselijke natuur om nieuwe feiten die strijdig zijn met hun opvattingen te ontkennen, te vermijden, te negeren of domweg gewoon niet op te merken. Dus: bij een confrontatie met lastige feiten geven we niet toe, nee, we gaan alsnog op zoek naar informatie om ons eigen gelijk te bevestigen! Dit bevordert natuurlijk onze standvastigheid, maar in het ergste geval blijven we ziende blind en horend doof. In de reclame wordt dit fenomeen bewust gebruikt om mensen te sterken in hun overtuiging dat ze het juiste product gekocht hebben. Plaatjes bijstellen en emoties loslaten Meditatie brengt ons in contact met alles wat er in ons leeft. Een rijke wereld van beelden en gevoelens. Door onszelf te trainen om een nieuwsgierige, hartelijke maar onbevooroordeelde waarnemer te zijn van onze eigen binnenwereld, komt er op een vanzelfsprekende manier verandering in hoe we onszelf beleven. De macht van plaatjes en dwangmatige gedachten neemt af. We worden minder stressgevoelig en onze vitaliteit neemt toe. Het creatieve Kind De tomeloze energie die vrijkomt als we niet meer in verzet zijn of op de vlucht kan bergen verzetten. Het is goed om tijdens de reconstructie van ons leven onze creativiteit te voeden. Altijd al waren het de Schone Kunsten waar dwarse, eigenzinnige energie welkom is, waar ze gevoed kan worden en verder ontwikkeld. Hier regeert Apollo, de zonnegod, met zijn negen Muzen, voor elke creatieve uiting één. Hier ook kunnen we op een glorieuze manier vechten tegen onszelf, en de meedogenloze steen, het lege doek, de weerbarstige woorden, de klanken die maar niet willen zeggen wat we uit willen drukken. We leren er die ene procent inspiratie uitbuiten, en meester worden door transpiratie. En natuurlijk komen we voortdurend het dwarse, eigenzinnige, creatieve Kind tegen; een levenslange metgezel, in vriendschap of vijandschap. Vanuit ons heldere, creatieve bewustzijn hebben we een keus wat het wordt: vechten of vrede sluiten. Bewustwording: polarisatie en toenadering We gaan ervan uit dat elk mens helder geboren is. Kijk zo'n baby'tje in de wieg maar aan, en zie hoe puur, hoe aanwezig en spontaan we ter wereld komen. Bewustwording wil zeggen: deze oorspronkelijke helderheid weer eigen maken, maar nu in een volwassen lichaam. In de loop van dit proces komen De astrale werkelijkheid 65

66 we pijn tegen, in de vorm van herinneringen aan oude ervaringen. Soms zelfs wordt pijn uit een vorig bestaan geactiveerd. We kunnen deze pijn op onszelf richten; dat heet zelfkwelling. We kunnen de pijn ook op anderen projecteren, dat heet vijandschap. Uit polarisatie ontstaan de persoonlijke dilemma's, zoals deze: 'Je moet solidair zijn, en voor je het weet sta je met een kalasjnikov in je handen en vecht je tegen mensen, die kort daarvoor nog je vrienden waren' zei een jongeman over de tragische escalatie van geweld in Bosnië. Hoger bewustzijn Toenadering betekent in het jargon van intuïtieve ontwikkeling 'door de plaatjes heen kunnen kijken' of 'plaatjes blazen'; dat wil zeggen: vooroordelen opruimen; de toverkracht van astrale energie doorzien en helder worden over de functie ervan in ons eigen leven. Zowel voor polariseren, en daarin tot het uiterste gaan, als voor toenadering is moed nodig. In de volgende hoofdstukken reizen we door diverse astrale gebieden, waaronder die van het gegeven Woord; van de relatie met de Ander en de wereld van de dansende Beweger in ons, van Actie en Rusteloos bezig zijn. We brengen onze levensdoelen binnen bereik door ze in ons lichaam te brengen, niet door buiten onszelf te raken. Toenadering wil zeggen: contact maken, communiceren. Door deze onderwerpen onder ogen te zien verbinden we onszelf ermee. Daardoor worden de poorten naar een hoger bewustzijn geopend De astrale werkelijkheid 66

67 5 De kracht van het woord Projectief vermogen: verbeeldingskracht Verbeelding is het vermogen om iets zo levendig voor te stellen dat het echt lijkt. Als we iets willen, hebben we daarvan 'op astraal niveau', in de geest, al een beeld gevormd en een planning gemaakt over hoe dit doel te bereiken. Dit beeld heeft de neiging om zich te verwerkelijken, we verwachten ook niet anders. Hoe helderder, duidelijker en zonder twijfel het beeld, hoe gemakkelijker de uitvoering. Daarbij gaat het niet alleen om beeldvorming, fantasie of visualisatie. Verbeelding werkt het beste als alle zintuigen erbij worden ingezet. Sommige mensen doen dat van nature, anderen hebben wat meer tijd nodig om zich te concentreren en het beeld op te roepen. Het volgende voorbeeld laat zien hoe sterk beelden en zintuigen met elkaar zijn verweven. Een voorbeeld: Stel, je hebt een citroen. Sommige mensen zien, als ze dit lezen, al meteen zo'n gele vrucht voor zich, anderen hebben associaties met zuur, met de smaak van citroen of die speciale kleur geel. Door wat langer bij deze beelden en indrukken stil te staan komt 'citroen' steeds helderder in beeld. Stel je nu voor dat je een snijplankje hebt en een mes. Je legt de citroen op het snijplankje en snijdt hem door. Je ziet van die kleine druppeltjes sap in het rond spatten, je moet je ogen een beetje dichtknijpen om ze te beschermen. Misschien voel je ze wel op je wangen. Nu neem je de helft van de citroen in de hand en je neemt een flinke hap. Wat is er gebeurd? Sommigen kregen bij het woord citroen, andere bij snijden het water in de mond; weer anderen pas toen ze zich voorstelden een hap te nemen. Er zullen er ook zijn, die zo'n hekel hebben aan citroenen, dat ze dit hele verhaal niet kunnen lezen, of het doet ze niets. Hieruit blijkt zowel de persoonlijke manier waarop beelden invloed op ons hebben, als het gegeven dat onze geest invloed heeft op ons lichaam. Door aan een citroen te denken loopt ons het water in de mond. Dit illustreert de kracht van ons denken. In dit hoofdstuk gaan we in op het creatieve proces van beeldvorming en het effect van deze 'plaatjes' op ons zelfbeeld op wie we zijn, hoe we in het leven staan en of we een tevreden en gelukkig mens zijn of niet. We kijken ook hoe we plaatjes langs telepathische weg oppikken en hoe we daardoor De astrale werkelijkheid 67

68 worden beïnvloed. Plaatjes neerzetten We gebruiken deze verbeeldingskracht zowel actief, als we iets verzinnen, als passief, wanneer we proberen een beeld te krijgen bij iets wat ons wordt verteld. We kennen dus zowel de vaardigheid om beelden te vormen ('plaatjes neer te zetten'), die we gebruiken om iets levendig voor te stellen, plannen te maken, om diverse mogelijkheden te onderzoeken of om gewoon te genieten van onze eigen fantasie. Zonder dit vermogen zou ons leven weinig sjeu en humor hebben. Niet alles wat we bedenken zal ook echt gebeuren. We maken onderscheid tussen feit en fictie, tussen 'echt' en verzonnen, tussen een naslagwerk en een roman. Toch moeten we de kracht van ideeën niet uitvlakken. De sciencefictionschrijver Jules Verne ('de man die de toekomst uitvond') bracht, met hulp van zijn vele navolgers, het absurde idee in de wereld dat je naar de maan kan vliegen. Veel apparaten en procedures die zij in hun romans hebben verzonnen, werden werkelijkheid. Het boek 'De reis naar de maan in 28 dagen en 12 uren' werd gepubliceerd in Precies honderd jaar later, op 16 juli 1969, stond Neil Armstrong op de maan. De kracht van overtuigingen, gekoppeld aan een sterke wilsenergie en een onwankelbaar geloof verzet bergen. Alles wat door mensen is gemaakt, van strandstoel tot Eiffeltoren, is ontstaan vanuit ideeën die werkelijkheid werden. Projectie: projectielen en projecten Projectie betekent 'uitwerpen', een projectiel is een 'uitwerpsel'. Een project, een plan, is een projectiel. Meestal is het projectiel audiovisueel, dus zowel verbaal als beeldend. Als ik vertel dat iemand op het strand verwoed bezig is een ligstoel uit te klappen en bij iets uitkomt wat op de Eiffeltoren lijkt, roept dit een beeld op: je ziet het voor je. Als we 'ergens iets in zien' gebruiken we de buitenwereld als kapstok. Om te projecteren hebben we namelijk een scherm nodig en de dagelijkse werkelijkheid levert ons een overvloed aan 'schermen' en 'kapstokken'. Er zijn situaties en mensen die warme gevoelens oproepen, andere roepen weerzin op, of ze bezorgen ons ideeën en gevoelens van onveiligheid. 'Hij kwam dreigend op me af'.' De werkelijkheid om ons heen spiegelt ons innerlijk. In een sombere bui irriteren we ons aan de zon, die gemeen in onze ogen prikt; als we blij zijn kunnen we dansen in de regen. De twee onderstaande figuren uit onze jeugd herinneren eraan hoe sterk het vermogen is om onze leefwereld in een bepaald licht te zien en er onbevangen, met volle kracht in te geloven. Sinterklaas De meeste mensen herinneren zich nog vrij precies het moment waarop ze De astrale werkelijkheid 68

69 het geloof in Sinterklaas verloren. Wie kinderen heeft weet hoe kwetsbaar dit geloof geleidelijk aan wordt. Het broertje van vier gelooft nog heilig, het zusje van vijf is aan het wankelen maar doet verwoede pogingen om haar geloof heel te houden: 'Dit was een hulpsinterklaas, hè? De echte heeft heel andere schoenen'. We zien hierin hoe uiterst taai en krachtig geloof is. Het is zelfs niet ongewoon om zich, als zesjarige, met vijf december in zicht, weer met hart en ziel te bekeren tot de ware geloofsovertuiging. Niet eens zozeer om de cadeautjes. 'Het is veel leuker om te geloven', zei mijn jongste dochter hierover. De tijd van totale toewijding, puur geloof en onwankelbare trouw gaat voorbij. We betreden een nieuwe mythe: we zijn te groot geworden om in sprookjes te geloven. Wat we dan verder met onze rijke verbeelding aan moeten vertelt deze mythe van de 'volwassen, nuchtere mens' helaas niet. Zwarte Piet Het gelovige kind in ons houdt zich sindsdien meestal koest. Alleen kunstenaars, musici, popartiesten lijken nog in wonderen te geloven. Een nuchtere, sceptische volwassene kan twee kanten op met zijn geloof: hij wordt een optimist, of een pessimist. Daarom zijn er zowel roze als zwarte toekomstfantasieën, net zoals er in de kinderwereld roze knuffelpieten en enge zwarte varianten bestaan, compleet met zak en gard. Misschien is dit wat te simplistisch neergezet. Tussen 'geloof' en 'zeker weten' zit een groot, astraal gebied. Wie een stevig realiteitsbesef heeft, zichzelf behoorlijk onzinbestendig vindt en uitsluitend de nuchtere, klare werkelijkheid op het oog heeft, zal toch regelmatig aan de randen hiervan verrast worden door de fantastische manier waarop dromen werkelijkheid worden. Symbolisch toch, dat het Zwarte Piet is, die de zak met cadeautjes van Sinterklaas draagt? Beeldvorming is alles Van de hypnotische kracht van astrale energie wordt druk gebruikgemaakt in de reclame. Sla een tijdschrift open en je wordt om de zoveel pagina's vriendelijk toegelachen door een keur aan vrouwelijk schoon. Er worden niet alleen auto's mee verkocht maar ook banen bij de overheid, vakantiebestemmingen en toiletreinigers. Het is de bedoeling dat we even de kluts kwijtraken en door de glimlach of de mysterieuze blik het product aardig gaan vinden. Elk mens weet wat er met dergelijke plaatjes wordt bedoeld; hoe je ze moet lezen. Natuurlijk worden we gemanipuleerd, toch trappen we er graag in en maken we er gretig gebruik van ook in de beeldvorming over onszelf. Zonder plaatjes gaat het eenvoudig niet. Als vrouw, als man, als persoon, onderhouden we een bepaald imago, een façade, een manier waarop we onszelf aan de wereld laten zien. We nemen aan dat de mensen dit plaatje goed zullen lezen net zoals wij zelf in één oogopslag al meteen een beeld hebben van de mensen me wie we te maken De astrale werkelijkheid 69

70 hebben. Natuurlijk kunnen we ons vergissen, en stellen we dit beeld ook bij, maar gewoonlijk weten we al bij de eerste indruk wat voor vlees we in de kuip hebben. We zijn gewoon expert in het creëren en lezen van plaatjes. Daarom is aura's leren lezen helemaal niet zo moeilijk. De zelfkennis die nodig is objectief te blijven, om eigen plaatjes te herkennen en te verwijderen, is in de opleiding het meeste werk. Taal en plaatjes Woorden roepen beelden op; beelden vragen om een onderschrift. Een foto in de krant zonder verklarende tekst is raadselachtig; ook een droom vraagt erom geïnterpreteerd en geplaatst te worden. Vermakelijk natuurlijk, als het onderschrift bij de foto in de krant de volgende dag op een pijnlijke vergissing blijkt te berusten. Dit was niet die gemene misdadiger, maar de dappere rechercheur die hem inrekende. We moeten het begrip 'plaatje' behoorlijk oprekken om ook woorden en bijvoorbeeld symbolische handelingen ermee te kunnen aanduiden. Een plaatje is een omvattend beeld van de werkelijkheid zoals wij die beleven. Aan plaatjes zitten altijd verhalen vast, en emoties en logische, redelijke opvattingen. Meestal merken we onze plaatjes pas op als we ermee worden geconfronteerd. Als we erop letten kunnen we hiervan dagelijks voorbeelden vinden. We worden pijnlijk bewust van het feit dat deze collega er hele andere opvattingen op na houdt dan we hadden aangenomen. We halen opgelucht adem als een plaatje niet blijkt te kloppen en we wél vriendelijk en behulpzaam worden bejegend. De beleefde toon van de ambtenaar stelt gerust. Het bord 'verboden toegang' kan zowel imponeren als agressie oproepen. De kleefkracht van plaatjes Dergelijke 'plaatjes' kennen we allemaal. We weten wel dat we projecteren en in theorie zijn we bereid om beelden bij te stellen, mensen het voordeel van de twijfel te gunnen, tolerant te zijn. Dat dit maar ten dele en soms helemaal niet lukt, is toe te schrijven aan de verknoping van plaatjes met emoties. Plaatjes zijn nu eenmaal emotioneel geladen denkbeelden. De vlag van een land, de geur van vers brood, het geruis van regen, een warme glimlach roepen intense herinneringen op, waarbij alle zintuigen betrokken zijn. In een witte jurk zien we een bruid, in een ernstige blik lezen we afkeuring, een spelend kind kan ons zowel vertederen als jaloers maken. Bij iemand die op een bepaalde manier praat of kijkt en daardoor op een Ouder of Leraar lijkt, gaan we ons als puber gedragen. Vriendelijkheid en gastvrijheid kunnen we als zwakte uitleggen, zuinigheid als gierigheid, vrolijkheid als dom, slimheid als gemeen. Kortom, de mogelijkheden voor miscommunicatie zijn grenzeloos. Die worden nog verergerd door de astrale kleefkracht van plaatjes en de De astrale werkelijkheid 70

71 telepathische werking ervan. We geloven niet in onze beelden, nee, we weten het zeker! Als iemand jou een sul vindt kun je doen wat je wilt, maar dat etiket krijg je er niet meer vanaf. Om er zelf niet in te gaan geloven, moet je sterk in je schoenen staan. Een kind dat gepest wordt op school doet het daardoor in een nieuwe, neutrale omgeving opeens stukken beter. Positieve plaatjes plakken op een zwarte ondergrond Als we stilstaan bij ons vermogen om krachtige beelden te vormen, komen we erachter dat plaatjes behoorlijk bepalend zijn voor de manier waarop we in de wereld staan en hoe we tegen onze medemensen aankijken. Want, de problemen die we tegenkomen in het leven worden in belangrijke mate veroorzaakt door beelden van eigen fabricaat, aangevuld met de collectieve beelden die we ons eigen maken vanuit krant of tv. Plaatjes herkennen en loslaten is bij persoonlijke ontwikkeling een vereiste. Perfectionisme is daarbij uit den boze. We krijgen echt niet alle plaatjes uit de wereld. Belangrijk is om de kleefkracht van plaatjes te voelen, vooral die over onszelf. 'Kan ik niet, mag ik niet, niks voor mij' enzovoort, zijn in de vroege jeugd ontstaan en lastig los te weken. Zelfs als we er parmantig een ander plaatje overheen plakken, schijnt de oorspronkelijke afbeelding er op een gegeven moment gewoon doorheen. Deze truc wordt toegepast in trainingen waarin je in één of twee weekenden een nieuw zelfbeeld krijgt aangemeten. Een plaatje dat in de loop van tientallen jaren is ontstaan en gevoed, kan pas met veel geduld en toewijding en met wortel en tak worden uitgeroeid. Waarom zijn plaatjes zo verschrikkelijk hardnekkig? De kracht van het denken wordt vaak onderschat Uit ons verleden komen oubollige spreekwoorden, die niettemin nog steeds krachtige waarheden samenvatten: 'wie goed doet goed ontmoet'; en 'pluk de dag'. In allerlei arena's, de politiek bijvoorbeeld, of de reclame komen we eveneens oubollige slagzinnen tegen als 'samen sterk' e,n 'voor een betere wereld' of 'kip, het meest veelzijdige stukje vlees'. We worden omringd door bedrijfslogo's, companykleuren, motto's, leuzen en al dan niet gezongen bedrijfsslogans, zoals Google's 'Do No Evil' en 'KPN sluit je aan'. Kennelijk zijn we als mens ontzettend gevoelig voor simpele waarheden, gescandeerde leuzen, met overtuiging en kracht uitgesproken waarheden. Naarmate deze plaatjes steviger worden neergezet gaan meer mensen er zonder meer in geloven, het worden waarheden waaraan niet meer getornd kan worden. Hetzelfde gebeurt met de opvattingen over onszelf. Wanneer je een bijnaam hebt, of in je familiekring bekend staat als ongeluksvogel, brekebeen, zeurpiet of positief als de regelaar en reddende engel dan is dit als het ware met onuitwisbare inkt op je voorhoofd geschreven. Wie ooit als kind werd nagejouwd: 'hu!, hu!' vergeet dat nooit meer De astrale werkelijkheid 71

72 De neurose van Jung was een plaatje Zowel de kracht van plaatjes als het ontstaan ervan wordt geïllustreerd door het volgende verhaal. De psychiater Carl Gustav Jung ( ) vertelde over een opmerkelijke gebeurtenis uit zijn jeugd, waardoor hij als 12-jarige scholier naar eigen zeggen ontdekte wat een neurose is. Op het gymnasium ging het niet zachtzinnig toe, op een keer kreeg hij zo'n hardhandige duw, dat hij op de grond viel en het bewustzijn verloor. Hij herinnert zich dat hij op dat ogenblik dacht: 'Nu hoef ik niet meer naar school!' Vanaf dat moment verloor hij elke keer het bewustzijn als hij naar school moest of huiswerk moest maken. Daarom bleef hij zes maanden thuis. Op een keer hoorde hij zijn vader tegen iemand zeggen dat hij bang was voor zijn toekomst, omdat hij misschien wel aan vallende ziekte leed. Op dat moment besefte de jonge Carl, wiens ouders het niet breed hadden, dat hij een kans liet liggen als hij zijn weerstand niet zou overwinnen. Hij zette zich aan het bureau van zijn vader en haalde de boeken over Latijnse grammatica tevoorschijn. Tot driemaal toe verloor hij het bewustzijn, 'maar geleidelijk overwon ik deze drang en viel ik niet meer flauw. Hierdoor heb ik geleerd wat een neurose is.' Zijn angst had zich zodanig gehecht aan het beeld dat hij had van 'school' dat alleen al het woord 'school' hem volkomen verlamde. Merk op dat aan de vorming van dit plaatje een besluit ten grondslag ligt om de gemene duw als smoes te gebruiken om niet naar school te hoeven. Dit is natuurlijk je reinste magie! Carl had een bezwerende toverformule gesproken. Projectie: plaatjes plakken en vicieuze cirkels De kracht van plaatjes zit 'm niet alleen in de herhaling, de kracht zit in de cirkelredenering die het beeld in stand houdt. De waarheid wordt niet zomaar gesteld, hij wordt ook steeds weer bewezen! Iemand die een tijdlang in een onvriendelijke omgeving verkeert creëert na een tijdje het beeld dat mensen vijandig zijn en kwaadwillig reageren. Vanuit dit plaatje, dit etiket, verwacht hij vijandigheid. Als iemand wat narrig is of niet toeschietelijk, voelt hij in zichzelf bijna een soort triomf: 'Aha, zie je wel!' Deze 'vijandigheid' (iemand is het niet met hem eens of wil iets anders dan hij wil) komt levensgroot tussen hem en zijn omgeving in te staan. Hij ziet van andere mensen alleen nog maar vijandigheid. De ander zal daarop hoogstwaarschijnlijk vijandig gaan reageren, en daarmee het gelijk bewijzen. Er is een vicieuze cirkel gecreëerd, waarin het negatieve beeld voortdurend wordt bevestigd. Deze cirkelredenering berust op een plaatje, en kan dus met allerlei andere soorten plaatjes worden herhaald. Herlees het bovenstaande en vul voor 'vijandig' bijvoorbeeld 'seksistisch', 'onverschillig' of 'vriendschappelijk' in met als bijbehorende respons bijvoorbeeld: De astrale werkelijkheid 72

73 iemand die complimentjes maakt; iemand die het druk heeft met iets anders; iemand die open en hartelijk is en je krijgt steeds een totaal andere beleving van de wereld te zien. Elk van deze plaatjes kan een heel wereldbeeld vertegenwoordigen. Het is een machtswoord geworden, dat wil zeggen: een affirmatie; een krachtige uitspraak met een bezwerend karakter. Hoezeer taal ons denken beheerst en dus ook de plaatjes die we in ons meedragen, wordt duidelijk als we gaan kijken naar de bronnen van taal: heilige boeken, psalmen, gebeden. Woorden als vurige tongen In Genesis, het scheppingsverhaal, spreekt God machtswoorden met onmiddellijk resultaat. Hij schept de hemel en de aarde door zich uit te spreken en het aldus geschapene te benoemen, een naam te geven. In de taal van de Bijbel: 'En er zij licht! En er was licht.' In alle religies, maar zeker ook in natuurgodsdiensten als hekserij en sjamanisme en natuurlijk ook in de politiek vinden we de sterke overtuiging dat woorden magische kracht hebben. En, op bepaalde momenten in ons leven, merken we dat wij zelf ook zulke machtswoorden kunnen spreken. Als 'het hoge woord' eruit komt bijvoorbeeld, of als het gaat om een uiteindelijke beslissing en we een 'onherroepelijk ja' of 'nee' laten horen, en zeker als we het 'verlossende woord' spreken. Als we ons Woord geven, is dat nooit zomaar. Het plechtige gevoel dat naar voren komt als het er echt op aan komt, als het ultieme woord gesproken wordt, is gebaseerd op de kracht van ons geloof en het vertrouwen in onze capaciteit om ons gegeven woord waar te maken. Zulke woorden zijn verbonden met onze wil, met de overlevingskracht in de derde chakra. Dit is belangrijk als we het straks over helende woorden gaan hebben: de affirmaties die ons helpen negativiteit op te sporen en het geloof in onszelf terug te vinden. Een uitstapje langs het ontstaan van de Nederlandse taal, de invloed van Heilige Boeken op onze manier van denken en de intense twisten rond het Ware Geloof bij het ontstaan van Nederland als afzonderlijke Staat, geven inzicht in de macht en kracht van het woord. Heilige boeken en profetische woorden Het evangelie ('goede boodschap') van Johannes begint met: 'In den beginne het Woord en het Woord was bij God en het Woord was God. Alle dingen zijn door het Woord geworden.' (Joh.1:1,3). Meestal wordt dit in kerkelijke kringen opgevat als bewijs dat de woorden die in de Bijbel gesproken worden van God zelf afkomstig zijn en dat de Bijbel de enige, eeuwige en onveranderlijke Waarheid bevat. Fundamentele moslims zeggen trouwens hetzelfde van de Koran De astrale werkelijkheid 73

74 Elke godsdienst kent zo'n heilig boek waarin de uiteindelijke waarheid wordt gevonden. Wonderlijk is het, hoe de strijd over de letterlijke of de poëtische interpretatie van teksten tot allerlei scheuringen en tot moord en doodslag leidt. Wat zegt dat over onze manier van denken? Het is duidelijk dat van het Woord een grote kracht uitgaat, en zeker als het op schrift staat. Bij gebeden, en helemaal als er gezongen wordt, zoals bij de psalmen, is het effect nog groter. Bovendien helpt de ouderdom en de poëzie van de taal mee om de boodschap over te brengen. Zo'n Boek krijgt een onaantastbare status; elk verheven woord kan bij de gelovige een rilling langs de ruggengraat veroorzaken. Dit effect vinden we zowel in de Bijbel, de Koran, de Torah, de Dhammapada, de Yoga Sutra's van Patanjali, de Popul Vuh enz. Opmerkelijk is de neiging om te denken dat er een grondtekst gevonden kan worden, en dat degene die de originele, oudste bronnen correct interpreteert, aan alle twijfel en alle onenigheid een einde zal maken. Het vinden van zo'n juiste, beslissende betekenis is een van de belangrijkste redenen geweest voor het vertalen van de Bijbel. De vertaling van de Bijbel uit het Grieks en Latijn gaf in de zeventiende eeuw bovendien een geweldige impuls aan de taal als bindmiddel voor de pas ontstane, zelfstandige Republiek. Het is interessant om dit proces na te gaan, vooral omdat we zien dat de oorspronkelijke tekst wemelde van de geleerde citaten en toelichtingen. Hoe kon daar later zoveel ruzie over ontstaan? De Statenbijbel en het ontstaan van de Nederlandse taal De 'Republiek van de Vereenighde Nederlanden' kreeg in 1637 een door de overheid bestelde en bekostigde Bijbelvertaling, 'Uyt de Oorspronckelijcke talen in onse Nederlandtsche tale getrouwelijck overgeset. Met nieuwe bijgevoegde Verklaringen op de duystere plaetsen, aenteeckeningen vande ghelijck-luydende Texten, ende nieuwe Registers over beyde de Testamenten.' Deze prachtige vertaling, waaraan sinds 1626 was gewerkt, markeert de geboorte van het Nederlands zoals wij dat nu kennen. De taal is fris, direct, open, een wonder van schoonheid, gelijk al bij de eerste zinnen: In den beginne schiep God den hemel en de aarde. De aarde nu was woest en ledig, en duisternis was op den afgrond; en de Geest Gods zweefde op de wateren. En God zeide: Daar zij licht! en daar werd licht. En God zag het licht, dat het goed was; en God maakte scheiding tussen het licht en tussen de duisternis. Na zestien eeuwen christendom kon je sindsdien in de kerk zitten en in je De astrale werkelijkheid 74

75 eigen taal het woord van God verstaan. Het moet een overweldigende indruk hebben gemaakt. De vertalers hebben tal van nieuwe woorden en uitdrukkingen gecreëerd om het Latijn, de taal van de elite, de taal ook van de gehate vijand, de katholieke Spanjaarden, om te zetten in de volkstaal. Hertalen is een beter woord en de informatie op het titelblad laat zien dat er over de 'juiste tekst' flink is gesteggeld. In de kantlijn van de eerste Statenbijbel wemelt het dan ook van de 'aenteeckeningen' en 'verklaringen op duystere plaetsen'. Woorden zetten alles in vuur en vlam De Statenbijbel heeft binnen de kerk nog een andere functie gehad: die van splijtzwam. De benamingen van de verschillende kerken laat dit duidelijk zien. Protestant, hervormd, opnieuw geformeerd (gereformeerd), hersteld hervormd, voortgezet gereformeerd, vrijgemaakt, doopsgezind, vrijzinnig, charismatisch, samen op weg. De interpretatie van Bijbelteksten heeft geleid tot wel 150 verschillende kerkgenootschappen in Nederland. Na eeuwen van scheuringen kwam in 2004 weer een verzoening, een eenheid, tot stand in de PKN, de Protestantse Kerk Nederland, maar ook direct weer met een nieuwe afsplitsing van genootschappen die niet mee wilden doen: de 'Hersteld Hervormde Kerk' en de 'Voortgezette Gereformeerde Kerken in Nederland'. Van Beeldenstorm tot Rampjaar Het Boek kwam tot stand in een roerige tijd. De tachtigjarige oorlog met Spanje was geen sinecure, er waren zowel overwinningen als zware nederlagen. De oorlog begon met de Beeldenstorm in augustus 1566 en de daarop volgende strafexpeditie door de Spaanse veldheer Alva, waarbij zowel steden werden verwoest als heldhaftig verdedigd (Leidens Ontzet; de bevolking van Naarden, Zutphen en Haarlem uitgemoord, de Victorie, die bij Alkmaar begon). De opstand tegen de Spaanse overheersing had succes. Nu moesten nog de juiste woorden gevonden worden om de rebellie te rechtvaardigen. Daarom werd in 1581 het Plakkaat van Verlatinghe opgesteld (ook wel Acte van Afzwering genoemd), een uniek document, waarbij de Spaanse koning werd verlaten. Hij had vrijheden en rechten van het volk geschonden en met dit document verklaarde men hem vervallen van de troon; zijn troon werd verlaten verklaard. Let op: hij werd niet afgezet! Ook hierin komt een krachtig beeld naar voren. In opstand komen tegen een Koning, een door God gezalfde, was natuurlijk duivelswerk. Tot de opstelling van het Plakkaat werd dan ook het beeld in stand gehouden dat alleen zijn domme voetvolk bestreden werd, zoals in ons volkslied nog steeds te horen is: 'den Kohohoning van Hispaniën, heb ik altijd geëerd'. Intussen werd er inderdaad hard gevochten. De zilvervloot van Piet Hein dateert uit 1628; maar nog in 1629 werd Amersfoort door veldheer De astrale werkelijkheid 75

76 Montecuccoli ingenomen; hij werd daaruit pas met veel moeite weer verdreven. Pas in 1648 kwam er vrede, hoewel niet voor lang. Intussen was de jonge Republiek bezig de wereld te veroveren, met een ondernemingslust die geen grenzen kende en een zelfbewustzijn dat zoveel jaloezie en weerzin opwekte, dat zowat heel Europa (Frankrijk, onder leiding van 'de Zonnekoning' Lodewijk de veertiende, Pruisen, de bisschop van Münster) in 'het rampjaar' 1672 die verwaande, steenrijke Hollanders een lesje kwam leren en tegelijk de boel hier eens flink plunderen. Onder meer bij Bodegraven braken de Fransen door de Waterlinie en staken het stadje in brand. Rekkelijken en Preciezen In dezelfde tijd maakten rekkelijken en preciezen elkaar het leven zuur. Kern van de Bijbelinterpretatie van de preciezen of contra-remonstranten was, dat het leven van een mens voorbestemd is (predestinatie). Ieder mens wordt met een bepaald doel geboren en de mens heeft geen vrije wil om hiervan af te wijken. Dit gold met name voor de eeuwige zaligheid. Dit fatalistische geloof was vrij populair onder het gewone volk. De politieke tegenstander van de 'precieze' Prins Maurits van Oranje was Johan van Oldenbarnevelt, een vertegenwoordiger van de meer rekkelijke remonstranten. Na diens executie politieke moord eigenlijk wonnen de preciezen en werd de contra-remonstrantse stroming de officiële leer in de Gereformeerde Kerk in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Ziekmakende relatievelden Als je gevangen raakt in een dergelijk tot het uiterste gepolariseerd relatieveld (familie, vereniging, land) is het vrijwel onmogelijk om buitenstaander te blijven en geen partij te kiezen. Alles en iedereen wordt het conflict in gezogen. Zwart-witdenken overheerst, bemiddeling wordt niet op prijs gesteld. Dit is alleen maar verklaarbaar vanuit de broosheid van ons wereldbeeld en de kwetsbaarheid van ons bewustzijn. Onze wereld is broos omdat we die maar half begrijpen en is kwetsbaar omdat iemand met een overtuigend verhaal, met machtswoorden en een krachtige strijdkreet zomaar ons hele leven overhoop kan gooien. Woorden kunnen zowel verheffen als vernederen Vanuit deze redenatie is het wel begrijpelijk dat mensen houvast zoeken in een boek of een krachtige figuur die machtswoorden spreekt. Anderen willen zich juist de andere kant op bewegen en nergens bij betrokken worden. Hoe onzekerder de tijd, hoe dieper het fundamentalisme enerzijds en hoe groter de behoefte aan vrijblijvendheid anderzijds. Beiden klampen zich vast de preciezen aan een woord, een interpretatie van een tekst; de rekkelijken aan een vaag begrip van vrijheid waarvan we al zagen dat het daarbij eerder om een puberaal soort 'bevrijding van betutteling' gaat en de De astrale werkelijkheid 76

77 angst ergens op vastgepind te worden. We raken gefascineerd door woorden, dus spitsen zich onze oren, hangen we aan de lippen van degenen die ze spreken. We kijken naar het hoofd, niet naar de taille, het emotionele centrum dat woorden kracht bij zet en zelfs een dodelijke lading kan geven. Verstand en redelijkheid zijn niet zelden astrale sluiers voor woorden waar de giftigheid en de leugenachtigheid van afdruipt. Maar goed, plotseling blijkt een bepaalde zienswijze op de werkelijkheid mode. Het lijkt wel of iedereen gek geworden is. Nuance, nuchterheid, twijfel, een verstandige dialoog, een afwijkende mening worden dingen uit het verleden. Er staat dan nog een derde weg open: die van sceptische toeschouwer. Geloof, scepsis en cynisme Scepsis (van Oudgrieks: skeptomai, onderzoeken) is een gezonde, door realisme gevoede, praktische levensinstelling. Eerst zien, dan geloven. Je neemt afstand om goed te kijken. Maar wie hierin doorslaat gelooft algauw niets meer; hij wordt sarcastisch en tenslotte verbeten en verbitterd. Wat hij zegt klinkt redelijk, nuchter en rationeel maar even prikken brengt een smeulend vuur of kille woede aan de oppervlakte nog iets verder zitten diepe twijfel en wanhoop. Wie neigt tot scepsis is een volgeling van Diogenes, die in een ton leefde en Alexander de Grote vroeg een stapje opzij te doen omdat hij in zijn zon stond. De valkuil van de scepsis is bitter, haatdragend cynisme. We zien dat bij mensen die al hun geloof in de wereld en de mensen zijn kwijtgeraakt. Verbittering is een reëel gevaar en moeilijker te genezen naarmate je ouder wordt. De meeste columnisten in dagbladen hebben hier last van. Het geloof dat we hadden als kind, de ongecompliceerde levenslust, de optimistische, vrolijke openheid naar het leven is erg kwetsbaar voor deze verbittering. Het zit misschien nog wel ergens, het voelt nog wel jeugdig, maar de neiging is om het als kinderachtig overboord te gooien. Wat niet helpt, is dat we als kind uit de droom werden geholpen door volwassenen die zelf de nodige teleurstellingen hadden ondervonden en dit als 'levenservaring' doorgaven aan hun kinderen. Meestal veel te vroeg, wordt de ernst van het leven centraal gesteld en nuchterheid als hoogste ideaal beleden. Levensondermijnend geloof Zonder idealen en dromen, bijvoorbeeld in de goedheid van de mens, liggen allerlei zielsziekten op de loer. Ze ondermijnen de vitale wil om te leven, die - zich richt op zichzelf: narcisme en egoïsme blijven hangen in eigenliefde; - zich keert tegen zichzelf: masochisme en sadisme bevestigen de De astrale werkelijkheid 77

78 overtuiging dat het leven pijn is; - zich stelt boven anderen; blijft toeschouwer in scepsis en cynisme; de valkuil van vrijblijvendheid en ongeloof. De buitenstaander, de sceptische toeschouwer, wordt uiteindelijk een voyeur; - zich afwendt: apathie (a-pathos; gevoelloos); contactarmoede, anoniem willen blijven, privacy maar blijft zitten met een reservoir aan machteloze woede; - een machtige, glorieuze daad stelt: terrorisme, geweld, zelfvernietiging. De juiste woorden vinden De bitterheid van het leven is een feit. Alle oude filosofen reikten oplossingen aan om hiermee om te gaan. Kern van elke filosofie is dat bitterheid kan worden omgezet in het zout van wijsheid. Daarom, zeiden ze, moeten we leren om met emoties om te gaan; door ze niet te koesteren, maar een plek te geven en te erkennen als krachtige vormgevers van het bestaan. We zijn pas gerust als we weten wat er aan de hand is. De dokter heeft het verlossende woord gesproken: de ziekte heeft een naam, nu kan de behandeling beginnen. Onzekerheid is erger dan een doodvonnis. Op de ziekte wordt een etiket geplakt, een plaatje, waarvan we weten dat het gemakkelijk een eigen leven kan gaan leiden. Wat betekent het om aan één of meer van deze zielsziekten te lijden? Wat merken we ervan? Bij een diagnose hoort een ziektebeeld. Zielsziekten: je pikt de energie op uit de omgeving Elk mens is bevattelijk voor deze zielsziekten. Op astraal niveau bestaan ze als ideeën, plaatjes, scènes in een film, melancholieke of bijtende woorden in een song. Ze zijn besmettelijk te midden van een ontslaggolf is het moeilijk om niet apathisch te worden; wie zich systematisch onderdrukt en vernederd voelt krijgt zin om deze schande met één razende, allesvernietigende klap uit te wissen. Terrorisme komt nooit zomaar uit de lucht vallen. Intuïtie, het zesde zintuig, waarmee we telepathisch contact onderhouden met informatie uit de omgeving, krijgt zo hele sloten ziekmakende energie te verwerken. Alleen als we innerlijk sterk worden, kunnen we beïnvloeding weerstaan, zoals de invloed van twee zusjes van apathie: vervreemding en vervloeiing. Deze worden dikwijls als een kenmerk gezien van onze hele cultuur. Daardoor is het zo moeilijk om ze te herkennen en je ervoor af te schermen. Een vis in het water weet niet wat water is en heeft nooit dorst. Mode: gedrag overnemen en populariteit In wezen gaat het om een problematiek waar elk mens vooral in de puberteit mee te maken krijgt. Wij zijn sociale dieren; bekend zijn en herkend worden is daarom een menselijke basisbehoefte. In de puberteit maken we ons los van onze ouders en gaan we ons richten op De astrale werkelijkheid 78

79 een groep, die bepaalt wie erbij hoort en wie eruit ligt. Ons zesde zintuig voor wat en wie 'in' of 'uit' is wordt hier ontwikkeld. Dit spel om aandacht en populariteit grijpt diep in op onze ontwikkeling en kan voeding geven aan extreme uitingen: onverschilligheid en bestudeerd, ongeëmotioneerd gedrag is cool. Anderzijds is er het diepe verlangen ergens bij te horen, de kracht van de 'peergroep', het stadion, het popconcert, de zaterdagavondkoorts. Toekijken, vervreemding en apathie Vervreemding zien we in de westerse cultuur overal waar mensen zich terugtrekken in een privéwereld. Zelfs de naaste buren, de mensen in de straat en de wijk, worden vreemden. Contacten verschralen. Anonimiteit en privacy vervangen sociale controle, waardoor het gevoel van onveiligheid wordt vergroot. Vooral in de grote stad kan het kringetje waarin je beweegt heel klein worden. Contacten met mensen van vlees en bloed worden schaars, maar op het anonieme internet zijn onze diepste geheimen en hartsverlangens te vinden. Ook via tv en film zijn we intiem met een groot aantal mensen van wie we alle eigenaardigheden kennen. Er wordt een familiesfeer gecreëerd waarin de kijker zich opgenomen voelt. Een astrale wereld, waarin bekende mensen zowat huisgenoten zijn maar jou kent niemand. Deze voyeuristische belangstelling voor het privéleven van bekende personen is een weerspiegeling van de contactarmoede in onze cultuur. We noemden voyeurisme een gevolg van cynisme, het harteloze ongeloof. Symbool hiervoor is het onpersoonlijke oog van de camera. Dit is als een gaatje in een schutting, een spleet in een gordijn. Als we voyeren, stiekem kijken, weten we dat we kunnen worden betrapt. Het oog van de camera beschermt ons daartegen, maar maakt het leven ook meteen vlak en minder spannend. Daarom zoeken we in films en op tv steeds absurder voyeuristisch vermaak. De camera komt altijd veel dichterbij dan je in persoonlijk contact zou durven. Komisch, hoe teleurgesteld een interviewer kan reageren als iemand voor het oog van de camera de pupil van miljoenen kijkers niet intiem wil zijn en zich niet blootgeeft. Wie geen act heeft met 'passie' of tranen stelt teleur. Toekijken, niet echt meedoen, een anonieme omstander zijn, is een kenmerk van vervreemding. Toekijken is een cultuurziekte die tot diep in de ziel gevoelloos maakt. Want, onze scepsis richt zich ook op onszelf; we voelen ons niet alleen vervreemd van de wereld, maar ook van ons eigen diepste wezen. Aangezien in Nederland de consumptie aan geestverruimende, stimulerende en verdovende middelen 'recreatiedrugs', alcohol gigantische vormen heeft aangenomen, terwijl per jaar ook nog eens vijf miljoen recepten voor antidepressiva worden uitgeschreven, kennen nogal wat mensen ook het laatste stadium van dit proces: leegheid, apathie, depressie De astrale werkelijkheid 79

80 Healing Natuurlijk is dit een sterk aangezet beeld, maar niet onherkenbaar. Voor sommigen is dit een realiteit voor een bepaalde periode, anderen herkennen de wilskracht die het kost om niet toe te geven en overeind te blijven of je hieruit te vechten. Een tijdlang geen krant en geen tv is een goed begin. Waar vinden we ons jeugdig elan weer terug en hoe kunnen we van deze zielsziekten genezen? We hebben veel bemoediging nodig en liefst een inspirerende omgeving om weer in onszelf en het leven te gaan geloven en een proces te beginnen van heling, van genezing. Daarover gaat het volgende hoofdstuk De astrale werkelijkheid 80

81 6 Affirmaties: inspiratie en bemoediging Autosuggestie en hypnose Uit het voorgaande hoofdstuk blijkt dat het niet een kwestie is van 'even een positief plaatje neerzetten' om een gedeukt zelfbeeld te veranderen. De ervaringen die we in de loop van ons leven hebben opgedaan lieten een diepe indruk achter. Soms hebben we wel twintig, dertig of meer jaren aan het infuus gelegen van autosuggestieve boodschappen van zelfhaat, irritatie en agressieve en destructieve gedachten. Onze opvattingen zijn erdoor gevormd, zowel die aan de oppervlakte als de veel diepere over het leven zelf; bijvoorbeeld of we wel de moeite waard zijn, of het leven een gevecht is dat gewonnen kan worden, of echte vriendschap en ware liefde mogelijk is, of zelfverwerkelijking zin heeft en een praktisch nastreefbaar doel is. Deze negatieve en positieve plaatjes zijn, zoals we gezien hebben, verknoopt met emoties en diep verankerd in onze psyche, in onze ziel. We zagen verder dat plaatjes vicieuze cirkels zijn; de waarheid die in de plaatjes is vervat bewijst zich steeds weer opnieuw. In deze herhaling zit een belangrijk facet van plaatjes: ze zijn suggestief, net als een reclameslogan die steeds wordt herhaald. Plaatjes zijn altijd een vorm van autosuggestie; we brengen onszelf als het ware onder hypnose. De wetten van Coué De Fransman Emile Coué ( ) formuleerde een aantal wetten die de werking van (auto)suggestie en hypnose verduidelijken. 1. De wet van de geconcentreerde aandacht. Alles wat we onszelf in volledige concentratie voorstellen zal ons onbewuste trachten uit te voeren. Met andere woorden: als onze psyche een bepaalde idee accepteert, begint het vanzelf te werken. Het onbewuste reageert op beelden en symbolen. Onze verbeeldingskracht is hier effectiever dan onze logica. Dit maakt ook de enorme greep duidelijk die oude indrukken op ons hebben. 2. De wet van de overheersende uitwerking. Een sterkere voorstelling heft altijd een zwakkere op. 3. De wet van de averechtse uitwerking. Als je iets wilt, zal het tegenovergestelde het resultaat zijn. Dit lijkt een vreemde stelling, maar als we begrijpen dat het onbewuste sterk op gevoelens, beelden en symbolen reageert, wordt veel duidelijk. 'Ik wil me niet rot voelen' geeft aan dat we als het ware gebiologeerd zijn door 'rot De astrale werkelijkheid 81

82 voelen'. We willen erva naf, het zit ons niet lekker. Maar het beeld 'rot voelen' houden we met deze gedachte wel vast. De logica van 'niet' bestaat voor het onbewuste niet. Nog een voorbeeld. Als we niet tegen een paaltje willen fietsen, kunnen we onze aandacht daar zo op gericht houden, dat we er.... regelrecht tegenaan rijden! Om dit te voorkomen moeten we ons niet op het paaltje richten maar op de vrije ruimte ernaast. Als we in onszelf of in ons leven iets willen veranderen is het dus zaak een levendige voorstelling te maken van hoe die nieuwe situatie eruit zal zien en ongeloof weg te ademen. Coué zegt: 'Autosuggestie is een instrument, waarover we vanaf onze geboorte beschikken, en dat we onbewust ons hele leven gebruiken, zoals een baby zijn rammelaar. Het is echter een gevaarlijk instrument, het kan verwonden en zelfs doden als het onvoorzichtig of onbewust wordt gebruikt. Het kan daarentegen ook je leven redden, als je weet hoe het bewust te gebruiken'. Affirmaties de kracht van de geest Affirmatie betekent: bevestiging, van Latijn 'affirmare', vastmaken. Een affirmatie is een bevestigende uitspraak, bijvoorbeeld: ik ben goed zoals ik ben. We zetten daarmee een stevig plaatje neer. Een soort toverspreuk in de goede zin des woords; een machtswoord met een bezwerend karakter. Wat wordt er bezworen? Een uitspraak als 'ik ben goed zoals ik ben' zal door iemand die bescheiden is of redelijk zelfkritisch toch niet zonder meer hardop gezegd kunnen worden zonder een innerlijke reactie te krijgen. Mogelijk komt meteen een broer of zus naar voren of een collega die smalend kijkt en dingen zegt als: 'jij zeker' of 'nou, ik weet nog wel een paar dingen waar je aan zou kunnen werken'. De uitspraak 'ik ben goed zoals ik ben' is dus maar ten dele waar, zeg vijftig procent. We kunnen ons richten op deze vijftig procent en een tijdlang de spreuk herhalen ook de negatieve boodschap is er op deze manier ingestampt. De bedoeling is dat de score geleidelijk omhooggaat naar vijfenzeventig of tachtig procent bijvoorbeeld. Dat is al een vrij aardig resultaat. Niet alleen hebben we ons zelfbeeld opgekrikt, we hebben ook nog eens duidelijkheid gekregen over een massa negatieve boodschappen uit het verleden, die daardoor minder greep op ons krijgen. Geen bekering Door op deze manier te werk te gaan is de kans minder groot dat werken met affirmaties op een bekering gaat lijken. 'Ik ben goed zoals ik ben' is een eenvoudige waarheid, waar we 'ja' tegen kunnen zeggen. Wanneer dit 'ja' meteen naar de honderd procent neigt, wordt de affirmatie meer als een bezweringsformule om je goed te voelen. We zijn in een illusie gestapt De astrale werkelijkheid 82

83 Soms zijn de reacties behoorlijk heftig. Als we vaak te horen gekregen hebben dat we een nietsnut zijn als we ons best niet doen (en daardoor een workaholic zijn geworden die niet meer kan ontspannen zonder zich schuldig te voelen) maken we dat beeld niet zo gauw onschadelijk. We kunnen het nieuwe plaatje er wel overheen plakken, maar de oude boodschap zit zo vast als een huis. De verdrongen pijn, het gevoel van nietswaardigheid en schaamte dat bij de beschuldiging hoort van een nietsnut te zijn, komt aan de oppervlakte en speelt ons parten. Vóór we helemaal in de boodschap gaan geloven 'ik ben goed zoals ik ben' moeten we eerst deze oude gevoelens onder ogen zien, verwerken en een plek geven. De neiging om geweld te gebruiken Op dit punt aangekomen is het belangrijk om zowel ferm te zijn als vol geduld en mededogen. Want, als iets niet meteen lukt, worden we al snel ongeduldig. Zoals we in de volgende hoofdstukken zullen zien, raken we op zo'n moment ook letterlijk buiten onszelf. Daar zijn allerlei redenen voor: we willen af van de pijn, we hadden ons een onmiddellijk, glorieus resultaat voorgesteld, en iemand heeft ons zo ver gekregen dat we een stom, lullig zinnetje hardop uitspreken en er gebeurt niks. Nou ja, wat er wel gebeurt is dat we geweldig kwaad worden; we voelen ons voor gek staan! Maar resultaat? Ho maar! Frustraties verwerken Dit is het moment om teleurgesteld te stoppen, of om met geweld alsnog resultaat te willen boeken. Als een soort shocktherapie worden de positieve plaatjes erin geramd. Van het onderliggende pijnpunt, de boosheid en het verdriet willen we niets weten. Het is dit moment van ultieme frustratie, waarvoor in de psychiatrie de shocktherapie is uitgevonden. Als de therapeut helemaal wanhopig wordt omdat niets helpt, dan bevestigt hij elektroden aan iemands hoofd en jaagt er een hoog voltage doorheen. Toen de economieën van Polen en de Sovjet-Unie na de val van de muur in chaos dreigden te belanden, werd vanuit dezelfde frustratie shocktherapie op de economie toegepast. De bevolking werd overgeleverd aan de vrije markt, prijzen en controlemechanismen werden losgelaten met dramatische gevolgen. Uit het rebirthing informatieboekje 'Rebirthing verbonden ademen' dat ik in 1979 schreef: Het bewust maken van beperkende 'persoonlijke wetten', kromme ideeën, mag-niets en kan-niets, taboes, vooroordelen, is de grote waarde van de affirmatietechniek. Positieve beweringen over jezelf (alleen deze worden in de wandeling affirmaties genoemd) haken scherp in op negatieve De astrale werkelijkheid 83

84 conditioneringen, zodat die zichtbaar kunnen worden. Dit gaat verder dan simplistisch positief denken. Affirmaties brengen een innerlijk gesprek op gang met de angstige, negatieve of boze stemmetjes in onszelf waaronder zoveel levensangst verborgen zit. Een voorbeeld: de gedachte 'ik hoef niet bang te zijn' bevestigt de mogelijkheid van angst en is dus een slechte affirmatie. Beter is 'het is hier veilig' of 'ik voel me op mijn gemak'. Vervolgens kun je de weerstand waarnemen die deze gedachten in je oproepen. Door vol en vrij te ademen terwijl je deze affirmaties voor de geest houdt kun je oude angst en onzekerheid wegademen en het kind in jezelf geruststellen. Op die manier ga je in de affirmatie geloven en zal die zich in je leven gaan verwerkelijken. Over ademen is meer te lezen in hoofdstuk 6. Werken met affirmaties Affirmaties zijn van grote waarde om weerstanden zichtbaar te maken en geleidelijk op te ruimen. De techniek is eenvoudig, goedkoop en altijd en overal beschikbaar. De meeste mensen moeten wat gêne overwinnen om ermee te beginnen. Wie dit leest, is eigenlijk al begonnen. Alleen al de gedachte aan hardop positieve dingen zeggen over jezelf, ze opschrijven (of zelfs zingen!) roept weerstand op. Hiermee kun je nu meteen aan de slag. Het is handig om een speciaal schriftje aan te leggen. Sommige affirmaties lenen zich ervoor om gele memopapiertjes van te maken voor in de agenda, of op een groter vel te schrijven en een tijdje op het prikbord of aan de muur te hangen. 1. Zoek een affirmatie die je het meest aanspreekt of die voor jouw gevoel het meest toepasselijk is op je huidige situatie. Laat aan de rechterzijde van het papier wat ruimte om reacties te noteren. 2. Schrijf de affirmatie op, haal diep adem en laat hem tot je doordringen. Beluister de reactie die in jezelf naar boven komt. Schrijf die op in de kolom naast de affirmatie. Merk wat deze tegenreactie doet met je adem. Ga net zo lang door tot je voelt dat de affirmatie waar voor je is en de tegenreactie geen effect meer op je heeft. 3. Schrijf de affirmatie daarna opnieuw, maar nu in de tweede persoon. Bijvoorbeeld: 'Jij, Margriet, mag je helemaal vrij ontspannen'. Haal weer diep adem en let op de tegenreactie en schrijf die op. Ga weer net zo lang door tot de affirmatie alleen maar een hartgrondig 'ja' in jezelf oproept. 4. Doe dit ook in de derde persoon, alsof er óver je gesproken wordt. Herhaling is belangrijk. Ook de negatieve inbreng (kun je niet, wie denk je dat je bent) werd vaak herhaald; soms letterlijk, soms las je de boodschap in de ogen van anderen De astrale werkelijkheid 84

85 5. Schrijf affirmaties steeds in de tegenwoordige tijd. Gebruik je eigen naam, je kindernaam of (koos)naampje. Neem er dagelijks tien tot twintig minuten de tijd voor. Schrijven is een krachtige autosuggestieve methode omdat de meeste zintuigen erbij betrokken zijn. Werken met affirmaties heeft voor sommige mensen desondanks veel weg van strafregels schrijven. Er kan alleen al om die reden weerstand opkomen om er zelfs maar mee te beginnen. Het vraagt om inzet en de intentie om die koe eens bij de horens te vatten. Als je het erg tenenkrullend blijft vinden om positieve dingen over jezelf te zeggen of op te schrijven (Ik, Sonja, hou van mezelf) is dat al meteen iets om onder ogen te zien. Het kan helpen om de boodschap wat minder direct te maken: 'Ik, Sonja, ben aardig voor mezelf', of misschien wel: 'Ik, Sonja ben bereid om wat aardiger voor mezelf te zijn.' Voorbeelden van affirmaties Ik,. (je eigen naam invullen) kan volledig en vrij bewegen. Ik,. krijg hulp en medewerking van mensen. Ik,. ben veilig. De mensen in mijn omgeving hebben het goed met me voor. Ik,. ervaar nu liefde en verbondenheid. Ik,. ben veilig als ik me helemaal laat gaan. Ik,. ben vitaal, vol leven, warmte en plezier. Eerbetoon aan mijn oom Jan en tante Tilly Mijn oom en tante hadden boven de kapstok op de overloop een groot bord hangen van blinkend gepoetst geel koper, met daarop in gedreven krulletters de regels: Slechts daar kan liefde wonen Slechts daar is 't leven zoet Waar men blij en ongedwongen Alles voor elkander doet Een prachtige affirmatie, natuurlijk. Ik was er als kind door gefascineerd; las hem bij elk bezoek hardop; later kon ik het bord niet meer zien zonder spot, ik vond de spreuk te burgerlijk. Ik weet hoe mijn oom en tante hun best hebben gedaan om deze spreuk waar te maken. Het is ze nog aardig gelukt ook. Ze hebben meer gevochten met hun eigen schaduwzijde dan met elkaar. In deze affirmatie zit de kwelgeest van de perfectie, de duivel van het schuldgevoel, de tiran van nooit genoeg. Zo'n opdracht tot blijdschap roept immers ook demonen op. Want, wat doe je als het maandag is en je zin hebt om eens lekker tegen je collega te zeuren en te zeiken over van alles? Wat De astrale werkelijkheid 85

86 doe je met haat in je hart? Pas als ook het ongenoegen een plek krijgt, gaat deze affirmatie voor je werken. Geen gek begin dus, deze spreuk, als je een beter mens wilt worden. Daarom, na zoveel jaren, hiervoor mijn dank. Worden ziektes veroorzaakt door negatieve gedachten? Het geloof hierin is wijdverbreid. Wetenschappelijk valt er weinig te bewijzen omdat de aanloop tot een ernstige ziekte of orgaanfalen zo complex is. Drink je,omdat je depressief bent, of ben je depressief omdat je drinkt? Karakter, constitutie en omgevingsfactoren hebben allemaal invloed. Toch zegt onze intuïtie dat vretende emoties logischerwijze gevolgen moeten hebben, ze tasten de vitaliteit, de weerstand en veerkracht aan. Toch zien we dat iemand die zichzelf jarenlang de put in praat en kampioen is in astrale vermijdingstactieken gezond blijft; terwijl iemand die zowel fysiek als geestelijk alles volgens de boekjes probeert te doen de ene kwaal na de andere krijgt. Er is geen peil op te trekken. Elisabeth Hay, een van de pioniers op het gebied van positief denken, bracht allerlei boekjes uit, met enge ziektes in de ene kolom en de bijbehorende affirmatie ernaast. Ze had daarmee groot succes. De markt voor dergelijke zelfhulpboeken is nog steeds groot. Het bezwaar tegen zulk simplisme is wel duidelijk. In plaats van zelfonderzoek en het verwerken van oud zeer, worden roze poëziealbumplaatjes geplakt over een zwartgallige onderlaag. Zelfs normale menselijke emoties als bezorgdheid, twijfel en scepsis worden weggepoetst; het leven moet één groot positief feest zijn. Problemen worden niet aangepakt maar krampachtig ontkend. Een uiterst betrouwbare manier om een nog grotere hekel aan onszelf te krijgen. En om, als het niet lichamelijk is, dan toch geestelijk ziek te worden: teleurgesteld, verbeten glimlachend, toverformules prevelend. Simplisme Een dergelijke manier van omgaan met affirmaties bezorgde deze techniek een slechte naam. Natuurlijk is er behoefte aan een simpele, directe methode om kwaadsappigheid uit ons systeem te werken en zijn we veel te ongeduldig om de meer grondige, betrouwbare maar langere weg te volgen. Het is daarom van groot belang om te erkennen dat we met simplisme in een polariteit verstrikt raken: onze positieve kant raakt in gevecht met onze negativiteit. Maar goed, voor wie snelle oplossingen zoekt is een tijdje poëzieplaatjes plakken niet zo erg. Je knapt er tijdelijk van op, ook in de sport zet positief denken aan tot machtige prestaties. Wanneer zo iemand erachter komt dat dit niet helpt om oud zeer definitief op te ruimen, kan hij alsnog overgaan op het echte werk: toenadering zoeken tot de schaduw; al die zwarte plaatjes en negatieve opvattingen over onszelf en anderen onder ogen zien en transformeren De astrale werkelijkheid 86

87 Geloof in onszelf en in het proces is daarbij onontbeerlijk. Anders werkt het niet! Autosuggestie en placebo's Voorbeelden: wie voor hoofdpijn zonder het te weten geen aspirine krijgt maar een pil zonder werkzame stoffen, zal in veel gevallen de hoofdpijn voelen verdwijnen alsof hij aspirine had geslikt. Maar, als een vriendin bij het slikken van de pil beweert dat dit middel allerlei nare bijwerkingen heeft, treedt niet het placebo maar het nocebo-effect in werking: grote kans dat de hoofdpijnpatiënt misselijk wordt en precies de nare bijwerkingen voelt opkomen die werden beschreven. (Placebo is 'plezieren'; nocebo is 'schaden'.) Iedereen kent de invloed die negatieve of positieve verhalen hebben. Het eten smaakt beter als het met zwier wordt opgediend, en gegeten in gezelschap van vrolijke mensen. Paniek in België, toen op een school heel veel mensen plotseling ziek werden van het drinken van Coca-Cola uit een automaat, na een gerucht dat er iets mee aan de hand zou zijn. Nadat een vrouw in Texas parfum op spoot waarvan haar collega misselijk werd, belandden 150 mensen met klachten over benauwdheid in het ziekenhuis om zich te laten onderzoeken. Zelfgenezend vermogen Dit suggestieve verwachtingseffect kan dus zowel positief als negatief uitwerken. Daarom is het belangrijk om hier verstandig mee om te gaan. Dat kan alleen als de kracht van de geest, zowel ten goede als ten kwade, wordt erkend. In onze tijd, waarin alleen 'feiten tellen' en 'dé' waarheid gewoon gezegd moet kunnen worden, waarin artsen geen geneesheren meer zijn en onzinnig bijgeloof wordt uitgebannen, is een ongezond geloof ontstaan in medische techniek. Onderzoek is erop gericht om het placebo-effect uit te schakelen, niet om het gericht te gebruiken, want dat is 'niet eerlijk'. Je krijgt immers een nepbehandeling! Anderzijds kan het immuunsysteem, het zelfgenezend vermogen, door negatieve prognoses ernstig verzwakken. Als iemand met autoriteit in een kritieke situatie een 'waarheidsgetrouwe' diagnose stelt, zal dat negatieve verwachtingen wekken. Bij onzekere, angstige mensen kan dit effect nog groter zijn; met mogelijk een vroegtijdige dood tot gevolg. De ingebeelde zieke kan wel degelijk aan de inbeelding bezwijken, zoals het volgende verhaal bewijst. De ingebeelde zieke De beroemde Franse toneelschrijver Molière speelde zelf de hoofdrol in zijn laatste komedie De Ingebeelde Zieke Le Malade Imaginaire. De rol was hem op het lijf geschreven. Net als zijn personage Argan was ook hij een zwartkijker die overal onheil in zag. Daarom nam niemand hem serieus toen De astrale werkelijkheid 87

88 hij klaagde over zijn gezondheid. Maar tijdens de vierde voorstelling werd Molière plotseling onwel op het toneel. Hij werd naar huis gebracht en vroeg om een stuk kaas, het enige wat hij nog kon eten. Het mocht echter niet baten, Molière stierf nog diezelfde avond in 1673, aan een blijkbaar niet-ingebeelde ziekte. Ziekte en tegenslag is een proces Duidelijk is dat niet alleen gezondheid, maar ook hoe we omgaan met het dragen van pijn en ongemak aan de orde is. Is ziekte alleen een mechanisch defect aan het systeem dat met chemische of technische middelen moet worden opgelost? De somatische, de lichamelijke kant van ziekte krijgt alle aandacht, de psychische kant blijft onbelicht en mede daardoor een groot raadsel. Een antroposofische arts die veel tijd besteedt aan het vaststellen van de constitutie van zijn patiënt, zijn levensstijl en zijn weerstandsvermogen en homeopathische middelen voorschrijft om de balans te herstellen wordt smalend weggezet als een kwakzalver. Hij behoort inderdaad tot een andere, alternatieve wereld, waarin anders wordt gedacht en gekeken. Ziekte is geen ongeluk, maar een proces. We worden niet zomaar ziek en door zelfonderzoek komen we erachter wat de ziekte ons te vertellen heeft. Zowel onze pijn als onze vreugde kan een inspiratiebron zijn. Kracht verzamelen, vitaliteit opladen, moed inspreken Sombere uitspraken zijn er zat, zoals deze van Sigmund Freud: 'Het leven is zoals bekend niet gemakkelijk, en er zijn vele wegen naar de centrale begraafplaats.' Hij heeft wel een beetje gelijk: als mens hebben we zowel ontnuchtering nodig als inspiratie. Daarvoor is het noodzakelijk de bronnen van negativiteit op te sporen en schoon te maken, maar net zo goed om inspiratiebronnen te zuiveren en met beleid te gebruiken. Belangrijke vitale bronnen zijn: 1. Nastreefbare doelen: meer vanuit mijn hart leven, mezelf minder laten bepalen door conflicten in mijn leven, me inzetten voor de mensen om mij heen, samen met anderen iets betekenen voor de gemeenschap. 2. Inspirerende mensen: de vroegere gewoonte om de daden van grote mannen en vrouwen als rolmodel te gebruiken is in Nederland (waar hoge bomen veel wind vangen en waar alles wat boven NAP uitsteekt gevaar loopt te worden weggemaaid door kritiek) vrijwel verdwenen. Daarom is het nodig er zelf voor te gaan zorgen. We kunnen op onze laptop een lijstje aanleggen, compleet met fotoboek en belangrijke wetenswaardigheden of uitspraken. Naast grote namen als Nelson Mandela, Wislawa Szymborska, Shakespeare, Michiel de Ruyter en wie weet Michael Jackson en Socrates of dichteressen als Sappho en Vasalis, De astrale werkelijkheid 88

89 is een speurtocht in de directe omgeving vaak ook vruchtbaar. Met welke familieleden heb je een band? Welke tante, oma of oom vertegenwoordigt karaktertrekken die bewonderenswaardig zijn? 3. Een boek, spreuk, motto of gedicht; een muziekstuk of songtekst die ontroert, die een diepere waarheid bevat die ons raakt in ons hart. Motto's, lijf- en wapenspreuken We hebben het gehad over de invloed van taal, van gevleugelde woorden, van leuzen en slogans en bezwerende toverformules. Affirmaties vallen in dezelfde categorie. Het is ontzettend inspirerend om een tijdje met een devies, een lijf- of wapenspreuk te werken. Zo'n persoonlijk motto is een intieme oproep om het gekozen pad te blijven volgen en niet ontmoedigd ('gedispereerd') te raken. Een bekend voorbeeld is de leus 'ende dispereert niet' (toegeschreven aan Jan Pieterszoon Coen, de stichter van Batavia, het huidige Jakarta). Een motto is een beweegreden (van Italiaans: movere, bewegen); een korte krachtige tekst die de bedoeling van iets weergeeft. Zo'n motto wordt een devies of wapenspreuk als hij wordt opgenomen op het wapenschild van een adellijk geslacht. Vroeger was zo'n wapenspreuk ook de strijdkreet (ghecri) van een stam of volk. Nederland heeft als devies 'Je maintiendrai' (ik zal handhaven), de tekst onder het bekende wapenschild met de twee klimmende leeuwen die hun tong uitsteken. Dit wapenschild en de spreuk vinden we op de mouw van elke Nederlandse militair. Wie dit uniform draagt wordt hierdoor gesterkt. Ooit was dit het heraldische motto van Willem van Oranje, de 'Vader Des Vaderlands'. Bekende voorbeelden van motto's zijn: Eendracht maakt macht de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden E pluribus unum (uit velen één) - Verenigde Staten Liberté, Egalité, Fraternité (Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap) Frankrijk Luctor et emergo (Ik worstel en kom boven) Zeeland Heldhaftig - Vastberaden - Barmhartig aan de drie kruisjes in het wapenschild van de stad Amsterdam werd dit devies toegevoegd, als hulde aan het verzet van Amsterdammers tijdens de Tweede Wereldoorlog. Sterker door strijd - dit devies werd na de verwoesting van de stad Rotterdam toegevoegd aan het wapenschild. Een paar antieke voorbeelden van spreekwoorden en gezegdes om uit de kringloopwinkel te halen, op te poetsen en weer in gebruik te nemen: 'een goed begin geeft moed en zin' of 'waar een wil is, is een weg' De astrale werkelijkheid 89

90 Woord en daad Bij de kracht van het woord voegt zich het machtige gebaar. In het volgende hoofdstuk wordt duidelijk hoe negatieve programmatie als een bedrading door ons hele energiesysteem zit en hoe we die kunnen ontmantelen De astrale werkelijkheid 90

91 7 Buiten jezelf: zweven en steigeren Het paard Pegasus steigert de hemel in Fantasie kan een hoge vlucht nemen. De beelden die daarvoor in de oudheid werden gebruikt hebben inderdaad allemaal met vliegen te maken. We kennen het verhaal van de jonge Icarus die naar het licht wou vliegen, maar in zee stortte toen de zon de was smolt die zijn vleugels bij elkaar hield, en dat van de zoon van de zonnegod Helios, die zijn gezicht verbrandde toen hij de zonnewagen van zijn vader probeerde te besturen. Overmoed en hoogmoed komen ten val, is de boodschap. De mythe van het gevleugelde paard Pegasus heeft een andere strekking: de bevrijding van de dichterlijke inspiratie die gevangenzit in woede en wraakzucht. Dit prachtige witte paard symboliseert de vrije geest die opstijgt naar de hemel. Hij sprong tevoorschijn uit de bloedende nek van de monsterlijke reuzin Medusa, op het moment dat de held Perseus haar hoofd afhakte. De mythologische held Perseus zou haar verschrikkelijke kop met de verstenende blik en kronkelende slangen in plaats van haren, voortaan als wapen gebruiken tegen zijn vijanden. Een beeltenis van haar prijkte op de borst van Alexander de Grote, de veroveraar van Perzië, zoals te zien is op een beroemde muurschildering. De afbeelding van de afschrikwekkende kop was gedreven in het goud van zijn harnas. En op de berg Helicon, waar de Muzen dansen en dichters hun inspiratie halen, is de Paardenbron, de heilige bron gevormd door de hoefslag van Pegasus, toen hij ten hemel steeg. In elke atlas van de hemel kun je hem sindsdien opzoeken; zijn sterrenbeeld staat vlak boven dat van de Vissen. Als dus de Vissen, het meest poëtische van alle tekens, boven de horizon rijst, komt ook het sterrenbeeld van de mythische verbeelding mee omhoog. Zo steigert het paard Pegasus elke dag weer de hemel in, zoals we zelf op een heldere nacht kunnen waarnemen. Vliegen: in en buiten je lichaam Een van de meest interessante astrale fenomenen is dat we kunnen vliegen! We steigeren dan wel niet de hemel in, maar elk mens heeft de capaciteit om in hoger sferen te vertoeven. Waaraan kunnen we dat merken? Iedereen kent van die dagen dat je nog half in slaap lijkt. We zijn er niet echt bij, we hangen half uit ons lijf. Het is nodig om onszelf terug te halen, door concentratie, soms met koffie. Wegdromen, verveling, veel gapen, je aandacht er moeilijk bij kunnen houden zijn signalen dat we bezig zijn om te vertrekken. Als we dan werkelijk in slaap vallen, worden we soms met De astrale werkelijkheid 91

92 een schok weer wakker: de schok waarmee we landen in ons lichaam. Op zo'n moment kunnen we merken dat we even buiten ons lijf waren. De meeste mensen hebben ooit in hun leven vliegdromen gehad, zo'n droom waarin je merkt dat je wegzweeft, of zelfs dat je, terwijl je droomt, weet dat je over een landschap vliegt. Soms met bed en al; soms word je je opeens bewust van de diepte en word je je badend in het zweet wakker vanwege de angst te vallen. Terwijl we dit soort dromen hebben, ligt ons fysieke lichaam gewoon in bed. Ons bewustzijn is meegegaan met het astrale lichaam, dat ook wel 'droomlichaam' of 'etherisch dubbel' wordt genoemd. Dit droomlichaam zit middels een 'zilveren koord' of 'droomkoord' aan het fysieke lichaam vast. Als we wakker worden, komen we via dit koord weer terug in ons lichaam, soms met een lichte schok. Buiten jezelf raken De plek waar het droomkoord aan ons lichaam vastzit is belangrijk: vlak bij onze navel, daar waar we met de navelstreng ooit aan onze moeder hebben vastgezeten. Dit is precies ook de plek in ons lichaam die altijd ingezet wordt als we tot actie overgaan. Als we een doel willen bereiken bijvoorbeeld, of als we boos worden. Op zo'n moment gebeurt er wat in ons lichaam, maar ook ons astrale lichaam wordt actief. Stel dat we uit onze slof schieten en boos worden. Boosheid ervaren we als een golf energie; we voelen ons uitgedaagd of aangevallen, dus wordt een stoot hormonen losgelaten. We voelen hoe ons hele lichaam daardoor in beweging komt. Felle ogen, armgebaren, ijsberen... Zelfs als we gewend zijn om onszelf te beheersen is het lastig om stil te blijven zitten. Naast deze furieuze fysieke reactie kunnen we ook 'op astraal' gaan, buiten ons lichaam dus. We kennen dit als 'buiten onszelf raken van woede'. Onze woede kent opeens geen grenzen meer, we komen in een fantastisch astraal verhaal terecht, waarin alle herinneringen liggen opgeslagen aan beledigingen die ons zijn aangedaan, de emoties die dat opriep, de pijn, de eenzaamheid, de onrechtvaardigheid Het kost moeite om weer tot onszelf te komen en in te zien dat onze reactie niet klopt met de actuele situatie. Door buiten onszelf te raken hebben we oude verhalen geactiveerd, herinneringen opgehaald. We zijn 'in een plaatje gestapt'. Maar, niet alleen die van onszelf. Via de derde chakra maken we ook contact met 'universele woede' alle mogelijke boosheid en onrecht die 'op astraal' te vinden is. Astrale beïnvloeding: in een boze omgeving word je boos Buiten jezelf raken is extra vervelend omdat we hierdoor kwetsbaar worden voor astrale beïnvloeding. We zagen in hoofdstuk 3 en 4 al hoe elke chakra zowel is aangesloten op het fysieke lichaam als op het astrale lichaam. Het astrale lichaam is thuis in de astrale wereld, en haakt daar gemakkelijk in bij alles wat er voorhanden is aan informatie. Onze eigen verhalen mengen zich De astrale werkelijkheid 92

93 met die van een boze collega, maar in de grenzeloze astrale realiteit dienen zich ook anderen aan, met of zonder lichaam, uit vorige levens of verbonden met de plaats waar we ons bevinden; de mogelijkheden zijn legio. We verliezen zo al snel de controle over een conflict, zeker als we een fascinatie hebben met woede en verontwaardiging. We hebben een deur opengezet, die niet zo makkelijk meer dicht wil. Dit wordt verergerd als hier ook nog eens een astrale sluier overheen gaat: door net te doen of er niets aan de hand is of anderen de schuld te geven. Fysieke en Astrale boosheid Voor sommige mensen is fysiek boos worden en dat duidelijk te laten merken om allerlei redenen niet gewenst. Angst voor straf, angst om belachelijk gevonden te worden, angst om agressie op te roepen kunnen de redenen zijn. Dus beleven ze hun boosheid of angst vrijwel helemaal 'op astraal', in hun fantasie. Nu wordt het gevaar om primair te reageren vanuit het verleden, vanuit oude plaatjes en negatieve, pijnlijke ervaringen natuurlijk nog groter. Alle boosheid in de wereld vindt in ons een opening om zich te manifesteren. We kennen het maar al te goed, dat we soms niet meer weten wat we doen of dat we onszelf voorbij schieten. We gaan over grenzen, zeggen en doen dingen waar we spijt van hebben. Voor we het weten neemt de astrale fantasie het over en komen we in een vicieuze cirkel terecht. Een vicieuze cirkel (van Latijn: vitium, kwaadaardig), waarin we via een herhaling van zetten precies meemaken wat we proberen te vermijden. De astrale herinneringen waar we mee in aanraking komen zijn deels van onszelf, deels uit onze omgeving in elk geval staan ze niet in het nu en zijn ze gewoonlijk buiten proportie met wat er op het moment zelf aan de hand is. Het oversprongmoment herkennen De derde chakra, nabij de taille, zit precies tussen onze beleving van de onder- en bovenwereld in. Eronder zijn we instinctief op zoek naar veiligheid; net erboven zit ons hart. De plek zelf hebben we al getypeerd als een zelfzuchtig Beest, een lastig Kind, het punt van Trots, het vermaledijde Ego waar we voorzichtig mee om moeten springen. 'Uit je trots stappen en in je hart komen' lijkt niet zo moeilijk en de afstand is, afhankelijk van je postuur, niet meer dan een centimeter of twintig. Toch komt er heel wat bij kijken. Allereerst is het belangrijk om te beseffen dat niet alleen boosheid maar ook angst bij het reguleren van de derde chakra een grote rol speelt. Het gaat immers om een instinctieve reactie: vechten of vluchten. De momenten dat we in woede ontsteken zijn oversprongmomenten we schieten van 'normale', genuanceerde boosheid opeens op astraal. We kunnen gemakkelijk merken wanneer we buiten onszelf raken en onszelf terugroepen. Een van de eerste maatregelen die we verder moeten nemen is het aantal De astrale werkelijkheid 93

94 ontsporingen verminderen. Dat begint met een veilige, harmonieuze omgeving te creëren waarin minder ontvlambare brandstof rondslingert. Minder dingen om bang voor te zijn, en een proces aangaan om angst te deprogrammeren, met affirmaties gaat dat goed. Ook het loslaten van latente boosheid en kritiek, die zich uit in mopperen en kankeren, maakt ruimte voor meer hart. Brandhaarden: de gewoonte van mopperen en klagen Mopperen is veilig. Je creëert er afstand mee en mensen houden rekening met je. Toch is de prijs hoog: zonder dat we er erg in hebben zitten we voortdurend in een giftige astrale wolk van ongenoegen, die niet eens van onszelf hoeft te zijn. Het kan een familiegewoonte zijn, oma's en tantes en nurkse opa's die ook zo deden en jou nu opzadelen met een zure erfenis waarop je onbewust langs telepathische weg bent aangesloten. En welk humeur heeft het dagblad dat dagelijks op de deurmat valt? Iemand die mooi, humoristisch kan klagen krijgt nog wel de lachers op de hand, maar over het algemeen is kommer en kwel bedoeld om medelijden op te wekken. Aan mopperen zit dikwijls een ondertoon van zelfbeklag; verwant hieraan is schuld en schuldgevoel. Met niet al te veel moeite is deze grauwe astrale deken te vervangen door fleurigheid en optimisme. We hoeven met onze aandacht maar één verdieping hoger te gaan. Maar, om echt een transformatie tot stand te brengen zullen we eerste gericht met onze maag en onze adem aan de slag moeten. Gebarenruimte: een dansende vijfster Door de snit van kleding ontstaat een profiel waarbij boven en onderlichaam één geheel lijken te vormen. Een romp met vijf uitsteeksels. Toch horen de heupen en billen duidelijk bij de benen, zoals borstkas en armen samenkomen in één vloeiende beweging. Bijgaande tekening laat dit zien. Voor de beleving van 'in een lichaam zijn' maakt dit heel veel uit. Dit silhouet is beweeglijk, flexibel, dansend, de schouders en heupen doen mee in elke beweging. We vullen onze ruimte met soepele, elegante, gebaren, zoals dansers dat doen. Straks maken we kennis met deze Beweger, onze innerlijke Danser, Stapper, Klimmer, die hiermee helemaal in zijn element is. Doorstroming is essentieel Natuurlijk is dit een ideaalbeeld; normaal zijn schouders stijf en zitten heupen op slot. Twintig procent van de bevolking heeft lage rugpijn. Toch De astrale werkelijkheid 94

95 weten we, vanuit de acupunctuur, maar ook vanuit onze eigen herinnering, dat doorstroming essentieel is. Elke beweging die we maken wil totaal zijn elke stap, elke draai met ons hoofd zet van grof tot uiterst subtiel alles in actie: bewustzijnslagen, aura, botten, spierlagen, energiekanalen. De energie van de derde chakra voelen we door ons hele lichaam; vooral als we een inspanning leveren of boos worden. De energie gaat ritmisch mee op de adem, naar buiten, vervolgens terug naar binnen. Het is een pulserende, stuwende kracht; een uitwaaierende beweging vanaf de zonnevlecht naar buiten, naar handen, voeten en hoofd en vervolgens weer terug naar het krachtcentrum. Als we deze stroom stagneren of blokkeren door beheersing, knijpen we vitale energie af die zich alleen nog kan uiten in de astrale werkelijkheid. De stijve schouders en stramme heupen zijn een bewijs voor de kracht die nodig is om de Danser te onderdrukken. Maag en middenrif: de motor achter elke handeling De tekening wil duidelijk maken hoezeer de derde chakra de motor is achter elke handeling. Niet alleen onze motoriek, onze bewegingen, worden hiervandaan gestuurd, hier bevinden zich ook maag en middenrif. Onze maag kent sterke verterende zuren; om de vijf dagen hebben we daarom een nieuwe maagwand nodig. Vlakbij vinden we het middenrif, de grootste en sterkste spier in het lichaam, die de ademhaling aandrijft en waarmee de adrenalineklieren verbonden zijn. We kunnen deze krachten tegen onszelf gebruiken door onszelf op te vreten en een maagzweer te krijgen; we kunnen ook gevoelens verstikken door onze adem in te houden. Dit heet zelfbeheersing. Ook hier zien we een dubbelrol: we hebben zowel te maken met impulsen uit de reële, fysieke wereld van het hier en nu, als met de astrale wereld van herinneringen en fantasieën. Voedsel kan zwaar op de maag liggen, net zoals emoties dat kunnen doen. Het plaatje dat 'jezelf laten gaan' gevaarlijk is of ongewenst, blokkeert de doorstroming. Hoe dan ook, als we de derde chakra beheersen, leggen we zowel onze maag als onze ademhaling aan banden. De angst om beheersing te verliezen en belachelijk gevonden te worden of schade aan te richten ('dan weet ik niet meer wat ik doe') is belemmerend om vol en vrij te ademen en voldoening te vinden in eigen kracht en vitaliteit. Overeten en dik worden Plaatjes van lekker eten en smullende mensen zetten de maagsappen in werking. We krijgen zin in 'íets', zelfs als we eigenlijk geen honger hebben. Daar komt bij dat we in een cultuur van overvloed het contact met onze maag hebben verloren. Ook hier lopen fysieke en emotionele processen door elkaar. Zelfs met een gevulde maag voelen we een tekort. Als we bijvoorbeeld tekort worden gedaan in een relatie, met collega's, vriendinnen, met onze baas, is er een gevoel van leegte in de derde chakra De astrale werkelijkheid 95

96 Leegte en trek hebben is niet hetzelfde, maar het effect is identiek we krijgen zin om de leegte op te vullen. Een vol gevoel geeft een gevoel van voldoening terwijl we tegelijkertijd met ons verstand wel weten dat het niet kan kloppen. De emotionele leegte blijft. We voelen ons onvoldaan. Voldoening moeten we weer leren Belangrijk is om iets met dat gevoel van leegte te doen. Achter 'onvervuld zijn' doemen altijd emoties op, die behoorlijk heftig kunnen zijn. We voelen ons zielig en verlaten, we vervelen ons of worden depri of boos, en voor we het beseffen staan we weer voor de koelkast om onszelf te troosten met eten of drank. Eigenlijk worden we op zo'n moment weer klein; eigenlijk hebben we eerder een knuffel nodig dan een tussendoortje. Het is heel simpel, in het begin moeilijk, maar al na een paar dagen ontzettend effectief om steeds beter naar onze maag te gaan luisteren. Steeds even voelen; heb ik veel of weinig trek? Kan ik genieten van trek hebben? Straks lekker eten? Leegte kan als verveling voelen. Loop ik nou naar de koelkast omdat ik me verveel, me onvervuld voel? Stop ik me vol om me te gronden? Kan ik op zulke snaaimomenten gewoon een glas water drinken? Krijg ik een gevoel van voldoening als ik eet? Voel ik wanneer ik genoeg heb en kan ik dan stoppen? Leegte ervaren als ruimte Door deze simpele training komt de dansende vijfster centraal te staan. We kunnen leegte ervaren als ruimte, als lekkere trek om iets te ondernemen, de vrijheid om te kiezen, de onafhankelijkheid om te zijn wie je bent, de kracht voelen van bewegingsvrijheid. De derde chakra wordt gevoed door beweging losse schouders, een kwieke motoriek, beweeglijkheid. En vooral: plezier! Healing en verteren van ongenoegen De kracht in dit gebied kunnen we positief gebruiken door ongenoegen gewoon te verteren, te verbranden. Als iets wat gezegd is 'zwaar op de maag ligt' kunnen we maagsap inzetten of de bittere pil letterlijk uitkotsen. Met ingeslikte boosheid idem. Daarna drinken we helder water om maag en derde chakra te reinigen. Voor healing, helen, bestaan diverse technieken. We kunnen helende hartenergie in onze maag opnemen en door ons hele energiesysteem verspreiden. Vervolgens kunnen we zien of vergeving mogelijk is, of dat gewoon een punt zetten achter het voorval genoeg is. Zoals we verderop zien is het ook mogelijk om de pijn los te laten met behulp van de adem. Voldoening fysiek en astraal Jezelf voldaan voelen is zowel op fysiek als astraal niveau belangrijk. We strijken glimlachend over onze buik na een heerlijk maal; eenzelfde De astrale werkelijkheid 96

97 tevreden grijns verschijnt op ons gezicht als we een compliment krijgen en met respect worden behandeld. Ego en eergevoel gaan samen. Zelfvertrouwen is sterk verbonden met zelfrespect en gevoel van eigen kunnen. Dat is vooral een fysiek gebeuren, onze ogen glanzen, we zijn vitaal, levenslustig, actief. Onze motoriek, onze bewegingen, zijn ruim en vrij, onze lichaamstaal en vooral onze armgebaren zijn spontaan en soepel en niet overdreven. De expressie in ons gezicht is daarmee in overeenstemming. Hiermee correspondeert een volledige ademhaling. Hyper- en subventilatie In spannende situaties houden we onze adem in. Pas als we tot actie overgaan verdiept zich de adem, die elke lichaamsbeweging volgt. Het is normaal om enigszins of voluit te hijgen bij inspanning, zoals traplopen, maar ook als een situatie spannend is. Als we niet tot actie overgaan, is het nodig om de ingehouden adem weer vrij te geven; we ontspannen in een diepe zucht. Het gevaar is voorbij. Wanneer de opgebouwde spanning niet ontladen wordt, blijven we de adem inhouden. De schrik en de angst houden we op die manier natuurlijk wel vast. Met het aldus onder spanning gezette ademapparaat kunnen we niet meer vol en vrij ademen. We gaan onderademen; subventileren. Mensen die veel zelfbeheersing hebben aangeleerd hebben zo'n gecontroleerde ademhaling. Subventilatie is een gewoonte geworden. Ons lichaam reageert op deze toestand alsof er voortdurend gevaar dreigt. Er is een vicieuze cirkel ontstaan: adem inhouden is spanning; de spanning zorgt ervoor dat we de adem inhouden. Bovendien zorgen gevoelens van benauwdheid ervoor dat we ook onze omgeving als benauwd ervaren. We voelen ons ingeperkt en zitten niet lekker in ons vel. Een reden om buiten ons lijf te gaan, 'op astraal'. Astrale fantasieën en herinneringen over spannende situaties versterken de vicieuze cirkel. Het leven is gevaarlijk, er is weinig ruimte om jezelf te zijn, we zijn voortdurend op onze hoede. We hebben kalmeringsmiddelen nodig: alcohol en zo meer. Het ademtekort ontlaadt zich regelmatig in een aanval van overademen: hyperventilatie. Alsof je lichaam er opeens op eigen houtje vandoor gaat. Een zeer angstige ervaring, want je verliest plotseling de controle. Hyperventilatieverschijnselen en adembevrijding Fysiologisch is ademen de opname van zuurstof en de afgifte van koolzuurgas (CO²). Als er te veel koolzuurgas wordt uitgeademd, verandert de zuurgraad van het lichaam (alkalose) wat krampen (tetanie) en prikkelingen doet ontstaan. Wanneer iemand intensief, krampachtig en snel ademt, kan dit leiden tot verschijnselen van onder andere benauwdheid, duizelingen en opgewondenheid wat uiteraard gepaard gaat met grote angst. Door in een plastic zakje te ademen wordt de koolzuur weer De astrale werkelijkheid 97

98 ingeademd, zodat de verschijnselen verdwijnen. Artsen schrijven vaak bij hyperventilatie psychotherapie voor. Onbewuste subventilatie Veel mensen lijden onbewust aan subventilatie. Overspronggedrag zorgt ervoor dat spannende situaties worden vermeden. Een hyperventilatieaanval komt dan ook volledig onverwacht en voelt als levensbedreigend. In wezen is het verschijnsel te beschouwen als een spontane poging van het lichaam om weer volop te ademen en emoties los te laten. De angst die dit oproept en de neiging dit te controleren veroorzaken krampachtig ademen (vooral uitademen, afhouden!) en daardoor de bovengenoemde verschijnselen. Onder deskundige begeleiding kan de adem worden bevrijd en de gewoonte van jezelf inhouden en subventileren worden losgelaten. Stilzitten en opletten In de rationele wereld van de pratende hoofden waar iedereen uit beleefdheid zijn adem inhoudt, is er voor beweeglijke mensen weinig ruimte. Interessant natuurlijk, dat we juist de beweeglijkste creaturen die we kennen urenlang opsluiten in leslokalen waarin ze vooral moeten leren om stil te zitten en op te letten. Naar buiten staren is taboe, dus zie je ze met grote, maar niet aanwezige ogen kijken naar het zwarte bord, of je ziet ze via hun neus verdwijnen in het geurige haar van het meisje voor zich. Toch doen ze vreselijk hun best om erbij te blijven, daarin aangespoord door de leerkracht die op zijn beurt erg zijn best doet om onderhoudend te zijn. In de pauze komen ze tot leven; als compensatie voor de inspanning om op te letten vindt een ontlading plaats; elk gaat helemaal op in astrale, sociale energie. Meditatie brengt ons in contact met de Beweger, de Danser, de Schavuit die maar niet stil kan zitten. Zou ADHD het gevolg kunnen zijn van een bedwongen pirouette, het ongecontroleerde antwoord van een Danseres die zich niet laat kluisteren? De astrale werkelijkheid 98

99 8 Doelgerichtheid en astrale energie De Beweger, een mysterieuze figuur Eigenlijk zit geen mens echt lang stil. We hebben een Beweger in ons, die maakt dat we gaan verzitten, plotseling behoefte krijgen om in onze neus te peuteren of op ons hoofd te krabben. Filmopnames van slapende mensen laten zien hoe we ook 's nachts niet stilliggen maar voortdurend woelen. De onwillekeurige bewegingen die we voortdurend maken of geneigd zijn te maken zijn allemaal uitingen van de mysterieuze figuur die ik maar 'de Beweger' ben gaan noemen. Een moeilijk te doorgronden, vrolijke en spontane figuur die onverwacht roet in het keurige eten kan gooien. Oefening 'de Beweger': Een kennismaking met het geheime leven van de Beweger is niet moeilijk. Gewoon even niet bewegen. Verroer je niet. Na een kort of iets langer tijdje stilzitten komt hij als vanzelf tevoorschijn. Merk hoe moeilijk het is om hem te betrappen. Soms heb je al een beweging gemaakt voor je het beseft. Onwillekeurige handelingen De Beweger heeft natuurlijk alles te maken met overspronggedrag. Heel komiek is dat we totaal kunnen vergeten waar we mee bezig waren, vooral als we te gretig zijn om hem te betrappen. Stilzitten, wachten tot de Beweger tevoorschijn komt en merken, dat we in gedachten opeens heel ergens anders zijn. Soms worden we pas weer bewust in de keuken: de Beweger is gewoon opgestaan om koffie te gaan halen. Maar, soms heeft de Beweger de neiging om zich opeens gedeisd te houden als er op hem wordt gelet. Hij kan zich stilhouden, als het moet. Pas als we een vertrouwensband met hem opbouwen krijgen we contact. Alle begrip komt uit de gebarenruimte Onze motoriek heeft mysterieuze kanten. Er zijn bewegingen die we met grote precisie en aandacht kunnen maken er zijn ook bewegingen die onwillekeurig zijn en zich geheel aan de bewuste wil onttrekken. Er zijn De astrale werkelijkheid 99

100 mechanische bewegingen traplopen, tandenpoetsen, zwemmen, zagen, blind tienvingerig typen; en er zijn spontane, impulsieve bewegingen, vanuit schrik bijvoorbeeld. Sommige bewegingen kunnen we opeens niet meer spontaan maken als er op ons wordt gelet. Andere onverhoedse confrontaties met de Beweger zijn: lopen op een roltrap die stilstaat, het zinkende gevoel in je maag in een luchtzak of schielijk stoppende lift, of, ernstiger, het gevoel dat je doodgaat bij bewegingsziektes als wagenziekte en zeeziekte. We zijn even buiten onszelf; hetzelfde gevoel dat we hebben als we 'onszelf voorbij hollen'. Dat is letterlijk zo; het contact met ons droomlichaam wordt even verbroken. Misselijkheid is altijd een signaal dat de beide lichamen niet op elkaar klikken. De Beweger houdt van spelletjes, zoals klimrek, schommel, draaimolen en wip; toevallig staan deze ook model voor alle volwassen loopbaanspelen: de sociale ladder, schommelingen in je carrière, draaideurbanen en op de wip zitten in afwachting van ontslag. Bewegen, handelen, bevatten De Beweger is vanaf onze eerste uren op aarde getraind. We hebben leren lopen, eten, schrijven eerst onbeholpen, later met precisie en met een eigen stijl. Dat leren ging met vallen en opstaan; veel hebben we eigen gemaakt door nabootsing. Alle 'hand'elingen zijn automatismen die we ooit zo hebben aangeleerd. Ook ons 'bevattings'vermogen berust op beweging: we 'begrijpen' het. Van 'inkijken' komt 'inzicht', en 'zo moet je het zien'; van luisteren en 'horen' komt 'zo hoort het'; de gedragsregels die we kunnen opdreunen. Ze zijn allemaal ontstaan in de lichamelijke gebarenruimte en van daaruit naar de mentale bewustzijnslaag gebracht. Nu kunnen we ons zonder in beweging te komen voorstellen hoe de achterkant van iets of iemand eruitziet. Ingeslepen bewegingen in het bewegingskanaal Als we hierin nog wat willen veranderen kost dat veel moeite. Een danspasje opnieuw, maar net even anders instuderen, de volgorde van bepaalde handelingen wijzigen, in een auto rijden met het stuur aan de 'verkeerde' kant we staan er niet zo bij stil, maar ons hele leven hangt van automatische handelingen aan elkaar. Als je mis grijpt sta je raar te kijken. De Beweger maakt deel uit van een bewustzijnslaag die we het bewegingskanaal noemen; een communicatiekanaal waarin we gebaren maken, handelingen verrichten, lichaamstaal gebruiken. Waarschijnlijk omdat we in onze cultuur zo vaak in ons hoofd zitten, staat de Beweger in De astrale werkelijkheid 100

101 ons ver van ons af. Schaamte en gêne over ons lichaam speelt hierin een rol. Als we kopje onder gaan in het bewegingskanaal komt dat door keurende, afkeurende of steelse blikken. Aandacht voor ons lichaam, hoe we zitten of staan en wat we eigenlijk uitdrukken met onze houding doet ons gemakkelijk bevriezen, zelfs als we ons stoer presenteren. Daarom trekken veel mensen zich terug in een klein gebied: dat wat ik 'het bewuste kwadrant' ben gaan noemen. Het kwadrant van bewustzijn Bewustzijn is precies aan te wijzen en te kwantificeren: we zijn voor een kwart bewust en dit besef kan worden gelokaliseerd in ons gezicht en borstgebied. In de tekening is aangegeven hoe de bewuste fysieke aanwezigheid zich meestal beperkt tot kwadrant A. Hier staat contact met anderen centraal. Samen met de ander creëren we een sociale ruimte (aan een tafeltje of staand), op circa 1 meter afstand. De ogen en oren zijn hier dominant: kijken, luisteren, praten. Ook de voorkant van ons hart is op anderen gericht. Vaak zie je gebeuren dat twee mensen zowat in elkaar kruipen. De drie andere kwadranten raken hierdoor eenvoudigweg op de achtergrond. Jezelf verliezen in contact wordt dan heel gewoon. Want, we missen het bewustzijn dat de andere kwadranten kunnen leveren, zoals: B: het verleden, datgene wat achter je ligt, de stevigheid en eigenheid van de ruggengraat, die ondersteunt en waarop je terug kunt vallen. Dit is op subtiel niveau ook kenbaar in de 'vorige levensaura' die hier is aangehecht. C: emoties, drijfveren, vechten of vluchten, bewustzijn van grenzen in contact. Emoties blijven letterlijk onder de oppervlakte. D: draagkracht, de veerkracht en het besef van eigen ruimte en mogelijkheden. Gronding, contact met de aarde, bij jezelf kunnen zijn en blijven. Het opgeven van eigen ruimte maakt dat de Beweger klem komt te zitten in een beperkte gebarenruimte en gemakkelijk buiten het lichaam komt te hangen. Fixatie op een klein gebied we kijken elkaar voortdurend in de De astrale werkelijkheid 101

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie Denken en intuïtie Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Denken en intuïtie Den Haag, 2015 Eerste druk, november 2015 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright

Nadere informatie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Hebben en zijn

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Hebben en zijn Hebben en zijn Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Hebben en zijn Den Haag, 2016 Eerste druk, februari 2016 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright 2016 Eric

Nadere informatie

Golf van de Rode Maan

Golf van de Rode Maan Golf van de Rode Maan Data waarin de golf van de Rode Maan valt: 11-2 t/m 23-2-2015 *29-10 t/m 10-11-2015 *16-7 t/m 28-7-2016 *2-4 t/m 14-4- 17 18-12 t/m 30-12 -2017 * 4-9- t/m 16-9-2018 * 22-5 t/m 3-6-2019

Nadere informatie

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie?

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? door Nathan Wennegers Trefwoord: zelfkennis / meditatie 2015 Non2.nl Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever mag niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan De zorg en begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking moet erop gericht zijn dat de persoon een optimale kwaliteit

Nadere informatie

www.psychfysio.nl Module 3. Verbeelden en fantasie Oefening 1. Strand verbeelding

www.psychfysio.nl Module 3. Verbeelden en fantasie Oefening 1. Strand verbeelding Module 3. Verbeelden en fantasie Een van de voordelen van verbeelden en fantasie is dat je ze altijd bij je hebt, ook als gedragsmatige afleiding even niet beschikbaar is. Doel van deze module is om rijke

Nadere informatie

Susanne Hühn. Het innerlijke kind. angst loslaten

Susanne Hühn. Het innerlijke kind. angst loslaten Susanne Hühn Het innerlijke kind angst loslaten Inhoud Inleiding 7 Hoe ontstaat angst? 11 Wegen uit de angst 19 Het bange innerlijke kind leren kennen 35 Meditatie Het bange innerlijke kind leren kennen

Nadere informatie

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen.

Ik ga je wat vertellen, je hoeft alleen maar te volgen wat ik zeg, mijn stem is nu het enige wat voor jou belangrijk is om te volgen. Oefening 1: Nodig: 2 personen en een boom of een huisdier: Zoek een plek op bij een boom of in de buurt bij je paard of ander huisdier waar je even niet gestoord wordt en veilig even je ogen dicht kunt

Nadere informatie

Cursus Spirituele en Mediamieke Ontwikkeling 2

Cursus Spirituele en Mediamieke Ontwikkeling 2 NIEUWSBRIEF 14 februari 2015 1 Lieve mensen, Iedere dag is een dag van de liefde, om degenen om je heen te vertellen hoeveel je van ze houdt, het leven in je hart te koesteren en te genieten van de grote

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Ik hoop voor u dat u ooit eens flink verliefd bent geweest. Niet zo n beetje van: die of die vind ik best aardig. Misschien wordt dat nog wel eens wat

Nadere informatie

Onze Veertien Lichamen

Onze Veertien Lichamen Onze Veertien Lichamen We bestaan uit de volgende 14 lichamen: 11: Cel Lichaam 10: DNA Lichaam 9: Universeel Lichaam 8: Sterre Lichaam 7: Kosmisch Lichaam 6: Spiritueel Lichaam 5: Gezamenlijk Lichaam 4:

Nadere informatie

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur

WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT. Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur WORD GROTER DAN DAT WAT JOU KLEIN HOUDT Ann Weiser Cornell en Egbert Monsuur 1 Les één Welkom bij deze e-cursus waarin we je zullen laten zien hoe jij groter kunt worden en je problemen kleiner! Zijn er

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

CHE Band, Opwekking 761, 621 en Sela - U maakt ons een

CHE Band, Opwekking 761, 621 en Sela - U maakt ons een HOF VAN HEDEN DIENST Praisedienst 23 november 2014 18.30 uur Voorganger: ds. Dick Steenks Muzikale medwerking: CHE Live Band Ede *** Muziek voor de dienst CHE Band, Opwekking 761, 621 en Sela - U maakt

Nadere informatie

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben.

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben. Het meditatieprogramma duurt veertig dagen en bestaat uit tien affirmaties. Het is fijn om gedurende dit programma een dagboek bij te houden om je bewustwordingen en ervaring op schrijven. Elke dag spreek

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Sanny van Helden Beoefend al 15 jaar Yoga Is lezing over Yoga wel interessant? Deze lezing is een ontdekkingsreis Lezing én oefeningen Interactie Heb

Sanny van Helden Beoefend al 15 jaar Yoga Is lezing over Yoga wel interessant? Deze lezing is een ontdekkingsreis Lezing én oefeningen Interactie Heb Sanny van Helden Beoefend al 15 jaar Yoga Is lezing over Yoga wel interessant? Deze lezing is een ontdekkingsreis Lezing én oefeningen Interactie Heb je een vraag? Stel deze dan direct! Weet één van jullie

Nadere informatie

Bijlagen. bovenbouw 2015-2016 / 1. Inhoud

Bijlagen. bovenbouw 2015-2016 / 1. Inhoud 21e jaargang Trefwoord, aflevering 1 Copyright Kwintessens, 2015. Het is aan scholen, die geabonneerd zijn op Trefwoord, toegestaan alleen voor intern gebruik gedeelten van dit materiaal te kopiëren en

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

HC zd. 22 nr. 32. dia 1

HC zd. 22 nr. 32. dia 1 HC zd. 22 nr. 32 een spannend onderwerp als dit niet waar is, valt alles duigen of zoals Paulus het zegt in 1 Kor. 15 : 19 als wij alleen voor dit leven op Christus hopen zijn wij de beklagenswaardigste

Nadere informatie

Zeven hulpbronnen van vertrouwen. Door: Carlos Estarippa

Zeven hulpbronnen van vertrouwen. Door: Carlos Estarippa Zeven hulpbronnen van vertrouwen Door: Carlos Estarippa Geïnspireerd door het boek van Bertie Hendriks Dagboek van de Ziel. De zeven levensfasen (Hendriks, 2013) wil ik in onderstaand artikel beschrijven

Nadere informatie

De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid!

De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid! De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid! Door: Nathalie van Spall De onzichtbare werkelijkheid wacht om door onze geest binnengelaten te worden.

Nadere informatie

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld:

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: hoofdstuk 10 Hoe je je voelt Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: zenuwachtig wakker worden omdat je naar school moet, vrolijk

Nadere informatie

Gemeente in Christus,

Gemeente in Christus, meditatie voor 3 mei 2015 thema geloof EN wetenschap Gemeente in Christus, Misschien heb je wel eens gehoord van de film The Matrix, of misschien heb je m zelfs wel eens gezien. De film gaat over een kleine

Nadere informatie

Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven

Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Cursusboek Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Beste cursist, De eerste stap is gezet! U gaat starten met een mindfulnesstraining van 8 lessen.

Nadere informatie

[IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.]

[IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.] 2011 Life Coach Désirée Snelling Berg Desirée [IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.] Leer de technieken om met behulp van je onderbewuste en het universum je ex weer terug te krijgen. Inleiding Het is geen geheim

Nadere informatie

IK HOUD VAN MIJ!! LIEFDE EN HOOGGEVOELIGHEID...

IK HOUD VAN MIJ!! LIEFDE EN HOOGGEVOELIGHEID... IK HOUD VAN MIJ!! LIEFDE EN HOOGGEVOELIGHEID... Geplaatst op 28 juni, 2015 in het YOGI YOGA blad editie juli + augustus 2015 Lieve schat, je bent zo'n mooie, lieve en grappige vrouw, zelfs met je nukken

Nadere informatie

Lied van de maand 2014-2015

Lied van de maand 2014-2015 Sept. God die alles maakte God die alles maakte de lucht en t zonlicht blij de hemel zee en aarde zorgt ook voor mij God die t gras gemaakt heeft de bloemen in de wei de bomen, vruchten, vogels zorgt ook

Nadere informatie

365 Wonderdagen. Marianne WilliaMson. Uitgeverij de Zaak

365 Wonderdagen. Marianne WilliaMson. Uitgeverij de Zaak 365 Wonderdagen Marianne WilliaMson Uitgeverij de Zaak oorspronkelijke titel: a Year of MiraCles, Daily Devotions and Reflections Copyright 2013 Marianne Williamson Copyright 2015 Uitgeverij de Zaak Published

Nadere informatie

Zondag Cantate zondag Zingt

Zondag Cantate zondag Zingt Zondag Cantate zondag Zingt Op deze zondag is er een bijzondere plaats voor zingen en muziek. We hebben een geweldig koor in ons midden en we luisteren naar de klanken van ons nieuwe orgel. En in deze

Nadere informatie

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans

Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Je kind in balans Caroline Penninga-de Lange Je kind in balans Op weg naar emotionele stabiliteit UITGEVERIJ BOEKENCENTRUM ZOETERMEER Van Caroline Penninga-de Lange verschenen eerder bij Uitgeverij Boekencentrum:

Nadere informatie

Het. beste. deel komt nog. Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM

Het. beste. deel komt nog. Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM Corrie ten Boom Het beste deel komt nog Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM Het beste deel komt nog Copyright 2013 Corrie ten Boom Fonds Original Copyright 1977 by Corrie ten Boom

Nadere informatie

LIEDERENBLAD TIME 2 SING 18 september 2011 Thema: Je steentje bijdragen. Refrein

LIEDERENBLAD TIME 2 SING 18 september 2011 Thema: Je steentje bijdragen. Refrein LIEDERENBLAD TIME 2 SING 18 september 2011 Thema: Je steentje bijdragen 19.00 uur LAAT HET FEEST ZIJN IN DE HUIZEN (Opw. 533) Laat het feest zijn in de huizen, mensen dansen op de straat, als het onrecht

Nadere informatie

Het Dansende dierenbos

Het Dansende dierenbos Het Dansende dierenbos Kinder-yoga op muziek Jasper Merle & Hester van Toorenburg SPECTRUM over yoga, kinderen & dit boek In Het dansende dierenbos komen dieren, muziek en yoga samen. Er kan worden gedanst,

Nadere informatie

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen. Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat

Nadere informatie

Waar de hemel de aarde raakt daar wordt de mens bewogen...

Waar de hemel de aarde raakt daar wordt de mens bewogen... Waar de hemel de aarde raakt daar wordt de mens bewogen... Ton Schulten Woord vooraf Al van jongs af heeft Ton Schulten zich aangetrokken gevoeld tot schilderkunst en vormgeving. Op 53-jarige leeftijd

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 9

Inhoud. Inleiding... 9 Inhoud Inleiding.............................................................. 9 Hoofdstuk 1: Mindfulness introduceren................................. 15 Mindfulness ontdekken.......................................15

Nadere informatie

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool

Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool Handreiking bij 40 DAGEN GEBED voor groep 4-8 van de basisschool NAAM September 2009 In september en oktober 2009 was de Levend evangelie Gemeente bezig met het onderwerp 40 DAGEN GEBED. Om gemeente breed

Nadere informatie

Spiritueel dagboek. Met teksten en inzichten van MORYA zoals opgetekend door Geert Crevits

Spiritueel dagboek. Met teksten en inzichten van MORYA zoals opgetekend door Geert Crevits Spiritueel dagboek Met teksten en inzichten van MORYA zoals opgetekend door Geert Crevits Voorwoord: Een spiritueel dagboek 5 Waarom een spiritueel dagboek? 7 Om bewuster te leven en te handelen Aandachtspunten

Nadere informatie

De Twaalf Tekenen van Jouw Ontwakende Goddelijkheid

De Twaalf Tekenen van Jouw Ontwakende Goddelijkheid De Twaalf Tekenen van Jouw Ontwakende Goddelijkheid Tobias gechanneld door Geoffrey Hoppe www.crimsoncircle.com Inspiring Consciousness De Twaalf Tekenen van Jouw Ontwakende Goddelijkheid Tobias gechanneld

Nadere informatie

Bloemlezing van gedichten van de Dichters Kring 2013 2014. Verwondering maakt het leven mooier

Bloemlezing van gedichten van de Dichters Kring 2013 2014. Verwondering maakt het leven mooier Bloemlezing van gedichten van de Dichters Kring 2013 2014 Verwondering maakt het leven mooier Voorwoord Vorig jaar februari kwam de eerste gezamenlijke dichtbundel van de Dichters Kring Nederland tot stand.

Nadere informatie

Je zintuigen kunnen lang niet alles waarnemen. Veel dieren kunnen beter zien, horen, proeven en ruiken dan de mensen.

Je zintuigen kunnen lang niet alles waarnemen. Veel dieren kunnen beter zien, horen, proeven en ruiken dan de mensen. Fantasie en Werkelijkheid Werkstuk gemaakt door Eline uit groep 6 Inhoudsopgave: H 1 Wat is de werkelijkheid? Blz. 1 H 2 Fantasie is geen werkelijkheid. Blz. 3 H 3 Fantasie bij kinderen. Blz. 3 Fantasieplaatje.

Nadere informatie

Denken in een cirkel. Denken in een cirkel leidt tot niets, maar is in vele gevallen wel veilig. Om de cirkel te doorbreken,

Denken in een cirkel. Denken in een cirkel leidt tot niets, maar is in vele gevallen wel veilig. Om de cirkel te doorbreken, Denken in een cirkel. Denken in een cirkel leidt tot niets, maar is in vele gevallen wel veilig. Om de cirkel te doorbreken, moet je beslissingen nemen. Een onderdeel van de cirkel, 1 / 15 wordt hierdoor

Nadere informatie

REDENEN OM. Dankbaar TE ZIJN. Dirkje Evers

REDENEN OM. Dankbaar TE ZIJN. Dirkje Evers REDENEN OM Dankbaar TE ZIJN Dirkje Evers Er zijn vele kleine zegeningen die het leven de moeite waard maken. Leer de kleine dingen in het leven te waarderen. Het helpt je om een dankbaar hart te ontwikkelen

Nadere informatie

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt.

Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij bent nog onbeschreven en nog geen groot verhaal jij blaakt alleen van leven dat in jou ademhaalt. Jij kunt geen mensen haten en doet geen ander zeer misschien ben jij het wapen waarmee ik liefde leer.

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Een Visioen van Liefde

Een Visioen van Liefde Een Visioen van Liefde Orthen, april 2012 WIE ZIJN WIJ? De oorsprong van de gemeenschap San Salvator ligt in de rooms-katholieke traditie, en voelt zich van daaruit verbonden met de Bijbel, geïnspireerd

Nadere informatie

Op de grens van hemel en aarde. Een bijna-doodervaring

Op de grens van hemel en aarde. Een bijna-doodervaring Op de grens van hemel en aarde Een bijna-doodervaring Eerste druk, 2014 2014 Tineke H.C.M. Verwij Illustraties: Tineke H.C.M. Verwij Coverfoto: Tineke H.C.M. Verwij isbn: 9789048432684 nur: 402 Uitgever:

Nadere informatie

WORKSHOP MINDFULNESS & ETEN

WORKSHOP MINDFULNESS & ETEN WORKSHOP MINDFULNESS & ETEN Door Esther Mostert van MIND-FOOD: www.mindfuldieet.nl Je kunt niet goed denken, liefhebben en slapen als je niet goed gegeten hebt Mindful eten, wat is dat? Bijna iedereen

Nadere informatie

EERSTE HULP BIJ EMOTIE

EERSTE HULP BIJ EMOTIE EERSTE HULP BIJ EMOTIE Geschreven door barbara kelder Inleiding Dit is een spiritueel boekje, die je zal helpen wegwijs te worden in je eigen innerlijke wereld, die innerlijke wereld is een spiegel, van

Nadere informatie

Affirmaties, welke passen bij mij?

Affirmaties, welke passen bij mij? Affirmaties, welke passen bij mij? Veel mensen maken gebruik van affirmaties, om hun gevoel, zelfbeeld en gedachten positief te beïnvloeden. Regelmatig hoor ik van cliënten, dat hoe vaak ze ook affirmeren,

Nadere informatie

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma BE HAPPY 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma Alle rechten voorbehouden. Geen deel van dit boek mag worden gereproduceerd op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Nadere informatie

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van:

rome van je De Sleutels Dit is een uitgave van: Dit is een uitgave van: ITIP school voor leven en werk Marspoortstraat 16 7201 JC Zutphen Telefoon: 0575-510 850 E-mail: opleiding@itip.nl Website: www.itip.nl De Sleutels rome van je Ik hou van de mystieke

Nadere informatie

Heer, U kent mij als geen ander U weet of ik zit of sta en U kent ook mijn gedachten voordat ik iets zeggen ga

Heer, U kent mij als geen ander U weet of ik zit of sta en U kent ook mijn gedachten voordat ik iets zeggen ga Hieronder staan de teksten van nieuwe liedjes, zodat jullie ze thuis ook kunnen oefenen: 'k Heb Jezus nodig heel mijn leven 'k Heb Jezus nodig, heel mijn leven. 'k Heb Jezus nodig, dag aan dag, in m'n

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

Atelier Leo. Schilderijen en Gedichten

Atelier Leo. Schilderijen en Gedichten Atelier Schilderijen en Gedichten Op eigen kracht Gevaar is nooit in rust. Bergen, woestijnen, zeeën, Zeeuwse kust. De Schelde ver beneden. Ik leid je door de tijd, weet waar te zijn, Drijf je op liefde,

Nadere informatie

Grijp niet naar de rivier, je kunt haar niet pakken

Grijp niet naar de rivier, je kunt haar niet pakken Rust in Zijn Zijn is het Hart van alle verschijnselen in binnen- en buitenwereld. Rust in de oneindige, roerloze presentie daarvan. Laat alles verschijnen zoals het wil en weer oplossen in Zijn. Jij hoeft

Nadere informatie

INLEIDING. Inleiding

INLEIDING. Inleiding INLEIDING 13 Inleiding Je hebt besloten dit boek te lezen. Waarschijnlijk heb je op dit moment een relatie. En waarschijnlijk ben je benieuwd hoe je je relatie kunt verbeteren: je begrijpt je partner niet

Nadere informatie

QUINTA ESSENTIA. 3-daagse workshop. rond persoonlijke vervulling, gezondheid en geluk

QUINTA ESSENTIA. 3-daagse workshop. rond persoonlijke vervulling, gezondheid en geluk QUINTA ESSENTIA 3-daagse workshop rond persoonlijke vervulling, gezondheid en geluk DE KERN VAN DE ZAAK Alleen geluk en welzijn zijn echt. Al het andere verbleekt. De ware juwelen van vervulling, geluk

Nadere informatie

In gesprek met God. In gesprek met God. In gesprek met God. m n. Marlies Medema & Agnes Huizenga

In gesprek met God. In gesprek met God. In gesprek met God. m n. Marlies Medema & Agnes Huizenga Voelt bidden voor jou soms als het doen van een lange reeks verzoekjes aan God? Mis je inspiratie om met God in gesprek te gaan? Dit werkboekje geeft je handvatten om je gesprekken met God eens over een

Nadere informatie

Gebeden voor jongeren

Gebeden voor jongeren Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 Gebeden voor jongeren... 2 Gebed van het licht... 2 Mijn leven tot een licht... 2 Gebed voor sterke benen... 2 Dankgebed... 3 Gebed van Franciscus... 3 Dankgebed als je

Nadere informatie

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen

Johanna Kruit. Gedichten, geïnspireerd door bomen. Geheimen 1 Gedichten, geïnspireerd door bomen Geheimen In het donker huizen bomen die overdag gewoner zijn. Wij slaan de bochten van een pad mee om en gaan, ontkomen aan het licht af op geheimen.kleine geluiden

Nadere informatie

2.2 Liefdevolle vriendelijkheid naar jezelf

2.2 Liefdevolle vriendelijkheid naar jezelf 2.2 Liefdevolle vriendelijkheid naar jezelf Zingen of luisteren naar de cd: Adem in, ik ga terug naar het eiland in mijzelf. Er zijn prachtige bomen op dit eiland. Er zijn heldere waterstromen. Er zijn

Nadere informatie

Sacred Yoni Healing 2015

Sacred Yoni Healing 2015 2015 www.tantra-yoy.nl Sacred Yoni Healing Sacred Yoni Healing is een cursus in de vorm van een serie van drie zondagen die speciaal bedoeld is voor (gelegenheids)stellen. De cursus is opgezet als een

Nadere informatie

Uitkomst onderzoek EFFECTEN ZELFREALISATIE

Uitkomst onderzoek EFFECTEN ZELFREALISATIE Uitkomst onderzoek We geven in dit verslag een aantal samenvattende uitkomsten weer van het onderzoek onder de deelnemers die in de periode 2012-2015 hebben deelgenomen aan de zesdaagse Zelfrealisatie.

Nadere informatie

Nieske Selles-ten Brinke God kent jou! Dagboek voor kinderen 5+

Nieske Selles-ten Brinke God kent jou! Dagboek voor kinderen 5+ Nieske Selles-ten Brinke God kent jou! Dagboek voor kinderen 5+ Uitgeverij Jes! Zoetermeer Bij de productie van dit boek is gebruikgemaakt van papier dat het keurmerk Forest Stewardship Council (FSC )

Nadere informatie

Leiderschap is van iedereen

Leiderschap is van iedereen Leiderschap is van iedereen Eddy Karrenbelt Als u het wenkend perspectief leest in het boekje mensenzorg voor de transitie in de Langdurige Zorg. Dan vindt u het streefbeeld gedreven professionals. In

Nadere informatie

Een lezing over leiderschap Leiderschap is van iedereen E D D Y K A R R E N B E LT

Een lezing over leiderschap Leiderschap is van iedereen E D D Y K A R R E N B E LT Een lezing over leiderschap Leiderschap is van iedereen E D D Y K A R R E N B E LT Een lezing over leiderschap: Leiderschap is van iedereen Wat hebben gedichten en verzen met leiderschap te maken? Eddy

Nadere informatie

4.De vierde Edele Waarheid is de waarheid van de weg, die leidt naar het beëindigen van het lijden.

4.De vierde Edele Waarheid is de waarheid van de weg, die leidt naar het beëindigen van het lijden. Het Achtvoudig Pad Als we de geschiedenis van het boeddhisme nagaan zien we, school na school, traditie na traditie, dat voortdurend opnieuw verwezen wordt naar de Vier Edele Waarheden en vooral naar het

Nadere informatie

Een stille plek niet ver hier vandaan

Een stille plek niet ver hier vandaan SILVIA DUMAZY Een stille plek niet ver hier vandaan WERKBOEK KINDERMINDFULNESS VOOR THERAPEUTEN Hoofdstuk 1 Mindfulness 1.1 Wat is mindfulness? Aandacht geven op een bijzondere manier: doelbewust, niet

Nadere informatie

Waarom we een derde van ons leven missen 17. 2 Nieuwe wegen naar het innerlijke leven. Hoe de wetenschap dromen grijpbaar maakt 24

Waarom we een derde van ons leven missen 17. 2 Nieuwe wegen naar het innerlijke leven. Hoe de wetenschap dromen grijpbaar maakt 24 Inhoud inleiding Nieuw inzicht in onze dromen 11 i wat dromen zijn 1 Terugkeer naar een vergeten land Waarom we een derde van ons leven missen 17 2 Nieuwe wegen naar het innerlijke leven Hoe de wetenschap

Nadere informatie

Dolfijnen boodschappen vol licht

Dolfijnen boodschappen vol licht Jeanne Ruland Anne-Mareike Schultz Dolfijnen boodschappen vol licht Uitgeverij Akasha Inhoud Opdracht 8 Voorwoord 9 Hoe gebruik je deze kaarten? 11 De dolfijnenkaarten 1 11:11 14 2 Aangename kennisosmose

Nadere informatie

Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl. Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente,

Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl. Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente, Exodus 3, 1-15 Belijdenis- en doopdienst 9 oktober 2011 Wehl Thema: 'Ik heb je bij je naam geroepen!' Gemeente, Er wordt vandaag gedoopt de naam van een mensenkind wordt verbonden met die van God. In onze

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Zondagsnacht, terwijl soldaten op wacht staan bij het graf, komt er een luide stem uit de hemel. Ze zien hoe de hemelen zich openen

Nadere informatie

Laat uw ogen elk deel grondig verkennen, alsof u nog nooit zoiets heeft gezien.

Laat uw ogen elk deel grondig verkennen, alsof u nog nooit zoiets heeft gezien. MINDFULNESS Tips en oefeningen voor thuis Mindfulness leert mensen te leven met aandacht en bewust met handelingen en gedachten in het hier en nu om te gaan. Dit kan sommige mensen wat zweverig in de oren

Nadere informatie

Leerlijn Sociaal-emotionele ontwikkeling

Leerlijn Sociaal-emotionele ontwikkeling Leerlijn 1.1. Emotioneel 1.2. Sociaal Stamlijn Niveau A Merkt zintuiglijke stimulatie op (aanraking, vibratie, smaken, muziek, licht) Uit lust- en onlustgevoelens Kijkt gericht enkele seconden naar een

Nadere informatie

Mamma vliegt steeds hoger.

Mamma vliegt steeds hoger. MEEUWTJE Meeuwtje is het verhaal van een jonge meeuw die zijn leefwereld verkent. Zijn moeder helpt hem daarbij, vooral door aan het eind van de dag nog eens na te gaan wat er allemaal voor dieren, kleuren

Nadere informatie

Nu Leven Wij Hier Zonder Zin of Zinloos? Overwegingen die wijzen naar het pad naar Verlichting

Nu Leven Wij Hier Zonder Zin of Zinloos? Overwegingen die wijzen naar het pad naar Verlichting Nu Leven Wij Hier Zonder Zin of Zinloos? Overwegingen die wijzen naar het pad naar Verlichting 1 2014 Johan de Jong/Onbestempeld.nl Illustraties: Kitty van Dijk 2 Inhoud Inleiding Leeswijzer 1. Nu 2. Leven

Nadere informatie

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren.

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren. INLEIDING Welkom in de affirmatiewereld. Je hebt ervoor gekozen om gebruik te gaan maken van het gereedschap dat in dit boek beschreven wordt en je hebt daarmee de bewuste beslissing genomen om je leven

Nadere informatie

Deze handreiking is van:

Deze handreiking is van: 9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze lessen zijn geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte

Nadere informatie

Samenvatting Mensen ABC

Samenvatting Mensen ABC Samenvatting Mensen ABC Week 1ABC: Wie zijn wij? Info: Wie zijn wij mensen Mensen zijn verschillend. Iedereen is anders, niemand is hetzelfde. Dat noem je uniek. Een mens heeft een skelet van botten. Daarom

Nadere informatie

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Twee prachtige lezingen vanochtend. Er

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

Schrijven opdracht 3 Kyra Willekes & Joanna Siccama - GAR1-D 22-03-2015

Schrijven opdracht 3 Kyra Willekes & Joanna Siccama - GAR1-D 22-03-2015 Schrijven opdracht 3 Kyra Willekes & Joanna Siccama - GAR1-D 22-03-2015 Gameplay in het kort (zie ook opdracht 2): - puzzel platformer runner atmosferisch fantasy - 2 delen: in nacht (tutorial) -> zoeken

Nadere informatie

Leven met ongewenste kinderloosheid

Leven met ongewenste kinderloosheid nadia garnefski vivian kraaij maya schroevers Leven met ongewenste kinderloosheid Boom Hulpboek amsterdam mmxiii 2013 N. Garnefski, V. Kraaij & M. J. Schroevers p / a Uitgeverij Boom, Amsterdam Behoudens

Nadere informatie

Maak kennis met A.L.A. in 3 stappen naar Rust, Kracht en Zelfvertrouwen; Wat het lichaam verwerkt heeft kan het hoofd loslaten.

Maak kennis met A.L.A. in 3 stappen naar Rust, Kracht en Zelfvertrouwen; Wat het lichaam verwerkt heeft kan het hoofd loslaten. Maak kennis met A.L.A. in 3 stappen naar Rust, Kracht en Zelfvertrouwen; Wat het lichaam verwerkt heeft kan het hoofd loslaten. Om je zeker en krachtig te voelen zijn geen ingewikkelde technieken nodig.

Nadere informatie

De schepping van de mens Studieblad 6

De schepping van de mens Studieblad 6 -1- GODS PLAN MET MENSEN Dit is een uitgave van de Volle Evangelie Gemeente Immanuël Breda Auteur: Cees Visser (voorganger) De schepping van de mens Studieblad 6 Inleiding Mensbeeld Uitgangspunt Stof In

Nadere informatie

Je levensreis begint met ontdekken wat je dromen zijn.

Je levensreis begint met ontdekken wat je dromen zijn. 1. DURF TE DROMEN Dit is geen boek waarin wordt uitgelegd hoe je snel rijk kunt worden. Met dit boek leer je van een insider hoe je je hart kunt volgen en een zelfstandig, doelgericht en vooral leuk leven

Nadere informatie

Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen

Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen Een greep uit een presentatieviering met als thema: Licht zijn voor anderen Openingstekst: (Door een ouder en kind) A. Zeg zou jij het licht aandoen? Je moet opschieten, want het is bijna tijd. Dadelijk

Nadere informatie

Vermoeidheid bij MPD

Vermoeidheid bij MPD Vermoeidheid bij MPD Landelijke contactmiddag MPD Stichting, 10-10-2009 -van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant Toon Hermans Huis Amersfoort Welke verschijnselen? Gevoelens van totale

Nadere informatie

Oefeningen voor inkeer en verstilling

Oefeningen voor inkeer en verstilling Oefeningen voor inkeer en verstilling Oefeningen voor inkeer en verstilling In de christelijke traditie zijn veel voorbeelden te vinden van oefeningen die een hulp kunnen zijn voor het gebedsleven. Hieronder

Nadere informatie

Iedere belastbaarheid kent zijn grens.

Iedere belastbaarheid kent zijn grens. IMPRINT (INGRIFTING) Gevoelens hoe sterk ze ook gevoeld worden in het moment van nu zijn vaak misleidend. Wat je nu ervaart is vaker dan je denkt van oude oorsprong. Hoe dat kan en hoe je daar oplossingen

Nadere informatie

Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis. Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13

Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis. Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13 Preekschets voor 26 mei 2013 Trinitatis Lezingen : Spreuken 8:22-31 en Johannes 3:1-13 De teksten gelezen De twee schriftlezingen geven twee manieren van kijken naar God : Spreuken (het lied van de wijsheid)

Nadere informatie

Geef. nooit op! Gods beloften voor jou MIRANDA TOLLENAAR

Geef. nooit op! Gods beloften voor jou MIRANDA TOLLENAAR Geef Gods beloften voor jou nooit op! MIRANDA TOLLENAAR Geef nooit op! Tollenaar, Miranda ISBN 978-90-6353-630-5 NUR 713 Boekverzorging: Studio Vrolijk, Margreet Kattouw De bijbelteksten in deze uitgave

Nadere informatie

De Inner Child meditatie

De Inner Child meditatie De Inner Child meditatie copyright Indra T. Preiss volgens Indra Torsten Preiss copyright Indra T. Preiss Het innerlijke kind Veel mensen zitten met onvervulde verlangens die hun oorsprong hebben in hun

Nadere informatie

Soms kan het te moeilijk zijn om wat diep in je leeft uit te spreken. Soms durf je dat gewoon niet, voor niemand niet.

Soms kan het te moeilijk zijn om wat diep in je leeft uit te spreken. Soms durf je dat gewoon niet, voor niemand niet. Ontmoetingskerk - Laren NH - 3 november 2013 2 Koningen 2 Hoe zwaar kan het voor je zijn om afscheid te moeten nemen. Wat gaat er door je heen, als je iemand moet loslaten. Red ik het wel zonder de ander,

Nadere informatie

Sta zonder twijfels en vragen, vol overtuiging en vreugde, in jouw authentieke kracht! Dit zegt een enthousiast gebruiker van deze planner:

Sta zonder twijfels en vragen, vol overtuiging en vreugde, in jouw authentieke kracht! Dit zegt een enthousiast gebruiker van deze planner: Boetseweg 47 7895 AV Roswinkel telefoon: 0591 785 780 www.jolandalinders.com e-mail: info@jolandalinders.com IBAN: NL32 KNAB 0729 6439 99 BIC: KNABNL2H KvK nummer: 59561742 BTW nummer: NL155366701B02 Alsjeblieft!

Nadere informatie