Beleggen in smallcaps onder Solvency II Beleggingen in staatsobligaties: de fundamentele-indexmethode

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beleggen in smallcaps onder Solvency II Beleggingen in staatsobligaties: de fundamentele-indexmethode"

Transcriptie

1 Kempen Insight pril 212 Beleggen in smallcaps onder Solvency II Beleggingen in staatsobligaties: de fundamentele-indexmethode

2 Voorwoord In de vorige Kempen Insight (november 211) beschreven wij de onevenwichtigheden in de wereldeconomie en onze langetermijnscenario s. Sinds 28 bevinden financiële markten zich in een achtbaan die ook de afgelopen maanden nog niet ten einde is gekomen. Gelukkig zijn we nu weer aan een beweging omhoog bezig. Scherpe neerwaartse bewegingen zijn echter op de financiële markten de komende jaren net zo onvermijdelijk als in een achtbaan. En de karretjes zijn nog steeds onlosmakelijk met elkaar verbonden. De risicovolle assets maken de scherpe op- en neergaande bewegingen gezamenlijk. Dit patroon hebben wij in 29 het WWW-scenario genoemd. Korte boom-bust conjunctuurcycli die het gevoel geven van een permanente double dip. De voornaamste oorzaak is de structurele trend van schuldafbouw. Is er in dat opzicht al licht aan het einde van de tunnel waardoor een duurzamer economisch herstel mogelijk is? Hebben financiële markten deze risico s al verdisconteerd? landen met grote betalingstekorten en overschotten zullen daardoor afnemen. De debt deleveraging is echter vooralsnog een risicovol proces. Centrale banken ondersteunen daarom nog immer met flinke liquiditeitssteun. Het onconventionele beleid van de ECB in december heeft de acute liquiditeitsproblemen van landen en banken in Europa voorlopig weten te verminderen. Daarmee is de tail risk van een credit crunch aanzienlijk afgenomen. Kijken we naar de huidige waardering van verschillende vermogenscategorieën dan bieden vooral Europese aandelen, emerging markets aandelen en bedrijfsobligaties, ondanks de recente rally, nog interessante risicopremies. Europese smallcapaandelen kennen robuuste fundamentals en zijn zeker na de forse correctie vorig jaar aantrekkelijk geprijsd. In het eerste artikel van deze Kempen Insight gaan we dieper in op smallcaps. Zij horen in onze optiek in iedere langetermijnbeleggingsportefeuille thuis. Bovendien biedt Wat betreft de schuldafbouw dienen we een onderscheid te maken tussen overheidsschuld en particuliere schuld. De overheidsschuld is in veel landen enorm gestegen. Ten eerste de deelnemingsvrijstelling voor een grote groep betrokken aandeelhouders uitzicht op een extra aantrekkelijk netto rendement. in landen met een onroerendgoed-/bankencrisis zoals de VS, Japan, Engeland, Ierland en Spanje. Ten tweede in landen met een structureel concurrentieprobleem zoals Griekenland, Portugal en Italië. Het afbouwen van deze publieke schulden zal zeker nog een jaar of tien duren. De vraag of er een duurzamer economisch herstel mogelijk is, hangt echter vooral af van de afbouw van de particuliere schuld. Dit probleem kan tot beheersbare proporties worden teruggebracht wanneer vooral de consumenten hun schulden meer in balans weten te brengen met hun inkomen. Het goede nieuws is dat in de VS in het laatste halfjaar eindelijk de particuliere banenmotor op gang is gekomen. Daardoor groeien reële inkomens en is schuldafbouw mogelijk in combinatie met een duurzaam economisch herstel. Ook de Duitse en Chinese economie lijken het dieptepunt achter de rug te hebben. Daar zal reële inkomensgroei de komende jaren juist gepaard gaan met het opbouwen van particuliere schuld. De onevenwichtigheden in de wereldeconomie tussen In het tweede artikel gaan we in op een ander contrair idee. Passief beleggen vergt nog steeds een actieve keuze, namelijk die van de benchmark. Nergens is het afgelopen jaar zo duidelijk gebleken als bij Europese staatsobligaties dat het passief volgen van een traditionele marktindex tot grote ongelukken kan leiden. Het leidde automatisch tot een grote exposure naar juist die landen met de hoogste schulden. Het volgen van een fundamentele index geeft daarentegen meer exposure naar landen met lage schulden. Na de lancering van fondsen op basis van de fundamentele indices voor Europees en wereldwijd onroerend goed in respectievelijk 28 en 211 komen wij, wederom samen met onze Amerikaanse partner Research Affiliates, met een fonds dat een fundamenteel gewogen wereldwijde staatsobligatie-index volgt. Lars Dijkstra

3 Samenvattingen Beleggen in smallcaps onder Solvency II u Beleggingen in staatsobligaties: de fundamentele-indexmethode Door de escalerende eurocrisis behoorden Nederlandse en Europese smallcapaandelen in 211 tot de slechtst presterende beleggingscategorieën. De winstontwikkeling van smallcaps is echter, ondanks de zwakkere macro-economische omstandigheden tijdens de afgelopen periode, robuust gebleken. Ook is de waardering van smallcaps mede door de gedaalde koersen aantrekkelijk. Voor verzekeraars, die sinds jaar en dag ervaring hebben met beleggen in smallcaps met behulp van de deelnemingsvrijstelling, biedt dit een aantrekkelijk langetermijnperspectief. Volgens de huidige planning wordt per 1 uari 214 Solvency II, een nieuwe EU-richtlijn ten aanzien van solvabiliteitseisen voor Europese verzekeraars, ingevoerd. Deze richtlijn heeft op het eerste gezicht een negatieve invloed op het totale aandelenbelang in portefeuilles van verzekeraars. Toch kan een allocatie naar aandelen door de diversificatievoordelen en een hoger verwacht rendement zinvol zijn. Voor beleggingen in aandelen ontvangt de verzekeraar een diversificatiekorting op het kapitaalsbeslag. De impact van aandelen op het totale kapitaalbeslag van een verzekeraar is na deze diversificatiekorting hierdoor minder groot. Aangezien Beleggers maken voor het beleggen in staatsobligaties gebruik van twee soorten beleggingsstrategieën. Allereerst is er de actieve strategie. KCM gelooft in actief beheer van obligatieportefeuilles, omdat obligatiemarkten nu eenmaal niet perfect zijn. Met een mix van obligaties van verschillende landen en met verschillende looptijden streven wij naar hogere rendementen dan de benchmark. De tweede soort strategie is passief. Beleggers maken in dat geval gebruik van passieve beleggingsstrategieën om een even hoog rendement te behalen als dat van de benchmark. Beleggers die voor deze benadering kiezen, vinden dat de extra waarde die een actieve strategie genereert niet opweegt tegen de (extra) beheerskosten ervan. Maar als u passief belegt, doe dat dan op een intelligente manier. De gangbare passieve strategieën voor staatsobligaties hebben namelijk een aantal ernstige tekortkomingen. De recent ontwikkelde fundamentele-indexmethode voor staatsobligaties neemt die tekortkomingen weg. Tegelijkertijd behoudt de fundamenteel gewogen index alle voordelen van de traditionele marktkapitalisatiegewogen index als brede marktspreiding, liquiditeit, transparantie en lagere kosten. de toevoeging van aandelen ook goed is voor het verwachte rendement, is per saldo het effect van het toevoegen van aandelen positief. Het is dus zinvol om in aandelen te blijven beleggen, mits de verzekeraar hiervoor de kapitaalruimte heeft.

4 Beleggen in smallcaps onder Solvency II Interessante beleggingsmogelijkheden met de deelnemingsvrijstelling Door de escalerende eurocrisis behoorden Nederlandse en Europese smallcap-aandelen in 211 tot de slechtst presterende beleggingscategorieën. De winstontwikkeling van smallcaps is echter, ondanks de zwakkere macro-economische omstandigheden tijdens de afgelopen periode, robuust gebleken. Voor verzekeraars, die sinds jaar en dag ervaring hebben met beleggen in smallcaps met behulp van de deelnemingsvrijstelling, waarbij voor deelnemingen van 5% of meer geen vennootschapsbelasting is verschuldigd over de ontvangen dividenden en koerswinsten, biedt dit een aantrekkelijk langetermijnperspectief. Per 1 uari 214 of mogelijk later wordt Solvency II, een nieuwe EU-richtlijn ten aanzien van solvabiliteitseisen voor Europese verzekeraars, ingevoerd.deze richtlijn werkt voor deze verzekeraars op het eerste gezicht negatief voor de allocatie naar aandelen. Toch kan een allocatie naar aandelen door de diversificatievoordelen en een hoger verwacht rendement zinvol zijn. Dit geldt in het bijzonder voor beleggen met de deelnemingsvrijstelling door het positieve effect op het netto rendement. In dit artikel gaan we in op de gunstige ontwikkeling van de fundamentals van smallcaps en de aantrekkelijke waardering van smallcapaandelen. Vervolgens lichten we de invloed van Solvency II en de deelnemingsvrijstelling op de smallcapbelegging toe. We sluiten dit artikel af met een aantal concrete beleggingsmogelijkheden. 2 Kempen Insight nr. 14 April 212

5 u Gunstige ontwikkelingen smallcapfundamentals (85%) van hun omzet uit Europa. Na de val van Lehman eind 28 daalden in 29 de omzetten sterk. In 212 is het verwachte omzetniveau van Nederlandse en Europese Nederlandse en Europese smallcapaandelen behoorden in 211 tot de slechtst presterende beleggingscategorieën met koersdalingen van respectievelijk 26% en 19%. Dit had te maken met de escalerende eurocrisis. Allereerst zijn er grote kapitaalstromen op gang gekomen. Veel niet-eurobeleggers hebben geld aan het eurogebied onttrokken. Daarnaast hebben financiële markten een Europese recessie verdisconteerd. Van beide ontwikkelingen hebben vooral smallcaps echter alweer hoger dan het niveau van voor de crisis in 28. Veel smallcaps weten ook in mindere tijden te groeien in hun specifieke niches. Een deel van die groei komt voort uit acquisities, die historisch gezien voor smallcaps een belangrijke bron van groei zijn geweest. Wij verwachten dat ook in de komende periode van zwakke economische groei smallcaponder nemingen zowel organisch als door middel van acquisities zullen blijven groeien. kleinere beursgenoteerde aandelen te lijden gehad. De fundamentele ontwikkeling van die bedrijven, en dan vooral in Noord-Europa, laat echter een positiever beeld zien. Ten eerste is er sprake van omzetgroei ondanks de eurocrisis. Ten tweede blijven de winstmarges robuust. Ten derde kennen smallcaps sterke balansen, hetgeen ze minder afhankelijk maakt van banken. Op elk van deze punten gaan we dieper in. Omzetontwikkeling Nederlandse smallcaps 12 8 Figuur Performance Nederlandse en Europese smallcaps Figuur % % E Bron: KCM; Smallcaps met marktkapitalisatie tussen,1-3, miljard, genormaliseerd 27 = % 5 5 Figuur 3 Omzetontwikkeling Europese smallcaps Nederlandse smallcap index (GPR) Europese smallcap index (MSCI) Bron: Datastream; Performance Nederlandse en Europese smallcap indices, uari 2 = % Omzet smallcaps hoger dan voor de eurocrisis Nederlandse smallcaps halen ongeveer 35% van hun omzet E uit Nederland en 45% uit de rest van Europa met de nadruk op Noord-Europa. Europese smallcaps halen het grootste deel Bron: KCM; Smallcaps met marktkapitalisatie tussen,1-3, miljard, genormaliseerd 27 = % Kempen Insight nr. 14 April 212 3

6 Winstmarges robuust in slechte tijden Winstmarge Europese smallcaps Figuur 5 De winstontwikkeling van smallcaps over de afgelopen jaren is robuust gebleken, ook in perioden van lagere of zelfs negatieve economische groei. Veel smallcapondernemingen hebben in 28 na de val van Lehman en de daarmee gepaard gaande forse vraaguitval snel hun kostenniveaus aangepast. Hierdoor is de winstdaling in 29 beperkt gebleven en konden de winstmarges in 21 en 211 alweer herstellen. Het niveau van voor 28 is weliswaar nog niet bereikt, daarvoor is een herstel in economische groei % % E nodig, maar de huidige winstmarges blijken prima houdbaar Bron: KCM; Smallcaps met marktkapitalisatie tussen,1-3, miljard, genormaliseerd 27 = % in een periode van lagere economische groei. Een verklaring hiervoor is dat smallcaps vaak gefocust zijn op een specifieke Sterke balans maakt smallcaps minder afhankelijk van banken niche en daarbinnen een relatief grote schaal weten te creëren. Hierdoor zijn ze beter gepositioneerd dan veel kleinere niet-genoteerde bedrijven en zijn ze gemiddeld winstgevender. Het gemiddelde bedrijf in het Nederlandse en Europese smallcapuniversum heeft een sterke balans met een gemiddelde schuldratio (netto schuld/ebitda) van minder dan 1x. Zoals te Winstmarge Nederlandse smallcaps Figuur 4 zien is in onderstaande grafieken, is de schuldratio in de afgelopen jaren ondanks de crisis verder gedaald. Hierdoor zijn smallcaps slechts beperkt afhankelijk van (bank)financiering. % % Tekenend is dat smallcaps het afgelopen jaar nauwelijks problemen hebben gekend met betrekking tot herfinancieringen. Dit is een belangrijk gegeven, aangezien banken de komende jaren waarschijnlijk terughoudend zullen zijn in de verstrekking van risicodragend kapitaal. 2 2 Figuur E Schuldratio Nederlandse smallcaps Bron: KCM; Smallcaps met marktkapitalisatie tussen,1-3, miljard, genormaliseerd 27 = % 2, 1,8 1,6 1,4 1,2 1,,8,6,4,2, 2, 1,8 1,6 1,4 1,2 1,,8,6,4,2, E Bron: KCM, Datastream; Smallcaps met marktkapitalisatie tussen,1-3, miljard, gemiddelde netto schuld/ebitda 4 Kempen Insight nr. 14 April 212

7 Figuur 7 Figuur 8 Schuldratio Europese smallcaps Koerswinstverhouding (P/E) Nederlandse en Europese smallcaps , 1,8 2, 1, ,6 1,4 1,2 1,,8,6,4,2, E 1,6 1,4 1,2 1,,8,6,4,2, Europese smallcap P/E Nederlandse smallcap P/E Bron: KCM, Datastream; Smallcaps met marktkapitalisatie tussen,1-3, miljard, gemiddelde netto schuld/ebitda Bron: Datastream; Smallcaps met marktkapitalisatie tot 2, miljard, mediaan P/E komende twaalf maanden u Waardering smallcaps aantrekkelijk u Rendementsverwachting in context van huidige lage rentevoeten De fundamentals van smallcaps in Nederland en Europa zijn veel sterker dan de koersontwikkeling gedurende het afgelopen jaar lijkt te reflecteren. Dit zien we ook terug in de aantrekkelijke waardering van deze twee categorieën, wat een instapmoment biedt voor langetermijnsmallcapbeleggers. Onderstaande grafieken geven de koerswinstverhoudingen van Nederlandse en Europese smallcaps weer. Met een koerswinstverhouding van respectievelijk 1,1x en 11,5x is de waardering aantrekkelijk, zeker als we meenemen dat de huidige winstmarges nog onder het niveau van voor de crisis liggen. Dit wordt ook gereflecteerd in het verwachte langetermijnrendement op Nederlandse en Europese smallcapaandelen. In ons centrale scenario staat dit op ongeveer respectievelijk 8% en 7% gemiddeld per jaar (voor kosten). 1 Ten slotte is van belang dat de waardering van smallcapaandelen en de daarbij behorende rendementsverwachting wordt bekeken in de context van de huidige lage rentevoeten. Zo ligt het dividend-rendement voor Nederlandse en Europese smallcapaandelen rond de 3%, wat hoog is vergeleken met de huidige lage rentevoeten. Dit komt ook tot uiting in onze waarderingsmodellen waarin we de cashflows van smallcapondernemingen verdisconteren om tot een waardering te komen. Als basis voor de disconteringsvoet gebruiken we een genormaliseerde risicovrije rentevoet van 4%. Als we de kasstromen echter met de huidige lage rentevoeten als basis zouden doorrekenen is een koerswinstverhouding van 11x zeer laag. Door het zeer ruime onconventionele monetaire beleid van de ECB is de korte en lange rente in Noord-Europese landen extreem laag. In reële termen is zelfs sprake van negatieve reële rentevoeten in Nederland en Duitsland. De combinatie van stijgende winstmarges (return on capital) en dalende rentevoeten (cost of capital) is gunstig voor aandelen. De verwachte langetermijnrendementen rechtvaardigen daarmee de risico s van beleggen in smallcaps. 1 De waarde van u belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Kempen Insight nr. 14 April 212 5

8 u Beleggen onder Solvency II met de deelnemingsvrijstelling SCR van een verzekeraar is na deze diversificatiekorting hierdoor minder groot. Aangezien de toevoeging van aandelen ook goed is voor het verwachte rendement, is per Verzekeraars en de deelnemingsvrijstelling saldo het effect van het toevoegen van aandelen positief. Het is dus zinvol om in aandelen te blijven beleggen, mits Al lange tijd zijn de verzekeraars de natuurlijke kopers van ten minste 5%-deelnemingen in met name smallcaps. Zij maken hierbij gebruik van de deelnemingsvrijstelling, de verzekeraar hiervoor de kapitaalruimte heeft. Samenvattend gaat het bij Solvency II om de juiste mix van het beschikbare kapitaal, het risico en het rendement. waardoor de dividendinkomsten en koerswinsten vrij zijn van vennootschapsbelasting. Smallcaps zijn aantrekkelijk als Invoer Solvency II vraagt om keuzes deelneming gegeven de relatieve grootte waardoor er ook de mogelijkheid is een gespreide portefeuille aan te houden. Zo heeft Nationale-Nederlanden -destijds onder aanvoering van Aad Jacobs- een uitgebreide portefeuille deelnemingen opgebouwd in het Nederlandse bedrijfsleven. De laatste jaren is de omgeving van de 5%-belangen aan verandering onderhevig, waarbij we een aantal trends waarnemen. Verzekeraars zijn druk bezig om Solvency II in hun beleggingsbeleid te laten reflecteren. In het zoeken naar de geschetste ideale verhoudingen tussen kapitaal, risico en rendement wordt het aandelenbelang verminderd of worden risico s met derivaten afgedekt. Aandelen moeten het rendement op de gehele beleggingsportefeuille op lange termijn ondersteunen, zeker in een omgeving met zeer lage rendementen op staatsobligaties. Wij verwachten Institutionele beleggers wensen meer diversificatie. Zo beleggen Nederlandse verzekeraars liever in Europese smallcaps dan in het lokale universum. De trend bij verzekeraars is versterkt doordat de deelnemingsvrijstelling nu ook Europese mogelijkheden kent. Sinds 26 kan de Nederlandse belegger ook volledig profiteren van de deelnemingsvrijstelling op Europese aandelen, met slechts kleinere inefficiënties voor de inhouding van dividendbelasting in enkele Europese landen. Dit geldt overigens ook voor Europese verzekeraars met een vergelijkbaar fiscaal regime zoals in Frankrijk. dat het aandelenbelang van de totale beleggingsportefeuille stabieler gaat worden met een lagere allocatie; de jaarlijkse fluctuaties in weging worden ingeperkt. Aandelen kunnen goed bijdragen aan het netto rendement op het kapitaal, mits de verzekeraar meer op de lange termijn is gericht en kapitaal geen directe bottleneck vormt. Solvency II beoogt te voorkomen dat na een forse koersdaling verzekeraars worden gedwongen aandelen te verkopen of het risico af te moeten dekken. Dit wordt geïmplementeerd door middel van een dampener die de SCR lager maakt wanneer aandelen dalen waardoor de aandelenexposure minder procyclisch wordt. Een belegging in aandelen kent voor een verzekeraar een hoger kapitaalbeslag (Solvency Capital Requirement (SCR)) dan bijvoorbeeld een belegging in bedrijfsobligaties. Dit heeft een negatieve invloed op het totale aandelenbelang in portefeuilles van verzekeraars. Echter, verzekeraars krijgen een diversificatiekorting door een brede spreiding over verschillende beleggingscategorieën en bedrijfsactiviteiten. De impact van aandelen op de totale Binnen deze randvoorwaarden zien wij een belangrijke rol voor de Nederlandse en Europese verzekeraar weggelegd ten aanzien van fiscaal beleggen. Deze vorm van beleggen in aandelen heeft voor de verzekeraar de volgende voordelen: > door het fiscale voordeel komt het verwachte netto rendement significant hoger uit dan het rendement zonder deelnemingsvrijstelling; zie hieronder voor een voorbeeld. 6 Kempen Insight nr. 14 April 212

9 > Een 5%-deelneming is in lijn met de langeretermijnbeleggingshorizon van een verzekeraar. > door het 5%-belang is er meer betrokkenheid en meer invloed mogelijk. u Fiscaal beleggen met deelnemingenfondsen vennootschapsbelasting van 25%, komt het netto rendement op aandelen met de deelnemingsvrijstelling 2% hoger uit (8% netto rendement versus 6% netto rendement wanneer er geen vrijstelling is). Andersom beredeneerd kan met een 25% lager aandelengewicht en dus minder aandelenrisico eenzelfde rendement worden behaald. Op de langere termijn zal dit voordeel alleen maar oplopen. Uitgaande van deze vergelijking en het verwachte Voordelen van beleggen met deelnemingenfondsen gemiddeld jaarlijkse rendement van 8% loopt het rendementsverschil tussen beleggen met de Voor het beheer heeft de belegger de keuze om zelf een portefeuille op te bouwen of het beheer uit te besteden aan deelnemingenfondsen zoals Kempen Oranje Participaties (KOP) en Kempen European Participations (KEP). Naast het voordeel van een toegewijd team van gespecialiseerde portfoliomanagers, bereikt de belegger op deze manier een grotere spreiding. KOP bestaat bijna 2 jaar en heeft een uitstekend trackrecord. KEP is in 27 opgericht, waarbij vooral Nederlandse verzekeraars tot de launching customers behoren. De selectie op kwaliteit, waarde en het betrokken aandeelhouderschap zijn afgestemd op het voor de langere termijn aanhouden van een deelneming. De deelnemingsvrijstelling en beleggen zonder de deelnemingsvrijstelling op tot wel 37% over een periode van 1 jaar. Dit voorbeeld, waarbij wordt uitgegaan van een positief rendement op lange termijn van gemiddeld 8% per jaar (voor kosten), is uitgewerkt in de onderstaande grafiek. Vanzelfsprekend zal de deelnemingsvrijstelling in mindere mate bijdragen aan een langetermijnrendement indien lagere rendementen zich voordoen. Bij tussentijdse negatieve rendementen is er geen voordeel van de vrijstelling, maar zolang een belang niet wordt verkocht en het gemiddelde rendement positief is, is sprake van een voordeel van de vrijstelling. fondsbeheerders volgen het bedrijf, de activiteiten en de omgeving nauwgezet en voeren regelmatig gesprekken met het bedrijf. Op belangrijke punten geven ze feedback Mogelijke impact van de deelnemingsvrijstelling 2,3 Figuur 9 en beïnvloeden ze de onderneming. Ook wordt het stemrecht beter gebruikt bij 5%-deelnemingen, waardoor regelmatig op effectieve wijze invloed kan worden uitgeoefend op de bedrijfsvoering. % % Het gebruik van de deelnemingsvrijstelling heeft een groot effect op het netto rendement. Het verschil met niet-fiscale beleggingscategorieën neemt daarmee fors toe. Op dit moment ligt het verwachte langetermijnrendement op jaar 1 jaar 2 jaar 3 jaar 4 jaar 5 jaar 6 1,5% Staatsobligatie na belasting jaar 7 jaar 8 jaar 9 jaar 1 Nederlandse en Europese smallcapaandelen in het centrale scenario van KCM op ongeveer respectievelijk 8% en 7% 3,% Bedrijfsobligaties na belasting 6,% Aandelen na belasting 8,% Aandelen met deelnemingsvrijstelling gemiddeld per jaar (voor kosten). 2 Uitgaande van een aandelenrendement van 8% vóór belasting en Bron: KCM 2 De waarde van u belegging kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. 3 Deze afbeelding is gebaseerd op de gemiddelde jaarlijkse rendementsverwachtingen van KCM en dient ter illustratie. Kempen Insight nr. 14 April 212 7

10 Kempen Oranje Participaties Kempen European Participations Efficiënt beleggen onder Solvency II met de deelnemingsvrijstelling Ondanks de eurocrisis zijn de fundamentals van Nederlandse en Europese smallcapondernemingen sterk. Mede door de gedaalde koersen is de waardering aantrekkelijk op de lange termijn. Solvency II heeft een negatieve invloed op het totale aandelenbelang in portefeuilles van verzekeraars. Echter, verzekeraars krijgen een korting op het kapitaalsbeslag door de brede spreiding over verschillende beleggingscategorieën en bedrijfsactiviteiten. Het is dus zinvol om in aandelen te blijven beleggen, zeker als een verzekeraar de kapitaalruimte heeft. Wij verwachten dat het aandelenbelang van de totale beleggingsportefeuille stabieler zal worden met een lagere allocatie. Als een verzekeraar in aandelen belegt, heeft het gebruik van de deelnemingsvrijstelling een groot effect op het netto rendement. Voor het beheer heeft de belegger de keuze om zelf een portefeuille op te bouwen of het beheer uit te besteden aan deelnemingenfondsen zoals KOP en KEP. Naast het voordeel van een toegewijd team van gespecialiseerde portfoliomanagers, bereikt de belegger met een deelnemingenfonds een grotere spreiding in de beleggingsportefeuille. Voor verzekeraars biedt Solvency II nieuwe aanknopingspunten voor beleggen in smallcaps met de deelnemingsvrijstelling. Joop Witteveen Jan Willem Berghuis Disclaimer Kempen Capital Management N.V. (KCM) is de beheerder van Kempen European Participations en Kempen Oranje Participaties. KCM is als beheerder opgenomen in het register van de Autoriteit Financiële Markten. Deze informatie is niet voldoende voor het nemen van een zorgvuldige beleggingsbeslissing. Lees daarom de prospectussen en de financiële bijsluiters. Deze zijn verkrijgbaar op de website van KCM (www.kcm.nl). 8 Kempen Insight nr. 14 April 212

11 Beleggingen in staatsobligaties: de fundamenteleindexmethode Beleggers maken voor het beleggen in staatsobligaties gebruik van twee soorten beleggingsstrategieën. Allereerst is er de actieve strategie. KCM gelooft in actief beheer van obligatieportefeuilles, omdat obligatiemarkten nu eenmaal niet perfect zijn. Met een mix van obligaties van verschillende landen en met verschillende looptijden streven wij naar hogere rendementen dan de benchmark. De tweede soort strategie is passief. Beleggers maken in dat geval gebruik van passieve beleggingsstrategieën om een even hoog rendement te behalen als de benchmark. Beleggers die voor deze benadering kiezen, vinden dat de extra waarde die een actieve strategie genereert niet opweegt tegen de (extra) kosten ervan. Bovendien lijkt het in de relatief risicoarme omgeving van staatsobligaties minder interessant om actief te beheren dan bij andere, risicovollere beleggingscategorieën, omdat de toegevoegde waarde als relatief laag wordt ingeschat. Maar als u passief belegt, doe dat dan op een intelligente manier. De meest gangbare passieve strategieën voor staatsobligaties hebben namelijk een aantal ernstige tekortkomingen. De recent ontwikkelde fundamentele-indexmethode voor staatsobligaties neemt die tekortkomingen weg. Kempen Insight nr. 14 April 212 9

12 u Passief beleggen in staatsobligaties zowel in absolute termen naar de schuldenlast van de potentiële leningnemer gekeken als in relatieve termen, Passief beleggen in staatsobligaties heeft een aantal duidelijke voordelen, zoals een brede spreiding over de onderliggende markt, een lage tracking error en lagere beheerskosten. Er kleeft echter ook een groot bezwaar aan: de traditionele marktindex namelijk ten opzichte van inkomsten en uitgaven. De waarschijnlijkheid dat iemand de rente op de lening kan dragen en de schuld kan terugbetalen, geeft de doorslag bij het besluit al dan niet met iemand in zee te gaan. is gewogen naar marktkapitalisatie. Dat wil zeggen dat het gewicht van de landen in de index berekend wordt aan de hand van hun marktwaarde maal het aantal uitstaande obligaties. Daardoor kent de staatsobligatie-index structureel het grootste gewicht toe aan de landen met de grootste uitstaande schulden. Een marktkapitalisatiegewogen index zorgt er met andere woorden voor dat het meeste geld geleend wordt aan de landen met de grootste schulden. We hebben in het verleden kunnen zien dat de staatsobligatie markt het kredietrisico van grote schuldenaren niet altijd voldoende verdisconteert. Bovendien bestaat er bij het wegen naar marktkapitalisatie een structureel verband tussen de De traditionele marktkapitalisatiegewogen indices doen echter precies het tegenovergestelde: zij kennen het grootste gewicht toe aan de landen met de grootste uitstaande schulden. Wordt er echter gewogen op fundamentele factoren, dan wordt het gewicht dat landen toegekend krijgen gebaseerd op hun vermogen om hun schulden af te lossen. De Fundamental Index heeft een lagere exposure naar landen met hoge schulden en een hogere exposure naar landen met lagere schulden, echter zonder dat de kenmerkende voordelen van marktkapitalisatiegewogen indices als lage kosten en een brede spreiding verloren gaan. marktwaarde van een obligatie en het gewicht ervan in de index. In een imperfecte markt als de obligatiemarkt leidt dat tot overweging van overgewaardeerde obligaties en u Fundamental Index voor staatsobligaties onderweging van ondergewaardeerde obligaties. Simpel gezegd is dit een strategie van duur kopen, goedkoop verkopen. Deze twee belangrijke nadelen van traditionele, naar marktkapitalisatie gewogen staatsobligatie-indices kunnen worden opgevangen door landen te wegen naar andere wegingsfactoren dan de marktwaarde, de zogeheten fundamentele factoren. 1 Het concept van de Fundamental Index is al eerder besproken in de Kempen Insight van april 28 en september 29, indertijd in de context van vastgoedaandelen. We lieten zien dat een fundamenteel gewogen index voor wereldwijde en Europese vastgoedaandelen gedurende de bestudeerde periode per jaar een 2% hoger rendement zou hebben behaald dan de marktkapitalisatiegewogen index, en dit met Het idee achter fundamenteel gewogen indices kan als volgt worden geïllustreerd: Als u iemand een paar miljoen euro zou moeten lenen, aan wie zou u dat doen? Aan een rijk iemand die genoeg geld heeft om u terug te betalen, of een arm persoon die ook nog geld schuldig is aan veel andere behoud van eerdergenoemde voordelen van deze indexvorm. Bovendien wordt de nadelige overweging van overgewaardeerde aandelen en de onderweging van ondergewaardeerde aandelen in een marktkapitalisatiegewogen index teniet gedaan. mensen? 2 Intuïtief is de keuze snel gemaakt: de meeste mensen kiezen voor de leningnemer met het hoge inkomen en niet voor degene met het lage inkomen. Daarbij wordt Ook voor staatsobligaties is de Fundamental Index een lonende strategie, omdat er geen verband meer bestaat 1 Arnott, R.D., Hsu, J., Liu, J., and Shepherd, S.D. (21). Valuation-Indifferent Weighting for Bonds. Journal of Portfolio Management 36 (3), Johnson, S. (7 maart 211). Early days for a fundamentally different model. Financial Times, Kempen Insight nr. 14 April 212

13 tussen totale uitstaande schulden en het portefeuillegewicht. Ook maakt de Fundamental Index de correlatie tussen marktwaarde en portefeuillegewicht ongedaan. Met andere woorden: duurgeprijsde obligaties krijgen geen hoger landbouw bruikbare landoppervlak zouden ook aan het criterium marktwaarde onafhankelijk kunnen voldoen, maar de gegevens hierover zijn tussen landen onderling minder goed vergelijkbaar. gewicht, enkel vanwege marktsentiment. Bij aandelen weegt de Fundamental Index -methodologie bedrijven aan de hand van factoren die een weerspiegeling u Op de lange duur hoger rendement voor Fundamental Index voor staatsobligaties vormen van de economische realiteit van het bedrijf, zoals de boekwaarde en de omzet. Bij staatsobligaties wordt gebruikgemaakt van fundamentele factoren die bij elkaar als representatief mogen worden beschouwd voor de economische positie van een land in de wereldeconomie en het vermogen van een land om op lange termijn economische groei te genereren, te weten: Uit onderzoek van Arnott et al. (21) 1 van Research Affiliates is gebleken dat een fundamenteel gewogen index voor staatsobligaties van opkomende markten gedurende de periode uari december 29 een hoger rendement behaald zou hebben dan een marktkapitalisatiegewogen index. De fundamenteel gewogen index werd geconstrueerd aan de hand van het vijfjarig voortschrijdend > Bbp: maatstaf voor alle in een land geproduceerde eindproducten en diensten; > (Wortel van) de landoppervlakte: een ruwe indicator van de beschikbare hulpbronnen; > Energieverbruik: maatstaf voor de energie die verbruikt wordt voor de productie van goederen en diensten en daarbij een indicator is van de technologische geavanceerdheid van een land; > Bevolking: indicator van de omvang van de in een land beschikbare arbeidsbevolking. gemiddelde van de indicatoren om het effect van mogelijke onvolkomenheden in eenjarige gegevens uit te vlakken. Vervolgens werd per indicator de score van de landen berekend en kregen ze op basis daarvan een relatief gewicht toegekend; land A vertegenwoordigt bijvoorbeeld x% van het totale bbp van de betreffende landengroep. Vervolgens werden per land de gewichten van de vier indicatoren bij elkaar opgeteld. De indicatoren kregen allemaal hetzelfde gewicht toegekend in het geheel, omdat er geen subjectieve voorkeur bestond voor een dergelijke indicator. Alles bij elkaar wordt op deze manier het gewicht van de landen in Waarom deze factoren? De bevolkings omvang en het bbp worden algemeen gezien als de factoren voor productie, arbeid en kapitaal. Door daar de factor landoppervlak aan toe te voegen, wordt rekening gehouden met de natuurlijke hupbronnen van het land. Het vermogen van een land om de Fundamental Index verkregen. In tabel 1 staan de rendementen weergegeven van de indices op basis van de afzonderlijke fundamentele factoren, de Fundamental Index (RAFI ) en de marktkapitalisatiegewogen Merrill Lynch (ML) benchmark. 3 deze hulpbronnen te gebruiken wordt uitgedrukt door het energieverbruik. Er is voor deze factoren gekozen, omdat deze marktwaardeonafhankelijk zijn, eenvoudig definieerbaar en omdat ze onafhankelijk worden gemeten. Meer specifieke economische indicatoren zoals het voor de 3 BofA Merrill Lynch US Dollar Emerging Markets Sovereign Plus Index. Kempen Insight nr. 14 April

14 Rendementen fundamentele indices opkomende markten ( ) 1 Tabel 1 Obligaties opkomende Rendement Standaard Extra Gem. Looptijd Tracking Sharpe landen (USD) (op jaarbasis afwijking rendement kredietrating error ratio in %) Bbp 11,45 1,53,64 BB1 5,31 5,57,78 Landoppervlakte 12,63 13,7 1,83 BB1/BB2 5,13 4,47,72 Energieverbruik 13,1 13,1 2,21 BB1 5,16 7,8,75 Bevolking 11,17 9,94,37 BB1 5,11 7,19,8 RAFI 12,7 11,45 1,27 BB1 5,17 5,6,77 ML benchmark 3 1,8 13,87 De fundamentele indices behaalden in de observatieperiode één voor één hogere rendementen dan de marktkapitalisatiegewogen index. Sterker nog, het rendement van de Fundamental Index was 127 basispunten gemiddeld op jaarbasis hoger dan dat van de marktkapitalisatiegewogen index welke bovendien gepaard ging met een lagere volatiliteit. Verder was bij alle indices de Sharpe ratio positief. Uit deze resultaten blijkt dat wanneer de marktwaardekoppeling van de marktkapi talisatieweging wordt verwijderd er op de lange termijn hogere rendementen kunnen worden behaald. KCM heeft vorig jaar onderzocht of de methodologie van Research Affiliates ook gebruikt zou kunnen worden voor de wegingen van Europese staatsobligaties. We construeerden daartoe een fundamenteel gewogen index voor de staatsobligatiemarkt in de eurozone. Over de periode van uari 1999 tot en met december 21 zou deze fundamen teel gewogen index een hoger rendement van 27 basispunten per jaar hebben opgeleverd dan de marktkapitalisatie gewogen index. 4 Vooral in de recente, turbulentere jaren 28 en 21 lag de outperformance op jaarbasis op Rendementen op jaarbasis in %: Citi RAFI Sovereign Developed Bond Index (unhedged) t.o.v. benchmark (21-211) 5 Tabel 2 Staatsobligaties ontwikkelde landen (USD), bruto rendement Rendement Rendement Rendement Rendement 1 jaar 3 jaar 5 jaar 1 jaar Citi RAFI Sovereign Dev. Bond Index 6,4 5,42 6,65 8,6 Equivalent Sov. Dev. Market Cap Index 4 6,5 4,8 7,23 7,81 Rendementen op jaarbasis in %: Citi RAFI Sovereign Developed Bond Index (hedged) t.o.v. benchmark (21-211) 5 Tabel 3 Staatsobligaties ontwikkelde landen (USD), bruto rendement Rendement Rendement Rendement Rendement 1 jaar 3 jaar 5 jaar 1 jaar Citi RAFI Sovereign Dev. Bond Index 6,53 3,44 5,15 4,95 Equivalent Sov. Dev. Market Cap Index 4 5,5 3,31 4,96 4,77 4 De marktkapitalisatiegewogen index is een theoretische index gebaseerd op dezelfde componenten als de Citi RAFI Sovereign Developed Bond Index, die echter gebruikmaakt van marktkapitalisatieweging in plaats van de fundamentele weging. Deze marktkapitalisatiegewogen index is een fictieve index, de performance is gebaseerd op een backtest. 5 Bron: Citigroup Index LLC, Research Affiliates LLC, gegevens per 31 december 211. Raadpleeg de documentatie over de Citi RAFI Bond Index Series voor meer informatie. Deze cijfers zijn gebaseerd op eigen onderzoek van Citigroup. 12 Kempen Insight nr. 14 April 212

15 Weging van landen in Citi RAFI Sovereign Developed Bond Index t.o.v. de benchmark (31 december 211) 5 Tabel 4 Fundamental Index staatsobligatie-index ontwikkelde landen Equivalente marktkapitalisatiegewogen index 4 Land % weging Land % weging Verenigde Staten 21,8% Japan 32,9% Japan 8,9% Verenigde Staten 27,7% Canada 7,8% Frankrijk 6,4% Duitsland 6,7% Duitsland 6,4% Australië 6,6% Verenigd Koninkrijk 5,8% circa basispunten. In 29 was het rendement als gevolg van de sterke performance van een aantal fundamenteel zwakkere obligatiemarkten daarentegen juist lager. We hebben nog andere factoren tegen het licht gehouden zoals de verhouding schuldenlast-bbp, het structureel begrotingsevenwicht en de afhankelijkheidsratio van gepensioneerden. We hebben echter geconstateerd dat deze de resultaten niet verder verfijnen. Sterker nog, de met deze factoren geconstrueerde index genereerde lagere Uiteraard is er voor hardere conclusies een langere tijdreeks nodig. Toch kan uit het onderzoek worden afgeleid dat in periodes van relatief kalme obligatiemarkten een marktwaardeonafhankelijke index gelijke rendementen zou hebben behaald als de marktkapitalisatiegewogen index, maar dat in periodes van crisis en grote onrust op de financiële markten de fundamenteel gewogen methode beduidend beter gepresteerd zou hebben. Citigroup Index heeft onlangs in samenwerking met Research Affiliates de Citi RAFI Sovereign Developed Bond Index 5 gelanceerd. De vier fundamentele factoren worden gebruikt om de weging van de 23 ontwikkelde landen in deze index te bepalen. Citigroup Index heeft de Fundamental Index voor ontwikkelde markten in samenwerking met Research Affiliates aan een backtest onderworpen. De resultaten van deze backtest staan weergegeven in tabel 2 en figuur 1. Deze Fundamental Index in US dollar zou over een periode van 1 jaar 6 gemiddeld een extra rendement gegenereerd hebben van,79% op jaarbasis. Bovendien zouden we conform figuur 1 bij een belegging van US$ in september 21 ten opzichte van de marktkapitalisatiegewogen index US$ 2 meer hebben verdiend over de gehele periode gemeten. rendementen dan de marktkapitalisatiegewogen index. 4 Figuur 1 Totale bruto performance (%): Citi RAFI Sovereign Developed Bond Index t.o.v. benchmark 4, Citi RAFI Sovereign Developed Bond Index Equivalent Sov. Dev. Market Cap Index Zoals we zien in figuur 1 lag de performance van de fundamenteel gewogen index in 28 onder die van de 6 uari 21-december 211. Kempen Insight nr. 14 April

16 benchmark. Dit was het gevolg van de onderweging van Japanse obligaties en de opwaardering van de Japanse yen. Als er gehedged was voor de yen had de Fundamental Index zonder uitzondering voor alle periodes een hoger rendement behaald dan het rendement van de hedged benchmark (zie tabel 3 op pagina 12). u Introductie Kempen Global Sovereign Fundamental Index Fund Zoals hierboven vermeld, is uit onderzoek van Citigroup Index en RAFI gebleken dat een fundamenteel gewogen index van staatsobligaties in de periode hogere rendementen zou hebben opgeleverd dan een traditionele marktkapitalisatiegewogen index. Dit sluit volledig aan bij onze overtuiging dat in periodes van grote onrust op de markten en van crisis, zoals nu in Europa, marktwaardeonafhankelijke beleggingsstrategieën een betere bescherming bieden tegen de ongedekte kredietrisico s van staatsobligaties. Met een fundamenteel gewogen staatsobligatie-index kunnen passieve beleggers relatief grotere posities nemen in landen die op de lange termijn beter in staat zijn om economische kracht te genereren, in plaats van grotere posities te nemen in landen met de grootste uitstaande schulden. Bovendien behoudt de fundamenteel gewogen index alle voordelen van de traditionele passieve beleggingsstrategieën als brede marktspreiding, liquiditeit, transparantie en lagere kosten. KCM is voornemens in samenwerking met Research Affiliates en Citigroup Index een fonds te introduceren dat het resultaat van de Citi RAFI Sovereign Developed Bond Index 5 beoogt te weerspiegelen. Het fonds gaat naar verwachting medio 212 van start. Het fonds zal worden gebaseerd op de Fundamental Index en zal 23 ontwikkelde landen omvatten die gewogen zullen worden naar de fundamentele factoren bbp, landoppervlakte, energieverbruik en bevolkingsomvang. William de Vries Sipke Moes Loes van der Padt 14 Kempen Insight nr. 14 April 212

17 Disclaimer Kempen Global Sovereign Fundamental Index Fund (KGSFIF) wordt naar verwachting een nieuw sub-fonds van het in Luxemburg gevestigde Kempen International Funds SICAV (het fonds). KGSFIF is momenteel nog niet ingeschreven bij de Commission de Surveillance du Secteur Financier. De in dit artikel weergegeven informatie is nog niet definitief en kan nog wijzigen. Alle bedragen in dit artikel zijn bruto bedragen. Dit artikel is uitsluitend ter informatie en houdt geen uitnodiging in tot het plaatsen van beleggingen. De waarde van uw beleggingen kan fluctueren. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Citigroup Index LLC is a trademark and service mark of Citigroup Inc. or its affiliates, is used and registered throughout the world, and is used under license for certain purposes by Kempen Capital Management N.V. as (investment) manager. Kempen Global Sovereign Fundamental Index Fund is not sponsored, endorsed, sold or promoted by Citigroup Index LLC ( Citi ), and Citi makes no representation to the prospective owners of shares of the Fund regarding the advisability of investing in securities generally or the Fund particularly. Citi does not guarantee the accuracy, adequacy, completeness or availability of any index data and information and in no event shall Citi have any liability in connection with any use of such data and information. CITI GIVES NO EXPRESS OR IMPLIED WARRANTIES, INCLUDING, BUT NOT LIMITED TO, ANY WARRANTIES OF MERCHANTABILITY OR FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE OR USE. The trade names Fundamental Index, RAFI, the RAFI logo, and the Research Affiliates corporate name and logo are the exclusive intellectual property of Research Affiliates, LLC and are registered trademarks in the United States and other countries. The prospectus contains additional disclaimers which apply to Citigroup and Research Affilliates.

18 Kempen Insight Redactieadres Auteurs Kempen Capital Management Lars Dijkstra William de Vries t.a.v. Secretariaat KCM Postbus Joop Witteveen Loes van der Padt 17 AR Amsterdam Telefoon Jan Willem Berghuis Sipke Moes Kempen Capital Management N.V. (KCM) is een beleggingsonderneming en heeft in die hoedanigheid een vergunning. KCM staat onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Deze informatie mag niet worden opgevat als een aanbod en biedt onvoldoende basis voor een beleggingsbeslissing.

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 30 september 2010 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie

SMALL-CAPS: EEN FACTOR VAN BELANG. Masterclass presentatie Fondsevent, 27 september 2015

SMALL-CAPS: EEN FACTOR VAN BELANG. Masterclass presentatie Fondsevent, 27 september 2015 SMALL-CAPS: EEN FACTOR VAN BELANG Masterclass presentatie Fondsevent, 27 september 2015 SMALL-CAPS: OVER WELKE THEMA S KRIJG JE DE MEESTE VRAGEN IN DE PRAKTIJK? A B C D Rendement vs Risico Timing Liquiditeit

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 3 Tweede kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten Volgens recente signalen vertoont de mondiale economie tekenen van verzwakking. Tegelijkertijd nemen de risico

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/06/015 Het NN First Class Return Fund leverde in het tweede kwartaal 1,7% in De wereldeconomie vertraagde sterk, aandelen begonnen

Nadere informatie

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties?

Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? ING Investment Office Publicatiedatum: 13 maart 2014 Vraag en antwoord: waarom beleggen in staatsobligaties? In onze beleggingsvisie op 2014 ( Visie 2014: minder crisis, meer groei ) kunt u lezen dat we

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Anna Timmermans 27 september 2007 www.ingim.com Agenda Huidig Mandaat bij ING IM Performance, Beleid en Vooruitzichten 2 Huidig

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

Robeco Emerging Conservative Equities

Robeco Emerging Conservative Equities INVESTMENT OPPORTUNITY oktober 2013 Voor professionals INTERVIEW MET PORTFOLIO MANAGER PIM VAN VLIET Robeco Emerging Conservative Equities Beleggen in opkomende markten met een lagere kans op grote koersdalingen.

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015

Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015 Levensloop Rendement Informatie beleggingsfondsen per 30 juni 2015 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door Loyalis

Nadere informatie

Bericht 3 e kwartaal September 2014

Bericht 3 e kwartaal September 2014 Bericht 3 e kwartaal September 2014 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van vermogensbeheer

Nadere informatie

NN First Class Balanced Return Fund

NN First Class Balanced Return Fund NN First Class Balanced Return Fund Alle Fonds onder de loep cijfers zijn per 31/03/015 Het NN First Class Balanced Return Fonds won in het eerste kwartaal 8,9% Zeer sterke performances van aandelen en

Nadere informatie

Informatie Care IS Beleggingsportefeuille

Informatie Care IS Beleggingsportefeuille Informatie Care IS Beleggingsportefeuille Onderstaande informatie is samengesteld op14 juni 2013 Inleiding Binnen de beleggingsportefeuilles van Care IS wordt onderscheid gemaakt tussen de volgende beleggingscategorieën:

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

Terug naar de kern Bob Hendriks

Terug naar de kern Bob Hendriks Terug naar de kern Bob Hendriks Oktober 2013 Waarom nog beleggen? 2 Agenda BlackRock? Sparen & beleggen We leven langer/pensioen Inkomsten uit beleggen Conclusie 3 BlackRock is opgericht voor deze nieuwe

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 17 september 2009 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten.

Verder zien. Meer weten. Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015 Levensloop Rendement Bouw Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2015 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd.

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie

Essentiële Beleggersinformatie Essentiële Beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2013 Portfolio Management Ostrica BV Februari 2013 Rendementsverwachtingen Ostrica 2013 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016

Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Aanpassing Prospectussen Aegon, AEAM en Aegon Paraplu 1 Funds Per 1 augustus 2016 Per 1 augustus 2016 voert de beheerder van de Aegon Funds, de AEAM Funds en de Aegon Paraplu 1 Funds, Aegon Investment

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 30 september 2008 www.ingim.com Agenda Huidig Mandaat bij ING IM Performance, Beleid en Vooruitzichten

Nadere informatie

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille

Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Bouw uw eigen beleggingsportefeuille Joost van Leenders, oktober 2013 Bouw uw eigen beleggigsportefeuille I oktober 2013 I 2 Agenda Strategisch versus tactisch beleggingsbeleid Spreiding, waarom ook alweer?

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN

INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN INFORMATIE BELEGGINGSFONDSEN (NETTO) WERKNEMERS PENSIOEN Informatie voor werkgevers Ingangsdatum 1 januari 2016 Als uw werknemer niet kiest voor een gegarandeerde uitkering wordt zijn premie belegd. Dit

Nadere informatie

Update april 2015 Beleggen

Update april 2015 Beleggen Update april 2015 Beleggen Laag, lager, laagst In mijn vorige column schreef ik over de actie van de ECB, die 22 januari jongstleden werd aangekondigd, om maandelijks 60 miljard Euro aan obligaties op

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014 Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014 Portfolio Management Ostrica BV Januari 2014 Rendementsverwachtingen Ostrica 2014 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

NN First Class Return Fund

NN First Class Return Fund NN First Class Return Fund Fonds onder de loep Alle cijfers zijn per 30/09/015 Het NN First Class Return Fund verloor in het derde kwartaal 9,6% Het kwartaal werd gekenmerkt door winstnemingen na een positieve

Nadere informatie

LifeCycle Mix via Mijn pensioen. Voor een professioneel en zorgvuldig beheer van uw pensioenkapitaal

LifeCycle Mix via Mijn pensioen. Voor een professioneel en zorgvuldig beheer van uw pensioenkapitaal via Mijn pensioen Voor een professioneel en zorgvuldig beheer van uw pensioenkapitaal LifeCycle Mix via Mijn pensioen Voor een professioneel en zorgvuldig beheer van uw pensioenkapitaal Een persoonlijke

Nadere informatie

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam bij small cap ondernemingen Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen Agenda De rol van aandeelhouders Betrokken aandeelhouderschap

Nadere informatie

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Rendement bestaat uit een aantal componenten:

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Rendement bestaat uit een aantal componenten: Levensloop Rendement Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2008 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door

Nadere informatie

Een gezonde beleggingsportefeuille voor Later

Een gezonde beleggingsportefeuille voor Later Een gezonde beleggingsportefeuille voor Later Richard Feenstra Senior Sales Manager Fidelity Worldwide Investment Op weg naar financiële zekerheid voor Later? 1. Waarom beleggen? 2. Hoe beleggen? 3. Wat

Nadere informatie

AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2. Lancering : 14 september tot en met 30 oktober 2015* *Behoudens vervroegde afsluiting

AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2. Lancering : 14 september tot en met 30 oktober 2015* *Behoudens vervroegde afsluiting AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2 Lancering : 14 september tot en met 30 oktober 2015* *Behoudens vervroegde afsluiting 1 21/08/2015 Waarom AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2? Volgende reeks

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/15 Macro & Markten, strategie 1. Rente en conjunctuur : EUROPA De Europese rentevoeten zijn historisch laag, zowel op het korte als op het lange einde, en geven de

Nadere informatie

FOR PROFESSIONAL INVESTORS. Emerging Dividends. Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012

FOR PROFESSIONAL INVESTORS. Emerging Dividends. Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012 FOR PROFESSIONAL INVESTORS Emerging Dividends Grip op je Vermogen, Den Haag, september 2012 Emerging Dividends I september 2012 I 2 Op zoek naar inkomen even Google checken GoogleTM zoek-activiteit naar

Nadere informatie

Waar liggen de kansen?

Waar liggen de kansen? Grip op je vermogen Waar liggen de kansen? Bob Homan ING Investment Office 20 april 2012 Welke economie is het snelst gegroeid na invoering van de euro?* a) Zwitserland b) Duitsland c) VS d) Griekenland

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Top speler in Europa. BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro

Top speler in Europa. BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro Top speler in Europa BNP Paribas L1 Equity Best Selection Euro 1 Wij denken dat dit een goed moment is om in Europese ondernemingen te beleggen en wel om de volgende redenen: Ze zijn momenteel sterk: ondanks

Nadere informatie

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006

AEGON Equity Fund. vierde kwartaal 2006 Profiel Het AEGON Equity Fund is een besloten fonds voor gemene rekening, waarin verzekeringsrelaties van AEGON kunnen participeren. Het AEGON Equity Fund belegt wereldwijd in aandelen met de nadruk op

Nadere informatie

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Aandelen bestaat uit een aantal componenten:

De jaarlijkse kosteninhouding voor het beheer van de verzekering Levensloop Aandelen bestaat uit een aantal componenten: Levensloop Aandelen Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2009 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE

BI CARMIGNAC PATRIMOINE BI CARMIGNAC PATRIMOINE Beleggingsdoelstelling Het compartiment belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A (acc) EUR (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd en heeft als

Nadere informatie

Hof Hoorneman China Value Fund

Hof Hoorneman China Value Fund Hof Hoorneman China Value Fund UW VERMOGEN IS HET WAARD 1 China is en blijft de groeimotor van de wereld. Waarom beleggen in China? De Chinese economie groeit met ruim 7%. Dit groeipercentage is aanzienlijk

Nadere informatie

Theta Legends Fund Unieke toegang tot legendarische beleggingsfondsen

Theta Legends Fund Unieke toegang tot legendarische beleggingsfondsen Theta Legends Fund Unieke toegang tot legendarische beleggingsfondsen Theta Legends Fund Theta Legends Fund is een fund of hedge funds met de volgende kenmerken: Toegang. Theta Capital geeft toegang tot

Nadere informatie

NN Investment Partners Voorheen ING Investment Management

NN Investment Partners Voorheen ING Investment Management NN Investment Partners Voorheen ING Investment Management Onderdeel van NN Group N.V. Hoofdkantoor: Den Haag AuM: EUR 180 miljard (per 30 sept. 2015) 1.100 medewerkers Actief in 16 landen in Europa, het

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014

In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 In deze nieuwsbrief voor Q2 2014 Werkloosheid Verenigde Staten - Fed blijft op toneel Rusland eist rol op, p.1. - Aandelen meest kansrijk in 2014, p.2. - Obligaties winnen in Q1 - weinig potentie, p.2.

Nadere informatie

ALLEEN VOOR BELEGGERS IN NEDERLAND OVER INKOMSTEN GESPROKEN DEEL 1 KENNISMAKING MET INKOMSTENBELEGGEN

ALLEEN VOOR BELEGGERS IN NEDERLAND OVER INKOMSTEN GESPROKEN DEEL 1 KENNISMAKING MET INKOMSTENBELEGGEN ALLEEN VOOR BELEGGERS IN NEDERLAND OVER INKOMSTEN GESPROKEN DEEL 1 KENNISMAKING MET INKOMSTENBELEGGEN Kennismaking met inkomstenbeleggen Een rente die lager is dan de inflatie en beleggingen die minder

Nadere informatie

Visie Van Lanschot 2012. BeterBusiness. Haarlem, 19 april 2012

Visie Van Lanschot 2012. BeterBusiness. Haarlem, 19 april 2012 Visie Van Lanschot 2012 BeterBusiness Haarlem, 19 april 2012 Welkom Frank Olde Agterhuis Directeur Van Lanschot Bankiers Haarlem Programma 16.40 tot 17.30 uur Visie Van Lanschot 2012 Slechte economie,

Nadere informatie

Update Rentevisie. Door Simon Wiersma, Investment Manager van het ING Investment Office

Update Rentevisie. Door Simon Wiersma, Investment Manager van het ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 14 april 2015 Update Rentevisie Door Simon Wiersma, Investment Manager van het ING Investment Office Na een voor obligatiebeleggers heel goed 2014 zijn de eerste

Nadere informatie

Opkomende markten: do s en don ts

Opkomende markten: do s en don ts Online Seminar Beleggen Opkomende markten: do s en don ts Simon Wiersma Investment Manager ING Investment Office Bart-Jan Blom van Assendelft Marketing Manager ING Beleggen Amsterdam, 12 november 2013

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g

B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g. P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g P H I L I P S P E N S I O E N F O N D S B E L E G G I 2N G S V 0E R S L A 0G 7 P r e p e n s i o n e r i n g s r e g e l i n g I n f o r m a t i e o v e

Nadere informatie

ishares CURRENCY HEDGED ETF s ALLEEN VOOR PROFESSIONELE BELEGGERS

ishares CURRENCY HEDGED ETF s ALLEEN VOOR PROFESSIONELE BELEGGERS ishares CURRENCY HEDGED ETF s ALLEEN VOOR PROFESSIONELE BELEGGERS Inhoud Inleiding 1 De belangrijkste voordelen van ishares Currency Hedged ETF s 1 De werking van ishares Currency Hedged ETF s 2 De impact

Nadere informatie

Vastgoed in ALM context

Vastgoed in ALM context Vastgoed in ALM context april 2010 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Nieuw uitgevoerde ALM analyses... 4 2.1 Huidige economische basisset... 4 2.2 Direct OG in goed gespreide portefeuille... 5 2.3 Beursgenoteerd

Nadere informatie

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2014

Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2014 Levensloop Rendement Informatie beleggingsfondsen per 31 december 2014 Productomschrijving Met Levensloop wordt geld gereserveerd waarmee in de toekomst (tussentijds) verlof kan worden gefinancierd. Door

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 1. Derde kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 1 Derde kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten De plannen van de ECB hebben hun uitwerking op de financiële markten niet gemist. De rente op de obligatiemarkten

Nadere informatie

Beleggen in 2013. Maar hoe moet de gemiddelde belegger daar nou mee omgaan?

Beleggen in 2013. Maar hoe moet de gemiddelde belegger daar nou mee omgaan? Beleggen in 2013 1. Op 18 december publiceerden wij een gedachtewisseling over beleggen in 2013. Op basis hiervan hebben wij in ons team onze visie op beleggen voor het nieuwe jaar opgesteld. De Andreas

Nadere informatie

Op welke beleggingsstrategie baseert de beleggingsonderneming haar dienstverlening? Antwoord:

Op welke beleggingsstrategie baseert de beleggingsonderneming haar dienstverlening? Antwoord: Om beleggingsondernemingen goed met elkaar te vergelijken is o.a. inzicht in het beleggingsproces een belangrijke maatstaf. Door vragen te stellen over het beleggingsbeleid krijgt u een goed beeld van

Nadere informatie

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven

De gegevens van Hewitt Associates zijn: Hewitt Associates Outsourcing B.V. Beukenlaan 143 Postbus 80040 5600 JP Eindhoven Philips Pensioenfonds heeft de uitvoering van het Philips flex pensioen uitbesteed aan Hewitt Associates Outsourcing B.V. U kunt bij Hewitt Associates terecht met al uw pensioenvragen. De gegevens van

Nadere informatie

Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds

Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds Worksheet A Factsheets Fondsen Flexibel Spaarpensioen Stichting GE Pensioenfonds Datum: ultimo juni 2009 In het kader van het Flexibel Spaarpensioen zijn door uw pensioenfonds 8 fondsen geselecteerd, waarin

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen April 2015

Maandbericht Beleggen April 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 22 april 2015 Maandbericht Beleggen April 2015 maart april + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Noord-Amerika

Nadere informatie

Nog steeds een stap voor op een stijgende markt

Nog steeds een stap voor op een stijgende markt UPDATE VAN DE PORTEFEUILLEMANAGER Februari 2015 Voor professionele beleggers ROBECO GLOBAL PREMIUM EQUITIES FUND Nog steeds e stap voor op e stijgde markt Christopher Hart, fondsmanager Betere macrovooruitzicht

Nadere informatie

FitVoorLater klaar voor de toekomst

FitVoorLater klaar voor de toekomst FitVoorLater klaar voor de toekomst Het is verstandig om nu iets extra s te regelen. Met FitVoorLater bent u financieel voorbereid. 1 Nieuwe pensioenregels: wat verandert er? Vanaf 1 januari 2015 geldt

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen

Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen Publicatiedatum CBS-website: 1 oktober 27 Beleggingen institutionele beleggers met 7 procent toegenomen drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek Voorburg/Heerlen 27 Verklaring der tekens. =

Nadere informatie

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Consumentenbrief beleggingen van Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Introductie Een groot aantal brancheorganisaties waaronder DSI, DUFAS, NVB, VBA en VV&A hebben het initiatief genomen om Consumentenbrief

Nadere informatie

SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN. Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012

SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN. Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012 SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012 1 Wie zijn de schuldenaren? Bedrijven zij lenen om te investeren Gezinnen zij lenen om een huis te kopen (of om de aankoop

Nadere informatie

Welkom. Datum: 25 april 2014

Welkom. Datum: 25 april 2014 Welkom Datum: 25 april 2014 Even voorstellen Ronald Stoel Directeur Personal Banking Ingrid van Doremalen Financial Planner ING Private Banking 2 Uw geldzaken op orde voor nu en later, dát is Financieel

Nadere informatie

Hedge Funds vs. Aandelen en Obligaties & Hoe te beleggen in Hedge Funds

Hedge Funds vs. Aandelen en Obligaties & Hoe te beleggen in Hedge Funds Hedge Funds vs. Aandelen en Obligaties & Hoe te beleggen in Hedge Funds Hedge Funds vs. Aandelen en Obligaties & Hoe te beleggen in Hedge Funds Auteur: Valeer van Mook, (Hedge) Fund Analist van De Veste.

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF INDEX CAPITAL IN DEZE UITGAVE

NIEUWSBRIEF INDEX CAPITAL IN DEZE UITGAVE jaargang 2 tweede kwartaal 2013 NIEUWSBRIEF INDEX CAPITAL IN DEZE UITGAVE 1. BELEGGINGSFONDSEN: DRAMA S 2. RENDEMENTEN INDEX CAPITAL 2013 3. INDEX CAPITAL IN DE MEDIA 4. OP WEG NAAR VIJF STERREN! 5. MACRO-ECONOMISCHE

Nadere informatie

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN Banque de Luxembourg biedt u haar expertise aan op het gebied van vermogensbeheer. Door ons een

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 5. Derde kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 5. Derde kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 5 Derde kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten De plannen van de ECB hebben hun uitwerking op de financiële markten niet gemist. De rente op de obligatiemarkten

Nadere informatie

Jaarbericht ABC 2013

Jaarbericht ABC 2013 Jaarbericht ABC 2013 Terugblik De wereldeconomie maakte zich in 2013 op voor de tweede fase van groeiherstel na de crisis van 2008-2010. De groei van de wereldeconomie bedroeg over 2013 circa 3%, vergelijkbaar

Nadere informatie

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen ING Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de ING Fondsen wellicht iets voor u. ING Fondsen als een moderne,

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE A EUR ACC

BI CARMIGNAC PATRIMOINE A EUR ACC BI CARMIGNAC PATRIMOINE A EUR ACC Beleggingsdoelstelling Het interne beleggingsfonds belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A EUR acc (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd

Nadere informatie

Mixfondsen NN Investment Partners geven concurrentie het nakijken

Mixfondsen NN Investment Partners geven concurrentie het nakijken Mixfondsen NN Investment Partners geven concurrentie het nakijken Mixfondsen zijn al enige tijd ongekend populair onder beleggers. De instroom lag in 2015 met 350 miljard euro ver boven de instroom in

Nadere informatie

Beursgenoteerd vastgoed kansrijk. Grip op je Vermogen 19 april 2013

Beursgenoteerd vastgoed kansrijk. Grip op je Vermogen 19 april 2013 Beursgenoteerd vastgoed kansrijk Grip op je Vermogen 19 april 2013 Beursgenoteerd vastgoed kansrijk april 2013 2 I. Wie zijn wij? II. Investeren in vastgoed: Een mooi huis in Florida of de beste winkelcentra

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

Ambassador Investments Fondsen

Ambassador Investments Fondsen Ambassador Investments Fondsen Ambassador Investments Fondsen Vanaf het vierde kwartaal 2013 is het voor beleggers mogelijk te participeren in de beleggingsstijl van Ambassador Investments door zelfstandig

Nadere informatie

Oerend hard. 16 juni 2015

Oerend hard. 16 juni 2015 16 juni 2015 Oerend hard De laatste weken is de obligatierente in Europa en de VS hard op weg naar normaal. De lage rentegevoeligheid van de portefeuilles heeft de verliezen van obligaties beperkt gehouden

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management Finance Avenue, 14 november 2015 Christophe Palumbo, Senior Business Development Manager Benelux Aberdeen Asset Management

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

T T A M. Vandaag lijken aandelen volgens TreeTop Asset Management absoluut en relatief goedkoop.

T T A M. Vandaag lijken aandelen volgens TreeTop Asset Management absoluut en relatief goedkoop. T T A M Een vermogen 249 keer verhogen sinds 1900 Ondanks twee wereldconflicten en de grote crisis van de jaren dertig, verhoogde de reële waarde (na inflatie) van een globale aandelenportefeuille 249

Nadere informatie

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES

VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES ONDERZOEK NAAR VERVANGENDE FONDSEN VOOR DE BLACKROCK FUNDS OF ISHARES NOVEMBER 2014 Met dank aan: Naar aanleiding van het besluit van BlackRock om per 31 december 2014 de Funds of ishares op te heffen

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen Maart 2015

Maandbericht Beleggen Maart 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 25 maart 2015 Maandbericht Beleggen Maart 2015 februari maart + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Ongewijzigde

Nadere informatie

ETF s als bouwblokken voor een goed gespreide portefeuille Kant-en-klaar indexbeleggen

ETF s als bouwblokken voor een goed gespreide portefeuille Kant-en-klaar indexbeleggen ETF s als bouwblokken voor een goed gespreide portefeuille Kant-en-klaar indexbeleggen Vrijdag 22 april 2016 Wie geeft deze presentatie? Martijn Rozemuller Voormalig arbitrage handelaar bij Optiver Oprichter

Nadere informatie

Waarom, wanneer en hoe te beleggen in Europese smallcaps? Daniel Haesen

Waarom, wanneer en hoe te beleggen in Europese smallcaps? Daniel Haesen Waarom, wanneer en hoe te beleggen in Europese smallcaps? Daniel Haesen De meeste institutionele beleggers volgen een top-downbenadering 1 voor hun assetallocatie, waarbij ze kiezen tussen obligaties,

Nadere informatie

High Risk. Equity Interest Other. ING Metal Index Note

High Risk. Equity Interest Other. ING Metal Index Note High Risk Equity Interest Other ING Metal Index Note 175% participatie in de mogelijke stijging van een metalen-index 60% garantie van de nominale waarde op einddatum Maximum aflossing: 187,50% van de

Nadere informatie

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Amsterdam, 11 juli 1997 Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over laagvolatiel beleggen 2012

Veelgestelde vragen over laagvolatiel beleggen 2012 Augustus 2012 Voor professionele beleggers Veelgestelde vragen over laagvolatiel beleggen 2012 Door Pim van Vliet, PhD, Senior Portfolio Manager, Robeco Conservative Equities Robeco onderzoekt sinds 2005

Nadere informatie

Bericht 3 e kwartaal 2015 Oktober 2015

Bericht 3 e kwartaal 2015 Oktober 2015 Bericht 3 e kwartaal 2015 Oktober 2015 Providence Capital NV is geregistreerd als beleggingsonderneming bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en legt zich onder meer toe op het verrichten van vermogensbeheer

Nadere informatie

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note High Risk Equity Interest Other ING Dutch Plus Note Minimaal 155%* aflossing bij stijgende of beperkt dalende beurzen Bescherming tot 35% koersdaling t.o.v. de startwaarde Profiteer van een mogelijke stijging

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Strategy-prospectussen dd. 5 februari 2015 van:

Strategy-prospectussen dd. 5 februari 2015 van: Strategy-prospectussen dd. 5 februari 2015 van: O&E Fixed Income Strategy (pagina 2) O&E Fixed Income Strategy Multi Asset (pagina 5) O&E Global Equity Strategy (pagina 8) O&E Hedge Fund Strategy (pagina

Nadere informatie