doelen bij Fundels 74: visuele boodschappen interpreteren en er gepast op reageren omwille van de

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "doelen bij Fundels 74: visuele boodschappen interpreteren en er gepast op reageren omwille van de"

Transcriptie

1 doelen bij Fundels Hieronder een poging om te kijken hoe we het programma Fundels Prentenboeken kunnen inpassen in het ontwikkelingsplan 1 voor kleuters. Het spreekt voor zich dat enkel de expliciete doelen zijn opgenomen: een typisch voorbeeld hierbij is dat gemotiveerd zijn (ontwikkelingsdomein positieve ingesteldheid, ontwikkelingsaspect 4) niet expliciet is opgenomen omdat het niet typisch is voor deze toepassing maar dat Fundels Prentenboeken wel impliciet kunnen bijdragen aan een gemotiveerde houding binnen het klasgebeuren. Voor elke hoek zijn hieronder de meest voor de hand liggende doelen opgesomd. De spelletjeshoek en de knutselhoek zijn afzonderlijk uitgewerkt, afhankelijk van de gekozen activiteit binnen deze hoek. Voor de hoeken zijn enkel de ontwikkelingsaspecten opgenomen. Voor de spelactiviteiten is ook binnen de ontwikkelingslijn van een aspect gezocht naar de meest voor de hand liggende doelen. Binnen de gehele toepassing Fundels Prentenboeken weerhouden we deze ontwikkelingsaspecten binnen taalontwikkeling (74) en ontwikkeling van de zelfsturing (82 en 85) 74: visuele boodschappen interpreteren en er gepast op reageren omwille van de intuïtieve opbouw waarbij kleuters zelf kunnen navigeren doorheen het programma aan de hand van de pictogramman; 82: een taak begrijpen, volhouden en afwerken; 85: aandachtig en geconcentreerd bezig zijn. kijkhoek muzische ontwikkeling (expressievormen): o 41: muzisch omgaan met materialen en beelden o 42: muzische omgaan met taal zintuiglijke ontwikkeling (instrumenten): o 55: intens kijken o 56: intens luisteren taalontwikkeling: o 70: auditieve boodschappen interpreteren en er gepast op reageren 1 Ontwikkelingsplan voor de katholieke kleuterschool, 2000 Jordan Biskup voor 1

2 leeshoek muzische ontwikkeling (expressievormen): o 41: muzisch omgaan met materialen en beelden o 42: muzische omgaan met taal zintuiglijke ontwikkeling (instrumenten): o 55: intens kijken o 56: intens luisteren taalontwikkeling: o 70: auditieve boodschappen interpreteren en er gepast op reageren tekenhoek muzische ontwikkeling (creëren en beschouwen): o 37: eigen ervaringen creatief uitdrukken in muzische expressievormen (creëren) o 38: nadenken en spreken over eigen muzische uitingen en die van anderen (beschouwen) spelletjeshoek motorische ontwikkeling: o 45: kleinmotorisch bewegen o zie verschillende spelvormen Jordan Biskup voor 2

3 knutselhoek muzische ontwikkeling (creëren en beschouwen): o 37: eigen ervaringen creatief uitdrukken in muzische expressievormen (creëren) o 38: nadenken en spreken over eigen muzische uitingen en die van anderen (beschouwen) motorische ontwikkeling: o 45: kleinmotorisch bewegen o zie verschillende spelvormen theaterhoek sociale ontwikkeling: o 19: rollen spelen o 20: tot interactie komen o 21: samenwerken o 22: zich inleven in anderen muzische ontwikkeling (creëren en beschouwen): o 37: eigen ervaringen creatief uitdrukken in muzische expressievormen (creëren) o 38: nadenken en spreken over eigen muzische uitingen en die van anderen (beschouwen) muzische ontwikkeling (expressievormen): o 43: muzisch omgaan met spelend uitbeelden o 45: kleinmotorisch bewegen Jordan Biskup voor 3

4 spelletjeshoek - verfijnd Ook in onderstaande lijst is enkel rekening gehouden met de meest expliciete doelen. Bij die doelen is de hele leerlijn bij dit ontwikkelingsaspect weergegeven. In vet zijn deze leerlijnen aangegeven die van toepassing zijn in deze spelvorm. completeword kies de juiste letter TaaO 76 kennismaken met geschreven taal Ervaren dat er een verband is tussen geschreven en gesproken taal (wat je schrijft kan je zeggen, wat je zegt kan je schrijven); kennismaken met letters; letters en woorden herkennen als verschillend van andere tekens; de lees-en schrijfrichting kennen en toepassen, vertrouwd worden met boeken; verhalen 'opschrijven' (tekenen, iets met plaatjes vertellen, schilderen, collages maken, boetseren...)... Ervaren dat mensen aandacht besteden aan schriftelijke boodschappen ervaren dat mensen met getekende boodschappen kunnen communiceren zelf willen lezen en schrijven en ervaren dat lettertekens inhoudelijk naar dezelfde boodschap verwijzen als de afbeelding waar ze bijhoren. Ervaren dat lezen en schrijven gebeurt van links naar rechts en van boven naar onder Rekening houden met de lees- en schrijfrichting bij het kijken in boeken of naar prentenreeksen en bij eigen 'lees- en schrijfwerk'. Enkele letters herkennen (bijvoorbeeld van de eigen naam) ervaren dat ons schrift bestaat uit letters, die woorden, zinnen, en teksten vormen letters opzoeken, tekenen, overtrekken, schrijven. Letters herkennen in een gekende schriftvorm (meestal blok- of drukletters) een verband leggen tussen blok- of drukletters en de schooleigen schriftvormen (lees- en schrijfletters). Ervan genieten als er uit een boek verteld wordt in boeken kijken en anderen nabootsen die lezen zelf verhalen 'opschrijven' via tekeningen. Spelen met letters letters namaken onzinwoorden maken met letters en willen weten wat je gemaakt hebt woorden namaken woorden die je eerst zegt ook op papier willen opschrijven of naschrijven ( lagere school: woorden maken en lezen). Jordan Biskup voor 4

5 composeword maak het woord TaaO 76 kennismaken met geschreven taal Ervaren dat er een verband is tussen geschreven en gesproken taal (wat je schrijft kan je zeggen, wat je zegt kan je schrijven); kennismaken met letters; letters en woorden herkennen als verschillend van andere tekens; de lees-en schrijfrichting kennen en toepassen, vertrouwd worden met boeken; verhalen 'opschrijven' (tekenen, iets met plaatjes vertellen, schilderen, collages maken, boetseren...)... Ervaren dat mensen aandacht besteden aan schriftelijke boodschappen ervaren dat mensen met getekende boodschappen kunnen communiceren zelf willen lezen en schrijven en ervaren dat lettertekens inhoudelijk naar dezelfde boodschap verwijzen als de afbeelding waar ze bijhoren. Ervaren dat lezen en schrijven gebeurt van links naar rechts en van boven naar onder Rekening houden met de lees- en schrijfrichting bij het kijken in boeken of naar prentenreeksen en bij eigen 'lees- en schrijfwerk'. Enkele letters herkennen (bijvoorbeeld van de eigen naam) ervaren dat ons schrift bestaat uit letters, die woorden, zinnen, en teksten vormen letters opzoeken, tekenen, overtrekken, schrijven. Letters herkennen in een gekende schriftvorm (meestal blok- of drukletters) een verband leggen tussen blok- of drukletters en de schooleigen schriftvormen (lees- en schrijfletters). Ervan genieten als er uit een boek verteld wordt in boeken kijken en anderen nabootsen die lezen zelf verhalen 'opschrijven' via tekeningen. Spelen met letters letters namaken onzinwoorden maken met letters en willen weten wat je gemaakt hebt woorden namaken woorden die je eerst zegt ook op papier willen opschrijven of naschrijven ( lagere school: woorden maken en lezen). Jordan Biskup voor 5

6 CountPictures tellen de prenten DenO 68 inzichten verwerven over getallen Hoeveelheden (en getallen) vergelijken, voorwerpen schikken door een één-één-verbinding te leggen; synchroon tellen (de telrij zeggen en tegelijk aanwijzen) en resultatief tellen (tellen en zeggen hoeveel het is); ervaren dat getallen naar hoeveelheden verwijzen, inzien dat hoeveelheden behouden blijven ook al verandert de soort, de vorm of de grootte van de voorwerpen; hoeveelheden ordenen, rangtelwoorden gebruiken; getallen representeren, betekenis geven aan hoeveelheden en cijfers in verschillende realistische situaties...; Kennismaken met begrippen als veel, weinig, evenveel, niet evenveel, te veel, te weinig, over, te kort, meer, minder, meest, minst, meer dan, minder dan, is gelijk aan, is niet gelijk aan, evenveel maken, bijdoen, wegdoen, vermeerderen, verminderen, aantal keer iets nemen, de helft nemen; naast, voor, na, tussen, eerste, middelste, laatste, vorige, volgende, voorlaatste, juist voor, juist na... Experimenteren met hoeveelheden hoeveelheden op het zicht vergelijken en met woorden benoemen (veel, weinig...) hoeveelheden ordenen door gebruik te maken van de één-één-verbinding (evenveel, meer, minder...) ervaren dat hoeveelheden gelijk blijven ook al worden ze anders geordend vaststellen 'hoeveel meer' of 'hoeveel minder' er zijn. Spontaan de naam van enkele getallen kennen voorwerpen tellen tot 5 (à 6) en daarna zeggen hoeveel voorwerpen er geteld zijn tellen tot 10 en meer, een klein aantal voorwerpen (tot 5) herkennen zonder te tellen, enkele cijfers herkennen en ze koppelen aan het aantal. Met woorden een rangorde aanduiden als begin en richting zijn afgesproken met rangtelwoorden een rangorde kunnen aanduiden (bijvoorbeeld tot 'vijfde'). Met hulp van de leidster iets verdelen onder enkele kinderen een één-één-verbinding leggen tussen voorwerpen tot 5 tot 10. In eenvoudige wisselende situaties rekenhandelingen (aantal, hoeveelheid en rangorde) uitvoeren en verwoorden door de juiste begrippen te gebruiken, bijvoorbeeld bij meten. Jordan Biskup voor 6

7 MatchShadow - schaduwen DenO 66 inzichten verwerven over de ruimte Experimenteren met de ruimte (voorwerpen van vorm veranderen, vullen en leegmaken, in en uit elkaar halen, voorwerpen herschikken, constructies maken, vouwen, draaien, uitrekken, stapelen...) de ruimte beleven, zich oriënteren in de ruimte, de ruimte structureren (drie en twee dimensies), ruimtelijke relaties ervaren en beschrijven (plaats, richting, afstand); constructies uitvoeren aan de hand van voorschriften op foto's of tekeningen; spiegelbeelden, symmetrie en asymmetrie ontdekken; gelijkheid van vorm en grootte en gelijkvormigheid ontdekken; schaduwbeelden verklaren...; Kennismaken met begrippen als in, uit, binnen, buiten, open, gesloten, tussen, rondom, op, naast, voor, achter, in het midden, aan de kant, boven, beneden, onder, naast elkaar, op elkaar, ver weg, dichtbij, tegen, tegenover, links, rechts, rechtdoor, recht, hoog, laag, omhoog, omlaag, omheen, vooruit, achteruit, terug, naar mij toe, van mij weg, dichterbij komen, opzij, langs, door, onderdoor, tot, over, in de richting van, schuin, rond, driehoekig, vierhoekig, plat, recht, gebogen, hoekig, eerste, laatste, vooraan, achteraan... Experimenteren met de ruimte en de ruimte beleven met het eigen lichaam zich oriënteren in de ruimte ruimtelijke relaties ontdekken in concrete of driedimensionale situaties in schematische of tweedimensionale situaties. Omsluiting verkennen (in, uit, open, toe, binnen, buiten...) volgorde verkennen en imiteren (ervoor, erachter, erboven, eronder...). Eigen positie en bewegingsrichting verkennen positie en bewegingsrichting van voorwerpen tegenover elkaar verkennen positie en bewegingsrichting in een vlak verkennen zich oriënteren vanuit een voorstelling van de ruimte (een maquette, een foto, een plattegrond...). Zelfstandig de weg vinden door zich werkelijk te verplaatsen in een vertrouwde ruimte door zich mentaal te verplaatsen een weg volgen op een maquette of op een plattegrond. Kennismaken met een ruimte de leidster volgen door een ruimte pijlen volgen door een ruimte. Verschillende gezichtspunten leren kennen (bijvoorbeeld voorkant, achterkant, zijkant...) weten dat dingen er vanuit een ander gezichtspunt anders uitzien. Vorm en uitzicht van de dingen ervaren geometrische vormen verkennen. Eenvoudige puzzels maken (weinig stuks, stevig materiaal, eenvoudige tekening, rechte randen, grote stukken...) moeilijkere puzzels. Ervaren dat het spiegelbeeld anders is dan de werkelijkheid ervaren dat het spiegelbeeld 'omgekeerd' is Jordan Biskup voor 7

8 symmetrie verkennen. Matchshadows - schaduwen DenO 66 inzichten verwerven over de ruimte Experimenteren met de ruimte (voorwerpen van vorm veranderen, vullen en leegmaken, in en uit elkaar halen, voorwerpen herschikken, constructies maken, vouwen, draaien, uitrekken, stapelen...) de ruimte beleven, zich oriënteren in de ruimte, de ruimte structureren (drie en twee dimensies), ruimtelijke relaties ervaren en beschrijven (plaats, richting, afstand); constructies uitvoeren aan de hand van voorschriften op foto's of tekeningen; spiegelbeelden, symmetrie en asymmetrie ontdekken; gelijkheid van vorm en grootte en gelijkvormigheid ontdekken; schaduwbeelden verklaren...; Kennismaken met begrippen als in, uit, binnen, buiten, open, gesloten, tussen, rondom, op, naast, voor, achter, in het midden, aan de kant, boven, beneden, onder, naast elkaar, op elkaar, ver weg, dichtbij, tegen, tegenover, links, rechts, rechtdoor, recht, hoog, laag, omhoog, omlaag, omheen, vooruit, achteruit, terug, naar mij toe, van mij weg, dichterbij komen, opzij, langs, door, onderdoor, tot, over, in de richting van, schuin, rond, driehoekig, vierhoekig, plat, recht, gebogen, hoekig, eerste, laatste, vooraan, achteraan... Experimenteren met de ruimte en de ruimte beleven met het eigen lichaam zich oriënteren in de ruimte ruimtelijke relaties ontdekken in concrete of driedimensionale situaties in schematische of tweedimensionale situaties. Omsluiting verkennen (in, uit, open, toe, binnen, buiten...) volgorde verkennen en imiteren (ervoor, erachter, erboven, eronder...). Eigen positie en bewegingsrichting verkennen positie en bewegingsrichting van voorwerpen tegenover elkaar verkennen positie en bewegingsrichting in een vlak verkennen zich oriënteren vanuit een voorstelling van de ruimte (een maquette, een foto, een plattegrond...). Zelfstandig de weg vinden door zich werkelijk te verplaatsen in een vertrouwde ruimte door zich mentaal te verplaatsen een weg volgen op een maquette of op een plattegrond. Kennismaken met een ruimte de leidster volgen door een ruimte pijlen volgen door een ruimte. Verschillende gezichtspunten leren kennen (bijvoorbeeld voorkant, achterkant, zijkant...) weten dat dingen er vanuit een ander gezichtspunt anders uitzien. Vorm en uitzicht van de dingen ervaren geometrische vormen verkennen. Eenvoudige puzzels maken (weinig stuks, stevig materiaal, eenvoudige tekening, rechte randen, grote stukken...) Jordan Biskup voor 8

9 moeilijkere puzzels. Ervaren dat het spiegelbeeld anders is dan de werkelijkheid ervaren dat het spiegelbeeld 'omgekeerd' is symmetrie verkennen. Matrix ZinO 54 nauwkeurig waarnemen Waarnemen met gerichte aandacht; kleine verschillen zien, horen voelen, ruiken en smaken; figuur en achtergrond scheiden, vormen onderscheiden, een geheel herkennen op basis van een deel; klanken, woorden, klank- en stemnuances onderscheiden... Globale gelijkenissen opmerken in wat wordt waargenomen en concrete, duidelijke contrasten of verschillen ontdekken minder opvallende verschillen waarnemen en waarnemen dat iets precies hetzelfde is. Met ondersteuning van de leidster vaststellen dat er in de vertrouwde omgeving iets veranderd is zelfstandig veranderingen opmerken en verwoorden. Verschillen opmerken in driedimensionale situaties verschillen opmerken in tweedimensionale situaties (afbeeldingen). Afbeeldingen van vertrouwde personen herkennen schematische afbeeldingen herkennen van iets uit de werkelijkheid complexere afbeeldingen herkennen (onduidelijk, wazig, stilistisch...). DenO 61 kennis en ervaringen structureren Kennis en ervaringen uitleggen, verklaren, ordenen, organiseren of samenvatten; de functie, de betekenis en de zin van dingen leren kennen en begrijpen; eigenschappen van dingen vergelijken, sorteren, classificeren (handelen rond en praten over de eigenschappen die een voorwerp bezit of niet bezit of over een groep waartoe iets behoort of niet behoort) en seriëren (ordenen volgens een patroon, volgens een reeks)... Actief ervaringen opdoen en zo kennismaken met de functie, de zin of de betekenis van de dingen wat-vragen beantwoorden en stellen waarom-vragen, hoe-vragen, en wanneer-vragen beantwoorden en stelen en zo de functie, de zin en de betekenis van de dingen leren kennen en kunnen verwoorden. Met hulp voorwerpen sorteren op basis van één opvallend kenmerk (bijvoorbeeld de kleur) of twee eenvoudige kenmerken combineren (bijvoorbeeld kleur en aantal tot drie) sorteren rekening houdend met één minder opvallend gemeenschappelijk kenmerk (bijvoorbeeld dezelfde functie of vorm) Jordan Biskup voor 9

10 sorteren rekening houdend met twee of drie gemeenschappelijke kenmerken of met één kenmerk dat ontbreekt classificeren door voornamelijk gebruik te maken van de taal. Zelf ontdekken welke dingen bij elkaar passen, hoe er gesorteerd kan worden verschillende manieren ontdekken om materialen te sorteren en de gevormde groepjes verder doorsorteren. Ordenen in categorieën ordenen in subcategorieën. Materialen verkennen waarin een seriatie is 'ingebouwd' (bijvoorbeeld in elkaar passende potjes, een stok met ringen van klein naar groot...) tegenstellingen verkennen door te vergelijken (lang, kort, lekker, vies, zuur, zoet...) (met hulp) vier of vijf voorwerpen met duidelijke verschillen rangschikken in een reeks volgens één opvallend kenmerk (bijvoorbeeld kleur, grootte, lengte, dikte, hoogte...). seriëren op basis van moeilijkere kenmerken (bijvoorbeeld op basis van kleinere verschillen, naar aantal, in de tijd...) en meerdere kenmerken (bijvoorbeeld aantal en kleur). Ervaringen opdoen met kleuren spelenderwijze voorwerpen sorteren naar (hoofd)kleuren en de kleuren leren kennen kleuren van voorwerpen benoemen kleuren mengen kleurnuances leren kennen en benoemen kleurnuances op volgorde leggen. Memory ZinO 54 nauwkeurig waarnemen Waarnemen met gerichte aandacht; kleine verschillen zien, horen voelen, ruiken en smaken; figuur en achtergrond scheiden, vormen onderscheiden, een geheel herkennen op basis van een deel; klanken, woorden, klank- en stemnuances onderscheiden... Globale gelijkenissen opmerken in wat wordt waargenomen en concrete, duidelijke contrasten of verschillen ontdekken minder opvallende verschillen waarnemen en waarnemen dat iets precies hetzelfde is. Met ondersteuning van de leidster vaststellen dat er in de vertrouwde omgeving iets veranderd is zelfstandig veranderingen opmerken en verwoorden. Verschillen opmerken in driedimensionale situaties verschillen opmerken in tweedimensionale situaties (afbeeldingen). Afbeeldingen van vertrouwde personen herkennen schematische afbeeldingen herkennen van iets uit de werkelijkheid Jordan Biskup voor 10

11 complexere afbeeldingen herkennen (onduidelijk, wazig, stilistisch...). ZinO 55 intens kijken Ervaringen opdoen rond zien: wat zien we (onderscheiden, herkennen, betekenis geven); welke eigenschappen heeft datgene wat we zien (beschrijven van kleur, afmeting, lichtintensiteit, compositie, versiering, vorm, lijnen, structuur, patroon...)... Ervaringen opdoen met kijken visuele contrasten herkennen (kleur, vorm, structuur, patroon...) kleine verschillen opmerken. thuis? Notpartofpicture wat hoort hier niet ZinO 54 nauwkeurig waarnemen Waarnemen met gerichte aandacht; kleine verschillen zien, horen voelen, ruiken en smaken; figuur en achtergrond scheiden, vormen onderscheiden, een geheel herkennen op basis van een deel; klanken, woorden, klank- en stemnuances onderscheiden... Globale gelijkenissen opmerken in wat wordt waargenomen en concrete, duidelijke contrasten of verschillen ontdekken minder opvallende verschillen waarnemen en waarnemen dat iets precies hetzelfde is. Met ondersteuning van de leidster vaststellen dat er in de vertrouwde omgeving iets veranderd is zelfstandig veranderingen opmerken en verwoorden. Verschillen opmerken in driedimensionale situaties verschillen opmerken in tweedimensionale situaties (afbeeldingen). Afbeeldingen van vertrouwde personen herkennen schematische afbeeldingen herkennen van iets uit de werkelijkheid complexere afbeeldingen herkennen (onduidelijk, wazig, stilistisch...). ZinO 55 intens kijken Ervaringen opdoen rond zien: wat zien we (onderscheiden, herkennen, betekenis geven); welke eigenschappen heeft datgene wat we zien (beschrijven van kleur, afmeting, lichtintensiteit, compositie, versiering, vorm, lijnen, structuur, patroon...)... Ervaringen opdoen met kijken visuele contrasten herkennen (kleur, vorm, structuur, patroon...) kleine verschillen opmerken. Jordan Biskup voor 11

12 DenO 61 kennis en ervaringen structureren Kennis en ervaringen uitleggen, verklaren, ordenen, organiseren of samenvatten; de functie, de betekenis en de zin van dingen leren kennen en begrijpen; eigenschappen van dingen vergelijken, sorteren, classificeren (handelen rond en praten over de eigenschappen die een voorwerp bezit of niet bezit of over een groep waartoe iets behoort of niet behoort) en seriëren (ordenen volgens een patroon, volgens een reeks)... Actief ervaringen opdoen en zo kennismaken met de functie, de zin of de betekenis van de dingen wat-vragen beantwoorden en stellen waarom-vragen, hoe-vragen, en wanneer-vragen beantwoorden en stelen en zo de functie, de zin en de betekenis van de dingen leren kennen en kunnen verwoorden. Met hulp voorwerpen sorteren op basis van één opvallend kenmerk (bijvoorbeeld de kleur) of twee eenvoudige kenmerken combineren (bijvoorbeeld kleur en aantal tot drie) sorteren rekening houdend met één minder opvallend gemeenschappelijk kenmerk (bijvoorbeeld dezelfde functie of vorm) sorteren rekening houdend met twee of drie gemeenschappelijke kenmerken of met één kenmerk dat ontbreekt classificeren door voornamelijk gebruik te maken van de taal. Zelf ontdekken welke dingen bij elkaar passen, hoe er gesorteerd kan worden verschillende manieren ontdekken om materialen te sorteren en de gevormde groepjes verder doorsorteren. Ordenen in categorieën ordenen in subcategorieën. Materialen verkennen waarin een seriatie is 'ingebouwd' (bijvoorbeeld in elkaar passende potjes, een stok met ringen van klein naar groot...) tegenstellingen verkennen door te vergelijken (lang, kort, lekker, vies, zuur, zoet...) (met hulp) vier of vijf voorwerpen met duidelijke verschillen rangschikken in een reeks volgens één opvallend kenmerk (bijvoorbeeld kleur, grootte, lengte, dikte, hoogte...). seriëren op basis van moeilijkere kenmerken (bijvoorbeeld op basis van kleinere verschillen, naar aantal, in de tijd...) en meerdere kenmerken (bijvoorbeeld aantal en kleur). Ervaringen opdoen met kleuren spelenderwijze voorwerpen sorteren naar (hoofd)kleuren en de kleuren leren kennen kleuren van voorwerpen benoemen kleuren mengen kleurnuances leren kennen en benoemen kleurnuances op volgorde leggen. DenO 63 kennis en ervaringen integreren Nieuwe kennis en ervaringen in verband brengen met reeds bestaande (associëren), de bredere context van iets zien; vergelijkingen maken met eerdere situaties waarin dezelfde kennis en ervaringen nodig was; kennis en ervaringen toepassen in uiteenlopende, reële spelsituaties (transfer)... Kennis en ervaringen met elkaar associëren omdat ze tastbaar nabij zijn omdat ze met elkaar een overeenkomst vertonen. Ontdekken dat twee voorwerpen of onderdelen van voorwerpen bij elkaar passen Jordan Biskup voor 12

13 gericht gekende voorwerpen zoeken die bij elkaar passen. Kennis en ervaringen opdoen er blijk van geven dat je verworven kennis en ervaringen kan gebruiken waar nodig. Kennis en ervaringen toepassen in gelijke situaties en met hulp van de leidster in vergelijkbare situaties in relatief afwijkende situaties en zonder hulp van de leidster. Ervaren dat voorwerpen als een middel gebruikt kunnen worden voorwerpen gebruiken op de manier waarvoor ze bedoeld zijn. verhaal? Partofpicture welk prentje komt uit het ZinO 53 actief exploreren met de zintuigen De omgeving (in ruime zin: natuur, plaatsen, voorwerpen...) exploreren door gebruik te maken van alle zintuigen focussen op waarnemingen, reageren op en betekenis geven aan zintuiglijke impulsen, communiceren over zintuiglijke ervaringen, instrumenten gebruiken om zintuiglijke ervaringen te verruimen... De directe omgeving rondom zich exploreren een ruimere omgeving rondom zich exploreren. Een zintuiglijke ervaring in zijn totaliteit ervaren zich concentreren op die zintuigen waarmee relevante informatie kan worden opgedaan. De essentie van vertrouwde voorwerpen verkennen (er iets mee doen aansluitend bij de functie van het voorwerp) de eigenschappen van voorwerpen vergelijken zoeken naar kleine verschillen, gelijkenissen en ontbrekende eigenschappen. Manipuleren herkennen communiceren en onderzoeken voorspellen. ZinO 54 nauwkeurig waarnemen Waarnemen met gerichte aandacht; kleine verschillen zien, horen voelen, ruiken en smaken; figuur en achtergrond scheiden, vormen onderscheiden, een geheel herkennen op basis van een deel; klanken, woorden, klank- en stemnuances onderscheiden... Globale gelijkenissen opmerken in wat wordt waargenomen en concrete, duidelijke contrasten of verschillen ontdekken minder opvallende verschillen waarnemen en waarnemen dat iets precies hetzelfde is. Jordan Biskup voor 13

14 Met ondersteuning van de leidster vaststellen dat er in de vertrouwde omgeving iets veranderd is zelfstandig veranderingen opmerken en verwoorden. Verschillen opmerken in driedimensionale situaties verschillen opmerken in tweedimensionale situaties (afbeeldingen). Afbeeldingen van vertrouwde personen herkennen schematische afbeeldingen herkennen van iets uit de werkelijkheid complexere afbeeldingen herkennen (onduidelijk, wazig, stilistisch...). ZinO 55 intens kijken Ervaringen opdoen rond zien: wat zien we (onderscheiden, herkennen, betekenis geven); welke eigenschappen heeft datgene wat we zien (beschrijven van kleur, afmeting, lichtintensiteit, compositie, versiering, vorm, lijnen, structuur, patroon...)... Ervaringen opdoen met kijken visuele contrasten herkennen (kleur, vorm, structuur, patroon...) kleine verschillen opmerken. DenO 61 kennis en ervaringen structureren Kennis en ervaringen uitleggen, verklaren, ordenen, organiseren of samenvatten; de functie, de betekenis en de zin van dingen leren kennen en begrijpen; eigenschappen van dingen vergelijken, sorteren, classificeren (handelen rond en praten over de eigenschappen die een voorwerp bezit of niet bezit of over een groep waartoe iets behoort of niet behoort) en seriëren (ordenen volgens een patroon, volgens een reeks)... Actief ervaringen opdoen en zo kennismaken met de functie, de zin of de betekenis van de dingen wat-vragen beantwoorden en stellen waarom-vragen, hoe-vragen, en wanneer-vragen beantwoorden en stelen en zo de functie, de zin en de betekenis van de dingen leren kennen en kunnen verwoorden. Met hulp voorwerpen sorteren op basis van één opvallend kenmerk (bijvoorbeeld de kleur) of twee eenvoudige kenmerken combineren (bijvoorbeeld kleur en aantal tot drie) sorteren rekening houdend met één minder opvallend gemeenschappelijk kenmerk (bijvoorbeeld dezelfde functie of vorm) sorteren rekening houdend met twee of drie gemeenschappelijke kenmerken of met één kenmerk dat ontbreekt classificeren door voornamelijk gebruik te maken van de taal. Zelf ontdekken welke dingen bij elkaar passen, hoe er gesorteerd kan worden verschillende manieren ontdekken om materialen te sorteren en de gevormde groepjes verder doorsorteren. Ordenen in categorieën ordenen in subcategorieën. Materialen verkennen waarin een seriatie is 'ingebouwd' (bijvoorbeeld in elkaar passende potjes, een stok met ringen van klein naar groot...) tegenstellingen verkennen door te vergelijken (lang, kort, lekker, vies, zuur, zoet...) Jordan Biskup voor 14

15 (met hulp) vier of vijf voorwerpen met duidelijke verschillen rangschikken in een reeks volgens één opvallend kenmerk (bijvoorbeeld kleur, grootte, lengte, dikte, hoogte...). seriëren op basis van moeilijkere kenmerken (bijvoorbeeld op basis van kleinere verschillen, naar aantal, in de tijd...) en meerdere kenmerken (bijvoorbeeld aantal en kleur). Ervaringen opdoen met kleuren spelenderwijze voorwerpen sorteren naar (hoofd)kleuren en de kleuren leren kennen kleuren van voorwerpen benoemen kleuren mengen kleurnuances leren kennen en benoemen kleurnuances op volgorde leggen. DenO 63 kennis en ervaringen integreren Nieuwe kennis en ervaringen in verband brengen met reeds bestaande (associëren), de bredere context van iets zien; vergelijkingen maken met eerdere situaties waarin dezelfde kennis en ervaringen nodig was; kennis en ervaringen toepassen in uiteenlopende, reële spelsituaties (transfer)... Kennis en ervaringen met elkaar associëren omdat ze tastbaar nabij zijn omdat ze met elkaar een overeenkomst vertonen. Ontdekken dat twee voorwerpen of onderdelen van voorwerpen bij elkaar passen gericht gekende voorwerpen zoeken die bij elkaar passen. Kennis en ervaringen opdoen er blijk van geven dat je verworven kennis en ervaringen kan gebruiken waar nodig. Kennis en ervaringen toepassen in gelijke situaties en met hulp van de leidster in vergelijkbare situaties in relatief afwijkende situaties en zonder hulp van de leidster. Ervaren dat voorwerpen als een middel gebruikt kunnen worden voorwerpen gebruiken op de manier waarvoor ze bedoeld zijn. TaaO 70 auditieve boodschappen interpreteren en er gepast op reageren Verschillende auditieve boodschappen beluisteren, herkennen, begrijpen en uitvoeren; woorden begrijpen, de verhaallijn in vertelde boeken of voorgelezen verhalen ontdekken... Boodschappen begrijpen die in concrete situaties voor de kleuter zelf bedoeld zijn boodschappen begrijpen die gericht zijn naar een groep kleuters complexere boodschappen begrijpen ook als die losstaan van de context. Eenvoudige verhalen (niet te lang, weinig personages, over dagelijkse situaties...) begrijpen, als die visueel ondersteund worden enigszins complexere verhalen begrijpen die een beroep doen op de fantasie, als die verhalen visueel ondersteund worden verhalen begrijpen zonder (veel) visuele ondersteuning. Genieten van herhaald hervertellen van hetzelfde verhaal genieten van het vertellen van nieuwe, onbekende verhalen genieten van de verschillende vormgeving waarin verhalen gebracht worden (bijvoorbeeld prentenboeken, voorleesboeken, rijmverhalen, theateropvoering, sprookjes...). Jordan Biskup voor 15

16 Puzzle DenO 66 inzichten verwerven over de ruimte Experimenteren met de ruimte (voorwerpen van vorm veranderen, vullen en leegmaken, in en uit elkaar halen, voorwerpen herschikken, constructies maken, vouwen, draaien, uitrekken, stapelen...) de ruimte beleven, zich oriënteren in de ruimte, de ruimte structureren (drie en twee dimensies), ruimtelijke relaties ervaren en beschrijven (plaats, richting, afstand); constructies uitvoeren aan de hand van voorschriften op foto's of tekeningen; spiegelbeelden, symmetrie en asymmetrie ontdekken; gelijkheid van vorm en grootte en gelijkvormigheid ontdekken; schaduwbeelden verklaren...; Kennismaken met begrippen als in, uit, binnen, buiten, open, gesloten, tussen, rondom, op, naast, voor, achter, in het midden, aan de kant, boven, beneden, onder, naast elkaar, op elkaar, ver weg, dichtbij, tegen, tegenover, links, rechts, rechtdoor, recht, hoog, laag, omhoog, omlaag, omheen, vooruit, achteruit, terug, naar mij toe, van mij weg, dichterbij komen, opzij, langs, door, onderdoor, tot, over, in de richting van, schuin, rond, driehoekig, vierhoekig, plat, recht, gebogen, hoekig, eerste, laatste, vooraan, achteraan... Experimenteren met de ruimte en de ruimte beleven met het eigen lichaam zich oriënteren in de ruimte ruimtelijke relaties ontdekken in concrete of driedimensionale situaties in schematische of tweedimensionale situaties. Omsluiting verkennen (in, uit, open, toe, binnen, buiten...) volgorde verkennen en imiteren (ervoor, erachter, erboven, eronder...). Eigen positie en bewegingsrichting verkennen positie en bewegingsrichting van voorwerpen tegenover elkaar verkennen positie en bewegingsrichting in een vlak verkennen zich oriënteren vanuit een voorstelling van de ruimte (een maquette, een foto, een plattegrond...). Zelfstandig de weg vinden door zich werkelijk te verplaatsen in een vertrouwde ruimte door zich mentaal te verplaatsen een weg volgen op een maquette of op een plattegrond. Kennismaken met een ruimte de leidster volgen door een ruimte pijlen volgen door een ruimte. Verschillende gezichtspunten leren kennen (bijvoorbeeld voorkant, achterkant, zijkant...) weten dat dingen er vanuit een ander gezichtspunt anders uitzien. Vorm en uitzicht van de dingen ervaren geometrische vormen verkennen. Eenvoudige puzzels maken (weinig stuks, stevig materiaal, eenvoudige tekening, rechte randen, grote stukken...) moeilijkere puzzels. Ervaren dat het spiegelbeeld anders is dan de werkelijkheid Jordan Biskup voor 16

17 ervaren dat het spiegelbeeld 'omgekeerd' is symmetrie verkennen. Dicegame zet in de juiste volgorde TaaO 76 kennismaken met geschreven taal Ervaren dat er een verband is tussen geschreven en gesproken taal (wat je schrijft kan je zeggen, wat je zegt kan je schrijven); kennismaken met letters; letters en woorden herkennen als verschillend van andere tekens; de lees-en schrijfrichting kennen en toepassen, vertrouwd worden met boeken; verhalen 'opschrijven' (tekenen, iets met plaatjes vertellen, schilderen, collages maken, boetseren...)... Ervaren dat mensen aandacht besteden aan schriftelijke boodschappen ervaren dat mensen met getekende boodschappen kunnen communiceren zelf willen lezen en schrijven en ervaren dat lettertekens inhoudelijk naar dezelfde boodschap verwijzen als de afbeelding waar ze bijhoren. Ervaren dat lezen en schrijven gebeurt van links naar rechts en van boven naar onder Rekening houden met de lees- en schrijfrichting bij het kijken in boeken of naar prentenreeksen en bij eigen 'lees- en schrijfwerk'. Enkele letters herkennen (bijvoorbeeld van de eigen naam) ervaren dat ons schrift bestaat uit letters, die woorden, zinnen, en teksten vormen letters opzoeken, tekenen, overtrekken, schrijven. Letters herkennen in een gekende schriftvorm (meestal blok- of drukletters) een verband leggen tussen blok- of drukletters en de schooleigen schriftvormen (lees- en schrijfletters). Ervan genieten als er uit een boek verteld wordt in boeken kijken en anderen nabootsen die lezen zelf verhalen 'opschrijven' via tekeningen. Spelen met letters letters namaken onzinwoorden maken met letters en willen weten wat je gemaakt hebt woorden namaken woorden die je eerst zegt ook op papier willen opschrijven of naschrijven ( lagere school: woorden maken en lezen). Jordan Biskup voor 17

18 Spotdifferences zoek de verschillen ZinO 54 nauwkeurig waarnemen Waarnemen met gerichte aandacht; kleine verschillen zien, horen voelen, ruiken en smaken; figuur en achtergrond scheiden, vormen onderscheiden, een geheel herkennen op basis van een deel; klanken, woorden, klank- en stemnuances onderscheiden... Globale gelijkenissen opmerken in wat wordt waargenomen en concrete, duidelijke contrasten of verschillen ontdekken minder opvallende verschillen waarnemen en waarnemen dat iets precies hetzelfde is. Met ondersteuning van de leidster vaststellen dat er in de vertrouwde omgeving iets veranderd is zelfstandig veranderingen opmerken en verwoorden. Verschillen opmerken in driedimensionale situaties verschillen opmerken in tweedimensionale situaties (afbeeldingen). Afbeeldingen van vertrouwde personen herkennen schematische afbeeldingen herkennen van iets uit de werkelijkheid complexere afbeeldingen herkennen (onduidelijk, wazig, stilistisch...). ZinO 55 intens kijken Ervaringen opdoen rond zien: wat zien we (onderscheiden, herkennen, betekenis geven); welke eigenschappen heeft datgene wat we zien (beschrijven van kleur, afmeting, lichtintensiteit, compositie, versiering, vorm, lijnen, structuur, patroon...)... Ervaringen opdoen met kijken visuele contrasten herkennen (kleur, vorm, structuur, patroon...) kleine verschillen opmerken. Storyline - verhaallijn DenO 61 kennis en ervaringen structureren Kennis en ervaringen uitleggen, verklaren, ordenen, organiseren of samenvatten; de functie, de betekenis en de zin van dingen leren kennen en begrijpen; eigenschappen van dingen vergelijken, sorteren, classificeren (handelen rond en praten over de eigenschappen die een voorwerp bezit of niet bezit of over een groep waartoe iets behoort of niet behoort) en seriëren (ordenen volgens een patroon, volgens een reeks)... Jordan Biskup voor 18

19 Actief ervaringen opdoen en zo kennismaken met de functie, de zin of de betekenis van de dingen wat-vragen beantwoorden en stellen waarom-vragen, hoe-vragen, en wanneer-vragen beantwoorden en stelen en zo de functie, de zin en de betekenis van de dingen leren kennen en kunnen verwoorden. Met hulp voorwerpen sorteren op basis van één opvallend kenmerk (bijvoorbeeld de kleur) of twee eenvoudige kenmerken combineren (bijvoorbeeld kleur en aantal tot drie) sorteren rekening houdend met één minder opvallend gemeenschappelijk kenmerk (bijvoorbeeld dezelfde functie of vorm) sorteren rekening houdend met twee of drie gemeenschappelijke kenmerken of met één kenmerk dat ontbreekt classificeren door voornamelijk gebruik te maken van de taal. Zelf ontdekken welke dingen bij elkaar passen, hoe er gesorteerd kan worden verschillende manieren ontdekken om materialen te sorteren en de gevormde groepjes verder doorsorteren. Ordenen in categorieën ordenen in subcategorieën. Materialen verkennen waarin een seriatie is 'ingebouwd' (bijvoorbeeld in elkaar passende potjes, een stok met ringen van klein naar groot...) tegenstellingen verkennen door te vergelijken (lang, kort, lekker, vies, zuur, zoet...) (met hulp) vier of vijf voorwerpen met duidelijke verschillen rangschikken in een reeks volgens één opvallend kenmerk (bijvoorbeeld kleur, grootte, lengte, dikte, hoogte...). seriëren op basis van moeilijkere kenmerken (bijvoorbeeld op basis van kleinere verschillen, naar aantal, in de tijd...) en meerdere kenmerken (bijvoorbeeld aantal en kleur). Ervaringen opdoen met kleuren spelenderwijze voorwerpen sorteren naar (hoofd)kleuren en de kleuren leren kennen kleuren van voorwerpen benoemen kleuren mengen kleurnuances leren kennen en benoemen kleurnuances op volgorde leggen. TaaO 71 ervaringen verwoorden Met eigen woorden een boodschap formuleren: vragen, ervaringen, handelingen, gevoelens, plannen, ideeën, situaties uit de fantasie, wensen, gebeurtenissen, verbanden; begeleidend spreken, vragen beantwoorden over een onderwerp of een concrete situatie; vragen durven en kunnen stellen, verslag uitbrengen over een taak, een plan, een opdracht, verhalen hervertellen... Antwoorden op vragen naar beleefde ervaringen en gevoelens spontaan ervaringen en gevoelens onder woorden brengen. Voluit praten over eigen ervaringen reageren op andere kleuters die over hun eigen ervaringen praten door aansluitend eigen ervaringen te vertellen reageren op andere kleuters door daarbij informatie naar voren te brengen die aansluit bij wat die kleuters aanbrengen. Woorden en eenvoudige zinnen gebruiken die dicht bij de eigen leefwereld liggen eenvoudige zinnen gebruiken die grotendeels correct zijn opgebouwd moeilijker woorden uit een ruimere context gebruiken. Jordan Biskup voor 19

20 TaaO 76 kennismaken met geschreven taal Ervaren dat er een verband is tussen geschreven en gesproken taal (wat je schrijft kan je zeggen, wat je zegt kan je schrijven); kennismaken met letters; letters en woorden herkennen als verschillend van andere tekens; de lees-en schrijfrichting kennen en toepassen, vertrouwd worden met boeken; verhalen 'opschrijven' (tekenen, iets met plaatjes vertellen, schilderen, collages maken, boetseren...)... Ervaren dat mensen aandacht besteden aan schriftelijke boodschappen ervaren dat mensen met getekende boodschappen kunnen communiceren zelf willen lezen en schrijven en ervaren dat lettertekens inhoudelijk naar dezelfde boodschap verwijzen als de afbeelding waar ze bijhoren. Ervaren dat lezen en schrijven gebeurt van links naar rechts en van boven naar onder Rekening houden met de lees- en schrijfrichting bij het kijken in boeken of naar prentenreeksen en bij eigen 'lees- en schrijfwerk'. Enkele letters herkennen (bijvoorbeeld van de eigen naam) ervaren dat ons schrift bestaat uit letters, die woorden, zinnen, en teksten vormen letters opzoeken, tekenen, overtrekken, schrijven. Letters herkennen in een gekende schriftvorm (meestal blok- of drukletters) een verband leggen tussen blok- of drukletters en de schooleigen schriftvormen (lees- en schrijfletters). Ervan genieten als er uit een boek verteld wordt in boeken kijken en anderen nabootsen die lezen zelf verhalen 'opschrijven' via tekeningen. Spelen met letters letters namaken onzinwoorden maken met letters en willen weten wat je gemaakt hebt woorden namaken woorden die je eerst zegt ook op papier willen opschrijven of naschrijven ( lagere school: woorden maken en lezen). Sudoku DenO 61 kennis en ervaringen structureren Kennis en ervaringen uitleggen, verklaren, ordenen, organiseren of samenvatten; de functie, de betekenis en de zin van dingen leren kennen en begrijpen; eigenschappen van dingen vergelijken, sorteren, classificeren (handelen rond en praten over de eigenschappen die een voorwerp bezit of niet bezit of over een groep waartoe iets behoort of niet behoort) en seriëren (ordenen volgens een patroon, volgens een reeks)... Actief ervaringen opdoen en zo kennismaken met de functie, de zin of de betekenis van de dingen wat-vragen beantwoorden en stellen Jordan Biskup voor 20

21 waarom-vragen, hoe-vragen, en wanneer-vragen beantwoorden en stelen en zo de functie, de zin en de betekenis van de dingen leren kennen en kunnen verwoorden. Met hulp voorwerpen sorteren op basis van één opvallend kenmerk (bijvoorbeeld de kleur) of twee eenvoudige kenmerken combineren (bijvoorbeeld kleur en aantal tot drie) sorteren rekening houdend met één minder opvallend gemeenschappelijk kenmerk (bijvoorbeeld dezelfde functie of vorm) sorteren rekening houdend met twee of drie gemeenschappelijke kenmerken of met één kenmerk dat ontbreekt classificeren door voornamelijk gebruik te maken van de taal. Zelf ontdekken welke dingen bij elkaar passen, hoe er gesorteerd kan worden verschillende manieren ontdekken om materialen te sorteren en de gevormde groepjes verder doorsorteren. Ordenen in categorieën ordenen in subcategorieën. Materialen verkennen waarin een seriatie is 'ingebouwd' (bijvoorbeeld in elkaar passende potjes, een stok met ringen van klein naar groot...) tegenstellingen verkennen door te vergelijken (lang, kort, lekker, vies, zuur, zoet...) (met hulp) vier of vijf voorwerpen met duidelijke verschillen rangschikken in een reeks volgens één opvallend kenmerk (bijvoorbeeld kleur, grootte, lengte, dikte, hoogte...). seriëren op basis van moeilijkere kenmerken (bijvoorbeeld op basis van kleinere verschillen, naar aantal, in de tijd...) en meerdere kenmerken (bijvoorbeeld aantal en kleur). Ervaringen opdoen met kleuren spelenderwijze voorwerpen sorteren naar (hoofd)kleuren en de kleuren leren kennen kleuren van voorwerpen benoemen kleuren mengen kleurnuances leren kennen en benoemen kleurnuances op volgorde leggen. Jordan Biskup voor 21

50 Aangepast bewegen in de ruimte MK. 60 Kennis en ervaringen selecteren en onderzoeken AD DO. 61 Kennis en ervaringen structureren DO en MR

50 Aangepast bewegen in de ruimte MK. 60 Kennis en ervaringen selecteren en onderzoeken AD DO. 61 Kennis en ervaringen structureren DO en MR Als je aan wiskunde werkt in de je klas en je maakt gebruik van de ontwikkelingsaspecten van het ontwikkelingsplan dan zijn deze leerlijnen belangrijk om mee te nemen. 50 Aangepast bewegen in de ruimte

Nadere informatie

Cijfers en letters. Zelfstandig spelen. Ontmoeten

Cijfers en letters. Zelfstandig spelen. Ontmoeten Cijfers en letters Zelfstandig spelen Schrijfhoekje: ( MO ) 45 kleinmotorisch bewegen Met allerlei schrijfmaterialen experimenteren op verschillende soorten papier < een juiste pengreep nadoen bij het

Nadere informatie

Doelenlijst G-start voor VVKBaO

Doelenlijst G-start voor VVKBaO 1 1. OVER -START -start is een CTO-uitgave over het stimuleren van geletterdheid bij jonge kinderen (2,5 tot 7 jaar). -start is een boek vol achtergrondinformatie en concreet uitgewerkte activiteiten.

Nadere informatie

ONTDEKDOOS: DOPPEN EN DEKSELS

ONTDEKDOOS: DOPPEN EN DEKSELS ONTDEKDOOS: DOPPEN EN DEKSELS Bert Van Haeren, leerkracht Basisschool Reuzepas Oud-Turnhout Hilde De Craecker en Marleen Duerloo, pedagogisch begeleiders Een ontdekdoos is een doos met materialen uit de

Nadere informatie

B O E R D E R I J. Thema : De boerderij Oudste kleuters. Brainstorm :

B O E R D E R I J. Thema : De boerderij Oudste kleuters. Brainstorm : Thema : De boerderij Oudste kleuters Brainstorm : boer boerin gebouw van de boerderij met stallen woning van boer en boerin hooizolder boerenbrood - boerenhesp weiden gras dieren : koe, varken, kippen,

Nadere informatie

Peuters - 1K 2K 3K. Basismateriaal. Aanbod peuters 1K indien nodig

Peuters - 1K 2K 3K. Basismateriaal. Aanbod peuters 1K indien nodig Peuters - 1K 2K 3K puzzelhoek Materialen Insteekblokken: meetkundige lichamen, kubus, cilinder, Inlegplank met en zonder knoppen - Per inlegruimte één persoon, dier of voorwerp - Per inlegruimte enkele

Nadere informatie

Beste ouder(s)/verzorger(s),

Beste ouder(s)/verzorger(s), Beste ouder(s)/verzorger(s), U vraagt zich soms af wat uw kind in groep 1 en 2 leert m.b.t. het vak rekenen. Rekenen is één van de basisvaardigheden die jonge kinderen goed onder de knie moeten krijgen.

Nadere informatie

leerlijn muzische kleuters en 1ste lj.xls 1 van 10 Werken aan een degelijk en samenhangend onderwijsaanbod

leerlijn muzische kleuters en 1ste lj.xls 1 van 10 Werken aan een degelijk en samenhangend onderwijsaanbod 1. Intensief gebruik maken van alle zintuigen Wanneer ik ertoe word uitgenodigd, gebruik ik bepaalde zintuigen bij het waarnemen. Ik gebruik spontaan al mijn zintuigen bij het waarnemen. Ik weet al op

Nadere informatie

leerjaar WISo wijsen wiskunde onderwijs leerjaar doelenkatern reken- en wiskundemethode voor het lager onderwijs

leerjaar WISo wijsen wiskunde onderwijs leerjaar doelenkatern reken- en wiskundemethode voor het lager onderwijs leerjaar 1 WISo wijsen wiskunde onderwijs leerjaar 1 doelenkatern reken- en wiskundemethode voor het lager onderwijs Voorafgaande toelichting bij doelenkatern, leerjaar 1 leerjaar 1 Beste leerkracht Voor

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering. De kinderen: - oriënteren zich op het thema. - activeren hun voorkennis.

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering. De kinderen: - oriënteren zich op het thema. - activeren hun voorkennis. Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

1. Hele getallen/ Tellen en getalbegrip. Peuters BP MP EP. Streefdoelen/ leerlijn Rekenontwikkeling (peuters)

1. Hele getallen/ Tellen en getalbegrip. Peuters BP MP EP. Streefdoelen/ leerlijn Rekenontwikkeling (peuters) 1. Hele getallen/ Tellen en getalbegrip Omgaan met de telrij - Zeggen de telrij vanaf 1 op als liedje of versje* - Beginnen hardop te tellen (=akoestisch tellen) - Oriënteren zich op de telrij t/m 5 -

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering. De kinderen: - geven gericht antwoord op vragen. - breiden de woordenschat uit.

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering. De kinderen: - geven gericht antwoord op vragen. - breiden de woordenschat uit. Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

Thema 6. Thema 1. Thema 8. Thema 2. Thema 5. Thema 3. Thema 7. Thema 4

Thema 6. Thema 1. Thema 8. Thema 2. Thema 5. Thema 3. Thema 7. Thema 4 Aanbod Inhoudskaart Rekenen-wiskunde jonge kind fase (in acht kleuterthema s) Getallen: doelen eind groep Getalbegrip Telrij telwoorden kennen telrij opzeggen (akoestisch tellen) doortellen en terugtellen

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

Auditief geheugen Begrippen Cijfers Dans en beweging

Auditief geheugen Begrippen Cijfers Dans en beweging Auditief geheugen Lessen met als doel het oefenen van het auditief geheugen zijn bedoeld om leerlingen te helpen, informatie die ze horen goed op te slaan. Het geven van enkelvoudige (pak de bal) en meervoudige

Nadere informatie

Schematische voorstelling: Ontwikkelingsplan

Schematische voorstelling: Ontwikkelingsplan Schematische voorstelling: Ontwikkelingsplan 1. (17) Wegwijzers voor goed kleuteronderwijs In het eerste deel worden de wegwijzers naar goed kleuteronderwijs beschreven. Het zijn de sleutelbegrippen uit

Nadere informatie

handleiding bij versie 2.0.1

handleiding bij versie 2.0.1 handleiding bij versie 2.0.1 Fundels installeren het programma voor het eerst opstarten het beginscherm instellingen de hoeken de kijkhoek de leeshoek de tekenhoek de spelletjeshoek de knutselhoek de theaterhoek

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

Hoekenfiche Bouwhoek

Hoekenfiche Bouwhoek Hoekenfiche Bouwhoek Materiaal Peuters eerste kleuterklas Tweede kleuterklas Derde kleuterklas Basismateriaal: Groot materiaal vb. houten blokken Mega-legoblokken magneetblokken Basismateriaal: + middelgroot

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering. De kinderen: - oriënteren zich op het thema. - activeren hun voorkennis.

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering. De kinderen: - oriënteren zich op het thema. - activeren hun voorkennis. Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek 1e rapport: Datum gesprek 2e rapport: KIJK! 1-2 Bazalt Educatieve Uitgaven www.bazalt.

KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek 1e rapport: Datum gesprek 2e rapport: KIJK! 1-2 Bazalt Educatieve Uitgaven www.bazalt. KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek : Datum gesprek : KIJK! Lijst 1. Basiskenmerken Een kind dat lekker in zijn vel zit, zal zich goed en vlot ontwikkelen. Het is van nature nieuwsgierig

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

1. Hele getallen/ Tellen en getalbegrip. Groep 1 Groep 2 M1 E1 M2 E2. Streefdoelen/ leerlijn Rekenontwikkeling (kleuters)

1. Hele getallen/ Tellen en getalbegrip. Groep 1 Groep 2 M1 E1 M2 E2. Streefdoelen/ leerlijn Rekenontwikkeling (kleuters) 1. Hele getallen/ Tellen en getalbegrip Groep 1 Groep 2 M1 E1 M2 E2 Omgaan met de telrij Getallen - Oriënteren zich op de telrij tot tenminste 10 - Kunnen de getallenrij tot 10 opzeggen, wijzen niet 1

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

Leerlijn en tussendoelen rekenen groep 1 en 2 basisonderwijs* 1

Leerlijn en tussendoelen rekenen groep 1 en 2 basisonderwijs* 1 Leerlijn en tussendoelen rekenen groep 1 en 2 basisonderwijs* 1 1. Tellen en getalbegrip 1.1 Kennis van de telrij Telrij opzeggen t/m 5-10 Telrij opzeggen t/m 10 Telrij opzeggen t/m 20 Vanuit verschillende

Nadere informatie

Bedoeling: Doelen: Leerplandoelen wiskunde (VVKBaO):

Bedoeling: Doelen: Leerplandoelen wiskunde (VVKBaO): Bedoeling: De leerlingen leren M.C. Escher en zijn werken kennen. Ze ontdekken ook wat regelmatige vlakvulling is en maken kennis met de drie soorten symmetrie die Escher in zijn werken gebruikt. Na het

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

A 1 RS+ 1. Rekensprong Plus 1 (c) Van In, lesnr domein lesonderwerp lesnr domein lesonderwerp lesnr domein lesonderwerp

A 1 RS+ 1. Rekensprong Plus 1 (c) Van In, lesnr domein lesonderwerp lesnr domein lesonderwerp lesnr domein lesonderwerp RS+ 1 A 1 2 3 1 MK ruimtelijke oriëntatie: personen 27 G voorwerpen vergelijken naar aantal 53 G natuurlijke getallen interpreteren 2 G tellen tot 6 28 B evenveel maken door bijdoen of wegdoen 54 G vaste

Nadere informatie

ZIE MIJ LEREN. Groep 1. Spelend leren met Onderbouwd. Naam:

ZIE MIJ LEREN. Groep 1. Spelend leren met Onderbouwd. Naam: pelend leren met Onderbouwd pelend leren met Onderbouwd Voor je ligt het Zie mij leren-boekje van Onderbouwd. Voor ieder thema is er een nieuwe bladzijde. Elk thema begint met een taaldoel, gevolgd door

Nadere informatie

Preventieve en remediërende zorg in de praktijk Naam: Geboortedatum:

Preventieve en remediërende zorg in de praktijk Naam: Geboortedatum: Voorblad Preventieve en remediërende zorg in de praktijk Naam: Geboortedatum: sept. '03 Datum Omschrijving van het zorgprobleem Vooropgesteld doel sept. '03 1. Algemene houding; weinig geduld-korte concentratie-roept

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering. De kinderen: - maken kennis met het thema. - kunnen hun kennis met elkaar delen.

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering. De kinderen: - maken kennis met het thema. - kunnen hun kennis met elkaar delen. Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

Timing: 50 min. Graad: 1-2. Leerplandoelen: VVKBAO:

Timing: 50 min. Graad: 1-2. Leerplandoelen: VVKBAO: Graad: 1-2 Timing: 50 min. Leerplandoelen: VVKBAO: WO TE 6.18 Kinderen kunnen met techniek omgaan in verschillende toepassingsgebieden. WO TE 6.18.1 Dat houdt in dat ze technische realisaties uit verschillende

Nadere informatie

De peuterklas van. Basisdoelstellingen en ontwikkelingsdoelen Gemeenschapsonderwijs

De peuterklas van. Basisdoelstellingen en ontwikkelingsdoelen Gemeenschapsonderwijs De peuterklas van A tot Z Basisdoelstellingen en ontwikkelingsdoelen DPKL00H_DOELLIJST-GO.indd 1 20-01-2010 09:16:59 DPKL00H_DOELLIJST-GO.indd 2 20-01-2010 09:16:59 De peuterklas van A tot Z Inleiding

Nadere informatie

Workshop. Het museum. Opzet: Aan de hand van een plan de maquette van het museum in elkaar knutselen.

Workshop. Het museum. Opzet: Aan de hand van een plan de maquette van het museum in elkaar knutselen. Workshop Het museum Opzet: Aan de hand van een plan de maquette van het museum in elkaar knutselen. Materiaal: Het maquettepakket van in het muzeeum. Doelen: Moedertaal: Lezen: Communicatieve elementen

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering. De kinderen: - geven gericht antwoord op vragen. - breiden hun woordenschat uit.

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering. De kinderen: - geven gericht antwoord op vragen. - breiden hun woordenschat uit. Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

Het ontwikkelingsplan nieuw vormingsplan voor de kleuterschool

Het ontwikkelingsplan nieuw vormingsplan voor de kleuterschool Het ontwikkelingsplan nieuw vormingsplan voor de kleuterschool Kleuters onderwijzen is een boeiende opgave. Heel wat kleuterleid-st-ers zetten zich reeds jaren met veel enthousiasme in om te werken aan

Nadere informatie

Steunpunt GOK project Genk De bouwhoek

Steunpunt GOK project Genk De bouwhoek Uitwerking De Bouwhoek 1. Het belang van bouwen en construeren Bouwen en construeren ontwikkelen een groot aantal belangrijke vaardigheden, zoals: het bevorderen van eigen initiatief, samenwerken, samen

Nadere informatie

Naar het eerste leerjaar

Naar het eerste leerjaar Naar het eerste leerjaar Overgang eerste leerjaar We kijken eerder naar het ontwikkelingsniveau van uw kind dan naar de leeftijd en proberen het zo een stukje verder te brengen in zijn ontwikkeling. De

Nadere informatie

Vrij CLB Regio Hasselt. Is mijn kind klaar voor het eerste leerjaar? Een grote stap! Welkom. Wat is schoolrijpheid? Aspecten van schoolrijpheid

Vrij CLB Regio Hasselt. Is mijn kind klaar voor het eerste leerjaar? Een grote stap! Welkom. Wat is schoolrijpheid? Aspecten van schoolrijpheid Vrij CLB Regio Hasselt Een grote stap! Is mijn kind klaar voor het eerste leerjaar? Wat is schoolrijpheid? Welkom Aspecten van schoolrijpheid Vrij CLB Regio Hasselt VCLB - Multidisciplinair Centrum - Het

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

Hieronder volgt een beknopte uitleg van de begrippen die u in het rapport zult tegenkomen.

Hieronder volgt een beknopte uitleg van de begrippen die u in het rapport zult tegenkomen. Onderbouwrapport In het onderbouwrapport waarderen wij alle genoemde aspecten ten opzichte van de leeftijd. Een waardering wordt uitgedrukt in een cijfer. U kunt via de beknopte omschrijvingen in het rapport

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

Kinderen met CVI: Zij hebben vaak goede ogen en kunnen toch niet goed kijken

Kinderen met CVI: Zij hebben vaak goede ogen en kunnen toch niet goed kijken Kinderen met CVI: Zij hebben vaak goede ogen en kunnen toch niet goed kijken Hoe kunnen we CVI herkennen Hoe kunnen we hen helpen hiermee om te gaan Greet Vissenaekens Kinderen met CVI Algemene kenmerken

Nadere informatie

Tussendoelen Ontluikende gecijferdheid (inclusief logisch denken vanaf 3;6 jaar)

Tussendoelen Ontluikende gecijferdheid (inclusief logisch denken vanaf 3;6 jaar) Tussendoelen Ontluikende gecijferdheid (inclusief logisch denken vanaf 3;6 jaar) 0 1;6 2 2;6 3 3,6 4 4;6 1. Ontwikkelt een besef van getalsnamen door rijmpjes en versjes. (bijvoorbeeld: een- twee..klaar

Nadere informatie

Tussendoelen ontwikkeling van de geletterdheid

Tussendoelen ontwikkeling van de geletterdheid Tussendoelen ontwikkeling van de geletterdheid 3;6 4 4;6 5 5;6 6 6,6 7 1. Beleeft zichtbaar plezier aan voorlezen, boeken en rijmpjes. 1. Beleeft zichtbaar plezier aan voorlezen, boeken en rijmpjes door

Nadere informatie

Proefwerken juni 2017

Proefwerken juni 2017 Proefwerken juni 2017 Donderdag 15 juni Bewerkingen & toepassingen Luisteren & taalsystematiek* Vrijdag 16 juni Begrijpend lezen * Getallenkennis & toepassingen Maandag 19 juni Dinsdag 20 juni Spelling

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

Peuters Groep 1 Groep 2 Groep 3 BP MP EP M1 E1 M2 E2 M3

Peuters Groep 1 Groep 2 Groep 3 BP MP EP M1 E1 M2 E2 M3 1. Hele getallen/ Tellen en getalbegrip Peuters Groep 1 Groep 2 Groep 3 BP MP EP M1 E1 M2 E2 M3 Omgaan met de telrij - Zeggen de telrij vanaf 1 op als liedje of versje* - Beginnen hardop te tellen (=akoestisch

Nadere informatie

Activiteit 1. Waarnemen De nieuwe klas verkennen. Doelen. Materiaal. Voortaak

Activiteit 1. Waarnemen De nieuwe klas verkennen. Doelen. Materiaal. Voortaak Activiteit 1 Waarnemen De nieuwe klas verkennen Doelen 1 De kleuters kunnen een veilige sfeer ervaren bij de leid(st)er en in het nieuwe klaslokaal. (1) (LO 3.4) 2 De kleuters komen graag naar de nieuwe

Nadere informatie

Leerplan OVSG. Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden. Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen

Leerplan OVSG. Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden. Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen 2014 2015 Leerplan OVSG Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen THOMAS MORE KEMPEN VORSELAAR INHOUDSOPGAVE 1 Wereldoriëntatie...

Nadere informatie

De Vakman. De leerling hanteert de muzikale parameters en componenten. De leerling leest en schrijft de muziektaal

De Vakman. De leerling hanteert de muzikale parameters en componenten. De leerling leest en schrijft de muziektaal De Vakman De leerling kan gericht luisteren van intuïtief naar bewust waarnemen luisteren naar het eigen musiceren weten wat je hoort zich de muziek inwendig voorstellen de muzikale parameters en componenten

Nadere informatie

1. Ziet de kleine verschillen. tussen letters/cijfers. 2. Herkent hetzelfde woord in een. 5. Kent en kan de namen van

1. Ziet de kleine verschillen. tussen letters/cijfers. 2. Herkent hetzelfde woord in een. 5. Kent en kan de namen van Tussendoelen van het domein TAAL Tussendoelen Visuele Waarneming 3;6 4 4;6 5 5;6 6 6,6 1. Kan aantal details aanwijzen op een plaat. 1. Kan meerdere (10) details aanwijzen op een plaat. 1. Ziet de kleine

Nadere informatie

Leerlijn taalontwikkeling groep 1

Leerlijn taalontwikkeling groep 1 Leerlijn taalontwikkeling groep 1 Spreken Uitbreiden actieve woordenschat Woordvorming ( werkwoordsvormen en meervoud ) Zinsbouw ( 4 á 5 woorden) Zelf een verhaaltje vertellen Logisch rangschikken / rubriceren

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum Derde graad LO A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 Lichamelijke opvoeding Motorische competenties 1.1 De motorische basisbewegingen

Nadere informatie

ZIE MIJ LEREN. Groep 2. Spelend leren met Onderbouwd. Naam:

ZIE MIJ LEREN. Groep 2. Spelend leren met Onderbouwd. Naam: pelend leren met Onderbouwd pelend leren met Onderbouwd Voor je ligt het Zie mij leren-boekje van Onderbouwd. Voor ieder thema is er een nieuwe bladzijde. Elk thema begint met een taaldoel, gevolgd door

Nadere informatie

Ontwikkelschema Rekenen Groep 1

Ontwikkelschema Rekenen Groep 1 Ontwikkelschema Rekenen Groep 1 Getallen tellen Kent de namen van de cijfers (in liedjes en boekjes) Kan tot 10 tellen hoeveelheden Kan met vinger aanwijzen hoeveel die telt Kan aanwijzen wat minder/meer/meest

Nadere informatie

Leerplandoelen Drama (GO)

Leerplandoelen Drama (GO) Leerplandoelen Drama (GO) 1ste graad 3.1 De leerlingen kunnen door kijken naar, inspelen op en zelf spelen, plezier beleven aan eenvoudige dramatische situaties. a. toneelvoorstellingen of poppentheater

Nadere informatie

Rol van de leerkracht

Rol van de leerkracht Rol van de leerkracht Beweging Doormiddel van interessante vragen oriënteer je samen met de leerlingen op het onderwerp van de les. Samen met de leerlingen bekijk je wat er zou gebeuren tijdens de les.

Nadere informatie

Meten en meetkunde Bijeenkomst 1

Meten en meetkunde Bijeenkomst 1 INHOUD bijeenkomst 1: Meten en meetkunde Bijeenkomst 1 Onderwijseenheid 1.4.2 Taal, techniek en rekenen-wiskunde in de onderbouw Mariëlle van der Borgh - Konstant Ciach Jolien van Heerde - Ortwin Hutten

Nadere informatie

DOELSTELLINGEN BUURT IN ZICHT

DOELSTELLINGEN BUURT IN ZICHT DOELSTELLINGEN BUURT IN ZICHT GEKOPPELD AAN DE EINDTERMEN 3 DE GRAAD BASISONDERWIJS Voor het bepalen van de doelstellingen hebben we ons gebaseerd op de eindtermen basisonderwijs. De volgende doelstellingen

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

Informatieavond schooljaar 2015-2016. Cluster 1/2

Informatieavond schooljaar 2015-2016. Cluster 1/2 Informatieavond schooljaar 2015-2016 Cluster 1/2 Programma Even voorstellen Ik & Ko KIJK! het observatiesysteem Het rapport De ontwikkelingslijnen/hoe werken we in de kleuterklas? naar eigen klas Praktische

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

SPECIMEN. (na)vertellen in chronologische volgorde begrijpend luisteren

SPECIMEN. (na)vertellen in chronologische volgorde begrijpend luisteren Matrix Taal (1) interactief taalgebruik beginnende geletterdheid woordenschat taalbewustzijn taal thema 1 thema 2 thema 3 thema 4 thema 5 thema 6 thema 7 thema 8 eigen aanbod ontwikkelen woordenschat (passief

Nadere informatie

Magneten : Een bootje

Magneten : Een bootje Magneten : Een bootje Aantal kinderen: 2-4 Niveau: 3 Benodigdheden: kurk punaise bakje waar water in kan tandenstokers vlagje plastic eendjes of visjes met een schroef in de bek handdoek of dweil magneten

Nadere informatie

SPEEL MEE en demonstreer hoe je met de verschillende extra materialen aan de slag kan gaan.

SPEEL MEE en demonstreer hoe je met de verschillende extra materialen aan de slag kan gaan. Materiaal : P L A S T I C I N E Je kan zelf plasticine maken. Ik probeerde het als volgt : - 175gr zout - 175gr bloem - 2 eetlepels sla-olie - 1 koffielepel aluin (bij apotheker te verkrijgen of zelf een

Nadere informatie

Wat maakt mijn kind allemaal mee in groep 1-2?

Wat maakt mijn kind allemaal mee in groep 1-2? Wat maakt mijn kind allemaal mee in groep 1-2? Informatieavond 1 september 2016 2 Het werken in de groepen 1 en 2 Dagindeling o Binnenkomst: Bij binnenkomst om 08.20 uur kijken de kinderen naar de dagritmekaarten.

Nadere informatie

Leerplan VVKBaO. Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden. Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen

Leerplan VVKBaO. Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden. Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen 2014 2015 Leerplan VVKBaO Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen THOMAS MORE KEMPEN VORSELAAR INHOUDSOPGAVE 1 Wereldoriëntatie...

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

In deze video vind je terug hoe een leerkracht al spelenderwijs verschillende wiskundige en talige activiteiten organiseert in een winkelspel.

In deze video vind je terug hoe een leerkracht al spelenderwijs verschillende wiskundige en talige activiteiten organiseert in een winkelspel. Winkelspel In deze video vind je terug hoe een leerkracht al spelenderwijs verschillende wiskundige en talige activiteiten organiseert in een winkelspel. Welke thema's zou je aan bod kunnen laten komen

Nadere informatie

Workshop. Vriendschapsbandjes

Workshop. Vriendschapsbandjes Workshop Vriendschapsbandjes Opzet: Vriendschapsbandjes in macramé met pareltjes aan. (Idee uit het boekje Eigentijds macramé, Margriet Kors en Gina Lambers, Cantecleer, 2002, ISBN 90 213 3201 9) pagina

Nadere informatie

LESVOORBEREIDINGSFORMULIER DERDEGRAADSSTAGE Datum nazicht: Naam student: Stefanie Van Calenberg Stageschool: De Zonnebergen

LESVOORBEREIDINGSFORMULIER DERDEGRAADSSTAGE Datum nazicht: Naam student: Stefanie Van Calenberg Stageschool: De Zonnebergen LESVOORBEREIDINGSFORMULIER DERDEGRAADSSTAGE Datum nazicht: Naam student: Stefanie Van Calenberg Stageschool: De Zonnebergen Nagekeken door: aanpassen - herwerken Stageklas: 2 de leerjaar Aantal lln.: 16

Nadere informatie

aantal evaluatielessen

aantal evaluatielessen Jaarplanning Rekensprong Plus Rekensprong Plus heeft voor elk leerjaar een eenduidig jaarwerkplan. Elk werkschriftje van Rekensprong Plus overspant een periode tussen twee schoolvakanties werkschrift a

Nadere informatie

Checklist reken- en wiskundeomgeving

Checklist reken- en wiskundeomgeving Checklist reken- en wiskundeomgeving Naam: Ingevuld door: Datum (eerste meting): Datum (tweede meting): Kwaliteitsverbetering doe je zelf Vier stappen In beeld brengen van een kwaliteitsaspect Vul de lijst

Nadere informatie

Tussendoelen ontwikkeling van het logisch denken

Tussendoelen ontwikkeling van het logisch denken Tussendoelen ontwikkeling van het logisch denken 3 4 4;6 5 5;6 6 6,6 7 7;6 1. herkent begrippen als lang-korthoog-laag- klein-groot 1. kan verschillende grootheden onderscheiden en in betekenisvolle 1.

Nadere informatie

Probleemstelling: Hoe kunnen we de siroop* in de grote kom verdelen over kleine flesjes?

Probleemstelling: Hoe kunnen we de siroop* in de grote kom verdelen over kleine flesjes? Siroop verdelen Auteur: Vanessa Maes & Stephanie Vervaet Probleemstelling: Hoe kunnen we de siroop* in de grote kom verdelen over kleine flesjes? Duur van de STEM-activiteit: 30 à 40 minuten Leeftijdsgroep:

Nadere informatie

onderwerp: Ik ruik mensenvlees ( drama- beweging)

onderwerp: Ik ruik mensenvlees ( drama- beweging) onderwerp: Ik ruik mensenvlees ( drama- beweging) -lln. kn. zich soepel bewegen op de muziek; -lln. kn. sprookjesfiguren uitbeelden met de nadruk op één zintuig; -plezierbeleving; -lln. durven expressief

Nadere informatie

EINDTERMENTABEL OVERZICHT. Flos en Bros werkboekjes. x x. x x x x x. x x x. Werkboekje blz e Leerjaar 6 e Leerjaar

EINDTERMENTABEL OVERZICHT. Flos en Bros werkboekjes. x x. x x x x x. x x x. Werkboekje blz e Leerjaar 6 e Leerjaar 5 e Leerjaar 6 e Leerjaar EINDTERMENTABEL OVERZICHT Flos en Bros werkboekjes Tandenmuzeum De mondgazt Dagboek v/e tandenborstel Gezonde start in de mond - Suiker Verzin een supersmoes Tanden de wereld

Nadere informatie

- actieve waarneming - een uitstap - een actieve huishoudelijke activiteit - een verhaal spelend uitbeelden

- actieve waarneming - een uitstap - een actieve huishoudelijke activiteit - een verhaal spelend uitbeelden Explorerend beleven. (veelzijdig en actief ontdekken van de werkelijkheid inbreng van leidster en kleuter) Ontwikkelingsondersteunend leren. (gestuurd spelen door leidster bepaald) - actieve waarneming

Nadere informatie

DC thema 62 Taalbewustzijn stimuleren bij kleuters

DC thema 62 Taalbewustzijn stimuleren bij kleuters DC thema 62 Taalbewustzijn stimuleren bij kleuters 1 Inleiding In dit thema besteden we aandacht aan een onderdeel van het taalonderwijs, namelijk het stimuleren van het taalbewustzijn. We leggen uit wat

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

klantgerichtheid... ... klanteninzicht... ... groepsdynamica... ... omgaan met diversiteit... ... stemgebruik... ... taalvaardigheid... ...

klantgerichtheid... ... klanteninzicht... ... groepsdynamica... ... omgaan met diversiteit... ... stemgebruik... ... taalvaardigheid... ... P1 VOORBEELD OBSERVATIE-INSTRUMENT GROEP klantgerichtheid klanteninzicht groepsdynamica omgaan met diversiteit PRESENTATIE stemgebruik taalvaardigheid non-verbaal communiceren professionele houding PERSOON

Nadere informatie

Eindtermen: Activiteiten + 6 jaar The Outsider Vlaamse Ardennen

Eindtermen: Activiteiten + 6 jaar The Outsider Vlaamse Ardennen Eindtermen: Activiteiten + 6 jaar The Outsider Vlaamse Ardennen 1. Kids Adventure: - Kids-moeras, blote voetenpad, estafettes, kano s, lage tarzans, speleobox Eindtermen wereldoriëntatie (WO) WO mens en

Nadere informatie

Naam : Geboortedatum :

Naam : Geboortedatum : Naam : Geboortedatum : Leeftijd 2,5-jarigen 3-jarigen 4-jarigen 5-jarigen 6-jarigen 7-jarigen 1. Welbevinden Voelt zich meestal niet in zijn sas, voelt zich niet gelukkig Geeft een neutraal beeld, niet

Nadere informatie

Klasbezoek bibliotheek 2de-3de kleuter

Klasbezoek bibliotheek 2de-3de kleuter Klasbezoek bibliotheek 2de-3de kleuter De bib is een bos. In groep volgen we een spoor van blaadjes langs verschillende plaatsen in de bib. We leren het reglement kennen en aan de hand van voorwerpen ontdekken

Nadere informatie

Leerstofoverzicht Lezen in beeld

Leerstofoverzicht Lezen in beeld Vaardigheden die bij één passen, worden in Lezen in beeld steeds bij elkaar, in één blok aangeboden. Voor Lezen in beeld a geldt het linker. Voor Lezen in beeld b t/m e geldt het rechter. In jaargroep

Nadere informatie

de leerling is geconcentreerd en toont zin voor afwerking de leerling communiceert over zijn/haar kunstbeleving

de leerling is geconcentreerd en toont zin voor afwerking de leerling communiceert over zijn/haar kunstbeleving ontdekt exploreert en experimenteert is geconcentreerd en toont zin voor afwerking breidt de eigen voorkeuren uit creëert hanteert de muzikale parameters en componenten staat open voor het onbekende, het

Nadere informatie

Piramide en Schatkist in het rekenonderwijs. Komend uur. Piramide 14-9-2010. Marlin Nijhof

Piramide en Schatkist in het rekenonderwijs. Komend uur. Piramide 14-9-2010. Marlin Nijhof Piramide en Schatkist in het rekenonderwijs Marlin Nijhof Komend uur Piramide komende maanden Schatkist komende maanden Praktische tips van mij Praktische tips van elkaar Piramide 1 Piramide & beginnende

Nadere informatie

Leerlijnen groep 3 Wereld in Getallen

Leerlijnen groep 3 Wereld in Getallen Leerlijnen groep 3 Wereld in Getallen 1 2 3 4 REKENEN Boek 3a: Blok 1 - week 1 - tellen van hoeveelheden tot - introductie van de getallenlijn tot en met - tellen t/m (ook rangtelwoorden) - erbij- en erafsituaties

Nadere informatie

Zorgboekje. Kindgegevens

Zorgboekje. Kindgegevens Zorgboekje De pedagogisch medewerker vult dit boekje behorende bij het overdrachtdocument peuter kleuter in als er een zorgbehoefte bij het kind is gesignaleerd. Zij/ hij vult in wat van toepassing is

Nadere informatie

BrailleStudio. Beschrijving oefeningen

BrailleStudio. Beschrijving oefeningen BrailleStudio Beschrijving oefeningen Inhoud Voorbereidend Aanvankelijk Braille... 2 Aanvankelijk Braille... 3 Voorbereidend revalidatiebraille... 4 Revalidatiebraille... 5 Rekenen... 6 groep 3... 6 Voorbereidend

Nadere informatie

Meetkunst. Les 2 Van kunst naar ruimte. Weergeven op schaal en in perspectief

Meetkunst. Les 2 Van kunst naar ruimte. Weergeven op schaal en in perspectief Meetkunst Les 2 Van kunst naar ruimte Weergeven op schaal en in perspectief Kunst laat vaak een interpretatie van de werkelijkheid om ons heen zien. Soms lijkt een schilderij heel echt ; sommige kunstenaars

Nadere informatie

Les 6 Tegeltjes leggen

Les 6 Tegeltjes leggen Les 6 Tegeltjes leggen Kern In deze les maken en onderzoeken de leerlingen patronen vanuit één eenvoudige basistegel. De focus ligt op kenmerken van (regelmatige) patronen, zoals vormen van herhaling,

Nadere informatie

Handleiding CONTENTS

Handleiding CONTENTS HANDLEIDING CONTENTS HANDLEIDING... 1 FUNDELS INSTALLEREN... 3 HET PROGRAMMA VOOR HET EERST OPSTARTEN...10 HET BEGINSCHERM VAN FUNDELS...10 Fundels activeren...12 INSTELLINGEN...13 Beheer...13 Configuratie...14

Nadere informatie

Lijst van de gebruikte leerplannen binnen het katholiek onderwijs

Lijst van de gebruikte leerplannen binnen het katholiek onderwijs Lijst van de gebruikte leerplannen binnen het katholiek onderwijs 1. Specifiek voor het kleuteronderwijs: (Ook de ander leerplannen gelden voor het kleuteronderwijs) November 2008 Ontwikkelingsplan nieuw

Nadere informatie

GK.LEZ.01, WI GK.LEZ.02.01, WI GK.ORD.02, WI GK.RTL.01, WI GK.RTL.02, WI GK.RTL.03, WI GK.RTL.04.01, WI GK.RTL.05.01

GK.LEZ.01, WI GK.LEZ.02.01, WI GK.ORD.02, WI GK.RTL.01, WI GK.RTL.02, WI GK.RTL.03, WI GK.RTL.04.01, WI GK.RTL.05.01 Lesnr. Onderwerp Lesdoelen Leerplan Wiskunde OVSG 2010 2011 Leerplan Wiskunde VVKBaO 2012 2013 Leerplan Wiskunde GO! 2010 2011 1 Les 1 Kennismaken Lesdoelen De lengte van namen herkennen a.d.h.v. het aantal

Nadere informatie

Tussendoelen Cognitieve ontwikkeling

Tussendoelen Cognitieve ontwikkeling Tussendoelen Cognitieve ontwikkeling 0 1;6 2 2;6 3 3,6 4 4;6 1. Experimenteert graag: brengt opzettelijk allerlei variaties in zijn handelen aan en kijkt wat voor een effect dat heeft. 2. Bedenkt zelf

Nadere informatie