Ontwikkelingen in de melkveehouderij Frits van der Schans Carin Rougoor 21 maart 2016

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ontwikkelingen in de melkveehouderij Frits van der Schans Carin Rougoor 21 maart 2016"

Transcriptie

1 Ontwikkelingen in de melkveehouderij Frits van der Schans Carin Rougoor 21 maart 2016 Op 1 april 2015 is de productiebeperking van de melkveehouderij (melkquotum) afgeschaft. Milieudefensie is geïnteresseerd in de ontwikkelingen in de melkveehouderij ten gevolgen van de afschaffing van het melkquotum en heeft CLM gevraagd om daarin inzicht te geven. De volgende aspecten worden beschreven: 1. Grootte van melkveebedrijven (schaalvergroting) 2. Omvang van de melkveestapel 3. Weidegang 4. Fosfaatproductie door de Nederlandse (melk) veehouderij 5. Uitstoot ammoniak 6. Uitstoot van broeikasgassen 7. Grondgebondenheid 8. Melkprijs 1. Grootte van melkveebedrijven Melkveebedrijven in Nederland nemen toe in omvang. In 2015 hadden veehouders gemiddeld 89 melkkoeien en dat waren er 38 meer dan in Dit komt overeen met een groei van 75% in 15 jaar, ofwel 2½ melkkoe per jaar (Figuur 1). Figuur 1. Aantal melkkoeien per bedrijf van 2000 tot 2015 (bron: CBS Statline). Sinds 2012 is het aantal melkkoeien in Nederland met bijna 10% toegenomen, ondanks dat er tot 1 april 2015 een productiebeperking gold. Het aantal melkveebedrijven in Nederland is sinds 2012 vrijwel gelijk gebleven (Figuur 2). 1

2 Figuur 2. Aantal melkkoeien en aantal bedrijven van 2000 tot 2015 (bron: CBS Statline). Uit Figuur 2 blijkt dat na 2007 jaarlijks minder bedrijven jaarlijks stopten (2% tot 3%) dan in de jaren voor 2007 (4% tot 5%). Waarschijnlijk heeft dit te maken met enerzijds relatief gunstige melkprijzen tussen 2007 en 2014 en anderzijds dat rondom 2007 steeds duidelijker werd dat het melkquotum zou worden afgeschaft. Door de huidige marktperspectieven (onder andere een structureel lage/lagere melkprijs) mag worden verwacht dat het percentage melkveebedrijven dat tussen 2015 en 2020 jaarlijks stopt op het niveau ligt van het begin van deze eeuw. Dat zou betekenen dat van de huidige ruim bedrijven er ca overblijven in Als het aantal melkkoeien gelijk blijft op het niveau van 2015, hetgeen een voorzichtige inschatting is gezien de ruimte binnen het fosfaatplafond, dan neemt het aantal melkkoeien per bedrijf toe tot gemiddeld 111 in De omvang van melkveebedrijven in de verschillende provincie loopt sterk uiteen (Figuur 3). De kleinste bedrijven liggen in de regio s Oost (Overijssel en Gelderland) en West (Utrecht, Noord-Holland en Zuid- Holland). In deze provincies werden in 2015 de helft van de Nederlandse melkkoeien gehouden, op melkveebedrijven met een omvang van 78 koeien. Figuur 3. Aantal melkkoeien per bedrijf uitgesplitst per provincie (bron: CBS Statline). 2

3 In het Noorden (Groningen, Friesland en Drenthe) met ruim 30% van de nationale melkveestapel, hebben de bedrijven een gemiddelde omvang van 103 koeien. De grootste bedrijven liggen in Flevoland met gemiddeld 133 melkkoeien in de En in Zeeland zijn de bedrijven het sterkst gegroeid, bijna 2½ keer zoveel koeien per bedrijf als in Overigens is Zeeland met 229 bedrijven en ruim melkkoeien de kleinste melkveeprovincie. Figuur 4. Aantal grotere melkveebedrijven in SO-klassen groter dan euro (bron: CBS Statline). Het CBS deelt de melkveebedrijven in naar grootte-klasses. Dat gebeurt door uit te gaan van een standaard opbrengst die is gebaseerd op de gemiddelde opbrengst in euro s op jaarbasis per gewas of diercategorie. Globaal is de opbrengst van een bedrijf met 250 melkkoeien die elk kg melk geven: 250 melkkoeien x kg melk x 35 cent/kg melk = euro. Figuur 4 geeft weer hoeveel melkveebedrijven in Nederland in de SO-klasses vanaf euro vallen. Heel globaal kan worden gesteld dat bedrijven in de SO-klasse 0,5 tot 1,0 mln. euro 150 tot 300 melkkoeien hebben. De klasses daarboven zijn bedrijven met meer dan 300 melkkoeien. Daaruit blijkt dat de groei van het aantal bedrijven met meer dan 250 melkkoeien ( megabedrijven volgens de definitie van Alterra) in 2014 en 2015 verder is doorgezet. Figuur 5. Aantal stallen met >250 melkkoeien, per provincie in 2005, 2010 en 2013 (bron: Gies et al., 2015). Uit specifiek onderzoek naar megabedrijven en megastallen (Gies et al., 2015) blijkt dat er 317 bedrijven in 2013 meer dan 250 melkkoeien hadden. Ruim de helft van deze grote melkveebedrijven ligt in Friesland (29%), Noord-Brabant (12%) en Groningen (11%). Uit onderzoek naar de verleende vergunningen voor zeer grote melkveebedrijven (Van der Schans, 2015) in de provincies Utrecht, Gelderland en Noord-Brabant, blijkt dat met name in Noord-Brabant heel veel vergunningen zijn verleend voor bedrijven met meer dan 250 melkkoeien. 3

4 Figuur 6. Aandeel stallen met >250 melkkoeien in provincies Utrecht, Gelderland en Noord-Brabant; aanwezig in 2005, 2010 en 2013 (bron: Gies et al., 2015) en vergund in 2015 (bron: Van der Schans, 2015). Bijna 6% van de melkveebedrijven zou kunnen doorgroeien tot een megabedrijf. Maar ook in Gelderland kunnen veel bedrijven binnen hun vergunning nog fors uitbreiden. Het bleek moeilijk om de resultaten van Utrecht, Gelderland en Brabant naar geheel Nederland te extrapoleren. Wel kan worden gesteld dat in Gelderland en Noord-Brabant veel meer melkveebedrijven in 2015 een vergunning hadden voor meer dan 250 melkkoeien (218 bedrijven) dan dat er in 2013 feitelijk aanwezig waren (77 bedrijven). 2. Omvang van de melkveestapel De Nederlandse melkveestapel is sinds 2012 sterk gegroeid en dat geldt voor zowel jongvee als melkkoeien (Figuur 7). Veel melkveehouders anticipeerden daarmee op de naderende afschaffing van het melkquotum. Figuur 7. Aantal melkkoeien en stuks jongvee op melkveebedrijven in Nederland (bron: CBS Statline). Met het aangekondigde stelsel van fosfaatrechten zal op enige termijn een einde aan de groei komen. De referentie voor dat stelsel (2 juli 2015) ligt evenwel ná de peildatum van CBS voor wat betreft het aantal dieren in 2015 (1 april 2015). Om een inschatting te kunnen maken van de mogelijke groei van de melkveestapel in 2015 en 2016 is in Figuur 8 naast de omvang van de melkveestapel ook de melkproductie uitgezet. Beiden zijn gerelateerd aan de situatie in 2006 (=100%). Na 2006 werden de melkquota geleidelijk verhoogd op weg naar de afschaffing in De melkproductie voor 2016 is geëxtrapoleerd op basis van de gegevens van 2015 en de melkproductie van de eerste twee maanden van

5 Figuur 8. Relatieve aantal melkkoeien en melkproductie ten opzichte van 2006 (bron: CBS Statline en RVO). Jaar 2015* is een raming van CBS en 2016** is een extrapolatie op basis van de gegevens 2015 en de melkproductie in de eerste 2 maanden van In kalenderjaar 2015 lag de melkproductie in Nederland 25% boven het niveau van Tot 1 april 2015 was de melkquotering van kracht en daardoor zal de melkproductie in 2016 aanzienlijk hoger uitvallen dan in Dit blijkt al uit de gegevens over januari en februari 2016; respectievelijk 16% en 22% hogere productie dan in diezelfde maanden in Voor heel het jaar 2016** wordt uitgegaan van een 6% hogere productie ten opzichte van Het aantal melkkoeien zal daarom in 2016 naar alle waarschijnlijkheid aanzienlijk hoger liggen dan in Weidegang De aandacht voor weidegang is de laatste decennia in Nederland sterk toegenomen. Helaas heeft dat nog niet geleid tot één kengetal waar iedereen zich op richt. CBS brengt in beeld het percentage koeien dat in de wei loopt, maar Duurzame Zuivelketen (DZK) richt zich op het percentage bedrijven met koeien in de wei. Figuur 9. Percentage melkkoeien dat dag en nacht, overdag en niet weidt (bron: CBS Statline). Aangezien kleine bedrijven vaker de koeien in de wei hebben dan grote bedrijven, komen deze kengetallen niet overeen. Daarbij hanteert DZK de definitie dat alle koeien jaarlijks 120 dagen van 6 uur in de wei moeten lopen (mogelijk binnenkort zelfs 720 uur per jaar) en CBS vraagt naar weiden / niet weiden en naar het aantal uren 5

6 dat wordt geweid. In sommige statistieken van DZK worden ook de deeltijd-weiders meegerekend. Kortom, je kunt op verschillende wijzen weidegang in beeld brengen. Het percentage melkkoeien dat zomers in de wei loopt, is de afgelopen teruggelopen van 90% in 2001 naar 69% in 2014 (Figuur 9). Naast een vermindering van het percentage koeien in de wei is ook het aantal dagen per jaar en uren per dag dat koeien weiden, de afgelopen jaren veranderd. In 2001 liep nog 35% van de koeien in de zomer dag en nacht in de wei en 55% alleen overdag. In 2014 lagen deze percentages op respectievelijk 16% en 53%. De vermindering van het aantal uren weidegang zorgt ervoor dat steeds minder melkkoeien zichtbaar zijn in het landschap. Deze vermindering van het aantal uren weidegang per jaar geldt ook voor het jongvee. De feitelijke vermindering van melkkoeien en jongvee in de wei laat zich nog het beste verbeelden door Figuur 10. In die figuur is het aandeel van de mest die koeien en jongvee in de weide produceren uitgezet tegen de totale hoeveelheid mest. Dan blijkt dat in 2000 circa 30% van alle mest van melkvee in de weide terecht kwam, een percentage dat is verminderd tot 18% in Figuur 10. Aandeel weidemest van melkkoeien en jongvee (bron: CSB Statline). Het percentage koeien in de wei en het aandeel weidemest van melkvee lijken zich sinds 2011 enigszins te stabiliseren. Het is moeilijk om een verwachting voor de komende jaren uit te spreken. De zuivelindustrie stimuleert nadrukkelijk weidegang, onder andere met financiële prikkels. Daar staat tegenover dat bedrijven groter worden en minder gemakkelijk kunnen weiden, en dat het verhogen van de fosfaatefficiëntie op basis van de Kringloopwijzer, in het kader van het stelsel van fosfaatrechten het beste mogelijk is met de koeien permanent op stal. Met andere woorden: een eenzijdige focus op fosfaatefficiëntie van de koe (dus per geproduceerde kg melk een lagere (fosfaat)mestproductie) stimuleert het permanent op stal zetten van melkkoeien. 4. Fosfaatproductie door de melkveehouderij De mestproductie van de melkveestapel is sinds 2012 toegenomen van 76,2 naar 88,4 miljoen kg fosfaat (Figuur 11). Daardoor produceren alle melk- en kalfkoeien gezamenlijk meer dan de 84,9 miljoen kg fosfaat uit 2002, wat de melkveesector zichzelf als plafond had gesteld. Door de toegenomen mestproductie van de melkveehouderij overschrijdt de gehele Nederlandse veehouderij het met de EU-commissie afgesproken fosfaatplafond van 172,9 mln. kg fosfaat. 6

7 Figuur 11. Totale fosfaatexcretie melk- en kalfkoeien in 1000 kg (bron: CBS Statline). Rode lijn is fosfaatplafond voor melkveehouderij (84,9 miljoen kg fosfaat). Figuur 12. Fosfaatexcretie vanuit de verschillende typen veehouderijbedrijven in 1000 kg (bron: CBS Statline). Rode lijn is fosfaatplafond veehouderij (172,9 miljoen kg fosfaat). De totale fosfaatexcretie van melkveebedrijven is in figuur 12 lager dan in figuur 11, omdat bij de indeling van figuur 12 het melkvee dat op andere bedrijven dan melkveebedrijven aanwezig is, bij andere categorieën is meegerekend. Figuur 12 geeft de bijdrage weer van de melkveehouderij aan de totale fosfaatproductie en in verhouding tot andere sectoren. Dan blijkt de melkveehouderij verreweg de grootste sector, met de varkenshouderij als tweede en de pluimveehouderij als derde in omvang van fosfaatproductie. 5. Ammoniakuitstoot door de melkveehouderij Onderstaande figuren (Figuur 13 en Figuur 14) geven inzicht in de ammoniakemissie vanuit de landbouw en van geheel Nederland. In 2014 was de ammoniakemissie vanuit de totale landbouw ruim 4 kton hoger dan in Dit is het gevolg van een stijging van de emissies door melkkoeien en jongvee (rundvee) met 5 kton. 7

8 Figuur 13. Ammoniakemissie vanuit diverse onderdelen van de landbouw (Bron: De totale ammoniakemissie in Nederland is na een stabilisatie in weer aanzienlijk aan het toenemen. Daarmee wordt het met de EU-commissie afgesproken NEC-plafond voor ammoniak overschreden. De vraag is evenwel of Nederland aan dat plafond kan worden gehouden omdat dat plafond is gebaseerd op een situatie waarin een aantal emissiebronnen niet in beeld waren die ondertussen wel in kaart worden gebracht en meegenomen. Ofwel, dient het plafond niet te worden gecorrigeerd? Op de site van het Planbureau voor de Leefomgeving ( Ammoniakemissie-door-de-land--en-tuinbouw.html?i=5-106) wordt hiervan melding gemaakt. Figuur 14. Ammoniakemissie vanuit landbouw en vanuit overige bronnen (Bron: CBS Statline). De rode lijn is het NEC plafond voor ammoniak (128 miljoen kg vanaf 2010). Als het huidige plafond zou worden gecorrigeerd voor deze aanvullende emissies, dan komt het op een niveau van ca. 139 kton ammoniak te liggen. De totale ammoniakemissie van Nederland in 2014 lag op een niveau van 138 kton. Gezien de sterke groei van de melkveestapel in 2015 (en 2016) mag worden verwacht dat Nederland ook het niveau van een eventueel bijgesteld plafond overschrijdt. 8

9 6. Broeikasgasemissies vanuit de melkveehouderij In Tabel 1 staan de broeikasgasemissies uit de zuivelketen weergegeven. Hieruit blijkt dat sinds 2010 de broeikasgasemissies vanuit de melkveehouderij toenemen. In Figuur 15 is dit afgezet tegen de doelstelling die de melkveehouderij zichzelf heeft gesteld dat de groei van de melkvee-/zuivelsector vanaf 2011 klimaatneutraal wordt gerealiseerd. Dit houdt in dat groei in de melkvee-/zuivelsector niet mag leiden tot een toename in de uitstoot van broeikasgassen in Nederland. Tabel 1. Broeikasgasemissie zuivelketen in Mton CO 2 -equivalenten naar bron (bron: Reijs et al., 2015) De toename van de uitstoot van broeikasgassen wordt primair veroorzaakt door de toename van de melkproductie. Dit geeft in Nederland een hogere uitstoot zowel bij de toeleveranciers van melkveebedrijven (veevoer- en kunstmestproducenten) als op de melkveebedrijven zelf. De zuivelindustrie is er echter in geslaagd om de uitstoot te verlagen, ondanks dat zij veel meer melk hebben verwerkt. Figuur 15. Broeikasgasemissies uit melkvee-/zuivelketen en doelstelling klimaatneutrale groei vanaf 2011 (bron: Reijs et al., 2015). 7. Grondgebondenheid Figuur 16 geeft weer welk deel van de fosfaatexcretie op melkveebedrijven van het bedrijf moet worden afgevoerd, omdat er onvoldoende plaatsingsruimte is op het eigen bedrijf. De totale aanwending eigen bedrijf is minder dan de totale plaatsingsruimte op alle melkveebedrijven gezamenlijk, omdat een deel van de 9

10 melkveebedrijven (extensieve bedrijven) in principe nog ruimte heeft om mest aan te voeren. In 2014 (cijfers voor 2015 zijn nog niet bekend) had 77% van de melkveebedrijven een hogere fosfaatexcretie dan fosfaatplaatsingsruimte en moest mest afzetten. (NB. De totale fosfaatexcretie is in deze figuur lager dan in Figuur 11, omdat in deze figuur niet het melkvee is meegenomen dat op andere bedrijven dan melkveebedrijven aanwezig is). Figuur 16. Mestgebruik melkveehouderij op eigen bedrijf en elders in kg fosfaat (x 1000) in 2010 tot 2014 (bron: CBS Statline). Vanaf het begin van deze eeuw is de mestproductie van de melkveehouderij geleidelijk afgenomen. En na 2011 is deze door uitbreiding van de veestapel aanzienlijk toegenomen. Voor die extra mest hadden veehouders nauwelijks plaatsingsruimte op eigen grond. Het aandeel mest dat melkveehouders niet op eigen grond hebben aangewend in de periode was ca. 10%, in de periode ca. 15% en dat liep daarna snel op naar bijna 24% in Daarmee is de grondgebondenheid van de gehele melkveehouderij afgenomen van ca. 90% begin deze eeuw naar 76% in Figuur 17. Aandeel mest dat melkveebedrijven niet op eigen grond kunnen gebruiken in 2000 tot 2014 (bron: CBS Statline). 10

11 8. Melkprijs in de afgelopen 5 jaar In onderstaande figuren staat het verloop van de melkprijzen. Figuur 18 geeft de prijzen van grote zuivelbedrijven in Nederland (FrieslandCampina) en Nieuw-Zeeland (Fonterra), en de notering van USDA (Verenigde Staten) weer. Figuur 18. Verloop van de melkprijs van FrieslandCampina en Fonterra, en USDA-notering in euro per 100 kg melk (bron: Uit Figuur 18 komt het beeld naar voren dat de melkprijs in drie delen van de wereld zich vrijwel gelijk ontwikkelt. Dit geldt zowel voor de hoogte als de fluctuaties van de melkprijs. Althans tot april 2014, maar vanaf dat moment (een jaar voor de beëindiging van het melkquotum) lopen de melkprijzen sterk uiteen. In geheel 2015 lag de melkprijs in de USA ca. 5 eurocent hoger dan van FrieslandCampina en die lag weer ca. 5 eurocent hoger dan van Fonterra. Figuur 19. Verloop van de gemiddelde melkprijs van 16 Europese zuivelbedrijven in euro per 100 kg melk (bron: Figuur 19 geeft de gemiddelde melkprijs van 16 Europese zuivelbedrijven weer. Daaruit blijkt enerzijds dat de melkprijs fluctueert door de jaren en anderzijds relatief hoog was van medio 2013 tot medio Na medio 2014 is de melkprijs op een duidelijk lager niveau terecht gekomen. Daar spelen meerdere factoren een rol: een ruimer aanbod van melk, sterk verminderde afzet op de Russische markt vanwege een boycot, en sterk verminderde afzet op de Chinese markt vanwege eerdere voorraadvorming. 11

12 Bronnen Gies, Edo m.m.v. Han Naeff en Jaap van Os (2015) Analyse megastallen en megabedrijven 2005, 2010 en Reijs, J.W., G.J. Doornewaard, J.H. Jager en A.C.G. Beldman (2015) Sectorrapportage Duurzame Zuivelketen. Prestaties 2014 in perspectief. LEI Wageningen UR. Van der Schans, F.C. (2015). Ontwikkeling melkveebedrijven in Utrecht, Gelderland en Brabant; Analyse van mogelijke groei van melkveebedrijven op basis van gegevens van CBS en provincies. CLM Onderzoek & Advies

Varianten binnen de wet Verantwoorde Groei Melkveehouderij

Varianten binnen de wet Verantwoorde Groei Melkveehouderij Varianten binnen de wet Verantwoorde Groei Melkveehouderij Carin Rougoor en Frits van der Schans CLM Onderzoek en Advies Achtergrond Begin juli 2014 heeft staatssecretaris Dijksma het voorstel voor de

Nadere informatie

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee).

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee). Ontwikkeling melkveebedrijven in Utrecht, Gelderland en Brabant Analyse van mogelijke groei van melkveebedrijven op basis van gegevens van CBS en provincies Het CBS inventariseert jaarlijks de feitelijk

Nadere informatie

Analyse Megastallen en Megabedrijven 2005, 2010 en 2013

Analyse Megastallen en Megabedrijven 2005, 2010 en 2013 Analyse Megastallen en 2005, 2010 en 2013 Edo Gies, m.m.v. Han Naeff en Jaap van Os Alterra Wageningen UR 12 februari 2015 Inleiding Milieudefensie wil inzicht in de ontwikkelingen van het aantal megastallen

Nadere informatie

Waarden van fosfaatrechten - achtergrondnotitie Natuur & Milieu 1 februari 2016

Waarden van fosfaatrechten - achtergrondnotitie Natuur & Milieu 1 februari 2016 Waarden van fosfaatrechten - achtergrondnotitie Natuur & Milieu 1 februari 2016 1 Aanleiding en samenvatting In 2015 heeft toenmalig staatssecretaris Dijksma van EZ fosfaatrechten voor de melkveehouderij

Nadere informatie

Inzicht in groei van megastallen

Inzicht in groei van megastallen Factsheet Inzicht in groei van megastallen 2005-2013 De afgelopen decennia zijn veel veehouders het slachtoffer geworden van de toenemende schaalvergroting. Kleinschalige gezinsbedrijven worden in een

Nadere informatie

Ontwikkelingsruimte melkveebedrijven West-Nederland. C. Rougoor, F. van der Schans (CLM)

Ontwikkelingsruimte melkveebedrijven West-Nederland. C. Rougoor, F. van der Schans (CLM) 882 Ontwikkelingsruimte melkveebedrijven West-Nederland C. Rougoor, F. van der Schans (CLM) Ontwikkelingsruimte melkveebedrijven West-Nederland Auteurs: Publicatienummer: Carin Rougoor, Frits van der Schans

Nadere informatie

Advies stelsel van fosfaatrechten

Advies stelsel van fosfaatrechten stelsel van fosfaatrechten Frits van der Schans 22 maart 2016 Provincie Zuid-Holland heeft eerder gepleit voor een stelsel van fosfaatrechten voor de melkveehouderij dat o.a. grondgebondenheid waardeert

Nadere informatie

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Inleiding Via de Duurzame Zuivelketen streven zuivelondernemingen (NZO) en melkveehouders (LTO) gezamenlijk naar een toekomstbestendige en verantwoorde zuivelsector.

Nadere informatie

Vragen en Antwoorden Fosfaatreductieplan door ZuivelNL versie 16 december 2016

Vragen en Antwoorden Fosfaatreductieplan door ZuivelNL versie 16 december 2016 Vragen en Antwoorden Fosfaatreductieplan door ZuivelNL versie 16 december 2016 # trefwoord Q A 1. Noodzaak Waarom neemt de sector deze maatregelen? De maatregelen zijn noodzakelijk om te kunnen voldoen

Nadere informatie

AMvB Grondgebonden groei melkveehouderij. 21 April 2015 Harry Kager LTO Nederland

AMvB Grondgebonden groei melkveehouderij. 21 April 2015 Harry Kager LTO Nederland AMvB Grondgebonden groei melkveehouderij 21 April 2015 Harry Kager LTO Nederland Terminologie Onderwerpen Achtergronden mestverwerkingsplicht Achtergronden Melkveewet AMvB Grondgebonden groei melkveehouderij

Nadere informatie

FOSFAATRECHTEN VOOR MELKVEE

FOSFAATRECHTEN VOOR MELKVEE FOSFAATRECHTEN VOOR MELKVEE Een quickscan naar hun effecten op de leefomgeving en de sector PBL-publicatienummer 1882 Carin Rougoor, Hans van Grinsven en Jan van Dam 30 september 2015 Colofon FOSFAATRECHTEN

Nadere informatie

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 0 Experts verwachten een volumegroei van ~20% tot 2020 door het afschaffen van de quota... Nederlandse melkproductie (mln kg/jaar) 14,000

Nadere informatie

Effecten mestwetgeving op dierenwelzijn en diergezondheid Frits van der Schans en Carin Rougoor 24 januari 2017

Effecten mestwetgeving op dierenwelzijn en diergezondheid Frits van der Schans en Carin Rougoor 24 januari 2017 Effecten mestwetgeving op dierenwelzijn en diergezondheid Frits van der Schans en Carin Rougoor 24 januari 2017 De afschaffing van de melkquotering op 1 april 2015 was aanleiding voor de overheid om op

Nadere informatie

CDM-Advies Kortingspercentage fosfaatrechten. Samenvatting

CDM-Advies Kortingspercentage fosfaatrechten. Samenvatting CDM-Advies Kortingspercentage fosfaatrechten Samenvatting Per 1 januari 2018 zal het stelsel van fosfaatrechten voor melkvee in Nederland in werking treden. Bedrijven krijgen per 1 januari 2018 fosfaatrechten

Nadere informatie

Raadsinformatiebrief

Raadsinformatiebrief Raadsinformatiebrief Van: N. Lemlijn Aan: de leden van de Gemeenteraad Onderwerp: Boeren met buren NR 010 Steller: E. Paree Datum: 1 maart 2013 Nr.: RIB-NL-1305 Het compendium voor de leefomgeving i heeft

Nadere informatie

Datum 8 september 2015 Betreft Beantwoording vragen over het artikel 'Worden we de melkvee-industrie ingerommeld'

Datum 8 september 2015 Betreft Beantwoording vragen over het artikel 'Worden we de melkvee-industrie ingerommeld' > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Agro en Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC

Nadere informatie

OVEREENKOMST. Verbeteren mineralenefficiëntie van melkveebedrijven via KringloopWijzer

OVEREENKOMST. Verbeteren mineralenefficiëntie van melkveebedrijven via KringloopWijzer OVEREENKOMST Verbeteren mineralenefficiëntie van melkveebedrijven via KringloopWijzer Van 1 januari 2014 tot 1 januari 2016 zijn de volgende afspraken van kracht tussen: - De Nederlandse Zuivelorganisatie,

Nadere informatie

Herijking doelen Duurzame Zuivelketen, aanpassingen naar aanleiding van opmerkingen adviesraad 17 december 2014

Herijking doelen Duurzame Zuivelketen, aanpassingen naar aanleiding van opmerkingen adviesraad 17 december 2014 Herijking doelen Duurzame Zuivelketen, aanpassingen naar aanleiding van opmerkingen adviesraad 17 december 2014 Aan: Nadere informatie: Adviesraad Duurzame Zuivelketen Op heeft de adviesraad Duurzame Zuivelketen

Nadere informatie

Anna van Raesfeltstraat 37, Postbus 1, 2636 ZG Schipluiden T (015) , F (015) E I

Anna van Raesfeltstraat 37, Postbus 1, 2636 ZG Schipluiden T (015) , F (015) E I . - Gemeente..........-... Midden-Delfland Aan de leden van de gemeenteraad Ons kenmerk Uw briefvan Uw kenmerk Bijlagen 2015-13374 I 15Z.002466 Anna van Raesfeltstraat 37, Postbus 1, 2636 ZG Schipluiden

Nadere informatie

Erratum Report LEI

Erratum Report LEI Erratum Report LEI 14-128 19 januari 2015 Koeijer, T.J. de, P.W. Blokland, C.H.G. Daatselaar, J.F.M. Helming, H.H. Luesink, 2015. Scenario s voor grondgebondenheid: Een verkenning van de varianten binnen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 979 Regels ten behoeve van een verantwoorde groei van de melkveehouderij (Wet verantwoorde groei melkveehouderij) Nr. 98 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS

Nadere informatie

Melkveehouderij na de quotering

Melkveehouderij na de quotering Melkveehouderij na de quotering grondgebonden en industriële bedrijven F.C. van der Schans D.D.J. Keuper Melkveehouderij na de quotering grondgebonden en industriële bedrijven F.C. van der Schans D.D.J.

Nadere informatie

Kansen voor de zuivelketen na 2015. Verantwoord blijven ontwikkelen binnen maatschappelijke randvoorwaarden

Kansen voor de zuivelketen na 2015. Verantwoord blijven ontwikkelen binnen maatschappelijke randvoorwaarden Kansen voor de zuivelketen na 2015 Verantwoord blijven ontwikkelen binnen maatschappelijke randvoorwaarden Plan van aanpak voor de zuivelsector d.d. 1 juli 2013 1 Voorwoord Voor u ligt het plan van aanpak

Nadere informatie

Grondgebonden melkveehouderij

Grondgebonden melkveehouderij Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland Grondgebonden melkveehouderij Frits van der Schans Eric Hees Carin Rougoor Nadere informatie: 06 5380 5381 / fvanderschans@clm.nl Vragen mbt grondgebondenheid

Nadere informatie

2015: Kans(en) en/of bedreiging voor de melkveehouder?!

2015: Kans(en) en/of bedreiging voor de melkveehouder?! 2015: Kans(en) en/of bedreiging voor de melkveehouder?! Vic Boeren (06 53407806) Eric Bouwman (06 26544114) november 2014 DLV Dier Groep BV Onafhankelijk, toonaangevend en landelijk werkend adviesbedrijf

Nadere informatie

Fosfaatoverschot in de melkveehouderij

Fosfaatoverschot in de melkveehouderij LEI Wageningen UR LEI Wageningen UR is een onafhankelijk, internationaal toonaangevend, Postbus 29703 sociaaleconomisch onderzoeksinstituut. De unieke data, modellen en kennis van het 2502 LS Den Haag

Nadere informatie

Opties voor beperking fosfaatproductie van de Nederlandse melkveestapel: dierrechten versus fosfaatrechten

Opties voor beperking fosfaatproductie van de Nederlandse melkveestapel: dierrechten versus fosfaatrechten Opties voor beperking fosfaatproductie van de Nederlandse melkveestapel: dierrechten versus fosfaatrechten Een verkennende analyse Pieter Willem Blokland, Harry Luesink, Roel Jongeneel, Co Daatselaar en

Nadere informatie

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100)

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100) Het aantal leerlingen in het basisonderwijs is tussen 2010 en 2014 gedaald. In de provincie Limburg nam het aantal leerlingen in deze periode het sterkst af. In het voortgezet onderwijs is het aantal leerlingen

Nadere informatie

Voornemen tot Maatregelenpakket fosfaatreductie

Voornemen tot Maatregelenpakket fosfaatreductie Voornemen tot Maatregelenpakket fosfaatreductie De zuivelsector heeft de afgelopen weken samen met andere partijen een pakket van maatregelen samengesteld om de fosfaatproductie door de melkveehouderij

Nadere informatie

OVEREENKOMST. Verbeteren mineralenefficiëntie van melkveebedrijven via KringloopWijzer

OVEREENKOMST. Verbeteren mineralenefficiëntie van melkveebedrijven via KringloopWijzer OVEREENKOMST Verbeteren mineralenefficiëntie van melkveebedrijven via KringloopWijzer Van 1 juli 2015 tot 1 januari 2017 zijn de volgende afspraken van kracht tussen: - De Nederlandse Zuivelorganisatie,

Nadere informatie

Ontwikkeling leerlingaantallen

Ontwikkeling leerlingaantallen Ontwikkeling leerlingaantallen Elk jaar wordt op 1 oktober het leerlingaantal van elke basisschool geregistreerd door de Dienst Uitvoering Onderwijs (). Op basis van deze leerlingtelling wordt de bekostiging

Nadere informatie

Mestsituatie en de verwerkingsplicht Gelderse Vallei en Utrechts zandgebied

Mestsituatie en de verwerkingsplicht Gelderse Vallei en Utrechts zandgebied Mestsituatie en de verwerkingsplicht Gelderse Vallei en Utrechts zandgebied Jaap Uenk DOFCO Beheer BV, Ruurlo, 27 februari 2014, Barneveld j.uenk@dofco.nl INHOUD Introductie Mest- en mineralensituatie

Nadere informatie

Bijlage notitie 2. Ex ante evaluatie mestbeleid 2013 Plaatsingsruimte fosfaat uit meststoffen in 2015 en daarna

Bijlage notitie 2. Ex ante evaluatie mestbeleid 2013 Plaatsingsruimte fosfaat uit meststoffen in 2015 en daarna Bijlage notitie 2. Ex ante evaluatie mestbeleid 2013 Plaatsingsruimte fosfaat uit meststoffen in 2015 en daarna W.J. Willems (PBL) & J.J. Schröder (PRI Wageningen UR) november 2013 Sinds 2010 is de gebruiksnorm

Nadere informatie

Voornemen tot Maatregelenpakket fosfaatreductie

Voornemen tot Maatregelenpakket fosfaatreductie 14 december 2016 Voornemen tot Maatregelenpakket fosfaatreductie De zuivelsector heeft de afgelopen weken samen met andere partijen een pakket van maatregelen samengesteld om de fosfaatproductie door de

Nadere informatie

Groeimogelijkheden verkend bij AMvB grondgebonden melkveehouderij

Groeimogelijkheden verkend bij AMvB grondgebonden melkveehouderij Groeimogelijkheden verkend bij AMvB grondgebonden melkveehouderij Eventuele Aart Evers Michel de Haan subtitel Op 29 maart heeft staatsecretaris Sharon Dijksma voorstellen voor de Algemene Maatregel van

Nadere informatie

MELK WEER GOED VOOR ELK OPLOSSINGEN NA DE MISLUKTE MELKLIBERALISERING

MELK WEER GOED VOOR ELK OPLOSSINGEN NA DE MISLUKTE MELKLIBERALISERING MELK WEER GOED VOOR ELK OPLOSSINGEN NA DE MISLUKTE MELKLIBERALISERING SP Tweede Kamer Eric Smaling & Henk van Gerven november 2015 MELK WEER GOED VOOR ELK OPLOSSINGEN NA DE MISLUKTE MELKLIBERALISERING

Nadere informatie

Weidegang in Nederland anno 2011. Dirk Keuper Erik van Well Frits van der Schans

Weidegang in Nederland anno 2011. Dirk Keuper Erik van Well Frits van der Schans Weidegang in Nederland anno 2011 Dirk Keuper Erik van Well Frits van der Schans Weidegang in Nederland anno 2011 Ontwikkelingen en verwachtingen Weidegang in Nederland anno 2011 Ontwikkelingen en verwachtingen

Nadere informatie

Mestverwerkingspercentages 2016; CDM-advies

Mestverwerkingspercentages 2016; CDM-advies Themamiddag Mestverwerking in Nederland Wageningen, 03-09-2015 Mestverwerkingspercentages 2016; CDM-advies Oene Oenema Wageningen University Alterra Opdracht ministerie EZ aan CDM Wetenschappelijk onderbouwd

Nadere informatie

Introductie Optimus advies door middel van Melkveewet en GLB 2015

Introductie Optimus advies door middel van Melkveewet en GLB 2015 Introductie Optimus advies door middel van Melkveewet en GLB 2015 Bijeenkomst 26 januari P.G. Kusters land- en tuinbouwbenodigdheden B.V, Dreumel Optimus advies Gestart in 2014 als samenwerkingsverband

Nadere informatie

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Prognose aantal leerlingen (index: 2011 = 100) (index: 2016 = 100)

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Prognose aantal leerlingen (index: 2011 = 100) (index: 2016 = 100) Het aantal leerlingen in het basisonderwijs is tussen 2011 en 2015 gedaald. In de provincie Limburg nam het aantal leerlingen in deze periode het sterkst af. In het voortgezet onderwijs is het aantal leerlingen

Nadere informatie

Fosfaat, ammoniak en broeikasgassen in de melkveehouderij

Fosfaat, ammoniak en broeikasgassen in de melkveehouderij Fosfaat, ammoniak en broeikasgassen in de melkveehouderij Effecten van maatregelen 2020 Carin Rougoor, Emiel Elferink & Lien Terryn (CLM) m.m.v. Co Daatselaar en Alfons Beldman (LEI) (Hoofdstuk 1) Fosfaat,

Nadere informatie

Duurzaamheid in de melkveehouderij

Duurzaamheid in de melkveehouderij Duurzaamheid in de melkveehouderij Kampereiland 15 maart 2012, Alfons Beldman Opbouw presentatie 1. Wat is duurzaamheid? 2. Ontwikkeling duurzaamheid melkveehouderij. 3. Duurzame zuivelketen 4. Kies je

Nadere informatie

Ex ante evaluatie wetsvoorstel Verantwoorde groei melkveehouderij

Ex ante evaluatie wetsvoorstel Verantwoorde groei melkveehouderij Ex ante evaluatie wetsvoorstel Verantwoorde groei melkveehouderij Tanja de Koeijer, Pieter Willem Blokland, John Helming en Harry Luesink Ex ante evaluatie wetsvoorstel Verantwoorde groei melkveehouderij

Nadere informatie

QUICK SCAN GEVOLGEN VAN AFSCHAFFING MELKQUOTUM

QUICK SCAN GEVOLGEN VAN AFSCHAFFING MELKQUOTUM QUICK SCAN GEVOLGEN VAN AFSCHAFFING MELKQUOTUM Achtergronddocument bij nieuwsbericht 1 april 2015 Hans van Grinsven 1 april 2015 Inhoud 1 Achtergrond 4 2 Gevolgen voor economie 4 3 Gevolgen voor mestproblematiek

Nadere informatie

Petra Berkhout. Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF

Petra Berkhout. Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF Petra Berkhout Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF Grondontwikkelingen in perspectief Grondgebonden Ondernemen, 17 november 2015 Petra Berkhout Structuur

Nadere informatie

Resultaten KringloopWijzers 2016

Resultaten KringloopWijzers 2016 Resultaten KringloopWijzers 2016 7 september 2017 Gerjan Hilhorst WLR - De Marke Het belang van lage verliezen Mineralenverliezen belasten het milieu EU beleid: beperken verliezen uit landbouw Streven:

Nadere informatie

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van A.H.K. van Viegen (PvdD) (d.d. 20 juli 2015) Nummer 3060

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van A.H.K. van Viegen (PvdD) (d.d. 20 juli 2015) Nummer 3060 van Gedeputeerde Staten op vragen van A.H.K. van Viegen (PvdD) (d.d. 20 juli 2015) Nummer 3060 Onderwerp Vervolgvragen afschaffen melkquotum Aan de leden van Provinciale Staten Toelichting vragensteller

Nadere informatie

CIJFERS UIT DE REGISTRATIE VAN FYSIOTHERAPEUTEN Peiling 2003

CIJFERS UIT DE REGISTRATIE VAN FYSIOTHERAPEUTEN Peiling 2003 CIJFERS UIT DE REGISTRATIE VAN FYSIOTHERAPEUTEN Peiling 2003 R.J. Kenens L. Hingstman Februari 2004 NIVEL Postbus 1568, 3500 BN UTRECHT Telefoon: 030-27 29 700 www.nivel.nl Pagina 2 van 6 INLEIDING In

Nadere informatie

De onderstaande fractie(s) hebben enkele vragen gesteld c.q. opmerkingen gemaakt. Ik verzoek u in uw brief deze vragen/opmerkingen te beantwoorden.

De onderstaande fractie(s) hebben enkele vragen gesteld c.q. opmerkingen gemaakt. Ik verzoek u in uw brief deze vragen/opmerkingen te beantwoorden. Commissie Economische Zaken Aan de staatssecretaris van Economische Zaken Plaats en datum: Den Haag, 20 januari 2016 Betreft: Vragen over de situatie in de melkveehouderij naar aanleiding van de regeling

Nadere informatie

Agrarische grondmarkt eerste kwartaal 2013

Agrarische grondmarkt eerste kwartaal 2013 Agrarische grondmarkt eerste kwartaal 213 Mei 213 Jan Luijt en Martien Voskuilen Landelijk overzicht De lichte stijging van de agrarische grondprijs in 212 lijkt zich in het 1 e kwartaal van 213 te stabiliseren

Nadere informatie

Esdonk 8, Gemert. Onderbouwing grondgebonden karakter. Rundveehouderij Meulepas V.O.F. Bedrijfsopzet Esdonk 8, Gemert

Esdonk 8, Gemert. Onderbouwing grondgebonden karakter. Rundveehouderij Meulepas V.O.F. Bedrijfsopzet Esdonk 8, Gemert Onderbouwing grondgebonden karakter Rundveehouderij Meulepas V.O.F. Onderbouwing grondgebonden karakter rundveehouderij Esdonk 8 - Gemert 1 INHOUD 1 Inleiding 3 2 Locatie 4 3 Beschrijving van de inrichting

Nadere informatie

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Maart 2013 2 Samenvatting In deze monitor staat de CO2-uitstoot beschreven in de gemeente s-hertogenbosch. Een gebruikelijke manier om de

Nadere informatie

Duurzaamheid van melkveebedrijven in Noord-Nederland

Duurzaamheid van melkveebedrijven in Noord-Nederland Duurzaamheid van melkveebedrijven in Noord-Nederland Variatie in milieu-indicatoren tussen bedrijven in opdracht van Greenlincs Juni 2015, Co Daatselaar, Henri Prins en Tanja de Koeijer LEI Report 2015-087

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Uitslag KringloopWijzer

Uitslag KringloopWijzer Uitslag KringloopWijzer Bedrijfspecifieke excretie melkvee Bedrijfs-kringloopscore Jaaropgave : 2014 Omschrijving : plomp 2014 feb15 Naam veehouder : Plomp Agro Vof Straat + huisnummer : Geerkade 10 Postcode

Nadere informatie

Werkloosheid nauwelijks veranderd

Werkloosheid nauwelijks veranderd Persbericht Pb14-084 18-12-2014 09.30 uur Werkloosheid nauwelijks veranderd - Werkloosheid blijft 8 procent - Meer mensen aan het werk in de afgelopen drie maanden - Aantal WW-uitkeringen met 6 duizend

Nadere informatie

Klimaatneutraal ontwikkelen INHOUD

Klimaatneutraal ontwikkelen INHOUD JAAR VERSLAG 2016 Klimaatneutraal ontwikkelen INHOUD Continu verbeteren dierenwelzijn Behoud weidegang Behoud biodiversiteit en milieu Voorwoord Voor een toekomstbestendige en verantwoorde zuivelsector

Nadere informatie

ALV GROENLINKS BRONCKHORST Visie op moderne grootschalige

ALV GROENLINKS BRONCKHORST Visie op moderne grootschalige ALV GROENLINKS BRONCKHORST 24-11-2015 Visie op moderne grootschalige Willem beekman Geboren op Texel, zoon van veearts. - Wens: boer worden! 25 jaar boer geweest op Urtica de Vijfsprong Biologisch dynamische

Nadere informatie

Melkveehouderij Lelystad. Frits van der Schans, Lien Terryn

Melkveehouderij Lelystad. Frits van der Schans, Lien Terryn Frits van der Schans, Lien Terryn Analyse van de gebruiksruimte Bij gemeente Lelystad zijn aanvragen gedaan voor omgevingsvergunningen voor zeer grote melkveebedrijven. Daarop wil de gemeente weten of

Nadere informatie

Handboek snijmaïs. 1 Inleiding 1.1 Herkomst en introductie maïs... 7 1.2 Arealen... 7 1.3 Rasontwikkelingen... 8 1.4 Gebruiksvormen van maïs...

Handboek snijmaïs. 1 Inleiding 1.1 Herkomst en introductie maïs... 7 1.2 Arealen... 7 1.3 Rasontwikkelingen... 8 1.4 Gebruiksvormen van maïs... 1 Inleiding 1.1 Herkomst en introductie maïs... 7 1.2 Arealen... 7 1.3 Rasontwikkelingen... 8 1.4 Gebruiksvormen van maïs... 10 6 1 Inleiding Na gras is snijmaïs het belangrijkste gewas voor de melkveehouderij.

Nadere informatie

Tempel A D V I E S. Agrarisch adviesbureau. in Lunteren. Ir. FCA van den Tempel Tel

Tempel A D V I E S. Agrarisch adviesbureau. in Lunteren. Ir. FCA van den Tempel Tel Agrarisch adviesbureau in Lunteren Bestemmingsplannen Vergunningen Bedrijfsplannen Mestwetgeving Subsidies Gecombineerde opgaven Pachtzaken Etc. Ir. FCA van den Tempel Tel. 0318-478807 WWW.TEMPELADVIES.NL

Nadere informatie

Forfaitaire waarden met betrekking tot de veestapel in relatie tot de KringloopWijzer

Forfaitaire waarden met betrekking tot de veestapel in relatie tot de KringloopWijzer Forfaitaire waarden met betrekking tot de veestapel in relatie tot de KringloopWijzer Frans Aarts & Léon Šebek Forfaitaire waarden met betrekking tot de veestapel in relatie tot de KringloopWijzer Frans

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkloosheid verder toegenomen. Minder WW-uitkeringen aan jongeren, meer aan ouderen

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Werkloosheid verder toegenomen. Minder WW-uitkeringen aan jongeren, meer aan ouderen Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB12-035 15 mei 9.30 uur Werkloosheid verder toegenomen In april 8,2 procent van de beroepsbevolking werkloos Stijging werkloosheid in afgelopen maanden sterker

Nadere informatie

Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland. Studiedag NVTL. Frits van der Schans. 11 maart 2014

Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland. Studiedag NVTL. Frits van der Schans. 11 maart 2014 Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland Studiedag NVTL Weidegang Frits van der Schans 11 maart 2014 Uitnodiging - Wat is weidegang precies? - Hoe belangrijk is het en hoe belangrijk vinden

Nadere informatie

BIJLAGE 7: EX ANTE EVALUATIE MESTBELEID 2013 UITBREIDING VAN MELKRUNDVEESTALLEN EN UITBREIDINGSRUIMTE VEEHOUDERIJ PER PROVINCIE

BIJLAGE 7: EX ANTE EVALUATIE MESTBELEID 2013 UITBREIDING VAN MELKRUNDVEESTALLEN EN UITBREIDINGSRUIMTE VEEHOUDERIJ PER PROVINCIE BIJLAGE 7: EX ANTE EVALUATIE MESTBELEID 2013 UITBREIDING VAN MELKRUNDVEESTALLEN EN UITBREIDINGSRUIMTE VEEHOUDERIJ PER PROVINCIE OPDRACHTGEVER: PBL 16 juli 2013 077310536:0.2 C03001.000033.0100 Inhoud 1

Nadere informatie

Bijlage bij hoofdstuk 11 Wonen

Bijlage bij hoofdstuk 11 Wonen Bijlage bij hoofdstuk 11 Wonen Figuur B11.1 Woningvoorraad naar eigendom, en naar provincie, 1 januari 2008 % 80 70 60 50 40 30 20 10 0 Groningen Friesland Drenthe Overijssel Flevoland Gelderland Utrecht

Nadere informatie

Grondgebonden melkveehouderij: beleidsopties en hun gevolgen. Carin Rougoor Frits van der Schans

Grondgebonden melkveehouderij: beleidsopties en hun gevolgen. Carin Rougoor Frits van der Schans Grondgebonden melkveehouderij: beleidsopties en hun gevolgen Carin Rougoor Frits van der Schans Grondgebonden melkveehouderij: beleidsopties en hun gevolgen Abstract: Dit rapport beschrijft de milieutechnische

Nadere informatie

Rekenmodel grondgebondenheid behorende bij de AMvB Verantwoorde groei melkveehouderij

Rekenmodel grondgebondenheid behorende bij de AMvB Verantwoorde groei melkveehouderij Rekenmodel grondgebondenheid behorende bij de AMvB Verantwoorde groei melkveehouderij 1. Inleiding Met de Wet verantwoorde groei melkveehouderij (in werking getreden op 1 januari 2015) is het begrip melkveefosfaatoverschot

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB08-049 8 juli 2008 9.30 uur In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Sterkste groei aan noordoostzijde Randstad Ook meer huishoudens in Noord-Brabant

Nadere informatie

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2003.

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2003. Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2003. In deze notitie wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt. De notitie is als volgt ingedeeld: 1. Samenvatting.

Nadere informatie

Weiden met kringloop wijzer? Blij met een koe in de wei?

Weiden met kringloop wijzer? Blij met een koe in de wei? Weiden met kringloop wijzer? Blij met een koe in de wei? VKNN Bert Philipsen, zomer 2017 De KringloopWijzer Beoordeling van kengetallen II De KLW en Weidegang projecten: Wat is een goed KringloopWijzer

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Directoraat-generaal Agro en Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den

Nadere informatie

Persoonlijke gegevens raadsleden

Persoonlijke gegevens raadsleden Persoonlijke gegevens raadsleden Dit document bevat de volgende gegevens van raadsleden: Aantal raadsleden naar gemeentegrootte 1998-2016. Aantal raadsleden naar politieke partij 1998-2016. Aandeel vrouwelijke

Nadere informatie

Kansen melkveehouderij voor top management

Kansen melkveehouderij voor top management Kansen melkveehouderij voor top management Lubbert van Dellen MAB RB 6 oktober 2015 PIR DAP l.vandellen@acconavm.nl agenda Verandering regelgeving Het effect in euro s? Welke management keuzes bij melkveehouders

Nadere informatie

Presentatie onderzoeksopzet (Her)verdelingsmechanismen in het omgevingsrecht

Presentatie onderzoeksopzet (Her)verdelingsmechanismen in het omgevingsrecht Presentatie onderzoeksopzet (Her)verdelingsmechanismen in het omgevingsrecht Den Hollander-special 15 december 2016 Julian Kevelam j.kevelam@uu.nl Programma Onderzoek in het kort (1); Relevantie onderzoek

Nadere informatie

Persoonlijke achtergrondgegevens burgemeesters

Persoonlijke achtergrondgegevens burgemeesters Persoonlijke achtergrondgegevens burgemeesters Dit document bevat de volgende gegevens: Een overzicht van de burgemeesters naar politieke partij in de periode 1998-2016. Een overzicht van het aandeel vrouwelijke

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Agro en Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2016 2017 34 295 Additionele regels ten behoeve van een verantwoorde groei van de melkveehouderij (Wet grondgebonden groei melkveehouderij) 34 532 Wijziging

Nadere informatie

Review excretieforfaits melkvee en jongvee - Uitvoeringsregeling Meststoffenwet

Review excretieforfaits melkvee en jongvee - Uitvoeringsregeling Meststoffenwet Review excretieforfaits melkvee en jongvee - Uitvoeringsregeling Meststoffenwet 28 Augustus 2014 L. Šebek, WUR LR, P. Bikker, WUR LR en C. van Bruggen, CBS 1. Aanleiding Een van de taken van de Commissie

Nadere informatie

Afschaffen van productierechten in de veehouderij in 2015: gevolgen voor veehouderij en leefomgeving

Afschaffen van productierechten in de veehouderij in 2015: gevolgen voor veehouderij en leefomgeving Afschaffen van productierechten in de veehouderij in 2015: gevolgen voor veehouderij en leefomgeving achtergrondstudie bij de evaluatie meststoffenwet 2012 Achtergrondstudies Afschaffen van productierechten

Nadere informatie

Robot & Weiden. Resultaten enquête 1

Robot & Weiden. Resultaten enquête 1 Robot & Weiden Resultaten enquête 1 Inleiding Inhoudsopgave De deelnemers van Robot & Weiden beantwoorden driemaal een enquête. Het doel is het in kaart brengen hoe zij omgaan met de combinatie melken

Nadere informatie

NO Kengetallen E3 Netto Opbrengst en Lactatiewaarde

NO Kengetallen E3 Netto Opbrengst en Lactatiewaarde NO Kengetallen E3 Netto Opbrengst en Lactatiewaarde Inleiding Na elke monstername wordt voor alle melkkoeien op het bedrijf een Netto Opbrengst (NO) berekend. De NO geeft het gecorrigeerde rendement van

Nadere informatie

Aantal werklozen in december toegenomen

Aantal werklozen in december toegenomen Persbericht Pb15-002 22-01-2015 09.30 uur Aantal werklozen in december toegenomen - In de afgelopen drie maanden meer mensen op de arbeidsmarkt - Jeugdwerkloosheid vrijwel onveranderd - Aantal WW-uitkeringen

Nadere informatie

Fosfaatproblematiek en mestverwerking

Fosfaatproblematiek en mestverwerking Fosfaatproblematiek en mestverwerking Jaap Uenk DOFCO BV, Twello www.dofco.nl 19 januari 2016, Lettele Inhoud presentatie 1. Introductie 2. Binnenlandse mestmarkt 3. Mestverwerkingsplicht 4. Export 5.

Nadere informatie

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van. A.H.K. van Viegen (PvdD) (d.d. 7 april 2015) Nummer Onderwerp Gevolgen afschaffing melkquotum

Antwoord. van Gedeputeerde Staten op vragen van. A.H.K. van Viegen (PvdD) (d.d. 7 april 2015) Nummer Onderwerp Gevolgen afschaffing melkquotum van Gedeputeerde Staten op vragen van A.H.K. van Viegen (PvdD) (d.d. 7 april 2015) Nummer 3031 Onderwerp Gevolgen afschaffing melkquotum Aan de leden van Provinciale Staten Toelichting vragensteller Op

Nadere informatie

Trends in beweiden en opstallen van melkkoeien en het effect op emissies naar lucht

Trends in beweiden en opstallen van melkkoeien en het effect op emissies naar lucht Webartikel Trends in beweiden en opstallen van melkkoeien en het effect op emissies naar lucht 2015 02 C. van Bruggen F. Faqiri Inhoud Samenvatting 3 1. Ontwikkelingen in beweiden en opstallen van melkkoeien

Nadere informatie

VAN DER MEER. Inwerkingtreding Besluit Huisvesting. Oosterwolde, 11 augustus 2008

VAN DER MEER. Inwerkingtreding Besluit Huisvesting. Oosterwolde, 11 augustus 2008 Inwerkingtreding Besluit Huisvesting Oosterwolde, 11 augustus 2008 Op 1 april jongstleden is het Besluit ammoniakemissie huisvesting veehouderij (Besluit huisvesting) inwerking getreden. Het Besluit huisvesting

Nadere informatie

/ GES dag STERKER WORDEN, DWARS DOOR ALLE VERANDERINGEN HEEN

/ GES dag STERKER WORDEN, DWARS DOOR ALLE VERANDERINGEN HEEN l.vandellen@acconavm.nl / 058-2887887 GES dag 14-11-2013 STERKER WORDEN, DWARS DOOR ALLE VERANDERINGEN HEEN Wat telt na 2015? Durk hat in stal bout Dierplaatsen? Mest Of toch grond? Gewoon dóórgaan is

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG. 18 november 2016 Maatregelenpakket fosfaatreductie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG. 18 november 2016 Maatregelenpakket fosfaatreductie Ministerie van Economische Zaken > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Directoraat-generaal Agro en Bezoekadres

Nadere informatie

Over het mestprobleem en mogelijke oplossingen. Oene Oenema Wageningen University, Alterra

Over het mestprobleem en mogelijke oplossingen. Oene Oenema Wageningen University, Alterra Over het mestprobleem en mogelijke oplossingen Oene Oenema Wageningen University, Alterra Over het mestprobleem en mogelijke oplossingen Oene Oenema Wageningen University Alterra Nationaal Mestcongres

Nadere informatie

Stijging werkloosheid vlakt af door terugtrekken jongeren

Stijging werkloosheid vlakt af door terugtrekken jongeren Persbericht PB14-033 15 mei 9:30 uur Stijging werkloosheid vlakt af door terugtrekken jongeren - Werkloosheid in april licht gestegen - Arbeidsdeelname afgenomen bij jongeren - Aantal WW-uitkeringen in

Nadere informatie

Petitie: maak van Nederland geen MESTVAALT. ruimte voor een duurzame veehouderij

Petitie: maak van Nederland geen MESTVAALT. ruimte voor een duurzame veehouderij Petitie: maak van Nederland geen MESTVAALT ruimte voor een duurzame veehouderij Natuur & Milieu, Vereniging Milieudefensie, en de provinciale Natuur en Milieufederaties constateren dat met de gewijzigde

Nadere informatie

De melkveehouder van de toekomst

De melkveehouder van de toekomst De melkveehouder van de toekomst Dirk Siert Schoonman Lid vakgroep Melkveehouderij LTO Nederland 23 november 2010 Mondiale ontwikkelingen 1. Groei wereldbevolking van 6 naar 9 mld in 2050 2. Mensen gaan

Nadere informatie

Opiniërende Raadsbijeenkomst

Opiniërende Raadsbijeenkomst Opiniërende Raadsbijeenkomst Thema: Kaders en randvoorwaarden omvang grondgebonden agrarische bedrijven Onderwerpen Inleiding Terugblik informatieavond september 2009 Provinciale beleidswijziging Gemeentelijk

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 295 Additionele regels ten behoeve van een verantwoorde groei van de melkveehouderij (Wet grondgebonden groei melkveehouderij) Nr. 3 MEMORIE

Nadere informatie

Fosfaatreductieplan ZuivelNL Vragen en antwoorden

Fosfaatreductieplan ZuivelNL Vragen en antwoorden Fosfaatreductieplan ZuivelNL Vragen en antwoorden Versie 23 december 2016 Aan dit document kunnen geen rechten worden ontleend # trefwoord Vraag Antwoord 1. Noodzaak Waarom neemt de sector deze maatregelen?

Nadere informatie

Diversiteit in de Provinciale Staten

Diversiteit in de Provinciale Staten Onderzoek Diversiteit in de Provinciale Staten Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale Staten (PS) onderzocht. Het gaat

Nadere informatie

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011

Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Onderzoek Diversiteit in Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en Eerste Kamer in 2011 Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale

Nadere informatie

Persoonlijke gegevens raadsleden

Persoonlijke gegevens raadsleden Persoonlijke gegevens raadsleden Dit document bevat de volgende gegevens van raadsleden: Aantal raadsleden naar gemeentegrootte 1998-2014 Aantal raadsleden naar politieke partij 1998-2014 Aandeel vrouwelijke

Nadere informatie

20-4-2012. Afwegingskader Opstallen - Weiden. Stichting Weidegang (missie) Programma

20-4-2012. Afwegingskader Opstallen - Weiden. Stichting Weidegang (missie) Programma Afwegingskader Opstallen - Weiden Symposium Lekker Buiten: Outdoor Animal Husbandry De kracht en uitdagingen van het buiten houden van vee 19 april Wageningen Ir. Q.G.W. (René) van den Oord sr. adviseur

Nadere informatie