9/1 Protocollen voor internet

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "9/1 Protocollen voor internet"

Transcriptie

1 Internet, Intranet & Webservices 9/1 Protocollen voor internet 9/1.1 Internet on line Enkele van de functies van NetWare die het pakket tegenwoordig zo populair maken, waren in de eerste versies nog niet beschikbaar. Eén daarvan is de mogelijkheid met IntranetWare van internet en de bijbehorende services gebruik te kunnen maken. Bovendien is het mogelijk de betreffende functies te gebruiken voor een op internettechnologie gebaseerd bedrijfsnetwerk. Internet is momenteel met zekerheid de grootste publiekelijk toegankelijke online-informatiebron. Oorspronkelijk werd het netwerk opgezet voor de samenwerking tussen computers van universiteiten, waarna het een aantal jaren een sluimerend bestaan leidde. De afgelopen jaren heeft het echter een explosieve groei doorgemaakt en tegenwoordig is het de basis voor een groot aantal specifieke diensten. Voordat wordt ingegaan op de specifieke onderdelen en eigenschappen van internet worden voor een beter begrip eerst de algemene principes daarvan uiteengezet. Functie van internet Internet kan, algemeen uitgedrukt, als een enorme verzameling gegevens worden beschouwd, die op verschillende met elkaar verbonden computers, verspreid over de hele wereld, zijn opgeslagen. Internet bestaat uit kleine regionale netwerken, die over de hele aarde zijn verdeeld. Dagelijks verbindt het honderden miljoenen gebruikers in vrijwel alle landen van de wereld met elkaar. Novell Netwerkoplossingen, basiswerk 9/1.1-1

2 Protocollen voor internet Voorbeeld online-helpdesk van WEKA Uitgeverij B.V. Het grootste deel van de informatie op internet wordt aangeboden in de vorm van websites. De meeste daarvan zijn keurig vormgegeven, inclusief informatief beeldmateriaal, en zijn soms zelfs voorzien van bewegende beelden en geluid. Op veel pagina s staan koppelingen (links) naar andere pagina s. In principe kunnen alle sites in het hele netwerk zo met elkaar worden verbonden. Objectief beschouwd is internet echter alleen het fysieke wereldwijde netwerk van kabels, computers en bijbehorende componenten. Naar schatting zijn er op dit moment enkele honderden miljoenen knooppunten in dit netwerk, die continu bereikbaar zijn. Het world wide web, kortweg www of het web, is in tegenstelling tot internet een informatieforum in een abstracte (virtuele) ruimte binnen internet. 9/1.1-2 Novell Netwerkoplossingen, basiswerk

3 Internet, Intranet & Webservices De grote kracht van het world wide web is dat het gebruikers van netwerken een uniform middel biedt om op eenvoudige wijze toegang te krijgen tot een groot aantal verschillende media. Met een algemeen verkrijgbare software-interface naar het web, de internetbrowser (bijvoorbeeld Netscape of Internet Explorer), heeft het webproject de wijze veranderd waarop mensen informatie bekijken en samenstellen en heeft daarmee het eerste echte hypermedia-netwerk geschapen. Efficiënte communicatie Historie internet Voor het begin van het web moeten we teruggaan naar maart 1989, toen Tim Berners-Lee van het Europese onderzoekscentrum voor kernenergie (CERN, een samenwerkingsverband van Europese kernfysici) een voorstel deed voor het opzetten van een project voor efficiënt transport van onderzoeksresultaten en -ideeën binnen de volledige organisatie. Efficiënte communicatie was binnen de CERN al een groot aantal jaren een belangrijke doelstelling, omdat de leden over een groot aantal landen waren verdeeld. Het eerste voorstel voor het project voorzag in een eenvoudig systeem voor het gebruik van hypertext in een netwerk, zodat documenten konden worden verzonden en de directe communicatie tussen wetenschappers mogelijk werd. Het was niet de opzet daar audio en video aan toe te voegen; er werd zelfs niet eens aan gedacht om beeldmateriaal te verzenden. Tegen het einde van 1990 werd de eerste websoftware op een NeXT-computer gepresenteerd. Daarmee konden hypertext-documenten worden weergegeven en naar andere mensen op internet worden verstuurd. Bovendien was het mogelijk de hypertext-documenten op het scherm te bewerken. Er werden demonstraties gegeven voor commis- Novell Netwerkoplossingen, basiswerk 9/1.1-3

4 Protocollen voor internet sies van de CERN, seminars georganiseerd en uiteindelijk volgde een openbare demonstratie tijdens de conferentie Hypertext 91. Mosaic Vele jaren na het oorspronkelijke voorstel van het CERN startte het National Center for Supercomputing Applications (NCSA) een project voor de ontwikkeling van een interface voor de koppeling aan het world wide web. Een van de taken van het NCSA was wetenschappers met gemakkelijk verkrijgbare, niet-commerciële software te ondersteunen. Een ander doel was het bestuderen van nieuwe onderzoekstechnologieën om commerciële interesse op te wekken. Voor die doelen was het webproject bijzonder geschikt. De software design group van het NCSA begon met de ontwikkeling van een veelzijdige, platformonafhankelijke interface naar het world wide web en noemde die Mosaic. In het eerste half jaar van 1993 werd de eerste versie van de webbrowser van NCSA beschikbaar gesteld. Omdat er tijdens de ontwikkeling een aantal bètaversies was verspreid, had Mosaic bij het verschijnen van de officiële versie al een weliswaar kleine, maar trouwe schare aanhangers verworven. Omdat het veel lange, bestaande services kon bewerken en over een eenvoudige hypermedia-gebruikersomgeving met muisondersteuning beschikte, werd het al snel de belangrijkste interface naar het web. De actuele varianten van Mosaic (bijvoorbeeld Netscape Navigator) draaien op werkstations van Sun en Silicon Graphics, IBMcompatibele pc s met Microsoft Windows, op Macintoshsystemen en op computers met verschillende UNIX-versies en varianten. In korte tijd hadden velen over de hele wereld hun bijdrage geleverd, websoftware en -documenten ontwikkeld en 9/1.1-4 Novell Netwerkoplossingen, basiswerk

5 Internet, Intranet & Webservices anderen over het bestaan en de voordelen van het web verteld. Binnen enkele jaren had het een omvang gekregen waarvan de ontwikkelaars van het oorspronkelijke project nooit hadden durven dromen. In de eerste vier maanden van 1994 werd het world wide web door CNN, The Wall Street Journal, The Economist, Fortune Magazine, de New York Times en een groot aantal computervakbladen gebruikt, genoemd en geroemd. Novell Netwerkoplossingen, basiswerk 9/1.1-5

6 Protocollen voor internet 9/1.1-6 Novell Netwerkoplossingen, basiswerk

7 Internet, Intranet & Webservices 9/1.2 Principe van internet ARPANET Tegenwoordig valt niet meer te ontkennen dat het TCP/IPprotocol, dat wordt gebruikt voor de verzending van gegevens binnen een netwerk, een revolutionaire ontwikkeling is geweest. Let wel: het betreft hier niet het gestandaardiseerde OSI-protocol. Overigens wordt TCP/IP, dat staat voor transmission control protocol/internet protocol, ook wel met DoD- (Department of Defence) of ARPANETprotocol omschreven. De oorzaak van dit grote aantal namen voor hetzelfde product ligt in de ontstaansgeschiedenis van internet: aan het einde van de jaren zestig riep de toenmalige minister van defensie van de Verenigde Staten het zogenaamde ARPANET (Advanced Research Project Agency) in het leven, waaruit later internet is ontstaan. Protocolstack 9/1.2.1 Ontwikkeling van TCP/IP Met de stijgende populariteit van UNIX-systemen, waarin TCP/IP standaard is geïmplementeerd, steeg ook de populariteit van het TCP/IP-protocol voor gebruik in andere besturingssystemen. Bij TCP/IP gaat het eigenlijk om een familie van een groot aantal protocollen, die modulair met elkaar zijn verbonden, in verschillende lagen zijn ondergebracht en daarom ook wel met protocolstack worden omschreven. Het TCP/IP in de huidige vorm werd halverwege de jaren zeventig door het Amerikaanse ministerie van defensie (Department of Defence) ontwikkeld. Daar bestond de noodzaak een systeem te ontwikkelen dat in principe via verschillende communicatiemedia, -systemen en -netwerken kon worden toegepast. Een dergelijk systeem moest ten minste de volgende diensten ter beschikking stellen: mogelijkheid voor de verzending van bestanden; aanmelding bij een andere computer; toepassing als mail-systeem. Novell Netwerkoplossingen, basiswerk 9/1.2-1

8 Protocollen voor internet Uit dit eisenpakket werd TCP/IP geboren. Sinds 1969 werd het zogenaamde ARPANET ontwikkeld, dat op het TCP/IPprotocol is gebaseerd. In 1972 werd dit netwerk, dat bestond uit verschillende typen computersystemen, aan het publiek gepresenteerd. Met ARPANET beschikt het Amerikaanse ministerie van defensie ook vandaag de dag nog over een van de grootste netwerken die op TCP/IP zijn gebaseerd. In het ARPA-internet zijn een aantal verschillende netwerken op basis van de TCP/IP-protocolfamilie ondergebracht. De afzonderlijke subnetwerken beschikken over een gemeenschappelijk adresseringsgebied en een gemeenschappelijk namenbeheer, waarbij de afzonderlijke subnetwerken door gateways met elkaar zijn verbonden. Semi-standaard De verdere ontwikkeling van de TCP/IP-architectuur werd volledig onafhankelijk van het OSI-lagenmodel uitgevoerd en groeide uit tot een semi-standaard, die in geen enkel voorschrift exact is gedefinieerd. Er was alleen een groot aantal RFC s (request for comment), waarin verschillende karakteristieken van TCP/IP zijn omschreven. De redenen hiervoor liggen voor de hand, want er werd gewacht op de grote doorbraak van de OSI-protocolfamilie. Toen die doorbraak niet kwam en de vraag naar een eenduidig protocol steeds groter werd, besloot een groot aantal bekende computerfabrikanten, zoals IBM, DEC, enzovoort, hun producten door TCP/IP te laten ondersteunen. De TCP/IP-architectuur ontwikkelde zich tot een van de belangrijkste netwerkarchitecturen voor de verbinding tussen verschillende computersystemen. Daarbij hielden en houden de meeste fabrikanten van computers, besturingssystemen en andere componenten zich consequent aan bepaalde regels, die de verbindingen van verschillende TCP/IP-implementaties en -integraties mogelijk maken. Intussen is TCP/IP uitgegroeid tot het communicatiepro- 9/1.2-2 Novell Netwerkoplossingen, basiswerk

9 Internet, Intranet & Webservices SNMP tocol, dat bovendien ook nog een van de belangrijkste protocollen voor het netwerkbeheer beschikbaar stelt, namelijk het simple network management protocol (SNMP). Dat resulteerde in de loop der tijd haast onvermijdelijk in TCP/IP-implementaties voor computers, software (besturingssystemen en dergelijke) en alle andere apparatuur. Daartoe behoren onder andere implementaties in besturingssystemen als UNIX (uiteraard), IBM-MVS, DEC-VMS, DOS, OS/2 en Microsoft Windows. Fabrikanten die zich met hun producten niet conformeren aan TCP/IP hebben het moeilijk om met hun producten een plaatsje op de markt te veroveren. IP-tunneling Sinds versie 3.11 is in het netwerkbesturingssysteem NetWare het TCP/IP-protocol geïmplementeerd en wel op een bijzondere wijze. Het is namelijk mogelijk twee netwerken die werken op basis van het IPX/SPX-protocol via een netwerk waarin TCP/IP wordt toegepast, met elkaar te laten communiceren, Het TCP/IP-protocol treedt in dat geval op als bemiddelaar tussen de twee IPX/SPX-netwerken. Dit proces wordt IP-tunneling genoemd. De IPX-pakketten worden daarbij in TCP/IP-pakketten verpakt (encapsulation). In principe geldt dat TCP/IP het hart van internet vormt. Doordat een gemeenschappelijk netwerkprotocol wordt gebruikt, kunnen verschillende typen hardwaresystemen en besturingssystemen met elkaar communiceren. Het wezenlijke verschil in architectuur tussen TCP/IP en IPX/SPX is dat voor de toepassing van TCP/IP ieder aan het netwerk gekoppeld systeem een bepaald IP-adres moet hebben, bijvoorbeeld Iedere internetdeelnemer krijgt een adresseringsgebied toegewezen, zodat niemand dezelfde IP-adressen heeft als Novell Netwerkoplossingen, basiswerk 9/1.2-3

10 Protocollen voor internet een andere internetgebruiker. Bij internettoegang via een service-provider zal deze als onderdeel van de service een IP-adres of een serie IP-adressen ter beschikking stellen. De werking van TCP/IP (bron: van Data Testlab). TCP/IP is een verbindingsgeoriënteerd protocol. Dat betekent dat vóór de communicatie een verbinding van het ene naar het andere apparaat moet worden opgebouwd. Het verschil tussen verbindingsgeoriënteerde en niet-verbindingsgeoriënteerde protocollen is het beste aan de hand van een vergelijking tussen een telefoon- en een faxverbinding duidelijk te maken. Wie met iemand anders wil telefoneren, kiest eerst het nummer van de andere gebruiker van het telefoonnetwerk. Is de ander aanwezig, dan kan die de hoorn van de haak nemen, waarna de verbinding een feit is. Wordt naar een andere gebruiker een fax verstuurd, dan moet die fax zijn voorzien van een volledige adressering (naam geadresseerde en naam afzender). Om 9/1.2-4 Novell Netwerkoplossingen, basiswerk

11 Internet, Intranet & Webservices te weten of de fax zijn doel heeft bereikt, is een ontvangstbevestiging nodig. De bevestiging bereikt de afzender van het oorspronkelijke bericht echter niet als de fax onderweg verloren gaat. Tijdens de verzending van datapakketten verzorgt een deel van het TCP/IP-protocol namelijk het IP (internet protocol) de adressering, het verzenden en de controle van het datatransport van de afzonderlijke pakketten. Het TCP/IPprotocol bestaat in het algemeen uit een groot aantal mogelijke varianten, waarvan de bekendste met zekerheid het protocol voor de toepassing in UNIX-netwerken is. Het Open Systems Interconnect referentiemodel om te tonen hoe het netwerk werkt (bron: Als basis voor de realisatie van een netwerkprotocol dient het zogenaamde OSI-referentiemodel (OSI = open system interconnection). Daarin worden de afzonderlijke protocollen in lagen (layers) beschreven, waarbij ieder zijn eigen specifieke functie vervult, maar tegelijkertijd ook de func- Novell Netwerkoplossingen, basiswerk 9/1.2-5

12 Protocollen voor internet ties van de eronder liggende laag gebruikt. Daaruit ontstaat automatisch het voordeel dat de onafhankelijkheid van hogere lagen ten opzichte van lagere lagen is gewaarborgd. OSI-model Omdat TCP/IP immers veel eerder werd ontwikkeld dan het OSI-referentiemodel (1983), passen de internetlagen niet exact in het OSI-model. In de opbouw zijn een aantal gemeenschappelijke kenmerken te ontdekken, maar ook een groot aantal verschillen. Zo wordt de TCP/IP-netwerklaag in het OSI-model een bitoverdracht- en beveiligingslaag. Tussen transport- en applicatielaag liggen nog twee lagen, namelijk de sessie- en presentatielaag, die bij TCP/IP-software meestal reeds in de protocollen van de applicatielaag zijn geïntegreerd. 9/1.2.2 Opbouw en programma s Bij de vergelijking van de opbouw met het OSI-lagenmodel valt op dat bij TCP/IP slechts vier verschillende lagen (in tegenstelling tot de zeven lagen van het OSI-model) bestaan. De algemene opbouw en de samenstelling van de TCP/IP-architectuur zien er dan als volgt uit: netwerklaag; internetlaag; transportlaag; applicatielaag. Bijzondere aandacht verdient hierbij de applicatielaag, die in de praktijk uit een serie gescheiden, applicatiegeoriënteerde protocollen is samengesteld. Als voorbeeld kunnen FTP, Telnet, SMTP en ook SNMP worden genoemd. Netwerklaag De opzet van de netwerklaag is bij TCP/IP niet algemeen voorgeschreven. In aanvulling op de communicatiemedia, 9/1.2-6 Novell Netwerkoplossingen, basiswerk

13 Internet, Intranet & Webservices X.25 en SLIP de netwerktopologieën en de toegangsprocedures zijn met name twee protocolvarianten interessant, namelijk X.25 en SLIP (serial line interface protocol). Het X.25-protocol maakt bijvoorbeeld de opbouw van TCP/IP-verbindingen mogelijk via de Datex-P-service van Duitse Telekom. In tegenstelling hiertoe maakt SLIP het mogelijk een verbinding te maken tussen twee eindapparaten in de vorm van een seriële point-to-point-verbinding. Bij modemverbindingen met internet of andere op TCP/IP gebaseerde netwerken wordt tegenwoordig als transportprotocol SLIP of het nieuwere PPP (point-to-point-protocol) gebruikt. IP-adres Internetlaag De internetlaag van TCP/IP komt overeen met de bemiddelingslaag van het OSI-lagenmodel. Het protocol dat in deze laag het vaakst wordt toegepast, is het internetprotocol (IP). Daaruit resulteert ook een deel van de naamgeving van de TCP/IP-protocolfamilie. Het belangrijkste kenmerk van IP is dat bij dit protocol ieder netwerkknooppunt (ieder eindapparaat in het netwerk) rechtstreeks kan worden aangesproken. Juist om die reden beschikt ieder eindapparaat (knooppunt) over een specifiek adres, het zogenaamde internetprotocol-adres, kortweg IP-adres. Het IP-adres is samengesteld uit het netwerkadres en het adres van het betreffende netwerkknooppunt (eindapparaat). Daarmee wordt gewaarborgd dat er wereldwijd geen twee netwerkknooppunten hetzelfde adres op internet hebben. Een IP-adres bestaat in principe uit 32 bits, oftewel vier bytes. De classificatie van het adres bepaalt de indeling van de adresbits in het netwerk- en knooppuntgedeelte. Het IP-adres wordt in de praktijk genoteerd in de vorm van vier getallen die worden gescheiden door een punt. Omdat een netgebruiker de adressen van andere gebruikers in de vorm van getallen moeilijk kan onthouden, kunnen net- Novell Netwerkoplossingen, basiswerk 9/1.2-7

14 Protocollen voor internet werken, delen daarvan en afzonderlijke aansluitingen worden voorzien van een symbolische naam. Intern wordt omgekeerd iedere naam weer aan het bijbehorende internetprotocoladres toegekend. Transportlaag De transportlaag van de TCP/IP-architectuur is te vergelijken met de transportlaag van het OSI-lagenmodel. Het belangrijkste protocol van deze laag is het TCP (transmission control protocol). Data-overdracht In het algemeen is het transmission control protocol (TCP) verantwoordelijk voor de overdracht van data tussen twee eindapparaten. Het garandeert de hogere lagen een foutloze overdracht van de gegevens. Vóór de verzending verzamelt TCP een bepaald aantal te versturen bytes in zogenaamde datapakketten en verstuurt die aansluitend met behulp van het IP (internet protocol). In het algemeen krijgt ieder pakket een sequentienummer op basis waarvan de volgorde en de ontvangstbevestiging van binnengekomen pakketten of het weigeren van reeds ontvangen pakketten mogelijk wordt. Hoe groot de afzonderlijke pakketten worden, is afhankelijk van de maximale framegrootte (frame size) in het betreffende netwerk, waardoor een efficiënte belasting van het netwerk mogelijk wordt. Bij Ethernet is de maximale framegrootte bijvoorbeeld 1500 bytes en bij token ring 4096 bytes. Applicatielaag Op basis van de services van de transport- en internetlaag worden de protocollen van de applicatielaag toegepast. De meest gebruikte protocollen van de applicatielaag zijn het file transfer protocol (FTP), het terminal emulation-protocol (Telnet) en het simple mail transfer protocol (SMTP) voor de verzending van elektronische post. 9/1.2-8 Novell Netwerkoplossingen, basiswerk

15 Internet, Intranet & Webservices In de applicatielaag, de vierde laag van TCP/IP, bevinden zich enkele speciale protocollen, die gezien hun eigenschappen ook als applicatiegeoriënteerde protocollen kunnen worden beschouwd. Er worden in de protocolstack van de applicatielaag onder andere de volgende programma s (protocollen) ter beschikking gesteld: FTP (file transfer protocol); Telnet (terminal emulation); DNS (domain name service); SMTP (simple mail transfer protocol); NFS (network file system). Deze applicaties gebruiken voor de uitwisseling van data de transportlaag met de protocollen TCP (transmission control protocol) of UDP (user datagram protocol), die op hun beurt communiceren met het IP-protocol van de internetlaag, waarin zich ook het internet control message protocol (ICMP) bevindt. Communicatie tussen platformen FTP FTP staat voor file transfer protocol en bevindt zich in de applicatielaag van de TCP/IP-architectuur. De belangrijkste taak van dit protocol is de overdracht van data tussen verschillende computersystemen. FTP is met name geschikt voor de communicatie tussen verschillende platformen. Naast instructies voor de bestandsoverdracht zijn er in dit protocol instructies beschikbaar voor het maken, inzien, wisselen en wissen van directory s. De verzending van een complete directorystructuur is echter in het algemeen met FTP niet mogelijk. Een bezwaar van FTP is het ontbreken van een vercijfering voor de verzending van gebruikersnamen en wachtwoorden. Dit veiligheidsrisico wordt geminimaliseerd door gebruik te maken van de gebruikersnaam Anonymous en Novell Netwerkoplossingen, basiswerk 9/1.2-9

16 Protocollen voor internet FTP-anonymous als wachtwoord bijvoorbeeld het adres te gebruiken. Deze zogenaamde FTP-anonymous reduceert zodoende het gevaar dat een onbevoegde de echte naam en het wachtwoord van een gebruiker kan achterhalen (bijvoorbeeld met een analyzer) en daarmee ergens anders in het netwerk schade kan toebrengen. Telnet Telnet (terminal emulation) wordt gebruikt voor de verbinding tussen een Telnet-server en een Telnet-client. Daarbij wordt op de client een terminal van de server geëmuleerd. Bij de emulatie van een terminal wordt een programma uitgevoerd dat de functionaliteit van een terminal biedt. Terminals zijn apparaten (consoles) die bestaan uit een toetsenbord en een beeldscherm. Met deze terminals kunnen verbindingen met andere computers tot stand worden gebracht. Het gebruik van terminals is kenmerkend voor grote computersystemen. De verbinding met de hoofdcomputer (server) en de geëmuleerde terminal (client) wordt onder TCP/IP met Telnet gerealiseerd. Daarbij worden instructies van de client naar de server verzonden en de resultaten dan wel de uitvoer van de opgeroepen programma s van de server naar de client verzonden. Door de mogelijkheid van TCP-multiplexing kunnen meerdere Telnet-sessies voor verschillende hosts tegelijk worden opgebouwd. Symbolische namen DNS De DNS (domain name service) maakt het mogelijk aan de eindapparaten symbolische namen te geven. Op die manier ontstaat de toegang tot apparaten door middel van een toegewezen naam in plaats van het IP-adres. Dat is in de meeste gevallen en stuk comfortabeler, omdat de meeste mensen namen gemakkelijker kunnen onthouden dan getallenreeksen. In principe is de DNS dus een vertaalroutine voor IP-adressen en -namen. 9/ Novell Netwerkoplossingen, basiswerk

17 Internet, Intranet & Webservices Zo is bijvoorbeeld de naam van de Novell-host (novell.nl) veel gemakkelijker te onthouden dan het IP-adres dat zich achter deze naam verschuilt. Daarbij wordt de omzetting van namen in adressen, en omgekeerd, beheerd door een UNIX-server, die de DNS ter beschikking stelt. Een DNS-server kent natuurlijk niet iedere omzetting en stuurt aanvragen daarom door naar andere servers tot een oplossing is gevonden. Bijna iedere TCP/IP-applicatie (zoals LAN WorkPlace, NetWare NFS, Netscape Navigator, Microsoft Internet Explorer) maakt gebruik van DNS. SMTP SMTP, oftewel het simple mail transfer protocol, is een protocol in de applicatielaag van de TCP/IP-architectuur en wordt in hoofdzaak gebruikt voor de verzending van elektronische post. Bepaalde toepassingen van SMTP worden gebruikt voor het verzenden van berichten naar een bepaalde groep gebruikers of naar alle gebruikers binnen het betreffende netwerk. Er kunnen gemakkelijk berichten met dezelfde inhoud naar verschillende gebruikers worden verzonden. De adresseringssyntaxis bestaat uit een gebruikersaccountnaam, die in het formaat (bijvoorbeeld met de hostnaam is verbonden. De DNS-server wijst aan de hostnaam (weka.nl) het betreffende IP-nummer toe, zodat SMTP het bericht naar de juiste host kan verzenden. In tegenstelling tot FTP en Telnet is SMTP niet op alle systemen geïmplementeerd, omdat de implementatie relatief gecompliceerd is. Bovendien wordt de communicatie in het algemeen door een apart mailsysteem uitgevoerd, dat op de server van het betreffende netwerk is geïnstalleerd. Het Novell-programma LAN WorkPlace, maar ook Microsoft Outlook, beschikken bijvoorbeeld over een programma dat SMTP en het post office protocol (POP) voor het beheer van ondersteunt. Novell Netwerkoplossingen, basiswerk 9/1.2-11

18 Protocollen voor internet 9/1.2.3 Adressen toewijzen De belangrijkste taak van het IP-protocol bestaat uit het adresseren van datapakketten. Dat kan worden vergeleken met het plaatsen van een brief in een envelop met adressering: aan het adres kan het netwerk zien hoe het pakket met data binnen de netwerklaag moet worden doorgestuurd. De netwerklaag is gebaseerd op verschillende communicatielijnen en -media en netwerktypen, zoals Ethernet, token ring en telefoonlijnen. Vertaald naar de PTT zijn dat de vrachtwagens en postbestellers die de pakjes en brieven op de plaats van bestemming brengen. Fragmentatie Omdat verschillende typen netwerken een verschillende pakketomvang hanteren, verdeelt het protocol de data in kleine eenheden (fragmentatie). Zo werkt bijvoorbeeld Ethernet met een andere maximale pakketgrootte dan X.25 (128 bytes) als interface in de bemiddelingslaag voor de toegang tot publieke bemiddelingsservices, zoals Datex-P. Ieder pakket heeft een volgnummer, zodat de ontvangst kan worden bevestigd en de oorspronkelijke data altijd uit de afzonderlijke pakketten kan worden gereconstrueerd. Om deze volgnummers via het netwerk te kunnen versturen, hebben TCP en IP een eigen envelop, waarop de benodigde nummers worden genoteerd. Zo wordt het datapakket eerst in een TCP-envelop verpakt, die op zijn beurt weer in een IP-envelop gaat en naar het netwerk wordt gestuurd. De belangrijkste taak van TCP is het veilige transport van data via het netwerk. Daarbij herkent en corrigeert TCP zelfstandig communicatiefouten. UDP Deze methode is in het algemeen nogal omslachtig en heeft als gevolg dat TCP-verbindingen naar verhouding langzaam worden opgebouwd. UDP is duidelijk sneller, omdat het, in tegenstelling tot TCP, niet naar ontbrekende 9/ Novell Netwerkoplossingen, basiswerk

19 Internet, Intranet & Webservices pakketten en de juiste volgorde van de datapakketten kijkt. Treedt bijvoorbeeld een communicatiefout op, dan komt ICMP in actie, dat onder andere verantwoordelijk is voor meldingen over uitval, foutdiagnose en andere controlefuncties. Verbindingsloos protocol UDP wordt door enkele applicaties gebruikt die alleen korte berichten versturen en deze kunnen herhalen. Het is daarom een ideaal protocol voor de verzending van informatie die voortdurend verandert. In plaats van de data in een TCP- en vervolgens in de IP- envelop te verpakken, gaan ze in een UDP-envelop voor ze via IP worden verzonden. Hoewel UDP zich in dezelfde laag bevindt als het verbindingsgeoriënteerde TCP gaat het hier om een verbindingsloos protocol. De werkwijze bij de adressering van IP-pakketten wordt in de volgende alinea s nader toegelicht. De samenwerking tussen de afzonderlijke lagen kan het beste duidelijk worden gemaakt aan de hand van een vergelijking met conventionele post. Veel van de daar toegepaste mechanismen lijken namelijk op de mechanismen die worden gebruikt voor het datatransport in netwerken. Wie een brief verstuurt, zal het totaal onbelangrijk vinden via welke weg de brief de geadresseerde bereikt. Het adres dat op de envelop werd geschreven bepaalt de locatie van de ontvanger (applicatielaag). De brief wordt bij het postkantoor aangeboden of in een brievenbus gedaan (transportlaag). De PTT verzamelt de poststukken uit de brievenbussen, sorteert die en verstuurt ze via de geëigende transportmiddelen zoals vliegtuig, trein of vrachtwagen (internetlaag). Het transportmiddel brengt de post naar de plaats van bestemming. Novell Netwerkoplossingen, basiswerk 9/1.2-13

20 Protocollen voor internet Daarbij mag de brief natuurlijk niet te vaak van transportmiddel wisselen om onnodige vertraging te voorkomen (netwerklaag). Op de plaats van bestemming aangekomen wordt de brief door de PTT in ontvangst genomen en gesorteerd in de vakken van de verschillende bestellers (internetlaag). De postbode brengt de brief naar de geadresseerde (transportlaag). De ontvanger leest de brief en beantwoordt die zo nodig (applicatielaag). Bij de toegang tot een TCP/IP-host via Telnet vindt de overdracht van datapakketten als volgt plaats: Telnet fungeert in dit geval als client en maakt de toegang tot externe computers (server) mogelijk, die het gebruik van bijvoorbeeld rekencapaciteit of applicaties toestaan. Hierbij lijken de door de client-gebruiker ingevoerde toetsaanslagen direct de via de Telnetverbinding aangesloten server te bereiken. Checksum De header van het TCP is te vergelijken met die van IP en houdt in zijn controlegetal (checksum) rekening met de IP-adressen (links). In werkelijkheid worden echter bepaalde datapakketten via het netwerk naar de server gestuurd en andere teruggezonden naar de client. Na een succesvolle verbindingsopbouw overhandigt de client de informatie aan de onderliggende laag (transportlaag). Om te zorgen dat TCP de data correct verstuurt, wordt naast het internetadres van de server ook het poortnummer aangegeven. Een poort bestaat uit een 16-bits adres in een gedefinieerd gebied van 255 poorten met bekende services (well known ports), zoals in het volgende overzicht is weergegeven: 9/ Novell Netwerkoplossingen, basiswerk

21 Internet, Intranet & Webservices Poortnummer Toewijzing 15 NETSTAT 21 FTP 23 Telnet 25 SMTP 37 Tijd 42 Name server 69 TFTP Tabel 1: TCP-poortnummers. Socket Het begrip socket komt in relatie tot TCP/IP vaak voor. Het is de aanduiding voor de combinatie van poortnummer en internetadres. In de transportlaag worden bepaalde poorten voor de adressering gebruikt. Zowel UDP als TCP gebruiken poortadressen om data naar het betreffende programma (protocol) in de applicatielaag te sturen, waarbij beide deels verschillende services voor hetzelfde poortnummer tot stand brengen. Het poortenconcept kan min of meer worden vergeleken met een telefoonnummer. Het netwerkdeel van een internetadres vertegenwoordigt daarin het landnummer, het host-deel het kengetal van de plaats en de poort ten slotte het abonneenummer. Een TCP-verbinding wordt eenduidig door de beide sockets gedefinieerd (afzender en ontvanger). Er kunnen geen twee identieke socket-paren tegelijk bestaan. Volgens het client/server-principe is het mogelijk dat de afzender een poortnummer via een toevalsgenerator bepaalt. Daarmee is het bijvoorbeeld mogelijk dat vanuit een bepaalde computer twee Telnetverbindingen naar dezelfde doelcomputer zijn opgebouwd. In een dergelijk geval verschillen dan echter de poortnummers van de client-computer. Novell Netwerkoplossingen, basiswerk 9/1.2-15

Inhoud Het netwerk verkennen 1 2 Confi gureren van het IOS 41

Inhoud Het netwerk verkennen 1 2 Confi gureren van het IOS 41 v Inhoud 1 Het netwerk verkennen 1 1.1 Netwerk-resources 1 1.1.1 Netwerken van verschillende grootten 1 1.1.2 Clients en servers 2 1.1.3 Peer-to-peer 3 1.2 LAN s, WAN s en Internet 4 1.2.1 Netwerkcomponenten

Nadere informatie

Computernetwerken! E-mail: SMTP Simple Mail Transfer Protocol, POP Post Ofice Procotol

Computernetwerken! E-mail: SMTP Simple Mail Transfer Protocol, POP Post Ofice Procotol Computernetwerken 1. Fundamentals Communicatie vereist regels, deze regels noemt met protocollen. Mensen kunnen met relatief losse regels (protocollen) communiceren, bij computers moet dit strikt vastliggen.

Nadere informatie

S u b n e t t e n. t h e t r u e s t o r y 1100 0000. 1010 1000. 0000 0001. 0000 0001 1111 1111. 1111 1111. 1111 1111. 0000 0000.

S u b n e t t e n. t h e t r u e s t o r y 1100 0000. 1010 1000. 0000 0001. 0000 0001 1111 1111. 1111 1111. 1111 1111. 0000 0000. S u b n e t t e n t h e t r u e s t o r y 1100 0000. 1010 1000. 0000 0001. 0000 0001 1111 1111. 1111 1111. 1111 1111. 0000 0000 Part 1 Inhoud Wat is een subnet?... 2 Waarom?... 3 Het begin.... 3 Een voorbeeld...

Nadere informatie

Revisie geschiedenis. [XXTER & KNX via IP]

Revisie geschiedenis. [XXTER & KNX via IP] Revisie geschiedenis [XXTER & KNX via IP] Auteur: Freddy Van Geel Verbinding maken met xxter via internet met de KNX bus, voor programmeren of visualiseren en sturen. Gemakkelijk, maar niet zo eenvoudig!

Nadere informatie

Zelftest Internet concepten en technieken

Zelftest Internet concepten en technieken Zelftest Internet concepten en technieken Document: n0832test.fm 10/02/2010 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INTRODUCTIE ZELFTEST INTERNET CONCEPTEN EN

Nadere informatie

Module I - Soorten Netten

Module I - Soorten Netten Module I - Soorten Netten Wanneer we spreken over de verspreiding van informatie via IP netwerken en de bereikbaarheid van deze gegevens, dan kunnen we de netwerken onderverdelen in drie belangrijke soorten.

Nadere informatie

Computernetwerken Deel 2

Computernetwerken Deel 2 Computernetwerken Deel 2 Beveiliging Firewall: toegang beperken IDS: inbraak detecteren en alarmeren Encryp>e: gegevens verbergen Firewall Waarom? Filteren van pakkeben Wildcard mask: omgekeerd subnetmasker

Nadere informatie

Hoofdstuk 15. Computernetwerken

Hoofdstuk 15. Computernetwerken Hoofdstuk 15 Computernetwerken 1 Figuur 15.1: Bustopologie. Figuur 15.2: Stertopologie. Figuur 15.3: Ringtopologie. Transport layer Network layer Datalink layer Physical layer OSI model 4 3 2 1 TCP IP

Nadere informatie

1 Internet. 1.1 Korte geschiedenis

1 Internet. 1.1 Korte geschiedenis 1 Internet 1.1 Korte geschiedenis Een netwerk bestaat uit twee of meer computers die met elkaar zijn verbonden. Internet is een wereldwijd netwerk van computers. De verbinding tussen die computers is meestal

Nadere informatie

4IP = Internet Protocol 4Protocol gebruikt op netwerk laag in het internet 4Geen betrouwbaarheid

4IP = Internet Protocol 4Protocol gebruikt op netwerk laag in het internet 4Geen betrouwbaarheid Internet Protocol Telematica Quality Of Service (Netwerk laag) Hoofdstuk 5 4IP = Internet Protocol 4Protocol gebruikt op netwerk laag in het internet 4Geen betrouwbaarheid n Pakketten kunnen verloren raken

Nadere informatie

Infrastructuur Samengesteld door Leon Wetzel

Infrastructuur Samengesteld door Leon Wetzel Infrastructuur Samengesteld door Leon Wetzel Protocollen Protocol Netwerkprotocollen Een protocol is een stelsel afspraken waarin het formaat en de volgorde van de berichten wordt gedefinieerd die tussen

Nadere informatie

Wat is internet? Hüseyin Uçar 3B

Wat is internet? Hüseyin Uçar 3B Wat is internet? Hüseyin Uçar 3B Internet is een netwerk dat bestaat uit computer netwerken over het algemeen alleen beschikbaar binnen een organisatie of gebouw. T r i v i u m c o l l e g e Wat is Internet?

Nadere informatie

Veilig e-mailen. Waarom e-mailen via een beveiligde verbinding? U vertrouwt de verbinding met de e-mailserver van InterNLnet niet

Veilig e-mailen. Waarom e-mailen via een beveiligde verbinding? U vertrouwt de verbinding met de e-mailserver van InterNLnet niet Veilig e-mailen E-mail heeft zich inmiddels ruimschoots bewezen als communicatiemiddel. Het is een snelle en goedkope manier om met anderen waar ook ter wereld te communiceren. Als gevolg hiervan vindt

Nadere informatie

Goedkope DSL aansluitingen hebben voor de bewaking op afstand een belangrijk nadeel:

Goedkope DSL aansluitingen hebben voor de bewaking op afstand een belangrijk nadeel: Wereldwijd beelden beschikbaar Kosteloze service Goedkope DSL aansluitingen hebben voor de bewaking op afstand een belangrijk nadeel: Wisselende IP adressen. Alleen via een dynamische nameserver kunt u

Nadere informatie

Part 17-A INTERNET: basisbegrippen techniek & beveiliging

Part 17-A INTERNET: basisbegrippen techniek & beveiliging Part 17-A INTERNET: basisbegrippen techniek & beveiliging Fridoline van Binsbergen Stierum KPN AUDIT vrije Universiteit amsterdam 7 April 2003 File 17-A Internet techniek & beveiliging 2003 Programma PROGRAMMA

Nadere informatie

Ethernet interface. KERN & Sohn GmbH Ziegelei 1 D-72336 Balingen E-mail: info@kernsohn.com. Pagina 2. KMB-A01/ FTB-A09/ ITB-A17-IA-nl-0710

Ethernet interface. KERN & Sohn GmbH Ziegelei 1 D-72336 Balingen E-mail: info@kernsohn.com. Pagina 2. KMB-A01/ FTB-A09/ ITB-A17-IA-nl-0710 KERN & Sohn GmbH Ziegelei 1 D-72336 Balingen E-mail: info@kernsohn.com Tel.: +49-[0]7433-9933-0 Faks: +49-[0]7433-9933-149 Internet: www.kern-sohn.com NL Ethernet interface Pagina 2 KERN KMB-A01 / FTB-A09

Nadere informatie

Gebruikershandleiding

Gebruikershandleiding . Gebruikershandleiding Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Wat is Citrix?... 3 1.2 Voordelen van Citrix... 3 1.3 Wat heeft u nodig om toegang te krijgen... 3 2 Systeemeisen... 4 2.1 Ondersteunde Web browsers...

Nadere informatie

1. Proloog webtechno, rauwkost

1. Proloog webtechno, rauwkost 9 1. Proloog webtechno, rauwkost Voor men kan beginnen met het maken het aanpassen van een website is het nuttig om eerst eens een kijkje te nemen naar bestaande sites. Bij deze, mogelijk hernieuwde, kennismaking

Nadere informatie

Laten we eens beginnen met de mouwen op te stropen en een netwerk te bouwen.

Laten we eens beginnen met de mouwen op te stropen en een netwerk te bouwen. Practicum Filius In deze proefles gaan we jullie kennis laten maken met computernetwerken. Na afloop van dit practicum heb je een goede basis van waar een netwerk uit kan bestaan, hoe je een netwerk bouwt

Nadere informatie

IPv6 @ NGN. Wageningen, 30 oktober 2008. Iljitsch van Beijnum

IPv6 @ NGN. Wageningen, 30 oktober 2008. Iljitsch van Beijnum IPv6 @ NGN Wageningen, 30 oktober 2008 Iljitsch van Beijnum Blok 3+4: Routering & adressering When is the tube empty? HD ratio: in hierarchical system never possible to use every single address: HD = log(addresses

Nadere informatie

Gigaset pro VLAN configuratie

Gigaset pro VLAN configuratie Gigaset pro VLAN configuratie Hogere betrouwbaarheid door gebruik van VLAN s. De integratie van spraak en data stelt eisen aan de kwaliteit van de klanten infrastructuur. Er zijn allerlei redenen waarom

Nadere informatie

Netwerken. 6 januari 2014 David N. Jansen

Netwerken. 6 januari 2014 David N. Jansen Netwerken 6 januari 2014 David N. Jansen Huiswerkopdracht 2 donderdag 9 januari al inleveren! Leerstof voor vandaag. Stallings hoofdst 17 www.williamstallings.com /OS/OS6e.html M17_STAL6329_06_SE_C17.QXD

Nadere informatie

Practicum Netwerken CISCO: Deel 1. Philippe Dellaert

Practicum Netwerken CISCO: Deel 1. Philippe Dellaert Practicum Netwerken CISCO: Deel 1 Philippe Dellaert 17-03-2007 Hoofdstuk 1 Inleiding Dit is de oplossing die ik heb samen gesteld voor het eerste practicum van het vak Computernetwerken met de CISCO routers.

Nadere informatie

1. inleiding. Dit werk is gelicenseerd onder een Creative Commons Naamsvermelding NietCommercieel GelijkDelen 3.0 Unported licentie

1. inleiding. Dit werk is gelicenseerd onder een Creative Commons Naamsvermelding NietCommercieel GelijkDelen 3.0 Unported licentie 1. inleiding Misschien zonder het te beseffen, maak je dagelijks gebruik van computernetwerken. Of je nu WhatsApp gebruikt om je vrienden een bericht te sturen of Google Chrome om iets op te zoeken, je

Nadere informatie

Temperatuur logger synchronisatie

Temperatuur logger synchronisatie Temperatuur logger synchronisatie Juni 10, 2010 1 / 7 Temperatuur logger synchronisatie Introductie Twee of meerdere ontvangers van het Multilogger systeem kunnen met de temperature logger synchronisatie

Nadere informatie

b-logicx handleiding INHOUDSOPGAVE Toegang op afstand via extern IPadres UG_NoIP.pdf

b-logicx handleiding INHOUDSOPGAVE Toegang op afstand via extern IPadres UG_NoIP.pdf Toegang op afstand via extern IPadres INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2 2. Werking 3 2.1 Systeemvereisten 3 2.2 Werkwijze 3 3. DNS Service 4 3.1 No-IP aanmelden en registreren 4 3.2 Software 5 4. Routeren van

Nadere informatie

Beschrijving aansluiten Windows werkplek op het netwerk.

Beschrijving aansluiten Windows werkplek op het netwerk. Beschrijving aansluiten Windows werkplek op het netwerk. Inhoudsopgave Voorwoord...2 Windows 95/98 pc aansluiten...3 Windows NT / XP Home / Professional...4 Testen netwerk verbinding...5 Pagina 2 woensdag

Nadere informatie

Basis communicatie netwerk

Basis communicatie netwerk Basis communicatie netwerk In het Hypotheken Data Netwerk communiceert een tussenpersoon direct met een maatschappij. De tussenpersoon gebruikt hiervoor het pakket HDN Basic. De maatschappij gebruikt het

Nadere informatie

Hoofdstuk 15. Computernetwerken

Hoofdstuk 15. Computernetwerken Hoofdstuk 15 Computernetwerken 1 Figuur 15.1 Bustopologie Figuur 15.2 Stertopologie Figuur 15.3 Ringtopologie isolatie kern afscherming Figuur 15.4 Coaxkabel Figuur 15.5 Tweeaderige UTP Coating Core Cladding

Nadere informatie

SERVER MONITOR SMS SERVER

SERVER MONITOR SMS SERVER TEC Server Monitor: Een flexibele oplossing om uw server zorgvuldig te monitoren en te bewaken. De TEC Server Monitor is een flexibele applicatie voor het bewaken van uw server. Indien de server offline

Nadere informatie

Software voor printerbeheer

Software voor printerbeheer Software voor printerbeheer In dit onderwerp wordt het volgende besproken: CentreWare-software gebruiken op pagina 3-10 Printerbeheerfuncties gebruiken op pagina 3-12 CentreWare-software gebruiken CentreWare

Nadere informatie

Thema: Multimedia. Het internet

Thema: Multimedia. Het internet Het internet OPDRACHTKAART MM-05-01-01 Voorkennis: Je moet om kunnen gaan met een computer. Je moet kunnen zoeken op het internet. Intro: Het internet is een computernetwerk dat miljoenen computers met

Nadere informatie

m.b.v. digitale certificaten en PKI Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail

m.b.v. digitale certificaten en PKI Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail Beknopte dienstbeschrijving Beveiligen van e-mail m.b.v. digitale certificaten en PKI Document: Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Snel te

Nadere informatie

The OSI Reference Model

The OSI Reference Model Telematica Applicatielaag Hoofdstuk 16, 17 Applicatielaag 4Bevat alle toepassingen die van het netwerk gebruik maken n E-mail n Elektronisch nieuws n WWW n EDI (Electronic Data Interchange) n Napster,

Nadere informatie

Access Provider De dienst die toegang verleent op het Internet, zoals Netvisit. Deze bezorgt u een e-mail-adres en ruimte voor eigen WWW-pagina's.

Access Provider De dienst die toegang verleent op het Internet, zoals Netvisit. Deze bezorgt u een e-mail-adres en ruimte voor eigen WWW-pagina's. Access Provider De dienst die toegang verleent op het Internet, zoals Netvisit. Deze bezorgt u een e-mail-adres en ruimte voor eigen WWW-pagina's. Bookmarks Werkt als een soort database van de namen van

Nadere informatie

Aan de slag met DNS Jeroen van Herwaarden, Robbert-Jan van Nugteren en Yannick Geerlings 19-3-2010

Aan de slag met DNS Jeroen van Herwaarden, Robbert-Jan van Nugteren en Yannick Geerlings 19-3-2010 Aan de slag met DNS Jeroen van Herwaarden, Robbert-Jan van Nugteren en Yannick Geerlings 19-3-2010 Inhoud Hoofdstuk 1 Inleiding... 3 Hoofdstuk 2 Algemene informatie over DNS... 4 Hoofdstuk 3 Verschillende

Nadere informatie

2 Het ISO-OSI-model en het

2 Het ISO-OSI-model en het 2 Het ISO-OSI-model en het TCP/IP-protocol in hoofdlijnen In dit hoofdstuk worden twee fundamentele netwerkbegrippen geïntroduceerd, die nodig zijn om firewalls te begrijpen. Eerst wordt het isoosi-model

Nadere informatie

De volgende MTA s installeren in een groepje van 4 studenten: Onderzoek van vorig jaar naar gebruikte mail software evalueren.

De volgende MTA s installeren in een groepje van 4 studenten: Onderzoek van vorig jaar naar gebruikte mail software evalueren. Hoofdstuk 4 Mail Transfer Agents Email is een van de belangrijkste services die je als systeembeheer voor je gebruikers moet verzorgen. Als er geen mail verstuurd of ontvangen kan worden, kunnen de gebruikers

Nadere informatie

http://www.playgarden.com/ Hoofdstuk 1: Inleiding 7

http://www.playgarden.com/ Hoofdstuk 1: Inleiding 7 http://www.playgarden.com/ Hoofdstuk 1: Inleiding 7 1. Inleiding Je kan er vandaag niet meer langs kijken. Het internet bestaat, en dat zal geweten zijn. Je hoort in het nieuws iets over een virus dat

Nadere informatie

Installatie How-to Kodak Scanstation 100 t.b.v. Factuurscanning TBlox

Installatie How-to Kodak Scanstation 100 t.b.v. Factuurscanning TBlox Installatie How-to Kodak Scanstation 100 t.b.v. Factuurscanning TBlox Introductie Het Kodak Scan Station 100 welke gebruikt wordt t.b.v. TBlox factuurscanning is een zelfstandige oplossing, waarvoor geen

Nadere informatie

Instellen Zyxel modem als stand-alone ATA

Instellen Zyxel modem als stand-alone ATA Instellen Zyxel modem als stand-alone ATA In dit document wordt stap voor stap uitgelegd hoe je een Zyxel ADSL modem als SIP ATA kunt configureren, zonder gebruik te maken van de DSL aansluiting op het

Nadere informatie

ipact Installatiehandleiding CopperJet 816-2P / 1616-2P Router

ipact Installatiehandleiding CopperJet 816-2P / 1616-2P Router ipact Installatiehandleiding CopperJet 816-2P / 1616-2P Router Stap 1: Het instellen van uw computer Instellen netwerkkaart om de modem te kunnen bereiken: Windows 98/ME: Ga naar Start Instellingen Configuratiescherm

Nadere informatie

Terminal Services. Document: Terminal Services T.b.v. relatie: Isaeus Auteur: Martin Waltmans Versie: 2.3 Datum: 20-3-2007 KB nummer: 100010

Terminal Services. Document: Terminal Services T.b.v. relatie: Isaeus Auteur: Martin Waltmans Versie: 2.3 Datum: 20-3-2007 KB nummer: 100010 Terminal Services Dit document beschrijft hoe op afstand kan worden ingelogd op een Terminal Server. Lees dit document zorgvuldig, voordat u voor het eerst hiervan gebruik maakt! Isaeus Solutions Tel:

Nadere informatie

Communicatienetwerken

Communicatienetwerken Communicatienetwerken Oefeningen 4 : ALGEMEEN (niet voor MTI) Woensdag 2 december 2009 1 VRAAG 1 : MAC/IP adressen toekennen 2 VRAAG 1 : MAC/IP adressen toekennen Scenario Link 1 Link 2 Link 3 Link 4 Link

Nadere informatie

In de General Setup kunt u het IP-adres aanpassen. Standaard staat het IP-adres op 192.168.1.1 zoals u ziet in onderstaande afbeelding.

In de General Setup kunt u het IP-adres aanpassen. Standaard staat het IP-adres op 192.168.1.1 zoals u ziet in onderstaande afbeelding. LAN LAN Setup In deze handleiding kunt u informatie vinden over alle mogelijke LAN instellingen van de DrayTek Vigor 2130 en 2750. Hierin zullen wij alle algemene instellingen bespreken die van toepassing

Nadere informatie

Internet: geschiedenis organisatie werking zoekmachines. Vakdidactiek informatica : praktijkgerichte seminaries

Internet: geschiedenis organisatie werking zoekmachines. Vakdidactiek informatica : praktijkgerichte seminaries Faculteit Psychologische en Pedagogische Wetenschappen ACADEMISCHE INITIËLE LERARENOPLEIDING Academiejaar 2001-2002 Vakdidactiek informatica : praktijkgerichte seminaries Lesgevers : Prof. A. Hoogewijs

Nadere informatie

Handboek Migratie Instellingen. - Migreren naar de kennisnet infrastructuur -

Handboek Migratie Instellingen. - Migreren naar de kennisnet infrastructuur - Handboek Migratie Instellingen - - Pagina 2 van 46 Inhoudsopgave 1 INLEIDING-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------5 2 OVERZICHT

Nadere informatie

Basis communicatie netwerk

Basis communicatie netwerk Basis communicatie netwerk In het Hypotheken Data Netwerk communiceert een tussenpersoon direct met een maatschappij. De tussenpersoon gebruikt hiervoor het pakket HDN Client. De maatschappij gebruikt

Nadere informatie

Handleiding Office 365 IN EEN NOTENDOP ALLES OVER OFFICE 365 CARLO KONIJN CHI COMPUTERS HEERHUGOWAARD

Handleiding Office 365 IN EEN NOTENDOP ALLES OVER OFFICE 365 CARLO KONIJN CHI COMPUTERS HEERHUGOWAARD 2014 Handleiding Office 365 IN EEN NOTENDOP ALLES OVER OFFICE 365 CARLO KONIJN CHI COMPUTERS HEERHUGOWAARD Inhoud Inleiding... 2 Aanmelden bij office 365 via het portaal.... 2 Het portaal en gebruikers:...

Nadere informatie

b-logicx handleiding INHOUDSOPGAVE VPN verbinding voor Windows XP UG_VPN.pdf

b-logicx handleiding INHOUDSOPGAVE VPN verbinding voor Windows XP UG_VPN.pdf VPN verbinding voor Windows XP INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2 2. Wat is de bedoeling? 3 2.1 Waarom een VPN verbinding 3 2.2 Wat is zeker niet de bedoeling? 3 2.3 Wat heb je nodig? 3 3. Instellen van de VPN

Nadere informatie

Webrelais IPIO-32R-M-v8.0 Compacte modul met 32 Relais Outputs.

Webrelais IPIO-32R-M-v8.0 Compacte modul met 32 Relais Outputs. Webrelais IPIO-32R-M-v8.0 Compacte modul met 32 Relais Outputs. Algemene informatie Configuratie versie 8.0 DHCP / STATIC Wanneer u de 12V= en de Netwerkkabel heeft aangesloten zal het moduul een IP-adres,

Nadere informatie

Met 4 temperatuur meetingangen voor sensor DS18x20

Met 4 temperatuur meetingangen voor sensor DS18x20 Webrelais IPIO-4R4I4T Met 4 temperatuur meetingangen voor sensor DS18x20 Algemene informatie Configuratie versie 8.0 DHCP/STATIC Wanneer u de 12V= en de Netwerkkabel heeft aangesloten zal het moduul een

Nadere informatie

BENQ_ESG103QG_DU.book Page i Tuesday, July 30, 2002 9:05 PM. Inhoudsopgave

BENQ_ESG103QG_DU.book Page i Tuesday, July 30, 2002 9:05 PM. Inhoudsopgave BENQ_ESG103QG_DU.book Page i Tuesday, July 30, 2002 9:05 PM Inhoudsopgave Introductie van ESG103/ESG104 breedband routers......................... 1 Systeem vereisten.....................................................

Nadere informatie

Vigor 2860 serie Multi PVC/EVC - RoutIT

Vigor 2860 serie Multi PVC/EVC - RoutIT Vigor 2860 serie Multi PVC/EVC - RoutIT PPPoA en NAT + PPPoA en routing RoutIT maakt gebruik van 2 keer PPPoA, waarbij de eerste PPPoA wordt gebruikt voor NAT en de tweede PPPoA wordt toegepast voor routing.

Nadere informatie

Webrelais IPIO-4A8I-M

Webrelais IPIO-4A8I-M Webrelais IPIO-4A8I-M Met 4 analoge inputs 0-10V / 0-20mA Specificatie 4 analoge Inputs 0-10V / 0-20mA 8 Opto input 0-12V of potentiaalvrij maakkontakt. (geen 230V input) (kan gebruikt worden voor oa Manuaal

Nadere informatie

OP6800/ OP6810: C-programmeerbare besturingscontrollers: OP6800-serie.

OP6800/ OP6810: C-programmeerbare besturingscontrollers: OP6800-serie. OP6800/ OP6810: C-programmeerbare besturingscontrollers: OP6800-serie. Besturingscontrollers met operatorinterface uit de OP6800-serie zijn een multifunctioneel concept, waarbij de combinatie van digitale

Nadere informatie

OSI-model. Mogelijke toepassingen van netwerken. Protocollen. Eenvoudig MS-DOS netwerk (LAN) Novell, IPX / SPX. Applicatie laag.

OSI-model. Mogelijke toepassingen van netwerken. Protocollen. Eenvoudig MS-DOS netwerk (LAN) Novell, IPX / SPX. Applicatie laag. 5.1 5.2 OSI-model Applicatie laag Presentatie laag Sessie laag Transport laag Netwerk afhankelijk Netwerk laag Datalink laag Fysieke laag 5.3 5.4 Mogelijke toepassingen van netwerken Protocollen Fileserver-systems

Nadere informatie

Vigor 2850 serie Dual PPPoA/PVC - RoutIT

Vigor 2850 serie Dual PPPoA/PVC - RoutIT Vigor 2850 serie Dual PPPoA/PVC - RoutIT PPPoA en NAT + PPPoA en routing RoutIT maakt gebruik van 2 keer PPPoA, waarbij de eerste PPPoA wordt gebruikt voor NAT en de tweede PPPoA wordt toegepast voor routing.

Nadere informatie

Computerarchitectuur en netwerken. TCP congestion control Netwerklaag

Computerarchitectuur en netwerken. TCP congestion control Netwerklaag Computerarchitectuur en netwerken 10 TCP congestion control Netwerklaag Lennart Herlaar 6 oktober 2015 Inhoud Congestiebeheer TCP congestiebeheer Netwerk laag principes van de netwerklaag IP adressen IP

Nadere informatie

Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie

Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie Naast de mogelijkheden om uw programmatuur en gegevens bij Drie-O via Evy 2.0 in de cloud te hosten hebt u ook de mogelijkheid om uw ICT omgeving bij u

Nadere informatie

Aan de slag met het e-mailadres van uw nieuwe Website

Aan de slag met het e-mailadres van uw nieuwe Website Aan de slag met het e-mailadres van uw nieuwe Website Handleiding Inhoud 03 Basisinformatie e-mail 04 E-mailprogramma's 07 SMTP controleren als u geen e-mails kunt versturen 10 Veranderen van SMTP-poort

Nadere informatie

(2) Handleiding Computer Configuratie voor USB ADSL modem

(2) Handleiding Computer Configuratie voor USB ADSL modem (2) Handleiding Computer Configuratie voor USB ADSL modem Raadpleeg eerst de Quick-Start Guide voor het installeren van uw DSL-aansluiting voordat u deze handleiding leest. Versie 30-08-02 Handleiding

Nadere informatie

voorbeeldvragen Informatietechnologie Foundation ITF.NL editie april 2011 inhoud inleiding 2 voorbeeldexamen 3 antwoordindicatie 8 evaluatie 19

voorbeeldvragen Informatietechnologie Foundation ITF.NL editie april 2011 inhoud inleiding 2 voorbeeldexamen 3 antwoordindicatie 8 evaluatie 19 voorbeeldvragen Informatietechnologie Foundation ITF.NL editie april 2011 inhoud inleiding 2 voorbeeldexamen 3 antwoordindicatie 8 evaluatie 19 EXIN Hét exameninstituut voor ICT ers Janssoenborch, Hoog

Nadere informatie

Netwerkbeheer Examennummer: 77853 Datum: 17 november 2012 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur

Netwerkbeheer Examennummer: 77853 Datum: 17 november 2012 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur Netwerkbeheer Examennummer: 77853 Datum: 17 november 2012 Tijd: 10:00 uur - 11:30 uur Dit examen bestaat uit 4 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 10 meerkeuzevragen (maximaal 40 punten)

Nadere informatie

Softphone Installatie Handleiding

Softphone Installatie Handleiding Softphone Installatie gids Softphone Installatie Handleiding Specifications subject to change without notice. This manual is based on Softphone version 02.041 and DaVo I en II software version 56.348 or

Nadere informatie

Configureren van de Wireless Breedband Router.

Configureren van de Wireless Breedband Router. Configureren van de Wireless Breedband Router. 1.1 Opstarten en Inloggen Activeer uw browser en de-activeer de proxy of voeg het IP-adres van dit product toe aan de uitzonderingen. Voer vervolgens het

Nadere informatie

1945, eerste DC. Eigen logo

1945, eerste DC. Eigen logo 1945, eerste DC Eigen logo Doelstelling: Binnen uw computer ruimte verzamelt u diverse informatie over bijvoorbeeld stroomverbruik van uw apparatuur. Via welk netwerk kunt u deze data verwerken. Welk

Nadere informatie

Les D-03 Internet. 2011, David Lans

Les D-03 Internet. 2011, David Lans Les D-03 Internet In deze les staan we stil bij internet. Het gebruik van internet met al haar mogelijkheden is niet meer weg te denken in ons dagelijks leven. We verzamelen informatie, leren, communiceren

Nadere informatie

Met 32 ingangen potentiaal vrij Input 1 t/m Input 32

Met 32 ingangen potentiaal vrij Input 1 t/m Input 32 Webrelais IPIO-32I-M Met 32 ingangen potentiaal vrij Input 1 t/m Input 32 Algemene informatie Configuratie versie 8.0 DHCP/STATIC Wanneer u de 12V= en de Netwerkkabel heeft aangesloten zal het moduul een

Nadere informatie

GEAVANCEERDE NETWERK BEWAKING- EN KOEPELCAMERA

GEAVANCEERDE NETWERK BEWAKING- EN KOEPELCAMERA GEAVANCEERDE NETWERK BEWAKING- EN KOEPELCAMERA INSTALLATIEGIDS Lees deze instructies voor gebruik zorgvuldig door en bewaar het voor later naslag. 1. OVERZICHT 1.1 Inhoud verpakking Netwerkcamera Installatiegids

Nadere informatie

Module VIII - DNS. Stefan Flipkens - Cursus: Internet - Intranet (2004-2005)

Module VIII - DNS. Stefan Flipkens - Cursus: Internet - Intranet (2004-2005) Module VIII - DNS Wanneer we de url van een webpagina ingeven in de adresbalk van onze browser dan moet ons computersysteem weten op welk IP adres de webpagina te vinden is. DNS servers helpen ons computersysteem

Nadere informatie

CBizz Dienstbeschrijving Cogas Footprint

CBizz Dienstbeschrijving Cogas Footprint CBizz Dienstbeschrijving Cogas Footprint Diensten: CBizz Office Versie 1.0 2014 Inhoud 1. Inleiding... 3 1.1 Dienstbeschrijving... 3 1.2 Doelgroep... 3 2. Opbouw van CBizz office... 4 2.1 Toegang tot het

Nadere informatie

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102 Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102 Gefeliciteerd met uw keuze voor Optibel telefonie. We hopen dat u tevreden zult zijn met onze service en zien er naar uit de komende

Nadere informatie

Configuratie PL printers. Dealer instructie v0.99

Configuratie PL printers. Dealer instructie v0.99 Configuratie PL printers Dealer instructie v0.99 Standaard hebben de PL-printers een IP adres (192.168.1.251) wat waarschijnlijk niet overeenkomt met dat van de QT (192.168.0.x) of van het bestaande netwerk.

Nadere informatie

Installatie & Configuratiehandleiding. Socket Server. OpenAT applicatie

Installatie & Configuratiehandleiding. Socket Server. OpenAT applicatie Installatie & Configuratiehandleiding Socket Server OpenAT applicatie 2009 / 05 / 29 2 ! OPGEPAST! GEVAAR VOOR ELECTRISCHE SCHOKKEN BIJ VERWIJDERING BESCHERMEND DEKSEL VAN INDUBOX GSM IV ONDERHOUD ENKEL

Nadere informatie

Plugwise binnen de zakelijke omgeving

Plugwise binnen de zakelijke omgeving Plugwise binnen de zakelijke omgeving Plugwise is een gebruiksvriendelijk energiemanagementsysteem voor de zakelijke markt. Per stopcontact wordt er gemeten hoeveel elektriciteit er verbruikt wordt en

Nadere informatie

BUITEN IR-NETWERKCAMERA Serie

BUITEN IR-NETWERKCAMERA Serie BUITEN IR-NETWERKCAMERA Serie INSTALLATIEGIDS Lees deze instructies voor gebruik zorgvuldig door en bewaar het voor later naslag. 1. OVERZICHT 1.1 Inhoud verpakking Netwerkcamera Installatiesticker Installatiegids

Nadere informatie

1. Uw elektronische post

1. Uw elektronische post 13 1. Uw elektronische post Een van de handigste toepassingen van internet is de elektronische post: e-mail. Bij e-mail gebruikt u geen pen, papier, envelop of postzegel. U typt uw e-mailberichtje op de

Nadere informatie

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2000 Gefeliciteerd met uw keuze voor Optibel telefonie. We hopen dat u tevreden zult zijn met onze service en zien er naar uit de komende

Nadere informatie

Email. Waarvoor staat Email. Wat zijn de mogelijkheden van Email. Wat zijn de voordelen. Termen.

Email. Waarvoor staat Email. Wat zijn de mogelijkheden van Email. Wat zijn de voordelen. Termen. Email Waarvoor staat Email Email staat voor ELECTRONIC MAIL : Electronische post. Wat zijn de mogelijkheden van Email. Je kan met Email met iedereen in de wereld die een Email adres heeft corresponderen.

Nadere informatie

NAT (Network Address Translation)

NAT (Network Address Translation) Technical Note #019 Auteur: Olaf Suchorski Gemaakt op: 11 juli 2000 Bijgewerkt op: 11 juli 2000 NAT (Network Address Translation) In deze Technical Note worden de meest voorkomende situaties met NAT doorgelicht.

Nadere informatie

Siemens workpoints en DHCP options

Siemens workpoints en DHCP options Siemens workpoints en DHCP options Dit document beschrijft de configuratie en werking van een Windows 2003 DHCP server in combinatie met Siemens optipoint en Siemens OpenStage toestellen (aangemeld op

Nadere informatie

/29 = 29 bit subnet ( 32 bit 29 bit = 3 bit ) waardoor 2 =8 255.255.255.248 waardoor 255-248= 7 +1 = 8

/29 = 29 bit subnet ( 32 bit 29 bit = 3 bit ) waardoor 2 =8 255.255.255.248 waardoor 255-248= 7 +1 = 8 Routed Subnet Instellen van een DrayTek Modem/Router in combinatie met een Business DSL waarbij meerdere IPadressen van ISP meestal een block van 8 IP-adressen verkregen is (Public subnet of Routed Subnet

Nadere informatie

MSSL Dienstbeschrijving

MSSL Dienstbeschrijving MSSL Dienstbeschrijving Versie : 1.0 Datum : 28 augustus 2007 Auteur : MH/ME Pagina 2 van 7 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Introductie... 3 Divinet.nl Mssl... 3 Hoe

Nadere informatie

LAN, MAN, WAN. Telematica. Schakeltechnieken. Circuitschakeling. 4Wordt vooral gebruikt in het telefoonnetwerk 4Communicatie bestaat uit 3 fasen:

LAN, MAN, WAN. Telematica. Schakeltechnieken. Circuitschakeling. 4Wordt vooral gebruikt in het telefoonnetwerk 4Communicatie bestaat uit 3 fasen: LAN, MAN, WAN Telematica Networking (Netwerk laag) Hoofdstuk 11, 12 Schakeltechnieken 4Circuitschakeling: tussen zender en ontvanger wordt een verbinding gelegd voor de duur van de communicatie 4Pakketschakeling:

Nadere informatie

Gedekt door een StarTech.com 2-jarige garantie en gratis levenslange technische ondersteuning.

Gedekt door een StarTech.com 2-jarige garantie en gratis levenslange technische ondersteuning. 1-poorts USB PS/2 Server Remote Control IP KVM-switch met Virtual Media StarTech ID: SV1108IPEXEU Met de SV1108IPEXEU 1-poorts USB PS/2 Server Remote Control IP KVM-switch met Virtual Media kunt een USB-

Nadere informatie

computernetwerken F. Vonk versie 4 21-11-2015

computernetwerken F. Vonk versie 4 21-11-2015 2015 computernetwerken F. Vonk versie 4 21-11-2015 inhoudsopgave 1. inleiding... - 2-2. datacommunicatie... - 3-3. het TCP/IP model... - 6-4. protocollen... - 8-5. computernetwerken... - 15-6. netwerkapparatuur...

Nadere informatie

Taxis Pitane. Transporter. Censys BV Eindhoven

Taxis Pitane. Transporter. Censys BV Eindhoven Taxis Pitane Transporter Censys BV Eindhoven Inhoud Communicatie, ongeacht software pakket dat u gebruikt... 3 Kenmerken van de communicatie software... 3 Ontwikkelomgeving... 4 Installatie van de software...

Nadere informatie

Configuratie Siemens SE565 SurfSnelADSL (connected by BBned) Controleren van de aansluiting. Toegang tot de router. De Siemens SE565 configureren

Configuratie Siemens SE565 SurfSnelADSL (connected by BBned) Controleren van de aansluiting. Toegang tot de router. De Siemens SE565 configureren Controleren van de aansluiting Configuratie Siemens SE565 SurfSnelADSL (connected by BBned) Als u gebruik maakt van Linesharing en u wilt bellen met uw KPN lijn, dan dient u de splitter te gebruiken die

Nadere informatie

SuperOffice Systeemvereisten

SuperOffice Systeemvereisten Minimale systeemvereisten voor SuperOffice CRM De minimale systeemvereisten voor SuperOffice CRM zijn tevens afhankelijk van het besturingssysteem en de services/applicaties die op het systeem actief zijn.

Nadere informatie

Handleiding ZorgMail Secure e-mail - Outlook

Handleiding ZorgMail Secure e-mail - Outlook Handleiding ZorgMail Secure e-mail - Outlook 2014 ENOVATION B.V. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden openbaar gemaakt of verveelvoudigd, opgeslagen in een data verwerkend systeem

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia. Het internet 3. Het World Wide Web MM-05-03-01. Voorkennis: Geen.

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia. Het internet 3. Het World Wide Web MM-05-03-01. Voorkennis: Geen. OPDRACHTKAART MM-05-03-01 Het World Wide Web Voorkennis: Geen. Intro: Deze opdracht gaat over de belangrijkste mogelijkheid van het internet: het surfen op het World Wide Web. Deze opdracht beschrijft

Nadere informatie

1 Client/Server. 2 Geschiedenis. 3 Toekomst

1 Client/Server. 2 Geschiedenis. 3 Toekomst Deel 1 Inleiding 1 Client/Server 2 Geschiedenis 3 Toekomst Het client-server model is een model voor de samenwerking tussen twee of meer programma's, die zich op verschillende computers kunnen bevinden.

Nadere informatie

Deel 4 Active Directory inleiding

Deel 4 Active Directory inleiding Deel 4 Active Directory inleiding 1 Wat is AD? 2 Structuur van AD? 3 Domain Controllers 4 Verschil met werkgroep 5 Install van een nieuw domain 6 AD Consoles Active Directory (AD) staat beheerders toe

Nadere informatie

ETI/Domo. Nederlands. www.bpt.it. ETI-Domo Config 24810200 NL 10-07-14

ETI/Domo. Nederlands. www.bpt.it. ETI-Domo Config 24810200 NL 10-07-14 ETI/Domo 24810200 www.bpt.it NL Nederlands ETI-Domo Config 24810200 NL 10-07-14 Configuratie van de pc Voordat u start met de configuratie van het systeem, moet de pc geconfigureerd worden zodat hij een

Nadere informatie

Datacommunicatie Computercommunicatie

Datacommunicatie Computercommunicatie Datacommunicatie Computercommunicatie ir. Patrick Colleman Inhoud Afkortingen Voorwoord 1 Hoofdstuk 1: Inleiding tot de lokale netwerken 1 1.1 Definitie en ontwerpdoelstellingen. 3 1.2 Voordelen van lokale

Nadere informatie