Het ontwikkelingsplan nieuw vormingsplan voor de kleuterschool

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het ontwikkelingsplan nieuw vormingsplan voor de kleuterschool"

Transcriptie

1 Het ontwikkelingsplan nieuw vormingsplan voor de kleuterschool Kleuters onderwijzen is een boeiende opgave. Heel wat kleuterleid-st-ers zetten zich reeds jaren met veel enthousiasme in om te werken aan goed kleuteronderwijs. In 1978 heeft het Vormingsplan voor Activiteiten in de Katholieke Kleuterschool, eveneens op zoek naar goed kleuteronderwijs, een leidraad geformuleerd voor kleuterleid-st-ers in het katholiek kleuteronderwijs. Omdat er in de afgelopen kwarteeuw in het kleuteronderwijs heel wat is veranderd, drong een actualisering van dit vormingsplan zich op. Intensieve samenwerking tussen pedagogische begeleiders van de verschillende bisdommen en medewerkers van het VVKBaO heeft geleid tot het nieuwe Ontwikkelingsplan voor de katholieke kleuterschool. Dat document rolde in september van de pers. Het ontwikkelingsplan biedt 250 pagina s eerstelijnsinformatie voor kleuterleid-st-ers. Het tracht een antwoord te geven op vragen die de laatste jaren door kleuterleid-st-ers veel werden gesteld. Dat zijn vragen als: Wat is de plaats van sturend leiden of van vrij spelen in de kleuterschool? Hoe hanteer ik de leerplannen in mijn begeleidingswerk? Hoe kan het werken met leerplandoelen gecombineerd worden met procesgericht werken? Hoe kan ik voldoen aan de verplichting om een inspanning te leveren voor de decretaal bepaalde ontwikkelingsdoelen? Wat is de functie van het klasboek in mijn begeleidingswerk en hoe geef ik dat concreet vorm? Hoe past hoekenwerk binnen het werken met leerplannen en ontwikkelingsdoelen? Op welke wijze kan ik de godsdienstige ontwikkeling in de kleuterschool ondersteunen? Hoe kan het team van de kleuterschool een rol spelen in mijn begeleidingswerk? Welke schema s, lijsten of volgsystemen kunnen mij helpen om kleuters te observeren en een antwoord te bieden op hun zorgvragen? Het ontwikkelingsplan is niet alleen bekommerd om antwoorden op concrete vragen. Het biedt een eigen samenhangend concept van goed kleuteronderwijs, aangepast aan de nieuwe verwachtingen die de laatste jaren ten aanzien van het katholiek kleuteronderwijs zijn gegroeid. Dat concept geeft duidelijk de richting aan waarin goed kleuteronderwijs gezocht moet worden maar laat tegelijk voldoende ruimte voor een teamgerichte invulling, aansluitend bij het eigen project van de school. De drie delen van het ontwikkelingsplan In het eerste deel van het ontwikkelingsplan staan wegwijzers naar goed kleuteronderwijs. Het zijn sleutelbegrippen in een concept van goed kleuteronderwijs. De zoektocht naar die begrippen werd gebaseerd op het 'Opdrachten voor een katholieke basisschool' en op de eigen wijze waarop de opdrachten uit het opvoedingsconcept in het kleuteronderwijs invulling krijgen. In deel 2 wordt een praktijktheoretisch kader geschetst, gebaseerd op de wegwijzers uit het eerste deel. In het derde deel worden de verschillende aspecten van de persoonlijkheidsontwikkeling van kleuters beschreven. In het kleuteronderwijs trachten we voor al die aspecten ervaringskansen te creëren. 1

2 Deel 1: Wegwijzers voor goed kleuteronderwijs In het eerste deel worden de wegwijzers naar goed kleuteronderwijs beschreven. Het zijn de sleutelbegrippen uit het concept. Om in het tweede deel van het ontwikkelingsplan een antwoord te kunnen vinden op vragen over de concrete praktijk, moeten we immers eerst nadenken over het verhaal achter het verhaal dat het werken met kleuters zinvol en inspirerend maakt. De keuze van de wegwijzers uit deel 1 wordt bepaald door twee bronnen. Er wordt inspiratie geput uit het document Opvoedingsconcept voor het katholiek basisonderwijs in Vlaanderen (VVKBaO, 2000), waarin een referentiekader voor het katholiek basisonderwijs staat uitgeschreven. Een tweede bron voor inspiratie is de specifieke aanpak uit de lange traditie van het kleuteronderwijs. Kleuterleid-st-ers hebben het onderwijs aan jonge kinderen immers altijd op een heel eigen wijze vorm gegeven. Voor de indeling van dit eerste deel van het ontwikkelingsplan worden de vijf opdrachten gehanteerd zoals beschreven in Opvoedingsconcept voor het katholiek basisonderwijs in Vlaanderen. Per opdracht worden enkele wegwijzers geformuleerd voor goed kleuteronderwijs met aansluitend 2

3 handenvol tips om in de klas naar die wegwijzer toe te werken. In de onderstaande tabel worden de 17 wegwijzers voorgesteld. 3

4 1 Een schooleigen christelijke identiteit 2 Een degelijk en samenhangend onderwijsaanbod 3 Een stimulerend opvoedingsklimaat en 4 De ontplooiing van elk kind vanuit een brede zorg 5 De school als gemeenschap en organisatie een doeltreffende didactische aanpak WEGWIJZERS VOOR GOED KLEUTERONDERWIJS 1.1 Zin geven 2.1 Ontwikkelingskansen bieden voor de totale persoon van het kind 3.1 Een positieve ingesteldheid waarderen 4.1 Zorgen voor elk uniek kind 5.1 Samenwerken en overleggen 1.2 Richting geven vanuit christelijke inspiratie 2.2 De eigen ontwikkelingswijze van kleuters ondersteunen 3.2 Samenhorigheid beklemtonen 4.2 Kinderen kennen 5.2 Professionaliteit nastreven 2.3 Werken met belangstellingscentra 3.3 Begeleiden vanuit een ontmoetende leerkrachtstijl 2.4 Zorgen voor verscheidenheid en gradatie 3.4 Betekenisvolle ervaringssituaties aanbieden 3.5 Zelfwerkzame en betrokken activiteit stimuleren 3.6 Een duidelijke structuur aangeven 3.7 Zelfstandigheid ondersteunen 4

5 Deel 2: De praktische realisatie van goed kleuteronderwijs De 17 wegwijzers uit het eerste deel vormen samen een referentiekader, een ideaalbeeld van goed kleuteronderwijs. Dat ideaalbeeld streven we in het kleuteronderwijs in kleine, haalbare stappen na. Om echt aan de slag te kunnen gaan, wordt in het tweede deel stilgestaan bij de concrete praktijkrealisatie van goed kleuteronderwijs. In het eerste deel worden immers de concrete vragen van de kleuterleid-st-ers nog niet beantwoord. Volgende vragen zijn de kapstokken voor het tweede deel: Welke activiteiten of ervaringssituaties passen het best bij de wegwijzers uit deel 1? Waarop kunnen we letten bij de voorbereiding en de organisatie van die ervaringssituaties? Wat betekenen de wegwijzers voor het uitwerken van een belangstellingscentrum? Welke functie heeft het klasboek in het organiseren van goed kleuteronderwijs? Hoe kunnen we er zeker van zijn dat elk kind gelijkwaardige kansen krijgt voor alle aspecten van de totale persoon? Wat is het belang van observeren in het licht van de wegwijzers? Goed kleuteronderwijs is situaties creëren waarin de kleuters onder bepaalde voorwaarden ervaringen kunnen opdoen. Zulke situaties noemen we ervaringssituaties. In het ontwikkelingsplan staan vier evenwaardige ervaringssituaties centraal: zelfstandig spelen, explorerend beleven, ontwikkelingsondersteunend leren en ontmoeten. We stellen deze ervaringssituaties als volgt voor: 5

6 Deze vier ervaringssituaties komen in het ontwikkelingsplan uitvoerig aan bod: een omschrijving, enkele voorbeelden en verslagen van kleuterleid-st-ers, de waarde ervan voor de ontwikkeling, de gevolgen voor het klasboek en voor het hanteren van doelen en leerplannen, de voorwaarden waaraan zulke ervaringssituatie moet voldoen, de waardering die de ervaringssituatie verdient, de consequenties voor het team van de kleuterschool, de mogelijkheden die zulke ervaringssituatie biedt tot het begeleiden van kleuters, hoe die ervaringssituatie opgebouwd kan worden, wat de ervaringssituatie betekent voor een rijk klasmilieu of hoe we over de ervaringssituatie kunnen reflecteren. In het tweede deel van het ontwikkelingsplan worden kleuterleid-st-ers en het team dus uitgenodigd om in het licht van de wegwijzers uit het eerste deel, samen na te denken over de concrete klasrealisatie. Het is niet de bedoeling om concrete methodes en werkwijzen voor te schrijven. Het team moet die vastleggen aansluitend bij het schooleigen opvoedingsproject. Het ontwikkelingsplan reikt tips en aanbevelingen aan voor de keuze van die werkwijzen. Deel 3: Werken met ontwikkelingsaspecten Het werken met ontwikkelingsaspecten staat centraal in het concept van het ontwikkelingsplan. Ontwikkelingsaspecten zijn de ruime achterliggende kwaliteiten die de kleuter in staat stellen zijn wereld in heel verschillende situaties te begrijpen en er mee om te gaan. In goed kleuteronderwijs proberen we ontwikkelingsaspecten te ondersteunen en te beïnvloeden: de basiskwaliteiten (basiskennis, basisvaardigheden, basisattitudes) en de elementen van een positieve ingesteldheid bij kinderen. Zelfs als we het kind helpen om specifieke kennis en vaardigheden te verwerven, willen we ontwikkelingsaspecten beïnvloeden. Werken met de vier geschetste ervaringssituaties is een goede context om ontwikkelingsaspecten ontplooiingskansen te geven op een wijze die geschikt is voor jonge kinderen. Doelbewust ervaringskansen inbouwen in ervaringssituaties is een hoeksteen van goed kleuteronderwijs. Als we het aanbod vooral vanuit ontwikkelingsaspecten opbouwen, is het belangrijk dat we expliciteren welke ontwikkelingsaspecten in de kleuterschool een belangrijke rol kunnen spelen. In het ontwikkelingsplan formuleren we 85 ontwikkelingsaspecten. 14 ontwikkelingsaspecten willen de positieve ingesteldheid van kleuters ervaringskansen bieden, zoals zich emotioneel goed voelen, plezier beleven, nieuwsgierig zijn of initiatief nemen. De overige 71 ontwikkelingsaspecten zijn basiskwaliteiten die we in de kleuterschool actief willen ondersteunen. Ze zijn geordend volgens 10 ontwikkelingsdomeinen: de emotionele ontwikkeling, bijvoorbeeld gevoelens bij zichzelf herkennen en uitdrukken ; de sociale ontwikkeling, bijvoorbeeld rollen spelen of zich inleven in anderen ; de morele ontwikkeling, bijvoorbeeld regels en afspraken naleven en waarderen of evalueren of gedragingen goed zijn de godsdienstige ontwikkeling, bijvoorbeeld verwonderd zijn over de schepping of stil worden ; de muzische ontwikkeling, bijvoorbeeld nadenken en spreken over eigen muzische uitingen en die van anderen of muzisch omgaan met spelend uitbeelden ; de motorische ontwikkeling, bijvoorbeeld grootmotorisch bewegen of evenwicht bewaren ; de zintuiglijke ontwikkeling, bijvoorbeeld actief exploreren met de zintuigen of nauwkeurig waarnemen ; de denkontwikkeling, bijvoorbeeld kennis en ervaringen (creatief) voorstellen of inzichten verwerven over meten ; de taalontwikkeling, bijvoorbeeld visuele boodschappen (pictogrammen) interpreteren en er gepast op reageren of ervaringen uitwisselen ; de ontwikkeling van de zelfsturing, bijvoorbeeld zichzelf behelpen (zelfredzaamheid) of (kritisch) reflecteren. 6

7 Het ontwikkelingsplan beschrijft het specifieke praktijktheoretische kader voor de kleuterschool. In de uitgewerkte lijst van ontwikkelingsaspecten vinden kleuterleid-st-ers een ruim kader om de ervaringssituaties richting te geven. Hierna wordt een voorbeeld afgedrukt van hoe een ontwikkelingsaspect in het ontwikkelingsplan wordt uitgewerkt: 85) aandachtig en geconcentreerd bezig zijn Met overgave en langere tijd taakgericht kunnen werken, zijn aandacht richten op de hoofdzaken, de essentie; niet te vlug afgeleid worden door omgevingsfactoren,... Een korte tijd bezig zijn met een activiteit langere tijd bezig zijn met een activiteit een activiteit een volgende dag opnieuw verder willen zetten op vraag van de leid-st-er een activiteit de volgende dag spontaan verder willen zetten. Snel afgeleid worden door omgevingsfactoren zo intens bezig zijn met een zelfgekozen activiteit dat je de tijd vergeet ook tijdvergeten bezig zijn met een gekregen opdracht. Zie ook 13) betrokken bezig zijn en 82) een taak begrijpen en afwerken. schrift p. 17 (20) wereldoriëntatie p. 111 (8.7) dramatisch spel p. 26 (10.3) luisteren en spreken p. 29 (Ad.16) LO 1.34 LO 1.39 Per ontwikkelingsaspect worden na de titel een aantal logisch geordende deelaspecten vermeld. In het kader daaronder worden de belangrijkste ontwikkelingslijnen beschreven die we bij dat ontwikkelingsaspect kunnen ontdekken. In kort geformuleerde bewoordingen worden de verschillende stapjes aangeduid die kleuters kunnen zetten. Het zijn mijlpalen in de ontwikkeling die inspiratie kunnen geven voor materialen, activiteitenaanbod en begeleiding. Een pijl geeft telkens de volgende stap aan. De ontwikkelingslijnen die bij een bepaald ontwikkelingsaspect vermeld worden, geven een goed beeld van de verschillende stappen die gezet kunnen worden om dat aspect te ontwikkelen, zonder daarom volledig te willen zijn. Wie nog meer wil weten over de stappen die kleuters kunnen zetten, vindt daarover meer informatie in de leerplannen. De relevante leerplanonderdelen worden in de tweede kolom vermeld. In de derde kolom tenslotte, worden de decretaal bepaalde ontwikkelingsdoelen vermeld die aan bod kunnen komen als we rond een ontwikkelingsaspect ervaringskansen bieden. Het is niet de bedoeling om met de laatste stap in een ontwikkelingslijn aan te duiden wat met de kleuters tegen het einde van de kleuterschool bereikt kan worden. De ontwikkelingslijnen geven suggesties voor het creëren van ervaringssituaties of voor het situeren van het ontwikkelingsniveau van een bepaalde kleuter. De juiste context waarin met de lijst van ontwikkelingsaspecten kan worden gewerkt, staat beschreven in deel 1 en 2 van het ontwikkelingsplan. Deel 3 kan niet geïnterpreteerd worden zonder die brede context voor ogen te houden. 7

8 Het ontwikkelingsplan: een waardevol document Het ontwikkelingsplan is een waardevol document voor eenieder die bij kleuters en kleuterklassen is betrokken. Het is een werk-plan dat ondersteuning geeft aan iedereen die aan de uitbouw van goed kleuteronderwijs in christelijk perspectief actief wil meewerken. Het is geenszins een pleidooi voor vernieuwing zonder meer, eerder een onbevangen zoeken naar de fundamenten die kleuteronderwijs de moeite waard maken en naar de kleine maar belangrijke stappen op weg naar nog betere ondersteuning van elke kleuter in zijn ontluikende menswording. 8

Schematische voorstelling: Ontwikkelingsplan

Schematische voorstelling: Ontwikkelingsplan Schematische voorstelling: Ontwikkelingsplan 1. (17) Wegwijzers voor goed kleuteronderwijs In het eerste deel worden de wegwijzers naar goed kleuteronderwijs beschreven. Het zijn de sleutelbegrippen uit

Nadere informatie

Doelenlijst G-start voor VVKBaO

Doelenlijst G-start voor VVKBaO 1 1. OVER -START -start is een CTO-uitgave over het stimuleren van geletterdheid bij jonge kinderen (2,5 tot 7 jaar). -start is een boek vol achtergrondinformatie en concreet uitgewerkte activiteiten.

Nadere informatie

Wij gaan met plezier naar school.

Wij gaan met plezier naar school. www.schoolbranst.be Wij gaan met plezier naar school. 3...onze visie Onze school is een landelijk gelegen dorpsschool, een groene school, waar we leven in verbondenheid met de natuur en met elkaar en handelen

Nadere informatie

Lijst van de gebruikte leerplannen binnen het katholiek onderwijs

Lijst van de gebruikte leerplannen binnen het katholiek onderwijs Lijst van de gebruikte leerplannen binnen het katholiek onderwijs 1. Specifiek voor het kleuteronderwijs: (Ook de ander leerplannen gelden voor het kleuteronderwijs) November 2008 Ontwikkelingsplan nieuw

Nadere informatie

1 Werken aan de schooleigen christelijke identiteit (opdracht 1)

1 Werken aan de schooleigen christelijke identiteit (opdracht 1) INHOUD Inhoud 1 Vooraf 3 Inleiding 1 Werken aan de schooleigen christelijke identiteit (opdracht 1) 1.1 De reflectie over de visie op mens en wereld 1.2 De doorwerking van de identiteit in de schoolwerkplanning

Nadere informatie

Functiebeschrijving beleidsmedewerker

Functiebeschrijving beleidsmedewerker Functiebeschrijving beleidsmedewerker Algemeen kader: Krachtlijnen van het opvoedingsconcept voor het katholiek basisonderwijs ( OKB) Werken aan een schooleigen christelijke identiteit Werken aan een degelijk

Nadere informatie

Deel 1: Pedagogisch project Vrije Basisschool Lenteland

Deel 1: Pedagogisch project Vrije Basisschool Lenteland 1 ONZE SCHOOL en de SCHOLENGROEP ARKORUM Het katholiek basisonderwijs brengt al vele jaren een aanbod van kwalitatief onderwijs en opvoeding aan kleuters en leerlingen in de regio Roeselare- Ardooie. In

Nadere informatie

Kookactiviteit - perentaart - in een tweede kleuterklas

Kookactiviteit - perentaart - in een tweede kleuterklas Kookactiviteit - perentaart - in een tweede kleuterklas Verloop: 1. Sfeerscheppen 2. klassikale waarneming van het gerecht en de uitgangsproducten. o Bespreken van ingrediënten (ev. Proeven) o Bespreken

Nadere informatie

Tuin van Heden kleuters (4-jarigen en 5-jarigen) Werken met kunst in de kerstperiode

Tuin van Heden kleuters (4-jarigen en 5-jarigen) Werken met kunst in de kerstperiode Tuin van Heden kleuters (4-jarigen en 5-jarigen) Werken met kunst in de kerstperiode Beleving Kleuters worden in hun omgeving overal geconfronteerd met de commerciële uitingen van het kerstfeest: de versierde

Nadere informatie

Tuin van Heden kleuters (4- en 5-jarigen) Werken met kunst in de paasperiode

Tuin van Heden kleuters (4- en 5-jarigen) Werken met kunst in de paasperiode Tuin van Heden kleuters (4- en 5-jarigen) Werken met kunst in de paasperiode Beleving Kleuters worden in hun omgeving overal geconfronteerd met de uiterlijke verschijnselen van Pasen: paasversieringen,

Nadere informatie

Zin in leren, zin in leven - Schoolvisie

Zin in leren, zin in leven - Schoolvisie Zin in leren, zin in leven - Schoolvisie Onze schoolvisie groeide vanuit volgende pijlers: De identiteit van 'de katholieke school' is omschreven in: 'de opdrachtsverklaring van het katholiek onderwijs

Nadere informatie

Cijfers en letters. Zelfstandig spelen. Ontmoeten

Cijfers en letters. Zelfstandig spelen. Ontmoeten Cijfers en letters Zelfstandig spelen Schrijfhoekje: ( MO ) 45 kleinmotorisch bewegen Met allerlei schrijfmaterialen experimenteren op verschillende soorten papier < een juiste pengreep nadoen bij het

Nadere informatie

Ons opvoedingsproject

Ons opvoedingsproject Ons opvoedingsproject Vrije Zelfstandige Kleuterschool Melsele Een school met kiemkracht Inhoud van dit opvoedingsproject: Vijf opdrachten van een katholieke basisschool Woordbeeld van onze school Belangrijke

Nadere informatie

Functiebeschrijving van preventie adviseur

Functiebeschrijving van preventie adviseur Functiebeschrijving van preventie adviseur Algemeen kader: Krachtlijnen van het opvoedingsconcept voor het katholiek basisonderwijs ( OKB) Werken aan een schooleigen christelijke identiteit Werken aan

Nadere informatie

Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be

Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be Gemeentelijke basisschool De Knipoog Cardijnlaan 10 2290 Vorselaar 014/51 27 00 0478/28 82 63 014/ 51 88 97 directie@deknipoog.be Elementen van een pedagogisch project 1 GEGEVENS M.B.T. DE SITUERING VAN

Nadere informatie

ONS EIGEN OPVOEDINGSPROJECT

ONS EIGEN OPVOEDINGSPROJECT ONS EIGEN OPVOEDINGSPROJECT 1 INHOUDSOPGAVE Pedagogisch project Opdracht 1 Werken aan de schooleigen christelijke identiteit 3 Opdracht 2 Werken aan een degelijk en samenhangend onderwijsinhoudelijk aanbod.

Nadere informatie

PLANNING & VOORBEREIDING. Ook in de kleuterschool? Waarom en hoe?

PLANNING & VOORBEREIDING. Ook in de kleuterschool? Waarom en hoe? 1 PLANNING & VOORBEREIDING Ook in de kleuterschool? Waarom en hoe? Ontwikkelingsplan ONTWIKKELINGSGERICHT De 3 facetten van goed kleuteronderwijs: Een rijk klasmilieu Een rijk activiteitenaanbod Een rijke

Nadere informatie

Startrubriek Groeiboek 1

Startrubriek Groeiboek 1 Startrubriek Groeiboek 1 Groeiboek is een reeks van bronnenboeken die kunnen worden gebruikt ter inspiratie van zorg in de kleuterschool. Het is echter ook een volledig Zorgsysteem, enerzijds door zijn

Nadere informatie

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen.

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen. Pedagogisch project 1. situering onderwijsinstelling 2. levensbeschouwelijke uitgangspunten 3. visie op ontwikkeling en opvoeding 4. het schoolconcept 1. Situering onderwijsinstelling 1.1 Een gemeenteschool:

Nadere informatie

G.V.Basisschool Hamont-Lo

G.V.Basisschool Hamont-Lo G.V.Basisschool Hamont-Lo Zorg onze schooleigen visie op BREDE zorg Als school hebben we de opdracht om met brede zorg te werken aan de ontplooiing van iedere leerling. Dat is één van de pijlers van het

Nadere informatie

Deel 1. Opvoedingsproject

Deel 1. Opvoedingsproject Deel 1 Opvoedingsproject 5 6 1. Opvoedingsproject Wij verwachten van alle ouders dat ze loyaal achter de identiteit en het pedagogisch project van onze school staan en dit ondersteunen. Hieronder vindt

Nadere informatie

ONS VERHAAL Onze school is een katholieke school die openstaat voor alle kinderen. We beleven universele waarden in het spoor van Jezus.

ONS VERHAAL Onze school is een katholieke school die openstaat voor alle kinderen. We beleven universele waarden in het spoor van Jezus. Pagina1 vrije kleuterschool Bossuit missie van de school ONS VERHAAL Onze school is een katholieke school die openstaat voor alle kinderen. We beleven universele waarden in het spoor van Jezus. MIJN TALENT

Nadere informatie

Confetti: wat was de uitdaging?

Confetti: wat was de uitdaging? 1 Confetti: wat was de uitdaging? Bij wijze van inleiding twee belangrijke uitgangspunten Samen met de eindtermen voor het lager onderwijs heeft de Vlaamse overheid ook een reeks ontwikkelingsdoelen vastgelegd

Nadere informatie

Zorg in de (kleuter)school: van visie naar praktijk. 27 maart 2009 met dank aan Monique De Prez

Zorg in de (kleuter)school: van visie naar praktijk. 27 maart 2009 met dank aan Monique De Prez Zorg in de (kleuter)school: van visie naar praktijk 27 maart 2009 met dank aan Monique De Prez Paradoxen 1. Visie ontwikkelen vanuit OKB/EOP 2. Koppelen aan het OWP 3. Via doelen en acties planmatig

Nadere informatie

2. Ons opvoedingsproject

2. Ons opvoedingsproject 2. Ons opvoedingsproject Hieronder vindt u een beschrijving van de uitgangspunten van ons pedagogisch project Ons opvoedingsproject tracht te verwoorden welke doelstellingen we nastreven om onze kinderen

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Ges. Vrije Basisschool OLVA De Meersen te Assebroek

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Ges. Vrije Basisschool OLVA De Meersen te Assebroek Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Leerplan VVKBaO. Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden. Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen

Leerplan VVKBaO. Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden. Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen 2014 2015 Leerplan VVKBaO Verbondenheid door middel van rituelen tijdens speciale gelegenheden Jenthé Adriaens, Elise Buts & Sharis Vertommen THOMAS MORE KEMPEN VORSELAAR INHOUDSOPGAVE 1 Wereldoriëntatie...

Nadere informatie

Schuilt er een onderzoeker in jou?

Schuilt er een onderzoeker in jou? Schuilt er een onderzoeker in jou? Bijlage: Lesdoelen en leerplandoelen INHOUD 1 Eerste kennismaking met Inagro en zijn activiteiten... 3 1.1 Lesdoelen... 3 1.2 Leerplandoelen... 3 1.2.1 Leerplan wereldoriëntatie

Nadere informatie

Individueel werkplan

Individueel werkplan Individueel werkplan 1. Spreek af hoe jullie zullen omgaan met het werkplan. a. Volgen jullie alle competenties op? b. Werken jullie met de eindtermen, leerplandoelen of overkoepelende omschrijvingen?

Nadere informatie

VOORBEREIDING KLASACTIVITEIT (KA) EN BEGELEIDE ACTIVITEIT (BA)

VOORBEREIDING KLASACTIVITEIT (KA) EN BEGELEIDE ACTIVITEIT (BA) VOORBEREIDING KLASACTIVITEIT (KA) EN BEGELEIDE ACTIVITEIT (BA) Datum : Kleuteronderwijzer : Naam : Leeftijd kleuters : Klas DLO : Aantal kleuters : Stageschool : Belangstellings- : centrum ACTIVITEIT Klasactiviteit:

Nadere informatie

1 PEDAGOGISCH PROJECT

1 PEDAGOGISCH PROJECT DEEL II: Pedagogisch project 1 PEDAGOGISCH PROJECT Een school is een levenloos gebouw. Onze school, De Kameleon, is een dynamische gemeenschap van personeel, kinderen, ouders, bestuur en andere participanten.

Nadere informatie

6 Rondleiding door het zorgsysteem

6 Rondleiding door het zorgsysteem 6 Rondleiding door het zorgsysteem Deze tekst kan gebruikt worden als kennismaking. Het is een gemeenschappelijke basistekst voor alle leden van het schoolteam wanneer men het zorgsysteem wil invoeren.

Nadere informatie

Identiteitsdocument van Jenaplanschool de Sterrenwachter

Identiteitsdocument van Jenaplanschool de Sterrenwachter Identiteitsdocument van Jenaplanschool de Sterrenwachter Onze ideologie We zien iedereen als uniek en waardevol. Ieder kind heeft talenten en samen gaan we die ontdekken en ontwikkelen. Hierdoor kunnen

Nadere informatie

Werkdocument resultaatafspraken vroegscholen (basisschool groep 1-2)

Werkdocument resultaatafspraken vroegscholen (basisschool groep 1-2) Werkdocument resultaatafspraken vroegscholen (basisschool groep 1-2) Geadviseerd wordt om elk jaar het formulier verantwoording te downloaden zodat de meest recente versie wordt gebruikt. Omdat er met

Nadere informatie

D E K LE OPVOEDINGSPROJECT T E. Werken met een visie. R K

D E K LE OPVOEDINGSPROJECT T E. Werken met een visie. R K D E K LE U TE T E R K OPVOEDINGSPROJECT Werken met een visie. O UT T E R OMDAT JE MET POËZIE ZOVEEL MEER ZEGT... Werken met visie Is als kijken in een spiegel. Als je in een spiegel kijkt, kijk je meestal

Nadere informatie

Godsdienstonderwijs vandaag

Godsdienstonderwijs vandaag Godsdienstonderwijs vandaag Vragen stellen is belangrijker dan antwoorden geven Sabien Lagrain eigen biografie godsdienst in het vrij/officieel onderwijs symbool van de hoop inkijk in het kleuteronderwijs

Nadere informatie

ONTDEKDOOS RUIMTELIJKE BEGRIPPEN

ONTDEKDOOS RUIMTELIJKE BEGRIPPEN ONTDEKDOOS RUIMTELIJKE BEGRIPPEN Els Willems Hilde De Craecker en Marleen Duerlo kleuterleidster pedagogisch begeleiders In onze reeks voorbeelden van ontdekdozen komt in deze aflevering een ontdekdoos

Nadere informatie

OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE

OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE OPVOEDINGSPROJECT DE LINDE DOELSTELLING De Linde is een school voor buitengewoon lager onderwijs. Onze doelstelling kadert volledig binnen de algemene doelstelling van de Vlaamse Overheid met betrekking

Nadere informatie

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum Derde graad LO A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 Lichamelijke opvoeding Motorische competenties 1.1 De motorische basisbewegingen

Nadere informatie

Voorstelling leerplan godsdienst kleuter- lager en buitengewoononderwijs. enkele klemtonen. Elementen van visie

Voorstelling leerplan godsdienst kleuter- lager en buitengewoononderwijs. enkele klemtonen. Elementen van visie Voorstelling leerplan godsdienst kleuter- lager en buitengewoononderwijs enkele klemtonen Elementen van visie In juli 1996 als basis voor leerplannen door de bisschoppen aanvaard De context: een geseculariseerde

Nadere informatie

Ludo Guelinckx WEGWIJS IN OKB

Ludo Guelinckx WEGWIJS IN OKB Ludo Guelinckx WEGWIJS IN OKB Via vijf opdrachten voor het Katholiek Basisonderwijs in Vlaanderen werken aan 1. Werken aan een schooleigen christelijke identiteit 2. Werken aan een geïntegreerd onderwijsinhoudelijk

Nadere informatie

Zorgboekje. Kindgegevens

Zorgboekje. Kindgegevens Zorgboekje De pedagogisch medewerker vult dit boekje behorende bij het overdrachtdocument peuter kleuter in als er een zorgbehoefte bij het kind is gesignaleerd. Zij/ hij vult in wat van toepassing is

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING KLASLEERKRACHT KLEUTERONDERWIJS

FUNCTIEBESCHRIJVING KLASLEERKRACHT KLEUTERONDERWIJS Instelling: FUNCTIEBESCHRIJVING KLASLEERKRACHT KLEUTERONDERWIJS Opgemaakt op Naam:... Adres:...... Stamboeknummer:... Opdrachtbreuk:... /24 Vast benoemd: Ja / Neen Datum Eerste indiensttreding binnen het

Nadere informatie

Deel 1. Opvoedingsproject. Deel 1: Het opvoedingsproject Pagina 1

Deel 1. Opvoedingsproject. Deel 1: Het opvoedingsproject Pagina 1 Deel 1 Opvoedingsproject Deel 1: Het opvoedingsproject Pagina 1 HET OPVOEDINGSPROJECT VAN HET KATHOLIEK BASISONDERWIJS MAASMECHELEN-ZUID (KBM-Z). Als katholieke basisscholen willen we ons profileren als

Nadere informatie

Infoavond schoolorganisatie

Infoavond schoolorganisatie Infoavond schoolorganisatie Verloop van de avond Decreet basisonderwijs: achtergrondinformatie Organisatie van het basisonderwijs Opdracht van het basisonderwijs Organisatie van onze kleuterschool vanaf

Nadere informatie

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015

Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Dans & drama o.b.s. De Eiber Dedemsvaart Januari 2015 Inleiding 2 INLEIDING DANS Leerlingen in het basisonderwijs dansen graag. Het sluit aan bij hun natuurlijke creativiteit, fantasie en bewegingsdrang.

Nadere informatie

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)?

Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept (stam + contexten)? Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET EN STUDIEGEBIED ASO STUDIERICHTING : ECONOMIE Hoe kan de school in het algemeen werk maken van het nieuwe concept

Nadere informatie

Opvoedingsproject VBS De Bloesem

Opvoedingsproject VBS De Bloesem Opvoedingsproject VBS De Bloesem Als uitgangspunt voor ons opvoedingsproject nemen wij het beeld van 'de zaaier'... De elementen van dit schilderij staan symbool voor de 5 opdrachten die we wensen na te

Nadere informatie

Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken

Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 1: Matrix Handelingsgericht werken Schoolwide Positive Behavior Support Oplossingsgericht werken

Nadere informatie

Begeleidingsteam Inspecteur-adviseur r.k. godsdienst: Begeleider kleuteronderwijs:

Begeleidingsteam Inspecteur-adviseur r.k. godsdienst: Begeleider kleuteronderwijs: Planning gespreksgroepen en netwerken 2012-2013 Regio Oudenaarde /Ronse /Heuvelland ALLE gesprekgroepen, netwerken, staan open voor iedereen! Voor verdere afspraken, inschrijvingen en data zie maandelijks

Nadere informatie

Samengevat door Lieve D Helft ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen

Samengevat door Lieve D Helft ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen Samengevat door ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen Eindtermen ICT Vanaf het schooljaar 2007-2008 zijn er eindtermen voor ICT in het lager onderwijs, dus zal men ICT meer en meer moeten integreren

Nadere informatie

Peuters - 1K 2K 3K. Basismateriaal. Aanbod peuters 1K indien nodig

Peuters - 1K 2K 3K. Basismateriaal. Aanbod peuters 1K indien nodig Peuters - 1K 2K 3K puzzelhoek Materialen Insteekblokken: meetkundige lichamen, kubus, cilinder, Inlegplank met en zonder knoppen - Per inlegruimte één persoon, dier of voorwerp - Per inlegruimte enkele

Nadere informatie

eindtermen basisonderwijs

eindtermen basisonderwijs STAM op schoolmaat eindtermen basisonderwijs inhoudstafel 1. inleiding...3 2. leergebied overschrijdende eindtermen...3 2.1. ICT...3 2.2. sociale vaardigheden...3 3. eindtermen leergebieden...4 3.1. muzische

Nadere informatie

Pedagogisch Beleid. Inschrijving

Pedagogisch Beleid. Inschrijving Pedagogisch Beleid Inschrijving U vertrouwt ons uw kind toe en wij willen ook het allerbeste voor uw kind. In dit gesprek kunt u meer over uw kind vertellen.zijn er bijzonderheden waar wij rekening mee

Nadere informatie

Ons eigen opvoedingsproject. Opvoedingsproject Sancta Maria kleuterschool en lagere school

Ons eigen opvoedingsproject. Opvoedingsproject Sancta Maria kleuterschool en lagere school Ons eigen opvoedingsproject Opvoedingsproject Sancta Maria kleuterschool en lagere school Deze tekst is ontstaan vanuit bijeenkomsten en besprekingen onder leerkrachten en directies van kleuterschool en

Nadere informatie

Kenniskring Vormend Onderwijs Thema: Onderzoekende Houding

Kenniskring Vormend Onderwijs Thema: Onderzoekende Houding Kenniskring Vormend Onderwijs Thema: Onderzoekende Houding Onderzoekende houding Samenwerking Academische Opleidingsschool De Sprankel en Viaa Kenniskring Vormend onderwijs. Werkplaats Onderzoekende houding

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING LEERKRACHT BEWEGINGSOPVOEDING KLEUTERONDERWIJS

FUNCTIEBESCHRIJVING LEERKRACHT BEWEGINGSOPVOEDING KLEUTERONDERWIJS Instelling: FUNCTIEBESCHRIJVING LEERKRACHT BEWEGINGSOPVOEDING KLEUTERONDERWIJS Opgemaakt op Naam:... Adres:...... Stamboeknummer:... Opdrachtbreuk:... /24 Vast benoemd: Ja / Neen Datum Eerste indiensttreding

Nadere informatie

BEWEGEN IN BEWEGING Info bewegingsopvoeding op school!

BEWEGEN IN BEWEGING Info bewegingsopvoeding op school! BEWEGEN IN BEWEGING Info bewegingsopvoeding op school! Telefoon: 015 29 84 78 Fax: 015 29 84 37 Email: frans.schroons.mb@kerknet.be ~ 1 ALGEMENE INFORMATIE i.v.m. BEWEGINGSOPVOEDING OP SCHOOL. De voornaamste

Nadere informatie

Wat maakt mijn kind allemaal mee in groep 1-2?

Wat maakt mijn kind allemaal mee in groep 1-2? Wat maakt mijn kind allemaal mee in groep 1-2? Informatieavond 1 september 2016 2 Het werken in de groepen 1 en 2 Dagindeling o Binnenkomst: Bij binnenkomst om 08.20 uur kijken de kinderen naar de dagritmekaarten.

Nadere informatie

VOORBEREIDING KLASACTIVITEIT (KA) EN BEGELEIDE ACTIVITEIT (BA)

VOORBEREIDING KLASACTIVITEIT (KA) EN BEGELEIDE ACTIVITEIT (BA) VOORBEREIDING KLASACTIVITEIT (KA) EN BEGELEIDE ACTIVITEIT (BA) Leesbegeleiding P3, uitleg. P3 leesniveau Om een oog te krijgen op het leesniveau van de kinderen, hebben Merle en ik alle kinderen individueel

Nadere informatie

Voor een vlot verloop van evacuatieoefeningen binnen kleuteronderwijs.

Voor een vlot verloop van evacuatieoefeningen binnen kleuteronderwijs. Voor een vlot verloop van evacuatieoefeningen binnen kleuteronderwijs. In de eerste plaats bewustmaking bij de leerkrachten. Inzicht krijgen in de materie. Hoe linken we dat aan de praktijk. Duidelijke

Nadere informatie

Om pestgedrag te voorkomen, kiest ons schoolteam ervoor om acties te ondernemen die ervoor zorgen dat pestgedrag weinig kans maakt.

Om pestgedrag te voorkomen, kiest ons schoolteam ervoor om acties te ondernemen die ervoor zorgen dat pestgedrag weinig kans maakt. Plagen is vooral een spel en het gebeurt vaak tussen vrienden. Het spel gaat om te kijken of je creatief kan reageren en dat waardeer je. Pesten is herhaaldelijk uitoefenen van lichamelijke en/of geestelijke

Nadere informatie

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT VISIE PEDAGOGISCH PROJECT van daltonschool De Kleine Icarus Algemene visie De opdracht van daltonschool De Kleine Icarus bevat naast het onderwijskundig eveneens een maatschappelijk aspect Wij brengen

Nadere informatie

De lat hoog voor iedereen! Conferentie Steunpunt GOK

De lat hoog voor iedereen! Conferentie Steunpunt GOK De lat hoog voor iedereen! Conferentie Steunpunt GOK Krachtige leeromgeving Inbreken in de klas Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het lager onderwijs Diversiteit KVS

Nadere informatie

Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool

Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool Christelijke identiteit De Koningin Julianaschool is een open christelijke basisschool. Dat wil zeggen: iedereen is welkom. Daarbij is acceptatie van en respect

Nadere informatie

Pedagogisch kader Kinderdagverblijf Filios

Pedagogisch kader Kinderdagverblijf Filios Pedagogisch kader Kinderdagverblijf Filios Onderdeel van: Pagina 1 van 5 Inleiding In het pedagogisch kader staan onze uitgangspunten en basisdoelen die ten grondslag liggen aan ons pedagogisch handelen.

Nadere informatie

leerlijn muzische kleuters en 1ste lj.xls 1 van 10 Werken aan een degelijk en samenhangend onderwijsaanbod

leerlijn muzische kleuters en 1ste lj.xls 1 van 10 Werken aan een degelijk en samenhangend onderwijsaanbod 1. Intensief gebruik maken van alle zintuigen Wanneer ik ertoe word uitgenodigd, gebruik ik bepaalde zintuigen bij het waarnemen. Ik gebruik spontaan al mijn zintuigen bij het waarnemen. Ik weet al op

Nadere informatie

Erfgoedonderwijs. 1. Wat is erfgoed? 2. Waarom erfgoedonderwijs? 3. Erfgoedonderwijs en 21e eeuws leren. 4. Erfgoed in de klas voorbeelden

Erfgoedonderwijs. 1. Wat is erfgoed? 2. Waarom erfgoedonderwijs? 3. Erfgoedonderwijs en 21e eeuws leren. 4. Erfgoed in de klas voorbeelden Erfgoedonderwijs 1. Wat is erfgoed? 2. Waarom erfgoedonderwijs? 3. Erfgoedonderwijs en 21e eeuws leren 4. Erfgoed in de klas voorbeelden ERFGOED DOEN! Wat is erfgoed? Wat is erfgoed? Definitie Materiële

Nadere informatie

EINDTERMENTABEL OVERZICHT. Flos en Bros werkboekjes. x x. x x x x x. x x x. Werkboekje blz e Leerjaar 6 e Leerjaar

EINDTERMENTABEL OVERZICHT. Flos en Bros werkboekjes. x x. x x x x x. x x x. Werkboekje blz e Leerjaar 6 e Leerjaar 5 e Leerjaar 6 e Leerjaar EINDTERMENTABEL OVERZICHT Flos en Bros werkboekjes Tandenmuzeum De mondgazt Dagboek v/e tandenborstel Gezonde start in de mond - Suiker Verzin een supersmoes Tanden de wereld

Nadere informatie

Gemeentelijk basisonderwijs: Pedagogisch project

Gemeentelijk basisonderwijs: Pedagogisch project : Het pedagogische project geeft de kenmerken aan die de school hanteert bij de opvoeding en het onderwijs van de kinderen. De missie en visie die het schoolbestuur, de directie en de leerkrachten nastreven,

Nadere informatie

3.1 De missie van de school Onder het motto Kinderen vleugels geven!, willen wij inhoud geven aan onze missie.

3.1 De missie van de school Onder het motto Kinderen vleugels geven!, willen wij inhoud geven aan onze missie. Hoofdstuk 3 Het onderwijskundig beleid 3.1 De missie van de school Onder het motto Kinderen vleugels geven!, willen wij inhoud geven aan onze missie. De Kraanvogel is een school waar kinderen zich prettig

Nadere informatie

Hoekenwerk op het niveau van je kleuters?

Hoekenwerk op het niveau van je kleuters? Actieonderzoek 1 Hoekenwerkophetniveauvanjekleuters? Kinderspel *! * Oftochniet? Alsleerkrachtbenjemedeverantwoordelijkvoorhetlerenvanjekleuters.Hetaantal hoekenindeklasmagdanheeltalrijkzijn,alsdehoekennietopniveauvanjekleuterszijn,

Nadere informatie

Kleuterschool De Toverfluit Brugstraat 16 Tel.: 011/45 11 24 Fax: 011/45 47 09 E-mail: toverfluitdirectie@gmail.com. Beste Ouders

Kleuterschool De Toverfluit Brugstraat 16 Tel.: 011/45 11 24 Fax: 011/45 47 09 E-mail: toverfluitdirectie@gmail.com. Beste Ouders Kleuterschool De Toverfluit Brugstraat 16 Tel.: 011/45 11 24 Fax: 011/45 47 09 E-mail: toverfluitdirectie@gmail.com Beste Ouders Van harte welkom in de Gesubsidieerde Vrije Kleuterschool De Toverfluit.

Nadere informatie

ONS EIGEN OPVOEDINGS- PROJECT

ONS EIGEN OPVOEDINGS- PROJECT VRIJE KLEUTERSCHOOL PAGADDER SINT-MAARTENLAAN 6 3550 HEUSDEN-ZOLDER ' +! 011 / 57 26 30 0476 36 26 30 : info@vkspagadder.be website : www.pagadder.info ONS EIGEN OPVOEDINGS- PROJECT Als katholieke school

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING KLASLEERKRACHT KLEUTERONDERWIJS

FUNCTIEBESCHRIJVING KLASLEERKRACHT KLEUTERONDERWIJS Instelling: FUNCTIEBESCHRIJVING KLASLEERKRACHT KLEUTERONDERWIJS MET GODSDIENST IN DE OPDRACHT* Opgemaakt op Naam:... Adres:...... Stamboeknummer:... Opdrachtbreuk:... /24 Vast benoemd: Ja / Neen Datum

Nadere informatie

Uitgeverij Schoolsupport

Uitgeverij Schoolsupport Belangstellingscentrum: Wauw, wat een dag Activiteit 5: WAUW, WAT EEN DAG [Muzisch taalgebruik] Klemtoon: een dag beter leren kennen, inzicht verwerven in dagverloop en dagindeling Organisatie: klassikale

Nadere informatie

18-9-2014. Pedagogische opleiding theorie. Doelstellingen. Doelstellingen. Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback. De kennis over de begrippen:

18-9-2014. Pedagogische opleiding theorie. Doelstellingen. Doelstellingen. Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback. De kennis over de begrippen: Pedagogische opleiding theorie Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback Doelstellingen De kennis over de begrippen:, feedback, opleiden en leren kunnen uitdrukken en verfijnen Doelstellingen De voornaamste

Nadere informatie

Het draaiboek rond het werken met het ontwikkelingsvolgmodel Kijk! Op basisschool Finlandia

Het draaiboek rond het werken met het ontwikkelingsvolgmodel Kijk! Op basisschool Finlandia Het draaiboek rond het werken met het ontwikkelingsvolgmodel Kijk! Op basisschool Finlandia Inhoudsopgave: Inhoudsopgave:... 2 Inleiding: Het draaiboek voor het werken met het Ontwikkelingsvolgmodel Kijk!

Nadere informatie

Ons opvoedingsproject

Ons opvoedingsproject Vrije basisschool Inhoud van dit opvoedingsproject: Vijf opdrachten van een katholieke basisschool Woordbeeld van onze school Belangrijke waarden voor onze school Waarom kozen we deze waarden? Ons inspiratieverhaal

Nadere informatie

Eindtermen: Activiteiten + 6 jaar The Outsider Vlaamse Ardennen

Eindtermen: Activiteiten + 6 jaar The Outsider Vlaamse Ardennen Eindtermen: Activiteiten + 6 jaar The Outsider Vlaamse Ardennen 1. Kids Adventure: - Kids-moeras, blote voetenpad, estafettes, kano s, lage tarzans, speleobox Eindtermen wereldoriëntatie (WO) WO mens en

Nadere informatie

Zoekwijzer Leerplannen basisonderwijs

Zoekwijzer Leerplannen basisonderwijs Zoekwijzer Leerplannen basisonderwijs Mediatheek Kattenberg - Bachelor in het onderwijs: lager onderwijs Dit bestand wordt verder geactualiseerd door: Mediatheek: Dirk Bogaerts, Karoline Anseeuw, Eveline

Nadere informatie

De volledig uitgewerkte stageleerlijn vind je op deze zelfde omgeving (Algemene documenten stageleerlijn)

De volledig uitgewerkte stageleerlijn vind je op deze zelfde omgeving (Algemene documenten stageleerlijn) Visie op stage Uitgangspunten De invoering van de basiscompetenties was voor de opleiding kleuteronderwijs een grote uitdaging. Niet alleen attitudes, vaardigheden en kennis kregen een prominentere plaats

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrije Kleuterschool te Wevelgem (Gullegem)

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrije Kleuterschool te Wevelgem (Gullegem) Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrije Kleuterschool - Sint-Laurens te WACHTEBEKE

Verslag over de opvolgingsdoorlichting van Vrije Kleuterschool - Sint-Laurens te WACHTEBEKE Vlaams Ministerie van Onderwijs en Vorming Onderwijsinspectie Hendrik Consciencegebouw Koning Albert II-laan 15 1210 BRUSSEL doorlichtingssecretariaat@ond.vlaanderen.be www.onderwijsinspectie.be Verslag

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan

Pedagogisch beleidsplan Pedagogisch beleidsplan Auteur: Ingeborg van der Zanden Bartels Datum: 05 januari 2015 Plaats: Kerkdriel Versie: 0.1 Pedagogisch beleidsplan BSO VillaDriel 12 april 2015 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding...

Nadere informatie

Pedagogisch beleid in Brede School de Waterlelie, Prinsenhof te Leidschendam

Pedagogisch beleid in Brede School de Waterlelie, Prinsenhof te Leidschendam Pedagogisch beleid in Brede School de Waterlelie, Prinsenhof te Leidschendam Inleiding: ATB de Springplank, een algemeen toegankelijke basisschool en Vlietkinderen, maatwerk in kinderopvang, beiden gehuisvest

Nadere informatie

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x Jaarplan GESCHIEDENIS Algemene doelstellingen Eerder gericht op kennis en inzicht 6 A1 A2 A3 A4 A5 Kunnen hanteren van een vakspecifiek begrippenkader en concepten, nodig om zich van het verleden een wetenschappelijk

Nadere informatie

Datum: 22/04/ 03 Uur: 9.35 10.05

Datum: 22/04/ 03 Uur: 9.35 10.05 Onderwerp: Waarneming van materiaal bij de indianen. Datum: 22/04/ 03 Uur: 9.35 10.05 Groepenindeling: - Deelgroepen bg.g: Waarneming van materiaal bij de indianen. (6) dg1: Spijkerplankjes. (4) dg2: Poppenhuisje.

Nadere informatie

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS CONFERENTIE STEUNPUNT GOK: De lat hoog voor iedereen!, Leuven 18 september STROOM KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen

Nadere informatie

Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Doel Doelstelling Doelgroep

Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Doel Doelstelling Doelgroep Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Het pedagogisch beleidsplan is bedoeld als leidraad bij de opvang van de kinderen van Chr. Kinderopvang Natuurlijk. Alle medewerkers van het kinderdagverblijf

Nadere informatie

Kijkwijzer techniek. Kijkwijzer leerlingencompetenties, materiaal uit traject Talenten breed evalueren, dag 1 Pagina 1

Kijkwijzer techniek. Kijkwijzer leerlingencompetenties, materiaal uit traject Talenten breed evalueren, dag 1 Pagina 1 Kijkwijzer techniek Deze kijkwijzer is een instrument om na te gaan in welke mate leerlingen een aantal competenties bezitten. Door middel van deze kijkwijzer willen we verschillende doelen bereiken: Handvatten

Nadere informatie

Vlaams Verbond van het Katholiek Basisonderwijs Guimardstraat 1, 1040 BRUSSEL. Deel 1 Opvoedingsproject

Vlaams Verbond van het Katholiek Basisonderwijs Guimardstraat 1, 1040 BRUSSEL. Deel 1 Opvoedingsproject Vlaams Verbond van het Katholiek Basisonderwijs Guimardstraat 1, 1040 BRUSSEL Deel 1 Opvoedingsproject 1 Lagere school De Brug BRUGSTRAAT 16 3550 HEUSDEN-ZOLDER TEL.: 011/42 59 42 FAX. 011/45 47 09 VLSDEBRUG@SCARLET.BE

Nadere informatie

18/09/2013 TALENSENSIBILISERING ZEGT EEN POOLSEKOE OOK BOE? Iris Philips Europese dag van de talen 27 september 2013.

18/09/2013 TALENSENSIBILISERING ZEGT EEN POOLSEKOE OOK BOE? Iris Philips Europese dag van de talen 27 september 2013. TALENSENSIBILISERING ZEGT EEN POOLSEKOE OOK BOE? Iris Philips Europese dag van de talen 27 september 2013 Een half uurtje Coach van een implementatietraject door Centrum voor Taal en Onderwijs (KU Leuven)

Nadere informatie

Bedrijf en effecten - 3 Talenten en beroepen

Bedrijf en effecten - 3 Talenten en beroepen Klas in bedrijf www.klasinbedrijf.be Werkbladen Techniek in de klas Reëel bedrijfsbezoek Bedrijf en effecten - 3 Talenten en beroepen Peter Hantson 2013 2015 Dit materiaal is auteursrechtelijk beschermd.

Nadere informatie

KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek 1e rapport: Datum gesprek 2e rapport: KIJK! 1-2 Bazalt Educatieve Uitgaven www.bazalt.

KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek 1e rapport: Datum gesprek 2e rapport: KIJK! 1-2 Bazalt Educatieve Uitgaven www.bazalt. KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek : Datum gesprek : KIJK! Lijst 1. Basiskenmerken Een kind dat lekker in zijn vel zit, zal zich goed en vlot ontwikkelen. Het is van nature nieuwsgierig

Nadere informatie

Eindtermen Nederlands lager onderwijs

Eindtermen Nederlands lager onderwijs Eindtermen Nederlands lager onderwijs Bron: www.ond.vlaanderen.be/dvo 1 Luisteren De leerlingen kunnen (verwerkingsniveau = beschrijven) de informatie achterhalen in: 1.1 een voor hen bestemde mededeling

Nadere informatie

Steunpunt GOK project Genk De bouwhoek

Steunpunt GOK project Genk De bouwhoek Uitwerking De Bouwhoek 1. Het belang van bouwen en construeren Bouwen en construeren ontwikkelen een groot aantal belangrijke vaardigheden, zoals: het bevorderen van eigen initiatief, samenwerken, samen

Nadere informatie

De Vakman. De leerling hanteert de muzikale parameters en componenten. De leerling leest en schrijft de muziektaal

De Vakman. De leerling hanteert de muzikale parameters en componenten. De leerling leest en schrijft de muziektaal De Vakman De leerling kan gericht luisteren van intuïtief naar bewust waarnemen luisteren naar het eigen musiceren weten wat je hoort zich de muziek inwendig voorstellen de muzikale parameters en componenten

Nadere informatie

1 Pedagogisch project

1 Pedagogisch project 1 Pedagogisch project Pagina 1 Inhoud Pedagogisch project 1. Algemeen 2. Elementen van ons pedagogisch project 2.1 Gegevens m.b.t. de situering van onze onderwijsinstelling 2.1.1. Profilering van de school

Nadere informatie

ZORG. Onze eigen zorgvisie

ZORG. Onze eigen zorgvisie ZORG Onze eigen zorgvisie We streven naar een school waarin we de totale opvoeding van het kind niet uit het oog verliezen. We proberen de kinderen in hun geestelijke, intellectuele, emotionele en sociale

Nadere informatie